अयजन्त - यज्-धातु से लङ् लकार आत्मनेपद प्रथमपुरुषबहुवचन में यह रूप बनता है।

ಅಯಜಂತ - ಯಜ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಆತ್ಮನೇಪದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.


तौद, जालज, ब्रह्मवेद, देवदर्श, आदि संहिता तो केवल नाम मात्र से ही प्रसिद्ध है।

ತೌದ, ಜಾಲಜ, ಬ್ರಹ್ಮವೇದ, ದೇವದರ್ಶಾದಿ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಕೇವಲ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.


कीदृशम् गुरुम् अभिगच्छेत्। आचार्यं शमदमादिसम्पन्नम् अभिगच्छेत्।

किस प्रकार के गुरु के पास जाना चाहिए तो कहते हैं कि शमदमादि सम्पन्न आचार्य के पास जाना चाहिए।


सूत्र अर्थ का समन्वय- वध-यह शब्द उञ्‌छादिगण में पढ़ा हुआ है, अतः यहाँ प्रथम वाक्य में उस वध यहाँ पर धकार से उत्तर अकार को उदात्त स्वर होता है।

ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - 'ವಧ' - ಎಂಬ ಶಬ್ಧವು ಉಚ್ಛಾದಿಗಣದಲ್ಲಿ ಓದಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ 'ವಧ' ಎಂಬಲ್ಲಿ ಧಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.


अतः मनः विषयेषु आकृष्टं भवति।

इसलिए मन विषयों में आकृष्ट होने लगता है।


सांप के विष नाश के लिए अनेक उपाय वर्णित है।

सर्पविषनाशाय नानाविधाः उपायाः वर्णिताः सन्ति।


अतः सूत्र का अर्थ होता है - क्तान्त उत्तरपद रहते अनिष्ठान्त पूर्वपद को प्रकृतिस्वर होता है।

ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಕ್ತಾಂತ ಉತ್ತರಪದವಿದ್ದಾಗ ಅನಿಷ್ಠಾಂತ ಪೂರ್ವಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ .


ತಿಙಂತದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

और तिङन्त से परे गतिसंज्ञक को अनुदात्त होता है।


ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಚಾದಿಗಳ ಲೋಪವಾಗಿದೆ.

अत्र च चादीनां लोपः जातः।


ಇದರಿಂದ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭುವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವಿವಿಧರೂಪಗಳಿಂದ ಇರುತ್ತೇನೆ.

यस्मात् अहं समस्तभुवनं प्रविश्य विविधरूपेण अवतिष्ठामि।


वहाँ पर मेरे हाथ, मेरे पैर, मेरा शरीर इस प्रकार का ममता वाला अभिमान भी होता है।

ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳು, ನನ್ನ ಕೈಗಳು, ನನ್ನ ದೇಹ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನವು.


इमं पाठं पठित्वा भवन्तः- अथर्ववेदस्य साहित्यविषये ज्ञास्यन्ति। अथर्ववेदरूपवृक्षस्य विविधासु दिक्षु प्रसृतानां शाखानां विषये ज्ञातुं शक्ष्यन्ति। अथर्ववेदस्य मूलप्रतिपाद्यविषयान् ज्ञास्यन्ति। स्त्री-राजादीनां वैदिककर्मविषये ज्ञास्यन्ति।

ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿ ನೀವು : ಅಥರ್ವವೇದದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ. ಅಥರ್ವವೇದರೂಪವೃಕ್ಷದ ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಶಾಖೆಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ, ಅಥರ್ವವೇದದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ, ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ-ರಾಜಾ ಆದಿ ವಿಷಯಗಳ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ.


ಎಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

यहाँ नित्य समास होता है वहाँ लौकिक स्वपद विग्रह नहीं होता है।


तेन यज्ञस्य दाता दीपयिता द्योतयिता अयम् अग्निः इति उक्तं भवति।

उस यज्ञ का दाता, प्रकाश देने वाला अथवा प्रकाशित करने वाला यह अग्नि है ऐसा कहा गया है।


ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಿತಿ,ಶಿಕ್ಷಾ,ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.

यथाक्रमेण चितिः, शिक्षा, ब्रह्मविद्या।


वह चित्तवृति जीव के स्वरूप विषयक अज्ञान का नाश करती है।

ಆ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯು ಜೀವದ ಸ್ವರೂಪ ವಿಷಯಕ ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವು ಆಗುತ್ತದೆ.


इस सूत्र में एक पद है।

ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದವಿದೆ.


ಅದರಿಂದ ಅಧಿ ಅವ್ಯಯದ ವಿಭಕ್ತ್ಯರ್ಥಕ ವಾಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

उससे अधि अव्यय का विभक्त्यर्थकवाचक है।


अहमेव इन्द्राग्न्योः उभयाश्विनीकुमारयोः च धारकः अस्मि।

ನಾನೇ ಇಂದ್ರ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರನನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ.


मन्त्रब्राह्मणयोर्वेदनामधेयम्।

मन्त्रब्राह्मणयोर्वदनामधेयम्।


ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಕಿತವಂ ಕಿತವಃ ಇಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಿದೆ.

व्याख्या - कितवं कितवः। विभक्तिव्यत्ययः ।


यज्ञ में कौनसी ऋतु समिधा थी?

ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಋತು ಇಧ್ಮಾ ಆಗಿದೆ?


ಚ ಇದು ಅವ್ಯಯವಾಗಿದೆ.

च यह अव्यय पद है।


ಘಟ ಜ್ಞಾನದ ನಂತರ ಯಾರಿಗಾದರು ಸಂದೇಹವಿರುತ್ತದೆ - ಘಟವು ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು.

न हि घटज्ञानादनन्तरं कस्यचित् सन्देहो भवति - घटः अस्ति न वेति।


अर्थात् उदात्तस्य लोपं निमित्तीकृत्य 'अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः' इति सूत्रेण अनुदात्तस्य स्थाने यत् उदात्तस्वरविधानं भवति, तस्य अपवादभूतं भवति एतत् सूत्रम्।

ಅಂದರೆ ಉದಾತ್ತದ ಲೋಪವನ್ನು ನಿಮಿತ್ತ ಮಾಡುವಾಗ "ಅನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಚ ಯತ್ರೋದಾತ್ತಲೋಪಃ" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ವಿಧಾನವಿರುತ್ತದೆಯೋ , ಅದರ ಅಪವಾದ ಭೂತವಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವಿರುತ್ತದೆ.


प्रतिमुमोच - प्रतिपूर्वकात् मुच् - धातोः लिटि प्रथमपुरुषैकवचने।

ಪ್ರತಿಮುಮೋಚ - ಪ್ರತಿಪೂರ್ವಕ ಮುಚ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ.


सूत्रव्याख्या - षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्।

सूत्र व्याख्या-छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधि सूत्र है।


चित्तमलः पापम्।

ಚಿತ್ತಮಲವು ಪಾಪ.


पुनः - छान्दोग्ये आकाशस्य उत्पत्त्यश्रवणात् न आकाशस्य उत्पत्तिः विद्यते इति।

फिर इस प्रकर से कह गया है की- छान्दोग्य उपानिषद् में आकाश की उत्पत्ति के अश्रवण से आकाश की उत्पत्ति नहीं है।


ಸರಳಾರ್ಥ- ಯಾರಿಂದ ಮಧುರಗುಣಗಳಾದ ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಂದ ಜನರ ರಕ್ಷಣೆ ಆಗುತ್ತದೋ, ಯಾರಿಂದ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ವವು ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅಂತಹ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

सरलार्थः- अक्षीयमाणम्, यस्य मधुपूर्णं पादत्रयं (मनुष्येभ्यः) स्वशक्त्या आनन्दयति, यः एकाकी एव त्रीन् धातून्, पृथिवीम्, आकाशं तथा सम्पूर्ण लोकं धारयति (तं विष्णुं प्रति मम शक्तिशाली स्तुतिः गच्छेत्)।


निघण्टु ग्रथ के एक किसी व्याख्याकार का नाम उल्लेख है?

ನಿಘಂಟು ಗ್ರಂಥದ ಯಾವುದಾದರು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರನ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ?


ये इसके अर्थ हो सकते है।

इति इमे अर्थाः सम्भवन्ति।


" दिक्संख्ये संज्ञायाम् " इति सूत्रं व्याख्यात ।

ದಿಕ್ಸಂಜ್ಞೇ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಮ್ ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.


ಇದರ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಪರ್ಯಾಪ್ತರೂಪದಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ.

इसकी व्युत्पत्ति पर्याप्त रूप से वैज्ञानिक है।


आपः- अपः इति द्वितीयाबहुवचनस्य वैदिकं रूपमिदम्।

ಆಪಃ - ಅಪಃ ಇದರ ದ್ವಿತೀಯಾಬಹುವಚನದ ವೈದಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ.


ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.

सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्।


ಸ್ವರ ವಿಧಾಯಕ ಅನೇಕ ಸೂತ್ರಗಳು ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿಯಲ್ಲಿದೆ.

स्वरविधायकानि बहूनि सूत्राणि अष्टाध्याय्यां विराजन्ते।


५९. आनुपूर्व्यार्थ अव्ययीभावसमासस्य किम् उदाहरणम्?

59. “ आनुपूर्व्यार्थे अव्ययीभाव समास का क्या उदाहरण है?


रमणीयानां धनानां दातृतमम्।

ರಮಣೀಯ ಧನವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಮತ್ತು ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು.


और तदर्थश्च, अर्थश्च बलिश्च हितश्च सुखश्च रक्षितश्च तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितानि तैः तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः यही इतरेतरद्वन्द है।

तदर्थञ्च अर्थश्च बलिश्च हितञ्च सुखञ्च रक्षितञ्च तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितानि तैः तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः इति इतरेतरद्वन्दः।


चौथे दिन निरूठ पशुबन्ध याग की प्रक्रिया के अनुसार अग्नि और सोम को उद्देय करके एक पशुयाग किया जाता है।

चतुर्थदिवसे निरूठपशुबन्धयागस्य प्रक्रियानुसारम् अग्निं सोमं च उद्दिश्य एकः पशुयागः विधीयते।


और सह शब्द का सादेश होता है अव्ययीभाव समास में।

एवं "सहशब्दस्य सादेशः भवति अव्ययीभाव समासे।


शुक्लयजुर्वेद के सूक्तसंग्रह में यह अन्यतम प्रजापतिसूक्त है।

ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದದ ಸೂಕ್ತಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇದು ಅನ್ಯತಮವಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.


इस पाठ में कुछ अन्य आचार्यो के मत का भी संग्रह किया गया है।

ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅನ್ಯ ಆಚಾರ್ಯರ ಮತದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.


ಧನವಂತನಾದ ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

धनवान इन्द्र ने वज्र को स्वीकार किया।


ऋग्वेदे ऋक् मन्त्राणां गणना अपि एका विषमैव समस्या वर्तते।

ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಋಕ್ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.


सूत्र अर्थ का समन्वय- इस उदाहरण में आहो उताहो ये दो अव्यय है।

सूत्रार्थसमन्वयः- अस्मिन् उदाहरणे आहो उताहो इति अव्ययद्वयं विद्यते।


ಬ್ರಹ್ಮನಿಲ್ಲದೇ ಅಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯಭೂತವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅವಸ್ತುವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ब्रह्म विना अज्ञानकार्यभूतं सर्वम् अवस्तु भवति।


इस प्रकार से बन्धन का कारण तथा मोक्ष कारण मन ही है यह सिद्ध हो चुका है।

ಹೀಗೆ ಬಂಧಕಾರಣ ಮತ್ತು ಮೊಕ್ಷಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಸಿದ್ಧ.


ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಚ್ ನ ಮೂರು ಸ್ವರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

एवम् अचः त्रयः स्वराः सम्भवन्ति।


ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅಪರಾಧಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಿವೆ.

अत्र विविधानाम् अपराधानां प्रायश्चित्ताय प्रार्थनाः सन्ति।


घन इव श्यामः इति लौकिकविग्रहे घन सु  श्याम सु इत्यलौकिकविग्रहे उपमानवाचकं घन सु इति सुबन्तं समानाधिकरणेन श्याम सु इत्यनेन  सामान्यवचनेन सह विकल्पेन प्रकृतसूत्रेण तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।

ಘನ ಇವ ಶ್ಯಾಮಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ , ಘನ ಸು ಶ್ಯಾಮ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಉಪಮಾನವಾಚಕವಾದ ಘನ ಸು ಎಂಬ ಸುಬಂತ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣದಿಂದ ಶ್ಯಾಮ ಸು ಸಮಾನವಚನದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞವು ಆಗುತ್ತದೆ.


कहा भी है - “एकं सद्विप्रा बहुध वदन्ति अग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः” इति।

तथाहि “एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्ति अग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः” इति।


तत्र चतुर्थी इति प्रथमैकवचनान्तं तथा तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः इति तृतीयाबहुवचनान्तं पदम्।

ಇಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥೀ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಮತ್ತು ತದರ್ಥಾರ್ಥಬಲಿಹಿತಸುಖರಕ್ಷಿತ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದಗಳಾಗುತ್ತದೆ.


महाव्रतानुष्ठानं कदा भवति?

ಮಹಾವ್ರತನ ಅನುಷ್ಟಾನವು ಯಾವಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ?


ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಬಷ್ಟ ಶಬ್ದದಿಂದ ಅಂಬಷ್ಠಸ್ಯ ಅಪತ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀ (ಅಂಬಷ್ಠ್ಯನ ಪುತ್ರೀ) ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವೃದ್ದೇತ್ಕೋಸಲಾಜಾದಾಜ್ಞ್ಜ್ಞ್ಯಜ್ಞ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞಜ್ಞ್ ಆದಾಗ ಜ್ಞಕಾರದ ಚುಟೂ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ಜ್ಞಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವೆರಡರ ಲೋಪವಾದಾಗ ಅಂಬಷ್ಠ ಯ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.

यतोहि अम्बष्ठशब्दात् अम्बष्ठस्य अपत्यं स्त्री इत्यर्थे वृद्धेत्कोसलाजादाञ्ञ्यङ् इति सूत्रेण ञ्यङ् इति प्रत्यये अम्बष्ठ ञ्यङ् इति जाते ञकारस्य चुटू इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्, ङकारस्य हलन्त्यम् इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्, तस्य लोपः इति सूत्रेण उभयोः लोपे च सति अम्बष्ठ य इति स्थितिः भवति।


ब्रह्म कर्म का प्रतिपादन करने से अथर्ववेद 'ब्रह्मवेद' कहलाता है।

ब्रह्मकर्मणः प्रतिपादकत्वेनार्ववेदः 'ब्रह्मवेदः' कथ्यते।


सूत्रार्थसमन्वयः- पद्भ्यां भूमिः इति उदाहरणे पद्-शब्दस्य अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रादिपदिकम् इति सूत्रेण प्रातिपदिकसंज्ञायां ततः स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्डेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङ्योस्सुप् इति सूत्रेण एकविंशतिषु स्वादिप्रत्ययेषु प्राप्तेषु तृतीयाद्विवचनविवक्षायां भ्याम्- प्रत्यये पद् भ्याम् इति स्थिते ततश्च सर्वसंयोगे पद्भ्याम् इति रूपं सिध्यति।

सूत्र अर्थ का समन्वय- पद्भ्यां भूमिः इस उदाहरण में पद्-शब्द की अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रादिपदिकम् इस सूत्र से प्रातिपदिक संज्ञा होने पर उससे स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङ्योस्सुप् इस सूत्र से इक्कीस स्वादि प्रत्ययों कौ प्राप्ति में तृतीया द्विवचन को विवक्षा में भ्याम्- प्रत्यय करने पर पद्भ्याम् इस स्थित्ति में उन सभी का संयोग करने पर पद्भ्याम् यह रूप सिद्ध होता है।


संशयविपर्यययोः सत्त्वे ब्रह्मज्ञानं नोदेति।

ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ವಿಪರ್ಯಯಗಳ ಇರುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.


ಅಚ್ಛನ್ - ಛಂದ್-ಧಾತುವಿನ ಲುಙ್-ಲಕಾರದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ರೂಪವಾಗಿದೆ.

अच्छन्-छन्द्-धातोः लुङि प्रथमपुरुषैकवचने।


ब्रह्म एव सर्व प्रकाशयति।

ಬ್ರಹ್ಮನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.


यत्र उदात्तानुदात्तस्वरितानां पृथक् कोऽपि स्वरः न श्रूयते सः एकश्रुतिस्वरः।

ಎಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ, ಅನುದಾತ್ತ, ಸ್ವರಿತಸ್ವರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಯಾವ ಸ್ವರವು ಕೇಳುವದಿಲ್ಲವೋ ಅದು ಏಕಶ್ರುತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.


ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷದಿನಲ್ಲಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ- ಈಶ-ಕೇನ-ಕಠ-ಪ್ರಶ್ನ-ಮುಂಡ-ಮಾಂಡೂಕ್ಯ-ತಿತ್ತಿರಿ.

मुण्डकोपनिषदि उपनिषदां संख्या निम्नरूपेण वर्णितास्ति- “ईश-केन-कठ-प्रश्न-मुण्ड-माण्डूक्य-तित्तिरिः।


ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

इससे उदात्त स्वर का विधान है।


45. समीप अर्थ में अव्ययीभावसमास का क्या उदाहरण है?

४५ . समीपार्थ अव्ययीभावसमासस्य किम् उदाहरणम्?


कर्ता स्वक्रियायाः कर्मणा यम् अभिप्रैति स सम्प्रदानम् भवति।

ಕರ್ತಾ ತನ್ನ ಕ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಅಭಿಪ್ರೈತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಅದು ಸಂಪ್ರದಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.


आख्यानमिदं द्विविधं भवति-स्वकल्पकायमाख्यानम्, दीर्घकायमाख्यानञ्चेति।

यह आख्यान दो प्रकार का होता है -अल्पकाय आख्यान और दीर्घकाय आख्यान।


ब्रह्म से यदि आकाश की उत्पत्ति नहीं हो तो ब्रहविज्ञान के द्वारा आकाश का विज्ञान भी नहीं होता।

ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಆಕಾಶದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಬ್ರಹ್ಮವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಆಕಾಶದ ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.


इस प्रकार से मलिन सत्त्व, आनन्दमय कोश होता है।

एवंविधः मलिनं यत् सत्त्वमस्ति तदेव आनन्दमयकोशः भवति।


ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞಕಪದದಲ್ಲಿರುವ ಆದಿ ಅಚ್-ವರ್ಣ ಉದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು "ಆಮಂತ್ರಿತಸ್ಯ ಚ" ಎಂದು ಸೂತ್ರಾರ್ಥ.

आमन्त्रितसंज्ञकस्य पदस्य आदिः अच् उदात्तः भवति इति षष्ठाध्याये पठितस्य 'आमन्त्रितस्य च' इति सूत्रस्य अर्थः।


तेन हे अग्ने त्वं भद्रं दास्यसि इत्यर्थो लभ्यते।

उससे हे अग्नि तुम भद्र करोगी यह अर्थ प्राप्त होता है।


ಶರವೇ - ಶೃ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಉ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಶರುಃ ಆಯಿತು ಇದರ ನಂತರ ಚತುರ್ಥೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಶರವೇ ಈ ರೂಪವು ಆಯಿತು.

शरवे- शृ-धातोः उप्रत्यये शरुः इति जाते चतुर्थ्येकवचने शरवे इति रूपम्।


೭. ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.

7. प्रजापति के स्वरूप का वर्णन कोजिए।


ಹಾಗೆಯೇ "ಸಮಾಹಾರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗು ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವವು ನಪುಂಸಕದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ".

एवं "समाहारे द्विगुः द्वन्द्वश्च नपुंसकं भवति" इति सूत्रार्थः ।


स्वप्न में वासना रूप के द्वारा प्रज्ञा स्थिर होती है वैश्वानर स्थूल विषयों का साक्षात् अनुभव करता है जिससे उसकी प्रज्ञा भी स्थूल हो जाती हे।

ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಸನಾರೂಪದಿಂದಲೇ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ. ವೈಶ್ವಾನರ ಸ್ಥೂಲವಿಷಯಗಳ ನೇರ ಅನುಭವ ಆಗುತ್ತದೆಂಬ ಕಾರಣ ಅದರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿದೆ.


१९. ब्रह्म एव सर्वं प्रकाशयति इत्यत्र उपनिषद्वाक्यं किम्?

೧೯. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉಪನಿಷತ್ ವಾಕ್ಯವಿದೆ.


शास्त्रीयम् अनुदात्तं यदि विवक्षितं स्यात् तर्हि तत्र सम्बन्धार्था षष्ठी उच्चारणीया इति विशेषः।

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುದಾತ್ತಶಬ್ದದ ವಿವಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠೀವಿಭಕ್ತಿಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ.


"ಕರ್ಷತ್ವತೋ ಘಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ .

कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात् उदात्तः प्रथमैकवचनान्तं पदम् अत्र अनुवर्तते।


ನೀವು ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ನಮ್ಮ ಜನರಿಗಾಗಿ ವೃಷ್ಠಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿ.

यूयं दिवः अन्तरिक्षसकासात् नः अस्मादर्थं वृष्टिं ररीध्वं दत्त ।


ವೌಷಟ್-ಶಬ್ದದಿಂದ ಬೇರೆ ಇತರಶಬ್ದಗಳಿಗೂ ಹೇಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಾತ್ತತರ ಮತ್ತು ಏಕಶ್ರುತಿಯ ವಿಧಾನ ಆಗಬೇಕೋ ಹಾಗೆ ಅದನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ಕಾರಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

वौषट्- शब्द से अन्य शब्दों का भी जैसे विकल्प से उदात्ततर और एकश्रुति हो उसके लिए कार शब्द का ग्रहण है ऐसा कुछ मत है।


सा च दानुः दानवी वृत्रमाता शये मृता शयनं कृतवती।

और वह सेना खण्डित बल होकर नीचे गिर पड़ी।


उसने प्रजापति के शिर का छेदन किया।

ಅವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ತುಂಡರಿಸಿದರು.


इन्द्र एव द्वाभ्यां पाषाणखण्डाभ्याम् अग्निं समुत्पादितवान्।

इन्द्र ने ही दो पत्थरों के टुकड़ों से अग्नि को उत्पन्न किया।


उसके दो विस्तार लौकिकमनुष्यों के लिये ज्ञान का विषय है, परन्तु तीसरी बार जो विस्तार किया है, बह साधारण रूप से नही जाना जा सकता है।

ಅದರ ಎರಡು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು ಲೌಕಿಕ ಮಾನವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.


ಯಜ್ಞದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಸಂಹಿತೆಯ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಆಚಾರ್ಯ ಸಾಯಣರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದರು.

यज्ञ के मुख्य स्वरूप का निष्पादकत्व से इस संहिता का विद्वत्ता पूर्ण भाष्य को सर्वप्रथम आचार्य सायण ने लिखा है।


अतारीत् - तृ-धातु से लुङ प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।

अतारीत् - तृ-धातोः लुङि प्रथमपुरुषैकवचने रूपम्।


ಜೀವಜಗದ್ಭ್ಯಾಮಿತಂ ವಿಶಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ದ್ವೀತಮ್ |

तथा जीव तथा जगत् इन दोनों से विशिष्ट जगत् अद्वैत कहलाता है।


यथा पशूनाम् अपहर्त्तरिं चौरं यथा वा रज्वा बद्धं वत्सं जनाः मुक्तं कुर्वन्ति तथैव मम अपराधेन बद्धं वसिष्ठं त्वं मोचय।

ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವ ಕಳ್ಳರು ಅಥವಾ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರುವನ್ನು ಜನರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆಯೇ, ನನ್ನ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾದ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸು.


ಅದರಿಂದ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ, ಮನುವು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು.

ततः यथोक्तं कार्यं सम्पादितं मनुना।


ಆ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಹೇಗೆ ರಾಜ್ಞಃ ಪುರುಷಃ ಎಂದಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ.

तौ प्रयुज्य विग्रहः यथा राज्ञः पुरुषः इति।


फिर किसलिए दो प्रकार कल्पित है इस प्रकार की आशङ्का नहीं करनी चाहिए।

पुनः किमर्थं द्विधा कल्पनमिति नाशङ्कनीयम्।


उसका तीन द्यु तीन शिर और तीन देहस्थान है।

तस्य त्रिधा द्युतयः त्रीणि शिरांसि त्रयो देहाः त्रीणि च स्थानानि।


ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವಸ್ತುವಿನ ಆರೋಪವನ್ನು ಅಧ್ಯಾರೋಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

वस्तु में अवस्तु का आरोप अध्यारोप कहलाता है।


ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಜ್ಞವಿದೆ, ಗವಾಮಯನ - ನಾಮಕ ಯಜ್ಞ ಹೀಗೆ ಇದರ ಹೆಸರು ಇದೆ.

अत्र एकः यज्ञः अस्ति, गवामयन-नामकयज्ञः इति तस्य नाम।


भैषज्यसूक्तविषये विस्तारेण लिखत।

ಭೈಷಜ್ಯ ಸೂಕ್ತದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.


अथवा पृथिवीनिमित्तलोको का निर्माण किया।

ಅಥವಾ ಪೃಥ್ವಿ ನಿಮಿತ್ತಲೋಕದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.


ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಮಯವು ನಾತ್ಮಾ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

अन्त मे आनन्दमय कोश आत्मा नहीं है इस प्रकार से प्रतिपादित किया गया है।


पादहस्तादि स्थूल शरीर के अवयव होते हैं।

पादहस्तादयः स्थूलशरीरस्य अवयवाः भवन्ति।


यहाँ सर्वप्रथम टाप् प्रत्यय विधायक  अजाद्यतष्टाप् सूत्र की व्याख्यान है।

अत्र सर्वप्रथमं टाप्प्रत्ययविधायकस्य अजाद्यतष्टाप् इति सूत्रस्य व्याख्यानम् अस्ति।


ಬಾದರಾಯಣನಿಂದ.

बादरायण के द्वारा।


इति सूत्रार्थः।

ಇದು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.


वह ही चित्त विक्षेप कहलाता है।

स एव चित्तस्य विक्षेपः।


वरुण को उद्दे्य करके एक पुरोडाश अर्पण करते हैं।

ವರುಣನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಒಂದು ಪುರೋಡಾಶವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.


एवं यस्मिन् तत्पुरुषे समस्यमानानि पदानि समानविभक्तिकानि न सन्ति स व्यधिकरणः तत्पुरुषः।

और जिसमें तत्पुरुष समस्यमान पद समानविभक्ति नहीं है वह है व्यधिकरण तत्पुरुषः।


यस्य चित्तं वेदान्तश्रवणे स्वरूपानुसन्धाने वा स्थैर्यं न प्राप्नोति किन्तु विषयाभिमुखीभवति तेन तन्निवृत्तये ईश्वरनामोच्चारणम् अजपामन्त्रावृत्तिः ईश्वरमूर्तिध्यानं निर्गुणब्रह्मानुसन्धानम् इत्यादय उपाया अवलम्ब्याः।

जिसका चित्त वेदान्त के श्रवण में अथवा स्वरूपानुसन्धान में स्थिरता प्राप्त नहीं करता है अपितु विषयाभिमुखी होता है उसके द्वारा ईश्वर का नामोच्चारण अजपामन्त्रावृत्ति ईश्वरमूर्ति का ध्यान तथा निर्गुणब्रह्मानुसन्धान इत्यादि उपाय कहे गये हैं।


ವ್ಯತಿರೇಕದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?

व्यतिरेकस्य सुष्ठु उदाहरणं कुत्र प्राप्यते?


पुराणेषु एष विष्णुः उपेन्द्ररूपेणापि (इन्द्रस्य अनुजः) वर्णितः।

ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವು  ಉಪೇಂದ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ) ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.


यतः अस्मिन् अंशे निर्भुज, प्रतृण्ण, सन्धिसंहितादयः पारिभाषिकशब्दाः प्रयुक्ताः सन्ति।

क्योंकि इस अंश में निर्भुज, प्रतिघ्ण्ण, सन्धि, संहिता आदि के पारिभाषिक शब्द प्रयुक्त है।


नवमप्रपाठकपर्यन्तम् अनुवाकसंख्या १०७ अस्ति।

नौवें प्रपाठक तक अनुवाकों की संख्या १०७ है।


ಆರಣ್ಯಕಗಳು ಪ್ರಪಾಠಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿದೆ.

आरण्यक प्रपाठकों में विभक्त है।


तेन प्रकृतसूत्रेण विहितं कार्य लोके अपि भवति वेदे अपि भवति।

ಅವುಗಳಿಘೇ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಹೇಳಿದ ಕಾರ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ , ವೇದದಲ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ .


“प्रत्ययग्रहणे तदन्ता ग्राह्याः” इस परिभाषा से तदन्त विधि में पञ्चमी इसके द्वारा पञ्चम्यन्त  सुबन्त को ग्राह्य करना चाहिए।

"ಪ್ರತ್ಯಯಗ್ರಹಣೆ ತದಂತ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ" ಈ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ತದಂತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಮೀ ಇದರಿಂದ ಪಂಚಮ್ಯಂತ ಸುಬಂತವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.


ಸ್ವರ ವರ್ಣಾದಿಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

स्वर वर्ण आदि के उच्चारण किस प्रकार से करने चाहिए इस विषय में उपदेश शिक्षा शास्त्र देते हैं।


इयत्यस्तिथयो यस्यां सा इतिथीति कुछ कोषो में।

ಇಯತ್ಯಸ್ತಿಥಯೋ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಾ ಇತೀಥೀತಿ  ಕೆಲವು ಕೋಷಗಳಲ್ಲಿ.


ದೇವಯವಃ - ದೇವ + ಯು ಕ್ವಿಪ್ ಇತ್ತ್ಥಾ - ಇತ್ಥಂ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಆತ್ವಂ ತಾ ವಾಂ ವಾಸ್ತೂನ್ಯಶ್ಮಸಿ ಗಮಧ್ಯೇ ಯತ್ರ ಗಾವೋ ಭೂರಿಶೃಂಗಾ ಅಯಾಸಃ |

देवयवः - देव+यु क्विप्  इत्था - इत्थम् इस अर्थ में आत्व ता वां वास्तून्युश्मसि गमध्यै यत्र गावो भूरिशृङ्गा अयास॑:।


प्रातिपदिक संज्ञा में सत्थ में “ सुपोधातुप्रातिपदिकयो:'' इससे प्राप्त के लुक् निषेध होने पर “ विभक्त्यलोपश्च इस वार्तिक से होता है।

प्रातिपदिकसंज्ञायां सत्यां "सुपो धातुप्रातिपदिकयोः" इत्यनेन प्राप्तस्य लुकः निषेधः "विभक्त्यलोपश्च" इति वार्तिकांशात् जायते।


इसलिए प्रमाणों का अनुग्राहक तर्क कहलाता है।

अत एव प्रमाणानाम् अनुग्राहकः तर्कः ।


ಏಮಿ-ಇ- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ.

एमि - इ - धातोः लटि उत्तमपुरुषैकवचने ।


मृळत - मृड् - धातोः लोटि मध्यमपुरुषबहुवचने ।

ಮೃಳತ - ಮೃಡ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ.


ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯವು ಉಳಿದೆ. ಅದನ್ನು ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಉಳಿದ ಮೂರು ಅನುಬಂಧಗಳು ವಿಷಯಸಂಬಂಧಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

साधनचतुष्टम् अवशिष्टम् अस्ति। तदस्मिन् प्रकृते पाठे उपस्थाप्य अवशिष्टाः त्रयोऽनुबन्धाः विषयसम्बन्धप्रयोजनानि वक्ष्यन्ते।


10. प्रज्ञानम् यहाँ पर ल्युट् किस अर्थ में है?

೧೦. ಪ್ರಜ್ಞಾನಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಟ್ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದೆ ?


तर्हि अविद्यावत् बुद्धेः अनादित्वम् अस्ति वेति संशयः।

ಮತ್ತೆ ಅವಿದ್ಯೆಯ ರೀತಿಯೇ ಬುದ್ಧಿಯ ಅನಾದಿತ್ವವು ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯ.


तस्तभाने- स्तम्भ्-धातोः कानचि टापि च प्रथमाद्विवचने तस्तभाने इति रूपम्।

ತಸ್ತಭಾನೆ - ಸ್ತಂಭ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕಾನಚ್ ಮತ್ತು ಟಾಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾದ್ವಿವಚನದಲ್ಲಿ ತಸ್ತಭಾನೆ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.


ಮನೋಗತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಲಂಕಾರಕಾರದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

मनोगत भावों को सुन्दर रूप से प्रकट करने के लिए अलङऱकारों की आवश्यकता होती है।


पुराणानुसारेण वेदव्यासमहोदयः यं शिष्यम् अथर्ववेदम् अध्यापितवान् तस्य नाम सुमन्तुः आसीत् (श्रीमद्भागवते १२/७/१-३, वायुपुराणे ६१/४९-५३, विष्णुपुराणे ३/६/९-१३)।

ಪುರಾಣಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ವೇದವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಯಾವ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರೋ ಅವನ ಹೆಸರು ಸುಮಂತು ಎಂದಾಗಿತ್ತು.(ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ೧೨/೭/೧-೩, ವಾಯುಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ೬೧/೪೯-೫೩, ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ೩/೬/೯-೧೩).


ಅದರ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ಕೂಡ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.

तदुपाधिद्वयमपि सुषुप्तौ नास्ति।


पुंस्-शब्द का ब्राह्मण आदि गण में पाठ केसे हैं?

ಪುಂಸ್ -ಎಂಬ ಪದದ ಪಾಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ಗಣದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ?


ಸಾಮಾನ್ಯ ದಾನ ಸ್ರುತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕವಾದ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಸೂಕ್ತವಿದೆ.

सामान्यदानस्तुतिप्रतिपादकमेकं भव्यं सूक्तमस्ति।


ಸ್ಥೂಲತ್ವಾದಿ ಧರ್ಮವು ದೇಹದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

स्थूलत्वादिधर्माः देहस्यैव भवति।


"प्राक्कडारात्समासः", "सह सुपा", "तत्पुरुषः" इत्येतानि अधिक्रियन्ते।

ಇಲ್ಲಿ "ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾರ್ಸಮಾಸಃ" "ಸಹಸುಪಾ", "ತತ್ಪುರುಷಃ" ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.


नेत्रवाचिभिन्न से तात्पर्य अचक्षु पर्याय से है।

ನೇತ್ರವಾಚಿಭಿನ್ನದಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಅಚಕ್ಷು ಪರ್ಯಾಯದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.


वेदों के अध्ययन के लिए गुरुगृह में जाना तथा वेदान्त श्रवण के लिए भी गुरु के समीप जाना इस प्रकार से दो बार गुरु के समीप जाना चाहिए।

वेदाध्ययनाय गुरुगृहगमनं वेदान्तश्रवणाय च गुरुसमीपगमनम् इति द्विविधं गुरुगृहगमनम् इति उक्तप्रायं भवति।


पौर्णमासयागे दीक्षितो जनः पूर्वस्यां दिशि आहवनीय- गार्हपत्याग्नयोः मध्ये स्थित्वा जलस्य स्पर्श करोति।

पौर्णमास याग में दीक्षित मनुष्य पूर्व दिशा में आहवनीय, गार्हपत्य, अग्नि के मध्य में स्थित जल का स्पर्श करते हैं।


ಹಾಗೆಯೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ- ಋಚಾಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ದೇವೀಸೂಕ್ತದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿರುಕ್ತಾಕಾರನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ - ಈಗ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಉತ್ತಮಪುರುಷನ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಹಮ್ ಇದರ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

तथाहि आध्यात्मिक-ऋक्-स्वरूपं देवीसूक्तस्य च तदन्तर्गतत्वं निरुक्ते निरुक्तमेवम्- अथाध्यात्मिक्य उत्तमपुरुषयोगा अहमिति चैतेन सर्वनाम्ना ।


ततश्च यदा स बालः गमनाय उद्युक्तः तदा एव माता तं गमनाद् वारयति।

ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವಾಗ ಬಾಲನು ಹೋಗಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನೋ ಆಗಲೇ ತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.


अनन्तरं वसन्तादीनामाज्यादिविशेषेरूपत्वेन सङ्कल्प इति द्रष्टव्यम्।

अनन्तर में वसन्तादी को आज्यादि विशेष रूपत्व से सङ्कल्प किया गया हेै।


२२.१.१) कर्मभेदः काम्यं निषिद्धं नित्यं नैमित्तिकम् प्रायश्चित्तञ्चेति पञ्चविधानि कर्माणि प्रथन्ते।

(೨೨.೧.೧) ಕರ್ಮಭೇದವು ಕಾಮ್ಯ, ನಿಷಿದ್ಧ, ನಿತ್ಯ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳೆಂದು ಪಂಚವಿಧ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.


कार्तकौजपादयश्च इति सूत्रेण किं विधीयते?

कार्तकौजपादयश्च यह सूत्र किसका विधान करता है?


परार्थः नाम विग्रहवाक्यावयवपदार्थेभ्यः परः यः अर्थः स परार्थः तत्प्रतिपादिका वृत्तिः।

ಪರಾರ್ಥವೆಂದರೆ ವಿಗ್ರಹ ವಾಕ್ಯ ಅವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥವಿದೆಯೋ ಅದು ಪರಾರ್ಥ ಅದು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ವೃತ್ತಿ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.


ಸೂತ್ರಾರ್ಥ ಸಮನ್ವಯ - ಉದಾಹರಣೆರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಈ ಮಂತ್ರವು ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

सूत्रार्थसमन्वयः - उदाहरणरूपेण दत्तः अयं मन्त्रः यज्ञकर्मणि प्रयुङ्क्तः।


4. विधेम इति रूपं कथं सिद्ध्येत्।

೪. ವಿಧೇಮ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ?


೯. ಅಭ್ಯವಹರಾಸಿ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ದವಾಯಿತು?

९. अभ्यवहरासि इति रूपं कथं सिद्ध्येत्?


೧೧. ಅಜ್ಞಾನದ ತ್ರಿಗುನಾತ್ಮತ್ವಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಶೃತಿಯು ಯಾವುದು ?

११. अज्ञानस्य त्रिगुणात्मत्वप्रतिपादिका श्रुतिः का?


इस पाठ में उसी भाष्य का अनुसरण करके व्याख्या दिया गया है।

ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಭಾಷ್ಯದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.


चतुर्थदिवसे निरूठपशुबन्धयागस्य प्रक्रियानुसारम् अग्निं सोमं च उद्दिश्य एकः पशुयागः विहितः।

ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ, ನಿರೂಠ ಪಶುಬಂಧಯಾಗದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಒಂದು ಪಶುಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.


10. हिंसीत् इति कस्मिन् लकारे भवति।

10. हिंसीत् किस लकार का में बनता है?


ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವದ ವಿವಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಶಾಂಜ್ಞರವಾದ್ಯೋ ಜ್ಞೀನ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞೀನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.

अतः स्त्रीत्व विवक्षा में शार्ङ्गरवाद्यओो ङीन् सूत्र से ङीन् प्रत्यय होता है।


ಪ್ರಜ್ಞಪ್ತವು ಪ್ರಜ್ಞಾವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮ. ಇದರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ನೇತ್ರ.

प्रज्ञप्तिः प्रज्ञा तच्च ब्रह्मैव। नीयते अनेन इति नेत्रम्।


सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।

सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमिदम्।


एवं स लोकान् सृष्टवान्।

इस प्रकार से उसने लोक की सृजना कौ।


अयम् अक्षः द्यूतक्रीडकं तथा आनन्दयति यथा सोमरसः देवान् आनन्दयति ।

ಈ ಅಕ್ಷನು ದ್ಯೂತಕ್ರೀಡೇಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಹೇಗೆ ಸೋಮರಸ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆ.


ಶ್ರವಣವು ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ತತ್ವಮಸಿ ವಾಕ್ಯದ ತಚ್ಛಬ್ದಶೃತಿಯ ಆದಿಪರ್ಯಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ತಿಳಿಯುವುದು.

श्रवणं हि ब्रह्मात्मनि तत्त्वमसि-वाक्यस्य तच्छब्दश्रुत्यादिपर्यालोचनया तात्पर्यावगमः।


११. अज्ञानस्य अनिर्वचनीयत्वं प्रतिपादयतु?

೧೧. ಅಜ್ಞಾನದ ಅನಿರ್ವಚನೀಯತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ.


तात्पर्य यह है कि मन के राज जनन से बन्धन का कारण होता है तथा वैराग्य जनन से मोक्ष कारण होता है।

रागजननद्वारा मनः बन्धस्य कारणं तथा वैराग्यजननद्वारा मोक्षकारणञ्च ।


೨೨. ಅರ್ಥವಾದದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ.

२२. अर्थवादस्य उदाहरणं दीयताम्?


शीघ्र अर्थ में भी प्रयोग होता है।

क्षिप्रार्थे अपि प्रयोगः भवति।


वेदस्य निर्मलं चक्षुः किम्?

वेद का निर्मल नेत्र क्या है?


प्रथमे सप्तमी एकवचान्त पद है।

प्रथमे इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्।


ततः आत्मप्रकाशो जायते ।

ತದಂತರ ಆತ್ಮಪ್ರಕಾಶವು ಆಗುತ್ತದೆ.


इसलिए शङ्कराचार्य जी ने कहा है ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या यही वेदान्त शास्त्र का तात्पर्य है।

तदुक्तं शङ्कराचार्यः ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या इदं तु वेदान्तशास्त्रस्य तात्पर्यमिति।


निष्कैवल्य शस्त्र, प्राणविद्या, पुरुष आदि का।

ನಿಷ್ಕೈವಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ - ಪ್ರಾಣವಿದ್ಯೆ - ಪುರೂಷ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ.


ಆದ್ದರಿಂದ ತ್ವಂ ಪದಾರ್ಥದ ವಿಶೇಷ್ಯತ್ವವು ಆಗುತ್ತದೆ.

इसलिए त्वं पदार्थ का विशेष्यत्व होता है।


इससे ङीन् प्रत्यय का विधान किया गया है।

इदं सूत्रं ङीन्प्रत्ययं विदधाति।


अतः प्रकृतसूत्रसामर्थ्यात् अत्र अनुदात्तं विकल्पेन भवति।

अतः प्रकृतसूत्र सामर्थ्य से यहाँ अनुदात्त विकल्प से होता है।


श्रृंगार रस के दो भेद कौन से है?

ಶೃಂಗಾರರಸದ ಎರಡು ಭೇದಗಳು ಯಾವುವು?


ततः तमादाय उत्तरगिरिं ( भाष्यमते हिमालयं ) गतः।

उसके बाद उसको लेकर के उत्तर पर्वत (भाष्य के मत में हिमालय को) की और गई।


स्य तात्पर्यमिदम् अस्ति यत् संहितायां स्तुतीनां प्राधान्यम् अस्ति, ब्राह्मणग्रन्थे तद्विधीनाम् एव प्राधान्यम् अस्ति।

उसका तात्पर्य यह है कि संहिता स्तुति प्रधान है, ब्राह्मण ग्रन्थ में उसका विधान ही प्रधान है।


ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಾ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.

समीपम् आगच्छसि इति तदर्थः।


उसकी महावाक्यों के श्रवण से ही अद्वैत् आत्मसाक्षात्कार की सिद्धि हो जाती है।

ಆ ಮಹಾವಕ್ಯದ ಶ್ರವಣದಿಂದಲೆ ಅದ್ವೈತಾತ್ಮಸಾಕ್ಷಾರವು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದು.


इस उल्लेख से स्पष्ट होता है की पाणिनि इस ग्रन्थ के लेखक नहीं है।

ಈ ಉಲ್ಲೇಖದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ ಪಾಣಿನಿಯು ಈ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕನಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.


मुक्तिकोपनिषद् मान्य परम्परा के अनुसार से यह समस्त उपनिषदों की गणना में प्रथम स्तरीय ही है।

मुक्तिकोपनिषदः मान्यपरम्परानुसारेण इयं समस्तानाम् उपनिषदां गणनायां प्रथमस्तरीया एव अस्ति।


ಈ ಭಾಷ್ಯದಿಂದ ಅತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅನ್ಯ ನಿಘಂಟು ಭಾಷ್ಯವು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ.

इस भाष्य से अतिरिक्त कोई भी अन्य निघण्टु भाष्य विद्यमान नहीं है।


तस्मात् आत्मदर्शनम् अपि न करोति।

ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮದರ್ಶನವೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.


अनुपसर्जन है और अदन्त है।

अनुपसर्जनः अस्ति, अदन्तश्च अस्ति।


तेन च सुब्रह्मण्याख्यो निगदो बोद्धव्यः।

ಇದರಿಂದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಖ್ಯ ನಿಗದ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.


नञ्प्रभृतयः समासाः पञ्च भवन्ति।

नञ् आदि समास पाँच होते हैं।


क्षयः प्रथमा एकवचनान्त, निवासे यह सप्तमी एकवचनान्त पद है।

क्षयः प्रथमैकवचनान्तं, निवासे इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्।


यहाँ मन: सूत्र से मन की अनुवृत्ति होती है।

अत्र मनः इति सूत्रात् मनः इति अनुवर्तते।


ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳಿವೆ.

अस्मिन् सूत्रे चत्वारि पदानि वर्तन्ते।


अतः मन्त्रमयित्वं स्वीकार्यम्।

इसलिए उसे मन्त्रमयी स्वीकार किया है।


अन्वयः - यस्मात् पुरा किञ्चन न जातम्, यः एव विश्वा भुवनानि आबभूव, षोडशी प्रजापतिः प्रजया संरराण - त्रीणि ज्योतींषि सचते॥ ५॥

अन्वय - यस्मात् पुरा किञ्चन न जातम्, यः एव विश्वा भुवनानि आबभूव, षोडशी प्रजापतिः प्रजया संरराण - त्रीणि ज्योतींषि सचते॥ ५ ॥


इति सुव्यस्थापितम्।

इनका उपस्थापन  किया गया है।


सूत्रावतरणम्- ऊडिदम्पदाद्यपुप्पुम्रैद्युभ्यः परस्य असर्वनामस्थानविभक्तेः उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्।

ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಊಠ್,ಇದಮ್,ಪದಾದಿ,ಅಪ್,ಪುಮ್,ರೈ ಮತ್ತು ದಿವ್ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಸರ್ವನಾಮ ಸ್ಥಾನ ವಿಭಕ್ತಿ  ಉದಾತ್ತದ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.


प्रायश्चित्तं विस्तारयत।

प्रायश्चित का विस्तारपूर्वक वर्णन कोजिए।


अङ्गाऽप्रातिलोम्ये' इस सूत्र की व्याख्या कीजिए।

ಅಂಗಾಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯೆ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.


जैसे - (७) कठ उपनिषद्, (८) ईश उपनिषद्, (९) श्वेताश्वतर उपनिषद् (१०) और महानारायण उपनिषद्।

ಉದಾಹರಣೆಗೆ (7) ಕಠ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (8) ಈಶ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (9) ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು (10) ಮತ್ತು ಮಹಾನಾರಾಯಣ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು


यद्यपि महाभाष्ये ऋग्वेदस्य एकविंशतिसंख्यकाः शाखा निर्दिष्टाः, तत्र च शाकल-वाष्कल- आश्वलायन-शांख्यायन-माण्डूकायन-नामधेयाः पञ्च मुख्याः शाखाः सन्ति।

ಮಹಾಭಾಷ್ಯವು ಋಗ್ವೇದದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಾಕಲ ಬಾಷ್ಕಲ ಆಶ್ವಲಾಯನ ಸಾಂಖ್ಯಾಯನ ಮಾಂಡೂಕಾಯನ ಎಂಬವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.


ಈ ಪರಿದೃಶ್ಯಮಾನ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಗವಾಶ್ವಾದಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

अस्य परिदृश्यमानस्य द्विपदः पादद्वययुक्तस्य मनुष्यपादेः चतुष्पदःगवाश्वादेश्च यः प्रजापतिः।


ಶಬರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮತದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿಧಿಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಹತ್ತು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.

शबरस्वामिनः मतानुसारेण ब्राह्मणविधीनां संख्या दशधा भवति।


अपः स्वमाहात्म्येन प्रजापतिः परितो दृष्टवान्।

उन्हीं के माहात्म्य से प्रजापति सब ओर देखता है।


ದೀವ್ಯತಿ ಪ್ರಕಾಶತೆ ಇತಿ ದೇವಃ.

दीव्यति प्रकाशते इति देवः।


तृतीय, सप्तम, अष्टमप्रपाठकानां नामानि लिखत।

ಮೂರನೇ, ಏಳನೇ, ಎಂಟನೇ ಪ್ರಪಾಠಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.


ಜೀವಜಗದ್ಭ್ಯಾಮಿತಂ ವಿಶಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ದ್ವೀತಮ್ |

जीवजगद्भ्यामितं विशष्टं ब्रह्मैव द्वीतम्।


ಯಜಮಾನನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ .

यजमान कौ रक्षा के लिए।


वेद में अन्तरिक्ष स्थानीय सर्वश्रेष्ठ देव इन्द्र हैं।

वेदे अन्तरिक्षस्थानीयः सर्वश्रेष्ठः देवः भवति इन्द्रः ।


ಇಲ್ಲಿ "ಪಾಪಾಣಕೆ" ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾದ್ವಿವಚನಾಂತ ಮತ್ತು ಕುತ್ಸಿತೈಃ ಇದು ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.

यहाँ “पापाणके“ यह प्रथमाद्विवचनान्त और “कुत्सितैः” तृतीया बहुवचनान्त पद है।


ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮಿಥ್ಯಾ  ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವೇದಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ತಾತ್ಪರ್ಯ.

तदुक्तं शङ्कराचार्यः ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या इदं तु वेदान्तशास्त्रस्य तात्पर्यमिति।


पाँच ज्ञानेन्द्रियां कौन-कौन सी है?

पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि कानि।


अनेन एव प्रकारेण अत्र नियमाः प्रदर्शिताः।

इस प्रकार से ही यहाँ नियम प्रदर्शित है।


तत्र पुरुषसुक्तस्यैव अंशभूतः गण्यते।

ಅಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದ ಪುರುಷಸೂಕ್ತದ ಭಾಗದ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.


देववाणी और वेदवाणी संस्कृत है।

देववाणी वेदवाणी च संस्कृतम् ।


अहस्तासः - प्रथमाबहुवचन में, (वैदिक )लोक में तो अहस्ताः, न विद्येते हस्तौ येषां ते अहस्तासः नञ्तत्पुरुष समास।

ಅಹಸ್ತಾಸಃ - ಪ್ರಥಮಾಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ, (ವೈದಿಕ) ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಹಸ್ತಾಃ, ನ ವಿದ್ಯತೇ ಹಸ್ತೌ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಅಹಸ್ತಾಸಃ ನಜ್ಞ್ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ.


सत्यधर्म सविता सभी जगत के प्ररेक सूर्य देव के समान।

सत्यधर्मा । सविता सर्वस्य जगतः प्ररेकः सूर्यो देव इव ।


अवशिष्ट त्रिपाद् विनाश रहित स्वप्रकाश स्वरूप में स्वर्गलोक में विद्यमान है।

ಉಳಿದ ತ್ರಿಪಾದವು ವಿನಾಶ ರಹಿತವಾಗಿ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.


स्वेदेभ्यः जातानि यूकमशकादीनि स्वेदजानि। मृत्तिकाम् उद्भिद्य जातानि लतावृक्षादीनि उद्किज्जानि।

स्वेदज अर्थात् स्वेद से उत्पन्न होने वाले जू मच्छर आदि तथा मृत्तिका में उत्पन्न होने वाले लता वृक्षादि उद्भिज कहलाते हैं।


ಇಲ್ಲಿ ಅನುವಾಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.

और यहाँ पर अनुवाको में सूक्त है, और सूक्तों में मन्त्रों को परिश्रम पूर्वक निर्धारित किया गया है।


"ಕೃದಂತದ ಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಗತಿಪೂರ್ವದ ಕಾರಕಪೂರ್ವದ ಗ್ರಹಣವೂ ಆಗುತ್ತದೆ" ಇದೇ ಈ ಪರಿಭಾಷಾದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

"कृदन्तस्य ग्रहणे गतिपूर्वस्य कारकपूर्वस्यापि कृदन्तस्य ग्रहणं भवति" इति परिभाषार्थः।


तत्र १० उपनिषदः ऋग्वेदसम्बद्धाः, १९ उपनिषदः शुक्लयजुर्वदसम्बद्धाः, ३२ कृष्णयजुर्वेदसम्बद्धाः, १६ सामवेदसम्बद्धाः, ३१ अथर्ववेदसम्बद्धाः।

ಅಲ್ಲಿ ೧೦ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಋಗ್ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ೧೯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ೩೨ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ೧೬ ಸಾಮವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ೩೧ ಅಥರ್ವ ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.


ವಾಯುಗೋಪಾಃ - ವಾಯುಃ ಗೋಪಾ (ರಕ್ಷಿತಾ) ಯಾವುದರ ಅದನ್ನು ವಾಯುಗೋಪಾಃ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

वायुगोपाः - वायुः गोपाः (रक्षिताः) येषां ते वायुगोपाः।


सर्वनामसंज्ञाभावे कस्मै इति स्मैयुक्तं रूपं न भवति।

ಸರ್ವನಾಮ ಸಂಜ್ಞಾದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಸ್ಮೈ ಹೀಗೆ ಕಸ್ಮೈ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ರೂಪವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.


एतैः अर्थवादैः प्रशंसावचनैः च आद्यन्तब्राह्मणग्रन्थाः सम्पूरिताः सन्ति।

ಈ ಅರ್ಥವಾದದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಶೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳು ಆದಿಯಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿವೆ.