{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे अतः का अर्थ होता है ह्रस्व अकारान्त से।", "tgt_text": "तेन अतः इत्यस्यार्थो भवति ह्रस्वाकारान्तात्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - हे दानशील विश्व के रक्षक मित्रवरुणतुम दोनों अतिशय महान, बाधा रहित तथा विनाश हीन सुख के द्वारा हमारी रक्षा करो।", "tgt_text": "सरलार्थः- हे दानशीलौ विश्वस्य रक्षकौ मित्रवरुणौ युवां द्वौ महत्तमौ, छेदहीनेन तथा क्षतिहीनेन सुखेन अस्माकं रक्षतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तास्यनुदात्तेन्ङिददुपदेशाल्लसार्वधातुकमनुदात्तमन्ह्विङोः इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ लसार्वधातुकम्‌ इति पदम्‌ अनुवर्तते तच्चात्र सप्तम्यन्ततया विपरिणम्यते।", "tgt_text": "तास्यनुदात्तेन्ङिददुपदेशाल्लसार्वधातुकमनुदात्तमन्ह्विङो: इस सूत्र से लसार्वधातुकम्‌ इस पद की अनुवृति आती है और वह यहाँ पर सप्तम्यन्त से विपरिणाम है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३. वि वृक्षान्‌ हन्त्युत .... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "೩. ವಿ ವೃಕ್ಷಾನ್ ಹಂತ್ಯುತ.... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उव्वटः स्वकीये यजुर्वदभाष्ये (१८/७७), निरुक्ते (१३/१३) समुपलब्धं वाक्यं निर्दिष्टम्‌ अकरोत्‌।", "tgt_text": "ಉಳ್ಳಟನು ತಮ್ಮ ಯಜುರ್ವೇದ ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ  (೧೮/೭೭), ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ(೧೩/೧೩) ಉಪಲಭ್ಯವಾದ ವಾಕ್ಯಗಳ ನಿರ್ದೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मनसः स्वास्थ्ये एव वेदत्रयीस्फूर्तेः मनसि शब्दमात्रस्य प्रतिष्ठितत्वम्‌ 'अन्नमयं हि सोम्य मनः' इति छान्दोग्ये मनस एव स्वास्थ्ये वेदोच्चारणशक्तिः प्रतिपादिता ।", "tgt_text": "स्वस्थ मन में ही वेदत्रयी प्रकट होते है, इस मन में शब्द मात्र स्थिर होते है 'अन्नमयं हि सोम्य मनः' इति छान्दोग्य में स्वस्थ मन से ही वेदो का उच्चारण प्रतिपादित किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಹೇ ಇಂದ್ರ ಯಾವಾಗ ನೀನು ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದೆಯೋ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೃದಯ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಯ ಇರಲಿಲ್ಲ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಹಾಯಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವೃತ್ರ ಹಂತನನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಾವುದೇ ಪುರುಷನು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದನು.", "tgt_text": "व्याख्या- हे इन्द्र जघ्नुषः वृत्रं हतवतः तव हृदि चित्ते यत्‌ यदि भीरगच्छत्‌ न हतवानस्मीति बुद्ध्या भयं प्राप्नुयात्‌ तर्हि अहेः वृत्रस्य यातारं हन्तारं कमपश्यः त्वत्तोऽन्यं कं पुरुषं दृष्टवानसि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन्द्र और सूर्य में अश्व का, रूद्र का वज्र निर्माण, इन्द्र का वज्र प्रयोग, अग्नि इन्द्र सविता देव की रथ की कहानियाँ वेद में बहुत प्राप्त होती है।", "tgt_text": "इन्द्रसूर्ययोः अश्वस्य, त्वष्टुः वज्रनिर्माणस्य, इन्द्रस्य वज्रप्रयोगस्य, अग्नीन्द्रसवितृदेवानां रथस्य च कथाः वेदे भूयो भूयः प्राप्यन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथ आदिः प्राक्‌ शकटेः इति सूत्रगतपदच्छेदः।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಥ ಆದಿಃ ಪ್ರಾಕ್ ಶಕಟೇಃ ಎಂಬ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಿವೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನುವಾಕಾನುಕ್ರಮಣೀ. ಶ್ಲೋ 36. ಆಶ್ವಲಾಯನಸಂಹಿತೆಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕಾಲ ಯಾವುದೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇತ್ತು.", "tgt_text": "' ( अनुवाकाक्रमणी, श्लो. ३६) आश्वलायन संहिता का तथा उसके ब्राह्मणों का काल किसी समय में अवश्य ही था।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पूजा विषय भी यहाँ जाना जाता है अतः प्रकृतसूत्र से तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।", "tgt_text": "पूजा अपि अत्र अवगम्यते। अतः प्रकृतसूत्रेण तिङन्तम्‌ अनुदात्तं न भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत इसकी निन्दा इस वाक्य में है - अमेध्या वै माषा (तै. सं. ५/१/८/१)।", "tgt_text": "अतः अस्य निन्दा अस्मिन्‌ वाक्ये अस्ति - अमेध्या वै माषा (तै. सं. ५/१/८/१)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವೃತ್ತ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸುಷುಪ್ತಿ ಕಾಲದ ಆನಂದವು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अज्ञानेनावृतमिति कारणात्‌ सुषुप्तिकालीनः आनन्दः न मुख्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಸ್ವರಿತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾದ ಓಕಾರದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततश्च प्रकृतसूत्रेण ओकारस्य लक्षणेन प्राप्तस्य स्वरितस्वरस्य स्थाने उदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌ - पुरुषव्याघ्रः इत्यादिकमस्य सूत्रस्योदाहरणम्‌।", "tgt_text": "उदाहरण -पुरुषव्याघ्रः इत्यादि सूत्र का उदाहरण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा दशजनाः नद्याः अपरतीरात्‌ ततः विपरीततीरम्‌ आगतवन्तः।", "tgt_text": "जैसे दस लोग नदी को पार करके उसके दूसरे तट पर पहुँच जाते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಋ.೧೦.೧೧೪.೫) ಋಗ್ವೇದದ ತೃತೀಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ೫೫ನೇ ಸೂಕ್ತದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಪಾದದಲ್ಲಿ - \"ಮಹದ್ದೇವಾನಾಮಸುರಸ್ತ್ವಮೇಕಂ\" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "( ऋ. 10.114.5 ) ऋग्वेद के तृतीय मण्डल के 55 वें सूक्त के प्रत्येक मन्त्र के अन्तिम पाद में -' महद्देवानामसुरस्त्वमेकम्‌' ऐसा कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ತತ್ಪುರುಷ ವಿಧಾಯಕ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತು ಸೂತ್ರಗಳು ಸಂಗೃಹೀತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "समानाधिकरण तत्पुरुष विधायक तत्पुरुष समास का पाठ में नौ सूत्र संग्रहित हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೈಶ್ಯ ಇದರ ಜಂಘಾ ಆಗಿತ್ತು ಅಂದರೆ ಜಂಘಾಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು.", "tgt_text": "वैश्य इसके जंघा थी अर्थात्‌ जंघाओं से उत्पन्न हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನಾವಃ ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ನಾವ್ಯಾನಾಮ ಇದರ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ನಕಾರೋತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ", "tgt_text": "परन्तु प्रकृत सूत्र में अनावः कहने से नाव्यानाम इसके आदि अच्‌ नकार से उत्तर आकार को प्रकृत सूत्र से उदात्त स्वर नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो-जो उत्पन्न होता है वह सब अनित्य होता है इस नियम से आकाश की भी उत्पत्ति के श्रवण से वह भी अनित्य है।", "tgt_text": "यद्‌ यद्‌ उत्पद्यते तत्‌ सर्वम्‌ अनित्यमिति नियमात्‌ आकाशस्यापि उत्पत्तिश्रवणात्‌ अनित्यमिति ज्ञेयम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थ - हे पर्जन्य देव जब आप तीव्र शब्द को करते हुए, गर्जना करते हुए दुष्कर्म करने वाले मनुष्यों को मारते हो उनका हनन करते हो तब जो ये पृथिवी पर रहते है वे आनन्दित होते है।", "tgt_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಹೇ ಪರ್ಜನ್ಯ ದೇವ ಯಾವಾಗ ನೀವು ತೀವ್ರ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಅವರ ಹನನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಆಗ ಈ ಪೃಥ್ವಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾರು ಇರುತ್ತಾರೆಯೋ ಅವರು ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तब गवाक्षिशब्द का \"यचि भम्‌\" सूत्र से भसंज्ञा होने पर \"यस्येति च\" इससे इकार का लोप होने पर सर्वसंयोग में निष्पन्न गवाक्षशब्द स लोकप्रसिद्वत्व से पुल्लिंग में विद्यमान सु प्रत्यय होने पर प्रक्रियाकार्य में गवाक्षः रूप बना।", "tgt_text": "तदा गवाक्षिशब्दस्य \"यचि भम्‌\" इत्यनेन भसंज्ञायां \"यस्येति च\" इत्यनेन इकारस्य लोपे सर्वसंयोगे निष्पन्नात्‌ गवाक्षशब्दात्‌ लोकप्रसिद्धत्वात्‌ पुंसि विद्यमानात्‌ सौ प्रक्रियाकार्ये गवाक्षः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಖಿಲ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 103ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "खिल सूक्तों के सङ्कलन करने पर उनकी संख्या एक सौ तीन हो जाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ पर अतिक्रान्तार्थ का पूर्वपदार्थ का ही प्राधान्य है और उत्तरपदार्थ का अप्राधान्य है।", "tgt_text": "अत्र अतिक्रान्तार्थस्य पूर्वपदार्थस्यैव प्राधान्यमस्ति, उत्तरपदार्थस्य च अप्राधान्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतस्य प्रथमोत्पत्तिः।", "tgt_text": "इसकी उत्पत्ति सबसे पहले हुई है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या - छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ -  ಆರು ವಿಧದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भुवन वर्तमान काल को कहते है।", "tgt_text": "ಭುವನ ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य अयं भावः योऽनादिकारणात्‌ सूर्यादिप्रकाशवत्‌ क्षितीरुत्पाद्य सर्वेर्भोग्यैः पदार्थैः सह संयोज्याऽऽनन्दयति तद्गुणकर्मोपासनेनानन्दो हि सर्वर्वर्द्धनीयः।", "tgt_text": "ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಆದಿ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अग्निष्टोमे सोमस्य उपलखण्डेन कुट्टनं कृत्वा रसक्षरणम्‌ करणीयम्‌। तेन हि प्रातः, मध्याह्ने, सायंकाले चाग्नौ हवनं भवति।", "tgt_text": "अग्निष्टोम में सोम का उपखण्ड से पीस करके रस निकालना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರನ ಎಲ್ಲ ಸೂಕ್ತಗಳೂ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "इन्द्रस्य सूक्तानि सर्वाणि त्रिष्टुपि एव ग्रथितानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्यनैमित्तिककाम्य प्रतिषिद्ध कर्म होते हैं।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಿಕಕಾಮ್ಯಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಾಗಳು ಕರ್ಮಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्वय - एषः देवः सर्वा प्रदिशः, सः पूर्वः ह गर्भः अन्तः जातः, सः एव जातः, स जनिष्यमाणः।", "tgt_text": "ಅನ್ವಯಃ - ಏಷಃ ದೇವಃ ಸರ್ವಾ ಪ್ರದಿಶಃ, ಸಃ ಪೂರ್ವಃ ಹ ಗರ್ಭಃ ಅಂತಃ ಜಾತಃ, ಸಃ ಏವ ಜಾತಃ, ಸಃ ಜನಿಷ್ಯಮಾಣಃ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ यह भी कह सकते हैं की पाँच ज्ञानेन्द्रिय मन के साथ मिलकर के षष्टम अंश के रूप में मनोमय कोश का निर्माण करती हैं।", "tgt_text": "ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸೇರಿ ಆರು ಅಂಶದಿಂದ ಮನೋಮಯಕೋಶವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आदित्य के समान वर्ण है जिसका उसको अन्य उपमा से रहित अर्थात्‌ स्वप्रकाश में स्थित तथा तमोरहित।", "tgt_text": "आदित्यवर्णम्‌ आदित्यस्य इव वर्णो यस्य तम्‌। उपमान्तराभावात्‌ स्वोपमम्‌। स्वप्रकाशम्‌ इति भावः। तथा तमसः परस्तात्‌। तमोरहितम्‌ इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ವಿರಾಡಾಖ್ಯ ಪುರುಷ ಅನಂತ ಶಿರಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅನಂತ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅನಂತ ಪಾದಗಳಿಂದಲೂ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सरलार्थ - विराडाख्य पुरुष अनन्त शिरों से युक्त अनन्त आखों से युक्त अनन्त पादों से युक्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದ್ಯೂತಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಿಮ್ನ ಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "द्यूतक्रीडार्थं भूम्याम्‌ एकं निम्नं स्थानं निर्मीयते ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपकृष्णम्‌ इति रूपं साधयत।", "tgt_text": "उपकृष्णम्‌ यह रूप  सिद्धि कीजिये।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"तद्धिताः\", \"समासान्ताः\", \"प्रत्ययः\", \"परश्च\" यह चार सूत्र अधिकार है।", "tgt_text": "\"तद्धिताः\", \"समासान्ताः\", \"प्रत्ययः\", \"परश्च\" इति सूत्रचतुष्कस्य अत्र अधिकारः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र कुपुरुषः, ऊरीकृत्य, सुपुरुषः इत्यादीनि यथाक्रमम्‌ उदाहरणानि।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕುಪುರುಷಃ, ಊರಿಕೃತ್ಯ, ಸುಪುರುಷಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಯಥಾಕ್ರಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ, ಅಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಜಹದಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ಯಾರ್ಥದ ಅನಂತರ್ಭಾವ್ಯವೇ ಅರ್ಥಾಂತರ ಪ್ರತೀತಿ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ ಅದೇ ಇಲ್ಲಿ ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जहल्लक्षणा अजहल्लक्षणा जहदजहल्लक्षणा च इति। यत्र शक्यार्थम्‌ अनन्तर्भाव्य एव अर्थान्तरप्रतीतिः भवति तत्र जहल्लक्षणा भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ನೂರೆಂಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಳವರೆಗೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೇ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "किन्तु अष्टोत्तरशतसंख्याकाः उपनिषदः एव प्राप्ताः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇತು ಪದದಿಂದ ಅವುಗಳ ಕಾರಣಗಳ ನಿರ್ದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ ಯಾವುದರಿಂದ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ವಿಧಿ ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ಸಂಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "हेतुपद से उनके कारणों का निर्देश होता है जिनके द्वारा कर्मकाण्ड विधि विशेष रूप से सम्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इदं संसारचक्रं कथ्यते।", "tgt_text": "ಇದನ್ನು ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वपदविग्रहः अस्वपदविग्रहः इति भेदेनापि विग्रहः द्विविधः।", "tgt_text": "स्वपदविग्रह और अस्वपर विग्रह इस भेद से भी विग्रह दो प्रकार होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮಿಥ್ಯಾ ಜೀವೋ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ನಾಪರ ಎಂಬುದು ಅದ್ವೈತದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ब्रह्म सत्य है तथा जगत्‌ मिथ्या है तथा जीव ब्रह्म के अलावा और कुछ भी नहीं यह अद्वैत का प्रतिपाद्य विषय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे वायु दूसरे को प्रेरित करती हुई अपनी इच्छा से बहती है उसी प्रकार।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ವಾಯುವು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹರೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथ कस्मात्‌ सः शीघ्रमेव महामत्स्यः संवृत्तः।", "tgt_text": "अथ कैसे वह विशाल मछली बनी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समांशवाची नित्यनपुंसकलिङऱगे विद्यमान का ही यहाँ अर्घशब्द का ग्रहण है।", "tgt_text": "ಸಮಾಂಶವಾಚಿಗಳ ನಿತ್ಯ ನಪುಂಸಕ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಅರ್ಧ ಶಬ್ದದ ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರು ಆ ಪ್ರಕಾರವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अतः सायाणाचार्यः तथैव व्याख्याति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "एकार्थी भाव सामर्थ्य कौ प्रक्रिया दशा में प्रत्येक अर्थवत्‌ के अलग गृहित होने वाले पदों की समुदाय शक्ति से विशिष्ट एक अर्थ प्रतिपादित होता है।", "tgt_text": "एकार्थीभावसामर्थ्य च प्रक्रियादशायां प्रत्येकम्‌ अर्थवत्त्वेन पृथग्‌ गृहीतानां पदानां समुदायशक्त्या विशिष्टैकार्थप्रतिपादकता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭಗವಂತ ಪಾಣಿನಿಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯೀಯಲ್ಲಿ ವೈದಿಕಸ್ವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಸೂತ್ರಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಆರನೇಯ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಗ್ರಂಥದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "भगवता पाणिनिना विरचिता या अष्टाध्यायी तत्र वैदिकस्वरविषयकानि सूत्राणि प्राधान्येन षष्ठाध्यायाद्‌ आरभ्य ग्रन्थस्य आसमाप्तिं यावद्‌ उपन्यस्तानि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸು ಚಿತ್ತಾಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मनो रुहाणाः नृणां चित्तमारोहन्त्यः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथर्ववेदस्य विषयविवेचनम्‌ अन्यवेदानाम्‌ अपेक्षया नितान्तं निगूढं विलक्षणञ्च अस्ति।", "tgt_text": "अथर्ववेद की विषय विवेचना अथर्ववेद की विषय विवेचना अन्य वेदों की अपेक्षा नितान्त गूढ़ और विलक्षण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर यह भाग पुरुषसुक्त का ही भाग माना गया है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದ ಪುರುಷಸೂಕ್ತದ ಭಾಗದ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्योंकि कारीषगन्धि शब्द से कारीषगन्धे: गोत्रापत्यं स्त्री इत्यर्थे (कारीषग्रन्धि की गोत्र पुत्री) अण्‌ प्रत्यय होने पर करीषगन्धि अण्‌ स्थिति में अण्‌ प्रत्यय के स्थान पर  अणिञोरनार्षयोर्गुरूपोत्तमयोः ष्यङ्‌ गोत्रे इस सूत्र से ष्यङ्‌ आदेश होने पर कारीषगन्धि ष्यङ्‌ होने पर षकार की षः प्रत्ययस्य सूत्र से इत्संज्ञा होने पर, ङकार को  हलन्त्यम्‌ सूत्र से इत्संज्ञा होने पर  तस्यलोपः सूत्र से दोनों इत्संज्ञक पदों का लोप होने पर कारीषगन्धि य स्थिति होती है।", "tgt_text": "यतोहि करीषगन्धिशब्दात्‌ करीषगन्धेः गोत्रापत्यं स्त्री इत्यर्थ अण्‌-प्रत्यये सति करीषगन्धि अण्‌ इति स्थितौ अणः स्थाने अणिञोरनार्षयोर्गुरूपोत्तमयोः ष्यङ्‌ गोत्रे इति सूत्रेण ष्यङ्‌ इत्यादेशे सति करीषगन्धि ष्यङ्‌ इति जाते षकारस्य षः प्रत्ययस्य इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, ङकारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण उभयोः लोपे च सति करीषगन्धि य इति स्थितिः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ಶಕಟಿಃ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವರದ ವರ್ಣಗಳು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "एवं शकटिः इत्यत्रापि प्रकृसूत्रेण एव पर्यायक्रमेण स्वरवर्णाः उदात्ताः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದೇ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ವಿಕೃತಿಯಾಗಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "तमेव प्रकृतियागम्‌ आश्रित्य विकृतियागाः अनुष्ठीयन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे कोई क्षत्रियकुलोत्पन्न व्यक्ति अगर युद्धादि कर्मो से डरता है तो उसमें पर्याप्त क्षत्रियत्व भाव नहीं होता है।", "tgt_text": "यथा कश्चित्‌ क्षत्रियकुलोत्पन्नः जनः युद्धादिभ्यः प्रायः बिभेति। तर्हि तस्मिन्‌ पर्याप्तः क्षत्रियत्वभावः नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಸ್ಯ ವ್ರತ ಔಷಧೀರ್ವಿಶ್ವಶ್ರೂಪಾಃ ಸ ನಃ ಪರ್ಜನ್ಯ ಮಹಿ ಶರ್ಮ ಯಚ್ಛ ।।", "tgt_text": "यस्य॑ व्रत ओषधीर्विश्रूपाः स नः पर्जन्य महि शर्म यच्छ ॥ ५ ॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹತ್ತನೇ ಅನುವಾಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ತವಲಕಾರ, ಅಥವಾ ಕೇನೋಪನಿಷತ್ ಇದೆ.", "tgt_text": "चतुर्थाध्यायस्य दशमानुवाके प्रसिद्धः तवलकारः किंवा केनोपनिषदस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಲನಿವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ನಿಷ್ಕಾಮಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಭೂತಯಾದಿ ಮಲವನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು.", "tgt_text": "मलनिवृत्त्यर्थं  निष्कामकर्म भूतयादि च मलं निवर्तयेत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपिहितम्‌- अपिपूर्वकधा-धातोः क्तप्रत्यये विकल्पेन पिहितम्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಅಪಿಹಿತಮ್ - ಅಪಿ ಉಪಸರ್ಗಪೂರ್ವಕ ಧಾ ಎಂಬ ಧಾತುವಿಗೆ ಕ್ತ-ಪ್ರತ್ಯಯ ಆದಾಗ ಈ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿರ್ಮಲವಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "निर्मल मन की एकाग्रता सम्पादन के लिए उपासना करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अविवेकी बालकों के द्वारा अज्ञान काल में यह देखा जाता है कि मैं बड़ा हूँ, मैं छोटा हूँ, मैं गोरा हूँ, इस प्रकार से देहादिसङ्घात में अहं  प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "ಅವಿವೇಕಿ ಬಾಲಕರಿಂದ ಅಜ್ಞಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು ನಾನು ದೊಡ್ಡವನಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ದೇಹ ಸಂಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಹಂ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ಸದಾ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಯಮಜರೂಪವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಶ್ವಿನೌ ಎಂಬ ದ್ವಿವಚಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.", "tgt_text": "अश्विन देवता सदा युगलरूप में तथा यमजरूप मर कल्पित है, अतः अश्विनौ ये द्विवचन प्रयोग दिखता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लोप, आगम, विकार, प्रकृतिभाव, आख्यानों के चार प्रकार के संधि के नाम हैं।", "tgt_text": "ಲೋಪ, ಆಗಮ, ವಿಕಾರ, ಪ್ರಕೃತಿಭಾವ, ಆಖ್ಯಾನಗಳ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಸಂಧಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ನಾವು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ದೆಯ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ.", "tgt_text": "सरलार्थः- वयं प्रातःकाले मध्याह्णे सूर्यास्तसमये च श्रद्धाम्‌ आह्वयामः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यस्मान्नऽऋते किञ्चन कर्म क्रियते तन्मे मन॑ शिवसंकल्पमस्तु॥३॥", "tgt_text": "ಯಸ್ಮಾನ್ನಽಋತೇ ಕಿಂಚನ ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯತೇ ತನ್ಮೇ ಮನ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ।।೩ ।।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्रऽशत्रुः दीर्घ तम आ अशयत्‌ व्याख्या - वृत्र का जल रूपी शरीर विचरण करता रहता है जल धाराएं विविध रूप होकर बहती है।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರಶತ್ರುಃ ದೀರ್ಘ ತಮ ಅಶಯತ್ ವಿವರಣೆ - ವೃತ್ರನ ಜಲರೂಪೀ ಶರೀರವು ಚಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ, ನೀರು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाकः परिपक्वो महान्‌ स्थामा यस्मै स पाकस्थामा महाप्राणश्चेत्यर्थः' (स्कन्दमाहेश्वरस्य व्याख्या)।", "tgt_text": "ಪಾಕಃ ಪರಿಪಕ್ವೋ ಮಹಾನ್ ಸ್ಥಾಮಾ ಯಸ್ಮೈ ಸ ಪಾಕಸ್ಥಾಮಾ ಮಹಾಪ್ರಾಣಶ್ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ\" (ಸ್ಕಂದಮಹೇಶ್ವರನ ವಿವರಣೆ)."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वृहत्‌ जलसमूह जब समग्र विश्व में परिव्याप्त था तब देवों ने गर्भरूप में धारण किया और अग्नि को उपलक्षित और समग्र भुवन को बनाया।", "tgt_text": "वृहज्जलसमूहः यदा समग्रं विश्वं परिव्याप्य आसीत्‌ तदा देवाः गर्भरूपेण यं धत्तवन्तः अग्निना उपलक्षितं समग्रं भुवनं च सम्पादितवन्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कानि च साधनानि तदर्थम्‌ अपेक्ष्यन्ते।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ಸಾಧನಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मैं ही नित्य अमृत कूटस्थ अचल अर्थी हूँ।", "tgt_text": "अहं च नित्येन अमृतेन अभयेन कूटस्थेन अचलेन ध्रुवेण अर्थेन अर्थी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्याख्या- यस्य विष्णोः मधुना मधुरेण दिव्येनामृतेन पूर्णा पूर्णानि त्रीणि पदानि पादप्रक्षेपणानि अक्षीयमाणा अक्षीयमाणानि स्वधया अन्नेन मदन्ति मादयन्ति तदाश्रितजनान्‌।", "tgt_text": "व्याख्या - जो विष्णु मधुर आदि गुणों से युक्त दिव्य अमृत के द्वारा पूर्णतीन पैर पादप्रक्षेप विनाश रहित अपने अन्न से अपने आश्रित लोगो को प्रसन्न करने वाला।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವಸ್ತಯೇ - ಸುಪೂರ್ವಕ ಅಸ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತಿನ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಚತುರ್ಥೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ತಯೇ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वस्तये- सुपूर्वकात्‌ अस्‌-धातोः क्तिन्प्रत्यये चतुर्थ्यकवचने स्वस्तये इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ पर सुपः यह षष्ठी एकवचान्त पद है और धाकप्रातिपदिकयोः षष्ठीद्विवचनान्त पद है।", "tgt_text": "अत्र सुपः इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदं, धातुप्रातिपदिकयोः इति षष्ठीद्विवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸ ನಪುಂಸಕಮ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र स नपुंसकम्‌ इति पदद्वयं प्रथमैकवचनान्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಳ್ಳರು ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅದು ಪ್ರಾಣಾತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.", "tgt_text": "चौरे गृहं प्रविष्टे सति सः प्राणात्मा जानीयात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "साधनचतुष्टये अन्यतमं साधनं शमादिषट्कसम्पत्तिः। तत्सम्पत्तौ द्वितीयो दमः।", "tgt_text": "साधनचतुष्टय में अन्यतम साधन हैं , शमादिष्टसम्पत्ति उस सम्पत्ति में द्वितीय भाग दम होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಆದಿ ಆಕೃತಿಗಣವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ .", "tgt_text": "ब्राह्मणादेराकृतिगणत्वात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते' (भ. गी. १३.१२) “ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्‌ (भ. गी. १८.५५) इत्यादीनि वाक्यानि केवलाज्ज्ञानात्‌ निःश्रेयसप्राप्तिं दर्शयन्ति।", "tgt_text": "' यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते' ( भ. गी. 13.12) ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्‌' (भ. गी. 18. 55) इत्यादि वाक्य केवल ज्ञान से निःश्रेयस की प्राप्ति दिखाते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अधिकारिविषयसम्बन्धप्रयोजनानि इति चत्वारोऽनुबन्धाः।", "tgt_text": "ಅಧಿಕಾರಿ, ವಿಷಯ, ಸಂಬಂಧ, ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ನಾಲ್ಕು ಅನುಬಂಧಗಳು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಋಕ್ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಂತ್ರಗಳು ವಿಶೇಷ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "ऋक्परिशिष्टस्य मन्त्राः पुराणेषु प्रमाणाय समुद्धृताः सन्ति, तेन एते मन्त्राः विशेषसम्मान्नार्हाः भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गायत्रीच्छन्दः सोमं देवताभ्यः नीत्वा गच्छति स्म, मार्गे गन्धर्वाः तम्‌ अपहृतवन्तः।", "tgt_text": "गायत्री छन्द सोम देवताओं को लेकर जा रहा था, मार्ग में गन्धर्वो ने उसका अपहरण कर लिया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से वेदान्तों के अद्ठितीय ब्रह्म में तात्पर्यावधारण ही श्रवण के रूप में विस्तार से कहा है।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ವೇದಾಂತಗಳ ಅದ್ವಿತೀಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಪರಯವಧಾರಣೆಯೇ ಶ್ರವಣ ಎಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\",\"ಸಹಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\", ಈ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "“प्राक्कडारात्समासः'', “सहसुपा”, “*तत्पुरुषः'' ये तीनों अधिकृत सूत्र हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रस्थानत्रय का नाम लिखिए?", "tgt_text": "ಮೂರೂ ಪ್ರಸ್ಥಾನಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनके वश में नही होते है।", "tgt_text": "ಅವರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗಿರಿಷ್ಠಾಃ - ಗಿರಿಶಬ್ದದ ಮುಂದೆ ಸ್ಥಾ ಗತಿನಿವೃತ್ತೌ ಎಂಬ ಧಾತುವಿಗೆ ಕ್ವಿಪ್-ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಗಿರಿಷ್ಠಾ ಎಂಬ ರೂಪದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "गिरिष्ठाः - गिरिशब्दात्‌ स्था गतिनिवृत्तौ इति धातोः क्विपि प्रत्यये गिरिष्ठाः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं तावद्‌ विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या - छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आङिगरस के द्वारा मारण, मोहन, स्तम्भन, विद्वेष, वशीकरण, और उच्चाटन प्रख्यात छः कर्मों का विधान विशेष रूप से देखना चाहिए, वैसे ही नारदीय पुराण में भी कहा है - “तत्र चाडिगरसे कल्पे षट्कर्माणि सविस्तरम्‌।", "tgt_text": "आङ्गिरसेन मारण-मोहन-स्तम्भन-विद्वेषण-वशीकरण- उच्चाटनानां प्रख्यातानां षट्कर्मणां विधानं विशदेन दर्शितम्‌, तथाहि नारदीयपुराणे उक्तम्‌- 'तत्र चाङ्गिरसे कल्पे षट्कर्माणि सविस्तरम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈಷತೆ ಈ ಪದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಹೇಗಾಯಿತು?", "tgt_text": "ईषते इति पदस्य निष्पत्तिः कुतः ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दन्तोष्ठम्‌ यहाँ अन्य पदार्थ के समाहार की प्राधान्य है और उभय पदार्थ का प्राधान्य नहीं है।", "tgt_text": "ದಂತೋಷ್ಠಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ಪದಾರ್ಥದ ಸಮಾಹಾರದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಉಭಯ ಪದಾರ್ಥದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस पुरुष से भिन्न व्यवहार होता है -महान्त अर्थात अपरिच्छिन्न और अनन्त।", "tgt_text": "अनेन प्राप्तं परिच्छेदं व्यावर्तयति- महान्तमिति। महान्तम्‌ अपरिच्छिन्नम्‌ अनन्तम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सविकल्पकः समाधिरेव योगप्रोक्तः सम्प्रज्ञातसमाधिः।", "tgt_text": "सविकल्पक समाधि ही योग प्रोक्त सम्प्रज्ञात समाधि होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पुराणों के अनुसार वेदव्यास महोदय ने जिस शिष्य को अथर्ववेद पढ़ाया है उसका नाम सुमन्तु था ( श्रीमद्भागवत में १२/७/१-३,, वायुपुराण में ६१/४९-५३, विष्णुपुराण में ३/६/९-१३)।", "tgt_text": "पुराणानुसारेण वेदव्यासमहोदयः यं शिष्यम्‌ अथर्ववेदम्‌ अध्यापितवान्‌ तस्य नाम सुमन्तुः आसीत्‌ (श्रीमद्भागवते १२/७/१-३, वायुपुराणे ६१/४९-५३, विष्णुपुराणे ३/६/९-१३)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಪೂರ್ವಕಾಲೈಕಸರ್ವಜರತ್ಪುರಾಣನವಕೇವಲಾಃ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ ಎಂಬ ಪದವು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ ““पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराणनवकेवलाः समानाधिकरणेन इस सूत्र से समानाधिकरणेन पद की अनुवृत्ति आती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸಾಂತ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से समासान्त अच्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चिकितुषी इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌।", "tgt_text": "ಚಿಕಿತುಷೀ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेद संहिता में दशम मण्डल में कुछ सूक्तों में देवों की स्तुति नहीं है।", "tgt_text": "ऋग्वेदसंहितायां दशममण्डले केषुचित्‌ सूक्तेषु देवानां स्तुतिः नास्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कैवल्यफल में ही ज्ञानप्राप्ति होने पर सर्वतः सम्प्लुतोदकफल में कूपतटाकादिक्रियाफलार्थित्व अभाव से समान ही फलान्तर तत्साधनभूता क्रिया में अर्थित्व की अनुपपत्ति होती है।", "tgt_text": "कैवल्यफले हि ज्ञाने प्राप्ते, सर्वतःसम्प्लुतोदकफले कूपतटाकादिक्रियाफलार्थित्वाभाववत्‌ फलान्तरे तत्साधनभूतायां वा क्रियायाम्‌ अर्थित्वानुपपत्तिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಈ ಸಮಾಸದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಂಜ್ಞಕವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स च समासः अव्ययीभावसंज्ञः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕುತ್ಸಿತೋ ರಾಜಾ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕಿಮ್ ಸು ರಾಜನ್ ಸು ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \"ಕಿಂ ಕ್ಷೇಪೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷೋ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कुत्सितो राजा इस लौकिक विग्रह में किम्‌ सु राजन्‌ सु इस अलौकिक विग्रह में “कि क्षेपे” इस सूत्र से तत्पुरुष समास होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याघ्र के मरण के भय से लोग जिस प्रकार से अरण्य में प्रवेश नहीं करते हैं उसी प्रकार साधु जन भी मोक्ष की इच्छा करते हुए मनोरूपी व्याघ्र के भय से विषय रूपी अरण्य में प्रवेश नहीं करते हैं विषयों के प्रति जाना मन का स्वभाव होता है।", "tgt_text": "ಹುಲಿಯಿಂದ ಮರಣಭಯದಿಂದ ಜನಗಳು ಹೇಗೆ ಹೆದರುವರೋ ಹಾಗೆ ಸಾಧುಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಡುವವರು ಮನೋವ್ಯಾಪ್ರದಿಂದ ವಿಷಯ ಎನ್ನವ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಭಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಜಾರುವುದು ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಭಾವ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೋತಾ- ಕರೆಯುವವನು. ಯಜ್ಞದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಹೊಗಳಿಕೆಗಾಗಿ ಬರೆದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಕಲಿತ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ತುತಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವರ ಸಂಗ್ರಹವೇ ಋಗ್ವೇದ.", "tgt_text": "होता- आह्वानकर्त्ता, स हि यज्ञावसरे देवतानां प्रशंसायै रचितान्‌ मन्त्रान्‌ उच्चारयन्‌ देवताः आह्वयति, तत्कार्याय सङ्कलिताः मन्त्राः स्तुतिरूपतया समाख्याताः, तेषां सङ्ग्रह एव ऋग्वेदः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस समाधि में ज्ञेयतत्व अच्छी प्रकार से बुद्धि में आरूढ होता है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ समाधौ ज्ञेयतत्त्वं सम्यक्‌ बुद्ध्यारूढं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವು ಅನುಭವದಿಂದ ಬಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.", "tgt_text": "अतः इन वेद मन्त्रों के अर्थ अनुभव से बाधित हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वर्तव्यम्‌ इत्यत्र कथं समासः?", "tgt_text": "स्वकर्त्तव्यम्‌ यहाँ समास क्यों हुआ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌- प्रत्ययस्य आद्युदात्तत्वविधानार्थमिदं सूत्रं प्रणीतम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಪ್ರತ್ಯಯದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತ  ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ कहा गया है की वस्तु के आधारभूत द्युलोक में अनन्त विस्तृत सूर्य की किरने सुख कौ वर्षा करने वाले सभी पुराण आदि में समझने योग्य प्रसिद्ध परमात्मा के विशेष स्थान को अत्यन्त उत्कृष्टता को अपनी महिमा से प्रकट करता है।", "tgt_text": "अत्र आह अत्र खलु वास्त्वाधारभूते द्युलोके उरुगायस्य बहुभिर्महात्मभिर्गातव्यस्य स्तुत्यस्य वृष्णः कामानां वर्षितुर्विष्णोस्तत्तादृशं सर्वत्र पुराणादिषु गन्तव्यत्वेन प्रसिद्धं परमं निरतिशयं पदं स्थानं भूरि अतिप्रभूतम्‌ अव भाति स्वमहिम्ना स्फुरति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದೇ ಹೇತುವಾಗಿದೆ ನಾನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು.", "tgt_text": "यह ही हेतु है की में अग्नि की स्तुति करता हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "या फिर हिरण्मय अण्ड जो गर्भरूप से जिसके उदर में है, वो सूत्रात्मा हिरण्यगर्भ है।", "tgt_text": "ಅಥವಾ ಹಿರಣ್ಮಯ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಯಾವ ಗರ್ಭರೂಪದಿಂದ ಅದರ ಉದರದಲ್ಲಿ , ಅದು ಸೂತ್ರಾತ್ಮ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಅಧಿಕಾರಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಶಬ್ದಗಳ ದ್ವಿತ್ವ ಎಂದರೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ अधिकारे उक्तानां शब्दानाम्‌ द्वित्वं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಪುತ್ರನ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಪಿತಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ.", "tgt_text": "जैसे पुत्र के कल्याण के लिये पिता समीप ही रहता है उसी प्रकार।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार तर्कविदों ने कहा है।", "tgt_text": "ತರ್ಕವಿದರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्तुत्यात्मक ऋग्वेदः।", "tgt_text": "ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ पदत्रयम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "त्रिष्टुभादिना छन्दसा सूक्तम्‌ इदम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಆದಿ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೂಕ್ತವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य सूक्तस्य अत्रिः ऋषिः , पर्जन्यो देवता , जगत्यादीनि च छन्दांसि ।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದ ಅತ್ರಿ ಋಷಿ, ಪರ್ಜನ್ಯ ದೇವತಾ, ಮತ್ತು ಜಗತೀ ಛಂದಸ್ಸಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मेरी उत्पत्ति परमात्मा के सभी व्यापक ब्रह्म चेतन में है।", "tgt_text": "ನನ್ನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಪರಮಾತ್ಮನ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಕ ಬ್ರಹ್ಮ ಚೇತನದಲ್ಲಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत्तर पद में पर दिशावाचक के साथ समास का उदाहरण है पूर्वशालप्रियः समाहार वाच्य होने पर संख्यातत्पुरुष का उदाहरण है पञ्चगवम्‌।", "tgt_text": "ಉತ್ತರಪದದ ಸುತ್ತಲು ದಿಶಾವಾಚಕದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಪೂರ್ವಶಾಲಪ್ರಿಯಃ ಎಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः नायं प्राणः आत्मा।", "tgt_text": "इसलिए यह प्राण आत्मा नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮದ ಫಲದ ವಿಷಯವೂ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.", "tgt_text": "काम्यकर्मणः अपि फलम्‌ अस्मिन्‌ श्लोके स्पष्टम्‌ उक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅರುಂಧತೀ ನಕ್ಶತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಶ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अरुन्धती नक्षत्र अत्यन्त सृक्ष्म होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अतिशयेन विविधकीर्तियुक्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ, ಯದ್ವೃತ್ತಾತ್ ಇದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "द्विपदात्मके अस्मिन्‌ सूत्रे यद्वृत्तात्‌ इति पञ्चम्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಯಾವುದರ ಸಮಾಸದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಸಿಕ ಪದಗಳಿಂದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆದರೆ ಸಾಮಾಸಿಕ ಪದಗಳಿಂದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಅನ್ಯಪದಗಳಿಂದ ಸಮಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ , ಅದೂ ಕೂಡ ನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ जिसका समास का सभी सामासिक पदों द्वारा विग्रह नहीं किया जाता है अपि तु सामासिक पदों के समानार्थक अन्य पद से समास किया जाता है, वह भी नित्य समास होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अक्षसूक्त में अक्षस्वरूप को वर्णित किया है।", "tgt_text": "अक्षसूक्ते अक्षस्वरूपं वर्णितं वर्तते ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದನ್ನೇ ಅಗ್ನಿಮಂಥನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "एतदेव अग्निमन्थनम्‌ इति कथ्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೂರು ಪದಗಳಿರುವ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पदत्रयात्मके अस्मिन्‌ सूत्रे अव्ययीभावे इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದದಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वेदे ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए सर्पप्रथम इनको सम्पादित करके ब्रह्म जिज्ञासा करनी चाहिए।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಪದಿಸಿಕೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अस्य पाणिनीयात्पूर्वप्रवृत्तत्वेन नास्ति कोऽपि दोषः।", "tgt_text": "अत: इसका पाणिनीय से पूर्व प्रवृत होने से कोई दोष नहीं है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण अनुदात्तस्वरस्य निषेधः विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಾಯದಿಂದ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस उपाय के लिए नित्यकर्मों का विधान किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಈ ಪೃಥ್ವಿಯ ಮತ್ತು ದ್ಯುಲೋಕದ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "जिसने इन पृथिवी और द्विलोक को धारण किया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह विष्णु-प्रजापति-अग्नि-सोम आदि के लिए निवेदन की जाती है।", "tgt_text": "ಅದು ವಿಷ್ಣು-ಪ್ರಜಾಪತಿ-ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮ(ಚಂದ್ರ)ರಿಗಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದೇನೆ.", "tgt_text": "इसलिए में ही श्रेष्ठ हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पचति इससे परे अगति संज्ञक चकार है।", "tgt_text": "पचति इत्यस्मात्‌ पूर्वम्‌ अगतिसंज्ञकः चकारः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರತ್ಯನ್ವವಪೂರ್ವಾತ್ ಸಾಮಲೋಮ್ನಃ ಇವೆರಡು ಪದಗಳು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "प्रत्यन्ववपूर्वात्‌ सामलोम्नः ये दो पद पञ्चमी एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पर्जन्य शीघ्रवर्षा कराते है।", "tgt_text": "ಪರ್ಜನ್ಯನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಳೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पाठगतप्रश्‍श्नानाम्‌ उत्तराणि -१ नारायणः ऋषिः, अनुष्टुप्‌ छन्दः, १६-त्रिष्टुप्‌, विराट्‌ पुरुषः देवता।", "tgt_text": "पाठगत प्रश्नों के उत्तर 1. नारायणत्ऋषि, अनुष्टुप्‌ छन्द, १६-त्रिष्टुप, विराट्‌ पुरुष देवता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अश्व्यः - अश्वे भवः इत्यर्थे भवेच्छन्दसि इति सूत्रेण यति प्रथमैकवचने अश्व्यः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "अश्व्यः - अश्वे भवः इस अर्थ में भवेच्छन्दसि इस सूत्र से यत्‌ करने पर प्रथमा एकवचन में अश्व्यः यह रूप है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "11.5.1 ) तत्पद का वाच्यार्थ तथा लक्ष्यार्थ लोहपिण्ड तप्त होता है तो लोहे के जलने पर लौहपिण्ड तथा अग्नि में अभेद से प्रतीति होती है।", "tgt_text": "11.5.1) तत्पदस्य वाच्यार्थः लक्ष्यार्थः च- लौहपिण्डः तप्तः भवति चेत्‌ अयो दहतीति लौहपिण्डाग्न्योः अभेदेन प्रतीतिः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वह याग अग्नि के द्वारा ही सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಆ ಯಾಗವು ಅಗ್ನಿಯಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समांशवाची नित्यं नपुंसकलिङ्गे विद्यमानः अर्धशब्दः अवयविना सह विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति, एकत्वसंख्याविशिष्टः चेद्‌ अवयवी।", "tgt_text": "ಸಮ ಅಂಶವಾಚಿ ನಿತ್ಯಂ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಅರ್ಧಶಬ್ದವು ಅವಯವದ ಜೊತೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ, ಏಕತ್ವಸಂಖ್ಯಾವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ ಅವಯವೀ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सभी इन्द्रियों के द्वार ही ब्रह्म का ज्ञान सम्भव होता है।", "tgt_text": "सर्वैरेव इन्द्रियैः ब्रह्मणः ज्ञानं सम्भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜವಿಷ್ಠಮ್ - ಜುಧಾತುವಿನಿಂದ ಇಷ್ಠನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಜವಿಷ್ಠಮ್ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जविष्ठम्‌ - जुधातोः इष्ठन्प्रत्यये जविष्ठम्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।", "tgt_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ द्वे पदे स्तः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ सायणाचार्य के अनुसार यज्ञ की, पतञ्जलि के अनुसार शब्द की, अथवा राजशेखर के अनुसार काव्य की स्तुति कि गई है।", "tgt_text": "तत्र सायणानुसारं यज्ञस्य, पतञ्जल्यानुसारं शब्दस्य, राजशेखरानुसारं काव्यस्य वा स्तुतिः कृता अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र सुप्‌ इति प्रथमान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ’ಸುಪ್’ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन द्वारा जाने हुए चिन्तित तथ्यों को वाणी ही प्रकट करती है।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ತಥ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ವಾಣಿಯೇ ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अधुना संशयः भवति यत्‌ इन्द्रियजन्यं ज्ञानमेव प्रत्यक्षं भवति।", "tgt_text": "अब संशय होता है कि इन्द्रियजन्य ज्ञान ही प्रत्यक्ष होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "११. मनुमत्स्यकथायां सारं लिखत।", "tgt_text": "11. मनुमत्स्यकथा का सार लिखो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४९ . समासान्तलोपविधानाय \"पादस्य लोपोऽहस्त्यादिभ्यः\" \"संख्यासुपूर्वस्य\" \"उद्विभ्यां काकुदस्य\" \"पूर्णाद्विभाषा\" इत्येतानि चत्वारि सूत्राणि पठितानि।", "tgt_text": "೪೯. ಸಮಾಸಾಂತ ಲೋಪ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ \"ಪಾದಸ್ಯ ಲೋಪೋಽಹಸ್ತ್ಯಾದಿಭ್ಯಃ\" \"ಸಂಖ್ಯಾಸುಪೂರ್ವಸ್ಯ\" \"ಉದ್ವಿಭ್ಯಾಂಕಾಕುದಸ್ಯ\" \"ಪೂರ್ಣಾದ್ವಿಭಾಷಾ\" ಈ ನಾಲ್ಕು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- यूपाय दारु इति विग्रहे यूपदारु इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥ ಸಮನ್ವಯಃ - ಯೂಪಾಯ ದಾರು ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಯೂಪದಾರು ಎಂಬ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ \"ವಿಧಿವದಧೀತವೇದವೇದಾಂಗತ್ವೇನ\" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए लक्षण में “विधिवदधीतवेदवेदाङगत्वेन” यह कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೃತ್ರನು ಜಲವನ್ನು ತಡೆದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಅವನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸಿದನು.", "tgt_text": "वृत्र ने जल को रोका इसलिए इन्द्र में उसका नाश कर धरा पर जल गिराया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ವಿಗ್ರಹ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪದವಿದೆಯೋ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ವೃತ್ತಿ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अर्थाद्‌ विग्रहवाक्येषु यानि पदानि सन्ति तेषामर्थो भवन्ति, ततः भिन्नस्य विशिष्टैकार्थस्य प्रतिपादिका भवति वृत्तिः"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यही वैराग्य कहलाता है।", "tgt_text": "एतदेव वैराग्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಅತಃ ಇಅದರ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ವಿಶೇಷಣವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एव अतः इसका भी प्रातिपदिकात्‌ का विशेषण होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಂಹಿಷ್ಠಮ್ - ಬಂಹಿಷ್ಠಶಬ್ದದ ದ್ವಿತೀಯವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "बंहिष्ठम्‌ - बहुलशब्द से इष्ठन्प्रत्यय करने पर बहुलस्थान में बंहादेशे द्वितीया एकवचन में बंहिष्ठम्‌ रूप बना।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रजापतिः प्र॒जया संरराण स्त्रीणिज्योतींषि सचते स षोडशी ॥५ ॥", "tgt_text": "प्रजापतिः प्रजया संरराण स्त्रीणिन्योतींषि सचते स षोडशी॥५ ॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಜ್ಞಾನವು ಭಾವರೂಪವು.", "tgt_text": "अज्ञानं च भावरूपमस्ति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೫. ಪ್ರಜಾಪತಿಸೂಕ್ತ ಯಾವ ವೇದದೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "5.प्रजापतिसूक्तं कस्मिन्‌ वेदे अन्तर्गतः भवति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ರವಣಾದಿಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬಾರದು.", "tgt_text": "श्रवणादि भी नहीं करे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಆರಣ್ಯಕವು ತವಲಕಾರ ಆರಣ್ಯಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यह आरण्यक तवलकार आरण्यक के नाम से प्रसिद्ध है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पञ्चकोशविवेकः अस्ति अस्य पाठस्य विषयः ।", "tgt_text": "पञ्‌चकोश विवेक इस पाठ का विषय है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदर्थं ताः दक्षप्रजापतिम्‌ आत्मनि धारयन्ति।", "tgt_text": "ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆ ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅರ್ಥಶಬ್ದದಿಂದ ಚತುರ್ಥ್ಯಂತದ ನಿತ್ಯಸಮಾಸ ಮತ್ತು ಸಮಾಸ ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ್ಯಲಿಂಗತಾ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अर्थशब्देन चतुर्थ्यन्तस्य नित्यसमासः समासे च विशेष्यलिङ्गता भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपरे पुनर्विद्वांसो विण्डिश- ओल्डेनवर्ग-पिशेलमुख्या अभिप्रयन्ति यत्‌ संवादसूक्तानि पुरा गद्यपद्यात्मकानि आसन्‌।", "tgt_text": "ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ವಿಂಡಿಶ್ ಓಲ್ಡೇನ್ವರ್ಗ್ ಅವರು ಸಂವಾದಸೂಕ್ತಗಳು ಗದ್ಯ-ಪದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಹಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद समास का प्रातिपदिकत्व से सुप्‌ का लोप होने पर गो अक्षि इस स्थिति में “ङिच्च'' इस परिभाषा से परिष्कृत \"अवङ्‌ स्फोटायनस्य\" इससे गो शब्द के ओकार का अवड आदेश होने पर अनुबन्धलोप होने पर ग्‌ अव अक्षि होता है।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಸಮಾಸದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕತ್ವದಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ಗೋ ಅಕ್ಷಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ \"ಜ್ಞಿಚ್ಚ\" ಈ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದ ಪರಿಷ್ಕೃತವಾಗಿರುವ \"ಅವಂಗ್ ಸ್ಫೋಟಾಯನಸ್ಯ\" ಇದರಿಂದ ಗೋ ಶಬ್ದದ ಓಕಾರದ ಅವಂಗ್ ಆದೇಶವಾದಾಗ ಅನುಬಂಧ ಲೋಪವಾದಾಗ ಗ್ ಅವ ಅಕ್ಷಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं सूत्रार्थो भवति - \"सुबन्तं सुबन्तेन सह समस्यते\" इति।", "tgt_text": "और सूत्रार्थ होता है “सुबन्त का सुबन्त के साथ समास होता है यह अर्थ लिया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः पुरुष सु इत्युपमेयस्य उपसर्जनत्वात्‌ पूर्वनिपाते सुब्लुकि निष्पन्नात्‌ पुरुषव्याघ्रशब्दात्‌ सौ प्रक्रियाकार्ये पुरुषव्याघ्रः  इति रूपं सिद्धम्‌।", "tgt_text": "इसके बाद पुरुष सु इस उपमेय के उपसर्जनत्व से पूर्व निपात होने पर सुप्‌ लोप निष्पन्न होने पर पुरुषव्याघ्रशब्द से सु प्रत्यय प्रक्रिया कार्य में पुरुष व्याघ्रः रूपं सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अथर्ववेद में जीवन काल को बढ़ाने के लिए रक्षासूत्र के धारण का विशेष विधान प्राप्त होता है।", "tgt_text": "अथर्ववेदे जीवनकालस्य वर्द्धनाय करे रक्षासूत्रधारणस्य विशेषविधानं प्राप्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किंच यश्चोत्तरम्‌ उत्कृष्टतरं सर्वेषां लोकानामुपरिभूतम्‌।", "tgt_text": "और जो सबसे उत्कृष्टतर सभी लोकों के ऊपर है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩. ದೇವತ್ವಮಾಜಾನಮಗ್ರೇ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಕಾರನು ದ್ವಿವಿಧ ದೇವ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "3. देवत्वमाजानमग्रे यहाँ व्याख्याकार ने द्विविध देव कहे है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अयं यथा जलान्नप्रकृत्यादिप्रदानेन जीवनं प्रददाति, सृष्टिञ्च करोति।", "tgt_text": "यह जैसे जल अन्नप्रकृति आदि जीवन को प्रदान करते है, और सृष्टि करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यत शब्द से परे हि शब्द से परे तु शब्द से परे यह अर्थ है।", "tgt_text": "ಯತ್ ಶಬ್ದದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಹಿ ಶಬ್ದದ ನಂತರ ಮತ್ತು ತು ಶಬ್ದದ ನಂತರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನ ಕೇವಲ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಅನಾತ್ಮದ ವಿವೇಕವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವವನು ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಶರೀರಾದಿ ವಿಲಕ್ಷಣ ಪರಮಾರ್ಥದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "न किन्तु यो आत्मानात्मविवेकज्ञः विद्वान्‌ भवति सः शरीरादिविलक्षणं परमार्थम्‌ आत्मस्वरूपम्‌ अवगच्छति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो इट्‌ नहीं है वह अनिट्‌ उस अनिट्‌ में इट्‌ से भिन्न में यह अर्थ है।", "tgt_text": "\"ನ ಇಟ್ ಅನಿಟ್  ಅದರಲ್ಲಿ ಅನಿಟಿ\", ಇಟ್ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದು ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण -कृष्ण अम्‌ श्रित सु इस अलौकिक विग्रह में “ द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः”' इस सूत्र से समास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - कृष्ण अम्‌ श्रित सु इति अलौकिकविग्रहे \"द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इति सूत्रेण समाससंज्ञा विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अहोरात्रे ये पत्नीत्वेन कल्पिते पार्श्वे उभयपार्श्ववर्तिन्यौ ते।", "tgt_text": "दिन और रात जो पत्नीत्व रूप में माने जाने पर उसके साथ रहने वाली होने से है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಕ್ಷಾಸಃ - ಅಕ್ಷ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಥಮಾಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अक्षासः - अक्षशब्द का प्रथमाबहुवचन में वैदिक रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟದಿಂದ ಅದರ ಬೋಧ್ಯದ ಸ್ತೋಕ ಜ್ಞಸಿ ಇದರ \"ಪ್ರಥಮಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸಮಾಸ ಉಪಸರ್ಜನಮ್\" ಇದರ ಉಪಸರ್ಜನದಿಂದ ಪೂರ್ವನಿಪಾತವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः पञ्चम्यन्तस्य प्रथमानिर्दिष्टत्वात्‌ तद्बोध्यस्य स्तोक ङसि इत्यस्य \"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" इत्यनेन  उपसर्जनत्वात्‌ पूर्वनिपातो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव यस्मिन्‌ अनुदात्ते परे सति उदात्तस्य लोपः जायते, तस्य अनुदात्तस्य उदात्तः भवति इति सूत्रार्थः लभ्यते।", "tgt_text": "इसलिए ही जिस अनुदात्त के परे होने पर उदात्त का लोप होता है, उस अनुदात्त को उदात्त होता है यह सूत्र का अर्थ प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ವಾಧ್ಯಾತ್ಮ ವಿಷಯಗಳ ಸಂಶಯ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಸುಕೇಶಾ, ಭಾರದ್ವಾಜ ಆದಿ ಆರು ಮುನಿಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಉಲ್ಲೇಖವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वाध्यात्म विषयों का संशय निवारण के लिए सुकेशा, भारद्वाज आदि छः मुनि उसके समीप में आने का उल्लेख प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಆಚಾರ್ಯ ಶೌನಕನು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಹ್ಮವೇತ್ತಾ ಋಷಿಯಾಗಿದ್ದರು.", "tgt_text": "क्योंकि आचार्य शौनक एक ब्रह्मवेत्ता ऋषि थे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಆಶ್ರಿತ ಅಹಿ ಮೇಘವನ್ನು ಕೊಂದನು.", "tgt_text": "व्याख्या - पर्वत में रहने योग्य आश्रित अहि मेघ को मरता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "खांसी (६/१०५) तथा दन्तपीडा आदि रोगों का तथा उनकी औषधी का वर्णन अत्यधिक सुंदर रीति से अथर्ववेद में वर्णित है।", "tgt_text": "ಕೆಮ್ಮು (೬/೧೦೫) ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುನೋವು ಮುಂತಾದ ಖಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಔಷಧಿಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು  ಅಥರ್ವ ವೇದದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಿಶ್ರಿಯಾಣಾಮ್ - ಶ್ರಿ- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಡರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಾನಚ್ ಇಯಂಗ್ ಆದೇಶವಾದಾಗ ನಕಾರಕ್ಕೆ ಣತ್ವ ಮಾಡಿದಾಗ ಶಿಶ್ರಿಯಾಣಾಮ್ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "शिश्रियाणम्‌ - श्रि-धातोः लिडर्थे कानचि इयङादेशे नस्य णत्वे शिश्रियाणम्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किस प्रकार से।", "tgt_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः वायुः चाक्षुषप्रत्यक्षः न भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯುವು ಚಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वार्तिकव्याख्या - इदं वार्तिकं न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः इति सूत्रे पठितम्‌।", "tgt_text": "वार्तिक की व्याख्या - यह वार्तिक `न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः' इस सूत्र में पढ़ा हुआ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶ್ರದ್ದೆಯಿಂದ ವಿಶಾಲವಾದ ಧನಕೋಶಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ದಾವಂತ ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಈ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कुत इत्यत आह- यतः कारणात्‌ श्रद्धया हेतुभूतया वसु धनं विन्दते लभते श्रद्धावान्‌ जनः ततः इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಧಷ್ಟ್ಯ ಜ್ಞಾನೋಪಾಹಿತವಾದ ಚೈತನ್ಯವು ಈಶ್ವರ ಆಗುತ್ತದೆ", "tgt_text": "समष्टि अज्ञानोपाहित चैतन्य ईश्वर होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्ति - अद्-धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में अत्ति यह रूप है।", "tgt_text": "ಅತ್ತಿ - ಅದ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಉದಾತ್ತಾದನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಸ್ವರಿತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯಾವ ಸ್ವರಧ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "उदात्तादनुदात्तस्य स्वरितः इस सूत्र से किस स्वर का विधान है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रत्यक्ष आदि में अदृष्टदर्शनार्थविषयत्वात्‌ प्रामाण्य का भाव नहीं होता है।", "tgt_text": "ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಆದಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟ ದರ್ಶನಾರ್ಥ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯದ ಭಾವವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदर्थं विशिष्टनियमानाम्‌ अस्मिन्‌ ग्रन्थे विवरणम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "उसके लिए विशिष्ट नियमों का इस ग्रन्थ में विवरण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕುಗತಿಪ್ರಾದಿ ಸಮಾಸ ಮತ್ತು ಉಪಪದ ಸಮಾಸದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕು ಸಮಾಸದ ಗತಿಸಮಾಸದ ಪ್ರಾದಿಸಮಾಸದ ಉಪಪದ ಸಮಾಸದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "कुगतिप्रादि समास और उपपद समास इस पाठ में कु समास का, गति समास का, प्रादि समास का, और उपपद समास का वर्णन किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಋದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಮತ್ತು ನಾಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತಿಸಿದಾಗ ಜ್ಞೀಪ್ ಉದಾಹರಣೆ - ಕರ್ತ್ರೀ, ದಂಡಿನೀ.", "tgt_text": "और उसके बाद सूत्र का अर्थ है- ऋदन्त प्रातिपदिक से और नान्त प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर ङीप्‌ उदाहरण -कर्त्री, दण्डिनी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "'विशेष- यहाँ पर ` अग्निम्‌ ईळे' उदात्त अनुदात्त के (इकार-ईकार के) मध्य में मकार की विद्यमानता होने से कैसे इकार से परे ईकार को स्वरित स्वर होता है इस प्रकार कहा है, (स्वरविधौ वेदाध्ययन ३४५ (पुसतक२) `` ( पुस्तक -१ ) व्यञज्जनमविद्यमानवद्‌ ' इस परिभाषा से यहाँ मकार के विद्यमान होने पर भी स्वर विधि के नहीं होने से उसको ग्रहण नहीं करते है, उससे यहाँ मकार से व्यवधान का अभाव होने से स्वरित का कोई तोड नहीं है।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷಾಂಶ - ’ಅಗ್ನಿಮ್ ಈಳೇ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ-ಇಕಾರ ಅನುದಾತ್ತ-ಈಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಮಕಾರ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೇಗೆ ಇಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಈಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, \"ಸ್ವರವಿಧೌ ವ್ಯಂಜನಮವಿದ್ಯಮಾನವತ್\" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಮಕಾರ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಧ್ಯ ಮಕಾರ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकाच: इस पद की अनुवृति होने से वर्तमान पद के विशेष्य रूप से शब्दस्य इस षष्ठी एवचनान्त पद का यहाँ ग्रहण है।", "tgt_text": "ಏಕಾಚಃ ಈ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವರ್ತಮಾನ ಪದದ ವಿಶೇಷ್ಯ ರೂಪದಿಂದ ಶಬ್ದಸ್ಯ ಈ ಪದದ ಷಷ್ಠೀಏಕವಚನಾಂತ ಪದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसप्रकार से विवेक वैराग्य शमादिषट्‌ सम्पत्ति तथा मुमुक्षुत्व और साधन चतुष्टय को समझना चाहिए।", "tgt_text": "इति विवेकवैराग्यशमादिषट्कसम्पत्तिमुमुक्षुत्वानि साधनचतुष्टयपदाभिधेयानि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जृम्भणकरः वायुः कः।", "tgt_text": "14. जृम्भणकारण वायु कौन-सी होती है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अमन्तवः इत्यस्य कः अर्थः।", "tgt_text": "अमन्तवः इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विराड्व्यतिरिक्तो देवतिर्यङ्गनुष्यादिरूपोऽभूत्‌।", "tgt_text": "ವಿರಾಟ್ ಇದರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ದೇವತಿರ್ಯಂಜ್ಞ್ ಮನುಷ್ಯಾದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆದವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞಕರ್ಮದ ನಿಯಮಿತ ಋತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यज्ञकर्म का नियमित ऋत है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कीदृशस्य आपः।", "tgt_text": "किस प्रकार का जल।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आनात्मों में आत्मबुद्धि से आवरण बढ़ता है।", "tgt_text": "अनात्मसु आत्मत्वबुद्धितः आवरणम्‌ अनुमीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11.5.7) तत्त्वमसीत्यत्र जहल्लक्षणायाः असङ्गतिः तत्त्वमसीत्यत्र जहल्लक्षणा न सङ्गच्छते।", "tgt_text": "೧೧.೫.೭) ತತ್ವಮಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾಃ ಅಸಂಗತಿಃ ತತ್ವಮಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य सारसंग्रहाणां परिचयोऽपि अत्र प्राप्स्यते।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಸಾರಸಂಗ್ರಹದ ಪರಿಚಯವೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೯. ಮೂಲಪಾಠ - ಶ್ರದ್ಧಾಸೂಕ್ತ ಶ್ರದ್ದಯಾಗ್ನಿಃ ಸಮಿಧ್ಯತೇ ಶ್ರದ್ಧಯಾಂ ಹೂಯತೇ ಹವಿಃ .", "tgt_text": "१९.४) मूलपाठः - श्रद्धासूक्तम्‌ श्रद्धयाग्निः समिध्यते श्रद्धयां हूयते हविः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सोपाधिक ब्रह्म के ज्ञान के द्वारा निरूपाधिक दुर्विज्ञेय ब्रह्म का ज्ञान हो जाता है इस कारण से पञ्चकोश कल्पित किये गये है।", "tgt_text": "ಸೋಪಾಧಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ನಿರುಪಾಧಿಕ ದುರ್ವಿಜ್ಞೇಯ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವು ಆಗುತ್ತದೆ ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಂಚಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दूसरा एक याग गवामयन याग है।", "tgt_text": "अपरः एकः यागो हि गवामयनयागः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶರೀರದ ತೊಂದರೆ ಆತ್ಮದ್ದೇ ಎಂದು ತಿಳಿದು ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "शरीरस्य क्लेशः आत्मनः इति विचिन्त्य दुःखमनुभवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರವು ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इदं सूत्रम्‌ उदात्तस्वरं विदधाति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मी इत्यत्र ईकारः स्वरितः।", "tgt_text": "ಮೀ ಇಲ್ಲಿ ಈಕಾರವು ಸ್ವರಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಸ್ತನಕೇಶಾದಿ ಸ್ತ್ರೀತ್ವದ ಲಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಫಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಲೋಮಾದಿಗಳಿಂದ ಪುರುಷನ ಲಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಫಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ತನಕೇಶಲೋಮಾದಿಗಳ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಎರಡರ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಅಭಾವವಿರುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿ ನಪುಂಸಕತ್ವದ ಲಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಫಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इससे स्तनकेशादि स्त्रीत्व का लक्षण प्रतिफलित होती लोमादि से पुरुष का लक्षण प्रतिफलित होती है और स्तनकेशलोमादि के अभाव विशिष्ट दोनों का सादृश्य का अभाव हो वहाँ नपुंसकत्व का लक्षण प्रतिफलित होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्तेन इत्यस्य तदन्तविधौ तत्प्रकृतिके लक्षणया क्तान्तप्रकृतिकेन इत्यर्थः|", "tgt_text": "ಕ್ತೇನ ಈ ಅರ್ಥದ ತದಂತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪ್ರಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಾದಿಂದ ಕ್ತಾಂತ ಪ್ರಕೃತಿಕ ಇದೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे यहाँ यह सूत्र का अर्थ प्राप्त होता है - चित्प्रत्यय के समान प्रकृति प्रत्यय समुदाय का अन्त स्वर उदात्त होता है।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ - ಚಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಸಮಾನ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸಮುದಾಯದ ಅಂತ್ಯಸ್ವರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂತಹ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ \"ಶ್ರದ್ಧಾ\" (ಋ.10.151), \"ಮನ್ಯು\" (10.83.84) ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एतादृशेषु देवेषु “श्रद्धा (ऋ. १०.१५१) ,„ “मन्युः( १०.८३.८४) प्रभृतयः परिकल्पिताः सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समाहार द्विगु, तद्धितार्थ द्विगु और उत्तरपद द्विगु।", "tgt_text": "ಸಮಾಹಾರ ದ್ವಿಗು, ತದ್ಧಿತಾರ್ಥ ದ್ವಿಗು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದ ದ್ವಿಗು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೩. ಪ್ರಮಾತಾ ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "१३ प्रमाता कः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩. ಇಂದ್ರನ ಮೂರನೆಯ ಪರಾಕ್ರಮವೇನು?", "tgt_text": "3. इन्द्र का तृतीयपराक्रम क्या था?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದು ಕೃಷಿಯಿಂದ ಗೋವುಗಳಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्र कृषौ गावः भवन्ति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः उद्गाता उदुम्बरशाखायाः उच्छ्रयणकार्यं स्वस्य प्रथमकर्मणा करोति।", "tgt_text": "इसलिए उद्गाता उदुम्बर शाखा का पाठ करना अपने कार्यो में प्रधान कर्म मानता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इत्यत्र कारणात्मनि ब्रह्मणि पुरुषे तस्थुः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣಾತ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಸಂಗವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लेकिन इन प्रापञ्चिकवस्तुओं के ज्ञानस्थल मे न केवल अद्वितीय ब्रह्म को जाना जाता है, अपितु विजातीय घटपटादि के साथ तादात्म्य से ब्रह्म का ज्ञान हो जाता है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅದ್ವಿತೀಯ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಜಾತೀಯ ಘಟ ಪಟಗಳೊಟ್ಟಿಗೂ ಕೂಡ ತಾದಾತ್ಮ್ಯದ ಬ್ರಹ್ಮದ ಜ್ಞಾನವೇ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मात्‌ देवानां प्राणभूतः प्रजापतिः आविर्बभूव । तं विहाय कं हविषा पूजयेम अथवा प्रजापतिं हविषा पूजयेम।", "tgt_text": "उससे देवों का प्राणभूत प्रजापति उत्पन्न हुआ[उसको छोड़कर हम किसकी हवि के द्वारा पूजा करें अथवा प्रजापति को हवि के द्वारा पूजें।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मैं दशसंख्या अङगुली को आप के सम्मुख जोड़कर प्रणाम करता हूँ।", "tgt_text": "ನಾನು ಹತ್ತು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ವಿಧಾನವಿದೆ.", "tgt_text": "अनेन अनुदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उनको छोड़कर किसको हवि के द्वारा पूजे अथवा प्रजापति को हवि द्वारा पूजें।", "tgt_text": "तं विहाय कं हविषा पूजयेम अथवा प्रजापतिं हविषा पूजयेम।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳ ಯಾವ ಭೇದಗಳಿವೆ?", "tgt_text": "अथर्ववेदे वर्णितानां विषयाणां के भेदाः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ज्ञेयाकारविरवच्छिन्नचित्तवृत्तियाँ होती है।", "tgt_text": "ज्ञेयाकारा निरवच्छिन्नचित्तवृत्तयश्च भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मदेव और आजान देव।", "tgt_text": "ಕರ್ಮದೇವ ಮತ್ತು ಆಜಾನ ದೇವ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कैश्चित्‌ सूत्रैः तिङन्ते अनुदात्तस्वरः निषिध्यते।", "tgt_text": "कुछ सूत्रों के द्वारा तिङन्त में अनुदात्त स्वर का निषेध है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರಜೋಗುಣವು ಕಾಮಕ್ರೋಧರಾಗದ್ವೇಷಾದಿಗಳ ಉತ್ಪಾದಕವು.", "tgt_text": "रजोगुणः कामक्रोधरागद्वेषादीनाम्‌ उत्पादकः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ರೂಪದಿಂದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ದ್ರೋಣದಕಲಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿ, ವಿಧಾನಗಳ ಕಾರಣದ ನಿರ್ದೇಶವಾಯಿತು.", "tgt_text": "अनेन रूपेण प्रस्तरोपरि द्रोणकलशस्य स्थापनस्य (अध्यूहनस्य) विषये अपि विधि, विधानानां कारणस्य निर्देशः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಅಲಂಕಾರಗಳ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೆಲವೇ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "और उस प्रयोग के द्वारा वह बहुत ही कठिन विषय को भी थोडे ही पदों में अत्यधिक सरलता से प्रकट करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र ऋषिः स्वमनः कल्याणकारिणा सङ्कल्पेन सह संयोगाय कथयति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಋಷಿಯು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः एव सिद्धान्तलेशसङ्ग्रहे उच्यते “अविनाशी वा अरे अयमात्मा इति श्रवणं जीवस्य तदुपाधिनिवृत्तौ प्रतिबिम्बभावापगमे अपि स्वरूपं न विनश्यति इत्येतत्परं न तदतिरिक्तकूटस्थनामचैतन्यान्तरपरम्‌” इति। प्रतिबिम्बस्य बिम्बातिरिक्ता कापि सत्ता नास्ति।", "tgt_text": "इसलिए ही सिद्धान्तलेश सङ्ग्रह में कहा गया है कि “अविनाशी वा अरे अयमात्मा इति श्रवणं जीवस्य तदुपाधिनिवृत्तौ प्रतिबिम्बभावापगमे अपि स्वरूपं न विनश्यति इत्येतत्परं न तदतिरिक्त्मूटस्थनामचैतन्यान्तरपरम्‌\" इस प्रकार से प्रतिबिम्ब की बिम्ब के अतिरिक्त कोई भी सत्ता नहीं होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसकी पत्नी, श्वश्रू, और अन्य शुभ आकाङ्क्षि उससे द्वेष करते है।", "tgt_text": "ಅವರ ಪತ್ನಿ, ಶ್ವಶು ಮತ್ತು ಅನ್ಯ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಅವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "लौकिक में तो इष्टे रूप बनता है।", "tgt_text": "लौकिके तु इष्टे इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೫. ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾದಗಳಿಂದ ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡದೆ, ಆಗ ಅದರಿಂದ ಆದ ದೋಷದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಎನ್ನುವರು.", "tgt_text": "5. प्रकृत जन्म में प्रमादादि वश निषिद्ध करने पर तथ नित्य कर्म नहीं करने पर उनसे उत्पन्न दोष के क्षय के लिए कर्म करना चाहिए वह प्रायश्चित कर्म कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नित्य अनित्य वस्तु विवेक यहाँ पर विवेक पदार्थ है।", "tgt_text": "नित्यानित्यवस्तुविवेकः अत्र विवेकपदार्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङन्ते स्वरविषयकानि सूत्राणि सम्यक्‌ आलोचितानि।", "tgt_text": "ತಿಙಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ವರವಿಷಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्तोदात्तादुत्तरपदादन्यतरस्यामनित्यसमासे ( ६.१.१६९ ) सूत्र का अर्थ- नित्य अधिकार के हुए समास से अन्यत्र जो अनित्य समास, उसमे जो अन्तोदात्त एकाच्‌ उत्तर पद उससे उत्तर तृतीया आदि विभक्ति को विकल्प से उदात्त हो।", "tgt_text": "ಅಂತೋದಾತ್ತಾದುತ್ತರಪದಾದನ್ಯತರಸ್ಯಾಮನಿತ್ಯಸಮಾಸೆ (೬.೧.೧೬೯) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ - ನಿತ್ಯ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಆದ ಸಮಾಸದಿಂದ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಇರುವ ಅನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವು , ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಅಂತೋದಾತ್ತ ಏಕಾಚ್ ಉತ್ತರ ಪದ ಅದರಿಂದ ಉತ್ತರ ತೃತೀಯಾದಿ ವಿಭಕ್ತಿಗಳು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪. ಅಖಂಡಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?", "tgt_text": "4 अखण्ड चित्तवृत्ति के लिए क्या करना चाहिए?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सिषेध - षिध्‌-धातोः लिटि प्रथमपुरुषैकवचने सिषेध इति रूपम्‌।", "tgt_text": "सिषेध - षिध्‌-धातु से लिट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में सिषेध यह रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनन्तरं सामवेदसंहिता आलोचयिष्यते।", "tgt_text": "ಅನಂತರ ಸಾಮವೇದಸಂಹಿತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕರ್ಮ ಸನ್ಯಾಸವೇ ಇಷ್ಟವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ पर सर्वकर्मसन्यास ही इष्ट होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सर्वेषां हव्यद्रव्याणां मिश्रणेन इडा प्रस्तूयते।", "tgt_text": "सभी हव्य द्रव्यों के मिश्रण से ईडा प्रस्तूत किया जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गरजने वाले पर्जन्य पापियों का संहार करते है।", "tgt_text": "ಗರ್ಜಿಸುವ ಪರ್ಜನ್ಯ ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र जीवः अत्यन्तम्‌ आयासमनुभूतवान्‌।", "tgt_text": "यहाँ पर तो जीव अत्यन्त शान्ति का अनुभव करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन च आत्मस्वरूपस्य भानं भवति।", "tgt_text": "तथा उससे आत्मस्वरूप का भान होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಷಯದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಥವಾ ವಿಷಯದಿಂದ ಪುರುಷನ ಸಂಬಂಧಜ್ಞಾನವು ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "विषय के साथ शास्त्र का अथवा विषय के साथ पुरुष के सम्बन्ध का ज्ञान आवश्यक होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमेतत्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "[३.१५] उपमितं व्याघ्रादिभिः सामान्याप्रयोगे॥ (२.१.५५) सूत्रार्थः - उपमेयं सुबन्तं उपमानैः व्याघ्रादिभिः समानाधिकरणैः सुबन्तैः सह विकल्पेन  समस्यते साधारणधर्मस्याप्रयोगे सति, तत्पुरुषसंज्ञकश्च भवति।", "tgt_text": "(೩.೧೫) \"ಉಪಮಿತಂ ವ್ಯಾಘ್ರ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಾಮಾನ್ಯಪ್ರಯೋಗೇ \" (೨.೧.೧೫) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ- ಉಪಮೇಯವಾದ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಉಪಮಾನಗಳಾದ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಗಳು ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಗಳಾದ ಸುಬಂತಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಸಾಧಾರಣ ಧರ್ಮದ ಅಪ್ರಯೋಗವಾದಾಗ ತತ್ಪುರುಷಸಂಜ್ಞವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "655. खूंटा किन वृक्षो की काष्ठ से निर्मीत होता है?", "tgt_text": "ಯೂಪದಾರುಗಳನ್ನು ಯಾವ ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೭. \"ಯತ್ಸಾಕ್ಷಾದಪರೋಕ್ಷಾದ್ಬ್ರಹ್ಮ\" ಎಂಬುದು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ಶೃತಿಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "7 “यत्साक्षादपरोक्षाद्ब्रह्म” यह बृहदारण्यकोपनिषद्‌ में बताया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಾಂಖ್ಯಾಯನ ಆರಣ್ಯಕದ ದ್ರಷ್ಟಾ ಯಾರು?", "tgt_text": "शांख्यायन आरण्यक का द्रष्टा कौन है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಷಷ್ಠೀ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ  ನೃಣಾಮ್ ಈ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ದ್ವಿಜಃ ಈ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುವಾಗ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರಣ ಷಷ್ಠ್ಯಂತದಿಂದ ನೃಣಾಮ್ ಎಂಬ ಪದದ ಅದರ ಜೊತೆ ಸಮಾಸ ನಿಷೇಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसके बाद षष्ठी इस सूत्र से नृणाम्‌ इस षष्ठयन्त सुबन्त का द्विजः इय सुबन्त से समास प्राप्त होने पर प्रकृत सूत्र से निर्धारणषष्ठयन्त से नृणाम्‌ इस पद का उस से साथ समास निषेध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इनके नाश के लिए अधिकारी को श्रवण मनन तथा निदिध्यासन करना चाहिए।", "tgt_text": "ಇವುಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರೀ ಶವಣ, ಮನನ, ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಉಪಚರ್ಮ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸೌ ಸೋರಮಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪಚರ್ಮಮ್ ಎಂಬ ರೂಪವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसके बाद उपचर्म शब्द सुका अम्‌ होने पर प्रक्रियाकार्य में उपचर्यम्‌ रूप निष्पत्र होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्यस्मिन्‌ विषये अस्मिन्‌ पाठे आलोच्यते।", "tgt_text": "इस विषय पर इस पाठ में आलोचना की जायेगी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मुख्य रूप से वेदार्थ को जानने वाला निर्मलचित्त एकाग्रचित्त तथा साधनचतुष्य से सम्पन्न अधिकारी के रूप में गिना जाता है।", "tgt_text": "मुख्यत्वेन वेदार्थविद्‌ निर्मलचित्तः एकाग्रचित्तः साधनचतुष्टयसम्पन्नः अधिकारी गण्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "६. \"श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इत्यत्र कः समासः, कश्च विग्रहः।", "tgt_text": "6. “श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः'' यहाँ कौन सा समास है और कौन सा विग्रह है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य च उपसर्गेण व्यवहितम्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಸರ್ಗದಿಂದ ವ್ಯವಹಿತವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पदपाठ - यत्‌।", "tgt_text": "पदपाठः - यत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಸರ್ವಜ್ಞನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿರಾಟ್ ದೇಹ ಅಥವಾ ವಿರಾಟ್ ರೂಪವನ್ನು ಮಾಡಿ ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ಜೀವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಾಭಿಮಾನಿ ಜೀವವು ಆಗಿ ಹೋಯಿತು.", "tgt_text": "स सर्वज्ञः स्वकीयमायया विराड्देहं विराड्रूपं सृष्ट्वा तत्र स्वयमेव जीवरूपेण प्रविश्य ब्रह्माण्डाभिमानी जीवोऽभूत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दशद्रव्यों के विनिमय से किसी छोटी सोमलता का क्रय किया जाता है।", "tgt_text": "दशद्रव्याणां विनिमयेन कस्माच्चित्‌ शूद्रात्‌ सोमलतायाः क्रयणं क्रियते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೨.೨ ) ಆತ್ಮದ ಮೂರು ರೂಪಗಳು ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರದ ಜೀವಬ್ರಹ್ಮರ ಏಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "12.2 ) आत्मा के तीन रूप वेदान्त शास्त्र का मुख्य विषय जीव तथा ब्रह्म का ऐक्य है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अपि च ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌ इति सूत्रात्‌ प्रातिपदिकात्‌ इति अनुवर्तते।", "tgt_text": "अपि च  ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌ सूत्र से प्रातिपदिकात्‌ पद की अनुवृत्ति आती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೇವಿಸಿದ ಆಹಾರದ ಮಧ್ಯಮ ಭಾಗವೇ ರಕ್ತ (ಲೋಹಿತಮ್)", "tgt_text": "खाये हुए अन्न का मध्यम भाग रक्त बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बादरायणेन।", "tgt_text": "बादरायण के द्वारा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "छन्द्सि च इस सूत्र की व्याख्या कोजिए।", "tgt_text": "छन्दसि च इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कारणं हि गङ्गाघोषयोः आधाराधेयभावसम्बन्धरूपस्य मुख्यार्थस्य विरोधो विद्यते।", "tgt_text": "ಕಾರಣವು ಇದಾಗಿದೆ ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಘೋಷ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಧಾರ ಆಧೇಯಭಾವ ಸಂಬಂಧರೂಪ ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಥದ ವಿರೋಧವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"तृतीयासप्तम्योर्बहुलम्‌\" इस सूत्र से अदत्त अव्ययीभाव से तृतीया में और सप्तमी में बहुलम्‌ सु प्रत्यय को अम्‌ आदेश होता है।", "tgt_text": "\"तृतीयासप्तम्योर्बहुलम्‌\" इति सूत्रेण अदन्ताद्‌ अव्ययीभावात्‌ तृतीयायां सप्तम्यां च बहुलम्‌ सोः अमादेशो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तृणमपि अपरित्यज्य इति लौकिकविग्रहः तृण टा सह इत्यलौकिकविग्रहः।", "tgt_text": "तृणम्‌ अपि अपरित्यज्य यह लौकिक विग्रह है और तृण टा सह यह अलौकिक विग्रह है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र १० उपनिषदः ऋग्वेदसम्बद्धाः, १९ उपनिषदः शुक्लयजुर्वदसम्बद्धाः, ३२ कृष्णयजुर्वेदसम्बद्धाः, १६ सामवेदसम्बद्धाः, ३१ अथर्ववेदसम्बद्धाः।", "tgt_text": "वहाँ १० उपनिषद्‌ ऋग्वेद से सम्बद्ध, १९ उपनिषद्‌ शुक्ल यजुर्वेद से सम्बद्ध, ३२ कृष्ण यजुर्वेद से सम्बद्ध, १६ सामवेद से सम्बद्ध, ३१ अथर्ववेद से सम्बद्ध।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पक्ष में अनुदात्तस्वर होता है।", "tgt_text": "ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರವು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜವಿಷ್ಠಮ್ - ಜುಧಾತುವಿನಿಂದ ಇಷ್ಠನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಜವಿಷ್ಠಮ್ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जविष्ठम्‌ - जुधातु से इष्ठन्प्र्यय करने पर जविष्ठम्‌ रूप बनता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳ ಫಲಾಶ್ರವಣದಿಂದ ಆ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬೇರೆ ಉಪಪತ್ತಿಯಿಂದ ನಿತ್ಯಾನುಷ್ಥಾನಗಳ ಅನಾಯಾಸದುಃಖ್ಹವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ದುರಿತಫಲವೆಂದು ಅರ್ಥಾಪತ್ತಿಕಲ್ಪನೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಿಧಾನಗಳು ಬೇರೆ ಅನುಪಾಪತ್ತಿಯ ಅನುಷ್ಥಾನದ ಅನಾಯಾಸದುಃಖವ್ಯತಿರಿಕ್ತಫಲತ್ವಾನುಮಾನವೂ ನಿತ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "और होने पर नित्य के फल श्रवण से और उनका विधान अन्यथा अनुपपत्ति से नित्यानुष्ठानायासदुःख पूर्वकृतदुरितफल के अर्थापत्ति को कल्पना अनुपपन्न होती है, इस प्रकार से विधान के अन्यथा अनुपपत्ति के अनुष्ठानायासदुःखव्यतिरिक्तफलत्व अनुमान नित्य होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्युत्थानसंस्कारस्य हि निरोधसंस्कारेण अभिभवः, न हि प्रत्ययेन संस्कारस्य अभिभवः सम्भवति।", "tgt_text": "व्युत्थानसंस्कार का ही निरोधसंस्कार के द्वारा अभिभव होता है, न की प्रत्यय के द्वारा संस्कार का अभिभव सम्भव है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आरण्यक का प्रतिपाद्य विषय प्राणविद्या, उपनिषद्‌ का प्रतिपाद्य विषय निर्गुण ब्रह्म कौ प्राप्ति है यह ही उन दोनों के प्रतिपाद्य विषय में भेद है।", "tgt_text": "ಆರಣ್ಯಕದ ಪ್ರತಿಪಾದಿತ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣವಿದ್ಯಾ, ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಪಾದಿತ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದು ಅವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭೇದ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा यज्ञीयकुशाः यज्ञे यजुर्मन्त्रैः रक्षिताः भवन्ति तथैव पृथिव्याः रक्षकौ युवाम्‌ अन्नेन बलवन्तौ भूत्वा यज्ञभूमेः मध्यस्थलस्थरथे उपविशताम्‌।", "tgt_text": "जैसे यज्ञीयकुशापर बैठा यज्ञ में यजु मन्त्र के द्वारा रक्षित होते है, वैसे ही पृथिवी के रक्षकतुम अन्न से बलबान होकर के यज्ञभूमि पर मध्यस्थल में स्थित रथ पर बैठते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र उत्पलशब्दस्य जातिवाचकत्वाद्‌ विशेषणत्वाभावात्‌ न पूर्वनिपातः ।", "tgt_text": "यहां उत्पल शब्द का जातिवाचक से विशेषणत्व के अभाव से पूर्व निपात नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद व्यधिकरण तत्पुरुष समास विधायकों सूत्रों द्वितीयाश्रितातीत इन सूत्रों की यहाँ आलोचना होती है।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ವ್ಯಧಿಕರಣ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳ ದ್ವಿತೀಯಾ ಆಶ್ರಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಆಲೋಚನೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सान्वयप्रतिपदार्थः - अस्य= मानसयागस्य, सप्त= सप्तसंख्याकाः, परिधयः= मर्यादाः, आसन्‌= अभवन्‌ ।", "tgt_text": "ಸಾನ್ವಯಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ - ಅಸ್ಯ - ಮಾನಸಯಾಗದ, ಸಪ್ತ - ಸಪ್ತ, ಪರಿಧಯಃ - ಮರ್ಯಾದಾ, ಆಸನ್- ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "9. कारीषगन्ध्या प्रयोग की सिद्धि प्रक्रिया लिखो?", "tgt_text": "೯. ಕಾರೀಷಗಂಧ್ಯಾ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗದ ಸಿದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- कृतस्य अपत्यम्‌ इत्यर्थ कृतशब्दात्‌ अण्प्रत्यये कार्तः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಕೃತ್ಯಸ್ಯ ಅಪತ್ಯಮ್ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೃತ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅಣ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ  ಕಾರ್ತಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद में अग्निदेव के साथ इसकी स्तुति की गई है।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದೇವನ ಜೊತೆಗೆ ಇವನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಚತುರ್ತ್ಯಂತಾರ್ಥವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्‌ शब्द से यहाँ चतुर्थ्यन्तार्थ कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुदात्त परे होने पर किसी उदात्त स्वर का लोप होता है, तो उस लोप निमित्ती भूत अनुदात्त के स्थान में उदात्त होता है ` अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः' इस सूत्र का सामान्य अर्थ है।", "tgt_text": "अनुदात्ते परे सति कश्चित्‌ उदात्तस्वरः लुप्यते चेत्‌, तस्य लोपनिमित्तीभूतस्य अनुदात्तस्य उदात्तः भवति इति 'अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः' इति सूत्रस्य सामान्यः अर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रथारूढ स्वामी इव गच्छन्‌ स्वस्य दूतान्‌ मेघान्‌ प्रकटीकरोति।", "tgt_text": "ರಥದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢವಾಗಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ತನ್ನ ದೂತ ಮೇಘಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथा च सति नित्यानां फलाश्रवणात्‌ तद्विधानान्यथानुपपत्तेश्च नित्यानुष्ठानायासदुःखं पूर्वकृतदुरितफलम्‌ इति अर्थापत्तिकल्पना च अनुपपन्ना, एवं विधानान्यथानुपपत्तेः अनुष्ठानायासदुःखव्यतिरिक्तफलत्वानुमानाच्च नित्यानाम्‌।", "tgt_text": "और होने पर नित्य के फल श्रवण से और उनका विधान अन्यथा अनुपपत्ति से नित्यानुष्ठानायासदुःख पूर्वकृतदुरितफल के अर्थापत्ति को कल्पना अनुपपन्न होती है, इस प्रकार से विधान के अन्यथा अनुपपत्ति के अनुष्ठानायासदुःखव्यतिरिक्तफलत्व अनुमान नित्य होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थः- कार्तकौजपादयो ये द्वन्द्वास्तेषु पूर्वपदं प्रकृत्या भवति।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಕಾರ್ತಕೌಜಪಾದಿಯ ಯಾವ ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸದ ಶಬ್ದಗಳಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದರ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವತಾದ್ವಂದ್ವೇ ಚ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಏನಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "देवताद्वन्द्वे च इति सूत्रस्य कः अर्थः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए यह निर्मल होती है।", "tgt_text": "अत एव निर्मला च भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वाण्याः कथनम्‌ आसीत्‌- यत्त्वं जानासि तस्य विज्ञापनाम्‌ अहम्‌ एव करोमि।", "tgt_text": "वाणी का कथन था कि जो बात तुम जानते हो उसका विज्ञापन मैं ही करता हूँ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ’ಅಸೌ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಯಜಮಾನನ ಪ್ರಥಮಾಂತ ನಾಮವಾಚಕಪದದ ಗ್ರಹಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र वार्तिके \"असौ' इति पदेन तदेव यजमानस्य प्रथमान्तं नामवाचकं पदं ग्राह्यम्‌|"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत: खलपू शब्द अन्त उदात्त सिद्ध होता है।", "tgt_text": "अतः खलपूशब्दः अन्तोदात्तः इति सिध्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकस्य अर्थस्य प्रतिपादकः इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಏಕಸ್ಯ ಅರ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಃ ಇದೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण परिभाषा से तिङन्त इसका लाभ है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ತಿಙಂತ ಇದರ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निर्‌ पूर्वकनिज्‌-धातु से क्विप्प्रत्यय करने पर प्रथमा एकवचन में।", "tgt_text": "ನಿರ್-ಉಪಸರ್ಗಪೂರ್ವಕ ನಿಜ್-ಧಾತುವಿನ ಕ್ವಿಪ್-ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕರ್ಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದನಪರಕ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत एव कर्मों के साथ तत्त्वप्रतिपादनपरक सूक्त स्थान-स्थान पर उल्लेखित किये गये है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिक याग प्रकृति और विकृति के भेद से दो प्रकार के हैं।", "tgt_text": "ವೈದಿಕಯಾಗವು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿ ಎಂದು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದೇವನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಶಬ್ದದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "द्युत अर्थ को छोड़कर अक्ष शब्द का आदि उदात्त किस सूत्र से होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जिन मंत्रों के छन्द॒ समान ही है, उन मंत्र समूहों को ही छन्द सूक्त कहते है।", "tgt_text": "ಯಾವ ಮಂತ್ರಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು 'ಛಂದಃಸೂಕ್ತ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण प्रकृतिस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ -ದಿವಃ ಝಲ್ ವಿಭಕ್ತಿಃ ನ ಉದಾತ್ತಃ ಎಂದು.", "tgt_text": "तश्च अयमत्र पदान्वयः- दिवः झल विभक्तिः न उदात्तः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शकटिशकट्योरक्षरमक्षरं पर्यायेण इति सूत्रात्‌ अक्षरम्‌, अक्षरं चेति प्रथमैकवचनान्तं पदद्वयम्‌, पर्यायेण इति तृतीयैकवचनान्तं पदम्‌ अत्र अनुवर्तन्ते।", "tgt_text": "ಶಕಟಿಶಕಟ್ಯೋರಕ್ಷರಮಕ್ಷರಂ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಕ್ಷರಮ್ , ಅಕ್ಷರಂ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಎರಡು ಪದಗಳು , ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಎಂಬ ತೃತೀಯ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदस्य अलौकिकशक्तिशालित्वात्‌ वेदवाक्यानि एव वेदस्य अस्तित्वं प्रमाणयन्ति।", "tgt_text": "ವೇದಗಳು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ವೇದದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವೇದಗಳೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कृ धातु से परस्मैपद लोट्‌ लकार में मध्यम पुरुष एकवचन में कुरु यह रूप है।", "tgt_text": "कृधातोः परस्मैपदिनः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने कुरु इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संज्ञायाम्‌ इति सप्तम्येकवचनान्तं, उपमानम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಸಂಜ್ಞಾಯಾಮ್ ಇದು ಸಪ್ತಮೀ ಎಕವಚನಾಂತ , ಉಪಮಾನಮ್ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಎಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೃತ್ರಮಾತೆ ತೀರಿಕೊಂಡಳು.", "tgt_text": "तदैव वृत्रजननी मृता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ निपातन से पञ्चमी का अलुक्‌ और षष्ठी का लुक होता है।", "tgt_text": "अत्र निपातनात्‌ पञ्चम्याः अलुक्‌ षष्ठ्याश्च लुक्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत्तरपदञ्च कपालशब्दः।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದವು ಕಪಾಲ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तब प्रजापति ने कहा - तुमको अपनी विशालता प्रदान करने से मै कौन हूँ।", "tgt_text": "ಆಗ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಹೇಳಿದನು - ನಿನಗೆ ನನ್ನ ವಿಶಾಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಾನು ಯಾರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पूर्वापरधरोत्तर इस विशेषण से सुप्‌ का तदन्तविधि में पूर्वापराधरोत्तर को सुबन्त होता है।", "tgt_text": "पूर्वापराधरोत्तरमित्यस्य विशेषणत्वात्‌ सुप्‌ इत्यस्य तदन्तविधौ पूर्वापराधरोत्तरं सुबन्तम्‌ इति भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭಾಷ್ಯವು - ಕ್ರಿಯಾಣಾಂ ಯಜ್ಞಾದೀನಾಂ ಇಹ ಜನ್ಮನಿ ಜನ್ಮಾಂತರೇ ವಾ ಅನುಶ್ಠಿತಾನಾಮ್ ಉಪಾತ್ತದುರಿತಕ್ಷಯಹೇತುತ್ವೇನ ಸತ್ವಶುದ್ಧಿಕಾರಣಾನಾಂ ತತ್ಕಾರಣತ್ವೇನ ಚ ಜ್ಞಾನೋತ್ಪತ್ತಿದ್ವಾರೇಣ ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠಾಹೇತೂನಾಮ್ (ಗೀತಾ.ಭಾ.೩.೪) ಜ್ಞಾನಮುತ್ಪದ್ಯತೇ ಪುಂಸಾಂ ಕ್ಷಯಾತ್ ಪಾಪಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ |", "tgt_text": "इस प्रकार से भाष्य की भी इसमें सम्मति है क्रियाणां यज्ञादीनाम्‌ इह जन्मनि जन्मान्तरे वा अनुष्ठितानाम्‌ उपात्तदुरितक्षयहेतुत्वेन सत्त्वशुद्धिकारणानां तत्कारणत्वेन च ज्ञानोत्पत्तिद्वारेण ज्ञाननिष्ठाहेतूनाम्‌ (गीता.भा.3.4) ज्ञानमुत्पद्यते पुंसां क्षयात्‌ पापस्य कर्मणः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्याकरणम्‌ एव भाषायाः स्वरूपसङ्घटनं सर्वात्मना कुरुते।", "tgt_text": "व्याकरण ही भाषा का स्वरूप सङघटन और सभी का ज्ञान कराता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए गुरु की आराधना करना चाहिए।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರುವಿನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार अक्षद्युवे इत्यादि में भी समान रूप से प्रक्रिया कार्य समझना चाहिए।", "tgt_text": "एवम्‌ अक्षद्युवे इत्यदौ अपि समानरूपेण प्रक्रियाकार्यं बोध्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರೇಣಿಕೃತಾಃ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಮಾಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ ಪೂರ್ವಪದದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "श्रेणिकृताः इत्यत्र कः समासः स्वीक्रियते चेत्‌ पूर्वपदस्य प्रकृतिस्वरत्वं भवति?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"धर्मादिष्वनियमः\" \"अनेकप्राप्तावेकत्र नियमोऽनियमः शेषे\", \"ऋतुनक्षत्राणां समाक्षराणामानुपूर्व्यण\" \"लघ्वक्षरं पूर्वम्‌\" \"अभ्यर्हितं च\", \"वर्णानामानुपूर्व्यण\", \"भ्रातुर्ज्यायसः\" इत्यादि पूर्वपर निपात बोधक वार्तिक है।", "tgt_text": "\"ಧರ್ಮಾದಿಷ್ವನಿಯಮಃ\" \"ಅನೇಕಪ್ರಾಪ್ತಾವೇಕತ್ರ ನಿಯಮೋಽನಿಯಮಃ ಶೇಷೆ\",  \"ಋತುನಕ್ಷತ್ರಾಣಾಂ ಸಮಾಕ್ಷರಾಣಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ\" \"ಲಘ್ವಕ್ಷರಂ ಪೂರ್ವಂ\" \"ಅಭ್ಯರ್ಹಿತಂ ಚ\", \"ವರ್ಣಾನಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ\", \"ಭ್ರಾತುರ್ಜ್ಯಾಯಸಃ\" ಇತ್ಯಾದಿ ಪೂರ್ವಪರ ನಿಪಾತ ಬೋಧಕ ವಾರ್ತಿಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः एक पक्ष में अन्तोदात्त होता है, दूसरे पक्ष में समासस्य से अन्त उदात्त होता है।", "tgt_text": "अतः एकस्मिन्‌ पक्षे अन्तोदात्तः भवति, अपरपक्षे च समासान्तः उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यतो ह्यस्मिन्‌ यज्ञस्य महत्त्वं ब्राह्मणकाले एव स्वीकृतमस्ति (कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेत्‌ शतं समाः”) तथा बृहदारण्यके कर्मसंन्यासभावनायाः घोषणा नास्ति एव इति (“पुत्रैषणायाश्च लोकैषणायाश्च ह्युत्थाय भिक्षाचर्यं चरन्ति”- बृहदारण्य०)।", "tgt_text": "ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದರ ಯಜ್ಞದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ (ಕುರ್ವನ್ನೇವೇಹ ಕರ್ಮಣಿ ಜಿಜೀವಿಶೇ ಶತಂ ಸಮಾಃ) ಮತ್ತು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಸನ್ಯಾಸದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಘೋಷಣೆ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು (ಪುತ್ರೈಷಣಾಯಾಶ್ಚ ಲೊಕೈಶಣಾಯಾಶ್ಚ ಹ್ಯುತ್ಥಾಯ ಭಿಕ್ಷಾಚರ್ಯಂ ಚರಂತಿ - ಬ್ರಹದಾರಣ್ಯಕಂ )."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದದಿಂದ ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆಯೋ ಅವು ಇಲ್ಲಿ ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "बेद में जिन कर्मों को निषिद्ध माना है बे यहाँ पर निषिद्ध कर्म कहलाते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "6. अयमनुबन्धेषु अन्यतमः।", "tgt_text": "6 इन अनुबन्धों में सबसे अन्यतम क्या हे?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವಾದ ರಾಜಂತವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसका द्वितीया एकवचन में रूप राजन्तम्‌ यह प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“तद्धिताः”', “समासान्ताः” “प्रत्यय”, “परश्च, ““ङऱयाप्प्रापतिपदिकात्‌'' इस पञ्च सूत्र का अधिकार है।", "tgt_text": "\"तद्धिताः\", \"समासान्ताः\", \"प्रत्ययः\", \"परश्च\", \"ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌\" इति सूत्रपञ्चकस्य अत्र अधिकारः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र सः इति पदेन समाहारार्थे द्विगोः समाहारद्वन्द्वस्य च ग्रहणम्‌ ।", "tgt_text": "यहाँ वह इस पद से समाहार अर्थ में द्विगु का और समाहारद्वन्द का ग्रहण किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से तत्पुरुष समास होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विद्या प्राप्ति के लिए इष्टदेव की आराधना जिस प्रकार से की जाती है वैसे ही गुरु को आराधाना भी विद्या प्राप्ति के लिए की जाती है।", "tgt_text": "ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಇಷ್ಟದೇವರ ಆರಾಧನೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುವಿನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ತತ್ವದ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ವೇದವ್ಯಾಸರು ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರದ \"ಅಭಿಮಾನಿವ್ಯಪದೇಶಸ್ತು ವಿಶೇಷಾನುಗತಿಭ್ಯಾಮ್2-1-5)\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "इस तत्त्व की आलोचना भगवान्‌ वेदव्यास ने अपने रचित ब्रह्मसूत्र के ` अभिमानिव्यपदेशस्तु विशेषानुगतिभ्याम्‌' (ब्रह्मसृत्र २-१-५) - इस सूत्र में किया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनुष्य मोह से प्रमाद करता है।", "tgt_text": "ಮನುಷ್ಯನು ಮೋಹದಿಂದ್ ಅಪ್ರಮಾದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुदानू इत्यस्य कः अर्थः।", "tgt_text": "सुदानू इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मिन्‌ इति इतरेतरद्वन्द्वगर्भबहुब्रीहिसमासः। ञ्णिति इत्यनेन तद्धितेषु इत्यस्य अन्वयात्‌ तस्य एकवचनान्तत्वं भवति ।", "tgt_text": "उसमें इतरेतरद्वन्द्वगर्भ बहुव्रीहि समास है। ञ्णित इससे तद्भितों में इसके अन्वय से उसका एकवचनान्तत्व है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಅಧರ್ಮ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ವೇದಾಂತಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದರೂ ಅಸಂಭಾವನೆಯ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ अधर्म रूप से कहे जाने वाले संस्कार होने पर वेदान्त का श्रवण करने पर भी असम्भावना को निवृत्ति नहीं होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर सूक्ष्मविषयों के अनुभव के कारण वह प्रविविक्तभुक्‌ होता है।", "tgt_text": "तत्र सूक्ष्मविषयान्‌ अनुभवतीति कारणात्‌ स प्रविविक्तभुक्‌ भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समाधि के अभाव में आवरण नहीं हटता है।", "tgt_text": "ಸಮಾಧಿಯ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಆವರಣವು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदः स्वयम्‌ एव एकः दुरूहो विषयः अस्ति। तदर्थज्ञाने तस्य कर्मकाण्डस्य प्रतिपादने यानि उपयोगीनि शास्त्राणि सन्ति तानि एव वेदाङ्गानि भवन्ति।", "tgt_text": "वेद स्वयं ही एक अत्यधिक कठिन विषय है उसके अर्थ ज्ञान में उसके कर्मकाण्ड के प्रतिपादन में जो उपयोगी शास्त्र है वे ही वेदाङ्ग होते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ಪೃಥ್ವೀ ಸ್ಥಾನೀಯ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.", "tgt_text": "अतः वह पृथिवी स्थानी देवों में मुख्य मानी जाती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌- छन्दसि मकर-वरूढ-पारेवत-वितस्तेक्ष्वार्जि-द्राक्षा-कलोमा-काष्ठा-पेष्ठा-काशीनां शब्दानाम्‌ अन्येषां च शब्दानाम्‌ आदेः द्वितीयस्य वा स्वरस्य विकल्पेन उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतमाचार्येण।", "tgt_text": "सूत्र का अवतरणम्‌- छन्द में मकर-वरूढ-पारेवत-वितस्तेक्ष्वार्जि-द्राक्षा-कलोमा-काष्ठा-पेष्ठा-काशी शब्दों का और अन्य शब्दों के आदि और दूसरा स्वर विकल्प से उदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना आचार्य ने को है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह दुःख फिर चित्तधर्म हो जाता है।", "tgt_text": "ದುಃಖವು ಚಿತ್ತಧರ್ಮ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अज्ञानावरणस्य नाशः केनोपायेन भवति ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः।", "tgt_text": "अज्ञान के आवरण का नाश किस उपाय के द्वारा होता है ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"प्राक्कडारात्समासः\", \"तत्पुरुषः\", \"विभाषा\" इति सूत्रत्रयमधिकृतम्‌।", "tgt_text": "“प्राक्कडारात्समासः'', “तत्पुरुषः”, “ विभाषा '' ये तीन अधिकृत सूत्र हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रक्रियाकार्य च कृष्णश्रितः इति रूपं सिध्यति।", "tgt_text": "और प्रक्रिया कार्य में कृष्णश्रित यह रूप सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಪ್ಪೆಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्र एकस्य मण्डुकस्य शब्दं श्रुत्वा अपरः अपि टरटरायते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ದುರಿತನಾಶದಿಂದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಕೇಳಿದ ವೇದಾಂತದ ಮನನವನ್ನುಮಾಡಿದರೆ ಸಂಶಯವು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए दुरित के नाश के बाद यथाप्रविधिश्रुतवेदान्त का जो मनन किया जाता है उससे यह संशय दूर हो जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹದಿನಾರು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सोलह संस्कारों का विशिष्ट वर्णन भी गृह्यसूत्रों में किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शिक्षाशास्त्रमिदं किमपि ईदृशं प्राचीनम्‌ शास्त्रम्‌ आलोक्य एव प्रणीतम्‌।", "tgt_text": "यह शिक्षा शास्त्र कुछ इस प्रकार प्राचीन शास्त्र की आलोचना करके ही इसकी रचना की।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शाकप्रियः पार्थिवः इति लौकिकविग्रहे  शाकप्रिय सु पार्थिव सु इत्यलौकिकविग्रहे विशेषणं विशेष्येण बहुलम्‌ इत्यनेन सूत्रेण समासे प्रक्रियाकार्ये  शाकप्रियपार्थिवशब्दो निष्पन्नः ।", "tgt_text": "ಶಾಕಪ್ರಿಯಃ ಪಾರ್ಥಿವಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಶಾಕಪ್ರಿಯ ಸು ಪಾರ್ಥಿವ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಣಂ ವಿಶೇಷ್ಯೇಣ ಬಹುಲಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಕಪ್ರಿಯಪಾರ್ಥಿವಶಬ್ದವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“तद्वितार्थोत्तरपदसमाहारे च'' इससे समास प्रक्रिया कार्य में पञ्च गो धन इस स्थिति में प्रस्तुत सूत्र से गो शब्द से पञ्च गो इस समासात्त को टच्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "\"ತದ್ಧಿತಾರ್ಥೋತ್ತರಪದಸಮಾಹಾರೇ ಚ\" ಇದರಿಂದ ಸಮಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಚ ಗೋ ಧನ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಗೋ ಶಬ್ದದಿಂದ ಪಂಚಗೋ ಇದರ ಸಮಾಸಾಂತ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस पुराण में सुमन्तु के ही दो शिष्यों का वर्णन कहा पथ्य और देवदर्श है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ पुराणे सुमन्तोः एव द्वौ शिष्यौ कथितौ पथ्यः देवदर्शः च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन यस्य शब्दस्य अत्र पाठः नास्ति अपि च केनापि सूत्रेण आद्युदात्तस्वरः न विहितः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶಬ್ಧವು ಪಠಿಸಿಲ್ಲವೋ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ 'ಆದ್ಯುದಾತ್ತ'ಸ್ವರವು ವಿಧಾನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಭುವನ ಎಂದರೇನು?", "tgt_text": "कानि अत्र भुवनानि ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए इसे प्रमेयगता असम्भावना कहते है।", "tgt_text": "अत इयं प्रमेयगता असम्भावना।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बर्हि यज्ञ को कहते है।", "tgt_text": "ಬರ್ಹಿಯಜ್ಞವನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसको “ अनुदात्तौ सुप्पितौ ' इस सूत्र से ङीप्प्र्यय के अवयव ईकार को अनुदात्त स्वर की विवक्षा है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ \"ಅನುದಾತ್ತೌ ಸುಪ್ಪಿತೌ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಙೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಅವಯವದ ಈಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರದ ವಿವಕ್ಷಾ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಇಲ್ಲಿ ಪಚತಿ ಖಾದತಿ ಇವೆರಡು ತಿಙಂತ ಪದಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "उदाहरणम्‌- अत्र पचति खादति इति द्वयं तिङन्तम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಅರ್ಥ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ ಅನುದಾತ್ತವು ಅಚ್ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದವಾಗಿದೆ ಎಂದು.", "tgt_text": "उसका अर्थ होता है ` अनुदात्त-अच्‌ विशिष्ट पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಮಾದಿಗಳ ಬೋಧನೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "शमादीनां बोधाय उदाहरणमेकं प्रस्तूयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞಕವಾದ ಸಮಾನವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷಣಭೂತವಾದ ’ಷಟ್’ ಶಬ್ದವು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ಮುಂಚೆ ಇರುವ ಬಹುವಚನಾಂತವಾದ ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ’ದೇವೀಃ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವಿದ್ಯಮಾನವದ್-ಭಾವವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए उसकी आमन्त्रित अन्त में होने से समानाधि करण विशेषण में षट्‌-शब्द के परे पूर्व आमन्त्रितान्त बहुवचनान्त देवी: इस पद की अविद्यमानवत्त्‌ के समान प्रकृत सूत्र से कार्य प्राप्त हुआ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जातवेदा स्तुतो मध्ये स्तुतो वैश्वानरो दिवि॥", "tgt_text": "जातवेदा स्तुतो मध्ये स्तुतो वैश्वानरो दिवि॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवमेव अधिहरि इत्यस्मात्‌ परं द्वितीयादिविभक्तीनाम्‌ अपि \"अव्ययादाप्सुपः\" इत्यनेन लुक्‌ भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅಧಿಹರಿ ಇದರಿಂದ ಇದರ ನಂತರ ದ್ವಿತೀಯವಿಭಕ್ತಿಗಳ \"ಅವ್ಯಯಾದಾಪ್ಸುಪಃ\" ಇದರಿಂದ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस निगद में पाद व्यवस्था नहीं है, और न ही अर्द्ध ऋचा की व्यवस्था है।", "tgt_text": "तस्मिन्‌ निगदे न पादव्यवस्था, नापि अर्द्धर्चव्यवस्था।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದವೂ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः तस्य प्रत्येकं पदं बहून्‌ अर्थान्‌ प्रकाशयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ಕಂದಸ್ವಾಮಿಯ ಅನುಸಾರ ಅದರ ಅರ್ಥವು ಯಜ್ಞದ ಪ್ರಕೃತ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.", "tgt_text": "स्कन्दस्वामी के अनुसार उसका अर्थ ही यज्ञ प्रकृतमन्त्र में है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಅಗ್ನಿಯು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಮಾನವ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "देवों की अपेक्षा अग्नि अधिक रूप से मनुष्यजीवन से सम्बन्धित है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या- इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्याम्‌ दशायाम्‌ एवं किमपि न कर्तव्यं येन समाधाननाशः स्यात्‌।", "tgt_text": "इस दशा में ऐसा कुछ भी नहीं करना चाहिए जिससे समाधान का नाश हो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಉಪಮಾ ಯಾರು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಾವುದರ ಯಶಸ್ಸು ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು.", "tgt_text": "सरलार्थः- तस्य परमात्मनः उपमां कर्तुं कोपि नास्ति यस्य यशः आदौ उत्पन्नम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वो ही सर्वप्रथम धर्म है।", "tgt_text": "ಅದೇ ಮೊದಲ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वितीयान्तं सुबन्तं श्रितादिप्रकृतिकैः सुबन्तैः सह विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "ದ್ವಿತೀಯಾಂತ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಶ್ರಿತಾದಿಪ್ರಕೃತಿಕೈಃ ಸುಬಂತೈಃ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स च अध्यायः रुद्राध्यायः इति कथ्यते।", "tgt_text": "और वह अध्याय रुद्राध्याय कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्त्रिय स्वभाव से ही इस प्रकार की होती हैं।", "tgt_text": "ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यया प्रत्येकं भूतानाम्‌ द्वितीयांशः अन्येषां चतुर्णां भूतानां अष्टमांशेन मिलित्वा एकं पूर्णं व्यवहारयोग्यं स्थूलभूतं निर्माति।", "tgt_text": "जिसके द्वारा भूतों के द्वितीय अंश को अन्य चार भूतों के अष्टम अंश के साथ मिलाकर के एक पूर्णव्यवहार योग्य स्थूलभूत का निर्माण होता हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ನಂತರ ಯಾವಾಗ ನಾನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತೇನೆಯೋ ಆಗ ನನ್ನನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು.", "tgt_text": "ततोऽपि यदा बृहत्कायः भविष्यामि तदा समुद्रम्‌ मां नयतु \" इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र त्वम्‌ इति शब्दार्थस्य अपरोक्षत्वकिञ्चिज्ज्ञत्वादिविशिष्टस्य चैतन्यस्य भेदः व्यावृत्तः।", "tgt_text": "यहाँ पर त्वम्‌, इस शब्दार्थ का अपरोक्षत्वकिजिचित्‌ ज्ञत्वादि विशिष्ट चैत्यन्य का भेद व्यावृत्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र च पूर्वनिपातस्य यथाक्रमं कण्ठेकालः युक्तयोगः अग्न्याहितः इत्यादीन्युदाहरणानि।", "tgt_text": "और यहाँ पर पूर्वनिपात के यथाक्रम- कण्ठेकालः, युक्तयोगः, अग्न्याहितः इत्यादि उदाहरण हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः उससे पर अनुदात्त के स्थान में प्रकृत सूत्र से स्वरित स्वर की प्राप्ति हुई।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಮುಂದಿರುವ ಅನುದಾತ್ತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪದುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र प्राक्‌ इति पदं द्विः आवर्तते।", "tgt_text": "यहाँ प्राक्‌ पद दो बार आवृत हुआ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ 'ತಿಙ್ - ಶತೃ - ಶಾನಚ್' ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे तिङ- शतृ-शानच्‌-इत्यादि का ग्रहण करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार “तत्त्वमसि” यहाँ पर तत्‌ तथा त्वम्‌ पदे के जो विरुद्धांश होते है।", "tgt_text": "एवमेव “तत्त्वमसि” इत्यत्र तत्त्वम्पदार्थयोः ये विरुद्धांशाः सन्ति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मण शब्द का अन्य अर्थ भी होता है - यज्ञ।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ -ಯಜ್ಞ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे स्वर्गलोक और आदित्यलोक निर्मित है।", "tgt_text": "तेन स्वर्गलोकः आदित्यलोकश्च निर्मितः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಏನಾಗಿದೆ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कुत्रेति तदाह।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಚೈತನ್ಯಶೀಲ ಜೀವಿಯಂತೆ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्र प्रकृतिः चैतन्यप्राणिनाम्‌ इव नानाविधकर्मणां सम्पादनं करोति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से सुप्त को अज्ञानानन्द का अनुभव होता है।", "tgt_text": "सुप्तस्य अज्ञानानन्दयोरनुभवः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡನೇ ಪ್ರಪಾಠಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಏನೇನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "द्वितीयप्रपाठकस्य आरम्भे किं किं वर्णितमस्ति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स च यागः अग्निसाध्यः।", "tgt_text": "और वह याग अग्नि के द्वारा ही सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಮಂತ್ರ ರೂಪ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪ.", "tgt_text": "दो प्रकार, मन्त्र रूप और ब्राह्मण रूप।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हेतुपद से उनके कारणों का निर्देश होता है, जो कर्मकाण्ड विधि को सही रूप से सम्पन्न करते हैं।", "tgt_text": "ಹೇತು ಪದದಿಂದ ಅವುಗಳ ಕಾರಣಗಳ ನಿರ್ದೇಶವು ಆಗುತ್ತದೆ ಈ ಕರ್ಮಕಾಂಡದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "23. विग्रह नाम किसका है?", "tgt_text": "೨೩. ವಿಗ್ರಹವೆಂದರೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಅಂಗುಷ್ಟ ಎಂದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत्रार्थ अङ्गुष्ठमात्रः ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मृत्पात्रे पशुमांसस्य वसानामकः यः रसः सञ्चितः भवति, तदपि पुरोहितः जुहोति।", "tgt_text": "मिटटी के पात्र में पशु के मांस का वसा नामक जो रस सञ्चित होता है, उसकी भी पुरोहित आहुति देता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्राह्मणों में भी इस प्रसङ्ग का सुंदर वर्णन प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ब्राह्मणेषु अपि अस्य प्रसङ्गस्य सुष्ठु वर्णनं प्राप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು  ಬ್ರಹ್ಮವೇದ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಮುಖ್ಯಕಾರಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अथर्ववेदस्य ब्रह्मवेदनाम्नः इदम्‌ एव मुख्यकारणम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "13.अनात्म में आत्मबुद्ध आवरण से होती है।", "tgt_text": "१३. अनात्मसु आत्मत्वबुद्धिः आवरणाद्‌ भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गवामयन याग में अनुष्ठानावली का काल विभाग के साथ सूर्य का वार्षिकगत सादृश्य है।", "tgt_text": "गवामयनयागस्य अनुष्ठानावल्या कालविभागेन सह सूर्यस्य वार्षिकगतेः सादृश्यम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्निहोत्र का प्रधान आहुति द्रव्य दुग्ध है, इसलिए यजमान एक गाय का पालन करता है।", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಆಹುತಿದ್ರವ್ಯವೇ ಕ್ಷೀರ, ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜಮಾನನು ಒಂದು ಗೋವನ್ನು ಪಾಲನೆ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದನ್ನು ಸೋಮಕ್ರಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "एषः सोमक्रयः इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದದಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಉಪಾಯವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅಗಮ್ಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वेदेन ज्ञाप्यमाना उपायाः प्रत्यक्षेण अनुमानेन वा प्रमाणेन अगम्याः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्रापि च उदात्तस्वरविषये एव प्राधान्येन आलोचना विहिता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वितीयप्रपाठकस्य आदिमेषु त्रिषु अध्यायेषु कस्य वर्णनम्‌ अस्ति?", "tgt_text": "ಎರಡನೇ ಪ್ರಪಾಠಕದ ಆದಿ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए दूसरा  विषय होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೆಯ ವಿಷಯದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ समासे प्रायेण पूर्वपदार्थस्य प्राधान्यं।", "tgt_text": "इस समास में प्राय पूर्वपदार्थ का ही प्राधान्य है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वर्णों के विभेद-स्वरूप-साम्य-वैषम्य आदि का भी वर्णन इस शिक्षा में किया है।", "tgt_text": "ವರ್ಣಗಳ ಭೇದ-ಸ್ವರೂಪ-ಸಾಮ್ಯ-ವೈಷಮ್ಯ ಆದಿಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಈ ಶಿಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಏಕಂ ವೈ ಇದಂ ವಿಭು ಬಭೂವ ಸರ್ವಂ\" ಇತಿ.", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य अपरस्मिन्‌ मन्त्रे उच्यते-'एकं वै इदं विभु बभूव सर्वम्‌' इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु एतद्‌ विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ -  ಆರು ವಿಧದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चतुर्थी तदर्थ इति सूत्रस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "ಚತುರ್ಥೀ ತದರ್ಥ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं वा, ह, अह, एव, एवम्‌, नूनम्‌, शश्वत्‌, युगपत्‌, भूयस्‌  इत्यादिषु अपि सूत्रस्यास्य उदाहरणं बोध्यम्‌।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ವಾ,ಹ,ಅಹ,ಏವ,ಏವಮ್,ನೂನಮ್,ಶಶ್ವತ್,ಯುಗಪತ್,ಭೂಯಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "९. अभिपूर्वकात्‌ अवपूर्वकात्‌ हृ-धातोः लेटि मध्यमपुरुषैकवचने।", "tgt_text": "೯. ಅಭಿಪೂರ್ವಕ ಅವಪೂರ್ವಕ ಹೃ-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೇಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सृष्टी के प्रारम्भ में उत्पन्न हुए जो देव वे आजानदेव हेै।", "tgt_text": "सृष्ट्यादौ उत्पन्नाः आजानदेवाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಯುಷ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಮದ್ ಶಬ್ದದಿಂದ ಙೆ ಈ ಪ್ರತ್ಯಯದ ನಂತರವಿರುವುದರಿಂದ ಙೆ ಇದರ ಪ್ರಥಮಯೋರಮ್ ಇದರಿಂದ ಙೆ ಇದಕ್ಕೆ  ಅಮ್ ಆದೇಶವಾಗುವುದರಿಂದ ತುಭ್ಯಮಹ್ಯೌ ಙಯಿ ಇದರಿಂದ ಯುಷ್ಮದ್ ನ ಮ ವರೆಗೂ ತುಭ್ಯ ಎಂಬ ಆದೇಶದಿಂದ ಅಸ್ಮದ್ ನ ವರೆಗೂ ಮಹ್ಯ ಎಂಬ ಆದೇಶ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಭ್ಯಂ ಮಹ್ಯಂ ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ .", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- युष्मत् शब्द से और अस्मत् शब्द से ङे इस प्रत्यय के परे रहने पर ङे-प्रथमयोरम्‌ इससे ङे इसको अम आदेश होने पर तुभ्यमह्यौ ङयि इससे युष्मद्‌ के म पर्यन्त भाग को तुभ्य और अस्मद्‌ के म पर्यन्त भाग को मह्य आदेश होने पर प्रक्रिया कार्य में तुभ्यं मह्यम्‌ ये दो रुप सिद्ध होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह तो कह सकते है की उपलब्ध वैदिक पदपाठो से पहले ही व्याकरण शास्त्र पूर्णता को प्राप्त हुआ।", "tgt_text": "ಇದನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ - ಲಭ್ಯವಾದ ವೈದಿಕ ಪದಪಾಠಗಳ ಮೊದಲು ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೂರ್ಣತೆಯು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ಶುಭ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्‌ मनः शुभसङ्कल्पं भवतु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में यथा, इति, पादान्ते ये पदच्छेद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಥಾ,ಇತಿ,ಪದಾಂತೆ ಎಂಬ ಪದಗಳ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शास्त्रीयम्‌ अनुदात्तं यदि विवक्षितं स्यात्‌ तर्हि तत्र सम्बन्धार्था षष्ठी उच्चारणीया इति विशेषः।", "tgt_text": "शास्त्रीय अनुदात्त की यदि विवक्षा होती तो वहाँ सम्बन्ध अर्थ में षष्ठी का उच्चारण होता है यह विशेष है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जविष्ठम्‌ - जुधातोः इष्ठन्प्रत्यये जविष्ठम्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಜವಿಷ್ಠಮ್ - ಜುಧಾತುವಿನಿಂದ ಇಷ್ಠನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಜವಿಷ್ಠಮ್ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩೨. \"ಪ್ರಾಯೇಣ ಪೂರ್ವಪದಾರ್ಥಪ್ರಧಾನ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಃ\" ಇದು ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "32. “प्रायेण पूर्वपदार्थप्रधान अव्ययीभावः'' यह अव्ययीभाव समास का लक्षण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्मात्‌ लोकत्रयस्य पृथिवीशब्दवाच्यत्वम्‌।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಪೃಥ್ವೀ ಶಬ್ದ ವಾಚ್ಯತ್ವವೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तब एतत्कालविशिष्ट देवदत्त रूप पिण्ड का तत्कालविशिष्ट देवदत्तरूप पिण्ड से भेद व्यावृत्त होता है।", "tgt_text": "तदा एतत्कालैतद्देशविशिष्टस्य देवदत्तरूपपिण्डस्य तत्कालतद्वेशविशष्टात्‌ देवदत्तरूपपिण्डात्‌ भेदः व्यावृत्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ನೀರಿನ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- छ: प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पर्जन्यः समस्तविश्वस्य पिता माता च इत्युच्यते ।", "tgt_text": "ಪರ್ಜನ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂದೆ ತಾಯಿಯಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मायामरीचि उदक आदि के समान होते है।", "tgt_text": "ಮಾಯಾಮರೀಚ್ಯುದಕಸಮಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए देवीं वाचम्‌ यह प्रयोग सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವೀಂ ವಾಚಮ್ ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮದ ದ್ವೇಷಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಂಬಂಧಿಯನ್ನು ಬಂಧು ಎನ್ನುವರು.", "tgt_text": "जो आत्मा का अप्रिय होता है वह आत्मा का द्वेषी तथा जो सम्बन्धी होता है वह बन्धु होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "८. अज्ञानं सदसद्भ्याम्‌ अनिर्वचनीयं त्रिगुणात्मकं ज्ञानविरोधि भावरूपं यत्‌ किञ्चित्‌ च इति।", "tgt_text": "೮. ಅಜ್ಞಾನವು ಸದ್ ಅಸದ್ಗಳ ಅನಿರ್ವಚನೀಯವನ್ನು ತ್ರಿಗುನಾತ್ಮಕವನ್ನು ಜ್ಞಾನವಿರೋಧಿ ಭಾವರೂಪವು ಯಾವುದೋ ಅದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "6 मोक्षसाधन निर्देशिक श्रुति कौन-सी है?", "tgt_text": "೬. ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನ ನಿರ್ದೇಶಕವು ಯಾವುದು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಪೂರ್ವಾಪರಾಧರೋತ್ತರಮೇಕದೇಶಿನೈಕಾಧಿಕರಣೆ\", \"ಅರ್ಧಂ ನಪುಂಸಕಮ್\" ಎಂಬ ಷಷ್ಠೀ ಸಮಾಸದ ಅಪವಾದಭೂತವಾದ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕವಾದ ಎರಡು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "““पूर्वापशधरोत्तरमेकदेशिनैकाधिकरणे'', “' अर्धनपुंसकम्‌'' इस षष्ठी समास का अपवादभूत समास विधायक दो सूत्रों की व्याख्या की गई है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मित्रवरुण अपने सामर्थ्यवश से इस पृथिवी और स्वर्ग को धारण किया हुआ है।", "tgt_text": "मित्रावरुणौ स्वसामर्थ्यवशात्‌ इमां पृथिवीं स्वर्गं च धारयतः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( १.२.३५ ) सूत्र का अर्थ - यज्ञकर्म में वौषट्‌- शब्द उदाततर विकल्प से होता है पक्ष में एकश्रुति है।", "tgt_text": "(१.२.३५) सूत्रार्थः - यज्ञकर्मणि वौषट्‌- शब्द उच्चैस्तरां वा स्यादेकश्रुतिर्वा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बत्तीसवें अध्याय के आरम्भ में हिरण्यगर्भ सूक्त के भी कुछ मन्त्र उद्धृत है।", "tgt_text": "द्वात्रिंशदध्यस्यारम्भे हिरण्यगर्भसूक्तस्याऽपि कतिपयमन्त्राः समुद्धृताः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां ञः\" इति सूत्रस्यार्थः कः ?", "tgt_text": "“दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां ञः'' इस सूत्र का अर्थ क्या है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಮವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಇದೂ ಒಂದು ಆರಣ್ಯಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सामवेद से सम्बद्ध भी एक आरण्यक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र पङ्क्तिभङ्गे सति पापं भवति, अनर्थस्य अपि सम्भावना वर्द्धते।", "tgt_text": "वहाँ पङिक्त भङ्ग होने पर पाप होता है, अनर्थ की भी सम्भावना बढती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ द्वितीयादि सप्तमी तत्पुरुष सामान्य हैं।", "tgt_text": "तत्र सामान्या भवन्ति द्वितीयादिसप्तमीतत्पुरुषाः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पौष्टिकसूक्तेषु गृहनिर्माणाय, सीरकर्षणाय, बीजवपनाय, अन्नोत्पादनाय किञ्च अन्यगार्हस्थ्यकर्मणां कृते प्रार्थनाः सन्ति।", "tgt_text": "पौष्टिक सूक्तों में घर निर्माण के लिए, क्षेत्र को जोतने के लिए, बीज बोने के लिए, अन्न उत्पादन के लिये और अन्य गृहस्थ कर्मो के लिए प्रार्थना है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विश्व नियन्ता पद से हटकर जल देवता स्वरूप में ही दृष्टि गोचर होते है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆ ವಿಶ್ವನಿಯಂತೃ ಎಂಬ ಪದವಿಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಜಲದ ಅಧಿದೇವತೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೦. ಸತ್ವ ,ರಜ, ತಮೋ ಪ್ರಾಕೃತ ಗುಣಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಮಾತ್ರ ನಪುಂಸಕತ್ವವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "10. सत्व, रज, तम्  प्राकृत गुणों का स्थिति मात्र नपुंसकत्व है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च उत्तमपुरुषः नास्ति।", "tgt_text": "किन्तु उत्तम पुरुष नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मोक्षे च सति पुनः देहधारणादिकं न भवति।", "tgt_text": "ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ದೇಹಧಾರಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अमुं पाठं पठित्वा भवान्‌ - धातोः विहितानां स्वराणां विषये ज्ञास्यति। प्रतिपदिकाद्विहितानां स्वराणां विषये ज्ञास्यति। उदात्तस्वरविषये ज्ञास्यति। स्वरप्रक्रियां ज्ञास्यति। स्वरविषये पटुः भवितुं शक्नुयात्‌। सूत्राणां अर्थनिर्णयं कर्तु समर्थो भवेत्‌। सूत्राणां व्याख्यानं कर्तु समर्थो भवेत्‌। अनुवृत्त्यादिना सूत्रार्थनिर्णयमपि कर्तु शक्नुयात्‌ ।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿ ನೀನು - ಧಾತುಗಳಿಗೆ ವಿಹಿತವಾದ ಸ್ವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಗಳಿಗೆ ವಿಹಿತವಾದ ಸ್ವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಉದಾತ್ತಸ್ವರವವಿಷಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಸ್ವರಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಸ್ವರವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಟುವಾಗುವೆ. ಸೂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥನಾಗುವೆ. ಸೂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥನಾಗುವೆ. ಅನುವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೪. ಮಹಾಂತಂ ಕೋಶಮುದಚಾ ನಿ ಷಿಂಚ ಸ್ಯಂದಂತಾಂ ಕುಲ್ಯಾ ವಿಷಿತಾಃ ಪುರಸ್ತಾತ್.", "tgt_text": "४. महान्तं कोशमुर्चा नि षिञ्च स्यन्दन्तां कुल्या विषिताः पुरस्तात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आयन्‌- इ-धातोः लङि प्रथमपुरुषबहुवचने आयन्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಆಯನ್- ಇ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಆಯನ್ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः - कितवस्य आश्रयहीना पत्नी सन्तप्ता भवति । क्वचिदपि विचरतः कितवपुत्रस्य माता दुःखिता भवति। ऋणी कितवः ऋणदातुः बिभेति। कितवश्च धनाय रात्रौ अन्यस्य गृहं प्रविशति ।", "tgt_text": "सरलार्थ - अनिश्चित स्थान में घुमने वाले जुआरी की पत्नी उसके बिना दुखी होती है एवं माता परेशान रहती है, दूसरो के कर्ज चढ़ जाने से जुआरी डरता है, वह दूसरो के धन को चुराने की इच्छा करता है रात में घर आता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पदार्थानतिवृत्तिरूप में यथा अर्थ में अव्ययीभावसमास का उदाहरण है।", "tgt_text": "ಪದಾರ್ಥ ಅನತಿವೃತ್ತಿರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಥಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "काव्ये रस एव प्रधानः।", "tgt_text": "ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ರಸವೇ ಪ್ರಧಾನ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಋಕಾರದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वहाँ शतृ प्रत्यय की ऋकार की इत्संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सम्भवतः आभ्याम्‌ ऋषिभ्यां दृष्टानां मन्त्रानां समूहः पृथक्‌ सत्ताम्‌ अपि धत्ते।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಯಶವಾಗಿ ಈ ಋಷಿಗಳಿಂದ ನೋಡಿದ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಬೇರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು-432000. ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "मन्त्रों में अक्षर संख्या है - ४३२०००। सभी मन्त्र चौदह छन्दों में विभक्त हें।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“क्तेन च पूजायाम्‌'' इस सूत्र का एक उदाहरण दीजिये।", "tgt_text": "क्तेन च पूजायाम्‌\" इति सूत्रस्य उदाहरणम्‌ एकं देयम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಭೌತಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ.", "tgt_text": "तेभ्यः भूतेभ्यः भौतिकानां च समुत्पत्तिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जब क यौगिक होता है तब स्मै योग व्यत्यय को द्वारा द्रष्टव्य है।", "tgt_text": "ಯಾವಾಗ ಕ ಯೌಗಿಕ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಆಗ ಸ್ಮೈ ಯೋಗ ವ್ಯತ್ಯಯವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चौथा काण्ड खिलकाण्ड के नाम से प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕನೇ ಕಾಂಡವು ಖಿಲಕಾಂಡ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चतुर्णा प्रयाजानां द्वयोः अनुयाजयोः च अनुष्ठानं विहितम्‌।", "tgt_text": "चार प्रयाजों और दो अनुयाजों का अनुष्ठान विहित है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विगता ऋद्धिः व्यृद्धिः ऋद्धेरभावः इत्यर्थः।", "tgt_text": "बीत गई है ऋद्धि यह व्यृद्धि ऋद्धि का अभाव।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗುರುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಬೇಕು. ಅವನು ಸಮಿತ್ಪಾಣಿಯು ಸಮಿದ್ಭಾರಗೃಹೀತಹಸ್ತನು ಗುರುವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು.", "tgt_text": "गुरुम्‌ कथम्‌ अभिगच्छेत्‌। स समित्पाणिः समिद्भारगृहीतहस्तः गुरुम्‌ अभिगच्छेत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य ब्राह्मणस्य आदावेव इष्टेः आलोचना दृश्यते।", "tgt_text": "ಈ ಬ್ರಾಹ್ಣದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಇಷ್ಟಿಯ ವಿಚಾರವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः देव ई इति स्थिते 'यचि भम्‌' इति सूत्रेण देव इत्यस्य भसंज्ञायां 'यस्येति च' इति सूत्रेण ईकारपरकत्वात्‌ पूर्वस्य भसंज्ञकस्य देव-इत्यस्य वकारोत्तरस्य अकारस्य लोपे देव्‌ ई इति स्थितिः भवति।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ದೇವ ಈ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ 'ಯಚಿ ಭಮ್' ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದೇವ ಇದರ ಭ ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ \"ಯಸ್ಯೇತಿ ಚ \" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಈ ಕಾರದ ನಂತರವಿರುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಭ ಸಂಜ್ಞಕ ದೇವ ಇದರ ವಕಾರದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಅಕಾರದ ಲೋಪವಾದಾಗ ದೇವ್ ಈ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य मित्रावरुणसूक्तस्य आत्रेयः श्रुतिविद्‌ ऋषिः, मित्रावरुणौ देवौ, त्रिष्टुप्‌ छन्दः।", "tgt_text": "ಈ ಮಿತ್ರಾವರುಣ ಋಷಿ ಆತ್ರೇಯ, ಮಿತ್ರಾವರುಣರು ದೇವ್ತೆಗಳು, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್-ಛಣ್ದಸ್ಸು"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದ್ವಿಮೂರ್ಧಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "द्विमूर्धः इत्यादिकम्‌ अत्रोदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೧.೩.೨) ಬ್ರಹ್ಮ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ - ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಜ್ಞಾನ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳಿ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪಂಚದಶಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ - \"ಚತುರ್ಮುಖೇಂದ್ರದೇವೇಷು ಮನುಷ್ಯಾಶ್ವಗವಾದಿಷು\".", "tgt_text": "11.3.2 ) ब्रह्मशाब्दार्थ इस प्रकार से प्रज्ञान शब्द का अर्थ कहकर के विद्यारण्य स्वामी ने पञ्चदशी मे ब्रह्म शब्द का अर्थ इस प्रकार से कहा है- “चतुर्मुखेन्द्रदेवेषु मनुष्याश्वगवादिषु।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किंलक्षणः जन्तुः जन्ममृत्युरूपसंसारम्‌ अतिक्रमति।", "tgt_text": "क्या कारण है जिसके द्वारा जन्तु जन्ममृत्युरूपी संसार का अतिक्रमण करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य काः शाखाः प्रसिद्धाः सन्ति, ताः विशदम्‌ आलोच्यताम्‌।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಯಾವ ಯಾವ ಶಾಖೆಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ये प्रपाठक बहुत से अनुवाकों में विभक्त है।", "tgt_text": "इमे प्रपाठकाः बहुषु अनुवाक्षु विभक्ताः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विशरणं नाम विनाशः इत्यर्थः।", "tgt_text": "सबसे प्रथम विशरण इसे विनाश भी कहते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಅಕ್ಷಶೌಂಡಃ.", "tgt_text": "अक्षशौण्डः इत्यादिकमत्र उदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कीदृशः वृत्रः इन्द्रम्‌ अपृतन्यत्‌।", "tgt_text": "೪. ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವೃತ್ರನು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं पञ्चमे मन्त्रे उक्तं यत्‌ यस्मिन्‌ ऋग्वेदाः सामवेदाः यजुर्वेदाः अर्थववेदाः सन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಐದನೆಯ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದ ಸಾಮವೇದ ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವವೇದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मेरा जन्म नहीं होता है, मेरा विनाश नहीं होता हे, अज्ञान नहीं है, दुःखों का स्पर्श भी नहीं है, संसार में कुछ भी नानात्व नहीं है इस प्रकार से शिष्य को अपरोक्षानुभव होता है।", "tgt_text": "मम जन्म नास्ति, मम विनाशः नास्ति, अज्ञानं नास्ति, दुःखस्पर्शः नास्ति, नानात्वं नास्ति इत्येवं शिष्यस्य अपरोक्षानुभवो भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "व्याख्या - प्रश्नोत्तर रूप से ब्राह्मणादि सृष्टि को ब्रह्मवादियों के प्रश्‍न कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पूर्व के समान इस अभ्यास संज्ञा में 'हस्व:' इससे अभ्यास के अच्‌ को हस्व करने पर और उसके बाद जश्त्व करने पर दधा सिप्‌ इस स्थिति में सिप्‌ के पित्‌ होने से अनुदात्तौ सुप्पितौ इससे सकार से उत्तर इकार की अनुदात्त संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ततः पूर्ववत्‌ अस्य अभ्याससंज्ञायां 'हस्वः' इत्यनेन अभ्यासस्य अचः ह्रस्वे ततः जश्त्वे च दधा सिप्‌ इति स्थिते सिपः पित्त्वात्‌ अनुदात्तौ सुप्पितौ इत्यनेन सकारोत्तरः इकारः अनुदात्तसंज्ञकः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१६.१.२ इदानीं मूलपाठम्‌ अवगच्छाम। अयोद्धेव दुर्मद आ हि जुह्वे महावीरं तुंविबाधर्मृजीषम्‌।", "tgt_text": "೧೬.೧.೨ ಈಗ ಮೂಲಪಾಠವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಅಯೋದ್ಧೇವ ದುರ್ಮದ ಆ ಹಿ ಜುಹ್ವೆ ಮಹಾವೀರಂ ತುಂವಿಬಾಧರ್ಮೃಜೀಷಮ್."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ दश ऋचः सन्ति।", "tgt_text": "और इसमें दस ऋचाएं हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अयासः - इण्‌ धातोः अचि जसि असुक्‌ इति योगे अयास इति शब्दः निष्पद्यते।", "tgt_text": "अयासः - इण्‌ धातु से अच जस असुक्‌ इनके योग में अयास यह शब्द: निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा देहेन्द्रियाद्यतीतं कारणसूक्ष्मस्थूलानां शरीराणां साक्षिरूपेण विद्यमानं सत्‌ वस्तु एव त्वम्पदेन उक्तम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಆಗ ದೇಹೇಂದ್ರಿಯಾದಿಗಳ ಅತೀತವಾದ ಕಾರಣಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲ ಶರೀರಗಳ ಸಾಕ್ಷಿರೂಪದಿಂದ ಇರುವ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ತ್ವಮ್ ಪದದಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१०. करणे।", "tgt_text": "೧೦. ಕರಣ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ननु परमार्थतः जीवस्य ब्रह्माभिन्नत्वात्‌, जीवस्य च अविद्याकल्पितत्वात्‌ ईश्वरोऽपि मिथ्या इति चेन्न, अविद्याकल्पितजीवात्‌ परमेश्वरस्य भिन्नत्वात्‌।", "tgt_text": "ಪರಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಜೀವದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಭಿನ್ನತ್ವಾತ್ ಮತ್ತು ಜೀವದ ಆವಿದ್ಯಾ ಕಲ್ಪಿತತ್ವಾತ್ ಇಷ್ವರನೂ ಸುಳ್ಳು ಎಂದಲ್ಲ, ಅವಿದ್ಯಾಕಲ್ಪಿತ ಜೀವದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಭಿನ್ನತೆಯಿಂದ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या- यथा दध्याज्यादिद्रव्याणि गवादयः पशवः ऋगादिवेदा ब्राह्मणादयो मनुष्याश्च तस्मादुत्पन्ना एवं चन्द्रादयो देवा अपि तस्माद्देवोत्पन्ना इत्याह।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಹೇಗೆ ದಧಿ ಆನಜ್ಯಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಗವಾದಿ ಪಶು, ಋಗಾದಿವೇದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ಮನುಷ್ಯ ಅದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದವೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಚಂದ್ರಾದಿ ದೇವನು ಕೂಡ ಅದರಿಂದಲೇ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಆಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಓದುಗನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಉದ್ವಿಘ್ನವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಶೀತಲತ್ವವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ये आख्यान पाठक हृदय के उद्ठिग्न मन में शान्ति और शीतलता देते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಜೂಜುಗಾರರ ಶರೀರದಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಜೂಜುಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಯಾರು ಧನವಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು.", "tgt_text": "सरलार्थः - दीप्तियुक्तशरीरी कितवः जेष्यमीति चिन्तयन्‌ अक्षगृहं प्रति गच्छति |"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य च विग्रहः भवति ऋत्‌ च नश्च इति ऋन्नः, तेभ्यः ऋन्नेभ्यः।", "tgt_text": "और उसका यहाँ विग्रह है ऋत्‌ च नश्च इति ऋन्न, तेभ्यः, ऋन्नेभ्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಯಾಜುಜ್ಯೋತಿಷದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಭಾಷ್ಯಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಸೋಮಾಕರರ ದ್ವಾರ ರಚಿತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ , ಮತ್ತು ಸುಧಾಕರ ದ್ವಿವೇದಿ ದ್ವಾರಾ ನವೀನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्र याजुषज्यौतिषस्य प्रामाणिकं भाष्यद्वयम्‌ अपि प्राप्यते, एकं सोमाकरविरचितं प्राचीनम्‌, द्वितीयं सुधाकरद्विवेदीकृतं नवीनम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन हि प्रातः, मध्याह्ने, सायंकाले चाग्नौ हवनं भवति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸಂಜೆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹವನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य सूक्तेषु 'दानस्तुतिः' नाम्ना कतिपये मन्त्रा लभ्यन्ते।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ದಾನಸ್ತುತಿ ಎಂಬ ಕೆಲವು ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "᳚विशेषणं विशेष्येण बहुलम्‌\" इत्यनेन एव सिद्धे \"पापाणके कुत्सितैः\" इति सूत्रं किमर्थम्‌ ।", "tgt_text": "“विशेषणं विशेष्येन बहुलम्‌ '' इससे ही सिद्ध होने पर “पापाणके कुत्सितैः'” इस सूत्र का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಮಂತ್ರಗಳು ಇವೆ -ಶಾರೀರಿಕ ದುರ್ಬಲತೆ, ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಕೆಟ್ಟ ಕನಸುಗಳು,ಅಪಶಕುನಗಳ ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सम्बन्ध में इस प्रकार के मन्त्र है, जो शारीरिक दुर्बलता से, मानसिक त्रुटि से, दुःस्वप्न, अपशकुन आदि का निराकरण करें, और उनसे हटा देते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रकृतपाठे अस्मिन्‌ प्रत्ययस्वराणां तु चर्चा क्रियते।", "tgt_text": "ಪ್ರಕಾರಪಾಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸ್ವರಗಳ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्राह्मणग्रन्थेषु यज्ञीयविधि-विधाननिमित्तकस्य समुचितकारणस्य अपि निर्देशः विस्तारेण प्राप्यते।", "tgt_text": "ब्राह्मण ग्रन्थों में यज्ञीय विधि, विधान निमित्त का उचित कारण का भी निर्देश विस्तार से प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾಧನ ಚತುಷ್ಟಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯತಮವಾದ ಸಾಧನೆಯು ಶಮಾದಿ ಷಟ್ ಸಂಪತ್ತಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಆ ಸಂಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯದು ತಿತಿಕ್ಷಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "साधनचतुष्टये अन्यतमं साधनं शमादिषट्कसम्पत्तिः। तत्सम्पत्तौ चतुर्थी तितिक्षा ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इष्टियाग की आलोचना में कहा गया कि यह कर्म ईडा भक्षण नाम से प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "इष्टियागस्य आलोचनायाम्‌ उक्तं यदिदं कर्म इडाभक्षणम्‌ इति प्रसिद्धम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिरन्ति - तृ - धातोः लटि प्रथमपुरुषबहुवचने ।", "tgt_text": "ತಿರಂತಿ - ತೃ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರದ ಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಥಮಾಂತದಿಂದ ಬೋಧಿಸುವ ಉಪಸರ್ಜನ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समासविधायकसूत्रस्य ग्रहणम्‌ समासविधायकसूत्रे यत्‌ प्रथमान्तं तद्बोध्यम्‌ उपसर्जनसंज्ञं भवति इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ದೇವತಾತತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಪೂಜೆಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेद के देवतातत्त्व में प्रकृति पूजा का आश्रय लिया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗಾದರೆ ಶೃತಿಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಷೇಧವನ್ನು ಅಂದರೆ ವಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಕಾಶವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार से श्रुतियों में परस्पर विप्रतिषेध पाया जाता है कहीं पर तो तेज प्रमुख सृष्टि मानी गयी है तो कहीं पर आकाश प्रमुख सृष्टि को माना है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदुक्तं विवेचूडामणौ प्राणापानव्यानोदानसमानाः भवत्यसौ प्राणः।", "tgt_text": "ವಿವೇಕಚೂಡಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಪಾನವ್ಯಾನೋದಾನಸಮಾನಗಳು ಪ್ರಾಣಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मुक्तिकोपनिषदः मान्यपरम्परानुसारेण इयं समस्तानाम्‌ उपनिषदां गणनायां प्रथमस्तरीया एव अस्ति।", "tgt_text": "ಮುಕ್ತಿಕೋಪನಿಷದವು ಮಾನ್ಯ  ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विविदिषासंन्यासः विद्वत्संन्यास इति भेदात्‌ संन्यासस्य द्वैविध्यमस्ति।", "tgt_text": "ವಿವಿದಿಷಾಸಂನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಸಂನ್ಯಾಸ ಎಂಬ ಭೇದದಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸದ ಎರಡು ವಿಧವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अप्रतिहत वेग्शालिनी नदियाँ पूर्वाभिमुख या पुरोभाग में प्रवाहित हो।", "tgt_text": "ಅಪ್ರತಿಹತ ವೇಗ್ಶಾಲಿನೀ ನದಿಗಳು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪುರೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अधिक्रियते इति पदमत्र आक्षिप्यते।", "tgt_text": "ಅಧಿಕ್ರಿಯತೆ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಪದದ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಿ ಚ ಇಲ್ಲಿ ಹಿ ಎಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "हि च इत्यत्र हि इति किम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तिङ्‌ इति प्रत्ययः।", "tgt_text": "तिङ यह प्रत्यय है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य अर्थः विष्णुः इति।", "tgt_text": "जिसका अर्थ विष्णु है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्याख्या - यस्य पर्जनस्य व्रते कर्मणि पृथिवी नन्नमीति अत्यर्थं नमति सर्वेषामधो भवति । यस्य व्रते शफवत्‌ पादोपेतं जर्भुरीति भ्रियते पूर्यते गच्छतीति वा ।", "tgt_text": "व्याख्या - हे पर्जन्य तुम्हारे ही कर्म से भूमि अवन्नत होती है तुम्हारे ही कर्म से पाद युक्त या खुर विशिष्ट पशु पुष्ट होते है या गमन करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವರು ಚಾರ್ವಾಕ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪೂರ್ವಪಕ್ಷದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वह चार्वाक आदि के मत को पूर्वपक्ष मत रूप से स्थापित करके उनके मतों का खण्डन करते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथर्व -शब्दस्य व्याख्या तथा तस्य निर्वचनं निरुक्ते तथा गोपथब्राह्मणे च प्राप्यते।", "tgt_text": "` अथर्व'-शब्द की व्याख्या तथा उसके निर्वचन को निरुक्त में तथा और गोपथब्राह्मण में प्राप्त होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विज्ञानमय कोश सभी व्यवहारो में अर्थात्‌ लौकिक तथा वैदिक व्यवहारों मे कर्ता के रूप में होता है।", "tgt_text": "विज्ञानमयः सर्वव्यवहारेषु लोकिकेषु वैदिकेषु च कर्ता भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसी प्रकार तुमने वृत्र को मारकर बिना भय के चले गए।", "tgt_text": "तद्भयं मा भूदित्यभिप्रायः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಆದಿಪುರುಷನಿಂದ ವಿರಾಟ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೇಹ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು.", "tgt_text": "तस्मात्‌ आदिपुरुषात्‌ विराट्‌ ब्रह्माण्डदेहः अजायत उत्पन्नः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आत्म विषय में श्रवण मनन तथा निदिध्यासन में उसके अनुगुणविषय गुरु शुश्रुषा आदि में अवस्थान ही समाधान होता है।", "tgt_text": "आत्मविषये श्रवण-मनन- निदिध्यासने तथा तस्य अनुगुणविषये गुरुशुश्रूषादौ अवस्थानम्‌ एव समाधानम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿತ್ಯವಸ್ತು ಯಾವುದು ? ಯಾವು ಮೂರು ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ ಅದು ನಿತ್ಯವಸ್ತು.", "tgt_text": "नित्यं वस्तु किं भवति। यत्‌ कालत्रये एव तिष्ठति तत्‌ नित्यं वस्तु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वह यश पुत्र आदिवीरपुरुष सहित प्राप्त होता है।", "tgt_text": "तच्च यशः पुत्रादिवीरपुरुषैः सहितं प्राप्नोति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और दूरस्थ द्युलोक का मेरे शरीर के साथ में स्पृश करती हूँ।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದ್ಯುಲೋಕದ ನನ್ನ ಶರೀರದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪೃಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮವಾಯ್ಯಸಮವಾಯಿಕಾರಣದ ಅಭಾವವು ಅದರ ಅನುಗ್ರಹಪ್ರವೃತ್ತಿನಿಮಿತ್ತವಾದ ಕಾರಣವು ಆಕಾಶದ ದೂರಾಪೇತವಾಗುವುದು.", "tgt_text": "समवायी तथा असमवायी कारण के अभाव से तो उसका अनुग्रहप्रवृत्त निमित्तकारण दूरापेत ही आकाश का होत है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन सूत्रेण समासान्तनिषेधो विधीयते।", "tgt_text": "इस सूत्र से समासान्त का निषेध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दशाङगुल यह उपलक्षण है।", "tgt_text": "दशाङ्गुलमित्युपलक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಿಂದಲೂ ಆಚೆಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ वह ब्रह्माण्ड से बाहर भी बैठा है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“द्यूते क्षतः कलहो विद्यते, न को वै द्यूतं रोचते बुध्यमानः' यह पङिक्त महाभारत के सभापर्व में आती है।", "tgt_text": "' द्यूते क्षतः कलहो विद्यते, न को वै द्यूतं रोचते बुध्यमानः ' इत्येषा पङ्क्तिः महाभारतस्य सभापर्वणि समायाति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह कथन भी कुछ आश्चर्यजनक प्रतीत होता है।", "tgt_text": "इदमपि कथनम्‌ किञ्चित्‌ आश्चर्यजनकम्‌ इति प्रतीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ದರ್ಶಪೌರ್ಣಮಾಸ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಆಧಾನ, ಕಾಮ್ಯೇಷ್ಟಿ, ನಿರೂಢಪಶುಬಂಧ, ವಾಜಪೇಯ, ರಾಜಸೂಯ, ಅಗ್ನಿಚಯನ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ, ಸೌತ್ರಾಮಣೀ, ಅಶ್ವಮೇಧ ಇತ್ಯಾದಿ ಯಜ್ಞಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ दर्शपौर्णमास, अग्निष्टोम, अग्निहोत्र, आधान, काम्येष्टि, निरूढपशुबन्ध, वाजपेय, राजसूय, अग्निचयन, चातुर्मास, सौत्रामणी, अश्वमेध आदि यज्ञों का विशिष्ट विधान सहित वर्णन किया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से तत्पुरुष समास होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र शारीरं वातपित्तश्लेष्मणां वैषम्यनिमित्तम्‌।", "tgt_text": "ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಶರೀರವು ವಾತಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಗಳಿಂದ ವಿಷಮ್ಯನಿಮಿತ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि साङ्ख्यसूत्रे उक्तम्‌- निजशक्त्यभिव्यक्तेः स्वतप्रामाण्यम्‌ (५.५१)।", "tgt_text": "वैसे ही साङ्ख्य सूत्र में कहा है - निजशक्त्यभिव्यक्तेः स्वतप्रामाण्यम्‌ (५.५१)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन्त्रब्राह्मणयोर्द्धयोरपि यत्र मिश्रीभावः कृतः स कृष्णयजुर्वेद इति नाम्ना, किञ्च यत्र मन्त्राणामेव विशुद्धतया प्रतिष्ठानं कृतम्‌ सः शुक्लयजुर्वेदः इति विश्रुतम्‌।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎರಡೂ ಇರುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು ಕೃಷ್ಣಯಜುರ್ವೇದ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಂತ್ರಗಳದ್ದೇ ಪಾಠವಿದೆ ಅದು ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ನ ಎಂಬುದು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ , ಗೋಶ್ವನ್ಸಾವವರ್ಣರಾಡಂಕ್ರುಂಕೃದ್ಭ್ಯಃ ಎಂಬುದು ಸಮಸ್ತ ಪದ ಪಂಚಮೀ ಬಹುವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्र न इति अव्ययपदम्‌, गोश्वन्साववर्णराडङ्क्रुङ्कुद्भ्यः इति च समस्तं पञ्चमीबहुवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "5. प्रकरण में प्रतिपाद्य वस्तु के प्रतिपाद्य स्थल में प्रशंसा अर्थवाद कहलाती है।", "tgt_text": "५. प्रकरणे प्रतिपाद्यस्य वस्तुनः प्रतिपाद्यस्थले प्रशंसनम्‌ अर्थवादः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅನ್ನಮಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಸ್ವಯಂ ತನನ್ನು ಸ್ಥೂಲ ಶರೀರವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवम्‌ अन्नमये कोशे अभिमानात्‌ स्वयं स्थूलशरीरमिति मनुते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेष- विश्वदेवाः इत्यादि में यदि विश्वे च ते देवाः इस विग्रह में तत्पुरुष समास स्वीकार करते है, तो प्रकृत सूत्र से यहाँ विश्वशब्द को अन्तोदात्त नहीं होता है।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ - ವಿಶ್ವದೇವಾಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಯದಿ ವಿಶ್ವೇ ಚ ತೇ ದೇವಾಃ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಶಬ್ದದ ಅಂತೋದಾತ್ತವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्रापि पूर्वकृतस्य पुण्यस्य फलोपभोगः भवति।", "tgt_text": "ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯದ ಫಲೋಪಭೋಗವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "३. किम्‌ का अर्थ सुख होता है।", "tgt_text": "३. किम्‌ इत्यस्यार्थः सुखम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततो जातवेदा इति तस्य संज्ञा।", "tgt_text": "उससे जातवेदा यह उसकी संज्ञा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಪುನರಾವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅದರ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अपुनरावृत्ति से उसकी उत्कृष्टत्व को कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह सत्ता ही ब्रह्म की ही सत्ता होती है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಬ್ರಹ್ಮನದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಪರಾರ್ಥಾಭಿಧಾನಂ ವೃತ್ತಿಃ\" ವೃತ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "\"परार्थाभिधानं वृत्तिः\" इति वृत्तिलक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन अदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ इत्यर्थो भवति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಅದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ (ಅದಂತಾತ್ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್) ಈ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ಣ ರೂಪದಿಂದ ಹೇಳಿದರು ನಿರುಕ್ತದ ಜ್ಞಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು.", "tgt_text": "निःशेषेण उक्तस्य निरुक्तस्य ज्ञानम्‌ अपि अत्यावश्यकम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "साधन चतुष्टय में अन्यतम साधन शमादिष्ट सम्पत्ति है। तथा उस सम्पत्ति में पञ्चमी श्रद्धा होती है।", "tgt_text": "साधनचतुष्टये अन्यतमं साधनं शमादिषट्कसम्पत्तिः। तत्सम्पत्तौ पञ्चमी श्रद्धा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.", "tgt_text": "सबसे ऊच स्थान पर।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ’ವಿ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಇದೆ.", "tgt_text": "इसी प्रकार वि यहाँ पर उदात्त स्वर है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तव्यत्प्रत्ययान्त से निषेध होने पर ब्राह्मणस्य कर्तव्यम्‌ इसका यहाँ उदाहरण है।", "tgt_text": "तव्यप्रत्ययान्तेन निषेधे ब्राह्मणस्य कर्तव्यम्‌ इत्याद्यत्रोदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वर्धत्‌- वृध्‌-धातोः शतृप्रत्यये नपुंसकलिङ्गे प्रथमैकवचने वर्धत्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "वर्धत्‌ - वृध्‌-धातु से शतृप्रत्यय करने पर नपुंसकलिङ्गप्रथमा एकवचन में वर्धत्‌ रूप बना।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और चक्षु से सूर्य भी उत्पन्न हुआ।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्कभायत्‌ - स्कभि प्रतिबन्धे इस धातु से लङ-लकार प्रथमपुरुष एकवचन का यह रूप है।", "tgt_text": "ಅಸ್ಕ ಭಯಾತ್- ಸ್ಕಬಿ ಪ್ರತಿಬಂಧೇ ಎಂಬ ಧಾತುವಿನ ಲಙ್-ಲಕಾರದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सामान्यतः समासस्य पञ्च भेदाः सन्ति ते च - केवलसमासः, अव्ययीभावसमासः, तत्पुरुषः, बहुव्रीहिः, द्वन्द्वः चेति।", "tgt_text": "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಭೇದಗಳಿರುತ್ತವೆ - ಕೇವಲ ಸಮಾಸ, ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸ, ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ, ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸ ಆಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उभयपदार्थः प्रधानो यत्र सः उभयपदार्थप्रधानः।", "tgt_text": "ಉಭಯ ಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಉಭಯಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः तस्य ऐकस्वर्यं भवति।", "tgt_text": "अतः उसका एकस्वर होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂತಿಮ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ನೈಷ್ಕೈವಲ್ಯ ಶಸ್ತ್ರದ ವರ್ಣನೆಯು ಇದೆ.", "tgt_text": "अन्तिमारण्यके निष्कैवल्यशस्त्रस्य वर्णनमस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रमस्व - रम्‌ - धातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने ।", "tgt_text": "ರಮಸ್ವ - ರಮ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके ज्ञान के बिना वेद के अर्थ का ज्ञान करना कठिन है।", "tgt_text": "तद् ज्ञानम्‌ ऋते वेदार्थज्ञानं दुष्करम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(क) उपरतिः (ख) तितिक्षता (ग) सम्बन्धः (घ) श्रद्धा 16. विषयेभ्यो मनसो निग्रहः किमुच्यते।", "tgt_text": "(ಕ) ಉಪರತಿ (ಖ) ತಿತಿಕ್ಷತಾ (ಗ) ಸಂಬಂಧ (ಘ) ಶ್ರದ್ಧಾ. ೧೬. ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಮನಸಿನ ನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्पष्टञ्चात्र यत्‌ यः तद्बुद्धिः (पारोक्ष्येण ब्रह्मज्ञानम्‌, शाब्दज्ञानम्‌, यथा गुडो मधुर इति यो नानुभूतवान्‌ परन्तु कुतश्चित्‌ श्रुतवान्‌ स गुडस्य माधुर्यं पारोक्ष्येण जानाति।)", "tgt_text": "इसलिए यहाँ पर यह स्पष्ट होता है कि तद्बुद्धि (परोक्ष ब्रह्म ज्ञान, शब्द ज्ञान, जैसे गुड मीठा होता है यह स्वयं अनुभव नहीं किया , इस प्रकार से वह गुड के माधुर्य को परोक्ष रूप से जानता है।)"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮೋಕ್ಷ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಸಮೀಪ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत इतः परं तेन मोक्षलाभाय गुरुसमीपं गन्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार इस उपनिषद्‌ में भी उसी तत्त्व का प्रतिपादन किया है।", "tgt_text": "एवञ्च अस्याम् उपनिषदि अपि तदेव तत्त्वं प्रतिपादितम्।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कोई भी इस पुरुष को ऊर्ध्व से ग्रहण नही कर सकता है।", "tgt_text": "किञ्चिदपि एनं पुरुषम्‌ ऊर्ध्वं न परिगृह्णाति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस छन्द में चार पाद होते हैं।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ छन्दसि चत्वारः पादाः भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आतृतीयाध्यायात्‌ षष्ठ्याध्यायपर्यन्तं कौषीतकि-उपनिषदिति कथ्यते, तथा सप्तमाष्टमौ अध्यायौ संहितोपनिषदिति कथ्येते।", "tgt_text": "ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದವರೆಗೆ ಕೌಷೀತಕಿ ಉಪನಿಷತ್ತು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಳನೇ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಹಿತೋಪನಿಷದ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उपनिषदो में छोटे आकार का यह उपनिषद्‌ सबसे पहला उपनिषद है, क्योकि अन्य उपनिषद संहिता के भाग नहीं है।", "tgt_text": "उपनिषत्सु लघुकाशिकेयमुपनिषद्‌ आदिमोपनिषदस्ति, यतो हि अन्योपनिषत्संहितायाः भागो नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ನಾನೇ ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಅಥವಾ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "व्याख्या - मैं स्वयं ही ब्रह्मात्मक वस्तु को कहती हूँ अथवा उपदेश देती हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्य नैमित्तिक तथा प्रायश्चित कर्मो के अनुष्ठान से जिसके धर्माधर्म रूपी निखिल कल्मष निकल चुके हैं।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯ ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳ ಕರ್ಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ಯಾವ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮರೂಪಗಳು ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಮಶಗಳು ನಾಶವಾಗಲಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"बहुव्रीहौ संख्येये डजबहुगणात्‌\" इति डच्प्रत्ययस्य विधायकम्‌।", "tgt_text": "\"ಬಹುವ್ರೀಹೌ ಸಂಖ್ಯೇಯೆ ಡಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ यह सूत्र का अर्थ होता है - छन्द में ङ्यन्त से परे नाम को उदात्त होता है।", "tgt_text": "ततश्च अयमत्र सूत्रार्थो भवति- छन्दसि ङ्याः परस्य नामः उदात्तत्वं भवति इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पितरं दिवम्‌ अहं सुवे प्रसवे जनयामि।", "tgt_text": "पिता द्यौ को मैं उत्पन्न करती हूँ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಶಬ್ದದ ದ್ವಿತ್ವವಾಗುವ ಕಾರಣ ಪ್ರ ಪ್ರ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಅಕಾರ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अतः तस्य शब्दस्य द्वित्वे प्र प्र इति स्थिते परस्य प्र इति शब्दस्य अकारस्य प्रकृतसूत्रे अनुदात्तत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ತನುಃ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ತನು ಶಬ್ದವು ಸ್ತ್ರೀವಿಷಯ ಮತ್ತು ಹ್ರಸ್ವಾಂತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ಶಬ್ದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಕಾರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ .", "tgt_text": "इसी प्रकार तनुः यहाँ पर भी तनु शब्द का स्त्रीविषय होने से और हृस्वान्त होने से प्रकृत सूत्र से उस शब्द का आदि स्वर अकार को उदात्त करने का विधान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गार्हपत्य आदि को कहा गया है।", "tgt_text": "गार्हपत्यादिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "2. जिन कर्मों का नरकादि अनिष्ट ही फल होता है वे शास्त्र के द्वारा प्रतिषिद्ध कर्म निषिद्ध कर्म कहलाते है।", "tgt_text": "२. येषां कर्मणां नरकादि अनिष्टम्‌ एव फलं तानि शास्त्रेण प्रतिषिद्धानि कर्माणि निषिद्धानि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र पञ्चम्यन्तं समर्थेन सुबन्तेन समस्यते।", "tgt_text": "यहाँ पञ्चम्यन्त के सम् अर्थ से सुबन्त के साथ समास होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार काशा: इस शब्द में दो अच्‌ है।", "tgt_text": "एवं काशाः इति शब्दे अज्द्वयं वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्यानभेद के द्वारा भी अर्थ में भेद होता है।", "tgt_text": "व्याख्यानभेदेनापि अर्थे भेदाः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धातोः प्रातिपदिकस्य च अवयवस्य सुपः लुक्‌ भवति।", "tgt_text": "ಧಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದ ಅವಯವದ ಸುಪ್ ಇದರ ಲುಕ್ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और उसकी पत्नी उसको त्याग देती है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಅವನನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनया दृष्ट्या गोपथब्राह्मणस्य एकस्मिन्नेव प्रकरणे 'आथर्वणो वेदः सिद्ध्यति' इति 'आङ्गिरसो वेदोऽभवच्चे'ति च वाक्यं प्राप्यते (११/५ ११/१८)।", "tgt_text": "ಈ ೧ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗೋಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಒಂದೇ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ \"ಆಥರ್ವಣೋ ವೇದ ಸಿಧ್ಯತಿ\" ಇತಿ \"ಆಂಗೀರಸೋ ವೇದೋಽಭವಚ್ಚೇ\" ಎಂಬ ವಾಕ್ಯವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. (೧೧/೫ ೧೧/೧೮)."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अजीजन ओष॑धीर्भाज॑नाय कमुत प्रजाभ्योऽविदः मनीषाम्‌॥", "tgt_text": "अजीजन ओषधीर्भोजनाय कमुत प्रजाभ्योऽविदः मनीषाम्‌ ॥ १० ॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्थिर रहने पर वह गिरिष्ठाः कहलाती है।", "tgt_text": "ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಗಿರಿಷ್ಠಾ ಎಂದು ಹೇಳಲಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं गन्धाद्यभावावात्‌ इतरेन्द्रियाणामपि तत्र प्रवेशो नास्ति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧದ ಅಭಾವದಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಪ್ರವೇಶವು ಕೂಡ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ख) सूक्ष्मभूतों के रज अंशों से।", "tgt_text": "ಖ) ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳ ರಜೋ ಗುಣಗಳಿಂದ"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन शतृप्रत्ययः उगित्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಶತೃಪ್ರತ್ಯಯ ಉಗಿತ್ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸಪ್ತಮೀ ಶೌಂಡೈಃ\" ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "\"सप्तमी शौण्डैः\" इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य अनेकेषु सूक्तेषु शृङ्गाररसस्य उल्लेखः प्राप्यते।", "tgt_text": "ऋग्वेद के अनेक सूक्तों में श्रृंगार रस का उल्लेख प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನವೂ.", "tgt_text": "उसी प्रकार से ज्ञान होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदीयदेवतास्वरूपाणाम्‌ अध्ययनकाले स्पष्टमेव ज्ञायते यत्‌ ऋग्वेदे एकस्याः एव परमसत्तायाः स्तुतिः विविधनाम्ना अक्रियत।", "tgt_text": "ऋग्वेदीय देवता स्वरूप के अध्ययनकाल में स्पष्ट ही हो जाता है कि ऋग्वेद में एक ही परमसत्ता की स्तुति विविध नामों से की गई है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की अनुवृति है।", "tgt_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इति सूत्रात्‌ प्रकृत्या इति, पूर्वपदम्‌ इति च पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा तु पर्वते तिष्ठति सः इति अर्थः आयाति।", "tgt_text": "ಆಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विविदिषासंन्यासः विद्वत्संन्यास इति भेदात्‌ संन्यासस्य द्वैविध्यमस्ति।", "tgt_text": "विविदिषासंन्यास तथा विहवत्संन्यास के भेद से संन्यास दो प्रकार का होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार जो तुझसे मांगते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಹೇ ಮಿತ್ರಾವರುಣರೇ ನೀವಿಬ್ಬರೂ ನಿಮ್ಮ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ದ್ಯುಲೋಕವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀರಿ.", "tgt_text": "सरलार्थः- हे राजद्वय, मित्र वरुण च युवां तेजसा पृथिवीं द्युलोकं च धारयथः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः - तुपश्यपश्यताहैः युक्तं तिङन्तं पूजायाः विषये न अनुदात्तम्‌।।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ- तु, पश्य,पश्यत, अह इनसे युक्त तिङन्त को पूजा विषय में अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "छन्दोभिधेन एतेन अङ्गेन छन्दसां सर्वेषाम्‌ उच्चारणविधिः तद्गतिप्रकारः तद्गानरीतिश्च विदिता भवति।", "tgt_text": "छन्द॒ अभिधान इस अङ्ग से छन्दों के सभी उच्चारण विधि, उसके प्रकार और उसकी संख्या का ज्ञान होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲುಕ್ ಎಂದರೆ ಲುಕ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अलुक्‌ नाम यानि लुक्‌ नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे - “यद्वै यज्ञस्य साम्ना यजुषा क्रियते शिथिलं तत्‌, यदृचा तत्‌ दृढमिति\" (तै.सं. ६/५/१०/३) परमेश्वर से सर्व प्रथम ऋचाओं का ही आविर्भाव हुआ है ऐसा वेद के पुरुष सूक्त में भी वर्णन किया गया है।", "tgt_text": "यथा- “यद्वै यज्ञस्य साम्ना यजुषा क्रियते शिथिलं तत्‌, यदृचा तत्‌ दृढमिति” ।(तै.सं. ६/५/१०/३)परमेश्वरात्‌ सर्वप्रथमः ऋचामेवाविर्भावः अभवत्‌ इति पुरुषसूक्तेऽपि आम्नातम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः इदं शब्दप्रमाणं वेदस्य स्वकीयं नास्ति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶಬ್ದಪ್ರಮಾಣವು ವೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेद का प्रत्येक मन्त्र किसी देव को उद्देश्य करके ही प्रयुक्त है।", "tgt_text": "वेदस्य प्रत्येकं मन्त्रः कमपि देवम्‌ उद्दिश्य एव प्रयुक्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ವ್ಯಾಕರಣ ಕರ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ  ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ - ಇಂದ್ರ,ಚಂದ್ರ,ಕಾಶಕೃತ್ಸ್ನ, ಆಪಿಶಲಿ, ಶಾಕಟಾಯನ, ಪಾಣಿನಿ, ಅಮರ, ಜನಿನೇಂದ್ರ, ಈ ಎಂಟು ಜನರು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "उस व्याकरण कर्ताओं में विद्वानों में - इन्द्र, चन्द्र, काशकृत्स्न, आपिशलि, शाकटायन, पाणिनि, अमर, जैनेन्द्र, ये आठ बहुत ही प्रसिद्ध हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेष-मकर-वरूढ-पारेवत-वितस्तेक्ष्वार्जि-द्राक्षा-कलोमा-काष्ठा-पेष्ठा-काशीनामादिर्वा इस सूत्र से ही यहाँ छन्द में मकर आदि शब्दों के आदि में और दूसरे स्वर का उदात्त होना सम्भव है।", "tgt_text": "ಮಕರ-ವರೂಡ-ಪಾರೆವತ-ವಿತಸ್ತೇಕ್ಷ್ವಾರ್ಜಿ-ದ್ರಾಕ್ಷಾ-ಕಲೋಮಾ-ಕಾಷ್ಠಾ-ಪೇಷ್ಠಾ-ಕಾಶಿನಾಮಾದಿರ್ವಾ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಛಂದಸಿ ಮಕರಾದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡನೆಯ ಸ್ವರಗಳ  ಉದಾತ್ತವಾಗುವುದು ಸಂಭವವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए ग्रन्थ के आदि में विषय सम्बन्ध तथा प्रयोजन इनका उल्लेख किया जाता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಂಥಾದಿಯಲ್ಲ್ಲಿ ವಿಷಯ, ಸಂಬಂಧ ಅಮ್ತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವು ಮಾಡಲೇಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರ್ಣನೆಯು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ (೧/೪/೫, ೨=೧-೧೭) ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसका विस्तार सहित वर्णन वहीं अन्य अध्यायों में भी (१।४।५,२=१-१७) उपलब्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वे उपासक भी दिव्यस्वर्ग को प्राप्त करते है जहाँ स्वर्ग में सिद्धिप्राप्त प्राचीन देव है।", "tgt_text": "ते उपासकाः दिव्यं स्वर्गं प्राप्नुवन्ति, यत्र प्राचीनाः सिद्धिं प्राप्तवन्तः देवाः सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रशन-राजमतः, राजबुद्धः, राजपूजितः, इत्यादि में समास क्यों होता है।", "tgt_text": "ननु राजमतः, राजबुद्धः, राजपूजितः इत्यादिषु कथं समासः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸುಗುಣಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯಗಳು ನಿರ್ಗುಣಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯಗಳು ಎಂದು. ಸಗುಣಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯಕದ ಉಪಾಸನೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಯ ಬಹಿರಂಗಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಂಪರಾಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सगुण ब्रह्म विषय तथा निर्गुण ब्रह्मविषया इस प्रकार से सगुण ब्रह्म विषय उपासना में ब्रह्म विद्या के बहिरङ्ग साधनों को गिना जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अग्निष्टोमयागे उद्गाता मण्डपे औदुम्बरस्य शाखाया उच्छ्रयणं करोति।", "tgt_text": "अग्निष्टोम याग में उद्गाता मण्डप में औदुम्बर की शाखा का पाठ करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमुत्तरत्रापि द्रष्टव्यम्‌॥", "tgt_text": "इसी प्रकार आगे भी देखना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "धेनु लोक प्रसिद्ध गाय बछडे के बिना नहीं रहती है बछडे के साथ ही सोती है वैसे ही यह वृत्रमाता है।", "tgt_text": "धेनुः लोकप्रसिद्धा गौः सहवत्सा न यथा वत्ससहिता शयनं करोति तद्वत्‌॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अश्याम्‌ व्याप्नुयाम्‌।", "tgt_text": "इस में व्याप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜಲಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಕಾವಲನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು.", "tgt_text": "जल प्रलय के समय नौका में स्थिर होकर के प्रतीक्षा करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन रूपेण प्रस्तरोपरि द्रोणकलशस्य स्थापनस्य (अध्यूहनस्य) विषये अपि विधि, विधानानां कारणस्य निर्देशः अस्ति।", "tgt_text": "इस रूप से पत्थर पर द्रोणएकलश की स्थापना के विषय में भी विधि, विधानों के कारण का निर्देश है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಂಡಿತರು ತಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜೀವದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "पण्डितम्मन्यमानस्तु देहे जीवे च आत्मबुद्धिं कल्पयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಹಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳ ಭೇದವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "संहिता ब्राह्मण का भेद लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ अन यह पञ्चमी एकवचनान्त और अव्यय पद है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅನಃ ಎನ್ನುವುದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ , ಮತ್ತು ಚ ಎನ್ನುವುದು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथाहि श्रुतिः- तमेतं वेदानुवचनेन ब्राह्मणा विविदिषन्ति यज्ञेन इति।", "tgt_text": "ಶೃತಿ - ತಮೇತಂ ವೇದಾನುವಚನೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಿವಿದಿಷಂತಿ ಯಜ್ಞೇನ ಇತಿ |"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समास अवयव विभक्ति का लोप नहीं होता है।", "tgt_text": "ಸಮಾಸ ಅವಯವ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಲೋಪವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಜ್ಞಾನಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಪುಟಗಳು ಯಾವಾಗಲು ಇರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "एवं ज्ञानस्थले एतत्‌ पुटत्रयं सुतरां तिष्ठति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस दुरित की दुःख के विशेषफलत्व अनुपत्ति से अनेक दुरुतों में सम्भव भिन्नदुःखसाधन फलों में नित्यकर्मानुष्ठानायासदुःखमात्र फलों में कल्प्यमान में न्द्र आदि रोगादि का बाध की कल्पना नहीं कर सकते है, नित्यकर्मानुष्ठानायासदुःख से होने वाले पूर्वोपात्तदुरित फल शिरस पत्थर तोड्ने वाले दुःख नहीं होते हैं।", "tgt_text": "ಆ ದುರಿತದ ದುಃಖವಿಶೇಷಫಲತ್ವದ ಅನುಪಪತ್ತಿಯು - ಅನೇಕ ದುರಿತಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ದುಃಖಸಾಧನಫಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನಗಳ ಅನಾಯಾಸದುಃಖಮಾತ್ರದ ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸುವಂತೆ ದ್ವಂದ್ವರೋಗಾದಿಯ ಬಾಧಯ ನಿರ್ನಿಮಿತ್ತವು ಆಗಬಾರದೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಲು ನಿತ್ಯಕರ್ಮಾನುಷ್ಥಾನಗಳ ಅನಾಯಾಸದುಃಖವೇ ಪೂರ್ವೋಪಾತ್ತದುರಿತಫಲವನ್ನು ಮುಡಿಯಿಂದಲ್ಲದೆ ಕಲ್ಲುಗಳ ಚಟುಕೆಯಿಂದ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "' ( ऋग्वे. १०/५८ ) एक सूक्त में भिषग ऋषि ने औषधियों की भव्य स्तुति को सम्मुख रखा - “याः फलिनीर्या अफला अपुष्या याश्च पुष्पिणीः।", "tgt_text": "(ऋग्वे. १०/५८) एकस्मिन्‌ सूक्ते भिषगृषिः औषधीनां भव्यस्तुतिं समुपस्थापयति- 'याः फलिनीर्या अफला अपुष्पा याश्च पुष्पिणीः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्नीन्द्रोपेन्द्रयमप्रजापतिभिः क्रमाद्‌ नियन्त्रितेन वागादीन्द्रियपञ्चकेन क्रमाद्‌ वचनादानगमनविसर्गानन्दान्‌ स्थूलविषयान्‌ अनुभवति।", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿ, ಇಂದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ, ಯಮ, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾತುಕೊಡುವುದರಿಂದ ಆನಂದಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಿಷಯಗಳಿಂದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रथमया निर्दिष्टं प्रथमानिर्दिष्टम्‌ इति तृतीयातत्पुरुषसमासः।", "tgt_text": "ಪ್ರಥಮಾದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟಮ್ ಇದರಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुराणों में काठक लोग मध्य प्रदेशीय नाम से अथवा माध्यम नाम से विख्यात थे।", "tgt_text": "ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಠಕ ಜನರು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಸೂತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ \"ಕಡಾರಾಃ ಕರ್ಮಧಾರಯೇ\" ಇದರಿಂದ ಪ್ರಾಕ್ ವರೆಗೂ ಸಮಾಸದ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र के सामर्श्य से “कडाराः कर्मधारये'' यहाँ से प्राकृ पर्यन्त समास अधिकार है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किंवृत्तम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "किंवृत्तम्‌ यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ अधिकरणवाची से तृतीयावचनान्त पद है।", "tgt_text": "अत्र अधिकरणवाचिना इति तृतीयैकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವುದು ಆನಂದವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಪ್ರಚುರಾನಂದವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जो आनन्द प्रदान करता है वह प्रचुरानन्द होता है इस प्रकार से लोक में प्रसिद्ध भी है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्पिषो ज्ञानम्‌ इत्यत्र कथं न समासः?", "tgt_text": "ಸರ್ಪಿಷೋಜ್ಞಾನಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವು ಹೇಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರುಧಿ - ಶ್ರು - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಶ್ರುಧಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "श्रुधि- श्रु-धातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने श्रुधि इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(स्कन्दस्वामी) - शान्तिपौष्टिक कर्मो के द्वारा जो राजा को विपत्ति से रक्षा करता है वह पुरोहित कहलाता है।", "tgt_text": "(स्कन्दस्वामी) - शान्तिकपौष्टिकैः कर्मभिः यो राजानम्‌ आपद्भ्यः त्रायते स पुरोहितः इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह अग्निहोत्री गाय कहलाती है।", "tgt_text": "सा अग्निहोत्री गौरित्युच्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಙ್ ಅತಿಂಙಃ ಇವು ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "तिङ्‌ अतिङः इति सूत्रगतपदच्छेतः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अहं स्थूलः कृशः इत्यादितादात्म्याभिमानात्‌ अस्य ज्ञानत्वम्‌।", "tgt_text": "में स्थूल हूँ, कृश हूँ इत्यादि उसके तादात्म्य अभिमान के कारण होता है यह जानना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इळासु इत्यस्य कः अर्थः।", "tgt_text": "इळासु इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मनसा ज्ञातानां चिन्तिततथ्यानां प्रकटीकरणं वाण्येव करोति।", "tgt_text": "मन द्वारा जाने हुए चिन्तित तथ्यों को वाणी ही प्रकट करती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"तद्धिताः\", \"समासान्ताः\", \"प्रत्ययः\", \"परश्च\", \"ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌\" इति सूत्रपञ्चकस्य अत्र अधिकारः।", "tgt_text": "\"तद्धिताः\", \"समासान्ताः\", \"प्रत्ययः\", \"परश्च\", \"ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌\" पञ्चक सूत्र का अधिकार सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इमं पाठं पठित्वा भवान्‌ - टाप्‌ डाप्‌ चाप्‌ ङीन्‌ ति इति एतान्‌ पञ्च स्त्रीप्रत्ययान्‌ ज्ञातुं शक्नुयात्‌। टाप्‌ डाप्‌ चाप्‌ ङीन्‌ ति इति एतान्‌ पञ्च स्त्रीप्रत्ययान्‌ प्रयोक्तुं प्रभवेत्‌। एतेषां प्रत्ययानां संयोजनेन शब्देषु किं किं परिवर्तनं भवति इति ज्ञातुं शक्नुयात्‌।। एतेषां प्रत्ययानां संयोजनं कृत्वा स्त्रीलिङ्गशब्दानां निर्माणं कर्तु शक्नुयात्‌। पठनपाठनकाले तत्र तत्र शब्देषु एतेषु कः स्त्रीप्रत्ययः अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ನೀವು ಸಕ್ಷಮರಾಗುತ್ತೀರಿ - ಟಾಪ್, ಡಾಪ್, ಚಾಪ್, ಜ್ಞೀನ್, ತಿ  ಈ ಐದು ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ನೀವು ಸಕ್ಷಮರಾಗುತ್ತೀರಿ. ಟಾಪ್, ಡಾಪ್, ಚಾಪ್, ಜ್ಞೀನ್, ತಿ . ಈ ಐದು ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು  ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪಠನ ಪಾಠನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಯವಿರುತ್ತದೆ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "७. “यत्साक्षादपरोक्षादुब्रह्म” इति बृहदारण्यकोपनिषद्गता श्रुतिः।", "tgt_text": "೭. \"ಯತ್ಸಾಕ್ಷಾದಪರೋಕ್ಷಾದ್ಬ್ರಹ್ಮ\" ಎಂಬುದು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದ ಶೃತಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ಮಾದಿಗಳ ತ್ಯಗದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕ್ರಮವಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए कर्मो के त्याग का भी कोई क्रम होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तः यह प्रथमा एकवचनान्त विधायक पद है।", "tgt_text": "’ಉದಾತ್ತಃ’ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वर्षणकारी और सर्वव्यापी मेघ की उदक धारा को क्षरित करो।", "tgt_text": "ಮಳೆನೀಡುವ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಮೋಡದ ನೀರಿನ ಧಾರೆಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततोऽपि यदा बृहत्कायः भविष्यामि तदा समुद्रम्‌ मां नयतु \" इति।", "tgt_text": "उसके बाद जब मैं और बड़ी हो जाऊ तो मुझे समुद्र में लेकर के चले जाना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಆ ಸಂಚಿತ ಫಲವು ಕೊಡಲು ಆರಂಭವಾಗುವುದು. ಈಗ ಆ ಪ್ರಾರಬ್ಧವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುವುದು.", "tgt_text": "तब वह संचित कर्म फल देना शुरू करते हैं और अब वे प्रारब्ध कहलाते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यणः इति पञ्चम्येकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "यणः यह पञ्चमी का एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स नान्येन केनचिदपि प्रमाणेन ज्ञायते चेत्‌ स प्रमाणान्तराविषयः।", "tgt_text": "ಅದು ಯಾವುದಾದರೊಂದರದ್ದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ತಿಳಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಮಾಣಾಂತರಾವಿಷಯವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पाठस्यास्याध्ययनेन अनुबन्धान्‌ समासेन अवगच्छेत्‌। अनुबन्धानां ज्ञानस्य आवश्यकतां बुध्यात्‌। कर्मरहस्यं जानीयात्‌।साधनायाः कारणम्‌ अवधारयेत्‌।अधिकारिणः सम्पादनीया सम्पत्तिः स्पष्टा भवेत्‌।सम्पत्तेर्जनाय किं साधनं केन क्रमेण कर्तव्यमिति विवेको जायेत।", "tgt_text": "इस पाठ के अध्ययन से आप समर्थ होंगे,अनुबन्धों को समास विधि से जानने में;  अनुबन्धों के ज्ञान को आवश्यकता को जानने में;  कर्म के रहस्यों का ज्ञान प्राप्त करने में;  कर्म का रहस्य जानने में समर्थ होंगे;  साधना का कारण जानने में;  अधिकारी तथा उसके द्वारा प्राप्तव्य सम्पत्ति के बारे में जानने में;  सम्पत्ति के अर्जन के लिए क्या साधन क्रम से करना चाहिए यह विवेक जाग्रत हो जाता हैं ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनुदात्तस्य च यत्र उदात्तलोपः इति सूत्रगतपदच्छेदः।", "tgt_text": "ಅನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಚ ಯತ್ರ ಉದಾತ್ತಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च यज्ञद्वारा तस्य आत्मा विष्णुसायुज्यम्‌ प्राप्तवान्‌।", "tgt_text": "तथा यज्ञ के द्वारा उसकी आत्मा ने विष्णु सायुज्य प्राप्त कर लिया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಜ ಪಕ್ಷಿಯ ಭಯವಿಲ್ಲದೇ ದೂರದವರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನೀನು ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ತೊಂಭತ್ತೊಂಭತ್ತು ನದಿಗಳನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಿ ಹೋದರು.", "tgt_text": "जिस प्रकार बाज पक्षी भय से रहित होकर दूर तक जाता है उसी प्रकार तुमने वृत्र को मारकर निडर होकर के निन्यानवें नदियों के पार चले गये।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರ್ವಂ ಖಲ್ವಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮಯೇ ಇದು ಶೃತಿ ವಾಕ್ಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सर्व खल्विदं ब्रह्म इति सामश्रुतेः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಅಥರ್ವವೇದದ ಒಂಭತ್ತು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಶೌನಕ ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಎಂಬ ಎರಡೇ ಶಾಖೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इन अथर्ववेद की नौ शाखाओं में अब शौनक पेप्लाद नाम की दो ही शाखा प्राप्त होती हे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲರ ಪ್ರೇರಕನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತನಾದಾಗ ಅದೇ ಶ್ರದ್ದೆಯ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अस्तमयवेलायां सायंसमयेऽपि तामेव श्रदुधाम्‌ आह्वयामहे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದದ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯ, ನಿತ್ಯತೆ, ಅಪೌರುಷೇಯತ್ವ ಇತ್ಯಾದಿ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ?", "tgt_text": "वेद के प्रमाण, नित्यत्व, अपौरुषेयत्व इत्यादि गूढ तत्त्वों को कहाँ स्थापित किया गया है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह मनुष्यों के द्वारा दी गई हवि देवों को प्राप्त कराती है।", "tgt_text": "स मनुष्यैर्दत्तं हविर्देवान्‌ प्रापयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪೂಜಾರ್ಥಕ ವಿಧ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ವಿಧಿಲಿಂಗ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನ.", "tgt_text": "पूजार्थक विध्‌-धातु से विधिलिङ में उत्तमपुरुषबहुवचन।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಯಾವಾಗ ದೇವತೆಗಳು ಪುರುಷ ರೂಪದಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಂಪಾದನೆ  ಮಾಡಿದರು ಆಗ ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ವಸಂತ ಋತು ಯಜ್ಞದ ಘೃತ ಸಮಿಧಾ ಮತ್ತು ಶರ ಋತು ಹವಿಸ್ಸಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.", "tgt_text": "सरलार्थः - जब देवताओं ने पुरुष रूप मानसिक यज्ञ को हवि द्वारा सम्पादित किया तब उस यज्ञ में वसन्त ऋतु यज्ञ का घृत, ग्रीष्म ऋतु समिधा तथा शर ऋतु हवि के रूप में थी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः पूर्वोक्तकथनानुसारेण ज्ञातः भवति यत्‌ महाभारतकाले अस्य निघण्टुग्रन्थस्य निर्मातृपदेन प्रजापतिः कश्यप एव प्रख्यात आसीत्‌।", "tgt_text": "इसलिए पहले कहे हुए कथन के अनुसार से ज्ञात होता है की महाभारत काल में इस निघण्टु ग्रन्थ के निर्माता पद से प्रजापति कश्यप ही प्रसिद्ध थे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भाषाविज्ञानदृष्ट्या अपि अस्य वैज्ञानिकता अक्षुण्णा एव अस्ति।", "tgt_text": "भाषाविज्ञान दृष्टि से भी इसकी वैज्ञानिकता अक्षुण्ण ही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद समास के प्रातिपदिक होने पर उसके अवयव के सुपः आम लुकि निष्पन्न होने पर प्रातिपदिक होने पर समुद्र इससे प्रथमा एकवचन में सौ समुद्र सु ऐसा होने पर “नाव्ययी भावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः'' इससे भी सु के स्थान पर अमादेश होने पर दोनों अकारों के स्थान पर पूर्व रूप होने पर समुद्रम्‌ रूप निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "ततः समासस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ तदवयवस्य सुपः आमः लुकि निष्पन्नात्‌ प्रातिपदिकात्‌ सुमद्र इत्यस्मात्‌ प्रथमैकवचने सौ सुमद्र सु इति जाते, \"नाव्ययीभावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः\" इत्यनेन सोरमि अकारद्वयस्य स्थाने पूर्वरूपे सुमद्रम्‌ इति निष्पन्नम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಂಹಿತಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.", "tgt_text": "संहिताब्राह्मणयोः च महान्‌ भेदः वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका ही यहाँ पर उपस्थापन किया जा रहा है।", "tgt_text": "ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ वषट्कारः इस पद से वौषट्‌ इस अव्ययपद को ग्रहण करते है।", "tgt_text": "अत्र वषट्कारः इति पदेन वौषट्‌ इति अव्ययपदं गृह्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्रापि प्रस्तुतसूत्रेण सहशब्दस्य सादेशः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಹಶಬ್ದದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ ಎಂಬ ಆದೇಶವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ನಞ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.", "tgt_text": "\" नञ्‌ \" इति सूत्रं व्याख्यात ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपपत्ति क्या होती है?", "tgt_text": "ಉಪಪತ್ತಿಯು ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ಕೀರ್ತಿ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯು ಇದೆ.", "tgt_text": "तस्य कीर्तिः इत्यपि अर्थः अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ज्येष्ठकनिष्ठयोर्वयसि सूत्रार्थः- वयसि अर्थे ज्येष्ठकनिष्ठयोः शब्दयोः अन्तः उदात्तः स्यात्‌।", "tgt_text": "ज्येष्ठकनिष्ठयोर्वयसि सूत्र का अर्थ- अवस्था अर्थ में ज्येष्ठ कनिष्ठ शब्दों को अन्त उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ಪರ್ಶವು ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "स्पर्शः नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಿತಿ ಶಿವ-ಸಂಕಲ್ಪಮ್.  ಅಸ್ತು।।೧।।", "tgt_text": "शिवसङ्कल्पमिति शिव-सङ्कल्पम्‌। अस्तु॥१॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुख अथवा घर को।", "tgt_text": "सुखं गृहं वा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ को पढ़कर आप सक्षम होंगे : ब्राह्मण ग्रन्थों के महत्त्वपूर्ण विषयों को जान पाने में; मुख्य आख्यान और उनमें प्रतिपादित विषयों को समझ पाने में; संहिता ब्राह्मण की भिन्नता बता पाने में; देव अमर कैसे हुए इस विषय को समझ पाने में; और प्रधान ब्राह्मण ग्रन्थों के विषय में विस्तार से जान पाने में।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿ ನೀವು - ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮಹತ್ವವಾದ ಅಧಿಕಾಂಶ ಮಹತ್ವವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತೀರಿ, ಮುಖ್ಯ ಆಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಧಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರ. ಸಂಹಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರ, ದೇವತೆಗಳು ಹೇಗೆ ಅಮರರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರ. ಪ್ರಧಾನವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗ್ರಂಥಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनसैवानुद्रष्टव्यमेतदप्रमेयं ध्रुवम्‌। मनसा एव अप्रमेयस्य किञ्च ध्रुवस्य च वस्तुनः दर्शनं कर्तुं शक्यते।", "tgt_text": "ಮನಸೈವಾನುದ್ರಷ್ಟವ್ಯಮೇತದಪ್ರಮೇಯಂ ಧ್ರುವಮ್ । ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಅಪ್ರಮೇಯದ ಯಾವುದಾದರು ಧ್ರುವ ವಸ್ತುಗಳ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र च बहुव्रीहिसमासः अस्ति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भृ-धातोः शतृप्रत्यये प्रथमाबहुवचने।", "tgt_text": "ಭೃ- ಧಾತುವೀಂದ ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद के ज्योतिष शास्त्र है - आर्चज्योतिष, षटित्रंशत्पद्यात्मक।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದೆ - ಆರ್ಚಜ್ಯೋತಿಷ , ಮೂವತ್ತಾರು ಪದ್ಯಾತ್ಮಕ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ध्यानयोगस्य बहिरङ्गं भवति कर्म।", "tgt_text": "ध्यान योग का कर्म बहिरङ्ग होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमेतत्‌।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥವಾದದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜೈಮಿನಿ ಮುನಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.", "tgt_text": "इसलिए जैमिनि मुनि के अनुसार अर्थवाद ही अभिप्रैत है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके अनुसार ही वाक्य पदीयपद का अनुसन्धान करना चाहिए - अनादिनिधनं ब्रह्मशब्दतत्त्वं यदक्षरम्‌।", "tgt_text": "ಅದರ ಅನುಸಾರವೇ ವಾಕ್ಯಪದೀಯ ಪದದ ಅನುಸಂಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು - ಅನಾದಿನಿಧನಂ ಬ್ರಹ್ಮಶಬ್ದತತ್ವಂ ಯದಕ್ಷರಂ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भीही भृहुमदजनधनदरिद्राजागराम्‌ इति षष्ठीबहुवचनान्तं, प्रत्ययात्‌ इति पञ्चम्येकवचनान्तं, पूर्वमिति प्रथमैकवचनान्तं, पिति इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "\"ಭೀಹ್ರೀಭೃಹುಮದಜನಧನದರಿದ್ರಾಜಾಗರಾಂ\" ಎಂದು ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನಾಂತಪದವು, \"ಪ್ರತ್ಯಯಾತ್\" ಎಂದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತಪದವು, \"ಪೂರ್ವಂ\" ಎಂದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತಪದವು, \"ಪಿತಿ\" ಎಂದು ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತಪದವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮೋಡವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಕೊಂದನೋ, ಅದರ ನಂತರ ಮಾಯಾದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಸುರರ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂದನು.", "tgt_text": "मेघों के प्रथम मेघ को जब मारा, उसके बाद माया से युक्त असुरों की माया को भी मारा था।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जहाँ उदात्तलोप होता है (वहाँ) अनुदात्त को उदात्त होता है इस प्रकार की पद योजना होती है।", "tgt_text": "यत्र उदात्तलोपः (तत्र) अनुदात्तस्य उदात्तः इति पदयोजना भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं स्वधा, वषट्‌, पम्‌, तथाहि इत्यादीनां निपातानाम्‌ आदीनां स्वराणाम्‌ उदात्तत्वं विधीयते।", "tgt_text": "इसी प्रकार स्वधा, वषट्‌, पम्‌, तथाहि इत्यादि निपातो के आदि स्वरों को उदात्त करने का विधान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न दिनमासीत्‌ न वा रात्रिः, सृष्टेः अभिव्यञ्जकं किमपि चिह्नं तदा नासीत्‌।", "tgt_text": "ಹಗಲು ಇರಲಿಲ್ಲ, ರಾತ್ರಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए श्रुतियों में कहा हैं तमेतं वेदानुवचनेन ब्राह्मणा विविदिषन्ति यज्ञेन इति।", "tgt_text": "ಶೃತಿ - ತಮೇತಂ ವೇದಾನುವಚನೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಿವಿದಿಷಂತಿ ಯಜ್ಞೇನ ಇತಿ |"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अग्निना रयि... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "अग्निना रयि ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संस्कृतभाषायाम्‌ अति प्राचीनं साहित्यं लभ्यते", "tgt_text": "ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इत्यत्र विषभोजनं शक्यार्थो भवति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ ಭೋಜನ ಎಂಬುದು ಶಕ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂಲಪಾಠದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತ) - ಅಚ್ಛಾ ವದ ತವಸಂ ಗೀರ್ಭಿರಾಭಿಃ ಸ್ತುಹಿ ಪರ್ಜನ್ಯಂ ನಮಸಾ ವಿವಾಸ ।", "tgt_text": "मूलपाठ की व्याख्या ( पर्जन्यसूक्त ) :  अच्छा वद तवसं गीर्भिराभिः स्तुहि पर्जन्यं नमसा विंवास।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "देवो में वह एक ही स्वामी है।", "tgt_text": "देवेषु सः एक एव स्वामी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुसंख्यकाः संहिताः छन्दोबद्धाः सन्ति, तेषां कतिपयांशाः च गद्यात्मकाः सन्ति।.", "tgt_text": "ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮಂತ್ರವು ಛಂದೋಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಠ ನಿಯಮಗಳ ವಿವರಣೆಯು ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "उसके लिए विशिष्ट नियमों का इस ग्रन्थ में विवरण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदान्ताचार्याः एतासाम्‌ उपनिषदां व्याख्यानानि विरचितवान्‌।", "tgt_text": "वेदान्त आचार्यो ने इन उपनिषदों की व्याख्या लिखी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति इच्छावशात्‌ अश्वार्थप्रतीतियोग्यतासत्त्वं अपि अश्वः न प्रतीयते।", "tgt_text": "ಇಚ್ಚೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಶ್ವ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಪ್ರತೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಕುದುರೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಗ್ರಹಣ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कारणं हि यदि अज्ञानं नास्ति तर्हि कदापि तस्य अपरोक्षः प्रतिभासः न स्यात्‌।", "tgt_text": "ಕಾರಣವೇ ಇದಾಗಿದೆ ಏನಾದರು ಅಜ್ಞಾನವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಯಾವಾಗಲು ಅದರ ಅಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರತಿಭಾಸವು ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಗೋಪಾಯ ನಃ ಸ್ವಸ್ತಯೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत एव गोपाय नः स्वस्तय इति प्रयोगः सिदुध्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಹಂ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अहं शब्दस्य आत्मेति अर्थः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ, ವೇದಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "अतः वेद को पढ़कर और विचार करके उसके अनुसार आचरण करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गुणविष्णु से ज्ञात होता है कि यह मन्त्र पैप्लाद शाखा का आदि मन्त्र था (शन्नो देवी अथर्ववेद का यह आदि मन्त्र पिप्पलाद दृष्ट है - छान्दोग्यमन्त्र भाष्य में)।", "tgt_text": "ಗುಣವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವುದೇನೆಂದರೆ ಈ ಮಂತ್ರವು ಪಿಪ್ಪಲಾದಶಾಖೆಯ ಆದಿ ಮಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. (ಶನ್ನೋ ದೇವೀ........ ಅಥರ್ವವೇದದ ಆದಿ ಮಂತ್ರವು ಪಿಪ್ಪಲಾದ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ- ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಮಂತ್ರಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मित्रावरुणसूक्तस्य कः ऋषिः, के देवते, किं छन्दः।", "tgt_text": "ಮಿತ್ರಾವರುಣಸೂಕ್ತದ ಋಷಿ ಯಾರು, ದೇವರು ಯಾರು, ಛಂದಸ್ಸು ಯಾವುದು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः सुब्लुकि निष्पन्नात्‌ पूर्वकायशब्दात्‌ सौ प्रक्रियाकार्ये पूर्वकायः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಆಗ ಸುಪ್ ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದಾಗ ಪೂರ್ವಕಾಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸೌ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಯಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗೌಃ ವೃಂದಾರಕ ಇವ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ, ಗೌ ಸು ವೃಂದಾರ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಗೌ ಸು ಎಂಬ ಪೂಜ್ಯಮಾನ ಸುಬಂತದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣದಿಂದ ವೃಂದಾರಕ ಸು ಇದರಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "गौः वृन्दारक इव इति लौकिकविग्रहे गो सु वृन्दारक सु इत्यलौकिकविग्रहे गो सु इति पूज्यमानं सुबन्तं समानाधिकरणेन वृन्दारक सु इत्यनेन सुबन्तेन सह विकल्पेन प्रकृतसूत्रेण तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसी प्रकार से निर्विकल्पकसमाधि में अद्वितीयब्रह्माकाराकारिता चित्तवृत्ति का अवभासन नहीं होता है।", "tgt_text": "तथैव निर्विकल्पकसमाधौ अद्वितीयब्रह्माकाराकारितायाः चित्तवृत्तेः अवभासो न भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಅಭಾವದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತ್ವವು ಹೇಗೆಂದರೆ ಧರ್ಮರಾಜಾಧ್ವರೀಂದ್ರರು ವೇದಾಂತಪರಿಭಾಷಾದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ - ಜ್ಞಾನಕರಣಾಜನ್ಯಾಭಾವಾನುಭವಾಸಾಧಾರಣಕಾರಣಮನುಪಲಭ್ದಿರೂಪಂ ಪ್ರಮಾಣಮ್\" ಎಂದು.", "tgt_text": "लेकिन अभाव को प्रत्यक्ष कैसे, तो धर्मराजध्वरीन्द्र वेदान्तपरिभाषा में कहते हैं कि - “ज्ञानकरणाजन्याभावानुभवासाधारणकारणमनुपलब्धिरूपं प्रमाणम्‌” अर्थात्‌ ज्ञान करण अजन्य अथवा भाव अनुभव असाधारणकारण अनुपलब्धिरूप प्रमाणम होता है ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्रह्मणः स्वरूपस्य तत्प्राप्त्युपायस्य जीवस्य जगतश्च तथा आत्मादिविषयाणां सविस्तरं वर्णनम्‌ उपनिषदि अस्ति।", "tgt_text": "ब्रह्म स्वरूप का उसकी प्राप्ति उपाय का, जीव का, जगत का, तथा आत्मा आदि विषयों का विस्तार सहित वर्णन उपनिषद्‌ में है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्यागमूलकवैदिकसंस्कृतेः महामन्त्रः कः?", "tgt_text": "त्याग मूलक वैदिक संस्कृति का महामन्त्र क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "असर्वनामस्थान विभक्तिः इस पद का विशेषण है, अत लिङ्ग के व्यत्यय होने से असर्वनामस्थाना यह रूप प्राप्त होता है।", "tgt_text": "तच्च असर्वनामस्थानं विभक्तिः इति पदस्य विशेषणम्‌ अतो लिङ्गविपरिणामेन असर्वनामस्थाना इति रूपं लभते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार अल्पान्युक्तः, अन्तिकादागतः इरात्‌ आगतः (दूरादागतः) कृछ्रादागतः इत्यादि अन्य सूत्र के उदाहरण है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಪಾನ್ಯುಕ್ತಃ, ಅಂತಿಕಾದಾಗತಃ ದೂರಾದಾಗತಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದಾಗತಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे योग में “कर्तृकर्मणो: कृति'' इस सूत्र से भवतः इस पद में कर्ता में षष्ठी विभक्ति होती है।", "tgt_text": "तेन योगे \"कर्तृकर्मणोः कृति\" इति सूत्रेण भवतः इत्यत्र कर्तरि षष्ठी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्यावा और पृथिवी तेरे मुख को कहते है।", "tgt_text": "ದ್ಯಾವಾ ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವೀ ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये विषय यहाँ पर क्रम से प्रतिपादित किए गये हैं।", "tgt_text": "ಈ ವಿಷಯಗಳೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ \"ಅಭ್ಯಸ್ತಸಂಜ್ಞೆ\" ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस समुदाय की अभ्यस्त संज्ञ होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿ ವೋ ನು ಮನ್ಯುರ್ವಿಶತಾಮರಾತಿರನ್ಯೋ ಬಭೃಣಾಂ ಪ್ರಸಿತೋ ನ್ವಸ್ತು ।।", "tgt_text": "नि वो नु मन्युर्विशतामरातिरन्यो ब॑भ्रूणां प्रसितौ न्व॑स्तु ॥ १४ ॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಂತ್ರವು ಛಂದೋಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಂಶವು ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "बहुसंख्यकाः संहिताः छन्दोबद्धाः सन्ति, तेषां कतिपयांशाः च गद्यात्मकाः सन्ति।."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अहं रुद्राय ब्रह्मद्वेषकारिणं घतकं शत्रुं हन्तुं तस्य धनुषं गृह्णामि।", "tgt_text": "ನಾನೇ ರುದ್ರನಿಗಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷಕಾರಿ ಘಾತಕ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಅವನ ಧನಸ್ಸನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ त्रीणि पदानि सन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಸಂಬಂಧವು ಎಷ್ಟು ದೃಢವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೋ ಅಷ್ಟು ಮನಸ್ಸು ಈಶ್ವರನ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಲಗ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वह सम्बन्ध जब दृढता को प्राप्त हो जाता है तब चित्त ईश्वर के चिन्तन में लग्न हो जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಾನು ಸ್ವಯಂ ಆತ್ಮ ಎನ್ನುವುದೇ ಜ್ಞಾನ.", "tgt_text": "अहं स्वम्‌ आत्मा इति ज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ कारीषगन्ध्य शब्द ष्यङन्त है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕಾರೀಷಗಂಧ್ಯ ಶಬ್ದ ಷ್ಯಜ್ಞಂತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए यहाँ पर श्रवणादिव्यतिरिक्त विषय कहा गया है।", "tgt_text": "अत उक्तं श्रवणादिव्यतिरिक्तविषयेभ्यः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುವ ಪರ್ಜನ್ಯನು ಯಾವಾಗ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳ ನಾಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಪಾಪ ರಹಿತ ಜನರು ಕೂಡ ಅವರಿಂದ ಹೆದರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "यदा गर्जनं कुर्वन्‌ पर्जन्यः असुरान्‌ ताडयति तदा पापकर्म ये न कुर्वन्ति ते जनाः शक्तिशालिनः पर्जन्यात्‌ दूरम्‌ अपसरति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"तत्पुरुषः\" इत्यधिकृत्य अयं समासः प्रवर्तते।", "tgt_text": "“तत्पुरुषः” यह अधि कृत करके यह समास प्रवृत होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्वा--नाभेः सकाशाद्‌ दशाङ्गुलम्‌ अतिक्रम्य हृदि संस्थितः ।", "tgt_text": "यद्वा नाभी के समीप से दशाङऱगुल दूर हृदय में संस्थित।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डलेऽपि एवंविधया लौकिकसंस्कृत्या सह सम्बद्धविषयाणां समुपलब्धिः अस्य मण्डलस्य विशिष्टतां सूचयति।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಷಯಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದು ಈ ವಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾರಾದಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪದ , ದ್ವಿರುಕ್ತೌ ಎಂಬುದು ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ, ಪರಸ್ಯ ಇದು ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ, ಅಂತಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ ಮತ್ತು ಉದಾತ್ತ ಇದೂ ಕೂಡ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ .", "tgt_text": "वहाँ प्रकार आदि इस प्रथमा एकवचनान्त पद है, द्विरुक्तौ यह सप्तमी एकवचनान्त पद है, परस्य यह षष्ठी एकवचनान्त पद है, अन्तः यह प्रथमा एकवचनान्त पद है, और उदात्तः यह भी प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शूकरः तामाहुतिं स्वीकरोति।", "tgt_text": "ವರಾಹವು ಆ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वृत्वा-वृ-धातु से क्त्वाप्रत्यय होने पर वृत्वा रूप बनता है।", "tgt_text": "वृत्वा-वृ-धातोः क्त्वाप्रत्यये वृत्वा इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾ ಭುವನಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಐಶ್ವರ್ಯವಾಚಿ ಅರ್ಥದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ಉತ್ತರಪದವಿದ್ದಾಗ ಭುವನ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪದಕ್ಕೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वा भुवनम्‌ इति सूत्रस्य अर्थः ऐश्वर्य अर्थ तत्पुरुषे पत्यौ उत्तरपदे भुवनं पूर्वपदं वा प्रकृत्या स्यात्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४६. समृद्ध्यर्थ अव्ययीभावसमासस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?", "tgt_text": "46. समृद्धयर्थ में अव्ययीभावसमास का उदाहरण क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः मोक्ष की दशा में भी वृत्ति के विद्यमान होने पर भी एक ही अद्वितीय तत्व अनुपपन्न होता है।", "tgt_text": "अतः मोक्षदशायां वृत्तेरपि विद्यमानात्‌ एकमेव अद्वितीयं तत्त्वम्‌ अनुपपन्नं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕೊಳಚೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಹೇಗೆ ಜಲವು ಸ್ವಯಂ ಶುದ್ದವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಉಪಾಧಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಅತ್ಮವು ಶುದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कीचड़ के निकल जाने पर जल स्वयं ही शुद्ध होता है उसी प्रकार उपाध्याय उपनयन होने पर आत्मा शुद्धता के ह्वारा अभिव्यजञ्जित होती हे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुसंख्यकाः संहिताः छन्दोबद्धाः सन्ति, तेषां कतिपयांशाः च गद्यात्मकाः सन्ति।.", "tgt_text": "ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಂತ್ರವು ಛಂದೋಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಂಶವು ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्यथा महाविनाश होना ही निश्चित है।", "tgt_text": "अन्यथा महती विनष्टिः स्यादेव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन बहुयज्वन्‌ आ इति स्थितिः जायते।", "tgt_text": "उससे बहुयज्वन्‌ आ स्थिति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೬. ರುದ್ರನ ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಗಿ.", "tgt_text": "6.  रुद्रात्मिका भूत्वा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- देवाः पुरुषं विविधभागेन विविधरूपेण च विभक्तवन्तः।", "tgt_text": "सरलार्थः - देवों ने पुरुष को विविध भाग और विविध रूप से विभक्त किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन तद्धितचित्प्रत्ययान्तस्य प्रकृतिप्रत्ययसमुदायस्य अन्तिमस्वरस्य उदात्तत्वं विधीयते।", "tgt_text": "इससे तद्धित चित्प्रत्ययान्त का प्रकृति प्रत्यय समुदाय के अन्तिम स्वर को उदात्त होने का विधान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दसवें मण्डल की अर्वाचीनता की युक्ति के द्वारा समर्थन कीजिए।", "tgt_text": "ಹತ್ತನೇಮಂಡಲದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯನ್ನು ಯುಕ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮರ್ಥಿಸಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्य उदाहरण हैं-बालिका, अश्वपालिका, अध्यापिका, तारिका, हारिका, धारिका, परिव्राजिका, शयिका, नायिकाय, गायिका, पाचिका, पाठिका इत्यादि।", "tgt_text": "अन्यानि उदाहरणानि - बालिका,अश्वपालिका, अध्यापिका, तारिका, हारिका, धारिका, परिव्राजिका, शयिका, नायिका, गायिका ,पाचिका, पाठिका इत्यादीनि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ತಾತ್ಪರ್ಯವು ಇದಾಗಿದೆ ಸಂಹಿತಾ ಸ್ತುತಿಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಧಾನವಿದೆ.", "tgt_text": "उसका तात्पर्य यह है कि संहिता स्तुति प्रधान है, ब्राह्मण ग्रन्थ में उसका विधान ही प्रधान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मणेषु अपि अस्य प्रसङ्गस्य सुष्ठु वर्णनं प्राप्यते।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಸಂಗದ ಸುಂದರವಾದ ವರ್ಣನೆಯು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11.7 ) ब्रह्मज्ञान का अज्ञाननाशकत्व अब कहते हैं कि अद्वैतवेदान्त में ब्रह्म निर्विशेष तथा निराकार होता है।", "tgt_text": "೧೧.೭) ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದ ಅಜ್ಞಾನ ನಾಶಕತ್ವ - ಈಗ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಅದ್ವೈತವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿರ್ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ನಿರಾಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐತರೇಯದ ಮೊದಲ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಯಾರ ವರ್ಣನೆಯು ಇದೆ?", "tgt_text": "ऐतरेयस्य प्रथमारण्यके कस्य वर्णनम्‌ अस्ति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹದಿನಾರನೇ ಪಾಠ ಮುಗಿದಿದೆ.", "tgt_text": "सोलहवां पाठ समाप्त ॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "२. सूत्रे समर्थः इति पदस्य कः अर्थः।", "tgt_text": "2. सूत्र में समर्थ इस पद का क्या अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इति सूत्रात्‌ प्रकृत्या इति, पूर्वपदम्‌ इति च पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "\"ಬಹುವ್ರೀಹೌ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಪೂರ್ವಪದೌ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಪದಗಳೆಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतौ देवौ स्वयं भ्रमतः सूर्यस्य प्रीतिदायकान्‌ दीप्तिसमूहान्‌ वर्धयतः।", "tgt_text": "ये दोनों स्वय भ्रमण करने वाले सूर्य के प्रीतिदायक प्रकाश समूह को बढाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और जिस मन के द्वारा यज्ञ अग्निष्टोम आदि को आगे विस्तृत करते है।", "tgt_text": "येन च मनसा यज्ञो अग्निष्टोमादिः तायते विस्तार्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋक्‌ यजु, साम से अथर्व की भिन्नता स्पष्ट ग्रन्थों में प्राप्त होती है।", "tgt_text": "ऋग्यजुस्सामभ्यः अथर्वस्य पार्थक्यं स्पष्टतः ग्रन्थेषु प्राप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರಾತ್ರಿಯ ಸೂರ್ಯನ ಹೆಸರು ವರುಣ ಎಂದು.", "tgt_text": "रात्रीकालीनसूर्यस्य नाम वरुणः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ದಕ್ಷಿಣಃ ಇದು ವೈದಿಕ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- दक्षिणः यह वैदिक प्रयोग है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कुमारिलभट्ट ने भी कहा है सर्वस्यैव तु शास्त्रस्य कर्मणो वापि कस्यचित्‌।", "tgt_text": "कुमारिलभट्टः अपि आह - सर्वस्यैव तु शास्त्रस्य कर्मणो वापि कस्यचित्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷ ಶಬ್ದದಿಂದ ಆ ಶಬ್ದದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "और भी यहाँ अक्ष-शब्द से उस शब्द के स्वरूप का ही ग्रहण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्तस्य अधिकारि-विषय-सम्बन्ध-प्रयोजनभेदात्‌ चत्वारोऽनुबन्धाः।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತದ ಅಧಿಕಾರಿ - ವಿಷಯ- ಸಂಬಂಧ - ಪ್ರಯೋಜನ ಭೇದಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅನುಬಂಧಗಳು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ವಿ. ಚೂ. ) ಜಾಗೃತಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲಶರೀರದ ತೋರಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರದ ತೋರಿಕೆಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "(वि.चू. 173) जाग्रत अवस्था में ही स्थूलशरीर का भान स्पष्ट होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनुवाकाक्रमणी, श्लो.३६) आश्वालायनसंहितायाः तथा तेषां ब्राह्मणानां कालः कस्मिंश्चित्‌ समये अवश्यमेव आसीत्‌।", "tgt_text": "' ( अनुवाकाक्रमणी, श्लो. ३६) आश्वलायन संहिता का तथा उसके ब्राह्मणों का काल किसी समय में अवश्य ही था।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुमेधाम्‌ इसका समास विग्रह सहित लिखो।", "tgt_text": "सुमेधाम्‌ इत्यस्य समासं सविग्रहं लिखत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१. \"तत्पुरुषः\" इत्यधिकारः कियत्पर्यन्तम्‌?", "tgt_text": "1. “तत्पुरुषः” इसका अधिकार कहाँ तक है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एव स देवैः दूतत्वेन मनुष्यैश्च हविर्वाहकत्वेन नियोजितः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ದೇವತೆಗಳ ದೂತರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ತಾನಾಗಿಯೇ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ  ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ-ಬ್ರಹ್ಮ ವೈ ಮಂತ್ರಃ... (ಶತ.ಬ್ರಾ.೭/೧/೧/೫).", "tgt_text": "ब्रह्मशब्दः स्वयमनेकेषु अर्थेषु प्रयुक्तो भवति, यथा मन्त्रार्थ- ब्रह्म वै मन्त्रः...(शत. ब्रा.७/१/१/५)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यश्च बद्धो नास्ति, तस्य कुतो मोक्षो विचार्यते।", "tgt_text": "ಯಾವುದರ ಬಂಧವು ಇಲ್ಲವೋ ಅದರ ಮೋಕ್ಷವು ಹೇಗೆ ವಿಚಾರಿಸುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ प्रमाणों के द्वारा जो अर्थ को प्रमाण के द्वारा प्राप्त करता है वह प्रमाता कहलाता है।", "tgt_text": "ಪ್ರಮಾತಾ ಎಂದರೆ - ಪಮಾಣದಿಂದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಮಿಣಿಸುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೪೪. \"ತೃತೀಯಾಸಪ್ತಮ್ಯೋರ್ಬಹುಲಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "४४. तृतीयासप्तम्योर्बहुलम्‌ इति सूत्रस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "3. ब्राह्मणादि वर्ण ब्रह्मचर्यादि आश्रमो का उद्देश्य करने नित्यकर्तव्यता के द्वारा जिन शास्त्रविहित कर्मों को करते हैं वे कर्म नित्य कर्म कहलाते हैं।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನಿತ್ಯಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮಗಳು ನಿತ್ಯವಾದವುಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बुद्धि पूर्वकृत कर्मवासनाओं का आश्रय होती है।", "tgt_text": "पुर्वकृतकर्मवासनायाः आश्रयो भवति बुद्धिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सः ज्ञातवान्‌ कृषिकर्म एव प्रकृतं सुखकरं कर्म ।", "tgt_text": "ಅವನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು ಕೃಷಿ ಕರ್ಮವೇ ಪ್ರಕೃತ ಮತ್ತು ಸುಖಕಾರಿ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्रोच्यते एतत्सर्वं भ्रान्त्या कल्पितं वर्तते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಭ್ರಾಂತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "15. व्युत्थान संस्कार का अभिभव कैसे होता है?", "tgt_text": "೧೫. ವ್ಯುತ್ಥಾನ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಅಭಿಭವು ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः परम्‌ इको यणचि इति सूत्रेण यणादेशे कृते वर्णसम्मेलने च कृते कर्त्री इति रूपं सिद्ध्यति।", "tgt_text": "इसके बाद पर को इको यणचि सूत्र से यणादेश होने पर और वर्णसम्मेलन होने पर कर्त्री रूप सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದು ಜಲಪ್ರವಾಹದ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆದನು.", "tgt_text": "इन्द्रः वृत्रं हत्वा जलप्रवाहस्य पिहितद्वारम्‌ उद्घाटितवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವು ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स द्विविधः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶೇಷೆ ವಿಭಾಷಾ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "शेषे विभाषा इति सूत्रस्य अर्थः कः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ಥೂಲದ ಜಾಗೃತ್ಕಾಲದಂತೆ ಕಾರಣಶರೀರದ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಚನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्थूल जाग्रत के भान के समान ही कारण शरीर का सुषुप्ति में ही सम्यक्‌ भान होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\" ज्नित्यादिर्नित्यम्‌' इस सूत्र से आदि इसकी अनुवृति आती है।", "tgt_text": "\"ज्नित्यादिर्नित्यम्‌' इत्यस्मात्‌ सूत्राद्‌ आदिरिति अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ताण्ड्य ब्राह्मण दो तीन दृष्टान्त ही पर्याप्त होते है।", "tgt_text": "ताण्ड्यब्राह्मणस्य द्वित्रा एव दृष्टान्ताः पर्याप्ताः भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉಪಸರ್ಜನಮ್ ಎಂಬ ಪದಚ್ಛೇದವಿದೆ.", "tgt_text": "इसमें प्रथमानिर्दिष्टं समासे उपसर्जनम्‌ यह पदच्छेद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "10. अपवाद किसे कहते हैं?", "tgt_text": "१०. अपवादः कः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಣ್ಣನ್ನು ಘಟವಾಗಿಸಲು ಕುಲಾಲನ ನಿಮಿತ್ತಕಾರಣರೂಪವು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಸದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "जिस प्रकार से मृत्तिका को घटादियों के द्वारा परिणमित कलालादि निमित्तकारण रूप के द्वारा देखे गये है उसी प्रकार से यहाँ सद्‌ ब्रह्म के विना अन्यत कुछ और निमित्त कारण नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "खलप्वि आशा इति स्वरितस्य इकारस्य स्थाने यण्‌ विहितः।", "tgt_text": "खलप्वि आशा इस स्वरित इकार के स्थान में यण्‌ किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपनिषच्छब्देन प्राध्यान्यतो वेदान्त उच्यते।", "tgt_text": "उपनिषद्‌ शब्द ही प्रधान रूप से वेदान्त को कहते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनके घर का वैभव कैसे होता है।", "tgt_text": "ಅವರ ಮನೆಯ ವೈಭವವು ಹೇಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಪ್ರಥಮ ಸೂಕ್ತವು ಅಗ್ನಿಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य प्रथमं सूक्तम्‌ अग्निसूक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಾಮಕರಣವು ಅದರಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्य नामकरणम्‌ अपि तेनैव भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समासभेदविषये अन्तिमे पाठे विस्तरशः आलोचनं करिष्यते। अस्मिन्‌ पाठे केवलसमासस्य अव्ययीभावसमासस्य विवरणं भवति।", "tgt_text": "ಸಮಾಸಭೇದವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮಪಾಠದಲ್ಲಿ  ವಿಸ್ತಾರಪೂರ್ವಕ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು (ವಿಚಾರವನ್ನು) ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಮಾಸದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ವಿವರಣೆಯು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "होता कविक्रतुः सत्यः चित्रश्रवस्तमः।", "tgt_text": "ಹೋತಾ ಕವಿಕ್ರತು ಸತ್ಯ ಅತಿಶಯದಿಂದ ವಿವಿಧ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किस समास में पूर्वपद कुमार शब्द को प्रकृति स्वर होता है?", "tgt_text": "ಯಾವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವಾದ ಕುಮಾರಶಬ್ದವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪಾಸನೆಯ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವೇನು ?", "tgt_text": "2 उपासना का परम प्रयोजन क्या होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कालिदासेन वशिष्ठमुनेः कृते 'अथर्वनिधिः' इत्येवं विशेषणं दत्तम्‌, यस्य इदं तात्पर्यम्‌ अस्ति - रघुवंशोद्भवानां कुलपुरोहितः मुनिः वशिष्ठः अथर्वमन्त्राणां तथा तेषां क्रियाकलापानां च भाण्डारः आसीत्‌ (रघु. १/५९)।", "tgt_text": "कालिदास के द्वारा वशिष्ठ मुनि के लिए ` अथर्वनिधिः' इस पद का विशेषण दिया है, जिसका यह तात्पर्य है - रघुवंश उद्भव के कुलपुरोहित मुनि वशिष्ठ ने अथर्व मन्त्रों का तथा उनके क्रियाकलापो का भण्डार थे (रघु. १/५९)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'ಅಚಿ' ಎಂದು 'ಲಸಾರ್ವಧಾತುಕೇ' ಎಂಬುದರ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ \"ಯಸ್ಮಿನ್ ವಿಧಿಸ್ತದಾದಾವಲ್ ಗ್ರಹಣೆ\" ಎನ್ನುವ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದ 'ತದಾದಿವಿಧಿ'ಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 'ಅಜಾದೌ ಲಸಾರ್ವಧಾತುಕೇ' ಎಂದು ಸಿಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अचि यह सार्वधातुक इसका विशेषण है, उससे “विधिस्तदादावल्ग्रहणे' इस परिभाषा से उसके आदि में विधि होती है, उससे अजादि लसार्वधातुक में यह अर्थ प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भगवान्‌ श्रीकृष्णः गीतायाम्‌ उक्तवान्‌ यत्‌ -प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः।", "tgt_text": "ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ - ಪ್ರಯತ್ನಾದ್ಯತಮಾನಸ್ತು ಯೋಗೀ ಸಂಶುದ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷಃ | ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವದ್ಧಾತುರಪ್ರತ್ಯಯಃ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಸಂಜ್ಞಾ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಢಕ್ - ಈ ತದ್ಧಿತ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಅಗ್ನಿ ಢಕ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಢಕ್- ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತ ಕಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾ ಮತ್ತು ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಕ ಕಕಾರದ ಲೋಪವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಅಗ್ನಿ ಢ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಢ ಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಯನೇಯೀಯಃ ಫಢಖಛಘಾಂ ಪ್ರತ್ಯಯಯಾದೀನಾಂ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಏಯ್ ಆದೇಶವಾದಾಗ  ಅಗ್ನಿ ಏಯ್ ಅ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಢಕ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಕಿತ್ ಆದಾಗ ಕಿತಿ ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಶಬ್ದದ ಆದಿ ಅಕಾರವನ್ನು ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಆಕಾರ , ಭಸಂಜ್ಞಕ ಅಗ್ನಿ ಈ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಇಕಾರದ ಯಸ್ಯೇತಿ ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲೋಪವಾದಾಗ ವರ್ಣ ಸಂಯೋಗ ಮಾಡಿದಾಗ ಆಗ್ನೇಯ ಈ ಶಬ್ದ ಸ್ವರೂಪದ ಆಗ್ನೇಯ ಈ ಶಬ್ದ ಸ್ವರೂಪವು ತದ್ಧಿತಾಂತವಾದಾಗ ಕೃತ್ತದ್ಧಿತ ಸಮಾಸಾಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅದರ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಸಂಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದಾಗ ನಂತರ ಜ್ಞಾಪ್ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ , ಪ್ರತ್ಯಯಃ , ಪರಶ್ಚ ಇವುಗಳ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಸು ಔ ಜಸ್ , ಅಮ್ ಔಟ್ ಶಸ್,ಟಾ ಭ್ಯಾಂ ಭಿಸ್ ,ಜ್ಞೆ ಭ್ಯಾಂ ಭ್ಯಸ್ ,ಜ್ಞಸಿ ಭ್ಯಾಂ ಭ್ಯಸ್ ,ಜ್ಞಸ್ ಓಸ್ ಆಮ್ ,ಜ್ಞಿ ಓಸ್ ಸುಪ್    ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸ್ವಾದಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಿಂದ ಸು ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಅನುನಾಸಿಕವಾಗುವ ಕಾರಣ ಪಾಣಿನೀಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಉಕಾರದ ಉಪದೇಶೇಜನುನಾಸಿಕಃ ಇತ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾವಾದಾಗ ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಕ ಉಕಾರದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಆಗ್ನೇಯ ಸ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಗ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ ಆಗ್ನೇಯಸ್ ಈ ಶಬ್ದ ಸ್ವರೂಪವು ಸುಬಂತವಾಗುವುದರಿಂದ ಆ ಸಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಸಝುಷೋ ರುಃ ಇದರಿಂದ ರುಕಾರದ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ರು ವಿನ ಉಕಾರದ ಉಪದೇಶೇಜನುನಾಸಿಕ ಇತ್ ಇದರಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಲೋಪ ಮಾಡಿದಾಗ ಆಗ್ನೇಯರ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರೇಫದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ವರ್ಣದ ಅಭಾವವಾದಾಗ ವಿರಾಮೋವಸಾನಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವಸಾನ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಬಂದಾಗ ಅದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರೇಫದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖರವಸಾನಯೋರ್ವಿಸರ್ಜನೀಯಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ರೇಫದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಗವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಆಗ್ನೇಯಃ ಈ ಸುಬಂತ ರೂಪವು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तथाहि अग्निशब्दस्य अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम्‌ इति सूत्रेण प्रातिपदिकसंज्ञायां ततः ढक्‌- इति तद्धितप्रत्यये अग्नि ढक्‌ इति स्थिते ढक्‌- प्रत्ययान्तस्य ककारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायां तस्य लोपः इति सूत्रेण इत्संज्ञकस्य ककारस्य लोपे अग्नि ढ इति स्थिते ढकारस्य स्थाने आयनेयीनीयियः फढखछधां प्रत्ययादीनाम्‌ इति सूत्रेण एय्‌ इत्यादेशे अग्नि एय्‌ अ इति स्थिते ढक्प्रत्ययस्य कित्त्वात्‌ किति च इति सूत्रेण अग्निशब्दस्य आदेः अकारस्य वृद्धौ आकारे भसंज्ञकस्य आग्नि इति शब्दस्य अन्त्यस्य इकारस्य यस्येति च इति सूत्रेण लोपे वर्णसंयोगे निष्पन्नस्य आग्नेय इति शब्दस्वरूपस्य तद्धितान्तत्वात्‌ कृत्तद्धितसमासाश्च इति सूत्रेण तस्य प्रातिपदिकसंज्ञायां ततः ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌, प्रत्ययः परश्च चेत्यधिकृत्य प्रवर्तमानेन स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङ्योस्सुप्‌ इति सूत्रेण खले कणपोतन्यायेन एकविंशतिषु स्वादिप्रत्ययेषु प्राप्तेषु प्रथमैकवचनविवक्षायां सुप्रत्यये अनुनासिकत्वेन पाणिनीयैः प्रतिज्ञातस्य उकारस्य उपदेशेऽजनुनासिकः इत्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायां तस्य लोपः इति सूत्रेण इत्संज्ञकस्य उकारस्य लोपे आग्नेय स्‌ इति स्थिते संयोगे निष्पन्नस्य आग्नेयस्‌ इति शब्दस्वरूपस्य सुबन्तत्वात्‌ तदन्तस्य सकारस्य स्थाने ससजुषोः रुः इति आदेशे रोः उकारस्य उपदेशेऽजनुनासिक इत्‌ इति इत्संज्ञायां लोपे च कृते आग्नेयर्‌ इति स्थिते रेफोच्चारणात्‌ परस्य वर्णाभावस्य विरामोऽवसानम्‌ इति सूत्रेण अवसानसंज्ञायां तत्परकत्वात्‌ पूर्वस्य रेफस्य स्थाने खरवसानयोर्विसर्जनीयः इति सूत्रेण रेफस्य स्थाने विसर्गे आग्नेयः इति सुबन्तं रूपं सिद्ध्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कामये- कम्‌-धातोः लटि आत्मनेपदे उत्तमपुरुषैकवचने कामये इति रूपम्‌।", "tgt_text": "कामये - कम्‌-धातु से लट्‌ आत्मनेपद उत्तमपुरुष एकवचन में कामये यह रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ದೇವದತ್ತಪಿಂಡ ಸ್ವರೂಪದ ಬೋಧವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "शक्ति के द्वारा ही देवदत्त पिण्ड स्वरूप का बोध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सोमस्याभिषवः यजमानस्य श्रद्धां प्रकटयति (श्रद्धां वदन्‌ सोमराजन्‌ ९।११३।४)।", "tgt_text": "ಸೋಮನ ಅಭಿಸೇಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಯಜಮಾನನ ಶ್ರದ್ದೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ (ಶ್ರದ್ದಾಂ ವದನ್ ಸೋಮರಾಜನ್ ೯/೧೧೩/೪)."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "51. शब्दप्रादुर्भाव अर्थ में अव्ययीभावसमास का क्या उदाहरण हे?", "tgt_text": "५१. शब्दप्रादुर्भावार्थ अव्ययीभावसमासस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧. ಮುಮುಕ್ಶುವು ಯಾವಾಗ ಗುರುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "1 मुमुक्षु कब गुरु के पास जाता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಾತ್ಪರ್ಯ ಇದಾಗಿದೆ ಆದಿತ್ಯನ ಉಪಾಸಕ ಜಗತ್ಪೂಜ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "तात्पर्य यह है कि आदित्य के उपासक जगत्पूज्य होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वक्षति इति रूपं कस्मिन्‌ कस्मिन्‌ लकारे सम्भवति?", "tgt_text": "वक्षति यह रूप किस-किस लकार में सम्भव है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में “सुबामन्नितेपराङ्गवत्स्वरे” इस सूत्र से सुप्‌ “सह सुपा'' इस सम्पूर्ण सूत्र का अनुवर्तन किया गया है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ \"ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೆ ಪರಾಂಗವತ್ಸ್ವರೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸುಪ್ \"ಸಹ ಸುಪಾ\" ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೂತ್ರದ ಅನುವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಯ ಪ್ರಕರಣದ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವರ್ಣಿಸಿರುವ ಯಾವ ಎಂಟು ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿವೆಯೋ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ स्त्रीप्रत्यय प्रकरण के आदि में ही वर्णित जो आठ प्रत्यय हैं उनमें ङीप्‌ प्रत्यय भी प्रमुख है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ’ಗಂಗೇ’ ’ಯಮುನೇ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "उससे परे गङ्गे-यमुने इत्यादि शब्द है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे हे अग्नि तुम भद्र करोगी यह अर्थ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "तेन हे अग्ने त्वं भद्रं दास्यसि इत्यर्थो लभ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सहस्रशब्द का उपलक्षण अनन्त शिरों से युक्त है।", "tgt_text": "ಸಹಸ್ರ ಶಬ್ದದ ಉಪಲಕ್ಷಣ ಅನಂತ ಶಿರಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "डकारस्य ळकारः कदा भवति?", "tgt_text": "ಡಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಳಕಾರವು ಯಾವಾಗಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೮.೪.೫) ವಿಜ್ಞಾನಮಯಕೋಶದ ಆತ್ಮತ್ವ ನಿರಾಸವು ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗ್ರತದಲ್ಲಿ ನಖ ಶಿಖದವರೆಗು ವ್ಯಾಪ್ಯ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬುದ್ಧಿ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಬುದ್ಧಿಯು ವಿಜ್ಞಾನಮಯಕೋಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "18.4.5 ) विज्ञानमयकोश का आत्मत्व निरास सुषुप्ति में लय को प्राप्त करने वाले तथा जाग्रत में नखशिखापर्यन्त व्याप्य शरीर में जो बुद्धि है वह निश्चयात्मिका बुद्धि विज्ञानमय कोश कहलाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಧಾನಭೇದವು ಅಥರ್ವವೇದವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "किन्तु उस ब्रह्मा का प्रधानभेद अथर्ववेद ही होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದಿತ್ಯೋ ವಾ ಅಸ್ತಂ ಗಚ್ಛನ್ ಅಗ್ನಾವನುಪ್ರವಿಶತಿ' ಎಂದು ಐತರೇಯಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯನ ಅಸ್ತಗಮನವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऐतरेय ब्राह्मण में आदित्य का अस्त होना वर्णित है - ` आदित्यो वा अस्तं गच्छन्‌ अग्नावनुप्रविशति' इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ “तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारयः” यह सूत्र प्रमाण है।", "tgt_text": "अत्र \"तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारयः\" इति सूत्रं प्रमाणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मणाम्‌ यज्ञादीनाम्‌ , अनारम्भात्‌ अननुष्ठानात्‌ नैष्कर्म्यं निष्कर्मभावं कर्मशून्यतां पुरुषः न अश्नुते, न प्राप्नोति इत्यर्थः। नापि संन्यसनादेव केवलात्‌ कर्मपरित्यागमात्रादेव ज्ञानरहितात्‌ सिद्धिं नैष्कर्म्यलक्षणां समधिगच्छति।", "tgt_text": "ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞಾದಿಗಳು, ಆರಂಭವಾಗದ ಅನನುಷ್ಠಾನಗಳಿಂದ ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯವಾದ ನಿಷ್ಕರ್ಮಭಾವವಾದ ಕರ್ಮಶೂನ್ಯತೆಯ ಪುರುಷನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ. ಕೇವಲ ಸಂನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕರ್ಮಪರಿತ್ಯಾಗಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಜ್ಞಾನರಹಿತದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शांख्यायन आरण्यक के सातवें, आठवें अध्याय में व्याप्त कौन सा उपनिषद्‌ है?", "tgt_text": "शांख्यायनारण्यकस्य सप्तमाष्टमाध्यायौ अभिव्याप्य का उपनिषद्‌ तिष्ठति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಮ್ದರೆ ಈ ಉಪಾಯಗಳು ಏಕಾಂತವಲ್ಲ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ एते उपाया एकान्ता न सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तो कहतें है कि भोजनप्रकरण में सैन्धवशब्द से अश्वार्थ की प्रतीति नहीं हो।", "tgt_text": "चेत्‌- भोजनप्रकरणे सैन्धवशब्दात्‌ अश्वार्थप्रतीतिः न भवतु ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऊङ्-तिभ्यां मिलिताश्चापि सन्त्यष्टौ प्रत्ययाः स्त्रियाम्‌।।", "tgt_text": "ಊಜ್ಞ್ - ತಿಭ್ಯಾಂ ಮಿಲಿತಾಶ್ಚಾಪಿ ಸಂತ್ಯಷ್ಟೌ ಪ್ರತ್ಯಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಮ್ ।।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवम्‌ अभीप्सितधनयुक्ताः भूत्वा वयं यथा शत्रुविजयिनौ भवेमः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಬಯಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ನಾವು ವೈರಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದೆವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ವೃ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ವರುಣ ಶಬ್ದವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "निरुक्त में वृ-धातु से वरुण शब्द निष्पन्न है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चित्त के शुद्ध होने के बाद उपासान करनी चाहिए।", "tgt_text": "चित्तशुद्धेः परम्‌ उपासना करणीया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र का अर्थ है - दिव्‌-शब्द से परे झल्‌ आदि विभक्ति को उदात्त नहीं होता है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ- ದಿವ್ ಶಬ್ದದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಝಲಾದಿ ವಿಭಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಉದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धेनाः इति शब्दः कस्मात्धातोः निष्पन्नः।", "tgt_text": "ಧೇನಾಃ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಯಾವ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्राह तदुरुगायस्य वृष्णः परमं प॒दमव॑ भाति भूरि॥ ६।।", "tgt_text": "अत्राह तर्दुरुगायस्य वृष्ण॑ः परमं पदमव भाति भूरि॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಏನಾದರು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಬಾಹುಲ್ಯಕ ಮಂತ್ರ ಪ್ರಾಚುರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಆದರು ಆತ್ಮತತ್ವದಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಮಂತ್ರಗಳ ಮಹತ್ವವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यद्यपि तत्र कर्मकाण्डभूयिष्ठा मन्त्राः प्राचुर्येण प्राप्यन्ते तथापि आत्मतत्त्वप्रतिपादकानां मन्त्राणां नाल्पं महत्त्वमस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतैः वैश्वानरः शब्दादिस्थूलविषयान्‌ भुङ्क्ते।", "tgt_text": "ಇವುದುಗಳಿಂದ ವೈಶ್ವಾನರನು ಶಬ್ದಾದಿಸ್ಥೂಲವಿಷಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देहेन्द्रियों में तथा घर आदि में अहंता तथा ममता का उत्पादन मन ही करता है।", "tgt_text": "ದೇಹದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಮತೆ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸೇ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रज्ञाने ब्रह्मणि उत्पत्तिस्थितिलयकालेषु प्रतिष्ठितं प्रज्ञायमित्यर्थः।", "tgt_text": "प्रज्ञानब्रह्म में उत्पत्ति स्थिति तथा लय कालों में प्रतिष्ठित प्रज्ञा अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतन्मूलैव च भारतीयनाटकप्रवृत्तिः इत्याह।", "tgt_text": "ಇದು ಭಾರತೀಯ ನಾಟಕಗಳ ಮೂಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೋಮಯಾಗದ ಆಹುತಿಪ್ರದಾನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಮತಿಗಳಿವೆ?", "tgt_text": "होमयाग की आहुति के प्रदान के विषय में कैसी मति होती हे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्तोकान्मुक्तः इत्यादौ पञ्चमीविभक्तेः अलुक्‌ कथम्‌?", "tgt_text": "ಸ್ತೋಕಾನ್ಮುಕ್ತಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಯ ಅಲುಕ್ ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अग्नि शब्द का अर्थ होता है - जो देव यज्ञ में दी गई हवि देवताओं के लिए लेकर के जाता है वह अग्नि है।", "tgt_text": "अग्निशब्दस्य अर्थः भवति- यः देवः यज्ञे प्रदत्तं हविः देवतानां कृते आदाय गच्छति सः अग्निः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे - “उसने ऋचाओं की रचना की।", "tgt_text": "तद्यथा- 'स ऋचो व्यौहत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और सूत्रार्थ आता है “'स्तोकान्तिदूरार्थवाची कृच्छ्रशब्द और पञ्चम्यन्त सुबन्त को क्तान्त प्रकृतिक सुबन्त के साथ विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "एवं सूत्रार्थः समायाति \"स्तोकान्तिकदूरार्थवाचकानि कृच्छ्रशब्दप्रकृतिकं च पञ्चम्यन्तं सुबन्तं क्तान्तप्रकृतिकेन सुबन्तेन सह विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति\" इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾವು ಯಾವುದರ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ.", "tgt_text": "उसको छोड़कर हम किसकी हवि के द्वारा पूजा करें अथवा प्रजापति को हवि के द्वारा पूजें।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಮಹಾನ್ ಪುರುಷ ಆದಿತ್ಯ ವರ್ಣ ಪುರುಷನನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಌ.", "tgt_text": "एतं पुरुषं महान्तम्‌ आदित्यवर्णपुरुषं वेद।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "3. गुरु के समीप में जाकर के अधिकारी क्या करता है?", "tgt_text": "೩. ಗುರುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ತದಂತವಿಧಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए तदन्तविधि होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और विषय बोध्य होता है।", "tgt_text": "विषयश्च बोध्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಹಂತ ಇದರಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಲೋಡಂತ ಅನುತ್ತಮ ತಿಙಂತವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे इस सूत्र का अर्थ होता है - हन्त इससे युक्त लोडन्त अनुत्तम तिङन्त को विकल्प से अनुदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अमरसन्देशः- अक्षसूक्तस्य अधिकाधिके स्थले द्यूतक्रीडायाः दुष्परिणामं अकथयत् ।", "tgt_text": "अमरसन्देश- अक्षसूक्त का अधिक से अधिक स्थानों में द्यूतक्रीडा का दुष्परिणाम कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यस्य॑ व्रत ओषधीर्विश्रूपाः स नः पर्जन्य महि शर्म यच्छ ॥ ५ ॥", "tgt_text": "यस्य॑ व्व ओष॑धीर्विश्वस्ूंपाः स नः पर्जन्य महि शर्म॑ यच्छ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हे शूर शौर्य युक्त इन्द्र ने अजय सोम को जीत लिया।", "tgt_text": "हे शूर शौर्ययुक्त इन्द्र सोमम्‌ अजयः जितवान्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- इन्द्र वाजेषु नोऽव इस वाक्य में अव यह तिङन्त पद है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- इन्द्र वाज॑षु नोऽव इत्यस्मिन्‌ वाक्ये अव इति तिङन्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“समासान्तः” यह अधिकृत सूत्र हैं।", "tgt_text": "ಸಮಾಸಾಂತಃ ಇದು ಅಧಿಕೃತ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मधारयसमासे कुमारशब्दः पूर्वपदं प्रकृत्या भवति।", "tgt_text": "ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ ಶಬ್ದದ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "( महान्तः ) मत्स्याः अस्मान्‌ खादिष्यन्ति।", "tgt_text": "(ವಿಶಾಲವಾದ) ಮೀನು ನಮ್ಮನು ತಿಂದುಹಾಕುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೨. ಲಕ್ಷಣಾ ದ್ವಿವಿಧಾ.", "tgt_text": "१२. लक्षणा द्विविधा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ತದರ್ಥಖಂಡದಿಂದ ಯಾವುದರ ಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ.\"", "tgt_text": "तदर्थशब्देन कस्य ग्रहणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः समासस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ सुब्लुकि प्रतिसामन्‌ इति भवति।", "tgt_text": "इसके बाद समास का प्रातिपदिकत्व से सुप्‌ का लोप होने पर प्रतिसामन्‌ होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ದ್ರಷ್ಟಾರರಾದ ಋಷಿಗಳು - ಗೃತ್ಸಮದ-ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ-ವಾಮದೇವ-ಅತ್ರಿ-ಭರದ್ವಾಜ-ವಶಿಷ್ಠ ಮುಂತಾದವರು.", "tgt_text": "ऋग्वेदगतमन्त्रद्रष्टारो ऋषयः गृत्समद-विश्वामित्र-वामदेव-अत्रि-भरद्वाज-वशिष्ठादयः सन्ति।।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परन्तु ओषधीनां पशूनां वृक्षानां पक्षिणां च हिंसा दृश्यते।", "tgt_text": "परन्तु ओषधियों का, पशूओं का, वृक्षों का और पक्षियों की हिंसा देखी जाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत: उस विषय के लिए यह दूसरा मन्त्र है।", "tgt_text": "अतः अयं द्वितीयो मन्त्रः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विष्णु के सभी प्रियतमो को उसके प्रसिद्ध अविनाशी ब्रह्मलोक को व्याप्त करके और जिसमे ब्रह्मलोक विष्णु को आत्मा से चाहने वाले मनुष्य विशाल तृप्ति का अनुभव करते है।", "tgt_text": "ವಿಷ್ಣುವು ಅವಿನಾಶಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆತ್ಮದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮಾನವರು ಅಪಾರ ಸಂತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सोकर के उठे हुए पुरुष के वाक्‍य होते है कि सुख सो करके उठा हुँ मुझे कुछ भी नहीं पता है।", "tgt_text": "सुप्तोत्थितस्य पुरुषस्य वाक्यमस्ति- सुखेन सुप्तः न किञ्चिन्मया ज्ञातम्‌ इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩೨. \"ಅವ್ಯಯಂ ವಿಭಕ್ತಿ\" ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತಿ ಪದದ ಬೋಧವು ಏನಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "32. “ अव्ययं विभक्ति” इत्यादि सूत्र में विभक्ति पद का क्या बोध होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "14 छान्दोग्योपनिषदि कथितम्‌ अभ्यासवाक्यं किम्‌?", "tgt_text": "14. छान्दोग्योपनिषद में कथित अभ्यास वाक्य क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इनके क्रमशः उदाहरण है- कल्याणी पञ्चमाः, अन्तर्लोमः।", "tgt_text": "ಇವುಗಳ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ - ಕಲ್ಯಾಣೀ ಪಂಚಮಾಃ, ಅಂತರ್ಲೋಮಃ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अहङ्कारोपासनम्‌ प्रतीकोपासनं चेति। उपासनानि सगुणब्रह्मविषयमानसव्यापाररूपाणि शाण्डिल्यविद्यादीनि इति उपासनालक्षणं वेदान्तसारे।", "tgt_text": "ಅಹಂಕಾರೋಪಾಸನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀಕೋಪಾಸನೆ ಎಂದು. ಉಪಾಸನೆಗಳು ಸಗುಣಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯಮಾನಸವ್ಯಾಪಾರರೂಪಗಳು ಶಾಂಡಿಲ್ಯವಿದ್ಯಾದಿಗಳು ಎಂದು ವೇದಾಂದಸಾರದಲ್ಲಿ ಉಪಾಸನೆಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण तद्धितकित्प्रत्ययान्तस्य शब्दस्य अन्त्यस्य स्वरस्य उदात्तत्वं विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರವು ತದ್ಧಿತ ಕಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उप-नि-पूर्वकात्‌ विशरणगत्यवसादनार्थकात्‌ 'षद्लृ-धातोः क्विप्प्रत्यये रूपम्‌ उपनिषदिति।", "tgt_text": "ಉಪ - ನಿ - ಪೂರ್ವಕ ವಿಶರಣ ಗತಿ ಅವಸಾದನೆಗತಿಯಿಂದ \"ಷದ್ಲೃ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ವಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ರೂಪವು ಉಪನಿಷದ್ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस आदिपुरुष से विराट्‌ उत्पन्न हुआ और विराट से जीवात्मा उत्पन्न हुआ।", "tgt_text": "आदिपुरुषात्‌ विराट्‌ उत्पन्नः, विराजः जीवात्मा उत्पन्नः अभवत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रवणम्‌ - विष्णोः सर्वव्यापिनः ईश्वरस्य नाम्नां माहात्म्यस्य च श्रवणम्‌।", "tgt_text": "श्रवणम्‌ सर्वव्यापी विष्णु ईश्वर के नाम तथा महात्म्यों का श्रवण।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वि.चू. 177 यदि विषयों को अरण्य के रूप मे स्वीकार करें तो मन वहाँ पर बाधित होता है।", "tgt_text": "ವಿ. ಚೂ. ೧೭೭ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದರೆ, ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आक्षिप्त उपमान के समान अधिकरण से और इसका व्याघ्र आदि शब्दों के साथ अन्वय होता है।", "tgt_text": "आक्षिप्तस्य उपमानस्य समानाधिकरणेन इत्यस्य च व्याघ्रादिभिः सहान्वयः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆ ರೂಪದಿಂದ ದವಿದ್ಯುತ್ಯಾ ರುಚಾ (ಋ. ೯/೬೪-೨೮) ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು.", "tgt_text": "तत्र उदाहरणरूपेण दविद्युत्या रुचा (ऋ. ९/६४-२८) इति मन्त्रो द्रष्टव्यः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मैक्डोनाल्ड के मत में तो अग्नि यह शब्द एजा इल .. इस ग्रीक्देवता के नाम से इसका भाषाविज्ञान समर्थित और उसी रूप में दिखाई देता है।", "tgt_text": "म्याक्डोनालमते तु अग्निरिति शब्दः 'एजा इल ..' इति ग्रीक्देवताया नाम्ना अस्य भाषाविज्ञानसमर्थितं सादृश्यं परिलक्ष्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अभिन्ना तथापि एतेषु नामसु महती भिन्नता दृश्यते।", "tgt_text": "ಬೇರೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಆದರು ಇವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈಷತೆ ಈ ಪದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಹೇಗಾಯಿತು?", "tgt_text": "ईषते इस पद की निष्पत्ति कैसे हुई?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ ಅದರ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಉಪಾಯ ಜೀವದ ಜಗತ್ತಿನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾದಿವಿಷಯಗಳ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರ್ಣನೆಯು ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "ब्रह्मणः स्वरूपस्य तत्प्राप्त्युपायस्य जीवस्य जगतश्च तथा आत्मादिविषयाणां सविस्तरं वर्णनम्‌ उपनिषदि अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "22. नित्यादि कर्म प्रत्येक जन्म के कर्तव्य होते हैं अथवा नहीं प्रस्तुत कोजिए।", "tgt_text": "೨೨. ನಿತ್ಯಾದಿಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ಮಾಡಬೇಕೇ ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(८.३) \"अक्ष्णोऽदर्शनात्‌, सूत्रार्थः - अचक्षुः पर्यायाद्‌ अक्ष्णः समासान्तः तद्धितसंज्ञकः अचप्रत्ययो भवति।", "tgt_text": "( 8.3 ) “अक्ष्णोऽदर्शनात्‌, सूत्रार्थ-अचक्षु परि से अक्ष्ण समासान्त तद्धित संज्ञक को अच्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किं कारणशरीरम्‌?", "tgt_text": "ಕಾರಣಾಶರೀರವು ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ अर्थवाद के विस्तृत वर्णन प्राप्त होते हैं, जिससे पाठक प्रसन्न होते हैं।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾದದ ವಿಸೃತ ವರ್ಣನೆಯು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾವುದರಿಂದ ಓದುಗರಿಗೆ ಪಾಠಕರು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "5. प्राण, अपान, समान व्यान तथा उदान ये पाँच वायु होती हैं।", "tgt_text": "೫. ಪ್ರಾಣಃ, ಆಪಾನಃ, ವ್ಯಾನಃ, ಉದಾನಃ, ಸಮಾನಃ ಎಂದು ಐದು ವಾಯುಗಳು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅಗ್ನಿ,ಸೂರ್ಯ,ವಾಯು,ಚಂದ್ರ ಅದರ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस ब्रह्म के कारण से ही अग्नि, सूर्य, वायु, चन्द्रमा उसके कारण से ही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बुद्धि अन्दर होती है तथा मन उसकी अपेक्षा बाहर होता है यह भी भेद यहाँ पर वाच्य है।", "tgt_text": "ಬುದ್ಧಿಯು ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಅದರ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭೇದವೇ ಇಲ್ಲಿ ವಾಚ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्तिम आरण्यक में किसका वर्णन है?", "tgt_text": "ಅಂತಿಮ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಯಾರ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅಹಂ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ?", "tgt_text": "शरीरे अहमिति तादात्म्यबुद्धिं करोति कः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शार्ङ्गरवाद्यः यह समस्त पद है।", "tgt_text": "शार्ङ्गरवाद्यः इति पदं समस्तम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“त्वं तदसि” ( तू कहता है ) यहाँ पर तत्‌ अर्थात्‌ सर्वज्ञत्वादिविशिष्ट चैतन्य से त्वम्‌ अर्थात्‌ अल्पज्ञत्वादिविशिष्ट चैत्यन अभिन्न इस प्रकार से जब प्रतीत होता है, तब त्वं पद वाच्य का अल्पज्ञत्वादिविशिष्ट चैतन्य तत्पदवाच्य से सर्वज्ञत्वादि विशिष्ट चैतन्य से भेद व्यावृत्त होता है।", "tgt_text": "\"ತ್ವಂ ತದಸಿ\" ಇಲ್ಲಿ ಆ ತತ್ ಅರ್ಥದ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಾದಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚೈತನ್ಯವು ಅಲ್ಪಜ್ಞತ್ವಾದಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಅಭಿನ್ನಾವಾಗಿದೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ತ್ವಂ ಪದ ವಾಚ್ಯದ ಅಲ್ಪಜ್ಞತ್ವಾದಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಚೈತನ್ಯವು ತತ್ಪದವಾಚ್ಯದಿಂದ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಾದಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಭೇದವು ವ್ಯಾವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಸರು ಜೈಮಿನಿಗೆ ಸಾಮವೇದವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.", "tgt_text": "व्यासः जैमिनिं सामवेदं पाठितवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवमेव गोनागः इत्यादिकमस्योदाहरणम्‌ ।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಗೋನಾಗಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಖಂಡಾರ್ಥ ಎಂದರೆ ಜೀವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದ ಐಕ್ಯ.", "tgt_text": "अखण्डार्थो नाम जीवब्रह्मणोः ऐक्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं मध्यवर्तिसूत्रेषु \"निष्ठा च दुव्यजनात्‌' इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ 'दुव्यच्‌' इत्यस्य अनुवृत्तिः न भवति, परन्तु अस्मिन्‌ सूत्रे कथं द्व्यच्‌ इत्यस्य अनुवृत्तिः इति चेदुच्यते \"मण्डूकप्लुत्या' अत्र अनुवृत्तिः इति।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ' ನಿಷ್ಠಾ ಚ ವ್ಯಜನಾತ್ ' ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ' ದ್ವ್ಯಚ್ ' ಇದರ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ , ಆದರೆ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ವ್ಯಚ್ ಇದರ ಅನುವೃತ್ತಿ ಹೇಗೆ ಎಂದು ಯಾರಾದರು ಕೇಳಿದರೆ 'ಮಂಡೂಕಪ್ಲುತ್ಯಾ' ಇಲ್ಲಿ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಯೇ ಯಜ್ಞಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वहीं यागों के अनुष्ठानों का प्रतिपादन सबसे उत्तम रीति से किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पर्जन्यसूक्तस्य ऋषिः कः भवति ?", "tgt_text": "ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತದ ಋಷಿ ಯಾರು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಕಾರ್ತಕೌಜಪಾದಿಗಳ ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः सूत्रार्थः भवति- कार्तकौजपादीनां द्वन्द्वे पूर्वपदं प्रकृत्या भवति इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१७।। वेदाहमेतं पुरुषं महान्त॑मादित्यवर्णं तमसः परस्तात्‌। तमेव विदित्वाति मृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय।", "tgt_text": "१७॥ वेदाहमेतं पुरुषं म॒हान्त॑मादित्यव॑र्ण तम॑सः परस्तात्‌ तमेव विदित्वाति मृत्युमेति नान्यः पन्थां विद्यतेऽय॑नाय॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयजन्त - यज्‌-धातु से लड लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में यह रूप बना।", "tgt_text": "ಅಯಜಂತ - ಯಜ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಪುರುಷದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उभे इसका पूर्व और उत्तरपद में यह अर्थ है।", "tgt_text": "ಉಭೇ ಇದರ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪದದಲ್ಲಿ ಈ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸ್ವಪಾದಿಹಿಂಸಾಮಚ್ಯನಿಟಿ\" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ 'ಅಚಿ', 'ಅನಿಟಿ' ಎಂದು ಸಪ್ತಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "'स्वपादिहिंसामच्यनिटि' इत्यस्माद्‌ अचि अनिटि इति सप्तम्यन्तं पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಪ್ರಾಯೇಣ ಪೂರ್ವ ಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನಃ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಃ.", "tgt_text": "अत कहा जाता है प्रायेण पूर्व पदार्थ प्रधानः अव्ययी भावः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और उस प्रकार के वाक्य का प्रकृत सूत्र से एकश्रुति होने का विधान है।", "tgt_text": "ಆತರದ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಏಕಶ್ರುತಿಯು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ग्रह नामक पात्र में निष्काशित सोमरस स्थापित किया जाता है, बकरे के चर्म से निर्मित 'दशापवित्र' नामक तित उसे उसका परिशोधन किया जाता है।", "tgt_text": "ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಗ್ರಹವೆಂಬ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಜದ ಚರ್ಮದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 'ದಶಾಪವಿತ್ರ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ತಿತಉವಿನ ಪರಿಶೋಧನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಥಾ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂರು ಗ್ರಂಥದ ರಚನಾಕಾರರ ಪರಿಚಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ದೇಶಾನುಸಾರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿರಿ.", "tgt_text": "यथेच्छं शिक्षाशास्त्रस्य ग्रन्थत्रयं रचयितृपरिचयनिर्देशपुरःसरं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत: वह ज्ञान भ्रमप्रमाद आदिदोष वर्जित ही होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಜ್ಞಾನ ಭ್ರಮಪ್ರಮಾದ ಆದಿದೋಷ ವರ್ಜಿತವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೮. ಪ್ರಪೂರ್ವಕ ಉಕ್ಷ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್-ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "8. प्रपूर्वक उक्ष्‌-धातु से लड लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुलशब्दस्य अर्थः- \"क्वचित्प्रवृत्तिः क्वचिदप्रवृत्तिः क्वचिद्विभाषा क्वचिदन्यदेव। विधेर्विधानं बहुधा समीक्ष्य चतुर्विधं बाहुलकं वदन्ति इति।", "tgt_text": "ಬಹುಲ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ, ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ , ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ರೀತಿಯಿಂದ, ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ, ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಾಹುಲಕಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और अदितिऔर दिति को देखते हो।", "tgt_text": "किञ्च अदितिं दितिं च अवलोकयतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि अत्र पर्जन्यदेवतायाः माहात्म्यस्य प्रकटनं क्रियते , ततः तस्य भयङ्करं रूपं वर्ण्यते , ततश्च अस्यां पृथिव्याम्‌ उपयुक्तेन जलवर्षणेन शस्यविधानाय प्रार्थनाः क्रियन्ते ।", "tgt_text": "वैसे ही यहाँ पर्जन्यदेवता का माहात्म्य को प्रकट किया जाता हे, वहाँ उसके भयङ्कर रूप का वर्णन किया जाता है, और इस पृथिवी पर उपयुक्त रूप से जलवर्षण के द्वारा धन धान्य से पूर्ण करने के लिए प्रार्थना करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜತೇ ಔಣಾದಿಕ ಸನ್ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यजते औणादिक सन्प्रत्यय है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೯. ಫಲವೆಂದರೆ ಏನು? \"ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ\" ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚದಶೀಕಾರರಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "9 फल क्या होता है अह' ब्रह्मास्मि यहाँ पर पञ्चदशीकार के द्वारा उक्त ब्रह्म के अर्थ को लिखिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದ್ವಂದ್ವಸಮಾಸವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಕಾರ್ತ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪದವು ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "द्वन्द्वसमासत्वात्‌ प्रकृतसूत्रेण कार्त इति पूर्वपदम्‌ अन्तोदात्तं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तैत्तिरीयसंहितानुसारं यज्ञानां कृते यानि विधानानि सन्ति तत्र तादृशी दृढता न परिलक्ष्यते।", "tgt_text": "तैत्तिरीय संहिता के अनुसार यज्ञों के लिये जो विधान है, वहाँ उस प्रकार की दृढ़ता नहीं दिखाई देती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्राह्मणग्रन्थेषु च विविधानां विधीनां विषये आलोचितम्‌।", "tgt_text": "और ब्राह्मण ग्रन्थों में विविध विधियों के विषय में आलोचना है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जुए को छोडकर क्या करना चाहिए।", "tgt_text": "ಜೂಜನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಹವನೀಯೆ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸಿರಿ.", "tgt_text": "आहवनीये  इस रूप को सिद्ध कीजिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನೀನು ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದು ಯಾವುದೇ ಭಯವಿಲ್ಲದೇ ಹೊರಟುಹೋದೆ.", "tgt_text": "उसी प्रकार तुमने वृत्र को मारकर बिना भय के चले गए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೀರವತ್ತಮಮ್ - ವೀರ ಶಬ್ದದ ಮತುಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಮತ್ತು ತಮಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ವೀರವತ್ತಮಮ್ ಈ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वीरवत्तमम्‌ - वीर शब्द का मतुप्प्रत्यय करने पर और तमप्‌ प्रत्यय करने पर द्वितीया एकवचन में वीरवत्तमम्‌ यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೀಕ್ಷಣೀಯ-ಇಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಜಮಾನನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ, ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವಭೃಥಸ್ನಾನದ ಅನಂತರ ಪರಿಧಾನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೊರೆದು, ಉನ್ನೇತಾ ಎಂಬ ಪುರೋಹಿತನು ನೀಡಿದ ನವವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರಿಧಾನವಾಗಿ ಉಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "दीक्षणीय-इष्टिकाल में यजमान और उसकी पत्नी पांच दिन तक परिधृत वस्त्र अवभृथ स्नान के अनन्तर छोड़ कर उन्नेता नामक पुरोहित द्वारा प्रदत्त नवीन वस्त्र का परिधान करते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सप्तम, अष्टम, नवम प्रपाठकाः मिलित्वा 'तैत्तिरीयोपनिषदि'ति कथ्यते।", "tgt_text": "इसमें सात, आठ और नौवें प्रपाठकों को मिलाकर “तैत्तिरीय उपनिषद्‌' कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्निर्होता कविक्रतुः... इत्यादिमन्त्रस्य व्याख्यात।", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿರ್ಹೋತಾ ಕವಿಕ್ರತುಃ..... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तृतीयः भवति अयं कोशः।", "tgt_text": "यह तीसरा कोश है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. यङश्चाप्‌ सूत्र से क्या विधान होता है?", "tgt_text": "६. यङश्चाप्‌ इति सूत्रेण किं विधीयते?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव यज्ञियानां यज्ञार्हाणां प्रथमा मुख्या या एवङ्गुणविशिष्टाहं ताम्।", "tgt_text": "इसलिये ही यज्ञयों में यज्ञ को चाहने वाले प्रथम मुख्य रूप से मेरे इस प्रकार के गुणों का वर्णन करते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थः- अहं रुद्राय ब्रह्मद्वेषकारिणं घतकं शत्रुं हन्तुं तस्य धनुषं गृह्णामि।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ನಾನೇ ರುದ್ರನಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ದ್ವೇಷಿಸುವ ತ್ರಿಪುರ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಅವನ ಧನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यास्क ने भी कहा है - “तिस्त्र एवं देवता इति नैरुक्ता अग्निः पृथ्वी स्थानो वायुर्वेन्द्रो वाऽन्तरिक्षस्थानः सूर्यो द्युस्थानः'” इति।", "tgt_text": "यास्केनापि उक्तम्‌- \"तिस्र एव देवता इति नैरुक्ता अग्निः पृथिवीस्थानो वायुर्वेन्द्रो वाऽन्तरिक्षस्थानः सूर्यो द्युस्थानः\" इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಇಲ್ಲಿ 'ಯಾ - ಧಾತು'ವಿಗೆ \"ಕೃತ್ಯಾರ್ಥೇ ತವೈಕೇನ್ಕೇನ್ಯತ್ವನಃ\" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ 'ತವೈ- ಪ್ರತ್ಯಯ'ವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ \"ಯಾತವೈ\" ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अत्र याधातोः \"कृत्यार्थे तवैकेन्केन्यत्वनः\" इत्यनेन तवै-प्रत्ययेन यातवै इति रूपम्‌ अभवत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा उसके चित्त में मल आ जाता है।", "tgt_text": "ಅದರ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಮಲವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथादर्शतलप्रख्ये पश्यत्यात्मानमात्मनि (महा. शान्ति. २०४.८)  पापकर्मणः क्षयात्‌ अर्थात्‌ निषिद्धकर्माचरणेन उत्पन्नस्य अधर्माख्यस्य संस्कारस्य यदि क्षयः भवेत्‌ तर्हि ज्ञानम्‌ उत्पद्येत।", "tgt_text": "ಯಥಾದರ್ಶತಲಪ್ರಖ್ಯೇ ಪಶ್ಯತ್ಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಿ (ಮಹಾ. ಶಾಂತಿ. ೨೦೪.೮) ಪಾಪಕರ್ಮದ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಅಂದರೆ ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಆದ ಅಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಕ್ಷಯವಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शतपथब्राह्मणस्य प्रारम्भे एव सहेतुकविधेः निर्देशः समुपलब्धो भवति।", "tgt_text": "शतपथ ब्राह्मण के प्रारम्भ में ही हेतु के साथ ही विधि का निर्देश उपलब्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाश्चात्त्यों के द्वारा पाइथागोरस आदि ज्यामिति शास्त्र रचे हुए है, जो कल्पना की है, वे शुल्वसूत्र को देखकर दृढ़ इच्छा करते हैं की यह ज्यामिति शास्त्र भारतीयों के द्वारा पाश्चात्य ज्यामिति शास्त्र उत्पत्ति से बहुत वर्षों पहले ही प्रकट कर दी है।", "tgt_text": "ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಪೈಥಾಗೋರಸ್ ಆದಿ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಅವು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿದೆ, ಆ ಶುಲ್ವ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ದೃಢ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಏನೆಂದರೆ ಈ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಭಾರತೀಯರ ದ್ವಾರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಕಟವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शतपथब्राह्मणः तु विधिविधानानाम्‌ एकं विशालं समूहम्‌ उपस्थापयति।", "tgt_text": "ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳ ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಮೂಹವು ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर भी सुखसाधन भी कल्याणकारी कहलाते है।", "tgt_text": "ಆದರು ಸುಖಸಾಧನೆಯನ್ನೇ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "षटित्रचतुर्भ्यो हलादिः इस सूत्र से यहाँ हलादिः इस प्रथमा एकवचनान्त पद, कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमा एकवचनान्त पद, सावेकाचस्तृतीयादिर्विभक्तिः इससे यहाँ विभक्तिः इस प्रथमा एकवचनान्त पद की अनुवृति है।", "tgt_text": "ಷಟ್ತ್ರಿಚತುರ್ಭ್ಯೋ ಹಲಾದಿಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಹಲಾದಿಃ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ , ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಯೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ , ಸಾವೇಕಚಸ್ತೃತೀಯಾದಿರ್ವಿಭಕ್ತಿಃ ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತಿಃ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದಿವ್ಯ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯು ಅವನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "दिव्य देवताओं का भी वह ही अधिपति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ इस लोक में उत्पन्न होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ व्ययीभाव समास का पाठ में टच्‌ प्रत्यय विधायक चार सूत्रों का उल्लेख किया गया है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ನಾಲ್ಕು ಸೂತ್ರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं च सूत्रार्थः भवति|", "tgt_text": "और सूत्र का अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हे आदित्य, श्रीः लक्ष्मीः च ते तव पत्न्यौ।", "tgt_text": "हे आदित्य, लक्ष्मी तेरी पत्नी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- आहवनीये यहाँ पर आ पूर्वक हु धातु से कृत्यल्युटो बहुलम्‌ इस सूत्र से बाहुल के अधिकरण अर्थ में अनीय- प्रत्यय करने पर अनीय-प्रत्ययान्त के रेफ की हलन्त्यम्‌ इस सूत्र से इत्संज्ञा करने पर और तस्य लोप: इस सूत्र से इत्संज्ञक रकार के लोप होने पर आ हु अनीय इस स्थिति में धातु के उकार को गुण ओकार करने पर आ हो अनीय इस स्थिति में यथासंख्यमनुदेशः समानाम्‌ इस परिभाषा के परिष्कृत होने से एचोऽयवायावः इस सूत्र से ओकार के स्थान में अव्‌ यह आदेश होने पर आहव्‌ अनीय इस स्थिति में संयोग होने पर निष्पन्न आहवनीय इस शब्द स्वरूप के कृदन्त होने से वहाँ डऱ्याप्प्रातिपदिकात्‌, प्रत्ययः, परश्च इनके अधिकार में वर्तमान स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङयोस्सुप्‌ इस सूत्र से इक्कीस स्वादि प्रत्ययों की प्राप्ति में सप्तमी एकवचन की विवक्षा में ङि प्रत्यय करने पर ङि प्रत्यय के आदि ङकार की लशक्वतद्धिते इस सूत्र से इत्संज्ञा और तस्य लोप: इस सूत्र से इत्संज्ञक ङकार के लोप होने पर आहवनीय इ इस स्थित्ति में एकः पूर्वपरयोः इस अधिकार में पढ़े हुए आद्गुणः इस सूत्र से उन अकार और इकार के स्थान में गुण होने पर स्थान आनन्तर्य से एकार हुआ सभी का संयोग करने पर आहवनीये यह रूप सिद्ध हुआ।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- आहवनीये इत्यत्र आपूर्वकात्‌ हुधातोः कृत्यल्युटो बहुलम्‌ इति सूत्रेण बाहुलके अधिकरणार्थ अनीयर- प्रत्यये अनीयर्‌-प्रत्ययान्तस्य रेफस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायां तस्य लोपः इति सूत्रेण इत्संज्ञकस्य रकारस्य लोपे आ हु अनीय इति जाते धातोः उकारस्य गुणे ओकारे आ हो अनीय इति जाते यथासंख्यमनुदेशः समानाम्‌ इति परिभाषया परिष्कृतेन एचोऽयवायावः इति सूत्रेण ओकारस्य स्थाने अव्‌ इत्यादेश आहव्‌ अनीय इति जाते संयोगे निष्पन्नस्य आहवनीय इति शब्दस्वरूपस्य कृदन्तत्वात्‌ ततः झङ्याप्प्रातिपदिकात्‌, प्रत्ययः, परश्च चेत्यधिकृत्य प्रवर्तमानेन स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्डेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङ्योस्सुप्‌ इति सूत्रेण एकविंशतिषु स्वादिप्रत्ययेषु प्राप्तेषु सप्तम्येकवचनविवक्षायां ङिप्रत्यये ङिप्रत्ययादेः ङकारस्य लशक्वतद्धिते इति सूत्रेण इत्संज्ञायां तस्य लोपः इति सूत्रेण च इत्संज्ञकस्य ङकारस्य लोपे आहवनीय इ इति स्थिते एकः पूर्वपरयोः इत्यधिकारे पठितेन आद्गुणः इति सूत्रेण तयोः अकारस्य इकारस्य च स्थाने गुणे स्थानत आन्तर्यात्‌ एकारे सर्वसंयोगे आहवनीये इति रूपं सिध्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रकरणे प्रतिपाद्यस्य वस्तुनः प्रतिपाद्यस्थले प्रशंसनम्‌ अर्थवादः।", "tgt_text": "प्रकरण में प्रतिपाद्य वस्तु की प्रतिपाद्य स्थल मे प्रशंसा करना अर्थवाद कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾರ ಮತದಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಪರ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತಪರವಾದ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "केषां मते उदात्तपरस्य स्वरितपरस्य अनुदात्तस्य स्वरितो भवति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೈದಿಕವ್ಯಾಕರಣವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वैदिकव्याकरणम्‌ अत्यन्तं प्रमुखतां भजते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "11.4 ) शमादिषट्कसम्पत्ति शम, दम, उपरति, तितिक्षा, श्रद्धा तथा समाधान ये छः शमादि षट्‌ सम्पत्ति होती है।", "tgt_text": "11.4) शमादिषट्कसम्पत्तिः- शमः दमः उपरतिः तितिक्षा श्रद्धा समाधानम्‌ इति एतत्‌ शमादिषट्कम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यत्‌ प्रमीयते तत्‌ प्रमेयमिति विवेकः।", "tgt_text": "ಯತ್ ಪ್ರಮೀಯತೇ ತತ್ ಪ್ರಮೇಯಮಿತಿ ವಿವೇಕಃ |"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌ ।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಸ್ತಿ- ಅಸ್ ಧಾತುವಿನ ಲಟ್ - ಲಕಾರದ ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्ति - अस्‌-धातोः लट्-लकारस्य प्रथमपुरुषस्य एकवचने रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तार्किक व्यक्ति अपनी बुद्धि से कुछ भी कल्पना कर सकता है।", "tgt_text": "तार्किको हि अनागमज्ञः स्वबुद्धिपरिकल्पितं यत्किञ्चिदेव कल्पयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( ಪ್ರ. ಉಪ. ೪.೮) ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳ ಯಾವ ಗತಿ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "(प्र.उप. ४.८ ) अथ बुद्धिमनसोश्च का गतिरिति चिन्त्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूजनात्‌ यह पञ्चमी एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಪೂಜನಾತ್ ಇದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यदि यहाँ पर ही चित्तवृत्तिनिरोध हो तो साधनचतुष्टयसम्पन्न गुरु के पास में नहीं जाए।", "tgt_text": "यदि अत्रैव चित्तवृत्तिनिरोधः स्यात्‌ तर्हि साधनचतुष्टयसम्पन्नः गुरुसमीपं न गच्छेत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮಕರ್ಮದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗಿ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು \"ಬ್ರಹ್ಮವೇದ\" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ब्रह्म कर्म का प्रतिपादन करने से अथर्ववेद 'ब्रह्मवेद' कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೪. ಆತ್ಮದ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳು ಯಾವುವು ?", "tgt_text": "14. आत्मा के चार पैर कौन-कौन से है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕೋಶದ ಹಾಗೆ ಹಾಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಕೋಷವೆಂದು ಕರೆಯುವರು.", "tgt_text": "कोश के समान आच्छादकत्व होने से इसका कोश नाम दिया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞಾದಿಗಳು, ಆರಂಭವಾಗದ ಅನನುಷ್ಠಾನಗಳಿಂದ ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯವಾದ ನಿಷ್ಕರ್ಮಭಾವವಾದ ಕರ್ಮಶೂನ್ಯತೆಯ ಪುರುಷನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ. ಕೇವಲ ಸಂನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕರ್ಮಪರಿತ್ಯಾಗಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಜ್ಞಾನರಹಿತದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "कर्मणाम्‌ यज्ञादीनाम्‌ , अनारम्भात्‌ अननुष्ठानात्‌ नैष्कर्म्यं निष्कर्मभावं कर्मशून्यतां पुरुषः न अश्नुते, न प्राप्नोति इत्यर्थः। नापि संन्यसनादेव केवलात्‌ कर्मपरित्यागमात्रादेव ज्ञानरहितात्‌ सिद्धिं नैष्कर्म्यलक्षणां समधिगच्छति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "9 लक्षणा किसे कहते हैं?", "tgt_text": "९. लक्षणा नाम किम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवम्‌ अस्य सूत्रस्यार्थः समायाति - \"समानाधिकरणपदकः तत्पुरुषसमासः कर्मधारयसंज्ञको भवति\" इति ।", "tgt_text": "एव इस सूत्र का अर्थ है-समानाधिकरण पदक तत्पुरुष समास कर्मधारय संज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಪಾಂಡುಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜನಿಂದ ಜರ್ಮನ್ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ರಾಥ ಮಹೋದಯರಿಗೆ ಉಪಹಾರ ರೂಪವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.", "tgt_text": "वह पाण्डुलिपि कश्मीर राजा के द्वारा जर्मन विद्वान राथ महोदय के लिए उपहार रूप में भेजी थी।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತತ್ಪರಾಯಣ ಮತ್ತು ಅದೇ ಪರಮ್ ಅಯನಂ ಪರಾ ಗತಿಃ ಎಂದು ಆತ್ಯಂತಿಕವನ್ನು ಯಾರು ಪಡೆದಿರುವರೋ ಅವರು ತತ್ಪರಾಯಣರು ಕೇವಲ ಆತ್ಮರತರು ಎಂದರ್ಥ. ಯಾರ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾಶವಾದ ಆತ್ಮದ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೆ ದೇಹಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದೇ ಮೋಕ್ಷವು ಜ್ಞಾನನಿರ್ಧೂತಕಲ್ಮಷವು ಯಥೋಕ್ತವಾದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೊರ್ಧೂತವು ನಾಶಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "वह परब्रह्म ही जिनका परम अयन आश्रय परमगति है अर्थात्‌ जो केवल आत्मामें ही रत हैं वे तत्परायण हैं (इस प्रकार) जिनके अन्तःकरण का अज्ञान ज्ञान द्वारा नष्ट हो गया है एवं उपर्युक्त ज्ञान द्वारा संसार के कारण रूप पापादि दोष जिनके नष्ट हो चुके हैं ऐसे ज्ञान निर्धूतकल्मष संन्यासी अपुनरावृत्ति को अर्थात्‌ जिस अवस्था को प्राप्त कर लेने पर फिर देह से सम्बन्ध होना छूट जाता है ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण समासान्तः अच्प्रत्ययो विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸಾಂತ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अश्याम्‌ व्याप्नुयाम्‌।", "tgt_text": "ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४४. प्रकरण प्रतिपाद्यस्य अर्थस्य प्रमाणान्तरेण अविषयीकरणम्‌ अपूर्वता इति।", "tgt_text": "೪೪. ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಮಾಣಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅವಿಷಯೀಕರಣ ಮಾಡುವುದು ಅಪೂರ್ವತಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यूयं दिवः अन्तरिक्षसकासात्‌ नः अस्मादर्थं वृष्टिं ररीध्वं दत्त ।", "tgt_text": "ನೀವು ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ನಮ್ಮ ಜನರಿಗಾಗಿ ವೃಷ್ಠಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಾಲ ಹೋಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೆ ಕರೆತಂದರು.", "tgt_text": "बालो गतश्चेद्‌ आनीतः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ ಅವನ ಪ್ರಾರಬ್ಧಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಅವನ ನಾಶ ಆಗಲಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "ब्रह्मापरोक्षज्ञाने सत्यपि तस्य प्रारब्धकर्मणः नाशः न अभवत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यजुषा- यजुष्‌-शब्दस्य तृतीयैकवचने यजुषा इति रूपम्‌।", "tgt_text": "यजुषा - यजुष्‌-शब्द का तृतीया एकवचन में यजुषा रूप बना।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“* विशेषणं विशेष्येण बहुलम्‌” इस से ही सूत्रकार्य में सिद्ध होने पर इस सूत्र से किसलिए (किमर्थम्‌) प्रश्‍न आता है।", "tgt_text": "\"ವಿಶೇಷಣಂ ವಿಶೇಷ್ಯೇಣ ಬಹುಲಮ್\" ಇದರಿಂದ ಸೂತ್ರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ ಈ ಸೂತ್ರವು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे इस सूत्र का अर्थ होता है- भी, ही, भृहु, मद, जन, धन, दरिद्रा, और जागृ धातु के अभ्यस्तो को पित लसार्वधातुक के परे रहते प्रत्यय से पूर्व को उदात्त होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದರ್ಥವು ಹೀಗೆ - 'ಭೀ - ಹ್ರೀ - ಭೃ - ಹು - ಮದ - ಜನ - ಧನ - ದರಿದ್ರಾ ಹಾಗೂ ಜಾಗೃ' ಈ ಧಾತುಗಳ 'ಅಭ್ಯಸ್ತಸಂಜ್ಞಕ'ಗಳಿಗೆ ಪಿತ್ ಆದ ಲಸಾರ್ವಧಾತುಕವು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಹಿಂದಿರುವವುಗಳಿಗೆ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं स्वरितस्थाने विहितः यः यण्‌ ततः परस्य अनुदात्तस्य आकारस्य प्रकृतस्थाने स्वरितस्वरः विहितः", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರಿತಸ್ವರಯುಕ್ತವರ್ಣದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಣ್-ವರ್ಣವು ವಿಹಿತವಾಗಿದೆಯೋ ಅದರ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾದ ಆಕಾರದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाँच ज्ञानेन्द्रियां कौन-कौन सी है?", "tgt_text": "ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಯಾವುವು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವಗತ, ಸಜಾತೀಯ ಮತ್ತು ವಿಜಾತೀಯ.", "tgt_text": "स्वगतः सजातीयः विजातीयः च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವನು ಮೋಕ್ಷದ ಸಾಧನೆಯ ಅಧಿಕಾರೀ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.", "tgt_text": "वह मोक्ष साधना का अधिकारी गिना जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य पुंसि प्रथमाबहुवचनम्‌ भरन्तः इति।", "tgt_text": "ಅದರ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಭರಂತಃ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೨. ವೇದಾಂತದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.", "tgt_text": "१२. वेदान्तस्य प्रयोजनं विशदयत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हृत्प्रतिष्ठं यदजिरं जविष्ठं तन्मे मन शिवसङ्कल्पमस्तु॥६ ॥", "tgt_text": "ಹೃತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಂ ಯರದಜಿರಂ ಜವಿಷ್ಠಂ ತನ್ಮೇ ಮನ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ।।೬।।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆರನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿರುವ \"ಆಮಂತ್ರಿತಸ್ಯ ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು ?", "tgt_text": "षष्ठाध्यायस्थस्य 'आमन्त्रितस्य च' इति सूत्रस्य कः अर्थः ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಈ ದೃಶ್ಯಮಾನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನಿದೆಯೋ , ಅವೆಲ್ಲವು ಪುರುಷವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "सरलार्थः- यत्‌ किमपि दृश्यमानं जगत्‌ तत्‌ सर्वमपि स पुरुषः एव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धनम्‌। श्रद्धावान्‌।", "tgt_text": "ಶ್ರದ್ದಾವಂತ ಮನುಷ್ಯನ ಧನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकरण में शमादि छ: सम्पत्तियाँ अभीष्ट हैं।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಶಮಾದಿಷಟ್ಕದ ಸಂಪತ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇರುವವನು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार से मन की शुद्धि को सम्पादित करके वह प्रसन्न चित्त होकर के संसार से मुक्त हो जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे चत्वारि पदानि विद्यन्ते।", "tgt_text": "इस सूत्र में चार पद विद्यमान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಇಲ್ಲಿ ಆ ಪದದ ವ್ಯಾವರ್ತಕದ ಅಂದರೆ ವಿಶೇಷಣವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "फिर 'यहाँ' उस पद का व्यावर्तकत्व अर्थात्‌ विशेषणत्व होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "च यह अव्यय पद है।", "tgt_text": "’ಚ’ ಇದು ಅವ್ಯಯ-ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಹೇ ಇಂದ್ರ ಯಾವಾಗ ನೀನು ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದೆಯೋ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೃದಯ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಯ ಇರಲಿಲ್ಲ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಹಾಯಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವೃತ್ರ ಹಂತನನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಾವುದೇ ಪುರುಷನು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದನು.", "tgt_text": "व्याख्या - हे इन्द्र जब तुमने वृत्र को मारा उस समय तुम्हारे हृदय चित्त में कोई भी भय नहीं था उस समय तुमने सहायक के रूप में किसी भी वृत्रहन्ता को नहीं देखा तुम्हारे अतिरिक्त कोई भी पुरुष ऐसा करने में असमर्थ था।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಗ ಸರ್ವನಾಮತ್ವದಿಂದ ಸ್ಮೈ ಭಾವವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तदा सर्वनामत्वात्‌ स्मैभावः सिद्धः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "टच्‌ अभाव पक्ष में उपचर्मन्‌ प्रतिपादिक से सु का लोष होने पर “न लोपः प्रातिपदिकान्तस्य' इससे न लोप होने पर उपचर्म रूप निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಟಚ್ ಅಭಾವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಉಪಚರ್ಮನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸೌ ನ ಸೋರ್ಲುಕಿ \"ನ ಲೋಪಃ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾಂತಸ್ಯ\" ಇದರಿಂದ ನ ಲೋಪವಾದಾಗ ಉಪಚರ್ಮ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆ ಅದು ನಿಪಾತ ಆದ್ದರಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अतः निपातकारणात्‌ अयम्‌ आद्युदात्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಶ್ಚ ವರುಣಶ್ಚ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.", "tgt_text": "इन्द्रश्च वरुणश्च इति अत्र विग्रहः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಮಾಣದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪಥ್ಯನ ಮೂರು ಶಿಷ್ಯರಿದ್ದರು - ಜಾಜಲಿ, ಕುಮುದ ಮತ್ತು ಶೌನಕ.", "tgt_text": "प्रमाण के अनुसार से पथ्य के तीन शिष्य थे - जाजलि, कुमुद, और शौनक।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मयोग के अनन्तर ही उपासना के द्वारा अनुष्ठान में क्या हेतु है।", "tgt_text": "ಕರ್ಮಯೋಗಾನಂತರವೇ ಉಪಾಸನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಹೇತುವು ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जहाँ पर समाधि में ज्ञातूज्ञानज्ञेयरूप विकल्प भासित होते हैं।", "tgt_text": "तथैव ज्ञातृ-ज्ञानादीनाम्‌ ब्रह्मविवर्तत्वात्‌  भासते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृषायमाणः - वृष इव आचरन्‌ इत्यर्थ क्यङि दीर्घे शानचि मुगागे वृषायमाणः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ವೃಷಾಯಮಾಣಃ - ವೃಷ ಇವ ಆಚರನ್ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಂಗ್ , ದೀರ್ಘ ಶಾನಚ್ ಮತ್ತು ಮುಗಾಗ ಮಾಡಿದಾಗ ವೃಷಾಯಮಾಣಃ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गर्व, अहङ्कार का तथा स्मरण चित्त का विषय होता है।", "tgt_text": "गर्वः अहङ्कारस्य, स्मरणं च चित्तस्य विषयौ स्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಭೂತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मन-आदि जड़ की लोक में प्रवृत्ति देखी जाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैदिक कवि भी रस का प्रतिपादन करने में परम दक्ष थे।", "tgt_text": "वैदिककवयः अपि रसप्रतिपादने परमपटवः आसन्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದಾದ ನಂತರ ಸಮಾಸದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಕತ್ವ ಆಗುವುದರಿಂದ ಸು ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ಅರ್ಧ \"ಶಬ್ದದ ಪೂರ್ವನಿಪಾತವಾದಾಗ \"ಆದ್ಗುಣಃ\" ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಋಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುಣವಾದಾಗ ರಪರತ್ವವಿದ್ದಾಗ ಅರ್ಧರ್ಚ್ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः समासस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ सुब्लुकि, अर्धशब्दस्य पूर्वनिपाते \"आद्‌ गुणः\" इत्यनेन सूत्रेण अकारस्य ऋकारस्य च स्थाने गुणे रपरत्वे अर्धर्च इति भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಅಗ್ನಿಮ್ ಈಳೆ ಇದು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- अग्निम्‌ ईळे यह उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार जो यजमान मेरी स्तुति करता है मैं उस पुरुष की कामना को पूर्ण करती हुई उसकी रक्षा करती हूँ, उसको शक्तिशाली बना देती हूँ।", "tgt_text": "ईदृग्वस्त्वात्मिकाहं यं कामये यं पुरुषं रक्षितुमहं वाञ्छामि तं तं पुरुषमुग्रं कृणोमि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इनके संहिता और ब्राह्मण के विषय में यहाँ और अधिक जानोंगे।", "tgt_text": "एतयोः संहिताब्राह्मणयोः विषये अत्र अधिकतया ज्ञास्यति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ- गुण को कहने वाले शब्दों के उत्तरपद रहते विस्पष्टादि पूर्वपद को तत्पुरुष समास में प्रकृतिस्वर होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थः- विस्पष्टादीनि पूर्वपदानि गुणवचनेषूत्तरपदेषु प्रकृतिस्वराणि भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन पूर्व अम्‌ भूत सु इति समुदायः समाससंज्ञकः।", "tgt_text": "उससे पूर्व अम्‌ भूत सु यह समुदाय समास संज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः ईळे इत्यत्र अनुदात्तं पदम्‌ एकवर्जम्‌ इति सूत्रं न प्रवर्तते।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ’ಈಳೇ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ \"ಅನುದಾತ್ತಂ ಪದಮೇಕವರ್ಜಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವುದ್ಲಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वकर्मसु प्राणिनां मनः पूर्वप्रवृत्तेः मनःस्वास्थ्यं विना कर्माभावादित्यर्थः।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮೊದಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮನ ಪೂರ್ವಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮನದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಈ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद प्रक्रियाकार्य में भूतपूर्व: रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ततश्च प्रक्रियाकार्ये भूतपूर्वः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "घन इव श्यामः (बादल के समान काला) इस लौकिक विग्रह में घन सु श्याम सु इस अलौकिक विग्रह में उपमानवाचक घन सु सुबन्त को समान अधिकरण से श्याम सु इस सामान्य वचन के साथ विकल्प से प्रकृतसूत्र से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಘನ ಇವ ಶ್ಯಾಮಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ , ಘನ ಸು ಶ್ಯಾಮ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಉಪಮಾನವಾಚಕವಾದ ಘನ ಸು ಎಂಬ ಸುಬಂತ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣದಿಂದ ಶ್ಯಾಮ ಸು ಸಮಾನವಚನದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜಾಗೃದವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವದ ವೈಶ್ವಾನರ ಎಂದು ಹೆಸರು.", "tgt_text": "जाग्रवदवस्थायां जीवस्य वैश्वानर इति नाम।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन विधानों के विषयों पर मीमांसकों द्वारा किया अभिधान अर्थवाद होता है।", "tgt_text": "ಈ ವಿಧಾನಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮೀಮಾಂಸಕರಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಭಿಧಾನ ಅರ್ಥವಾದ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಚ್ಚೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಶ್ವ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಪ್ರತೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಕುದುರೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಗ್ರಹಣ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इति इच्छावशात्‌ अश्वार्थप्रतीतियोग्यतासत्त्वं अपि अश्वः न प्रतीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರನು ಕಪಟ ಅಸುರರನ್ನು ಕೊಂದು, ಸೂರ್ಯ ಉಷಾಕಾಲ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಿದರು.", "tgt_text": "इन्द्र ने कपटी असुरों को मारा, सूर्य उषःकाल और आकाश को उत्पन्न किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स तत्र अधिकृतः।", "tgt_text": "वह ही वहाँ पर अधिकृत होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अथर्ववेद को अनेक प्रकार के विचार से जाना जाता है कि दो धाराओं के मिश्रण का परिणाम स्वरूप यह फल है।", "tgt_text": "अथर्ववेदस्य बहुविधविचारेण ज्ञायते - यद्‌ द्वयोः धारयोः मिश्रणस्य परिणतफलम्‌ इदम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इससे चित्प्रत्ययान्त का प्रकृति प्रत्यय समुदा के अन्त्य स्वर को उदात्त करने का नियम किया है।", "tgt_text": "अनेन चित्प्रत्ययान्तस्य प्रकृतिप्रत्ययसमुदास्य अन्त्यस्य स्वरस्य उदात्तत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आहनसम्‌ इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "ಆಹನಸಮ್ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪಮೇಯ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಉಪಮಾನಗಳಾದ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಗಳು ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಸುಬಂತಗಳ  ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಧಾರಣ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ,ತತ್ಪುರುಷಸಂಜ್ಞಕವು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उपमेय सुबन्त को उपमान व्याघ्रादि समानाधिकरण सुबन्तों के साथ विकल्प से समास होता है, साधारण धर्म का अप्रयोग होने पर और तत्पुरुषसंज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಾವವರ್ಣಃ ಇದರ ಸು ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ್ಣವೆಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ साववर्णः इसका सु के परे अवर्णः यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಶಬ್ದಪ್ರಮಾಣವ ವೇದದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಲ್ಲ.", "tgt_text": "इदं शब्दप्रमाणं वेदस्य अस्तित्वं प्रतिपादयितुं न समर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೈವಸ್ವತ-ಯಮ-ದಿವ-ಭೂಮಿ-ಸಮುದ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿದೆ.- \"ಯತ್ ಮೇ ಯಮಂ ವೈವಸ್ವತಂ ಮನೋ ಜಗಾಮ ದೂರಕಮ್\"", "tgt_text": "वैवस्वत- यम ने दिन, भूमि, समुद्र आदि के पास जाकर लोगों के मन परिवर्त्तन के लिये प्रार्थन की है - “यत्‌ ते यमं वैवस्वतं मनो जगाम दूरकम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "9 फल क्या होता है अह' ब्रह्मास्मि यहाँ पर पञ्चदशीकार के द्वारा उक्त ब्रह्म के अर्थ को लिखिए।", "tgt_text": "೯. ಫಲವೆಂದರೆ ಏನು? \"ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ\" ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚದಶೀಕಾರರಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस स्य प्रत्यय के होने पर भी सुप्‌ सिद्ध है।", "tgt_text": "तेन स्यप्रत्यये सत्यपि सुप्त्वं सिद्ध्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भोज्यम्‌ इति कृत्यप्रत्ययान्तं पदम्‌, स्वरितं च।", "tgt_text": "ಭೋಜ್ಯಮ್ ಇದು ಕೃತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯಾಂತ ಪದ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈಶ್ವರನ ಈ ಸಮಷ್ತಿಯು ಎಲ್ಲ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾರಣಶರೀರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ईश्वरस्य इयं समष्टिः अखिलकारणत्वात्‌ कारणशरीरं भवति। आकाशादयः अत्रैव उपरमन्ते इति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(2.1.34) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಯಜ್ಞಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲು ಮಂತ್ರವು ಏಕಶ್ರುತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಪಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಶ್ರುತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "(२.१.३४) सूत्रार्थः - यज्ञक्रियायां मन्त्र एकश्रुतिः स्याज्जपादीन्‌ वर्जयित्वा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परिभाषा पद उपस्थित करता है।", "tgt_text": "ಪರಿಭಾಷಾವು ಪದಗಳನ್ನು ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र निश्चयपूर्वकं किमपि वक्तुं न शक्यते, यद्‌ एतैः आचार्यैः ब्राह्मणग्रन्थानां निर्माणं कृतम्‌ इति।", "tgt_text": "यहाँ निश्चयपूर्वक कुछ भी नहीं कह सकते हैं, कि इन आचार्यों के द्वारा ब्राह्मण ग्रन्थों का निर्माण हुआ हो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भूलोकस्य देवेषु अग्निः, अन्तरिक्षस्य इन्द्रः, द्युलोकस्य च सूर्यः इति एते मुख्याः देवाः।", "tgt_text": "ಭೂಲೋಕದ ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ಮತ್ತು ದ್ಯುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಎಂಬುವ ದೇವರು ಮುಖ್ಯರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "फिर भी वह प्रतिपाद्यमान प्रयोजन के लाभ के लिए अधिकारी हो इस प्रकार से समझना चाहिए।", "tgt_text": "तथापि स प्रतिपाद्यमानस्य प्रयोजनस्य लाभाय अधिकारी इत्येव अभ्युपगन्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यज्ञीयानुष्ठानेन सह तदसन्तर्गतः दार्शनिकविचारः अपि अस्य मुख्यविषयोऽस्ति।", "tgt_text": "यज्ञीय अनुष्ठान के साथ उसके अन्तर्गत दार्शनिक विचार भी इसका मुख्य विषय है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "क्व॑ वोऽश्वाः इति रूपं साधयत।", "tgt_text": "क्व॑ वोऽश्वाः इस रूप को सिद्ध कीजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङतिङः इस सूत्र से तिङ इस प्रथमान्त पद की अनुवृति है।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "असावित्यन्तः इस वार्तिक से निगद में प्रथमान्त पद का अन्त उदात्त होता है।", "tgt_text": "असावित्यन्तः इति वार्तिकेन निगदे प्रथमान्तस्य पदस्य अन्तः उदात्तो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्पुरुषसमासस्य बहवः भेदा भवन्ति।", "tgt_text": "ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದ ಬಹಳ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಭೇದಗಳು ಇರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿರುಕ್ತವು ನಿಘಂಟುವಿನ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "निरुक्तं निघण्टोः महत्त्वपूर्णा टीका अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतानि अस्मिन्‌ पाठे क्रमशः विशदीकृतानि।", "tgt_text": "ಇವುಗಳನ್ನು ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चित्तवृत्तिर्नाम चित्तस्य विषयाकारः परिणामः।", "tgt_text": "चित्तवृत्ति से तात्पर्य है चित्त का विषायाकार परिणाम।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“कश्यप देखने वाला होता है।", "tgt_text": "ಕಶ್ಯಪರು ನೋಡುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಾಮ್ಯಾನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯದಿಂದ ಪುರೋಡಾಶವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು, ಅಲ್ಲಿ ಗೋಧೂಮದ ವ್ಯವಹಾರವು ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "काम्यानुष्ठाने धान्येन पुरोडाशस्य निर्माणं कर्तव्यम्‌, तत्र गोधूमस्य व्यवहारः निषिद्धः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्योकि वह ही जलवर्षा के द्वारा औषधियों में गर्भरूप से बीजो को धारण करते है।", "tgt_text": "यतो हि स जलवर्षकः ओषधीषु गर्भरूपेण बीजानि धारयति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"ऋक्पूरब्धूपथामानक्षे\" इति सूत्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "\"ಋಕ್ ಪೂರಬ್ಧೂಃ ಪಥಾಮಾನಕ್ಷೆ\" ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- पचति गोत्रम्‌ यहाँ पर तिङन्त से परे गोत्र शब्द विद्यमान है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- पचति गोत्रम्‌ इत्यत्र तिङन्तात्‌ परं गोत्रशब्दः विद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन पांच मंत्रों में श्रद्धा के मुख्यरूप से क्या क्या कर्तव्य होने चाहिए उसको कहा गया है।", "tgt_text": "ಈ ಐದು ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ದೆಯ ಮುಖ್ಯರೂಪದಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಇರಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "व्याख्या- प्रश्नोत्तररूपेण ब्राह्मणादिसृष्टिं ब्रह्मवादिनां प्रश्ना उच्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह अनित्य होता है।", "tgt_text": "ಅದು ಅನಿತ್ಯ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाठगतप्रश्नानाम्‌ उत्तराणि - वाक्‌ ऋषिः, त्रिष्टुप्‌ छन्दः, २ जगती, वाक्‌ देवता।", "tgt_text": "ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ- ವಾಕ್ ಋಷಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದ, ಜಗತೀ ಛಂ, ವಾಕ್ ದೇವತಾ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗಂದರೆ - \"ಮಾ ವಾಮೇತೌ ಮಾ ಪರೇತೌ ರಿಷಾಮ್\" (ಋ.ವೇ. ೧೦.೧୭೮.೨), \"ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರಮಸೌ ಧಾತಾ\"(೧೦.೧೯೦.೩).", "tgt_text": "यथा - मा वामेतौ मा परेतौ रिषाम्‌ (ऋ.वे.१०.१७८.२), सूर्याचन्द्रमसौ धाता (१०.१९०.३)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि वेदाङ्गसहितं विधिम्‌ अनुसृत्य वेदाध्ययनं भवति तर्हि प्रमाता वेदपाठकाले एव वेदान्ततत्त्वं जानाति।", "tgt_text": "ವೇದಾಂಗಸಹಿತವಾದಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ವೇದಾಧ್ಯಯನವಾದರೆ ಪ್ರಮಾತಾ ವೇದಪಾಠದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ವೇದಾಂತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "संसारचक्रं प्राप्नोति", "tgt_text": "तथा संसारचक्र को प्राप्त करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परिनिष्ठतत्व से साधुः लौकिक विग्रह होता है।", "tgt_text": "ಪರಿನಿಷ್ಠತತ್ವದಿಂದ ಸಾಧುಃ ಇದು ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रद्धा से अग्नि प्रज्वलित होती है, अर्थात्‌ ज्ञान अग्नि का प्रज्वलन श्रद्धा से ही होता है।", "tgt_text": "ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬೆಂಕಿಯು ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾನವು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಭೂವ - ಭೂ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "बभूव - भूधातु से लिट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ लौकिक विग्रह परिनिष्ठतः अर्थात्‌ व्याकरण से संस्कृत।", "tgt_text": "तत्र लौकिकविग्रहः परिनिष्ठितः अर्थाद्‌ व्याकरणेन संस्कृतः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१५ . व्युत्थानसंस्कारस्य अभिभवः कथं भवति?", "tgt_text": "15. व्युत्थान संस्कार का अभिभव कैसे होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಪ್ರಮಾತನೋ ಅವನೇ ಅಧಿಕಾರೀ ಎಂದು.", "tgt_text": "यः प्रमाता सः अधिकारी इति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌ - अस्य वार्तिकस्योदाहरणं वागर्थाविव इति।", "tgt_text": "उदाहरण -इस वार्तिक का उदाहरण वागर्थाविव है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार ईशावास्यमिदं सर्वम्‌ इति मन्त्रा अंश से आरम्भ होने के कारण ईशावास्य उपनिषद्‌ इस नाम से भी सुना जाता है।", "tgt_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ಇಶಾವಾಸ್ಯಮಿದಂ ಸರ್ವಮ್ ಎಂಬ ಮಂತ್ರ ಭಾಗದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಇಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷದ್ ಅನ್ನು ಇದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किसका अधिकारी यह प्रश्‍न उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "कस्य अधिकारी इति प्रश्‍न उदेति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“यमर्थमधिकृत्य प्रवर्तते तत्‌ प्रयोजनम्‌” (1.1.24) यह गौतमीय सूत्र भी कहता है की जिस-जिस वस्तु की प्राप्ति के लिए कोई भी पुरुष किसी भी कार्य में प्रवृत्त होता है वह ही प्रयोजन कहलाता है।", "tgt_text": "“यमर्थमधिकृत्य प्रवर्तते तत्‌ प्रयोजनम्‌”(१.१.२४) इति गौतमीयं सूत्रम्‌ अपि कथयति यत्‌ यद्‌ वस्तु अधिकृत्य अर्थात्‌ यस्य वस्तुनः प्राप्तये पुरुषः कस्मिन्नपि कार्ये प्रवृत्तः भवति, तद्‌ वस्तु एव प्रयोजनम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आयुष्य सूक्तों में दीर्घायु के लिए प्रार्थना की है।", "tgt_text": "ಆಯುಷ್ಯ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾಯುವಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तच्च कर्म कर्मफलम्‌ अनाश्रित्य कर्तव्यम्‌।", "tgt_text": "ಆ ಕರ್ಮ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೇ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ನಿಷಿದ್ಧ.", "tgt_text": "अतः इदं निषिद्धम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ \"ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಉದಾತ್ತಃ' ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे \"कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः\" इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶರೀರ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆಲಾಪ, ವಿವಾಹ, ಪ್ರಣಯಕಥಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?", "tgt_text": "एवञ्च देवानां शरीरं चैतन्यं च न भवति चेत्‌ आलापः, विवाहः, प्रणयकथा वा कथं स्यात्‌ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र \"न' इति तु इति च अव्ययपदम्‌, सुब्रह्मण्यायाम्‌ इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌, स्वरितस्य इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌, उदात्तः इति च प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "वहाँ “न' और 'तु' ये अव्ययपद है, सुब्रह्मण्यायाम्‌ यह सप्तमी एकवचनान्त पद है, स्वरितस्य यह षष्ठी एकवचनान्त पद है, और उदात्तः यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य सर्वाणि पापानि विनश्यन्ति।", "tgt_text": "ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पूजाग्रहणं मतिबुद्धिपूजार्थेभ्यः च यह सूत्र का उपलक्षण है।", "tgt_text": "पूजाग्रहणं मतिबुद्धिपूजार्थभ्यश्च इति सूत्रोपलक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या - छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह निषेध सूत्र है, और विधि सूत्र भी है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಆರು ವಿಧದ ಪಾಣಿನೀಯಸೂತ್ರಗಲಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಷೇಧಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹರಿ ಎನ್ನುವುದು ಉತ್ತರಪದವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "हरि इति उत्तरपदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ - \"ಯಸ್ಮಿನ್ ವಿಶ್ವಾನಿ ಪೌಂಸ್ಯಾ\" (ಋ.1.6.9) ಎಂದು, \"ಸುತೇ ದೇಧಿಷ್ವ ನಶ್ಚನಃ\" (ಋ.1.3.6) ಎಂದು.", "tgt_text": "उदाहरण - इसका उदाहरण है - यस्मिन्‌ विश्वानि पौंस्या (ऋ.१.६.९) इति, सुते देधिष्व नश्चनः (ऋ.१-३-६) इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे चतुर सारथि लगाम से घोड़ो को इधर उधर अपने वश में चलाता है।", "tgt_text": "यथा सुसारथिरभीशुभिः प्रग्रहैः वाजिनः अश्वान्‌ नेनीयत इत्यनुषङ्गः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद “आद्गुणः” इस सूत्र से पूर्व शब्द के वकार के उत्तर के अकार का इषुकामशमी इसका अकार और इकार का गुण एकादेश होने पर एकार के सर्व संयोग होने पर पूर्वेषुकामशमी रूप निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "ततः \"आदू गुणः\" इति सूत्रेण पूर्वशब्दस्य वकारोत्तरस्य अकारस्य इषुकामशमीत्यस्य इकारस्य च स्थाने गुणे एकादेशे एकारे सर्वसंयोगे पूर्वेषुकामशमी इति निष्पद्यते|"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सच्चिदानन्दम्‌ अद्वयं ब्रह्म वस्तु।", "tgt_text": "सच्चिदानन्द अद्वितीय ब्रह्म ही वस्तु होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समास विधायक सूत्रार्थ लेखन अवसर पर बहुत \"समस्यते'' इस पद का प्रयोग है।", "tgt_text": "ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ತುಂಬಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ \"ಸಮಸ್ಯತೆ\" ಎಂಬ ಪದದ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "( महान्तः ) मत्स्याः अस्मान्‌ खादिष्यन्ति।", "tgt_text": "(विशाल) मछली हमको निगल न जाए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(श्लोकवार्तिकम्‌ 1.1.17) श्रोता तथा ज्ञाता ग्रन्थ के अर्थ तथा सम्बन्ध को जानकर के ग्रन्थ के अध्ययन में प्रवृत होते है।", "tgt_text": "(ಶ್ಲೋಕವಾರ್ತಿಕ ೧.೧.೧೭) ಶೃತಿಯಿಂದ ತಿಳಿದ ಗ್ರಂಥದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿದು ಗ್ರಂಥಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कथं सन्ति इति चेत्‌ जीवः एतत्‌ सर्व सृजति।", "tgt_text": "ಅವು ಹೇಗಿವೆ ಎಂದರೆ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಸುಪಃ ಇದು ಪಂಚಮ್ಯಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "असुपः यह पञ्चम्यन्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಅತಿಕ್ರಿಕ್ತವಿದ್ಯೆಯು ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "वेदान्ते मनसः अतिरिक्ता अविद्या नास्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र विभाषा इति अव्ययपदम्‌, 'छन्दसि' इति च सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "वहाँ विभाषा यह अव्ययपद है, और ' छन्दसि ' ये सप्तमी एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस अर्थ के विषय में कुछ भी भिन्न मत नहीं है।", "tgt_text": "अस्यार्थस्य विषये नास्ति किमपि भिन्नं मतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु ब्राह्मणग्रन्थाः सर्वे गद्यात्मका एव भवन्ति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳು ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿಯು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः निष्कामकर्मद्वारा यदा चित्तशुद्धिः भवति तदा इहामुत्रफलभोगविरागवान्‌ शमदमादिषट्सम्पत्तिम्‌ अर्जयित्वा संसारतापदाहम्‌ असहमानो मुमुक्षुः यदि ब्रह्मज्ञं गुरुमुपसद्य तन्मुखाद्‌ वेदान्तवाक्यं श्रुत्वा मननं निदिध्यासनं च आचरति तदा समाधौ ब्रह्मणि लीनस्य तस्य माया विध्वस्ता भवति।", "tgt_text": "अतः निष्काम कर्म द्वारा जब चित्त की शुद्धि होती है, तब यहाँ फलभोग से विरागवान होकर शम, दम आदि छः सम्पत्ति को प्राप्त करके संसार ताप अग्नि को सहन नहीं करने वाला मुमुक्षु यदि ब्रह्म गुरु के समीप जाकर उनके मुख से वेदान्त वाक्यों को सुनकर मनन और निदिध्यासन का आचरण करता है तब समाधि में ब्रह्म में लीन हो तब उसकी माया नष्ट होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्‌ क्रियमाणं कथ्यते।", "tgt_text": "ಅದನ್ನು ಕ್ರಿಯಮಾಣ ಎನ್ನುವರು"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಸರ್ಗದಿಂದ ವ್ಯವಹಿತವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ.", "tgt_text": "और उसका उपसर्ग से व्यवहित यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किन्तु ब्राह्मण ग्रन्थ सभी प्रकार से गद्यात्मक ही होते है।", "tgt_text": "किँ च ब्राह्मणग्रन्थाः सर्वथा गद्यात्मका एव भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳು ವೈದಿಕ ತತ್ವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्र मन्त्राः वैदिकेषु तत्त्वेन प्रसिद्धाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर आध्यात्मिक दो प्रकार का होता है शारीरिक तथा मानसिक।", "tgt_text": "ಇದರಲ್ಲೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವು ದ್ವಿವಿಧ. ಶರೀರಮ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಮ್ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए अङ्ग सहित वेद ही पढ़ने चाहिए।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂಗ ಸಹಿತವಾಗಿ ವೇದವನ್ನು ಓದಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಆಮಂತ್ರಿತಪದವು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ಮುಂಚೆ ಇರುವಂತಹ ’ದಿವಃ’ ಎಂಬ ಸುಬಂತಪದವು ಅವಯವವದ್-ಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस आमन्त्रितान्त पद के परे पूर्व में विद्यमान दिव: यह सुबन्त पद पर के अवयव के समान होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हमारी लौकिक संस्कृती में बहुत से याग हमारे द्वारा परिलक्षित तथा पालित हैं।", "tgt_text": "अस्माकं लौकिकसंस्कृतौ बहवः यागाः अस्माभिः परिलक्ष्यन्ते किञ्च पाल्यन्ते अपि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उपमान शब्द कब आद्युदात्त होता है?", "tgt_text": "उपमानशब्दः कदा आद्युदात्तः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಪದಿಸಿಕೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "इसलिए सर्पप्रथम इनको सम्पादित करके ब्रह्म जिज्ञासा करनी चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वपदविग्रहो भवति अनित्यसमासः।", "tgt_text": "ಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹ ಅನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन प्रकारेण वैदिकमन्त्राणां व्याख्यानस्य उपस्थापकत्वात्‌ ब्राह्मणस्येदं नामकरणमभवत्‌।", "tgt_text": "इस्री प्रकार से वैदिक मन्त्रों के व्याख्यान का भाग होने से इसका ब्राह्मण नामकरण हुआ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तव ईदृशं रूपं कः विस्मर्त्तु शक्नेति।", "tgt_text": "तेरे इस प्रकार के रूप को कौन भूल सकता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन तिङ्‌- शतृ-शानच्‌-इत्येते गृह्यन्ते।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ 'ತಿಙ್ - ಶತೃ - ಶಾನಚ್' ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಪುಂಸಕವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण नपुंसकत्वं विधीयते ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "26ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯದವರೆಗೆ ಖಿಲಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಕಲನವಿದೆ.", "tgt_text": "छबीसवें अध्याय से आरम्भ करके उनत्तिसवें अध्याय पर्यन्त सम्पूर्ण मन्त्रों का सङ्कलन किया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनात्म में आत्मबुद्धि आवरण से होती है।", "tgt_text": "अनात्मसु आत्मत्वबुद्धिः आवरणाद्‌ भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निघण्टु में पांच अध्याय हैं।", "tgt_text": "ನಿಘಂಟುವಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರಸವು ಕಾವ್ಯದ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "रसः आत्मा काव्यस्य इति आलंकारिकैः प्रतिपादितम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಹನ್ - ಹನ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अहन्‌ - हन्‌ - धातु से लङ प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आनन्दः स्वरूपानन्दः।", "tgt_text": "ಆನಂದವು ಸ್ವರೂಪಾನಂದವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रातिपदिक से ही उनकी प्रतीति होती है।", "tgt_text": "प्रातिपदिकेनैव तेषां प्रतीतिः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳಿಂದ ಪುರುಷನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿತ್ವವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इनसे पुरुष का सर्वव्यापित्व कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः - किमः लोपे सति क्रियाप्रश्ने अनुपसर्गम्‌ अप्रतिषिद्धं तिङन्तं विकल्पेन अनुदात्तं न भवति।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - किम का लोप होने पर क्रिया के प्रश्‍न में अनुपसर्ग अप्रतिषिद्ध तिङन्त को विकल्प करके अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और अडङिगरस ह्वारा दृष्ट मन्त्र तो अभिचार (मारने, मोहित और वशीकरण आदि-को करने में) होते है।", "tgt_text": "ಅಂಗೀರಸರಿಂದ ಅವರು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಮಂತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಆಭಿಚಾರಿಕಾ (ಹೊಡೆಯುವುದು, ಮೋಹಪಡಿಸುವುದು, ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸುವುದು)."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(೧೦.೩) ವಯಸಿಪ್ರಥಮೇ (೪.೧.೨೦) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಪ್ರಥಮವಯವಾಚಕ ಅದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತಕವಾದಾಗ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "(१०.३) वयसि प्रथमे (४.१.२०) सूत्रार्थः - प्रथमवयोवाचकात्‌ अदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ स्त्रीत्वे द्योत्ये ङीप्‌ प्रत्ययः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋक्षु बहुभिः ऋषिभिः विविधैः मधुरशब्दैः अनेके देवाः आदरेण भक्त्या च स्तुताः सन्ति।", "tgt_text": "ऋचाओं में बहुत से ऋषियों के द्वारा अनेक मधुर शब्दों से अनेक देवो की आदर से और भक्ति से स्तुति की गई है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और सूत्र का अर्थ है “मन्नन्तात्‌ प्रातिपदिक से अन्नन्त बहुव्रीहि से और प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योतक होने से विकल्प से डाप्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थो भवति - मन्नन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌, अन्नन्तात्‌ बहुव्रीहिसंज्ञकात्‌ प्रातिपदिकात्‌ च स्त्रीत्वे द्योत्ये वा डाप्‌ प्रत्ययः परः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कोऽपि स्वयं कथयति यत्‌ अहं सम्पूर्णं जीवनं व्याप्य मौनी अस्मि।", "tgt_text": "ನಾನು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮೌನಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಯಾರೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ व्यधिरणतत्पुरुष विधायक सूत्रों को इस पाठ में सन्निवेश किया गया।", "tgt_text": "तत्र व्यधिकरणतत्पुरुषविधायकानां सूत्राणाम्‌ अस्मिन्‌ पाठे सन्निवेशः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪುಂವತ್ಕರ್ಮಧಾರಯಜಾತೀಯದೇಶೀಯೇಷು ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ.", "tgt_text": "“पुंवत्कर्मधारयजातीयदेशीयेषु ”' इस सूत्र का एक उदाहरण दीजिये?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र च घृतादीनाम्‌ इति षष्ठीबहुवचनान्तं पदम्‌, च इति अव्ययपदम्‌।", "tgt_text": "और वहाँ घृतादीनाम्‌ यह षष्ठी बहुवचनान्त पद है, च यह अव्यय पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस अर्थ के विषय में कुछ भी भिन्न मत नहीं है।", "tgt_text": "ಇದರ ಅರ್ಥದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಿನ್ನ ಮತವು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अज्ञान के द्वार ज्ञान आवृत्त होता है।", "tgt_text": "अज्ञानेन ज्ञानम्‌ आवृतं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सिषेध - षिध्‌-धातु से लिट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में सिषेध यह रूप है।", "tgt_text": "सिषेध - षिध्‌-धातोः लिटि प्रथमपुरुषैकवचने सिषेध इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन अभिवर्जाः उपसर्गाः आद्युदात्ताः विधीयन्ते।", "tgt_text": "इससे अभि से शेष सभी उपसर्गों को आद्युदात्त का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಗ\"ಸಮಾನಾಧಿಕರಣತತ್ಪುರುಷ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳಾದ \"ವಿಶೇಷಣಂ ವಿಶೇಷ್ಯೇಣ ಬಹುಲಮ್\",\"ಕುತ್ಸಿತಾನಿ ಕುತ್ಸಿತೈಃ\",\"ಪಾಪಾಣಕೆ ಕುತ್ಸಿತೈಃ\",\"ಉಪಮಾನಾನಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಚನೈಃ\",\"ಉಪಮಿತಂ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಭಿಃ ಸಾಮಾನ್ಯಾಪ್ರಯೋಗೆ\",\"ಸನ್ಮಹತ್ಪರಮೋತ್ತಮೋತ್ಕೃಷ್ಟಾಃ ಪೂಜ್ಯಮಾನೈಃ\",\"ವೃಂದಾರಕನಾಗಕುಂಜರೈಃ ಪೂಜ್ಯಮಾನಮ್\",\"ಕಿಂ ಕ್ಷೇಪೆ\",\"ಪ್ರಶಂಸಾವಚನೈಶ್ಚ\" ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "ततः \" समानाधिकरणतत्पुरुषविधायकानि \" विशेषणं विशेष्येण बहुलम्‌ \" , \" कुत्सितानि कुत्सनैः \" ,  \" पापाणके कुत्सितैः \" , \" उपमानानि सामान्यवचनैः \" , \" उपमितं व्याघ्रादिभिः सामान्याप्रयोगे \" ,  \" सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः पूज्यमानैः \" , \" वृन्दारकनागकुञ्जरैः पूज्यमानम्‌ \" , \" किं क्षेपे \" , \" प्रशंसावचनैश्च \"  इत्येतानि सूत्राणि व्याख्यातानि ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಘನ ಇವ ಶ್ಯಾಮಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ , ಘನ ಸು ಶ್ಯಾಮ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಉಪಮಾನವಾಚಕವಾದ ಘನ ಸು ಎಂಬ ಸುಬಂತ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣದಿಂದ ಶ್ಯಾಮ ಸು ಸಮಾನವಚನದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "घन इव श्यामः (बादल के समान काला) इस लौकिक विग्रह में घन सु श्याम सु इस अलौकिक विग्रह में उपमानवाचक घन सु सुबन्त को समान अधिकरण से श्याम सु इस सामान्य वचन के साथ विकल्प से प्रकृतसूत्र से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अयम्‌ आनन्दमयः कादाचित्कः भवति। कदाचित्‌ भवति कदाचिन्न भवति।", "tgt_text": "यह आनन्दमय कभी कौन होता है, कभी होता है तथा कभी नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह ही गीताशास्त्रोक्तकर्त्तव्यार्थ का विभाग है।", "tgt_text": "ಇದು ಗೀತಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕರ್ತವ್ಯಾರ್ಥದ ವಿಭಾಗವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र अव्ययीभावः च इति पदच्छेदः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಚ ಹೀಗೆ ಪದಚ್ಛೇದವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧. ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "1. तीन लिङ्ग होते हैं?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯಯ ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ \"ಸಹಸ್ಯ ಸಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಶಬ್ದವನ್ನು ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿ ಓದಲಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "परन्तु षष्ठाध्यायस्य तृतीयपादे \"सहस्य सः' इति सूत्रे सहशब्दः आद्युदात्तत्वेन पठितः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೯. ತ್ರಿಪುಟೀ ಎಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "19. न्रिपुटी किसे कहते है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह व्याख्या नितान्त प्रौढ और प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ನಿತಾಂತವಾಗಿ ಪ್ರೌಢ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वयोः सुबन्तयोः समासः भवति।", "tgt_text": "ಎರಡು ಸುಬಂತಗಳ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಒಂದು ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಯ ನೋವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एकस्मिन्‌ सूक्ते पत्न्याः कष्टमपहाय पत्युः प्राप्त्युपायस्य विवरणं प्राप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತವು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮನುಮತ್ಸ್ಯ ಕಥೆಯು ಬಂದಿದೆ.", "tgt_text": "पूर्वार्ध में पर्जन्यसूक्त विद्यमान है, और उत्तरार्ध में मनुमत्स्य कथा लिखी गई है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए ही भगवान ने गीता में अर्जुन को वर्णाश्रम धर्म प्राप्त युद्ध करने का उपदेश दिया।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಭಗವಾನ್ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ವರ್ಣಾಶ್ರಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಲು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन ज्ञायते यत्‌ ते प्राचीनकाले मध्यप्रदेशे वसन्ति स्म।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಅವರು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा- ऋङ्गन्त्रेषु देव-स्तुतीनां प्राध्यान्यम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "जैसे - ऋक्‌ मंत्रो में देव-स्तुति की प्रधानता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಚಿತ್ತದ ವಿವಿಧ ಅವಸ್ಥೆಗಳು ವೃತ್ತಿವಿಶೇಷಗಳು ಶಮದಮೋಪರತಿತಿತಿಕ್ಷಾಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार से चित्त की विविध प्रकार की अवस्थाएँ वृत्ति विशेष शमदमोपरतितितिक्षा शब्दों के द्वारा कही गयी है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕರ್ತರಿ ಚ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "“कर्त्तरि च'' यह सूत्र का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दूसरे दिन प्रायणीय-इष्ट का अनुष्ठान किया जाता है।", "tgt_text": "ಎರಡನೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಣೀಯ-ಇಷ್ಟಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दिक्पूर्वपदाद्‌ इस पञ्चम्येकवचनात्तम्‌ असंज्ञायाम्‌ यह सप्तम्येकवचनान्तं जः यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ದಿಕ್ಪೂರ್ವಪದಾದ್ ಎಂಬ ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ, ಅಸಂಜ್ಞಾಯಾಮ್ ಎಂಬ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ  ಜ್ಞಃ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತಪದ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಅಶ್ವ, ಪಶು, ಹಸು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು.", "tgt_text": "उस यज्ञ से अश्व, पशु, गायें इत्यादि उत्पन्न हुए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - जिसका कभी विनाश नही होता है, जिसके मधुर से पूर्ण तीन पैर (मनुष्यों के लिये) अपनी शक्ति से आनन्द देता है, जो एक होता हुआ भी तीनधातुओ को, पृथिवी को, आकाश को तथा सम्पूर्ण लोक को धारण करता है (उस विष्णु के प्रति मेंरी शक्तिशाली स्तुति जाये)।", "tgt_text": "सरलार्थः- अक्षीयमाणम्‌, यस्य मधुपूर्णं पादत्रयं (मनुष्येभ्यः) स्वशक्त्या आनन्दयति, यः एकाकी एव त्रीन्‌ धातून्‌, पृथिवीम्‌, आकाशं तथा सम्पूर्ण लोकं धारयति (तं विष्णुं प्रति मम शक्तिशाली स्तुतिः गच्छेत्‌)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्वर विषय का सही ज्ञान को प्राप्त करने के लिए हमारे द्वारा अवश्य ही इस साधारण स्वर प्रकरण को पढना चाहिए।", "tgt_text": "स्वरविषयकं सम्यक्‌ ज्ञानं प्राप्तुम्‌ अस्माभिः अवश्यम्‌ एव इदं साधारणस्वरप्रकरणं पठनीयम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं इतरेतरयोगः समाहारश्चेति द्वन्द्वसमासो द्विधा विभज्यते।", "tgt_text": "एवं इतरेतरयोग और समाहार द्वन्दसमास दो प्रकार विभाजित किया जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनः स्वास्थ्यं विना कर्माप्रवृत्तेः।", "tgt_text": "ಮನಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಚ್ಚೈರುದಾತ್ತಃ, ನೀಚೈರನುದಾತ್ತಃ, ಸಮಾಹಾರಃ ಸ್ವರಿತಃ , ಈ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಣಿನಿಯು ಆ ಮೂರು ಸ್ವರಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उच्चैरुदात्तः”, नीचैरनुदात्तः”, ' समाहारः स्वरितः”, इन सूत्रों में पाणिनि ने उन तीनों स्वरों के लक्षण कहे हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पदों का अन्वय इस प्रकार है - अनुमः शतुः अन्तोदात्तात्‌ परा नदी अजादिः असर्वनामस्थाना विभक्तिः उदात्ता इति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ - ಅನುಮಃ ಶತುಃ ಅಂತೋದಾತ್ತಾತ್ ಪರಾ ನದೀ ಅಜಾದಿಃ ಅಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನಾ ವಿಭಕ್ತಿಃ ಉದಾತ್ತಾ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विश्वा का लौकिक रूप क्या है?", "tgt_text": "ವಿಶ್ವಾ ಇದರ ಲೌಕಿಕ ರೂಪವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಯಸ್ಸಾದ ಕುದುರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಜೂಜುಗಾರನಿಗೆ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಗೌರವವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "जिस प्रकार बूढे घोड़े का कुछ भी मूल्य नही लगता उसी प्रकार मुझ जुआरी का कही आदर नही होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्य अनित्य वस्तु विवेक यहाँ पर विवेक पदार्थ है।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯ ಅನಿತ್ಯ ವಸ್ತುವಿವೇಕವು ಇಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಆಮಂತ್ರಿತ ಶಬ್ದದ ಆದಿಯು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन आमन्त्रितस्य आदिः उदात्तः इति पदयोजना भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಂತರ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ (19-21) ಸೌತ್ರಾಮಣಿ ಯಜ್ಞದ ವಿಧಾನವಿದೆ.", "tgt_text": "तदनन्तरं त्रिष्वध्यायेषु (१९-२१) सौत्रामणियज्ञस्य विधानमस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पर्वतानां संबन्धिनीः प्रवहणशीलाः नदीः कूलद्वयकर्षणेन प्रवाहितवान्‌।", "tgt_text": "ಪರ್ವತಗಳ ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರವಹಣಶೀಲ ನದಿಗಳಿಗೆ ಎರಡು ತಟಗಳಿಂದ  ಪ್ರವಾಹವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह समास प्राय उत्तरपदार्थप्रधान है।", "tgt_text": "प्रायेण उत्तरपदार्थप्रधानः अयं समासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ದಶಮಮಂಡಲದಲ್ಲಿಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೇವೀಸೂಕ್ತದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಋಚಾಗಳ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डलार्न्तगतं देवीसूक्तम्‌ आध्यात्मिकीषु ऋक्षु कीर्तितम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सबसे पहले मुझे घड़े में रखो।", "tgt_text": "ಮೊದಲು ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ಒಂದು ಮಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार काशा: इस शब्द में दो अच्‌ है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಶಾಃ ಈ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಚ್ ಗಳಿರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ- अहो इससे युक्त तिङन्त को विकल्प से अनुदात्त नहीं होता है, पूजा विषय से शेष में।", "tgt_text": "सूत्रार्थः - अहो इत्यनेन युक्तं तिङन्तं विकल्पेन न अनुदात्तम्‌ अपूजायाम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निषिद्धं प्रतिषिद्धम्‌ यह प्रतिषेध रहित तिङ्न्त को।", "tgt_text": "ನಿಷಿದ್ಧಮ್ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಮ್ ಎಂಬುದು ಅಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಮ್."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಕ್ಷಶೌಂಡಃ ಈ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷ ಶಬ್ದವು ಅಂತೋದಾತ್ತವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः अक्षशौण्डः इत्यत्र अक्षशब्दः अन्तोदात्तः एव तिष्ठति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अव्ययीभावसमासस्य अव्ययीभावश्च इति सूत्रेण अव्ययसंज्ञा भवति।", "tgt_text": "अव्ययीभाव समास की “ अव्ययीभावश्च'' सूत्र से अव्यय संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसमें उपासना पर्यन्त विषय पूर्व दो पाठों मे प्रतिपादित किए गये है।", "tgt_text": "ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ವಿಷಯವನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಪಾಠಗಳೆರಡರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और सूत्रार्थ होता है- ञ्यङन्त प्रातिपदिक से, और ष्यङन्त प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर चाप्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "एवञ्च सूत्रार्थो भवति - ञ्यङन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌, ष्यङन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ च स्त्रीत्वे द्योत्ये चाप्‌ प्रत्ययः परः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವು ಯಾವಾಗಲು ಅಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अलौकिक विग्रहः तो कभी भी अस्वपद विग्रह नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से “शेषो बहुव्रीहिः” से पहले तक जो सूत्र हैं उनसे विहित समास तत्पुरुषसंज्ञक होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ \"ಶೇಷೋ ಬಹುವ್ರೀಹಿಃ\" ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಯಾವ ಸೂತ್ರವಿತ್ತೋ ಅವುಗಳಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಸಮಾಸವು ತತ್ಪುರುಷಸಂಜ್ಞಕ ಸಮಾಸವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಂಚಮ್ಯಂತ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಭಯಪ್ರಕೃತಿಕ ಇದಕ್ಕೆ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पञ्चम्यन्तं सुबन्तं भयप्रकृतिकेन सुबन्तेन सह विकल्पेन तत्पुरुषसमास-संज्ञं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌ - इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಥಮಾದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟಮ್ ಇದರಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಿದೆ.", "tgt_text": "प्रथमया निर्दिष्टं प्रथमानिर्दिष्टम्‌ इति तृतीयातत्पुरुषसमासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತೆ ರಾಜಮತಃ, ರಾಜಬುದ್ಧಃ, ರಾಜಪೂಜಿತಃ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವು ಏಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ननु राजमतः, राजबुद्धः, राजपूजितः इत्यादिषु कथं समासः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ - ಅವನೇ ಈ ದೇವದತ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "जैस वह यह देवदत्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्तनय - स्तन्‌-धातु से लोट मध्यमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "ಸ್ತನಯ - ಸ್ತನ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्यूतप्रभृति खेल मनुष्यो को जीवनस्रोत से हटाते है।", "tgt_text": "ದ್ಯೂತ ಪ್ರಭೃತಿ ಆಟವು ಮನುಷ್ಯರ ಜೀವನಸ್ರೋತದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में तत्पुरुषः यह पद प्रथमा एकवचनान्त है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उत्तरपदार्थ प्रधान है जिसमें वह उत्तरपदार्थप्रधान।", "tgt_text": "उत्तरपदार्थः प्रधानः यस्मिन्‌ स उत्तरपदार्थप्रधानः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीरदानू - जीरं दानू ययोस्तौ इति बहुव्रीहिसमास में जीरदानू रूप बना।", "tgt_text": "ಜೀರದಾನೂ - ಜೀರಂ ದಾನೂ ಯಯೋಸ್ತೌ ಎಂದು ಬಹುವ್ರೀಹಿಸಮಾಸ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नञ्तत्पुरुष, कुतत्पुरुष, गतितत्पुरुष, प्रादितत्पुरुष और उपपदतत्पुरुष है।", "tgt_text": "नञ्तत्पुरुषः, कुतत्पुरुषः, गतितत्पुरुषः, प्रादितत्पुरुषः उपपदतत्पुरुषश्चेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನೇತ್ರವಾಚಿಭಿನ್ನದಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಅಚಕ್ಷು ಪರ್ಯಾಯದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "नेत्रवाचिभिन्न से तात्पर्य अचक्षु पर्याय से है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस संहिता में ४२५१ त्रिष्टुप्‌ छद में है।", "tgt_text": "ಈ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ 4251 ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್-ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्मा पैर नहीं होती है अपितु गमनार्थ शक्ति प्रदायिका होती है इसी प्रकार से आत्मा पाद की पाद तथा हाथ की हाथ होती है।", "tgt_text": "ಆತ್ಮದ ಪಾದವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾದದ ಪಾದವಿರುತ್ತದೆ. ಪಾದದ ಗಮನಾರ್ಥ ಶಕ್ತಿಪ್ರದಾಯಕವೆಂದೇ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹಸ್ತದ ಹಸ್ತವು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಾಂಖಾಯನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರೇನು?", "tgt_text": "शाङ्खायनब्राह्मणस्य अपरं नाम किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಾಶದಿಮ್ದ ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ध्यानेन चित्तविक्षेपाणां क्षयात्‌ चित्तस्य एकाग्रता भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕ್ತಾಂತೆ ಚ ಉತ್ತರಪದೆ ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಚತುರ್ಥ್ಯಂತದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "क्तान्ते च उत्तरपदे केन सूत्रेण चतुर्थ्यन्तं प्रकृत्या भवति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರದ್ಧೆಯು ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಒಂದೇ ಮನೋಭಾವದಿಂದಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "श्रद्धा तादृश एको मनोभावः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तद्वत्‌ बुद्ध्युपाधिनाशे तद्गताः कर्तृत्वादिधर्माः अपि बाध्यन्ते।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಬುದ್ಧಿ ರೂಪಿ ಉಪಾಧಿಯ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಆಗುವ ಕರ್ತೃತ್ವಾದಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यजमानः ब्राह्मणाः च मिलित्वा साकल्येन सप्तदश जनाः भवन्ति।", "tgt_text": "ಯಜಮಾನನ ಜೊತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸೇರಿ ಹದಿನೇಳು ಜನರಾಗುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपिहितम्‌ इत्यस्य कः अर्थः।", "tgt_text": "ಅಪಿಹಿತಂ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೆ ಎಂದರೆ ಸಮಾನವಿಭಕ್ತಿಕೆ.", "tgt_text": "समानाधिकरण अर्थात समान विभक्ति वाले।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ರೋಗದಿಂದಾದ ದುಃಖದ ನಿವೃತ್ತಿಯು.", "tgt_text": "औषधि आदि के द्वारा रोगादि दुःख दूर हो जाते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಯಾರು ಯೋಗಾರೊಢನೋ ಅವನು ಮುಂದೆ ಧ್ಯಾನಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "इस प्रकार से योगरूढ को आगे ध्यानाभ्यास करना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಮಿಥ್ಯಾವಾದಿ ಮನುಷ್ಯರ ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "तत्र मिथ्यावादी जनः यज्ञाय न उपयुक्तो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शाकप्रियः पार्थिवः इति लौकिकविग्रहे  शाकप्रिय सु पार्थिव सु इत्यलौकिकविग्रहे विशेषणं विशेष्येण बहुलम्‌ इत्यनेन सूत्रेण समासे प्रक्रियाकार्ये  शाकप्रियपार्थिवशब्दो निष्पन्नः ।", "tgt_text": "शाकप्रियः पार्थिवः इस लौकिक विग्रह में शाकप्रिय सु पार्थिव सु इस अलौकिक विग्रह में “विशेषेण विशेष्येणबहुलम्‌'' इस सूत्र से समास होने पर प्रक्रियाकार्य में शाकप्रिय पार्थिव शब्द निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र प्रसङ्गत उल्लेखमर्हति अयं मन्त्रः - 'अग्निमीळे पुरोहितं /यज्ञस्य देवमृत्विजम्‌।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ - \"ಅಗ್ನಿಮೀಳೆ ಪುರೋಹಿತಂ /  ಯಜ್ಞಸ್ಯ ದೇವಮೃತ್ವಿಜಂ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्तृपद ऋदन्त प्रातिपदिक है।", "tgt_text": "ಕರ್ತೃಪದ  ಋದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಆ ಪೂರ್ವಪದಾನಿ ಎಂಬ ಬಹುವಚನಾಂತದಿಂದ ವಿಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और वह पूर्वपद यह बहुवचनान्त से व्यत्यय किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ವಾಚ್ ಆದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಎರಡು ವರ್ಣಗಳ ಉದಾತ್ತ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಆಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ .", "tgt_text": "सूत्रावतरणम्‌- वाचादीनां शब्दानाम्‌ उभयोः वर्णयोः उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतमाचार्येण।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವ ಹಸುಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सायंकाले स्वस्थानं प्रत्यागतानां गवां दृश्यम्‌ तेषाम्‌ अतीव प्रियम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नवमाध्याये प्राणस्य श्रेष्ठताया वर्णनमस्ति।", "tgt_text": "नौवें अध्याय में प्राण की श्रेष्ठता का वर्णन है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಸಂಖ್ಯಯಾವ್ಯಯಾಸನ್ನದೂರಾಧಿಕಸಂಖ್ಯಾಃ ಸಂಖ್ಯೇಯೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದ್ವೌ ಚ ತ್ರಯಃ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವಾದಾಗ ದ್ವಿತ್ರಾಃ ರೂಪವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"संख्ययाव्ययासन्नदूराधिकसंख्याः संख्येये\" इस सूत्र से द्वौ  च त्रयः च इस लौकिक विग्रह में समास होने पर द्वित्राः रूप निष्पन्न होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तः इति प्रथमैकवचनान्तं विधेयपदम्‌।", "tgt_text": "’ಉದಾತ್ತಃ’ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌- हस्वान्तात्‌ अन्तोदात्तात्‌ च परस्य मतुपः उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಹ್ರಸ್ವಾಂತ ಅಂತೋದಾತ್ತದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನುಡ್ ನ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಮತುಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इमं पाठं पठित्वा भवान्‌ - यजुर्वेदस्य विभागं ज्ञास्यति। यजुर्वेदीयसंहितानां प्रकारं ज्ञास्यति। माध्यन्दिनसंहिता, काण्वसंहिता, तैत्तिरीयसंहिता, मैत्रायणीसंहिता, कठसंहिता, कापिष्ठलसंहिता - इत्येतासां मुख्यसंहितानां विषये ज्ञास्यति। साम-शब्दस्य अर्थ ज्ञास्यति। सामवेदीयसंहितानां प्रकाराणि अवगमिष्यति। कौथुमीयशाखा, राणायनीयशाखा जैमिनीयशाखा चेति तिस्रः सामवेदीयशाखाः ज्ञास्यति। सामगानसामान्यपरिचयं सामविभागं च ज्ञास्यति।", "tgt_text": "इस पाठ को पढ़कर आप सक्षम होंगे : यजुर्वेद के विभागों को जान पाने में; यजुर्वेदीय संहिताओं के प्रकारों को जान पाने में; माध्यन्दिन संहिता, काण्व संहिता, तैत्तिरीय संहिता, मैत्रायणी संहिता, कठ सहिता, कापिष्ठल संहिता -इन मुख्य संहिता के विषय में जान पाने में; साम-शब्द का अर्थ समझ पाने में; सामवेदीय संहिता के प्रकारों को समझ पाने में; कौथुमीय शाखा, राणायनीय शाखा और जैमिनीय शाखा इन तीन सामवेदीय शाखा को जान पाने में और; सामगान के सामान्य परिचय को और साम विभाग को जान पाने में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शुद्धे निर्गुणे ब्रह्मणि ब्रह्मविषयकतत्त्वज्ञाने बुद्धेः चित्तस्य सम्यक्‌ यथार्थतया स्थापनं स्थिरीकरणम्‌ एव समाधानम्‌ इत्युक्तम्‌।", "tgt_text": "ಶುದ್ಧವಾದ ನಿರ್ಗುನ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯಕತತ್ವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸರಿಯಾದ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುವುದೇ ಸಮಾಧಾನ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत अज्ञानस्य आवरणं किम् ।", "tgt_text": "ಹಾಗಾದರೆ ಅಜ್ಞಾನದ ಆವರಣ ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शतपथब्राह्मणेऽपि त्रयस्त्रिंशद्देवाः इति स्वीकृतम्‌।", "tgt_text": "शतपथ ब्राह्मण में भी 33 देवों को स्वीकृत किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रत्येक पदार्थ में तीन गुण  होते हैं।", "tgt_text": "ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पर कहते हैं की यह भ्रान्ति के कारण कल्पित है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಭ್ರಾಂತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾಣಭೂತ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು (ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾವು ಯಾವುದರ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ).", "tgt_text": "उससे देवों का प्राणभूत प्रजापति उत्पन्न हुआ[उसको छोड़कर हम किसकी हवि के द्वारा पूजा करें अथवा प्रजापति को हवि के द्वारा पूजें।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर जहल्लक्षणा होती है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹರಿಣಾ ತ್ರಾತಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಟಾ ತ್ರಾತ ಸು ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಹರಿ ಟಾ ಈ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ತ್ರಾತ ಸು ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "हरिणा त्रातः इति लौकिकविग्रहे हरि टा त्रात सु इत्यलौकिकविग्रहे प्रकृतसूत्रेण कर्तरि विद्यमानं हरि टा इति सुबन्तं त्रात सु इति सुबन्तेन सह तत्पुरुषसंज्ञं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थः- प्रथमम्‌ उत्पन्नं यज्ञीयपुरुषं कुशे स्थापयित्वा जलेन पवित्री कृतवान्‌।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಎಲ್ಲಕಿಂತ ಮೊದಲು ಉತ್ಪನ್ನ ಯಜ್ಞೀಯ ಪುರುಷನನ್ನು ಕುಶದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಜಲದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह तत्पुरुषसमास समानाधिकरण और व्यधिकरण दो विधियों में विभक्त (प्रकार) बोल सकते हैं।", "tgt_text": "अयं च तत्पुरुषसमासः समानाधिकरणः व्यधिकरणः चेति द्विधा विभक्तं इति वक्तुं शक्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं च सूत्रार्थः भवति - \"दिशावाचकं पूर्वपदं यस्य तस्मात्‌ प्रातिपदिकाद्‌ शैषिके भवाद्यर्थ असंज्ञायां गम्यमानायां तद्धितः ञप्रत्ययो भवति\" इति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ - \"ದಿಶಾವಾಚಕ ಪೂರ್ವಪದವು ಯಾವುದರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಶೈಷಿಕದ ಭವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಸಂಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯಮಾನವಾದಾಗ ತದ್ಧಿತವು ಜ್ಞಾಪ್ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और यहाँ पूर्व अम्‌ भूत सु इस स्थिति में समासविधायक शास्त्र में “सह सुपा'' यहाँ दोनों का सुबन्त के निर्देश से उन दोनों की उपसर्जन संज्ञा में उन दोनों का पूर्वनिपात प्राप्त होता है।", "tgt_text": "अत्र च पूर्व अम्‌ भूत सु इति स्थिते समासविधायकशास्त्रे \"सह सुपा\" इत्यत्र उभयस्य सुबन्तत्वेन निर्देशाद्‌ उभयोः उपसर्जनसंज्ञायाम्‌ उभयोः पूर्वनिपातः प्राप्तः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चितः इस पूर्व सूत्र से चितः इस षष्ठ्यर्थ में प्रथमा एकवचनान्त पद की यहाँ अनुवृति आती है।", "tgt_text": "चितः इति पूर्वसूत्रात्‌ चितः इति षष्ठ्यर्थ प्रथमैकवचनान्तं पदमत्र अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜೀವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಗಳ ಐಕ್ಯವು.", "tgt_text": "जीवब्रह्मणोरेक्यम्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्थुः यह रूप कैसे सिद्ध हुआ?", "tgt_text": "ತಸ್ಥುಃ ಎಂಬ ರೂಪದ ಸಿದ್ಧಿ ಹೇಗೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರಿಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಯಾರು?", "tgt_text": "उभे ते पत्न्यौ भार्य। ते के।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विचारैः कल्पितानां सर्वेषां निषेधद्वारा निर्विशिषब्रह्मावगतिः भवति।", "tgt_text": "इस प्रकार से कल्पितविचारों के निषेधों के द्वारा निर्विशेष ब्रह्म में ही गति होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वाक्य कब एकश्रुति होता है?", "tgt_text": "ವಾಕ್ಯವು ಯಾವಾಗ ಏಕಶ್ರುತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न तु तस्य वास्तवस्वरूपम्‌।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಅದರ ವಾಸ್ತವ ಸ್ವರೂಪವಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नामरूपे सृष्ट्वा परमपुरुषः परमात्मा तन्मध्ये प्रविशति इत्यस्मिन्‌ विषये श्रुतिः का?", "tgt_text": "ಹೆಸರು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಮಾತ್ಮ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಶ್ರುತಿ ಇದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಧ್ಯಂದಿನವನ್ನು ಪರಿಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "मध्यन्दिनं परिलक्ष्य।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या- देवः दीप्यमानः सर्वायुधकुशलः एकः अद्वितीयः वृत्रः यत्‌ यदा त्वा त्वां प्रत्यहन्‌ प्रतिकूलत्वेन प्रहृतवान्‌ तत्‌ तदानीं त्वम्‌ अश्व्यो वारः अश्वसंबन्धी वालः अभवः।", "tgt_text": "ವಿವರಣೆ: ಓ ಇಂದ್ರಾ, ಸಕಲ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಅಪ್ರತಿಮ ವೃತ್ರನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ನೀನು ಕುದುರೆಯ ಬಾಲದಂತೆ ತಿರುಗಿ ದಾಳಿಯಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಬಂದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ घर निर्माण के लिए, क्षेत्र जोतने के लिए, बीज बोने के लिए, अन्न उत्पादन के लिए, पुष्टि के लिए, व्यापार के कारण विदेश जाने के लिए और अनेक प्रकार के आशीर्वाद के लिए प्रार्थना की है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ, ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಅನ್ನದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ, ಪುಷ್ಠಿಗಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ,  ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮೈವೇ ನಿತ್ಯ ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ಅನಿತ್ಯವೆಂದು ಯಾವ ವಿವೇಚನೆ ಇದೆಯೋ ಅದು ನಿಶ್ಚಯವೋ ಅಲ್ಲವೋ ?", "tgt_text": "ननु ब्रह्मैव नित्यम्‌ अन्यद्‌ अखिलम्‌ अनित्यम्‌ इति यद्‌ विवेचनं तद्‌ निश्चयः उत संशयः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भेदत्रयम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಭೇದವು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷ - ’ಅಪಾದಾದೌ ಎಂಬ ಪದವು ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಪದದ ಮುಂದಿರುವ ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವು ಅಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು.", "tgt_text": "विशेषः - अपादादौ इति पदाभावात्‌ सूत्रस्य अर्थः भवति यत्‌ पदात्‌ परं विद्यमानस्य सम्पूर्णस्य आमन्त्रितस्य पदस्य अनुदात्तस्वरः भवति इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिककविः उषायाः रूपवर्णनेन मानवजीवनस्य प्रेमरूपं प्रधानं तत्त्वमेव वर्णयति।", "tgt_text": "ವೈದಿಕ ಕವಿಯು ಉಷಾ ದೇವಿಯ ವರ್ಣನೆಯಿಂದ ಮಾನವಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮವು ಪ್ರಧಾನ ತತ್ವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सामवेदीये द्वे अन्येऽपि शिक्षे स्तः- (१७) गौतमी (१८) लोमेंशीशिक्षा चेति।", "tgt_text": "सामवेद की दो दूसरी भी शिक्षा (१७) गौतमी (१८) और लोमेशी शिक्षा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "18.4.6 ) आनन्दमयकोश का आत्मत्व निरास आनन्द आत्मा का स्वरूप होता है।", "tgt_text": "೧೮.೪.೬) ಆನಂದಮಯಕೋಶದ ಆತ್ಮತ್ವ ನಿರಾಸ ಆನಂದ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सगुणब्रह्मणि भक्तिः कथम्‌ अभ्यसनीया इति जिज्ञासा सम्भवति।", "tgt_text": "ಸಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए ही यह शिक्षा शास्त्र को वेदाङ्ग कहते हैं।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶಿಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವೇದಾಂಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಂಯೋರಭಿಸ್ರವಂತು ನಃ' ಅಥರ್ವವೇದದ ಇದು ಪ್ರಥಮ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈಗ ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಶೌನಕ ಸಂಹಿತದ ಆರನೇ ಸೂಕ್ತದ ಪ್ರಥಮವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शंयोरभिस्रवन्तु नः' अथर्ववेद का यह प्रथम मन्त्र है, किन्तु अभी प्रचलित शौनक संहिता के छठे सूक्त का यह प्रथम मन्त्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ददतः - दा-धातु से शतृप्रत्ययान्त षष्ठी एकवचन का रूप है।", "tgt_text": "ददतः - दा-धातोः शतृप्रत्ययान्तं षष्ठ्येकवचने रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विभक्ति-समीप-समृद्धि-व्यृद्ध्यार्थभावाऽल्ययाऽसम्प्रति-शब्दप्रादुर्भाव-पश्चाद्यथाऽऽनुपूर्व्य-यौगपद्य-सादृश्य- सम्पत्ति-साकल्याऽन्तवचनेषु यही सप्तमी बहुवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ವಿಭಕ್ತಿ- ಸಮೀಪ- ಸಮೃದ್ಧಿ- ವ್ಯೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಾಭಾವಾಽಲ್ಯಯಯಾಽಸಂಪ್ರತಿ- ಶಬ್ದಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ- ಪಶ್ಚಾದ್ಯಥಾಽಽನುಪೂರ್ವ್ಯ- ಯೊಔಗಪದ್ಯ-ಸಾದೃಶ್ಯ- ಸಂಪತ್ತಿ- ಸಾಕಲ್ಯಾಽಂತವಚನೇಷು ಎಂಬುದು ಸಪ್ತಮೀ ಬಹುವಚನಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समासान्तकार्याणां निषेधकानि सूत्राण्यधः प्रस्तूयन्ते", "tgt_text": "ಸಮಾಸಾಂತಕಾರ್ಯಗಳ ನಿಷೇಧಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथाश्वस्य वालोऽनायासेन मोक्षाकादीन्निवारयति तद्वत्‌ वृत्रमगणयित्वा निराकृतवानित्यर्थः।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಕುದುರೆಯ ಬಾಲದ ಕೂದಲು ಹೇಗೆ ನೊಣಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಹಾಗೆ ಹೀಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ಕೂಡ ವೃತ್ರಗಣದ ನಿರಾಕರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ತೃತೀಯ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೋ ಅದರ ಉಳಿದಿರುವ ಭಾಗವೇ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "जो सम्बन अवशिष्ट आदि में इस तीसरे पाठ में अधिकारी का जो सम्बन्ध है उसका अवशिष्ट भाग ही आदि में उपस्थापित किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯತ್ ಶಬ್ದದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಹಿ ಶಬ್ದದ ನಂತರ ಮತ್ತು ತು ಶಬ್ದದ ನಂತರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यत शब्द से परे हि शब्द से परे तु शब्द से परे यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्वपद विग्रह अनित्य समास होता है।", "tgt_text": "स्वपदविग्रहो भवति अनित्यसमासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕರ್ಷಾತ್ವತಃ ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಷ ಶಬ್ದದಿಂದ ತುದಾದಿಗಣದ ಧಾತುವನ್ನು ಏಕೆ ಗ್ರಹಿಸಿಲ್ಲ .", "tgt_text": "कर्षात्वतः यहाँ पर कर्ष शब्द से कैसे तुदादिगण की धातु का ग्रहण नहीं है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಹ್ರಸ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗಿರುವ ಸ್ತ್ರೀವಿಷಯದ ಆದಿಯು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ- हस्वान्त स्त्री विषय का आदि उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ष्यञ्‌ प्रत्यय के ञकार की इत्संज्ञा तथा तस्य लोप: इससे लोप होता है, अतः शेष जो 'ष्य' उसको ञिद्‌ कहते है।", "tgt_text": "ष्यञ्प्रत्ययस्य ञकारस्य इत्संज्ञा तथा तस्य लोपः इत्यनेन लोपश्च भवति अतः अवशिष्टं यत्‌ ष्य-इति तत्‌ ञिद्‌ इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - प्राचीन काल में त्रिपुर राक्षस को जीतने के लिए रुद्र का षष्ठी अर्थ में चतुर्थी है।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಜಯಿಸಲು ರುದ್ರನ ಷಷ್ಠೀ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥೀ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಪಿಷ್ಟಲ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार कापिष्ठल संहिता में ऋग्वेद का ही महान्‌ प्रभाव दिखाई देता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರಿತಶ್ಚ ಅತೀತಶ್ಚ ಪತಿತಶ್ಚ ಗತಶ್ಚ ಅತ್ಯಸ್ತಶ್ಚ ಪ್ರಾಪ್ತಶ್ಚ ಆಪನ್ನಶ್ಚ ಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನಾಃ ಅವುಗಳಿಂದ ಇತರೇತರ ಯೋಗದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "श्रितश्च अतीतश्च पतितश्च गतश्च अत्यस्तश्च प्राप्तश्च आपन्नश्च श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नाः, तैः इति इतरेतरयोगद्वन्द्वसमासः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्निष्टोमे मुख्या आहुतिः का ?", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮದ ಮುಖ್ಯ ಆಹುತಿ ಯಾವುದು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "* अथर्वाङिगरस '-इस पद की व्याख्या से प्रतीत होता है, की जो यह दो ऋषि द्वारा दृष्ट मन्त्रों का समूह प्रस्तुत किया है।", "tgt_text": "अथर्वाङ्गिरस”-इति पदस्य व्याख्यया प्रतीतो भवति यद्वेदोऽयं ऋषिद्वयेन द्रष्टानां मन्त्राणां समूहं प्रस्तौति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜೂಜುಗಾರರ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ ಆಗ ಅದರ ಮನೋಕಾಮನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಅದರ ವಿಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ ಅದಕ್ಕೆ ವಿಪಕ್ಷಿಗಳ ಮನೋರಥವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅವೆರಡರ ಲೋಭದ ಬೆನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वहाँ पर कुछ पासे जुआरी के पक्ष में गिरते है तो उसकी मनोकामना को पूर्ण करते है, और कुछ उसके विपक्ष में गिरते है तो उसके विपक्षी के मनोरथो को पूर्ण करते है इस प्रकार जुआ उन दोनों को लोभ के चक्कर में डाले रखता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ङीन्‌ यह प्रथमा एकवचनान्त पद हैं।", "tgt_text": "ಜ್ಞೀನ್ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन प्रतिपाद्यते", "tgt_text": "इसे प्रतिपादित किया जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌- अनृतं हि मत्तो वदति पाप्मा चैनं युनाति इति सूत्रस्य अस्य एकमुदाहरणम्‌।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಅನೃತಂ ಹಿ ಮತ್ತೋ ವದತಿ ಪಾಪ್ಮಾ ಚೌನಂ ಯುನಾತಿ ಇದು ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कितः (६.१.१६६) सूत्रार्थः- कितस्तद्धितस्यान्त उदात्तः।", "tgt_text": "ಕಿತಃ (೬.೧.೧೬೬) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಕಿತ್ ತದ್ಧಿತಾಂತ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಅಂತೋದಾತ್ತವಿರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इन्द्रः रक्षसां प्रथमं वृत्रासुरम्‌ आहवे आह्वयामास।", "tgt_text": "इन्द्र ने राक्षसों में प्रथम वृत्रासुर का आवाहन किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च स्वेन भुक्तेन अन्नेन शरीरस्य स्थितिर्भवति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ತಾನೇ ತಿಂದ ಅನ್ನದಿಂದ ಶರೀರದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "२. अष्टौ स्त्रीप्रत्ययाः सन्ति।", "tgt_text": "2. आठ स्त्री प्रत्यय होते हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“निदिध्यासनं नाम अनादिदुर्वासनया विषयेष्वाकृष्यमाणस्य चित्तस्य विषयेभ्योऽपकृष्य आत्मविषयकस्थैर्यानुकूलो मानसव्यापारः” इति। एवं श्रवण-मनन-निदिध्यासनानाम्‌ अनुष्ठानेन मुक्तिः भवतीति ।", "tgt_text": "\"ನಿಧಿಧ್ಯಾಸವೆಂಬ ಅನಾದಿ ದುರ್ವಾಸನೆಯಿಂದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೃಷ್ಯಮಾಣ ಚಿತ್ತದ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಅಪಕರ್ಷಿಸಿ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯದ ಅನುಕೂಲದಿಂದ ಮಾನಸ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನೇ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ\" ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಶ್ರವಣ, ಮನನ ಮತ್ತು ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನದ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देवम्‌ - देवशब्दात्‌ अण्प्रत्यये प्रथमैकवचने दैवम्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "दैवम्‌ - देवशब्द से अण्प्रत्ययकरने पर प्रथमा एकवचन में दैवम्‌ रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन सूत्रेण प्रकृतिस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "इस सूत्र से प्रकृतिस्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्राह्मणानाम्‌ अन्तरङ्गपरीक्षणेन ज्ञातो भवति यदेते ग्रन्थाः यज्ञानां वैज्ञानिकान्‌, आधिभौतिकान्‌ तथा अध्यात्मिकान्‌ च विषयान्‌ प्रतिपादयन्ति इति।", "tgt_text": "ब्राह्मण के अन्तरङग परीक्षा से ज्ञात होता है कि ये ग्रन्थ यज्ञों के वैज्ञानिक, आधिभौतिक, तथा अध्यात्मिक विषयों का प्रतिपादन करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गन्धर्वनगराकारस्वप्नजलबुद्बुदफेन के समान होते हैं।", "tgt_text": "ಗಂಧರ್ವನಗರಾಕಾರಸ್ವಪ್ನಜಲಬುದ್ಗುದಫೇನಸಮಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्षिप्रार्थे अपि प्रयोगः भवति।", "tgt_text": "ಕ್ಷಿಪ್ರ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯು ಕೂಡ ಇದರ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन बहुभ॑गालः, बहुभगालः इति रूपद्वयं भवति।", "tgt_text": "उससे बहुभ॑गालः, बहुभगालः ये दो रूप बनते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्रोध से रहित होकर कब वरुण मेरी दी हुई हवि को ग्रहण करेंगे।", "tgt_text": "क्रोधरहितो भूत्वा कदा वरुणः मया प्रदत्तं हविष्यं ग्रहीष्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಃ ತತ್ಪುರುಷಃ\" ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "समानाधिकरणः तत्पुरुषः - इति विषयमाश्रित्य टिप्पणीं लिखत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೋಮಯಾಗದ ಪ್ರಕೃತಿ ಯಾವುದು?", "tgt_text": "होमयाग की प्रकृति क्या है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಆಖ್ಯಾನಗಳು ಪಾಠಕರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಘ್ನ ಮನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿದಾಯಕ ಶೀತಲವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ये आख्यान पाठक हृदय के उद्ठिग्न मन में शान्ति और शीतलता देते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಷಷ್ಠೀ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण षष्ठीतत्पुरुषसमासनिषेधो विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ದೇವಃ ಪಚತಿ ಚ ಖಾದತಿ ಚ ಇದು ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उदाहरण- देव: पचति च खादति च ये इस सूत्र का एक उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस यज्ञ का वेद- वेदांगो सहित वर्णन शतपथ ब्राह्मण के तेरहवें काण्ड में और कात्यायन श्रौतसूत्र के बीसवें अध्याय में है।", "tgt_text": "अस्य यज्ञस्य साङ्कोपाङ्गवर्णनं शतपथब्राह्मणस्य त्रयोदशकाण्डे तथा च कात्यायनश्रौतसूत्रस्य विंशत्यध्याये अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- वीँदम्‌ इति स्वरितस्य उदाहरणम्‌।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वयः- वींदम्‌ यह स्वरित का उदाहरण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜುರ್ವೇದದ 27 ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಠ ಶಾಖೆಯು ಇನ್ನೊಂದು.", "tgt_text": "यजुर्वेदस्य सप्तविंशतिशाखासु कठशाखा अन्यतमा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सप्तशतीपाठाङ्गजपेऽपि तान्त्रिको विनियोगः अस्य वेदितव्यः।", "tgt_text": "सप्तशती पाठ के अङ्गजप में भी तान्त्रिक विनियोग इसका जानना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧವು ?", "tgt_text": "तथा सम्बन्ध किसका होता हे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನನದಿಂದ ಪ್ರಮೇಯಗತ ಸಂಭಾವನೆಯು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मनन के द्वारा प्रमेयगत असम्भावना दूर होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तिङ्ङतिङः इति सूत्रात्‌ तिङ्‌ इति प्रथमान्तं पदमनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರಾಜಕರ್ಮ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "राजकर्मविषये अथर्ववेदे यद्‌ उक्तं तल्लिखत।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और माता मार्ग में घूमती है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಠಿ ಸಾಗರ ಧರಿತ್ರೀ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾರ್ಗ ಯಾವುದರ ಬಾಹುಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾವು ಯಾವುದರ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "यस्य महिम्ना दिशः बाहुस्वरूपाः तं विहाय कं हविषा पूजयेम अथवा प्रजापतिं हविषा पूजयेम।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"न निर्धारणे\" \"पूरणगुणसुहितार्थसदव्ययतव्य-समानाधिकरणेन\" \"क्तेन च पूजायाम्‌\" \"अधिकरणवाचिना च\" \"कर्मणि च\" \"तृजकाभ्यां कर्तरि\" \"कर्तरि च\" इति।", "tgt_text": "\"न निर्धारणे\" \"पूरणगुणसुहितार्थसदव्ययतव्य-समानाधिकरणेन\" \"क्तेन च पूजायाम्‌\" \"अधिकरणवाचिना च\" \"कर्मणि च\" \"तृजकाभ्यां कर्तरि\" \"कर्तरि च\" ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ -  ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದ್ಯೂತಕ್ರೀಡೆಯ ದುಷ್ಫರಿಣಾಮವೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತ ಮನುಷ್ಯರ ನಿಂದನೆಯು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "द्यूतक्रीडायाः दुष्परिणामो हि लोके द्यूतासक्तः जनः निन्द्यः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸ್ವಪ್ನಸ್ಥಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अतः अयं स्वप्नस्थानः इत्यभिधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಗ್ರಹ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಭೇದಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "विग्रह स्वरूप और उसके भेदों का वर्णन कीजिये।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "काम्य कर्म का त्याग किस प्रकार से करना चाहिए।", "tgt_text": "काम्यकर्मणः त्यागः कुतः कर्तव्यः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः एव वस्तुतः कृत्स्नः स्थूलः प्रपञ्चः आविर्भवति।", "tgt_text": "उसी से वस्तुतः सम्पूर्ण स्थूलप्रपज्च की उत्पत्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ- ಅಂತರ್ಯಾಮಿ, ಭೂಮಿಂ - ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಲಕ ರೂಪದ ಧರಿತ್ರಿ, ಅಥವಾ ಪಂಚಭೂತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿ, ಭೂಮಿ ಶಬ್ದವು ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚಭೂತ ಉಪಲಕ್ಷಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "स= अन्तर्यामी, भूमिं= ब्रह्माण्डगोलकरूपां धरित्रीम्‌, अथवा पञ्चभूतानि व्याप्य, भूमिशब्दोऽत्र पञ्चभूतोपलक्षकः ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्याख्या- योऽयं होत्रा स्तुत्यः अग्निः।", "tgt_text": "व्याख्या - जो यह होता अग्नि कौ स्तुति करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मम फलाय इदं करोमि कर्म इत्येवं फले सक्तो निबध्यते।", "tgt_text": "इसलिये तू युक्त हो अर्थात्‌ उपर्युक्त निश्चय वाला हो यह अभिप्राय है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङ्‌ इति प्रत्ययः।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ಇದು ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೬. ಅಜ್ಞಾನಾವರಣಶಾವು ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "१६. अज्ञानावरणनाशः केनोपायेन भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यच्च अमरणधर्मि।", "tgt_text": "और जो विनाश रहित है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "25. “' भूतपूर्वः\" यहाँ पर भूतशब्द का पूर्वनिपात कैसे होता है?", "tgt_text": "೨೫. \"ಭೂತಪೂರ್ವಃ\" ಇಲ್ಲಿ ಭೂತ ಶಬ್ದದ ಪೂರ್ವ ನಿಪಾತವು ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से सभी श्रुतियों की एक वाक्यता कभी नहीं हो पायेगी।", "tgt_text": "इति चेन्न एकवाक्यत्वात्‌ सर्वश्रुतीनाम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इन्द्रो हि अग्नेः सहोदर इत्युच्यते।", "tgt_text": "इन्द्र अग्नि का भाई कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌” इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "ದಿಕ್ಸಂಖ್ಯೇ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಮ್ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ದಿಕ್ವಾಚಕ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂತಹ ಮುಖ್ಯವಾದ ಐಕ್ಯವೇ ವೇದಾಂತದ ಸಿದ್ಧಾಂತ.", "tgt_text": "एतादृशं मुख्यम्‌ ऐक्यम्‌ एव वेदान्तस्य प्रतिपाद्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्नि शब्द से नि प्रत्यय का विधान अङऱगेर्नलोपश्च इस सूत्र से होता है।", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿಶಬ್ದದಿಂದ ನಿಪ್ರತ್ಯಯದ ವಿಧಾನವು ಅಂಗರ್ನಲೋಪಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथाशब्दस्य योग्यता- वीप्सा-पदार्थानतिवृत्ति-सादृश्यानि इति एते चत्वारः अर्थाः।", "tgt_text": "जिस प्रकार शब्द की योग्यता वीप्सा-पदार्थानतिवृत्ति-सादुश्यानि इस प्रकार चार अर्थ हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಘಟ ಪಟಾದಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए घटपटादिविषयों में निरन्तरचित्तवृत्ति का प्रवाह निदिध्यासन होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "8 वेदान्तसार में अधिकारी का लक्षण क्या बताया गया है उसका विवरण दीजिए?", "tgt_text": "೮. ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಲಕ್ಷಣವು ಏನು ಹೇಳಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಾದಾಭ್ಯಾಂ ಇದರಿಂದ ಅಪಾದಾನ ಪಂಚಮ್ಯಂತದ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पादाभ्यामिति अपादानपञ्चम्यन्तस्य समासः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ध्वरणं ध्वरो हिंसा यस्मिन्नास्ति सः अध्वरः।", "tgt_text": "हिंसा जिसमें नहीं है, वह अध्वर है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गत्यर्थ: चासौ लोट्‌ इति गत्यर्थलोट्‌ तेन गत्यर्थलोटा यहाँ कर्मधारय समास है।", "tgt_text": "गत्यर्थः चासौ लोट्‌ इति गत्यर्थलोट्‌ तेन गत्यर्थलोटा इति कर्मधारयसमासः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शतुरनुमो नद्यजादी  इस सूत्र की व्याख्या कीजिए।", "tgt_text": "ಶತುರನುಮೋ ನದ್ಯಜಾದಿ  ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ಹೆಸರು.", "tgt_text": "प्रायः कस्यचित्‌ स्थानविशेषस्य इदम्‌ अभिधानम्‌ आसीत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रद्धे - श्रद्धाशब्दस्य सम्बोधनैकवचने श्रद्धे इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಶ್ರದ್ದೆ- ಶ್ರದ್ದಾ ಶಬ್ದದ ಸಂಬೋಧನಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ದೆ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "3. प्रमाणगतासम्भावनाया निवर्तकं किम्‌।", "tgt_text": "3. प्रमाणगता असम्भावना के द्वारा निवर्तक क्या होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉಪರಾಜನ್ ಅ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ತದ್ಧಿತ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ \"ಯಚಿಭಮ್\" ಇದರಿಂದ ಭಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उदाहरण -अव्ययीभाव समास होने पर उपराजन्‌ अ इस स्थिति होने पर तद्धित  प्रत्यय होने पर टच्‌ प्रत्यय होने पर “यचिभम्‌' इससे भसंज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आसु अथर्ववेदस्य नवशाखासु सम्प्रति शौनकप्पिलादसमाख्ये द्वे एव शाखे प्राप्येते।", "tgt_text": "ಈ ಅಥರ್ವವೇದದ ಒಂಬತ್ತು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಶೌನಕ ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಎಂಬ ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೭. ಶ್ರಿತಾದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಲಕ್ಷಣವು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ?", "tgt_text": "७. श्रितादिशब्दानां कस्मिन्‌ लक्षणा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चौंतिसवें अध्याय के प्रारम्भ में छ: विशिष्ट मन्त्र 'शिवसङ्कल्प सूक्त के है' (तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु) हमेशा उपयोगी है।", "tgt_text": "43 ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 'ಶಿವಸಂಕಲ್ಪ ಸೂಕ್ತ' ಯಾವಾಗಲೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चादिलोपे विभाषा इति सूत्रस्य एकमुदाहरणं दीयताम्‌।", "tgt_text": "चादिलोपे विभाषा इस सूत्र का एक उदाहरण दीजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए अज्ञान का नाशकरक जीव तथा ब्रह्म में शुद्धचैतन्यस्वरूप के प्रतिपादन के लिए इस प्रकार के विषय स्वीकार किए जाते हैं।", "tgt_text": "अतः अज्ञानं नाशयित्वा जीवब्रह्मणोः शुद्धचैतन्यरूपस्वरूपप्रतिपादनाय एव एतादृशः विषयः स्वीकृतः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दा दाने इस आकार युक्त धातु से `आतो युक्चिण्कृतोः' इससे घञ्‌प्रत्यय करने पर दायः यह रूप बनता है।", "tgt_text": "ದಾ ದಾನೆ ಈ ಆಕಾರಯುಕ್ತ ಧಾತುವಿಗೆ  \"ಆತೋ ಯುಕ್ಚಿಣ್ಕೃತೋಃ\" ಇದರಿಂದ ಘಞ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿ ದಾಯಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಜ್ಞಿತ್ಯಾದಿರ್ನಿತ್ಯಮ್' ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದಿ ಎಂಬ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे ज्नित्यादिर्नित्यम्‌ इत्यस्मात्‌ सूत्राद्‌ आदिरिति अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಶಿಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ये शिक्षा चारों वेदों की विभिन्न शाखा से सम्बद्ध है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार के महानुभाव को हम शीघ्र प्राप्त हो।", "tgt_text": "एवं महानुभावं शूषं प्राप्नोतु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "4. विपूर्वक वस्‌-धातु से मध्यमपुरुष एकवचन का यह रूप है।", "tgt_text": "೪. ವಿಪೂರ್ವಕ ವಸ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ಇದೇ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतेषु परमः पुरुषार्थः मोक्षः।", "tgt_text": "ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪುರುಷಾರ್ಥವು ಮೋಕ್ಷವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अभिप्लवषडहस्य षड्‌ दिवसाः - प्रथमदिवसः- ज्योतिष्टोमः।", "tgt_text": "ಅಭಿಪ್ಲವ ಷಡಹದಲ್ಲಿ ಆರು ದಿವಸಗಳು - ಮೊದಲ ದಿನ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथैव जगदिदं रक्षति यथासमयं नाशयति च।", "tgt_text": "वैसे ही इस जगत की रक्षा और समय के अनुसार नाश भी करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ पापाणके यहाँ पर प्रथमान्त होने से पठित समास में उन दोनों शब्दों का ही पूर्व निपात होने से ऐसा हुआ।", "tgt_text": "अत्र पापाणके इति प्रथमान्तत्वेन पठितत्वात्‌ समासे तयोरेव शब्दयोः पूर्वनिपातः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜಲದ ವಿಕಾರದಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "आपः विकारजातं जनयन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - जितने दिन अथवा तिथि नाव आदि की रचना करने के लिए, नाव आदि की रचना कर और मछली को स्मरण किया।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಎಷ್ಟು ದಿನ ಅಥವಾ ತಿಥಿ ದೋಣಿಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು, ದೋಣಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮೀನುಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विष्णु का स्वरुप विष्णु एक द्युस्थानीय देव है।", "tgt_text": "ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪ. ಅವನು ದ್ಯುಸ್ಥಾನಿಕ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಸ್ತೋಕಾಂತಿಕದೂರಾರ್ಥವಾಚಕವಾದ ಕೃಚ್ಛ್ರ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಕೃತಿಕದಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवं सूत्रार्थः समायाति \"स्तोकान्तिकदूरार्थवाचकानि कृच्छ्रशब्दप्रकृतिकं च पञ्चम्यन्तं सुबन्तं क्तान्तप्रकृतिकेन सुबन्तेन सह विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति\" इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಾ ಅಲಂಕಾರದ ಉದಾಹರಣೆ - \"ಅಭ್ರಾತೇವ ಪುಂಸ ಏತಿ ಪ್ರತೀಚೀ ಗರ್ತಾ ರುಗಿವ ಸನಯೇ ಧನಾನಾಮ್|\"", "tgt_text": "तत्र उपमालङ्कारस्य उदाहरणं यथा - 'अभ्रातेव पुंस एति प्रतीची गर्त्ता रुगिव सनये धनानाम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अधिष्ठानव्यतिरेकेण कल्पितवस्तुनः सत्त्वासिद्धे सत्यपि कल्पितवस्तुसत्ताव्यतिरेकेण अधिष्ठानसत्त्वं प्रत्यक्षसिद्धमेव।", "tgt_text": "अधिष्ठान व्यतिरिक्त कल्पितवस्तु के सत्त्व असिद्ध होने पर भी कल्पितवस्तु सत्ताव्यतिरेक से अधिष्ठानसत्तव प्रत्यक्ष ही सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನುಷ್ಯನು ಮೋಹದಿಂದ್ ಅಪ್ರಮಾದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "मनुष्य मोह से प्रमाद करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परं \"सह सुपा\" इति सूत्रस्य \"इवेन सह समासो विभक्त्यलोपश्च\" इति वार्तिकस्य केवलसमासविधायकस्य प्रतिपादनं जातम्‌।", "tgt_text": "ಆದರೆ \"ಸಹ ಸುಪಾ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ \"ಇವೇನ ಸಹ ಸಮಾಸೋ ವಿಭಕ್ತ್ಯಲೋಪಶ್ಚ\" ಈ ವಾರ್ತಿಕದ ಕೇವಲ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯು ಆಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೭. ಫಲವು ಯಾವುದು ? ಎಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "7 फल क्या है तथा वह कहाँ पर होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पर वे दोनों आत्मा के नहीं होते है।", "tgt_text": "तदुभयमपि आत्मनो नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂರನೇ ಅನುಬಂಧವು ಸಂಬಂಧವು.", "tgt_text": "तीसरा अनुबन्ध सम्बन्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्राह्मणों का मुख्य विषय है विधि- किसका विधान कब होना चाहिए।", "tgt_text": "ब्राह्मणानां मुख्यविषयः अस्ति विधिः- कस्य विधानं कदा भवितव्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३२. अव्ययीभावसमासस्य लक्षणं किम्‌?", "tgt_text": "32. अव्ययीभावसमास का लक्षण क्या है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अग्निष्टोमस्य अन्तिमम्‌ अनुष्ठानं किम्‌ ?", "tgt_text": "अग्निष्टोम का अन्तिम अनुष्ठान क्या हे?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಙೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಪಕಾರದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾವಾದಾಗ ಆ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಪಿತ್ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्र ङीप्प्रत्ययस्य पकारस्य इत्त्वात्‌ स प्रत्ययः पित्‌ भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लेखकः किं ग्राहयितुम्‌ ग्रन्थं प्रणीतवान्‌ इति स्पष्टता यदि अस्ति तर्हि तात्पर्यग्रहणे भ्रमो न भवति।", "tgt_text": "ಲೆಖಕನು ಯಾವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿರುವನು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇದ್ದರೆ ತಾತ್ಪರ್ಯಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಭ್ರಮೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस गान को नृत्य से प्रदर्शित किया जाता था, वे इन संवाद सूक्तों के धार्मिक नाटक के रूप में चाहते थे।", "tgt_text": "ಆ ಹಾಡನ್ನು ನೃತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರು ಈ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಟಕವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रेष्ठता को प्राप्त करने के लिए वाणी और मन में झगड़ा हुआ।", "tgt_text": "ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಗಳವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अब सोमलता दुष्प्राप्य हो गई।", "tgt_text": "इदानीं सोमलता दुष्प्राप्या जाता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"सह सुपा\" इति सूत्रमनुवर्तते।", "tgt_text": "ಸಹ ಸುಪಾ ಎಂಬ ಸೂತ್ರವು ಇಲ್ಲಿ ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्यपि तत्र निवासो दीर्घकालपर्यन्तं भवति तथापि स लोको न नित्यः।", "tgt_text": "भले ही वहाँ निवास दीर्घकाल पर्यन्त तक होता है फिर भी वह लोक नित्य नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चित्तशुद्धिः जाता न वेति कथं ज्ञायते।", "tgt_text": "चित्त को शुद्धि हुई अथवा नहीं हुई इसको कैसे जाना जा सकता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ವೇದದ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಯಶ್ಚಿದಾಪೋ ಮಹಿನಾ ಪರ್ಯಪಶ್ಯದೃಶಂ ದಧಾನಾ ಜನಯಂತೀರ್ಯಜ್ಞಮ್।", "tgt_text": "तथाहि आम्नातं हिरण्यगर्भसूक्ते - यश्चिदापो महिना पर्यपश्यदृक्षं दधाना जनयन्तीर्यज्ञम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रकरणभेद के होने पर भी अर्थभेद होता है।", "tgt_text": "प्रकरणभेदेऽपि अर्थभेदो भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಪಾನೋ ಹಿ ಅವಾಗ್ಗಮನವಾನ್ ಪಾಯ್ವಾದಿಸ್ಥಾನವರ್ತೀ |", "tgt_text": "अपान आवागमन वाला पायु आदिस्थानवर्ती होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए पाप के नाश के लिए कर्मों का अनुष्ठान करना चाहिए।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಪಾಪದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पर्जन्य देवता का स्वरूप पर्जन्यसूक्त में पर्जन्यदेवता के स्वरूप को बताया गया है।", "tgt_text": "ಪರ್ಜನ್ಯ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण पश्य इति तिङन्तम्‌ अनुदात्तं न भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪಶ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ತಿಙಂತಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः द्विगुसमासे विशेषकार्यबोधनाय सूत्रं प्रवृत्तम्‌ ।", "tgt_text": "इसके बाद द्विगुसमास में विशेषकार्य बोध के लिए यह सूत्र प्रवृत्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಷ್ಟಿ ಎಂದರೆ ಇಚ್ಛಸಪ್ರತಿಪಾದಕ ವಚನವಿದೆ.", "tgt_text": "इष्टि नाम इच्छसप्रतिपादक वचन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और अम भाव पक्ष में “टाङसिङसामिनात्स्याः' इस सूत्र से इन आदेश होने पर उपकृष्ण इन होने पर आदगुणः इस सूत्र से अकार और इकार के स्थान पर एकार गुण होने पर उपकृष्णेन रूप हुआ।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅಮ ಭಾವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ \"ಟಾಂಜ್ಞಸಿಂಜ್ಞಸಾಮಿನಾತ್ಸ್ಯಾಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇನ ಎಂಬ ಆದೇಶವಾದಾಗ ಉಪಕೃಷ್ಣ ಇನ ಎಂದು ಆದಾಗ ಆದ್ಗುಣಃ ಈ ಸೂತ್ರದೀಂದ ಅಕಾರದ ಮತ್ತು ಇಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುಣ ಏಕಾರವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४९. समासान्तलोपविधायकानि कानिचन सूत्राणि लिखत?", "tgt_text": "೪೯. ಸಮಾಸಾಂತಲೋಪ ವಿಧಾಯಕ ಕೆಲವು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಸರ್ಗದಿಂದ ವ್ಯವಹಿತವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ.", "tgt_text": "तस्य च उपसर्गेण व्यवहितम्‌ इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नाष्ट्राः - नश्‌-धातोः ष्टन्प्रत्यये बहुवचने।", "tgt_text": "ನಾಷ್ಟ್ರಾಃ - ನಶ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಷ್ಟ್ರನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಗೋ. ಬ್ರಾ. ೩/೨) ಪುರೋಹಿತರಿಗೆ ಅಥರ್ವವೇದದ ಜ್ಞಾನವೂ ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ, ಯಾವುದು ರಾಜನ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಕಾರ್ಯದ ಸಂಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಅಥರ್ವವೇದದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "( गोप. ब्रा. ३/२ ) पुरोहित को अथर्ववेद का ज्ञान भी आवश्यक होता है, जो राजा की शान्ति तथा पौष्टिक कार्य का सम्पादन अथर्ववेद से ही करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुप्‌ आमन्त्रित पद में पराङ्गवत्‌ स्वरे यह पदयोजना है।", "tgt_text": "सुप्‌ आमन्त्रिते पदे पराङ्गवत्‌ स्वरे इति पदयोजना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಸಂಪತ್ತಿನ ಉತ್ತರವೇ ಬ್ರಹ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಎಂಬ ಕ್ರಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ.", "tgt_text": "लेकिन साधन चतुष्टय सम्पत्ति के उत्तर में ही ब्रह्मजिज्ञासा यह क्रम स्पष्टरूप से समझा गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "छन्दः शब्द की व्युत्पत्ति क्या है?", "tgt_text": "छन्दःशब्दस्य व्युत्पत्तिः का?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दिवो झल्‌ (६.१.१८३) सूत्रार्थः- दिवः परा झलादिविभक्तिः न उदात्ता।", "tgt_text": "ದಿವೋ ಝಲ್ (೬.೧.೧೮೩) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ-ದಿವ ಶಬ್ದದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ  ಝಲಾದಿ ವಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्याः गणनायाः समाधानं अर्वाचीनैः च विद्वद्भिः कृतम्‌।", "tgt_text": "इस गणना का समाधान प्राचीन और अर्वाचीन विद्वानों ने किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "राजाहः सखिभ्यष्टच्‌ इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ टच्‌ इति प्रथमान्तम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "ರಾಜಾಹಃ ಸಖಿಭ್ಯಃ ಟಚ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಟಚ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತವು ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೪. ವೇದಾಂತಸಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಉಪಾಸನಾ ಲಕ್ಷಣ ಏನು ?", "tgt_text": "4 उपासनालक्षणं किं वेदान्तसारे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नित्यकर्मविद्यानर्थक्यप्रसङ्ग, उपभोग के द्वारा ही प्रसूतफल के दुरुत कर्म की क्षयोपपत्ति होती है।", "tgt_text": "नित्यकर्मविध्यानर्थक्यप्रसङ्गश्च, उपभोगेनैव प्रसूतफलस्य दुरितकर्मणः क्षयोपपत्तेः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समास होने से प्रकृत सूत्र से राजपुरुष इसका अन्तिम अकार उदात्त होता है।", "tgt_text": "समासत्वात्‌ प्रकृतसूत्रेण राजपुरुष इत्यस्य अन्त्यः अकारः उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए तत्वमसि यहाँ पर जहत्‌ लक्षणा स्वीकार नहीं की जाती है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ತತ್ವಮಸಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस प्रकार का रथ दिन में अन्तरिक्ष में घुमता है।", "tgt_text": "ಈ ರೀತಿಯ ರಥವು ದಿನದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯತೋನಾವಃ ಇದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಅದರ ಸಮನ್ವಯ ತಿಳಿಸಿ .", "tgt_text": "यतोऽनावः इसका एक उदाहरण को प्रदर्शित करके समन्वय कोजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "होता कविक्रतु सत्यअतिशयेण विविध कीर्ति से युक्त।", "tgt_text": "होता कविक्रतुः सत्यः चित्रश्रवस्तमः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶೃಣು ಇದರ ವೈದಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शृणु इसका यह वैदिक रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वतः= विश्वतः, ऊर्ध्वम्‌ अधः अग्रादितः अन्तर्बहिश्च।", "tgt_text": "ಸರ್ವತಃ - ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಊರ್ಧ್ವಮ್ ಅಧಃ ಅಗ್ರಾದಿತಃ ಅಂತರ್ಬಹಿಶ್ಚ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः देवा ब्रह्माण आगच्छत इत्यस्मिन्‌ उदाहरणे देवा इत्यत्र वकारोत्तरस्य आकारस्य तथा ब्रह्माण इत्यत्र ह्योत्तरस्य आकारस्य 'न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः' इत्यनेन उदात्ते प्राप्ते अनेन प्रकृतसूत्रेण तयोः अनुदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಉದಾಹರಣವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ’ದೇವಾ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ’ಬ್ರಹ್ಮಾಣ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆಕಾರಕ್ಕೆ \" ನ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ವರಿತಸ್ಯ ತೂದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದಾಗ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ಎರಡೂ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "25. \"परिनिष्ठितत्वात्‌ साधुर्लौकिकः\" यह लौकिक विग्रह वाक्य लक्षण है।", "tgt_text": "२५. \"परिनिष्ठितत्वात्‌ साधुर्लौकिकः\" इति लौकिकविग्रहवाक्यलक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಿಶೇಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "कौन इसमें विशेष है यह कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो यह कहा गया है कि- समानजातीय अनेक कारण द्रव्य आकाश का नहीं है तो ऐसा भी नहीं है।", "tgt_text": "ಸಮಾನ ಜಾತೀಯ ಅನೇಕವು ಕಾರಣದ್ರವ್ಯವು ಆಕಾಶದ್ದಲ್ಲ , ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उत्तरपदार्थ प्रधान हर जहाँ प्रधान वह उत्तरपदार्थप्रधान बहुव्रीहि समास होता है।", "tgt_text": "उत्तरपदार्थः प्रधानो यत्र स उत्तरपदार्थप्रधानः इति बहुव्रीहिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धवखदिरौ इत्यत्र समस्यमानधवखदिरपदयोः अर्थस्य प्राधान्याद्‌ अयम्‌ उभयपदार्थप्रधानः द्वन्द्वः ।", "tgt_text": "ಧವಖದಿರೌ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವಾಗುವ ಧವ ಮತ್ತು ಖದಿರ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯದಿಂದ ಇದು ಉಭಯಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನ ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "निषिद्ध कर्मों के आचरण की वासना के द्वारा चित्त के मल का बढता है।", "tgt_text": "निषिद्धकर्माचरणस्य वासनया चित्तमलः अनुमीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಲೌಕಿಕ ವೈದಿಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾದ ವ್ಯಾಕರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्र लौकिकं वैदिकम्‌ उभयविधम्‌ अपि व्याकरणम्‌ आम्नातम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಸೂರ್ಯ, ಉಷಾ, ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿ ಅಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಮೋಡವನ್ನು ದೂರಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು.", "tgt_text": "अनन्तरं सूर्यम्‌ उषसम्‌ उषःकालं द्याम्‌ आकाशं च जनयन्‌ उत्पादयन्‌ आवरकमेघनिवारणेन प्रकाशयन्‌ वर्तसे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवञ्च अहं स्थूलः इत्यस्य आत्मनः स्थूलत्वं बुद्ध्यते।", "tgt_text": "मैं स्थूल हूँ इस प्रकार से यहाँ पर जीव आत्मा को स्थूल समझता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಧಿಕ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "मन का सामर्थ्य को जानना अत्यधिक कठिन है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शरीरस्य अधिष्ठातृदेवः भवति विष्णुः।", "tgt_text": "ಶರೀರದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ್ದೇವನು ವಿಷ್ಣುವಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्यारादितरर्ते ( पा ० सू ० २ . ३ .२९ ) इत्यादिना यस्मादिति ऋतेयोगे पञ्चमी।", "tgt_text": "अन्यारादितर्र्ते (पा०सू० २.३.२९) इत्यादि से यस्माद इसका ऋत के योग में पञ्चमी ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसका ही यह भाव भी अनन्तबल से युक्त जगदीश्वर के अन्तर से इस विचित्रजगत का स्रष्टा धारण करने वाला और पालन करने वाले उस परमात्मा की उपासना करनी चाहिए उसको छोड़कर अन्य किसी की उपासना नही करनी चाहिए।", "tgt_text": "ಅದೇ ಭಾವನೆಯು ಅನಂತಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಗದೀಶ್ವರನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬಾರದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ದೇವತೆಗಳ ದೂತರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः वह देवों के द्वारा दूतरूप में लगाई गई और मनुष्यों के द्वारा दी हवि को लेकर के जाना है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चतुर्थाध्यायात्‌ आरभ्य अष्टमाध्यायपर्यन्तं सोमयागानां वर्णनमस्ति।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯದವರೆಗೆ ಸೋಮಯಜ್ಞದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पाठान्ते च पञ्चकोशातिरिक्तस्य आत्मनः स्वरूपं प्रदर्शितम्‌", "tgt_text": "पाठ के अन्त में पञ्‌चकोश के अतिरिक्त आत्मा का भी स्वरूप प्रदर्शित किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": ". तवलकार आरण्यक किस नाम से कहलाता है?", "tgt_text": "तवलकारारण्यकं केन नाम्ना कथ्यते?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ समासवृत्ति में राजपुरुष निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಪುರುಷ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर वह अन्यत्र दोड॒ता है,चला जाता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತೆ ಬೇರೆಡೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रकृत उदाहरण में आहवनीये यह अनीयर्‌-प्रत्ययान्त पद है, और वह अनीयर्‌-प्रत्यय रिद्‌ होता है।", "tgt_text": "ಪ್ರಕೃತ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಹವನೀಯೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೀಯರ್ - ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತ ಪದವಿದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಅನೀಯರ್-ಪ್ರತ್ಯಯವು ರಿದ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ಅಂತ್ಯವರ್ಣ ಹ್ರಸ್ವ ಅಕಾರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "और इसका अन्त्यवर्ण ह्रस्व अकार है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯೋ ಋಗ್ವೇದದ ಅಕ್ಷಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ \"ಅಕ್ಷೈಃ ಮಾ ದಿವ್ಯಃ ಕೃಷಿಮಿತ್ ಕೃಷಸ್ವ\" ಎಂದೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "तथा च आम्नातम्‌ ऋग्वेदीये अक्षसूक्ते ' अक्षैः मा दिव्यः कृषिमित्‌ कृषस्व ' इति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗಾದರೆ ಶೃತಿಯು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಷೇಧವನ್ನು ಅಂದರೆ ವಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಕಾಶವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ननु तर्हि प्राप्नोति श्रुत्योर्विप्रतिषेधः -- क्वचित्तेजःप्रमुखा सृष्टिः, क्वचिदाकाशप्रमुखेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದು ಕೊನೆಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು.", "tgt_text": "उनको अन्त में ही जाना जा सकता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಯಾವ ಪುರುಷನ ರಾಗಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧನವಾಗಿದೆಯೋ ಅವನು ವಿಷಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವನು.", "tgt_text": "इस प्रकार से जो पुरुष राग पाश के द्वारा बन्ध जाता है वह विषयों के अधीन होकर ही जीवन जीता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विभाषितम्‌ सोपसर्गमनुत्तमम्‌ इति सम्पूर्णं सूत्रमनुवर्तते।", "tgt_text": "विभाषितम्‌ सोपसर्गमनुत्तमम्‌ इस सम्पूर्ण सूत्र की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इत्थं चित्तशुद्धिः भवति चेत्‌ ।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಯಾದರೆ !"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः प्रकृत सूत्र से यहाँ उत्‌ इसके स्वर को प्रकृत सूत्र से उदात्त करने का विधान है।", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण अत्र उत्‌ इत्यस्य स्वरस्य प्रकृतसूत्रेण उदात्तत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "काव्यसंसारे कविता यावती प्राचीना वर्तते उपमालङ्कारः अपि तावान्‌ एव प्राचीनः वर्तते।", "tgt_text": "ಕಾವ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕವಿತ್ವ ಎಷ್ಟು ಹಳೆಯದೋ, ಉಪಮಾಲಂಕಾರವೂ ಅಷ್ಟೇ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(ग) लौकिकविग्रहः - राजपुरुषः इति समासः वृत्तिः।", "tgt_text": "(ಗ) ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ - ರಾಜ ಪುರುಷ ಎಂಬುದು ಸಮಾಸ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्तसारे उपरतेः लक्षणद्वयम्‌ उक्तम्‌ - “निवर्तितानाम्‌ एतेषां तद्व्यतिरिक्तविषयेभ्यः उपरमणम्‌ उपरतिः” अथवा “विहितानां कर्मणां विधिना परित्यागः” इति।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ ಉಪರತಿಯ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ - \"ನಿವರ್ತಿತಾನಾಮ್ ಏತೇಷಾಂ ತದ್ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಿಷಯಗಳಿಂದ ಉಪರಮಣಮ್ ಉಪರತಿಃ\" ಅಥವಾ \"ವಿಹಿತಾನಾಂ ಕರ್ಮಣಾಂ ವಿಧಿನಾ ಪರಿತ್ಯಾಗಃ\" ಇತಿ |"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷವು - 'ಯುಙ್ಜ್ ಧಾತು'ವಿಗೆ 'ಘಞ್- ಪ್ರತ್ಯಯ'ವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ 'ಯುಗ' - ಎಂಬ ಶಬ್ಧವು ಉಚ್ಛಾದಿಗಣದಲ್ಲಿ ಓದಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.", "tgt_text": "विशेष - युञ्ज्‌ धातु से घञ्‌ प्रत्यय करने पर सिद्ध हुआ युग- यह शब्द उञ्‌छादिगण में पढ़ा हुआ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದು ನಿರ್ವಚನವಾಗಿಲ್ಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ये निर्वचन नहीं हैं काल्पनिक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परस्तात्‌ इति योगे का विभक्तिः दृश्यते।", "tgt_text": "परस्तात्‌ इसके योग में कौन सी विभक्ति होती है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीवः अल्पज्ञः, ईश्वरः सर्वज्ञः।", "tgt_text": "ಜೀವವು ಅಲ್ಪಜ್ಞವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಈಶ್ವರನು ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅರ್ಧಂ ನಪುಂಸಕಮ್ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ.", "tgt_text": "\"अर्धं नपुंसकम्‌\" इति सूत्रस्य उदाहरणम्‌ एकं देयम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೧. ಕಿದ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ವಸು ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞೀಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "11. किद्‌-धातु से क्वसुप्रत्ययऔर ङीप करने पर प्रथमा एकवचन में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಣವೇ ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನವೇ ಆಗದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ ವಿಷಯದ ಆಸಕ್ತಿಯು.", "tgt_text": "तत्र हेतुः निषिद्धकर्मनुष्ठानम्‌। अपरो हेतुः विषयासक्तिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः सूत्र का यह अर्थ होता है - उदात्तवान तिङन्त के परे रहते गतिसंज्ञक को अनुदात्त होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಉದಾತ್ತವತಿ ತಿಙಂತದ ನಂತರವಿರುವ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕವು ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ಕಾಶಶಬ್ದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಕಾರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तस्मात्‌ अनेन प्रकृतसूत्रेण तस्य काश-शब्दस्य आदेः स्वरस्य आकारस्य उदात्तत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿವಾಹಿತರು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿರಹಿತರು ಏನೇನನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು?", "tgt_text": "अग्निहोत्र विधी में अविवाहित तथा विपत्नीक को क्या करना चाहिए?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮರ್ಡಿತಾರಮ್ - ಮೃಡ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ತೃಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "मर्डितारम्‌ - मृड्‌-धातु से तृच्प्रत्यय करने पर द्वितीया एकवचन मे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ಕ) ಶ್ರವಣಮ್ (ಖ) ಮನನಮ್ (ಗ) ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಮ್ (ಘ) ಉಪಸನಾ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪರಮನಿಃಶ್ರೇಯಸವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "(क) श्रवणम्‌ (ख) मननम्‌ (ग) निदिध्यासनम्‌ (घ) उपासना  मोक्षः परमनिःश्रेयसम्‌ कथ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यच्छाब्दात्‌ परं हिशब्दात्‌ परं तुशब्दात्‌ परम्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "यत शब्द से परे हि शब्द से परे तु शब्द से परे यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मणेषु यज्ञस्य तत्सम्बद्धानां विविधानाम्‌ उपदेशानां च वर्णनम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವಿಧ ಉಪದೇಶಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वायोः विकारः कोषः कः भवति?", "tgt_text": "वायो विकार का क्या कोश होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶಚ್ಚ ಅಕ್ಷರಸಹಸ್ರಾಣಿ\" (ಅನು. ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ).", "tgt_text": "चत्वारिंशत्सहस्राणि द्वात्रिंशच्च अक्षरसहस्राणि' (अनु.अन्तिमे भागे)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ಪ್ರಕಾರದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಹಾಭಾರತದ ಮೋಕ್ಷಪರ್ವದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಿಘಂಟುವಿನ ಕರ್ತೃವು ಯಾಸ್ಕರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "महाभारतस्य मोक्षपर्वानुसारेण निघण्टोः कर्ता यास्को नासीत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "1. तीन लिङ्ग होते हैं?", "tgt_text": "१. त्रीणि लिङ्गानि भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಧಿಷ್ಠಾನವಿಲ್ಲದ್ದು ಅನಿತ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "निरधिष्ठानम्‌ अनित्यं न सम्भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಹಾಮುತ್ರಫಲಭೋಗವಿರಾಗವು ಇಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯಪದಾರ್ಥವು.", "tgt_text": "इहामुत्रफलभोगविरागः अत्र वैराग्यपदार्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कारण यह है कि यदि अज्ञान नहीं है तो कभी भी अपरोक्ष उसका प्रतिभास नहीं हो।", "tgt_text": "कारणं हि यदि अज्ञानं नास्ति तर्हि कदापि तस्य अपरोक्षः प्रतिभासः न स्यात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "लेकिन वह आत्यन्तिक नहीं होती है।", "tgt_text": "परन्तु आत्यन्तिकनिवृत्तिः न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂರು ಸ್ವರಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "तीन स्वर हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन उच्यते असौ वचनः इति तस्यार्थः वाच्यः इति यावत्‌।", "tgt_text": "ಯವುದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ವಚನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಅದರ ಅರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ ವಾಚ್ಯಃ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेदीय उपनिषदों में एतरेय, कौषीतकि, साम परक उपनिषदों में छान्दोग्य, केन उपनिषद्‌, कृष्ण यजुर्वेद विषयी उपनिषदों में तैत्तरीय, महानारायण, कठ, श्वेताश्वतर, मैत्रायणी उपनिषद्‌, शुक्ल यजुर्वेद पर लिखे हुए ईशावास्य उपनिषद्‌ बृहदारण्यक और अथर्ववेद में मुण्डक, माण्डूक्य, प्रश्‍न उपनिषद्‌ गहरे चर्चित प्राचीन सभी जगह प्राप्त है।", "tgt_text": "ऋग्वेदीयोपनिषत्सु एतरेय-कौषीतकी, सामपरकोपनिषत्सु छान्दोग्य-केनोपनिषदौ, कृष्णयजुर्विषयकासु उपनिषत्सु तैत्तिरीय-महानारायण-कठ-श्वेताश्वेतर-मैत्रायण्युपनिषदः, शुक्लयजुरित्यधिकृत्य लिखिता ईशावास्योपनिषद्‌ बृहदारण्यकं किञ्च अथर्ववेदीयासु मुण्डक-माण्डुक्य- प्रश्नोपनिषदः नितरां प्रथिताः प्राचीनाः सर्वत्र लभ्यमानाश्च सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न किन्तु यो आत्मानात्मविवेकज्ञः विद्वान्‌ भवति सः शरीरादिविलक्षणं परमार्थम्‌ आत्मस्वरूपम्‌ अवगच्छति।", "tgt_text": "ನ ಕೇವಲ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಅನಾತ್ಮದ ವಿವೇಕವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವವನು ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಶರೀರಾದಿ ವಿಲಕ್ಷಣ ಪರಮಾರ್ಥದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पूर्वार्धे पर्जन्यसूक्तम्‌ विद्यते , उत्तरार्धे च मनुमत्स्यकथा उपन्यस्तमस्ति ।", "tgt_text": "पूर्वार्ध में पर्जन्यसूक्त विद्यमान है, और उत्तरार्ध में मनुमत्स्य कथा लिखी गई है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्यत्र वस्तुस्वभावः एव नियामकः।", "tgt_text": "यहाँ पर वस्तु स्वभाव ही नियामक होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स च विग्रहः लौकिकालौकिकभेदेन द्विविधः।", "tgt_text": "ಆ ವಿಗ್ರಹವೂ ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕ ಭೇದಗಳಿಂದ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१६.१.३) इदानीम्‌ इन्द्रसूक्तस्य मूलपाठम्‌ अवगच्छाम दासपत्नीरहिगोपा अतिष्ठन्निरुद्धा आपः पणिनेव गावः।", "tgt_text": "16.1.3 अब इन्द्रसूक्त के मूलपाठ को जानेंगे दासप॑त्नीरहिंगोपा अतिष्ठन्निरुद्धा आपः पणिनेव गावः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनात्मविषयेभ्यः आत्मस्वरूपं विवेचनीयमस्ति।", "tgt_text": "ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस यज्ञ से अश्व, पशु, गायें इत्यादि उत्पन्न हुए।", "tgt_text": "ಆ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಅಶ್ವ, ಪಶು, ಹಸು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ನೀವು- ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. ಸಂಹಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. ದೇವತೆಗಳು ಹೇಗೆ ಅಮರರಾದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. ಪ್ರಧಾನವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗ್ರಂಥಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ.", "tgt_text": "इस पाठ को पढ़कर आप सक्षम होंगे : ब्राह्मण ग्रन्थों के महत्त्वपूर्ण विषयों को जान पाने में; मुख्य आख्यान और उनमें प्रतिपादित विषयों को समझ पाने में; संहिता ब्राह्मण की भिन्नता बता पाने में; देव अमर कैसे हुए इस विषय को समझ पाने में; और प्रधान ब्राह्मण ग्रन्थों के विषय में विस्तार से जान पाने में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र अभिधानम्‌ इति करणे ल्युट्‌।", "tgt_text": "यहाँ अभिधान इस करण में ल्युट्‌ प्रत्यय है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स मत्स्यः तस्य समीपे तरन्‌ आगतवान्‌।", "tgt_text": "वह मछली तैरती हुई उनके समीप आई।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಹಿತಕರ್ಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವಲ್ಲದ ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಪಾಪಭಾಜನರಾಗುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "विहितकर्मणाम्‌ अननुष्ठानेन निषिद्धकर्मणां च अनुष्ठानेन मनुष्याः पापभाजः भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निषिद्धानि नरकाद्यनिष्टसाधनानि ब्राह्मणहननादीनि कर्माणि।", "tgt_text": "ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ನರಕಾದಿ ಅನಿಷ್ಟಸಾಧನಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಕರ್ಮಗಳು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಐದನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಪಾದದ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿಯವರೆಗೆ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पञ्चम अध्याय का चतुर्थपाद का परिसमाप्ति तक यह सूत्र का अधिकार है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ईषते - ईष्‌ धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में यह बनता है।", "tgt_text": "ईषते - ईष्धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने रूपमिदम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र तस्मात्‌ नुट्‌ अचि इति पदच्छेदः ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ನುಟ್ ಅಚಿ ಎಂಬ ಪದಚ್ಛೇದಗಳು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "टज्विधायकं \"राजाहः सखिभ्यष्टच्‌\" इति सूत्रम्‌।", "tgt_text": "यहाँ “राजाहः सखिभ्यष्टच्‌'' टच्‌ विधायक सूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೩. ಆನಂದಮಯ ಕೋಶವೆಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "२३. आनन्दमयकोशः कः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयं प्रपाठकः आरण्यकस्य परिशिष्टभागः वर्तते।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಪಾಠಕ ಆರಣ್ಯಕದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಗವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदा मत्स्यः अब्रवीत्‌ विशालजलप्रवाहे समस्तं प्राणिमण्डलम्‌ अन्ते वक्ष्यामि।", "tgt_text": "तब मछली ने कहा की विशालजल प्रलय के समय समस्त प्राणिमण्डल जल में लीन हो जायेगा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वे है श्रोत्र, त्वचा, नेत्र, जिह्वा, तथा घ्राण।", "tgt_text": "तानि च श्रोत्रत्वक्वक्षुर्जिह्वाघ्राणाख्यानि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यज्ञस्य महत्‌ तात्पर्यं भवति त्यागः।", "tgt_text": "यज्ञ का तात्पर्य त्याग होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पूर्वकल्पे पुरुषमेधयाजी आदित्यरूपं प्राप्तः स्तूयते।", "tgt_text": "पूर्वकल्प में पुरुषमेधकर्ताओं ने आदित्यरूप को प्राप्त किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपनिषद्‌ अतिसरलशैल्या तत्त्वं कथयति, तेन तासां महत्त्वं लोकप्रियत्वं च प्रतिदिनं वर्धते।", "tgt_text": "उपनिषद्‌ अति सरल शैली में तत्त्व को बताते है, उससे उनका महत्त्व और लोकप्रिय प्रतिदिन बढ़ती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಟಿಪ್ಪಣಿ - ಉತ ಶಬ್ದದ ವಿಕಲ್ಪ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "टिप्पणी - उतशब्दस्य विकल्पः अर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और तीसरा हेतु चित्तगत अशुभ भावनाएँ हैं।", "tgt_text": "ಮೂರನೇ ಹೇತು ಚಿತ್ತಗತಾಶುಭವಾಸಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्षात्वतः यह षष्ठी एकवचनान्त पद है, घञः यह भी षष्ठी एकवचनान्त है, अन्तः यह प्रथमा एकवचनान्त है, उदात्तः यह भी प्रथमा एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "\"ಕರ್ಷಾತ್ವತಃ\" ಎಂದು ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತಪದವು, \"ಘಞಃ\" ಎಂದೂ ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತಪದವು, \"ಅಂತಃ\" ಎಂದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತಪದವು, \"ಉದಾತ್ತಃ\" ಎಂದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कपिशवर्णयुक्ताः अश्वाः तद्रथं नयन्ति।", "tgt_text": "ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಅಶ್ವಗಳು ಅವನ ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेषप्रयोजनसाधनाय द्विगुसमासस्य \"द्विगुश्च\" इत्यनेनन तत्पुरुषसंज्ञा अत्र वर्णिता।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ದ್ವಿಗುಸಮಾಸದ \"ದ್ವಿಗುಶ್ಚ\" ಇದರಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वह तत्पुरुष समास है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदविहितानां कर्मणां व्यवस्थापनं क्रमपूर्वकं कल्पशास्त्रे कल्पितम्‌।", "tgt_text": "ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ರಚನೆ - ಸುಗಂಧಿತೇಜನ ಶಬ್ದದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಸ್ವರ , ಮತ್ತು ತೆ ಶಬ್ದದ ಸ್ವರ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಾತ್ತ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರದ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "सूत्रावतरणम्‌- सुगन्धितेजनस्य प्रथमस्य द्वितीयस्य च स्वरस्य, ते शब्दस्य च स्वरस्य विकल्पेन उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यतो हि भवन्तौ उभौ क्रोधविहीनौ सन्तौ धनं सहस्रस्तम्भसमन्वितं सौधं च धारयतः इति।।", "tgt_text": "क्योंकि आप दोनों ही क्रोध से रहित होने पर धन को हजार स्तम्भ के समान धारण करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ईश्वरनामैतत्‌।", "tgt_text": "ಇದು ಈಶ್ವರನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य रूपम्‌ एव विश्वस्य सर्वेषां रूपम्‌ इति।", "tgt_text": "ಅದರ ರೂಪವೇ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲದರ ರೂಪ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्वचित्‌ च हइन्द्रविषयकमन्त्रेषु तेजस्वितायाः प्राचुर्यं॑ परिलक्ष्यते।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರವಿಷಯಕ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಆಧಿಕ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यदि वेदाङ्ग सहित विधि का अनुसरण करके कोई वेद का अध्ययन करता है तो उस प्रमाता को वेद के अध्ययन के समय ही वेदान्त तत्व का ज्ञान हो जाता है।", "tgt_text": "यदि वेदाङ्गसहितं विधिम्‌ अनुसृत्य वेदाध्ययनं भवति तर्हि प्रमाता वेदपाठकाले एव वेदान्ततत्त्वं जानाति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञकर्म का नियमित ऋत है।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞಕರ್ಮದ ನಿಯಮಿತ ಋತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्त्वमस्यादिजन्यज्ञानेन जीवः अज्ञानं विनाशयित्वा स्वस्वरूपमाप्नोति।", "tgt_text": "ತತ್ವಮಸಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜೀವವು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿನಾಶ ಮಾಡಿ ಸ್ವಂತ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपनिषत्‌ परा विद्येति कथ्यते।", "tgt_text": "उपनिषद्‌ परा विद्या कहलाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए यहाँ पर श्रवणादिव्यतिरिक्त विषय कहा गया है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರವಣಾದಿವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಿಷಗಳಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणः-वार्तिक का उदाहरण है-शाकपार्थिवः।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ವಾರ್ತಿಕದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಶಾಕಪಾರ್ಥಿವವೆಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा- छान्दोग्योपनिषदि पिता उद्दालकः पुत्रं श्वेतकेतुं कथयति यत्‌ “सदेव सोम्य इदम्‌ अग्र आसीत्‌, एकमेवाद्वितीयम्‌” (६/२/१) इति।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ - ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಉದ್ದಾಲಕನು ಪುತ್ರ ಶ್ವೇತಕೇತುವಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ \"ಸದೇವ ಸೋಮ್ಯ ಇದಮ್ ಅಗ್ರ ಆಸೀತ್, ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯಮ್\" (೬/೨/೧) ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದು ಯಾವ ವೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಾಠಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನುವಾಕದಲ್ಲಿ , ಅದರ ವರ್ಣನೆಯು ಕೂಡ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "ये किस वेद में प्रपाठक में और अनुवाक में है, उसका भी यहाँ वर्णन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विज्ञानमय आत्मा के अत्यन्त समीप होता है।", "tgt_text": "विज्ञानमयः आत्मनः अत्यन्तं समीपं वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुलालस्य गृहे प्रातः कश्चन मृत्तिकां दृष्टवान्‌।", "tgt_text": "ಕುಲಾಲನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಣ್ಣೀನ ಮುದ್ದೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिक काव्य के विषय में विद्वानों के मन में कोई भी संदेह नहीं है।", "tgt_text": "ವೈದಿಕಕಾವ್ಯಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಪ್ರತ್ಯಯದ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಭಗವಾನ್ ಪಾಣಿನಿ ಋನ್ನೇಭ್ಯೋ ಜ್ಞೀಪ್ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "उस प्रत्यय के विधान के लिए भगवान्‌ पाणिनी ने ऋनेभ्यो ङीप्‌ सूत्र की रचना कीौ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस प्रकार का रथ दिन में अन्तरिक्ष में घुमता है।", "tgt_text": "तादृशो रथो दिवि अन्तरिक्षे विभ्राजते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಯೂಪದಾರು ಇಲ್ಲಿ ಯೂಪ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रकृत सूत्र से यूपदारु यहाँ पर यूप इस पूर्वपद में प्रकृति स्वर होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದು ಮೂರು ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂದಿರುವ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ. ’ನ’ ಎಂಬುದು ಅವ್ಯಯಪದವಾಗಿದೆ. ’ಉದಾತ್ತದ್ವರಿತೋದಯಮ್ ’ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತ. ’ಅಗಾರ್ಗ್ಯಕಾಶ್ಯಪಗಾಲವಾನಾಮ್’ ಎಂಬುದು ಷಷ್ಠೀವಿಭಕ್ತಿಯ ಬಹುವಚನಾಂತ.", "tgt_text": "त्रिपदात्मके अस्मिन्‌ सूत्रे न इति अव्ययपदम्‌, उदात्तस्वरितोदयम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तम्‌, अगार्ग्यकाश्यपगालवानाम्‌ इति षष्ठीबहुवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, “ಯದ್ಗಂಹಿಷ್ಠಂ ನಾತಿವಿಧೇ ಸುದಾನೂ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಸಮವರ್ತತಾಗ್ರೇ” (ಆ.ಶ್ರೌ. 3.8.1) ಎಂದು.", "tgt_text": "सूत्रितञ्च 'यद्गंहिष्ठं नातिविधे सुदानू हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे' (आ० श्रौ० ३।८।१) इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದು ನನ್ನ ಪರಲೋಕ ಇಚ್ಛಾ ಆಗಬೇಕು ಅಂದರೆ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕ ನನ್ನ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "वह मेरा परलोक अच्छा होवे अर्थात्‌ समस्त लोक मेरी कामना पूर्ण करने वाले हो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वितीये च भागे अष्टौ अष्टकानि, चतुष्षष्टिरध्यायाः, सप्तदशोत्तरसहस्राणि च सूक्तानि च सन्ति।", "tgt_text": "ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಷ್ಟಕಗಳು ೪೬ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ೧೦೧೭ ಸಾವಿರ ಸೂಕ್ತಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ अन्तः इति उदात्तः चेति प्रथमैकवचनान्तं पदद्वयम्‌ अत्र अनुवर्तते।", "tgt_text": "ಕರ್ಷತ್ವತೋ ಘಯೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂತಃ , ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿಯು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्पष्टज्ञानेन यः कोऽपि मानवः पुरुषार्थलाभाय यतेत।", "tgt_text": "स्पष्ट ज्ञान के द्वारा कोई भी मानव पुरुषार्थो की प्राप्ति के लिए प्रयास करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾರೋ ಹೇಗಾದರೂ ತೃಷೆಗಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ - ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕೂಪವಿದೆ ಎಂದು. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀರಿದೆ. ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು.", "tgt_text": "यथा कश्चित्‌ कञ्चित्‌ तृषार्तमाह- समीपे कूपोऽस्ति। जलं चास्ति तस्मिन्‌। कृते प्रयत्ने लभेत इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಾಯಿಯ ಅಂತಹ ವಚನಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಶಿಶುವು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬೇರೆಡೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "माता के उस प्रकार के वचनों से बार बार निगृहित शिशु फिर अपने स्थान से दूर नहीं जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस कारण से जन्तु जन्म जन्मांतरों को प्राप्त करता है।", "tgt_text": "ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಜೀವಿಯ ಜನ್ಮ ಜನ್ಮಾಂತರವು ಸಿಗುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಹುವ್ರೀಹೇಃ ಇದು ಕೂಡ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಪದದ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "बहुव्रीहेः इत्यपि प्रातिपदिकात्‌ इत्यस्य विशेषणं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, “ಯದ್ಗಂಹಿಷ್ಠಂ ನಾತಿವಿಧೇ ಸುದಾನೂ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಸಮವರ್ತತಾಗ್ರೇ” (ಆ.ಶ್ರೌ. 3.8.1) ಎಂದು.", "tgt_text": "और सूत्र में कहा गया है “यद्गंहिष्ठं नातिविधे सुदानू हिरण्यगर्भ: समवर्तताग्रे' (आ० श्रौ० ३।८।१) इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಇಂದ್ರಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮ, ಇಂದ್ರ ವೃತ್ರನ ಯುದ್ದ, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार सम्पूर्ण इन्द्रसूक्त में इन्द्र का पराक्रम, इन्द्र वृत्र का युद्ध, और इन्द्र की महानता का वर्णन 'किया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - स्वामी मेघ के द्वारा रक्षित जल वृत्र के द्वारा रोका गया जैसे पणिनाम के राक्षसगण ने गायों को छुपाया था।", "tgt_text": "सरलार्थः- स्वामित्वे स्थित्वा मेघैः रक्षिताः आपः वृत्रेण निरुद्धाः यथा पणिनामकराक्षसः गाः अगोपायत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि एक बार ही सम्पादन करना हो तो उसका वर्षा ऋतु में सम्पादन करना चाहिए।", "tgt_text": "ಒಂದು ವೇಳೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ವರ್ಷಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतावता पञ्चकोशानां प्रतिपादनेन आत्मनि अनात्मभूतानां अन्नमयादिकोशानां अध्यारोपः अभवत्‌।", "tgt_text": "इन पञ्चकोशों के प्रतिपादन के द्वारा ही आत्मा में अनात्मभूत अन्नमयादि कोशों का अध्यारोप हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯುಯುಧಾತೆ - ಯುಧ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಆತ್ಮನೇಪದದಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಪ್ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "युयुधाते - युध्‌-धातोः आत्मनेपदिनः क्विपि लिटि प्रथमपुरुषैकवचने रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "डाप्‌ प्रत्यय के अभाव में तो दामन्‌ रूप ही बैठता है।", "tgt_text": "ಡಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ದಾಮನ್ ರೂಪವೇ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतएव वैदिक मन्त्र में इन्द्र से बाद में ही अग्नि को महत्व दिया गया है, उसके महत्व को प्रकट करने के लिए अग्नि देवता के दो सौ से अधिक सूक्तों में उसका वर्णन किया गया है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೇ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅಗ್ನಿ ದೇವನ ಇನ್ನೂರು ಸೂಕ್ತಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नाटक में जो आज भी गद्य पद्य का मिश्रण देखते हैं।", "tgt_text": "नाटके यदधुना गद्यपद्ययोर्मिश्रणं दृश्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्यन्तं क्रममाणस्य विष्णोः उत्कृष्टे स्थाने मधुरनिःस्यन्दो वर्तते।", "tgt_text": "अत्यन्तकर्मो के कर्ता विष्णु के उत्कृष्ट स्थान में मधुर सरोवर है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार पाणिनी यह आचार्य उपसर्जन वेदाध्ययन-३४५ ( पुस्तक-१ ) अन्तेवासीवाचि उत्तरपद को होता है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಣಿನೀಯಾಃ ಎಂಬ ಆಚಾರ್ಯೋಪಸರ್ಜನಾಂತೇವಾಸಿವಾಚಕವಾದ ಉತ್ತರಪದವು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ भाषितपुंस्कादनूड इस लुप्त षष्ठयेकवचनात्त समस्त पद को स्त्रियाः शब्द का विशेषण हैं।", "tgt_text": "अत्र भाषितपुंस्कादनूङ्‌ इति लुप्तषष्ठ्येकवचनान्तं समस्तं पदं स्त्रियाः इत्यस्य विशेषणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕುರುಡನು  ನಡೆಯುವ ವೇಳೆ ಸ್ತಂಭದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡರೆ ಆ ತಪ್ಪು ಕುರುಡನ ದೃಷ್ಟಿಹೀನ್ತೆಯದ್ದು ಹೊರತು ಸ್ತಂಭದ್ದಲ್ಲ. - \"ನಾಯಂ ಸ್ಥಾನೋರಪರಾಧೋ ಯದೇನಮ್ ಅಂಧೋ ನ ಪಶ್ಯತಿ\".", "tgt_text": "जैसे अन्धा जाते समय में यदि खम्भे से आघात को प्राप्त करता है, तो वह दोष उस अन्धे की दृष्टिहीनता है, स्तम्भ का कोई दोष नहीं है - “नायं स्थानोरपराधो यदेनम्‌ अन्धो न पश्यति'।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऐलूषकवष ऋषि, त्रिष्टुप्‌ और ७ वे मन्त्र में जगती छन्द है, अक्ष ऋषि देवता है।", "tgt_text": "ಐಲೂಷಕವಷ ಋಷಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ೭ನೇ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗತೀ ಛಂದವಿದೆ, ಅಕ್ಷ ಋಷಿ ದೇವನಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಸಂಹಿತೆಯ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಆಚಾರ್ಯ ಸಾಯಣರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದರು.", "tgt_text": "यज्ञस्य मुख्यस्वरूपस्य निष्पादकत्वेन अस्याः संहितायाः विद्वत्तापूर्णभाष्यं सर्वप्रथमम्‌ आचार्यसायणेन रचितम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हरि ङि अधि यह अलौकिक निग्रह है।", "tgt_text": "हरि ङि अधि इत्यलौकिकविग्रहः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ದ್ವಿಪದದ ವಾಸ್ತವಿಕರೂಪದ ಪರಿಚಯ ಆಗದ್ದರಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ಮ್ ಮುಲ್ಲರ್-ಮೈಕ್ಡೋನಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಆಂಗ್ಲರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अस्याः एव द्विपदायाः वास्तविकस्वरूपस्य परिचयाभावात्‌ मैक्समूलर-मैक्डोनलप्रभृतीनां आङ्ग्लवेदज्ञानां गणना भ्रान्ता अभवत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "परन्तु इस सूक्त में उस प्रकार की कोई कल्पनादि विद्यमान नही है।", "tgt_text": "परन्तु अस्मिन्‌ सूक्ते तथाविधं किमपि कल्पनादिकं न विद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार अन्य उदाहरण ही इस प्रकार सिद्ध होते हेैं।", "tgt_text": "ಇದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसने प्रजापति के शिर का छेदन किया।", "tgt_text": "तेन प्रजापतेः शिरश्छेदनं कृतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या- इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಂಚಮ್ಯಂತ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಭಯಪ್ರಕೃತಿಕ ಇದಕ್ಕೆ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पञ्चम्यन्त सुबन्त को त्रयप्रकृतिक को सुबन्त के साथ विकल्प से तत्पुरुष समास संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आम्रेडित का उदाहरण है- चौर चौर, वृषल वृषल, दस्यो दस्यो घातयिष्यामि त्वा, बन्धयिष्यामि त्वा इत्यादि।", "tgt_text": "ಆಮ್ರೇಡಿತದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ - ಚೌರ ಚೌರ, ವೃಷಲ ವೃಷಲ, ದಸ್ಯೋ ದಸ್ಯೋ ಘಾತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತ್ವಾ, ಬಂಧಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತ್ವಾ ಇತ್ಯಾದಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "21. “परार्थाभिधानं वृत्तिः\" यह वृत्ति का लक्षण है।", "tgt_text": "೨೧. \"ಪರಾರ್ಥಾಭಿಧಾನಂ ವೃತ್ತಿಃ\" ಇದು ವೃತ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए ही गोपाय नः स्वस्तये यह प्रयोग सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಗೋಪಾಯ ನಃ ಸ್ವಸ್ತಯೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಸದ್ವೈದ್ಯಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उदाहरण -सद्वैद्यः इत्यादि इस सूत्र का उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "रोगों की उत्पत्ति कैसे होती है?", "tgt_text": "रोगाणाम्‌ उत्पत्तिः कथं भवति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र च विविधेषु सूक्तेषु लौकिकविषयाणां राजकर्मादीनां विधानम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "और वहाँ विविध सूक्तों में लौकिक विषयों पर राजकर्म आदि का विधान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ झल्‌ यह विभक्ति का विशेषण है।", "tgt_text": "अत्र झल्‌ इति विभक्तेः विशेषणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस आद्युदात्त स्वर के विधान के लिए प्रकृत सूत्र की रचना की है।", "tgt_text": "ಆ ಆದ್ಯುದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अध्वराणाम्‌ इत्यस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "अध्वराणाम्‌ इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वीकृते च एकार्थीभावरूपे सामर्थ्य राजन्‌ ङस्‌ पुरुष सु इति समुदायः समुदायशक्त्या एव राजसम्बन्धी पुरुषः इति विशिष्टार्थ बोधयति।", "tgt_text": "ಸ್ವೀಕೃತವಾದಾಗ ಏಕಾರ್ಥೀಭಾವರೂಪ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನ್ ಜ್ಞಸ್ ಪುರುಷ ಸು ಎಂಬ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾಜಸಂಬಂಧಿ ಪುರುಷ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतानि सूक्तानि तत्कालिकसमाजस्य स्वरूपज्ञाने विशेषरूपेण सहायकानि भवन्ति।", "tgt_text": "इन सूक्तों का उस समय के समाज के स्वरूप को जानने में विशेषरूप से सहायक होते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಭಿಲಷಿತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಸತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अभिलषित फल को देने वाला सत्य है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ  - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गतिः इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "गति: यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಎಂದು ಎರಡು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "इतः पूर्वं विवेकः वैराग्यम्‌ इति साधनद्वयं वर्णितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हे शूर शौर्ययुक्त इन्द्र सोमम्‌ अजयः जितवान्‌।", "tgt_text": "ಹೇ ಶೂರನೇ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಇಂದ್ರನು ಜಯಶಾಲಿ ಸೋಮನನ್ನು ಗೆದ್ದನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ कहा जाता है कि वह अच्‌ उदात्त अथवा स्वरित होता है।", "tgt_text": "तत्र उच्यते यत्‌ सः अच्‌ उदात्तः स्वरितः वा भवति इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देवताद्वन्द्रे युगपत्‌ उभे प्रकृत्या भवतः।", "tgt_text": "देवतावाची हन्द्व॒ समास में एक साथ दोनों को प्रकृतत स्वर होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्त: करण के ही वृत्तिभेद के द्वारा बुद्धि मन, चित्त, तथा अहङ्कार इस प्रकार से चार विभाग होते है।", "tgt_text": "अन्तःकरणस्यैव वृत्तिभेदेन बुद्धिः मनः चित्तम्‌ अहङ्कारः इति चतुर्धा विभागः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥದ ಯಜ್ಞಾನುಷ್ಠಾನದ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वेदशेषभूताः इमे ब्राह्मणग्रन्थाः यज्ञानुष्ठानस्य विस्तृतं वर्णनं कुर्वन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र वषट्कारः इति पदेन वौषट्‌ इति अव्ययपदं गृह्यते।", "tgt_text": "यहाँ वषट्कारः इस पद से वौषट्‌ इस अव्ययपद को ग्रहण करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩೭. ಅವಿದ್ಯಾಗತ ಸತ್ವಗುಣದ ಪರಿಣಾಮವು ಯಾವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "37. अविद्यागत सत्वगुण का क्या परिणाम होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अयं नियम एव ऋतम्‌।", "tgt_text": "यह नियम ही ऋत्‌ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ ತತ್ಕೃತ ಅರ್ಥೇನ ಗುಣವಚನನೇನ ಎಂಬ ಪದಚ್ಛೇದವಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - सूत्रेऽस्मिन्‌ तृतीया तत्कृत अर्थेन गुणवचनेन इति पदच्छेदः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜೀವದ ವಾಸ್ತವಿಕ ರೂಪವೇ ಬ್ರಹ್ಮ.", "tgt_text": "जीवस्य वास्तविकं रूपं ब्रह्म एव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर भी जो काम्य कर्म वर्णाश्रम कर्म रूप के द्वारा प्राप्त होते हैं तो वे यदि निष्काम भावना के द्वारा किये जाते हैं।", "tgt_text": "ಆದರೂ ಯಾವ ಕಾಮ್ಯ ಕಾರ್ಮಗಳು ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಕರ್ಮರೂಪದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕಾಮಭಾವನೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶತುಃ ಅನುಮಃ ನದ್ಯಜಾದಿ ಇವು ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "शतु: अनुमः नद्यजादी ये सूत्र में आये पदच्छेद हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "केवल इच्छा से घट का निर्माण नहीं होता हे।", "tgt_text": "ಕೇವಲ ಇಚ್ಚೆಯಿಂದ ಘಟವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यज्ञवेद्याः पूर्वस्यां दिशि यूपः स्थापनीयः।", "tgt_text": "यज्ञ वेदी की पूर्व दिशा में खूटा स्थापित करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदैत्‌ ये रूप कैसे सिद्ध हुआ?", "tgt_text": "ಉದೈತ್ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನ್ಯೂಂಖ ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "न्यूङ्ख क्या?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवम्‌ अस्मिन्‌ पाठे वयं षट्‌ मन्त्रान्‌ पठिष्यामः।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನಾವು ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಆರು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತೇವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂರನೆಯ, ಏಳನೆಯ, ಎಂಟನೇ ಪ್ರಪಾಠಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "तीसरे, सातवें, आठवें प्रपाठकों का नाम लिखिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अयं संज्ञाधिकारः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸಂಜ್ಞಾ ಅಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "' ( ऋग्वे. १०/९७/१५ ) एक सूक्त से ज्ञात होता है कि प्राचीन काल में भी प्रजा ही राजा को चुनती थी।", "tgt_text": "(ಋಗ್ವೆ 10/97/15)  ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರೇ ರಾಜನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಒಂದು ಸೂಕ್ತದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्मा मनसा संयुज्यते मनः इन्द्रियेण इन्द्रियम्‌ अर्थनेति न्यायोक्तेर्मनः सम्बन्धम्‌ अन्तरा तेषाम्‌ अप्रवृत्तेः।", "tgt_text": "ಆತ್ಮವು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯವನ್ನು, ಅರ್ಥದಿಂದ ನ್ಯಾಯ ಯುಕ್ತ ಮನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅವೆರಡರ ಪ್ರವೃತ್ತ ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अत्र पश्य इति तिङन्तं लोडन्तमस्ति।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಇಲ್ಲಿ ಪಶ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ತಿಙಂತ ಲೋಡಂತವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಅಗ್ನಿಯ ಸಾನಿಧ್ಯದಿಂದ ದ್ವಿಸ್ಫುಲಿಂಗ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವ ಆತ್ಮದ ಶೋಧನೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जैसे अग्नि के सानिध्य से द्विस्फुलिङग उत्पन्न होते हैं वैसे ही जो आत्मा का शोधयिता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मृळत इत्यस्य कः अर्थः ?", "tgt_text": "ಮೃಳತ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव अन्तःकरणं त्रिगुणात्मकम्‌ भवति।", "tgt_text": "इसलिए ही अन्तः करण त्रिगुणात्मक होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಲಿಂಗದ ಇದು ಲೌಕಿಕ ಲಕ್ಷಣ ಜಡ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "परन्तु लिङ्ग का यह लौकिक लक्षण जडपदार्थो में सम्भव नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "छन्दसि अनेकम्‌ अपि साकाङ्क्षम्‌ ये सूत्र में आये पदच्छेद है।", "tgt_text": "छन्दसि अनेकम्‌ अपि साकाङ्क्षम्‌ इति सूत्रगतपदच्छेदः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೭. ಪೃಷ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶತೃಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಪೃಷತ್ ಚ ತದ್ ಆಜ್ಯಂ ಚ ಪೃಷದಾಜ್ಯಮ್.", "tgt_text": "7. पृष्‌-धातोः शतृप्रत्यये, पृषत्‌ च तद्‌ आज्यं च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गद्यात्मकमन्त्राणां किमभिधानम्‌?", "tgt_text": "गद्यात्मक मन्त्रों का क्या अभिधान है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷ - ಆದ್ಯುದಾತ್ತಃ ಅದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಯಾವುದು ಪ್ರತ್ಯಯಸಂಜ್ಞಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ , ಆ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಓದಲಾಗಿದೆಯೋ , ಆ ಆ ಶಬ್ದದ ಆದಿ ಸ್ವರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विशेषः- आद्युदात्तः स एव भवति यः प्रत्ययसंज्ञः भवति, तन्नाम यः यः शब्दः प्रत्ययाधिकारे पठितः, तस्य तस्य शब्दस्य आदिः स्वरः उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಾರಾಶರೀಶಿಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "पाराशरीशिक्षायां केषां विषयाणां विवेचनं वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका बोध कराने वाले शब्द में यह अर्थ।", "tgt_text": "ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಶಬ್ದವೆಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "5 गुरु के लाभ का क्या हेतु होता है?", "tgt_text": "5. गुरुलाभे को हेतुः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वृषादिगणे तावत्‌ वृष-जन-त्वर-हय-गय-नय-तय-अंश-वेद-सूद-पद-गुहाः इत्यादयः शब्दाः सन्ति।", "tgt_text": "वृषादिगण में उन वृष-जन-त्वर-हय-गय-नय-तय-अंश-वेद-सूद-पद-गुहाः इत्यादि शब्द है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "( ६.१.१९३ ) सूत्र का अर्थ- ल जिसका इत्‌ सञ्ञक हो, ऐसे प्रत्यय से पूर्व को उदात्त होता है।", "tgt_text": "(6.1.193)  ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಹಿಂದಿರುವವುಗಳಿಗೆ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और कौन पाद कहलाये?", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಯಾರನ್ನು ಪಾದ ಎಂದು ಕರೆದರು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार की ऋचा प्राकृतिक दो पाद वाली कहलाती है।", "tgt_text": "ಇಂತಹ ಋಙ್ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು \"ನೈಮಿತ್ತಿಕದ್ವಿಪದಾ\" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः - गत्यर्थलोटा युक्तं लोडन्तं नानुदात्तम्‌।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - गति अर्थ वाले लोट्‌ लकार युक्त लोडन्त तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲಖಿಲ್ಯಸೂಕ್ತವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣ ಋಕ್ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲು ಹತ್ತು ಮಂಡಲ, ಎಂಭತ್ತೈದು ಅನುವಾಕಗಳು ೧೦೮ ವರ್ಗಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "उपर्युक्त दोनों भाग के प्रथम भाग में ही बालखिल्य सूक्तों को छोडकर सम्पूर्ण यह ऋग्वेद संहिता में दस मण्डल, पचासी अनुवाक, दो हजार छः वर्ग हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬುದ್ಧಿಯು ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ", "tgt_text": "बुद्धिरत्र विज्ञानं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಶಾಶಬ್ದವು  ’ಆಶಾಯಾ ಅದಿಗ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ಚೇತ್’ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂತೋದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "आशाशब्दः 'आशाया अदिगख्या चेत्‌' इति सूत्रेण अन्तोदात्तः वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यत्र अ च ण् च इत्यस्य इत्संज्ञा भवति तत्र ज्णित भवति ।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಿ ಅ ಚ ಣ ಚ ಇವುಗಳ ಇತ್ ಸಂಙ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಞಿತ್ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ವಸಂತಾದಿಗಳಿಗೆ ಆಜ್ಯಾದಿ ವಿಶೇಷ ರೂಪತ್ವದಿಂದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अनन्तर में वसन्तादी को आज्यादि विशेष रूपत्व से सङ्कल्प किया गया हेै।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं विग्रह वाक्य अवयव पदार्थों से पर अन्य जो विशिष्ट अर्थ है वह प्रातिपदिक वृत्ति है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ವಿಗ್ರಹ ವಾಕ್ಯ ಅವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ನಂತರ ಬೇರೆ ಯಾವ ವಿಶಿಷ್ಠ ಅರ್ಥವಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ಎಂಬ ಸುಬಂತದ ತವ್ಯತ್ ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯಮ್ ಇದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಷಷ್ಠೀ ಸಮಾಸವನ್ನು ಇದರಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "षष्ठ्यन्तस्य ब्राह्मणस्येति सुबन्तस्य तव्यप्रत्ययान्तेन कर्तव्यम्‌ इत्यनेन प्राप्तः षष्ठीसमासः अनेन निषिध्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस मनुष्य का पोषण करने के लिये किसी भी अपरिचित मनुष्य की शरण में जाना चाहिए।", "tgt_text": "तं जनं पोषणकरः कस्यापि अपरिचितस्य जनस्यैव शरणं गन्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳ ವಿನಿಯೋಗದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವು ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एतेषां च विनियोगानां वैज्ञानिकदृष्ट्या सम्मतत्वमपि तत्र प्रदर्श्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततश्च अत्र पदान्वयः भवति- एवम्‌ आदीनाम्‌ अन्तः उदात्तः इति।", "tgt_text": "उससे यहाँ पदों का अन्वय है - एवम्‌ आदीनाम्‌ अन्तः उदात्तः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಖ್ಯಮ್ - ಭಗವಂತನ ಜೊತೆ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯಿಂದ ಇರುವುದು. ಆತ್ಮವಿವೇದನೆ - ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವುದು.", "tgt_text": "सख्यम्‌ भगवान के साथ सौहार्द आत्मनिवेदनम्‌ भगवान में आत्मसमर्पण।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मणा उत्कृष्टेन देवत्वं प्राप्ताः कर्मदेवाः।", "tgt_text": "ಕರ್ಮದಿಂದ ಉತ್ಕೃಷ್ಟದಿಂದ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಆ ಕರ್ಮದೇವ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स होवाचापीपरं वै त्वा व्वृक्षे नावं प्रतिबघ्नीष्व तं तु त्वा मा गिरौ स॒न्तमुदकमन्तश्छैत्सीद्यावद्यावदुदकं समवायात्तावततावदन्ववसर्पासीति स ह तावत्तावदेवान्ववससप्र्प तदप्येतदुत्तरस्य गिरेप्रमनोरवसर्पणमित्यौघो हताः सर्वाः प्रजा निरुवाहाथेह मनुरेवैकः परिशिशिषे ॥ ६ ॥", "tgt_text": "ಸ ಹೋವಾಚಾಪೀಪರ ವೈ ತ್ವಾ ಳೃಕ್ಷೆ ನಾವಂ ಪ್ರತಿಬಧ್ನೀಷ್ವ ತಂ ತು ತ್ವಾ ಮಾ ಗಿರೌ ಸಂತಮುದಕಮಂತಶ್ಚೈತ್ಸೀದ್ಯಾವದುದಕಂ ಸಮವಾಯಾತ್ತಾವತ್ತಾವದನ್ವವಸರ್ಪಾಸೀತಿ ಸ ಹ ತಾವತ್ತಾವದೇವಾನ್ವವಸಸರ್ಪತದಪ್ಯೇತದುತ್ತರಸ್ಯ ಗಿರೇರ್ಮನೋರವಸರ್ಪಣಮಿತ್ಯೌಘೋ ಹತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾ ನಿರುವಾಹಾಥೇಹ ಮನುರೇವೈಕಃ ಪರಿಶಿಶಿಷೆ ।।೬।।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वितीयप्रपाठकस्य आदिमेषु त्रिषु अध्यायेषु कस्य वर्णनम्‌ अस्ति?", "tgt_text": "ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಪಾಠಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನಿರುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "समास का अन्त क्या होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः इत्यनेन विहितः उस्‌-प्रत्ययः प्रत्ययस्वरेण उदात्तः।", "tgt_text": "यहाँ पर “परस्मैपदानां णलतुसुस्थलथुसणल्वमाः' इससे उस्‌-प्रत्यय का नियम किया है और वह प्रत्यय स्वर से उदात्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಮ್ದ ಕಳ್ಳ, ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಗಳಿಂದಾಗುವ ಭಯದ ನಿವೃತ್ತಿಯು.", "tgt_text": "शस्त्रास्त्रादिना चौरव्याघ्रादिजभयनिवृत्तिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तृतीयान्त सुबन्त को तृतीयान्तार्थकृतगुणवचन और अर्थशब्द के साथ विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "तृतीयान्तं सुबन्तं तृतीयान्तार्थकृतगुणवचनेन अर्थशब्देन च सह विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद पर वर्णसम्मेलन होने पर दण्डिनी रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ವರ್ಣಸಮ್ಮೇಳನವಾದಾಗ ದಂಡಿನೀ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथर्ववेद की शाखा पस्पशाह्निके में “नवधाऽऽथर्वणो मतः'' ऐसा लिखकर पतञ्जलि ने अथर्ववेद की नौ शाखा कही है।", "tgt_text": "ಅಥರ್ವವೇದದ  ಶಾಖೆಯು ಪಸ್ಪಶಾನ್ಹಿಕದಲ್ಲಿ \"ನವಧಾಽಽಥರ್ವಣೋ ಮತಃ\" ಹೀಗೆ ಬರೆದು ಪತಂಜಲಿಯು ಅಥರ್ವವೇದದ ಒಂಭತ್ತು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅವನು ಆ ನದಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು.", "tgt_text": "और उसने नदियों को पूर्ण किया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಸ್ಯ ಇದು ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ, ಅದೇವನಸ್ಯ ಇದೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ  ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वहाँ अक्षस्य यह षष्ठी एकवचनान्त पद है, अदेवनस्य यहाँ पर भी षष्ठी एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्‌ शब्दः एवर्थे वर्तते।", "tgt_text": "इत्‌ शब्द ही अर्थ में है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ननु अत्र कः शेषः ?", "tgt_text": "यहाँ शेष क्या है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಣದ ಆಗಮನವೇ ಉಚ್ಛ್ವಾಸ. ನಿರ್ಗಮನವೇ ನಿಚ್ವಾಸವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार से प्राण का आगमन उच्छवास तथा निर्गमन निच्छवास कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अवनेज्यते हस्ताद्यनेनेत्यवनेग्यम्‌।", "tgt_text": "ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देवशब्दात्‌ तल्प्रत्यये देवता इति रूपम्‌।", "tgt_text": "देव शब्द से तल्‌ प्रत्यय करने पर देवता बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आरण्यकमिदं यजुर्वेदेन सह सम्बद्धः अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಆರಣ್ಯಕವು ಯಜುರ್ವೇದದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः प्रत्ययग्रहणपरिभाषया तिङन्तमिति लाभः।", "tgt_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण परिभाषा से तिङन्त यह अर्थ प्राप्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಚಾದಿಗಣದಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಉತ ಈ ನಿಪಾತದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಉಕಾರವನ್ನು ಅನುದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವಿದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण चादिगणे पठितस्य उत इति निपातस्य आदेः उकारस्य अनुदात्तत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಎಂದರೆ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದು.", "tgt_text": "प्रथमानिर्दिष्टं नाम प्रथमान्तपदबोध्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಹೇ ಜೂಜುಗಾರ ಯಾವಾಗಲು ಜೂಜನ್ನು ಆಡಬೇಡ.", "tgt_text": "व्याख्या - हे कितव अक्षैर्मा दीव्यः द्यूतं मा कुरु ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा तु क्तप्रत्ययः उपधादीर्घश्च उभौ एव निपात्येते इति।", "tgt_text": "ಆವಾಗ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಉಪಧಾದೀರ್ಘ ಇವೆರಡು ನಿಪಾತನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದಾದರು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಋತ್ವಿಜರು ಇರುತ್ತಾರೆ?", "tgt_text": "कस्यापि यज्ञस्य सम्पूर्णरूपेण निष्पादनार्थं कति ऋत्विजः भवन्ति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेषु व्याकरणकर्तृषु विद्वत्सत्तमेषु - इन्द्रः, चन्द्रः, काशकृत्स्नः, आपिशलिः, शाकटायनः, पाणिनिः, अमरः, जैनेन्द्रः, इत्येते अष्टौ सन्ति सुप्रथिताः।", "tgt_text": "उस व्याकरण कर्ताओं में विद्वानों में - इन्द्र, चन्द्र, काशकृत्स्न, आपिशलि, शाकटायन, पाणिनि, अमर, जैनेन्द्र, ये आठ बहुत ही प्रसिद्ध हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗತ್ಯರ್ಥಲೋಟಾ ಯುಕ್ತ ಈ ಅರ್ಥವಿದೆ.", "tgt_text": "गत्यर्थलोटा युक्त यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदों का दूसरा अङ्ग कल्प है।", "tgt_text": "ವೇದಗಳ ಎರಡನೇ ಅಂಗವೇ ಕಲ್ಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्नमय कोश अनयन्त स्थूल होता है, प्राणमय कोश उतना स्थूल नहीं होता है।", "tgt_text": "ಅನ್ನಮಯಕೋಶವು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಸ್ಥೂಲ ಪ್ರಾಣಮಯಕೋಶವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಬ್ರ. ಸೂ. ಶಾ. ಭಾ. ೧.೧.೧) ತಾತ್ಪರ್ಯ - ಪೂರ್ವಮೀಮಾಂಸಾದರ್ಶನಪತಿಪಾದ್ಯವಾದ ವಿಷಯವೇ ಧರ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "(ब्र.सू. शा.भा.1.1.1) तात्पर्य पूर्व मीमांसा दर्शन प्रतिपाद्य विषय ही धर्मजिज्ञासा का होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र अजादेः इति प्रातिपदिकात्‌ इत्यस्य विशेषणं भवति।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅಜಾದೇಃ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಇದರ ವಿಶೇಷಣವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\", \"ಸಹಸುಪಾ\", \"ತತ್ಪುರುಷಃ\" ಈ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "अत्र \"प्राक्कडारात्समासः\", \"सह सुपा\", \"तत्पुरुषः\" इत्येतानि अधिक्रियन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उन द्रोहो को और विरोध को दूर कर दो, जो मैंने अपने शरीर से किये।", "tgt_text": "ನಾನು ನನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ದ್ರೋಹಗಳನ್ನೂ ವಿರೋಧಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಹಾಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ \"ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ\" (೧/೪/೧೦) ಎಂಬ ಮಹಾವಾಕ್ಯವಿದೆ.", "tgt_text": "यजुर्वेदे “अहं ब्रह्मास्मि” (१/४/१०) इति महावाक्यं शोभते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೀಗಾದಾಗ ಈ ಎರಡೂ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ವಿಧಾನ ಆದಾಗ ’ಇಷೇ ತ್ವೋರ್ಜೇ ತ್ವಾ’ .", "tgt_text": "तथा एकश्रुति होने पर इन दोनों मन्त्रों में सभी जगह एक ही उदात्त स्वर का विधान होने पर “इषे त्वोर्ज त्वा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उपनिषद्‌ अति सरल शैली में तत्त्व को बताते है, उससे उनका महत्त्व और लोकप्रिय प्रतिदिन बढ़ती है।", "tgt_text": "उपनिषद्‌ अतिसरलशैल्या तत्त्वं कथयति, तेन तासां महत्त्वं लोकप्रियत्वं च प्रतिदिनं वर्धते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१८.४.६) आनन्दमयकोशस्य आत्मत्वनिरासः आनन्दः आत्मनः स्वरूपं भवति।", "tgt_text": "೧೮.೪.೬) ಆನಂದಮಯಕೋಶದ ಆತ್ಮತ್ವ ನಿರಾಸ ಆನಂದ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ घञन्त कर्ष-इसके अन्त का षकार से उत्तर अकार को प्रकृत सूत्र से उदात्त स्वर होता है।", "tgt_text": "अत्र घञन्तस्य कर्ष-इत्यस्य अन्तस्य षकारोत्तस्य अकारस्य प्रकृतसूत्रेण उदात्तस्वरः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस वज्र के द्वारा मेघ के भिन्न होने पर गाय जैसे अपने बछडे की और भागती है, वैसे ही जल भी अपने वेगसहित नीचे समुद्र की ओर जाना प्रारम्भ करती है।", "tgt_text": "तेन वज्रेण मेघे भिन्ने सति गौः स्ववत्सं प्रति यथा धावति तथा जलमपि सवेगं नीचैः समुद्रं प्रति गन्तुम्‌ आरभत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂತಃಕರಣ ರೂಪದ ಉಪಾಧಿ ನಾಶವಾದಾಗ ಜೀವತ್ವದ ನಾಶವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अन्तःकरणरूपस्य उपाधेः नाशाद्‌ एव जीवत्वनाशः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕುರು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಯೋಗವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कुरु इत्यस्मिन्‌ अर्थ एव प्रयोगः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रथमानिर्दिष्टमिति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "प्रथमानिर्दिष्टम पर प्रथमा विभक्ति का एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन आख्यानों में कुछ मुख्य आख्यान है - ' वाचः देवान्‌ परित्यज्य सलिले तदनु वनस्पतौ च प्रवेशः (ताण्ड्य.६/५/१०-१२) ; यज्ञस्वरूपे देवताभिः अनाक्रमणं तथा दर्भमुष्ट्या तस्य प्रत्यावर्त्तनं (ता. ६/७/१८) , अग्निमन्थनकाले घोटकस्य अग्रे स्थापनम्‌ (शत. १/६/४/१५) , देवासुराणां मध्ये बहुविध सङऱय़्रामः' (शत. २/१/६/८-१८, ऐत. १/४/२३, ६/२/१)।", "tgt_text": "ಈ ಆಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಆಖ್ಯಾನಗಳಿವೆ - \"ವಾಚಃ ದೇವಾನ್ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಸಲಿಲೆ ತದನು ವನಸ್ಪತೌ ಚ ಪ್ರವೇಶಃ (ತಾಂಡ್ಯ- ೬/೫/೧೦-೧೨) ; ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಅನಾಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ದರ್ಭಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಅದರ ಪರಿವರ್ತನೆ(ತಾ. ೬/೭/೧೮);ಅಗ್ನಿಮಂಥನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಘೋಟಕದ ಸ್ಥಾಪನೆಯು (ಶತ.೧/೬/೪/೧೫), ದೇವಾಸುರರಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧವಾದ ಸಂಗ್ರಾಮಗಳಾದವು (ಶತ.೨/೧/೬/೮-೧೮, ಐತ.೧/೪/೨೩,೬/೨/೧)."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿತು ಕಾಮ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿತ್ಯಾದಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಆದರೆ ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ವಿಪರ್ಯಯಗಳ ನಿವೃತ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वेदों का अध्ययन करके काम्यादि कर्मों का त्याग करके नित्यादी अनुष्ठानों को करके चित्त शुद्ध तथा एकाग्र होता है तो संशय तथा विपर्यय की निवृत्ति भी सम्भव होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಖ) ವಿಗ್ರಹ - ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ವಾಕ್ಯ ವಿಗ್ರಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "( ख ) विग्रह-वत्यर्थावबोधक वाक्य विग्रह कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರವು ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यह सूत्र उदात्त स्वर का विधान करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सब और से उसको प्राप्त हो यह उसका अन्वय है।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अतः पुनः कर्माणि कर्तुं फलानि भञ्जते ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुखस्य प्राप्तिः आत्मनि एव वर्तते।", "tgt_text": "ಸುಖದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवम्‌ अधिकारी इति अनुबन्धः उपसंहृतः।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಅನುಬಂಧವನ್ನು ಉಪಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋषिर्नारायणः ऋचामासाम्‌ ईक्षिता।", "tgt_text": "इन ऋचाओं के द्रष्टा ऋषिर्नारायण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भूमि के सृष्टी के बाद जीवों के शरीर को बनाया।", "tgt_text": "अथो भूमिसृष्टेरनन्तरं तेषां जीवानां पुरः ससर्ज।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः- पूर्वपदस्थः कुमारशब्दः कर्मधारये समासे प्रकृत्या भवति।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ- पूर्वपद स्थित कुमार शब्द को भी कर्मधारय समास में प्रकृतिस्वर होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण अत्र पूर्वपदस्य बहुशब्दस्य विकल्पेन प्रकृतिस्वरः अन्तोदात्तः भवति।", "tgt_text": "अतः प्रकृत सूत्र से यहाँ पूर्वपद बहु शब्द को विकल्प से प्रकृति स्वर अन्तोदात्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उप पूर्वक, नि पूर्वक से षद्‌ धातु से क्विप करने पर उपनिषद्‌ शब्द की उत्पति होती है।", "tgt_text": "ಉಪ ಪೂರ್ವಕವಾದ ನಿ ಪೂರ್ವಕವಾದ ಷದ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ವಿಪ್ ಎಂದು ಮಾಡಿದಾಗ ಉಪನಿಷತ್ ಶಬ್ದದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಕ್ರವಿಹಸ್ತಾ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "अक्रविहस्ता इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं रागपाशेन बन्धः यस्य पुरुषस्य अभवत्‌ सः विषयाधीनतया जीवति।", "tgt_text": "इस प्रकार से जो पुरुष राग पाश के द्वारा बन्ध जाता है वह विषयों के अधीन होकर ही जीवन जीता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ 'सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे' इस सूत्र से आमन्त्रित पद के परे पूर्ववर्ति सुबन्त पद का अडगवत्त के समान कार्य होता है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿಂದ \"ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೇ ಪರಾಂಗವತ್ಸ್ವರೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಮಂತ್ರಿತಪದವು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ಸುಬಂತಪದಕ್ಕೆ ಅಂಗವದ್ಭಾವವು ಅತಿದಿಶಸ್ಲಟ್ಟಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दाशृ-धातोः क्वसुप्रत्यये चतुर्थ्येकवचने दाशुषे इति रूपम्‌।", "tgt_text": "दाशृ-धातु से क्वसुप्रत्यय करने पर चतुर्थी एकवचन में दाशुषे यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आद्येषु सप्तसु पाठेषु समासभेदा वर्णिताः।", "tgt_text": "ಆದಿಯ ಏಳು ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಭೇದವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अब इसके अध्येताओं की संख्या बहुत कम है।", "tgt_text": "अधुना अस्याः अध्येतृणां संख्या अतीव अल्पा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಣಿಯಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "क्तप्रत्ययः अत्र कर्मणि विहितः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथापि इसका तात्पर्य ग्रहण करके बहुत सारे स्थानों पर सुबन्त का सुबन्त के साथ समास होता है।", "tgt_text": "ಹಾಗಾದರು ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ವಿವಿಧವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ - ಸುಬಂತವು ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವು ದ್ವಿತೀಯಾಂತ ಮತ್ತು ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ पूर्वपद द्वितीयान्त और अन्तोदात्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ವಿಹಿತವಾದ ಸ್ವರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲವು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "और इसी प्रकार प्रातिपदिक से विहित स्वरों के विषय में कुछ सूत्रों की आलोचना है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्रशत्रुः इन्द्रः शत्रुर्घातको यस्य वृत्रस्य तादृशो वृत्रः इन्द्रेण हतो नदीषु पतितः सन्‌ रुजानाः नदीः सं पिपिषे सम्यक्‌ पिष्टवान्‌।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರಶತ್ರುಃ ಇಂದ್ರನು ಯಾವ ಶತ್ರುವಿನ ಘಾತಕನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೋ ಆ ಪ್ರಕಾರವಾದ ವೃತ್ರ ಇಂದ್ರನ ಕೈಗಳಿಂದ ಕೊಂದು ನದಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಭರಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमेव सम्पूर्णाक्षसूक्ते अक्षाणां विवरणं , तेषां कुफलं , कितवानां परिणामं च सन्ति ।", "tgt_text": "इसी प्रकार सम्पूर्ण अक्षसूक्त में पासों का विवरण, उनका बुरा फल, और जुआरी के परिणाम दिए गए है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तृतीय मन्त्र में यजमान अग्नि से क्या प्राप्त करता है।", "tgt_text": "ಮೂರನೇ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಜಮಾನನು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಏನನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಪರಿಭಾಷಾ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಸೂತ್ರವು ಪರಿಭಾಷಾ ಸೂತ್ರವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ \"ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅನುದಾತ್ತ ಪದವಿದೆ\" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ परिभाषा सूत्र से अन्य सूत्र में कुछ पद को उपस्थित करते हैं, वैसे ही इस सूत्र का भी परिभाषा सूत्र होने से इस सूत्र से (एक को छोड़कर अनुदात्त पद है उस एक पद में वर्तमान अच्‌ अनुदात्त होते हैं, एक को छोड़कर यह अर्थ प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಪ್ನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶರೀರದ್ದು ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಹೇಳಿದೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರದ್ದು ಎಂದು.", "tgt_text": "तर्हि स्वप्नकाले कस्य शरीरस्य भानमिति जिज्ञासायामुच्यते सूक्ष्मशरीरस्य इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सबसे पहले अन्तरिन्द्रिय का निग्रह करना चाहिए।", "tgt_text": "आदौ अन्तरिन्द्रियस्य निग्रहः कर्तव्यः|"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಜಾತಿವಾಚಕಾತ್ ಅನುಪಸರ್ಜನಾತ್ ಅಜ್ಞಂತಾತ್ ಈ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे जातिवाचकात्‌ अनुपसर्जनात्‌ अञन्तात्‌ यह अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः गवामयन याग सत्रयाग के अन्तर्गत आता है।", "tgt_text": "अतः गवामयनयागः सत्रयागे अन्तर्गतः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೫.ಪತ್ಸುತಃಶೀಃ ಈ ರೂಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸಿ.", "tgt_text": "5. पत्सुतःशी इति रूपं साधयत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಪುರುಷ, ನಾಸ್ತ್ರೀ, ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂಬ ಮೂಢವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "ततश्च अहं पुरुषः भवामि स्त्री भवामि ब्राह्मणो भवामि इत्येवं मूढविचारं करोति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतिदूरं गच्छति इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಬಹಳ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಇದೇ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चौथा अर्थ-यज्ञो का चालन ऋत से होता है कहा गया है।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕನೇ ಅರ್ಥ - ಯಜ್ಞದ ಚಾಲನೆ ಋತದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "तथा उसकी उत्पत्ति भी नहीं होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಧಾತುವು ಯಾವಾಗ ದ್ವಿತ್ವಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ದ್ವಿತ್ವಗೊಂಡ ಧಾತುವು 'ಅಭ್ಯಸ್ತಸಂಜ್ಞಕ'ವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "धातु को जब द्वित्व होता है, तब द्वित्व विशिष्ट धातु अभ्यस्त संज्ञक होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಷ್ಟವಿದ್ದರೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವ್ಯಯಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ.", "tgt_text": "यदि इच्छा अस्ति तर्हि गमनस्य मार्गव्ययाय पर्याप्तं धनम्‌ अस्ति न वा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनन्तरं सूर्यम्‌ उषसम्‌ उषःकालं द्याम्‌ आकाशं च जनयन्‌ उत्पादयन्‌ आवरकमेघनिवारणेन प्रकाशयन्‌ वर्तसे।", "tgt_text": "और उसके बाद सूर्य, उषा, द्यौ और आकाश को उत्पन्न करके अन्धकार और मेघ को हटा करके प्रकाश किया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪದದ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ - ಛಂದಸಿ ದಕ್ಷಿಣದ  ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ ಉದಾತ್ತವಾಗಿದೆಯೆಂದು .", "tgt_text": "तेन अत्र पदान्वयः भवति- छन्दसि दक्षिणस्य आदिः अन्तः उदात्तः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಋಗ್ವೇದೀಯ ಪುರುಷಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಯಜ್ಞ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस ऋग्वेदीय पुरुषसूक्त में सृष्टि प्रक्रिया यज्ञरूप में कल्पित है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य पुरुषस्य प्रतिमानं किंचिद्वस्तु नास्त्येव।", "tgt_text": "उस पुरुष की प्रतिमान कोई वस्तु नही कर सकती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र में दो पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೇಶವೀಶಿಕ್ಷಾ ಯಾರ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "केशवीशिक्षायाः रचयिता कः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पुरुषसूक्त अतीव महत्त्वपूर्ण है।", "tgt_text": "पुरुषसूक्तम्‌ अतीव महत्त्वपूर्णम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆವೈದಿಕಕಾಲದಿಂದ ಇಂದು ಕೂಡ ಗುರುಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುಶಿಷ್ಯಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ವೇದಪಾಠವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आवैदिककालात्‌ अद्यापि गुरुकुलेषु तथा विभिन्नेषु प्रतिष्ठानेषु गुरुशिष्यमाध्यमेन वेदपाठः प्रचलति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಯಾವ ಮನದಿಂದ ಈ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಆದಿಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "येन च मनसा यज्ञो अग्निष्टोमादिः तायते विस्तार्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌ ।", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रद्धया आहवनीयाग्नौ आहुतिः देया भवति।", "tgt_text": "श्रद्धा के द्वारा ही आहवनीय अग्नि में आहुति दी जाती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा अग्नेः रूपवर्णनप्रसङ्गे स्वभावोक्त्यलंकारः प्रयुज्यते तथा वरुणस्तुतौ हृद्गतकोमलभावानां माधुर्यगुणस्य च प्रकाशः वर्तते।", "tgt_text": "जैसे अग्नि के रूपवर्णन प्रसङऱग में स्वभावोक्ति अलंकार का प्रयोग करते हैं, वैसे ही वरुण स्तुति में हृदय में आये कोमल भावों के और माधुर्य गुण का प्रकाश है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन एव प्रकारेण बृहत्साम्नः निरुक्तिः - 'ततो बृहदनु प्राजायत।", "tgt_text": "ಅದೇ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಬೃಹತ್ಸ್ನಾಮ ನಿರುಕ್ತಿಯು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ - \"ತತೋ ಬೃಹದನು ಪ್ರಾಜಾಯತ\"."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಷ್ಟಿಕಾರಣಶರೀರಾಜ್ಞಾನೋಪಹಿತಚೈತನ್ಯದಿಂದ  ಸಮಷ್ಟಿಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಾಜ್ಞಾನೋಪಹಿತಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಸಮಷ್ಠಿಸ್ಥೂಲ-ಶರೀರಾಜ್ಞಾನೋಪಹಿತಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಈಶ್ವರಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭವೈಶ್ವಾನರರ ಆಧಾರಭೂತ ತುರೀಯ ಚೈತನ್ಯ ಭೇದದಿಂದ ಅವಭಾಸದಿಂದ ತತ್ಪದ ಲಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समष्टिकारणशरीराज्ञानोपहितचैतन्यात्‌ समष्टिसूक्ष्मशरीराज्ञानोपहितचैतन्यात्‌ समष्टिस्थूलशरीराज्ञानोपहितचैतन्यात्‌ ईश्वरहिरण्यगर्भवैश्वानराणाम्‌ आधारभूतं तुरीयं चैतन्यं भेदेन अवभासमानं तत्पदस्य लक्ष्यार्थः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उन्धि - उद्‌ - धातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने ।", "tgt_text": "उन्धि - उद्‌-धातु से लोट मध्यमपुरुष एकवचन में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हिरण्यगर्भस्य स्वरूपमपि अस्य तत्त्वस्य अपवादभूतं नास्ति।", "tgt_text": "ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭದ ಸ್ವರೂಪವು ಕೂಡ ಈ ತತ್ವದ ಅಪವಾದ ಭೂತವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಜ್ಞಾನಾವರಣದ ನಾಶವು ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಎಂಬುದು ಯಾರ ಅಜ್ಞಾನ ನಾಶವಾಗಿರುತ್ತದೋ ಅವರಿಗೆ.", "tgt_text": "अज्ञानावरणस्य नाशः केनोपायेन भवति ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यजमानस्य वित्तादिसंपत्तौ सत्याम्‌ उत्तरक्रत्वनुष्ठानेन अग्नेरेव सुखं भवति।", "tgt_text": "यजमान को धन आदि संपत्ति मिलाने के बाद वह याग के द्वारा तुम्हे ही सुख पहुँचाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವತೆಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾದ ಪೃಥಿವೀ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ದ್ಯುಲೋಕಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ ಎಂದು ಮೂರು ವ್ಯಾಹೃತಿಗಳಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.", "tgt_text": "देवानां निवासस्थलम्‌ पृथिवी, अन्तरिक्षं द्युलोकश्च यथाक्रमं भूः, भुवः, स्वः चेति व्याहृतित्रयेण कीर्तितम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಗಾಗಿಯೂ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.", "tgt_text": "तेषु फलेषु कामनाम्‌ परित्यज्य चित्तशुद्ध्यर्थम्‌ अपि उपासनं कर्तुं शक्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ರಕ್ಷಿತ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಈ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अग्निना सर्वतः रक्षितं यज्ञम्‌ एव देवाः स्वीकुर्वन्ति इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದಶಾಂಗುಲ ಇದು ಉಪಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "दशाङ्कुलमित्युपलक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए मोक्ष नहीं होता है।", "tgt_text": "अतो मोक्षो न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪಯೋಗ ವಿಧಿಯು ಇಲ್ಲಿ  ಆಶಯ ಪೂರ್ವಕ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥವಾದಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "उपयोगविधेः आस्थापूर्वकपुष्ट्यर्थम्‌ एव अर्थवादाः भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अमन्तवः इत्यस्य कः अर्थः।", "tgt_text": "ಅಮಂತವಃ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭೈಷಜ್ಯ ಸೂಕ್ತದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "भैषज्य सूक्त विषय पर विस्तार से लिखिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३५. अव्ययीभावसमासे अमादेशविधायकं सूत्रद्वयं किम्‌?", "tgt_text": "35. अव्ययीभावसमास में अमादेश विधायक दो सूत्र कौन से हैं?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜಾತೀಯರ್ - ಪ್ರತ್ಯಯದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪಾಚಕಜಾತೀಯಾ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯರ್ - ಪ್ರತ್ಯಯದ ನಂತರ ಪುಂವದ್ಭಾವದಿಂದ ಪಾಚಕದೇಶೀಯಾ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जातीयर्‌-प्रत्यये परे पाचकजातीया इति, देशीयर्‌-प्रत्यये परे च पुंवद्भावस्य पाचकदेशीया इत्युदाहरणम्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये वैदिक रूप है।", "tgt_text": "ಇದು ವೈದಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैत्तिरीयोपनिषदि आकाशोत्पत्तेः दर्शितत्वात्‌ - \"तस्माद्वा एतस्मादात्मन आकाशः सम्भूतः\" (तै. उ. २.१.१) इति।", "tgt_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ಉಪತ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ ಕಾರಣ - \"ತಸ್ಮಾದ್ವಾ ಎತಸ್ಮಾದಾತ್ಮನ ಆಕಾಶಃ ಸಂಭೂತಃ\" ( ತೈ.ಉ. ೨.೧.೧) ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निरुक्त के आरम्भ में 'निघण्टुम्‌' *समाम्नाय' इस पद से ज्ञात होता है।", "tgt_text": "ನಿರುಕ್ತದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 'ನಿಘಂಟುಮ್' 'ಸಮಾಮ್ನಾಯ' ಈ ಪದಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(६.१.१९०) सूत्रार्थः- अविद्यमानोदात्ते लसार्वधातुके परेऽभ्यस्तानामादिरुदात्तः।", "tgt_text": "(6.1.190) ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ಉದಾತ್ತವಿಲ್ಲದ ಲಸಾರ್ವಧಾತುಕದ ಹಿಂದಿರುವ 'ಅಭ್ಯಸ್ತಸಂಜ್ಞಕ'ಗಳ ಆದಿಗೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह किस प्रकार के ज्ञान को ग्रहण करता है।", "tgt_text": "ಇದು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗ್ರಹ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇದೀಪ್ಯಮಾನ ಆದಿತ್ಯ ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸಮಾನನಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "रुचं ब्राह्यं देदीप्यमानं ब्राह्यं ब्राह्मणजातिं ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथाहि मरुद्भिः वायुदेवेन च अस्य घनिष्ठः सम्बन्धः।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಮರುತ್ ಮತ್ತು ವಾಯುದೇವನ ಜೊತೆಗೆ ಇವನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ಥೂಲದ ಜಾಗೃತ್ಕಾಲದಂತೆ ಕಾರಣಶರೀರದ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಚನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्थूलस्य जाग्रत्कालभानवत्‌ कारणशरीरस्य सुषुप्तौ एव सम्यक्‌ भानमस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कहीं पर तीन प्रकार का दिखाया गया है।", "tgt_text": "क्वचित्‌ त्रेधापि प्रदर्श्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಹ ತೇ ಪುತ್ರಃ ಸೂರಿಭಿಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಈ ಅಂತೋದಾತ್ತವಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಓದಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सह॑ ते पुत्र सूरिभिः इत्यादिषु सह इति अन्तोदात्तत्वेन पठितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूपायनः इत्यत्र कः धातुः?", "tgt_text": "सूपायनः यहाँ पर धातु क्या है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदा हि ऋग्वेदादयः त्रयो वेदा आमुष्मिकं फलं प्रददति तदाऽयं अथर्ववेद ऐहिकम्‌ अपि फलं प्रयच्छति।", "tgt_text": "ಯಾವಾಗ ಋಗ್ವೇದಾದಿ ಮೂರು ವೇದಗಳು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫಲವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ , ಅಥರ್ವ ವೇದವು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ ವೇದವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्तिम मन्त्रत्रिष्टुप्‌ छन्द में है।", "tgt_text": "अन्त्यो मन्त्रः त्रिष्टुष्छन्दसा आम्नातः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“प्राक्कडारात्समासः', “तत्पुरुषः”, “विभाषा”, ये तीनों अधिकृत सूत्र हैं।", "tgt_text": "\"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\",\"ವಿಭಾಷಾ\" ಈ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च अयं सूत्रार्थो लभ्यते- शकटिशकटयोरिति सूत्रात्‌ पूर्वं यावत्‌ आदिः इति पदम्‌ अधिक्रियते इति।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ - ಶಕಟಿಶಕಟ್ಯೋರಿತಿ ಈ ಸೂತ್ರದವರೆಗೆ ಆದಿಃ ಈ ಪದವು ಅಧಿಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से अन्तरिन्द्रिय अन्तः करण कर्तुरूप मे तथा करण रूप मे परिणित होता है।", "tgt_text": "एवञ्च अन्तरिन्द्रियं अन्तःकरणं कर्तृरूपेण करणरूपेण च परिणमते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"ऋक्पूरब्धूपथामानक्षे\" इस सूत्र का अर्थ क्या है?", "tgt_text": "\"ಋಕ್ಪೂರಬ್ಧೂಪಥಾಮಾನಕ್ಷೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समासः  द्विधा विभक्तः।", "tgt_text": "समास दो प्रकार का होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्या - जो विष्णु मधुर आदि गुणों से युक्त दिव्य अमृत के द्वारा पूर्णतीन पैर पादप्रक्षेप विनाश रहित अपने अन्न से अपने आश्रित लोगो को प्रसन्न करने वाला।", "tgt_text": "व्याख्या- यस्य विष्णोः मधुना मधुरेण दिव्येनामृतेन पूर्णा पूर्णानि त्रीणि पदानि पादप्रक्षेपणानि अक्षीयमाणा अक्षीयमाणानि स्वधया अन्नेन मदन्ति मादयन्ति तदाश्रितजनान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದ ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕನೆಯ ಸೂಕ್ತವು ಅಕ್ಷಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेद के दसवें मण्डल का चौतीसवाँ सूक्त अक्षसूक्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञे पशुः न वध्यते।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಶುವನ್ನು ವಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैदिक ऋषि कवियों में श्रेष्ठ कवि हैं।", "tgt_text": "वैदिकः ऋषिः कविषु श्रेष्ठः कविः अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "काठक संहिता के समान इसका मूल ग्रन्थ भी स्वराङकन पद्धति में ऋग्वेद के समान ही है।", "tgt_text": "काठकसंहितावत्‌ मूलग्रन्थस्य समानत्वेऽपि अस्याः स्वराङ्कनपद्धतिः ऋग्वेदसदृशी।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೬. ಶಮ ಇದರಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಶ್ರವಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಗ್ರಹ.", "tgt_text": "६. शमो हि श्रवणादिव्यतिरिक्तविषयेभ्यः मनसः निग्रहः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶಿಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವೇದಾಂಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अत एव इदं शिक्षाशास्त्र वेदाङ्गम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३८. आचार्यवान्‌ पुरुषो वेद॥ (छा.उ. ६.१४.२) इति श्रुतितः अवगम्यते यद्‌ यस्य आचार्यः अस्ति स ब्रह्म जानाति।", "tgt_text": "38.आचार्यवान्‌ पुरुषो वेद (छा.उ. 6.14.2) इस श्रुति के द्वारा यह समझा जाता है कि जिसका आचार्य ब्रह्म को जानता है वह ब्रह्म को जानता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "'लोपस्त आत्मनेपदेषु' से अनुदात्तेत्त्व से ल सार्वधातुक अनुदात्तत्व धातुस्वर।", "tgt_text": "'लोपस्त आत्मनेपदेषु' अनुदात्तेत्त्वाह्लसार्वधातुकानुदात्तत्वे धातुस्वरः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಬಹಳ ಪುತ್ರರು ವೀರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ बहवः पुत्राः वीराः स्युः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिससे मैं सम्पूर्ण भुवन में प्रवेश करके विविधरूप से रहती हूँ।", "tgt_text": "यस्मात्‌ अहं समस्तभुवनं प्रविश्य विविधरूपेण अवतिष्ठामि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः वज्रं स्वीकृत्य मेघानां प्रथमं मेघं हतवान्‌।", "tgt_text": "ಅವನು ವಜ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೋಡವನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕಿದನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अग्निम्‌ ईळे इति उदाहरणम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- अग्निम्‌ ईळे यह उदाहरण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ರೀತಿಯ ಋಙ್ಮಂತ್ರಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಋಗ್ವೇದ.", "tgt_text": "तादृशीनाम्‌ ऋचां समूह एव ऋग्वेदः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಕೋಶದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्र एकैककोशस्य लक्षणमुक्तं प्रथमम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಂಚಗವದನಃ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿರಿ.", "tgt_text": "पञ्चगवधनः रूप को सिद्ध कीजिये ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः - षष्ठ्यन्तं सुबन्तं समर्थन सुबन्तेन सह विकल्पेन समस्यते स च तत्पुरुषसमाससंज्ञः भवति।", "tgt_text": "सूत्रार्थ-षष्ठयन्त सुबन्त को समर्थ से सुबन्त के साथ विकल्प से समास होता है और वह तत्पुरुषसमास संज्ञा वाला होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४. श्रीमद्भगवदुगीतायां ब्रह्मणः सदसदनिर्वचनीयत्वप्रतिपादकः श्लोकः कः?", "tgt_text": "೪. ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸತ್ ಅಸತ್ ನಿರ್ವಚನೀಯತ್ವದ ಪ್ರತಿಪಾದಕವಾದ ಶ್ಲೋಕ ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷಾವು ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "एतद्भिन्ना न अन्या काऽपि शिक्षा उपलभ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन्त्र एव संहिता इत्यपि प्रचारः।", "tgt_text": "ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಂಹಿತಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "६. सर्पभ्रान्तेः अधिष्ठानं किम्‌ ?", "tgt_text": "6 सर्प भ्रान्ति में अधिष्ठान क्या हे?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪಸರ್ಜನೆ ಎಂದರೆ ಅಪ್ರಧಾನವೆಂದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उपसर्जनं नाम अप्रधानम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसको छोड़कर हम किसकी हवि के द्वारा पूजा करें अथवा प्रजापति को हवि के द्वारा पूजें।", "tgt_text": "ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾವು ಯಾವುದರ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आश्वलायन गृह्यसूत्र में (३अ. ३ख.) ऋषि तर्पण के साथ आचार्य तर्पण का भी उल्लेख प्राप्त होता है।", "tgt_text": "आश्वालायनगृह्यसूत्रे (३अ. ३ख.) ऋषितर्पणेन सह आचार्यतर्णणः अपि समुपलब्धो भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಾನು ದಪ್ಪ, ನಾನು ಸಣ್ಣ, ನಾನು ಸುಂದರ ಇತ್ಯಾದಿ ಭ್ರಾಂತಿಗ್ರಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अहं स्थूलः अहं कृशः सुन्दरः इत्येवं भ्रान्तिग्रस्तः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे द्वे पदे स्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪ ವಸ್ತುವಿನ ವಿವರ್ತಭೂತವು ಅಜ್ಞಾನಪ್ರಪಂಚ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तथैव ब्रह्मरूपस्य वस्तुनः विवर्तभूतम्‌ अज्ञानप्रपञ्चादिकम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र में अनिट्‌-इसके ग्रहण से इट्‌ सहित लसार्वधातुक के परे यह सूत्र कार्य नहीं करता है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಅನಿಟ್' ಎಂಬ ಪದದ ಗ್ರಹಣೆ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ 'ಇಟ್ ಸಹಿತಲಸಾರ್ವಧಾತುಕ'ವು ಮುಂದಿರುವಾಗ ಈ ಸೂತ್ರದ ಪ್ರವರ್ತನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जप क्या है?", "tgt_text": "ಜಪ ಎಂದರೇನು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इदानीं मूलपाठं पठाम (पुरुषसूक्तम्‌) सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्र॑पात्‌।", "tgt_text": "अब मूलपाठ पढ़ते है ( पुरुषसूक्तम्‌ ) सहस्र॑शीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्र॑पात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದ ಆದಿ ಶ್ರುತಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಯುಕ್ತೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಹೇಗೆ ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಂದ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಇತ್ಯಾದಿ.", "tgt_text": "इस सूक्त के आदि श्रुतिमें विष्णु के प्रति कहा गया है की जो शीघ्र ही महान गति से युक्तविष्णु के पराक्रम पूर्ण कार्य का वर्णन करता हूँ, वह कैसे तीन पैर के द्वारा सम्पूर्ण विश्व को व्याप्त किया, सज्जनो के लिए उच्चस्थान का निर्माण किया इत्यादि कहा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मनसि एव धैर्योत्पत्तेः मनसि धैर्यम्‌ उपचर्यते कार्यकारणयोः अभेदात्‌।", "tgt_text": "मन में ही धैर्य की उत्पति होने से मन में कार्य कारण के अभेद होने से धेर्य को धारण करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अखण्डाकार ब्रह्मविषयिणी चित्तवृत्ति अज्ञायमान होती हुई अवतिष्ठित होती है।", "tgt_text": "ಅಖಂಡಾಕಾರಾ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯು ಅಗೋಚರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ಮೋಕ್ಷ ಸ್ವರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उपनिषद्‌ प्रतिपाद्य मोक्ष स्वरूप ब्रह्म ही होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಯಸಾಧನಗಳು ನಿತ್ಯ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನಾದಿಗಳು ಎಂದು ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "अकरणे प्रत्ययवायसाधनानि नित्यानि सन्ध्यावन्दनादीनि इति उक्तं वेदान्तसारे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಾಷ್ಠಾದಿಗಣದಲ್ಲಿ ಕಾಷ್ಠಾ,ದಾರುಣ,ಅಮಾತಪುತ್ರ,ವೇಶ,ಅನಾಜ್ಞಾತ,ಅನುಜ್ಞಾತ,ಅಪುತ್ರ,ಅಯುತ,ಅದ್ಭುತ,ಭೃಶ,ಘೋರ,ಸುಖ,ಕಲ್ಯಾಣ,ಅನುಕ್ತ, ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳು ಒದಿದ್ದಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "काष्ठादिगण में काष्ठा, दारुण, अमातापुत्र, वेश, अनाज्ञात, अनुज्ञात, अपुत्र, अयुत, अद्भुत, भृश, घोर, सुख, कल्याण, अनुक्त, इत्यादि शब्द पढ़े गए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सबसे पहले केवल परमात्मा वा हिरण्यगर्भ थे।", "tgt_text": "पतिरासीदेव अपि तर्हि सः हिरण्यगर्भः ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इस सूत्र से अन्तः, उदात्तः प्रथमा एकवचनान्त दो पदों की यहाँ अनुवृति आ रही है।", "tgt_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ अन्तः, उदात्तः चेति प्रथमैकवचनान्तं पदद्वयम्‌ अत्र अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗುರುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಬೇಕು. ಅವನು ಸಮಿತ್ಪಾಣಿಯು ಸಮಿದ್ಭಾರಗೃಹೀತಹಸ್ತನು ಗುರುವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು.", "tgt_text": "किस प्रकार से गुरु के पास जाएँ तो कहते हैं कि समित्पाणिः अर्थात्‌ हाथ में समिधा लेकर के गुरु के पास में जाए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्नस्य मध्यमांशद्‌ अत्यन्तं विविक्तः इति।", "tgt_text": "ಅನ್ನದ ಮಧ್ಯಮಾಂಶವು ಅತ್ಯಂತ ವಿವಿಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यजमानः अन्ये सर्वे पुरोहिताः च अवभृथस्नानाय जलाशयं गच्छन्ति।", "tgt_text": "यजमान और अन्य सभी पुरोहित अवभृथ स्नान के लिए जलाशय को जाते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार अन्य फिट्‌-स्वर विधायक सूत्रों का भी वर्णन है।", "tgt_text": "ಇದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅನ್ಯ ಫಿಟ್ ಸ್ವರ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेषु प्रतिबन्धकत्वेन स्थितस्य अधर्मस्य निवारणम्‌ मुख्यत्वेन आवश्यकमस्ति।", "tgt_text": "उनमें प्रतिबन्धकत्व से स्थित अधर्म का निवारण मुख्यत्वरूप से आवश्यक होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इति सूत्रात्‌ प्रकृत्या इति पूर्वपदम्‌ इति च पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "बहुव्रीहो प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की यहाँ अनुवृति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ ಸೂಕ್ತಗಳಿವೆ ಈ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತದ ವಿಧಾನವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रायश्चित्तसूक्तानि एतेषु सूक्तेषु प्रायश्चित्तस्य विधानम्‌ उपलब्धम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङ्ङतिङः इति सूत्रात्‌ तिङ्‌ इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "19. “उपसर्जनं पूर्वम्‌” इस सूत्र से क्या होता हे?", "tgt_text": "१९. \"उपसर्जनं पूर्वम्‌\" इति सूत्रेण किं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वर्गभेदः किमर्थं कृतः?", "tgt_text": "वर्ग भेद किस लिये किये गये हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यस्मान्नऽऋते किञ्चन कर्म क्रियते तन्मे मन शिवसंकल्पमस्तृ॥३ ॥", "tgt_text": "ಯಸ್ಮಾನ್ನಽಋತೇ ಕಿಂಚನ ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯತೇ ತನ್ಮೇ ಮನ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ।।೩।।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌- उदसु॑जो यद॑ङ्गिरः।", "tgt_text": "उदाहरण- उघ्दसुजो यद॑ङिगरः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथा ज्ञानम्‌।", "tgt_text": "उसी प्रकार से ज्ञान होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्विमूर्धः इत्यादिकम्‌ अत्रोदाहरणम्‌।", "tgt_text": "द्विमूर्धः इत्यादि यहाँ उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यही इस सूत्र से बोध होता है।", "tgt_text": "ಇದನ್ನೇ ಈ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಇದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अशित: यह प्रथमा एकवचनान्त, कर्ता यह भी प्रथमा एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "अशितः इति प्रथमैकवचनान्तं कर्ता इत्यपि प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋषियों ने केवल मन्त्रों को देखा, वे उसके कर्ता नहीं हैं।", "tgt_text": "ಋಷಿಗಳು ಕೇವಲ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡರು, ಅವರು ಅದರ ಕರ್ತೃಗಳಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अनुदात्तस्वर का इस सूत्र से विधान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मृत्योः अतिक्रमाया, मृत्युराहित्याय। पन्थाः - यः तमसः परः तम्‌ महान्तम्‌ देशकालाद्यवच्छेदरहितम्‌ आदित्यवर्णं पुरुषं विदित्वा एव मरणातिक्रमः नान्यथा।", "tgt_text": "ಮೃತ್ಯುವಿನ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಅಂದರೆ ಮೃತ್ಯುಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗ ಇರಲಿಲ್ಲ - ಯಾವ ತಮದಿಂದ ಆ ಮಹತ್ತಾದ ದೇಶಕಾಲ ಆದಿಗಳ ಭೇದದಿಂದ ರಹಿತವಾಗಿ ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ ಪುರುಷನನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಆ ಮರಣವು ಅತಿಕ್ರಮಣವಾಗುತ್ತದೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಉಪಾಯವು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "2. “द्विगुश्च\" इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "೨. \"ದ್ವಿಗುಶ್ಚ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४०. \"नाव्ययीभावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः\" इति सूत्रेण किं विधीयते।", "tgt_text": "೪೦. \"ನಾವ್ಯಯೀಭಾವಾದತೋಽಮ್ತ್ವಪಂಚಮ್ಯಾಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯಾವುದರ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वाक्‌ च अर्थः च इस वागर्थो इसमें इतरेतरयोगद्वन्द्व समास है।", "tgt_text": "वाक्‌ च अर्थश्च इति वागर्थौ इति इतरेतरयोगद्वन्द्वसमासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಏಳನೇ ಗಿರಿಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उसका सप्तमी में गिरि है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मादेव कारणात्‌ इदं प्रकृतसूत्रं पृथक्तया उपन्यस्तम्‌।", "tgt_text": "इस कारण से ही इस प्रकृत सूत्र को अलग से बनाया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಎಂಬುದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "समासः इति अव्ययीभावः इति चाधिकृतम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रतिमानम्‌ -प्रतिपूर्वक मा-धातु से ल्युट्‌ प्रत्यय करने पर प्रतिमानम्‌ यह रूप है।", "tgt_text": "प्रतिमानम्‌ - प्रतिपूर्वकात्‌ मा-धातोः ल्युट्प्रत्यये प्रतिमानम्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः नित्यादिकर्मणा यस्य पुरुषस्य चित्तं निर्मलं भवति ।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಿತ್ಯಾದಿಕರ್ಮದಿಂದ ಪುರುಷನ ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಮಲವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यज्ञीय कर्मकाण्ड की व्याख्या-विवरण के सम्पादन ब्राह्मण ग्रन्थों का मुख्य विषय है।", "tgt_text": "यज्ञीयकर्मकाण्डस्य व्याख्या-विवरणयोः सम्पादनं ब्राह्मणग्रन्थानां मुख्यविषयः अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. वृषायमाणः इसक क्या अर्थ है?", "tgt_text": "६. वृषायमाणः इत्यस्य कः अर्थः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार से वर्ण व्यत्यय से बने हुए शब्द का सुंदर उदाहरण यह है।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ವರ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಯದಿಂದ ಆದ ಶಬ್ದಗಳ ಸುಂದರ ಉದಾಹರಣೆಯು ಇದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अग्नि शब्द में नकार से परे इकार उदात्त होता है।", "tgt_text": "अग्निशब्दे नकारात्‌ परः इकारः उदात्तः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङ यह प्रत्यय है।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे पदद्वयम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "त्रिष्टुप्‌-छन्दसि कति पादाः कति अक्षराणि च भवन्ति?", "tgt_text": "ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್-ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪಾದಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र व्याख्या-सूत्र के छ: विधियों में पाणिनीय सूत्रों में यह परिभाषा सूत्र है। इस सूत्र में दो पद हैं।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ವಿಧವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಿಭಾಷಾ ಸೂತ್ರ . ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समासे प्रयुज्यमानस्य कु इत्यस्य अर्थबोधनाय लौकिकविग्रहे कुत्सितः इति पदस्य प्रयोगादयं समासः अस्वपदविग्रहो नित्यसमासः।", "tgt_text": "समास में प्रयुज्यमान कु पदका अर्थ बोध के लिए लौकिक विग्रह में कुत्सितः पद का प्रयोग आदि समास अस्वपदविग्रह नित्य समास है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಧ್ವರಾಣಾಮ್ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "अध्वराणाम्‌ इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಮನ್ನಂತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एतच्च मन्नन्तम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ मुख्य रूप से दो उपनिषद्‌ केन उपनिषद्‌, छान्दोग्य उपनिषद्‌ की संक्षेप से व्याख्या की है।", "tgt_text": "अत्र मुख्यतया द्वे केनोपनिषत्‌-छान्दोग्योपनिषदौ संक्षेपेण व्याख्याते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शरीरेन्द्रियाणां नियामकः कः ?", "tgt_text": "शरीर तथा इन्द्रियों का नियामक कौन है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ भुवन शब्द पूर्वपद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಭುವನ ಶಬ್ದವು ಪೂರ್ವಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किञ्च दशममण्डले लकारयुक्तशब्दस्यैव प्रयोगः प्राप्यते।", "tgt_text": "ಹಾಗೆ ಹತ್ತನೇಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಲಕಾರಯುಕ್ತಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅತೀತ, ಅನಾಗತ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನ ರೂಪ ನಿಖಿಲ ಜಗತ್ತಿನ ಪುರುಷ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अतीतानागतवर्तमानरूपां निखिलं जगत्‌ पुरुषस्य स्वकीयसामर्थ्यविशेषः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रधानभूते स्थाने।", "tgt_text": "सबसे ऊच स्थान पर।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ में साधना का उपक्रम किया गया है।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಯ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಯಜ್ಞಗಳ.", "tgt_text": "राक्षसकृतहिंसारहितानां यज्ञानाम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वृत्ति के पाँच भेद होते हैं।", "tgt_text": "वृत्तेः पञ्च भेदाः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र दण्डिन्‌ इति शब्दः नान्तः अस्ति, अपि च कृत्तद्धितसमासाश्च इति सूत्रेण प्रातिपदिकसंज्ञकः अपि अस्ति।", "tgt_text": "यहाँ दण्डिन्‌ शब्द नान्त है और कृत्तद्धितसामासाश्च सूत्र से प्रातिपदिक संज्ञक भी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे व्यतिरेक अलङ्कार का भी गूढ़ सङ्केत यहाँ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "तेन व्यतिरेकाऽलङ्कारस्य अपि गूढः सङ्केतः अत्र प्राप्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "८. अज्ञानं सदसद्भ्याम्‌ अनिर्वचनीयं त्रिगुणात्मकं ज्ञानविरोधि भावरूपं यत्‌ किञ्चित्‌ च इति।", "tgt_text": "8 अज्ञान सत्‌ तथा असत्‌ के द्वारा अनिर्वचनीय त्रिगुणात्मक ज्ञानविरोधी भावरूप जो कुछ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तव्यत्‌-प्रत्ययेन योगात्‌ समासः।", "tgt_text": "तव्यत्‌ प्रत्यय के योग से समास होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उत्तरपदञ्च कालवाचकम्‌।", "tgt_text": "और उत्तरपद कालवाचक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूक्तमिदं शुक्लयजुर्वेदस्य द्वात्रिंशदध्याये वर्तते।", "tgt_text": "यह सूक्त शुक्लयजुर्वेद के बतीसवें अध्याय में है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಗತಿರಪಿ ತಿಙ್ ಈ ಪರಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ತಿಙ್ ಗ್ರಹಣದಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರವು ಸುಪ್ ವಿಷಯಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सगतिरपि तिङ इस परसूत्र में तिङग्रहण से यह सूत्र सुप्‌ विषयक है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆರಭಮಾಣಾ - ಆಪೂರ್ವಕ ರಭ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಟಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆರಭಮಾಣಾ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आरभमाणा - आपूर्वक रभ्-धातु से शानच्प्रत्ययऔर टाप्प्रत्यय करने पर प्रथमा एकवचन में आरभमाणा रूप बना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨. ಅಚ್ಛಾ ವದ ತವಸಂ.... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "2. अच्छा वद तवसं ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आ वामश्वासः ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।", "tgt_text": "ಆ ವಾಮಶ್ವಾಸಃ... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दशाङ्कुलम्‌=दशाङ्कुलपरिमितं देशम्‌।", "tgt_text": "ದಶಾಂಗುಲಮ್ - ದಶಾಂಗುಲ ಪರಿಮಾಣ ದೇಶ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वे हैं- टाप्‌-डाप्‌-चापस्त्रयोप्येते डीप्‌-डीष्‌-डीन्‌- प्रत्ययै सह।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅವು - ಟಾಪ್ - ಡಾಪ್ - ಚಾಪ್  ಈ ಮೂರು ಜ್ಞೀಪ್-ಜ್ಞೀಷ್-ಜ್ಞೀನ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳ ಅರ್ಥ - ಇಂದ್ರನು ದೊಡ್ಡ ವಜ್ರದಿಂದ ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಂದನು.", "tgt_text": "सरलार्थः- इन्द्रः महता वज्रेण वृत्रं हतवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಿತವನ ಸ್ತ್ರೀ ಏನಾದರು ಅಕ್ಷಕ್ರೀಡೆಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಜಗಳವಾಡದಿದ್ದರೆ, ಕಿತವನ ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವೇ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು.", "tgt_text": "कितव की स्त्री यद्यपि अक्षक्रीडा से पूर्व झगडा नही किया, कितव के मित्रो के लिये अनुकूल ही थी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद पर को “चुटू” सूत्र दो डकार की इत्संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ततः परं चुटू इति सूत्रेण डकारस्य इत्संज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन्द्र ऋग्वेद का सबसे अधिक लोकप्रिय देव है।", "tgt_text": "इन्द्रः ऋग्वेदस्य सर्वाधिकः लोकप्रियः देवः अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "असन्दिग्ध-अनधिगत-अबाधितार्थबोधकं वाक्यं प्रमाणम्‌' इति।", "tgt_text": "असन्दिग्ध-अनधिगत-अबाधित अर्थ बोधक वाक्य प्रमाण' है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ವ ಪದದ ಅರ್ಥ ಪ್ರಧಾನವೆಲ್ಲಿರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಪೂರ್ವಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನವೇ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पूर्व पद का अर्थ प्रधान हो जहाँ यह पूर्वपदार्थ प्रधान ही बहुव्रीहि समास है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶಿಷ್ಯತೆ ಅನೇನ ಇತಿ ವಿಶೇಷಣಮ್ (ವಿಶೇಷವನ್ನು ಹೇಳುವುದೇ ವಿಶೇಷಣ ) ಅನ್ಯ ಯಾವುದಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ವ್ಯಾವರ್ತಕ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "विशिष्यते अनेनेति विशेषणम्‌, अन्यस्मात्‌ व्यावर्तकं भेदकम्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शाकस्य लेशः इस लौकिक विग्रह होने पर शाक डस्‌ प्रति अलौकिकविग्रह होने पर प्रकृतसूत्र से मात्र अर्थ में विद्यमान के प्रति इस अव्यय के साथ सह शाक डस्‌ इससे समर्थ का सुबन्त को अव्ययी भाव संज्ञा होती है।", "tgt_text": "शाकस्य लेशः इति लौकिकविग्रहे शाक ङस्‌ प्रति इत्यलौकिकविग्रहे प्रकृतसूत्रेण मात्रार्थे विद्यमानस्य प्रति इत्यव्ययेन सह शाक ङस्‌ इत्यनेन समर्थं सुबन्तम्‌ अव्ययीभावसमाससंज्ञं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चित्तं शुद्धं चेत्‌ ततः परं किं कर्तव्यम्‌ ।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತವು ಶುದ್ಧವಾದರೆ ತದನಂತರ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "लोपागमविकारप्रकृतिभावाख्यानां चतुर्विधसन्धीनाम्‌।", "tgt_text": "लोप, आगम, विकार, प्रकृतिभाव, आख्यानों के चार प्रकार के संधि के नाम हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राचीन रोम के क्यास्टर तथा पोलुक्स्‌ जिस प्रकार युगल है वैसे ही अश्विन देव भी युगल रूप में स्वीकृत है।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಪೋಲುಕ್ಸ್ ಹೇಗೆ ಯುಗಲರಾಗಿದ್ದರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳೂ ಕೂಡ ಯುಗಲರೂಪವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೨. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಋಷಿ ಆದಿತ್ಯನಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "२२।। व्याख्या- ऋषिः आदित्यः स्तुत्वा प्रार्थयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದೇ ಭಾವನೆಯು ಅನಂತಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜಗದೀಶ್ವರನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬಾರದು.", "tgt_text": "अस्य एवं भावः न खलु कश्चिद्‌ अपि अनन्तबलयुक्तं जगदीश्वरमन्तरेण इदं विचित्रं जगत्‌ स्रष्टुं धर्त्तु प्रलाययितुं च शक्नोति तस्मादेतं विहाय अन्यस्य उपासनं केनचिदपि नैव कार्य्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कात्‌ पञ्चम्यन्त पद है।", "tgt_text": "कात्‌ इति पञ्चम्यन्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೦. ಜನ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "10. जन्‌-धातु से लिट्‌ लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ದ್ವಿತೀಯಾಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನೈಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "\"द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "औदुम्बरवृक्षस्य देवता का?", "tgt_text": "औदुम्बर वृक्ष का देवता कौन है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವೃಷಭ ರೂಪದ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬುಗಳಿವೆ - ನಾಮ-ಆಖ್ಯಾತ-ಉಪಸರ್ಗ ಮತ್ತು ನಿಪಾತ ರೂಪಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अस्य वृषभरूपव्याकरणस्य चत्वारि शृङ्गाणि सन्ति - नाम-आख्यात-उपसर्ग-निपातरूपाणि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र से संख्यापूर्व तत्पुरुष की द्विगु संज्ञा होती है।", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण संख्यापूर्वस्य तत्पुरुषस्य द्विगुसंज्ञा विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ द्वे पदे स्तः।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದವು ಅಷ್ಟಕ-ಅಧ್ಯಾಯ-ಸೂಕ್ತಗಳ ಭೇದದಿಂದ ಮತ್ತು ಮಂಡಲ-ಅನುವಾಕ್-ವರ್ಗಗಳ ಭೇದದಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेदः अष्टक-अध्याय-सूक्तभेदेन तथा मण्डल-अनुवाक-वर्गभेदेन विभक्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३३. उक्तलक्षणलक्षितः अधिकारी जननमरणात्मकं चक्रं परीक्ष्य तद्गतव्याध्यादिकं च विचिन्त्य संसारानलसन्तप्तः गुरुम्‌ उपसर्पति॥", "tgt_text": "೩೩. ಉಕ್ತ ಲಕ್ಷಣ ಲಕ್ಷಿತ ಅಧಿಕಾರಿ ಜನನ ಮರಣಾತ್ಮಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಆದ ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಸಂಸಾರ ನಲದಿಂದ ಸಂತಪ್ತವಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ नञ्‌ प्रथमा एकवचनात्त पद है।", "tgt_text": "अत्र नञ्‌ प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बहूनामालोचकानां विचारे शाङ्खायनस्तथा कौषीतकि शाखा एकैवाऽस्ति, किञ्च द्वेऽपि शाखे भिन्ने एव स्तः।", "tgt_text": "बहुत से आलोचकों के विचार में शाङखायन तथा कौषीतकी शाखा एक ही है, किन्तु दोनों शाखा अलग ही है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ದೀಕ್ಷಿತರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು - \" ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿಂದಲೇ ಆಗಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮ ಸೂತ್ರವಿದೆ\" ಎಂದು.", "tgt_text": "और दीक्षित के द्वारा कहा गया है'' अथवा संज्ञा में ही नियमार्थ सूत्र हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थाद्‌ यस्मिन्‌ समासे समासप्रयुक्तैः पदैः एव विग्रहवाक्यं निर्मीयते स स्वपदविग्रहः समासो भवति।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಯಾವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಯುಕ್ತ ಪದಗಳಿಂದಲೇ ವಿಗ್ರಹ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಅದು ಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹಃ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भूतसृष्टिक्रमे विरोधपरिहारः, आकाशस्य उत्पत्ति  पञ्चभूतानि अज्ञानोपहितात्‌ चैतन्यादुत्पद्यते इति पूर्वमुक्तम्‌।", "tgt_text": "ಭೂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧದ ಪರಿಹಾರ, ಆಕಾಶದ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಪಂಚಭೂತಗಳ ಅಜ್ಞಾನದ ಅಭಾವದಿಂದ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಸೃಷ್ಠಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मूजवत पर्वत पर उत्पन्न होने वाली मौजवत कहलाती है।", "tgt_text": "मूजवति पर्वते जातो मौजवतः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तत्पुरुष समास के बहुत से भेद होते हैं।", "tgt_text": "तत्पुरुषसमासस्य बहवः भेदा भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಉದಾತ್ತ ತಿಙಂತದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕವು ನಿರ್ಹೀನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ- उदात्तवान तिङन्त के परे रहते भी गतिसंज्ञक को निघात होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दूसरा समाधान होता है की पर्यायवाची के ग्रहण करने में लघु गुरु की चिन्ता नहीं करते है इस नियम से यहाँ पर-पर्याय का उदय शब्द के ग्रहण करने में कोई हानि नहीं है।", "tgt_text": "अपरं समाधानं भवति यत्‌ पर्यायवचकानां ग्रहणे लघुगुरुचिन्ता नाद्रियते इति नियमेन अत्र पर- पर्यायस्य उदयशब्दस्य ग्रहणे न हानिः इति शम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಮ ಅಭಿಧಾನಗಳ ಸುಂದರ ನಿರುಕ್ತಿಗಳು ತಾಂಡ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "नानाविधानां स्तोत्राणां सामाभिधानानां च सुष्ठु निरुक्तिः ताण्ड्यब्राह्मणे समुपलब्धा अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭೂಮಿ, ದ್ಯುಲೋಕ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಭೂವನಗಳನ್ನು ಧಾತುರೂಪವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "पृथिवीं, द्युलोकं सर्वाणि भुवनानि च पृथिव्यप्तेजोरूपेण धातुत्रयेण धृतवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಹಾರದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದ್ವಿಗು ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"समाहारार्थे यः द्विगुः भवति स एकवचनं भवति\" इति सूत्रार्थः ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य प्रजापतेः ब्राह्मणः ब्राह्मणत्वजातिविशिष्टः पुरुषः मुखमासीत्‌ मुखादुत्पन्नः इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಈ  ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ ಜಾತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುರುಷನ ಮುಖವಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಮುಖದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और ब्राह्मणों में प्रतिपादित विषय पर भी सामान्य ज्ञान को प्राप्त करेंगे।", "tgt_text": "किञ्च ब्राह्मणेषु प्रतिपादितानां विषये अपि सामान्यं ज्ञानं प्राप्स्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೃತ್ತಿ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ವಿಗ್ರಹವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वृत्ति अर्थक बोधक वाक्य को विग्रह कहते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दनन्तरं सूर्य, उषःकालम्‌, आकाशं च सृष्टवान्‌।", "tgt_text": "और उसके बाद सूर्य को, उषःकाल को, और आकाश निर्माण किया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "खिल शब्द का अर्थ होता है, 'परिशिष्ट' अथवा बाद में संङ्कलित मन्त्र।", "tgt_text": "खिलशब्दास्यार्थो भवति 'परिशिष्टम्‌' अथवा पश्चात्सङ्कलितमन्त्राः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "एवं पार्थिव पवन वायु, झञ्झावात आदि के देव मरुत हैं, विद्युत के अपान्नपात्‌, मेघ के पर्जन्य हैं।", "tgt_text": "एवं पार्थिवपवनस्य वायुः, झञ्झावातादीनां मरुद्देवः, विद्युतः अपान्नपात्‌, मेघस्य पर्जन्यः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन समाहारे वाच्ये इत्यर्थः प्राप्यते ।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಸಮಾಹಾರದಲ್ಲಿ ವಾಚ್ಯ ಎಂದು ಆಗುವಾಗ ಈ ಅರ್ಥವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतदनन्तरम्‌ अत्र पर्जन्यदेवम्‌ उद्दिश्य विविधाः प्रार्थनाः उच्चार्यन्ते ।", "tgt_text": "इसलिए यहाँ पर पर्जन्यदेव को उद्देश्य करके विविध प्रार्थना का उच्चारण करते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ आम्बष्ठ्य शब्द  ञ्यङन्तः है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಆಂಬಷ್ಠ್ಯ ಶಬ್ದ ಜ್ಞಂಯಂತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विशेष ज्ञान के प्रति कारण होता है इस प्रकार से बुद्धि का विज्ञानमयत्व सिद्ध होता है, परमार्थ जो ज्ञान होता है उससे अन्य यह विज्ञान होता है।", "tgt_text": "विशेषज्ञानं प्रति कारणं भवतीत्यतः बुद्धेः विज्ञानमयत्वम्‌। परमार्थं यत्‌ ज्ञानमस्ति तस्मात्‌ अन्यत्‌ भवतीदं विज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯದದೂಯಙ್ ವಾಯುರ್ವಾತಿ ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यदर्घङ्‌ वायुर्वाति यह इस सूत्र का एक उदाहरण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಪ್ರಾದಿಭ್ಯೋ ಧಾತುಜಸ್ಯ ವಾಚ್ಯೋ ವಾ ಚೋತ್ತರಪದ ಲೋಪಃ\" \"ನಜ್ಞೋಽಸ್ತತ್ಯರ್ಥಾನಾಂ ವಾಚ್ಯೋ ವಾ ಚೋತ್ತರಪದ ಲೋಪಃ\", \"ಸಪ್ತಮ್ಯುಪಮಾನ ಪೂರ್ವಪದಸ್ಯೋತ್ತರಪದಲೋಪಶ್ಚ\" ಈ ವಾರ್ತಿಕ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "\"प्रादिभ्यो धातुजस्य वाच्यो वा चोत्तरपदलोपः\", \"नञोऽस्त्यर्थानां वाच्यो वा चोत्तरपदलोपः\", \"सप्तम्युपमानपूर्वपदस्योत्तरपदलोपश्च\" इत्येतानि वार्तिकानि बहुव्रीहिविधायकानि सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विपश्यति - विपूर्वक दुश्‌-धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में विपश्यति यह रूप है।", "tgt_text": "विपश्यति- विपूर्वकात्‌ दृश्‌-धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने विपश्यति इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದ ಅವಯವ ಲೋಪದ ಉದಾಹರಣೆಯು ಭೂತಪೂರ್ವಃ ಎಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रातिपदिकावयवस्य लुकि उदाहरणं भूतपूर्वः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತದ್ಧಿತಾರ್ಥೋತ್ತರಪದಸಮಾಹಾರೇ ಎಂಬ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ.", "tgt_text": "तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे यह सप्तम्येकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಫಲಭೋಗದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಆ ಫಲವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರೆ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "फलभोगात्‌ परं पुनः तत्‌ फलं कोऽपि इच्छति चेत्‌ तत्‌ कर्म पुनः कर्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए इस मण्डल के समस्त सूक्तों की संख्या (९९) निन्यानवे होती है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಂಡಲದ ಎಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 99."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ- ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भसंज्ञा में “पाद पत्‌' (पा०सू० ६. ४.१३०) से पद्भाव।", "tgt_text": "भसंज्ञायां 'पाद पत्‌' (पा०सू० ६. ४.१३०) इति पद्भावः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गूढत्वं नाम आच्छाद्यत्वम्‌।", "tgt_text": "ಗೂಢತ್ವವೆಂದರೆ ಆಚ್ಛಾದತ್ವವು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदा हि यज्ञार्थम्‌ अभिप्रवृत्ताः..इत्यादिः।", "tgt_text": "वेद ही यज्ञ अर्थ को बताते है .......इत्यादि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मैक्डोनाल्ड के मत में तो अग्नि यह शब्द एजा इल .. इस ग्रीक्देवता के नाम से इसका भाषाविज्ञान समर्थित और उसी रूप में दिखाई देता है।", "tgt_text": "ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಇವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿ ಶಬ್ದವು ಏಜಾ ಇಲ್ ಈ ಗ್ರೀಕ್ ದೇವತೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಇದರ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - ವೇದ ಕ್ರಿಯಾರ್ಥವಾಗುವುದರಿಂದ ಅನರ್ಥಕ ಮತದ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए कहते हैं - वेद के क्रियार्थ होने से अनर्थक मत का अर्थ हो सकता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आख्यानमिदं द्विविधं भवति-स्वकल्पकायमाख्यानम्‌, दीर्घकायमाख्यानञ्चेति।", "tgt_text": "यह आख्यान दो प्रकार का होता है -अल्पकाय आख्यान और दीर्घकाय आख्यान।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ- पूर्व शब्द के उत्तरपद रहते भूतपूर्ववाची तत्पुरुष समास में पूर्वपद को प्रकृति स्वर हो जाता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थः- पूर्वशब्दे उत्तरपदे भूतपूर्व अर्थ तत्पुरुषे पूर्वपदं प्रकृत्या भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उन दोनों पदों का प्रयोग कर विग्रह किया गया है जैसे: राज्ञः पुरुषः।", "tgt_text": "ಆ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಹೇಗೆ ರಾಜ್ಞಃ ಪುರುಷಃ ಎಂದಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ जो शरीर मैं पन वाली तादात्म्य बुद्धि करता है वह मूढ होता है।", "tgt_text": "ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅಹಂ ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮೂಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾದ ವಸ್ತು ಏನೆಂದು ಹುಡುಕಲು ವೇದಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸಾಧ್ಯ.", "tgt_text": "लोके सत्यवस्तु किमस्ति इत्यन्वेषणं भवति वेदान्तशास्त्रस्य।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये पूर्वजन्मसु एतत्कर्मादिकं साधितवन्तः तेषां कृते प्रकृतजन्मनि नित्यादिकर्मणाम्‌ आवश्यकता नास्ति।", "tgt_text": "ಯಾರು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೋ ಅಂತಹವರಿಗೆ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಾದಿಕರ್ಮಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बभूव - भूधातु से लिट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।", "tgt_text": "ಬಭೂವ - ಭೂ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतं पाठं पठित्वा अध्येतारः अधःस्थविषयान्‌ ज्ञास्यन्ति - मोक्षस्य उपायाः के, किं च तेषां स्वरूपम्‌।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿ ನೀವು ಸಕ್ಷಮರಾಗುತ್ತೀರಿ- ಮೋಕ್ಷದ ಉಪಾಯಗಳೇನು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अद्वैते मुक्तिः द्विविधा भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वस्तुत तो यजमान उसको ही सोम आदि हवि के द्वारा यागो में पूजता है।", "tgt_text": "वस्तुतस्तु यजमानाः तामेव सोमादिभिर्हविर्भिः यागेषु यजन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಋಗ್ವೆ 10/97/15)  ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರೇ ರಾಜನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಒಂದು ಸೂಕ್ತದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "' ( ऋग्वे. १०/९७/१५ ) एक सूक्त से ज्ञात होता है कि प्राचीन काल में भी प्रजा ही राजा को चुनती थी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तृतीया तत्कृतार्थेन गुणवचनेन इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ तृतीया इति प्रथमान्तम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "तृतीया तत्कृत अर्थ से गुण और वचन से इस सूत्र से तृतीया इस प्रथमान्त की अनुवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सा मूर्तिः यदा अग्नौ दग्धा सती भस्मसात्‌ भवति, तदा यजमानः एवं चिन्तयति यत्‌ तस्य पार्थिवशरीरं दग्धम्‌ अभूत्‌।", "tgt_text": "वह मूर्ति जब अग्नि में दग्ध होकर भस्मसात्‌ होती है, तब यजमान इस प्रकार चिन्तन करता है कि उसका पार्थिव शरीर दग्ध हो गया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण का समन्वय- यहाँ करिष्यति यह तिङन्त पद है।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ ಸಮನ್ವಯ - ಇಲ್ಲಿ ಕರಿಷ್ಯತಿ ಇದು ತಿಙಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए अनित्यत्व से नित्य आत्मा होने योग्य नहीं है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅನಿತ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮವಾಗಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किमत्र स्तुतौ कारणम्‌।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಯ ಕಾರಣವೇನು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ - ಹ್ರಸ್ವನುಡ್ಭ್ಯಾಂ ಅಂತೋದಾತ್ತಾತ್ ಮತುಪ್ ಉದಾತ್ತಃ ಎಂದು.", "tgt_text": "यहाँ पदों का अन्वय है - हस्वनुड्भ्याम्‌ अन्तोदात्तात्‌ मतुप्‌ उदात्तः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इषु इच्छायां विकरणव्यत्ययः।", "tgt_text": "ಇಷು ಇಚ್ಛಾಯಾಂ ಧಾತುವಿನಿಂದ ವಿಕರಣ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इग्निस्‌ इति लातिनशब्देन संस्कृतस्य अग्निशब्दस्य ध्वनिगतम्‌ अर्थगतञ्च साम्यं परं विस्मयमावहति।", "tgt_text": "ಇಗ್ನಿಸ್ ಈ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅಗ್ನಿಶಬ್ದದ ಧ್ವನಿಗತ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗತ ಸಮಾನತೆಯಿದ್ದಾಗ ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉತ್ತರಕಾಲಿನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ?", "tgt_text": "उत्तरकालिक उपनिषद्‌ में कौनसे उपनिषद्‌ आते है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऐक्यगताज्ञाननिवृत्तिः भवति चेत्‌ एव स्वस्वरूपानन्दप्राप्तिः भवति।", "tgt_text": "ऐक्यगत अज्ञान की निवृत्ति होती है तो स्वस्वरूपानन्द की प्राप्ति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रधानानां ब्राह्मणग्रन्थानां वेदनिर्देशपुरःसरं नामानि लिखत।", "tgt_text": "प्रधान ब्राह्मण ग्रन्थों का वेद निर्देश सहित नाम लिखिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(गीता ९.२१)अर्थात्‌ - ये सोमपानेन पूतपापाः शुद्धकिल्बिषाः पुण्यफलम्‌ आसाद्य सुरेन्द्रलोकं स्वर्गं गच्छन्ति ।", "tgt_text": "(ಗೀತಾ ೯.೨೧) ಅಂದರೆ - ಯಾರು ಸೋಮಪಾನದಿಂದ ಪೂತರಾಗಿದ್ದಾರೋ ಅವರು ಶುದ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷರು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಸುರೇಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो देवों के साथ ब्रह्मरूप में सर्वप्रथम उत्पन्न हुआ।", "tgt_text": "ಯಾರು ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्योंकि उनके लिए लौकिक वाक्य प्रत्यक्ष से अथवा अनुमान से ग्रहण करते है।", "tgt_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕವಾಕ್ಯಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಅನುಮಾನದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಾಲತೀ ಮಾಧವ ಅವರ ವಿಮರ್ಶಕರಾದ ಜಗದ್ಧರ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ- ಚರಣಶಬ್ದವು ಶಾಖಾ ವಿಶೇಷಾಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಜಟಾಸಂಘವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मालतीमाधव के टीका कर्ता जगद्धर के कथन अनुसार से - चरण शब्द शाखा विशेष अध्ययन-पर एकतापन्न जटा संघवाची है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ದ್ವಾ ಸುಪರ್ಣಾ ಸಯುಜಾ ಸಖಾಯಾ ಸಮಾನಂ ವೃಕ್ಷಮ್ ಪರಿಷಸ್ವಜಾತೆ", "tgt_text": "अतैव मुण्डकोपिनिषदि आम्नायते -“द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭೂ ಇದರಿಂದ ಕ್ಯು ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ವರ್ತಮಾನಕಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भू से क्युप्रत्यय करने पर वर्तमानकालसंबन्धि है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुबन्त आमन्त्रित में परे पर का अङ्गवद्‌ होता है स्वर करने में।", "tgt_text": "सुबन्तमामन्त्रिते परे परस्याङ्गवद्‌ भवति स्वरे कर्तव्ये।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "रोगों की उत्पत्ति कैसे होती है?", "tgt_text": "रोगाणाम्‌ उत्पत्तिः कथं भवति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विवेकचूडामणौ दमविषये उक्तम्‌ - विषयेभ्यः परावत्य स्थापनं स्वस्वगोलके।", "tgt_text": "ವಿವೇಕಚೂಡಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ - ವಿಷಯೇಭ್ಯಃ ಪರಾವತ್ಯ ಸ್ಥಾಪನಂ ಸ್ವಸ್ವಗೋಲಕೇ | ಎಂದು ದಮವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वायव्यान्‌ रूप कैसे कथं सिद्ध हुआ?", "tgt_text": "ವಾಯವ್ಯಾನ್ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अश्वमेधयज्ञविषये निर्देशः शुक्लयजुर्वेदे कुत्र प्राप्यते?", "tgt_text": "अश्वमेध यज्ञ के विषय में निर्देश शुक्ल यजुर्वेद में कहाँ प्राप्त होते है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "११. अज्ञानस्य त्रिगुणात्मत्वप्रतिपादिका श्रुतिः का?", "tgt_text": "೧೧. ಅಜ್ಞಾನದ ತ್ರಿಗುನಾತ್ಮತ್ವಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಶೃತಿಯು ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याकरणं हि वेदानां रक्षकम्‌, वेदार्थस्य अवबोधने सहायकम्‌, अपि च प्रकृतिप्रत्ययोपदेशपुरःसरं पदस्वरूपस्य प्रतिपादकं वर्तते, तस्मात्‌ अर्थनिर्णायकसाधनेषु अन्यतमसाधनत्वेन तस्य प्रयोगः भवति, अस्मात्‌ एव कारणात्‌ व्याकरणं नाम वेदाङ्गं नितान्तम्‌ एव प्रसिद्धं वर्तते, तत्‌ च वेदाङ्गेषु श्रेष्ठस्थानम्‌ अलङ्करोति।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಕರಣವೇ ವೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ವೇದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಉಪದೇಶವಾದ ಪದ ಸ್ವರೂಪವು ಪಾತಿಪದಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಯೋಗವು ಆಗುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಕರಣವೆಂದರೆ ವೇದಾಂಗದ ನಿತಾಂತವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपनिषद्‌ प्रतिपाद्य मोक्ष स्वरूप ब्रह्म ही होता है।", "tgt_text": "ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ಮೋಕ್ಷ ಸ್ವರೂಪ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಾಲ್ಕು ಅನುಬಮ್ಧಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳ ಸಮುದಾಯವೇ ಅನುಬಂಧಚತುಷ್ಟಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "इन चारों का समुदाय ही अनुबन्ध चतुष्टय कहलाते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और जिससे सभी प्राणी उत्पन्न हुए, वह सोलह अवयव वाले लिङग शरीर प्रजापति ही हैं।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು, ಅವು ಹದಿನಾರು ಅವಯವಗಳಿರುವ ಲಿಂಗ ಶರೀರದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳನ್ನು ಹೋರತುಪಡಿಸಿ ಹನ್ನೊಂದು ಬಾಲಖಿಲ್ಯ ಸೂಕ್ತಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "एतेषां सूक्तानामतिरिक्तानि एकादश सूक्तानि च बालखिल्यनाम्ना सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಧಿಕರಣ ಇವೆರಡು ಭೇದಗಳಿರುತ್ತವೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು.", "tgt_text": "समानाधिकरणः व्यधिकरणश्चेति भेदद्वयम्‌ इति वक्तुं शक्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಸ್ವರೂಪ ಪರ್ಯಾಲೋಚಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसके बाद वृत्तिस्वरूप पर्यालोचित है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३. ऋग्वेदः नाम किम्‌?", "tgt_text": "3. ऋग्वेद किसे कहते हैं?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदित मात्र होने तक ये भग है।", "tgt_text": "ಉದಿತಮಾತ್ರರಾಗುವವರೆಗೆ ಇದು ಭಗ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋತ ಶಬ್ದ ಈ ಪ್ರಕಾರ ನೈತಿಕವ್ರತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ऋत शब्द इस प्रकार नैतिकव्रत अर्थ में भी दिखाई देता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऐतरेय के प्रथम आरण्यक में किसका वर्णन है?", "tgt_text": "ऐतरेयस्य प्रथमारण्यके कस्य वर्णनम्‌ अस्ति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವತೆಗಳ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹೋತೃ ಹೆಸರು ಋತ್ವಿಜ ಅಗ್ನಿ.", "tgt_text": "देवानां यज्ञेषु होतृनामक ऋत्विग्‌ अग्निरेव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ पुरुषं विदित्वा एव मृत्युम्‌ अतिक्रामति।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಪುರುಷನನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. देवों ने ब्रह्म के पुत्र आदित्य का उल्लेख करते हुए कहा है कि -यो ब्राह्मणः आदित्यम्‌ उक्तविधिना उत्पन्नम्‌ जानीयात्‌ तस्य देवा वशे स्यु:।", "tgt_text": "6. देवाः ब्रह्मणः अपत्यम्‌ आदित्यम्‌ उत्पाद्य उक्तवन्तो यद्‌ यो ब्राह्मणः आदित्यम्‌ उक्तविधिना उत्पन्नम्‌ जानीयात्‌ तस्य देवा वशे स्युः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्तिम प्रपाठक का क्या नाम है?", "tgt_text": "अन्तिमप्रपाठकस्य नाम किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ಉಭಯಪ್ರಾಪ್ತೌ ಕರ್ಮಣಿ\" ಇದರಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ  ಯಾವ ಷಷ್ಠೀ ತದಂತ, ಸುಬಂತ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "और सूत्रार्थ होता है “उभयप्राप्तौ कर्मणि” इससे निहित जो षष्ठी तदन्त सुबन्त का सुबन्त के साथ समास नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाणिः आदानं साधयति। विना पाणिसाहाय्यं कस्यचित्‌ वस्तुनः आदानं नैव सम्भवति।", "tgt_text": "ಕೈ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಯ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನ ಕೊಟ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अभिधानम्‌ करण में ल्युट्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "ಅಭಿಧಾನಮ್ ಕರಣದಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಟ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से पञ्चदशी में कहा गया है- द्विधा विधाय चैकैकं चतुर्धा प्रथमं पुनः।", "tgt_text": "तथाहि उच्यते पञ्चदश्याम्‌ - द्विघा विघाय चेकेकं चतुर्धा प्रथमं पुनः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "साधको योगारूढो न वेति कथं बोद्धव्यम्‌।", "tgt_text": "साधक योगारूढ हुआ अथवा नहीं यह कैसे समझा जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन कर्तृ ङीप्‌ इति भवति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಕರ್ತೃ ಜ್ಞೀಪ್ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रतिपादित किया जाता है।", "tgt_text": "प्रतिपाद्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र च तृणधान्यानाम्‌ इति षष्ठीबहुवचनान्तं पदम्‌, च इति अव्ययपदम्‌, दुव्यषषाम्‌ इति च षष्ठीबहुवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ತೃಣಧಾನ್ಯಾನಾಮ್ ಇದು ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನಾಂತ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ,  ದುವ್ಯಚಾಮ್ ಇದು ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌” इस सूत्र का संख्या वाचक से समास में क्या उदाहरण है?", "tgt_text": "\"दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌\" इति सूत्रस्य संख्यावाचकेन समासे किमुदाहरणम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ पदत्रयं वर्तते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञादि कर्मो के अनारम्भ से, बिना अनुष्ठन किए कोई भी पुरुष नैष्कर्म्य निष्कर्मभाव को प्राप्त करता है तथा न केलव संन्यास के द्वारा ही अर्थात्‌ केवल कर्मपरित्यग मात्र से ज्ञानरहित नैष्कर्म्य सिद्ध को प्राप्त करता है।", "tgt_text": "ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞಾದಿಗಳು, ಆರಂಭವಾಗದ ಅನನುಷ್ಠಾನಗಳಿಂದ ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯವಾದ ನಿಷ್ಕರ್ಮಭಾವವಾದ ಕರ್ಮಶೂನ್ಯತೆಯ ಪುರುಷನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ. ಕೇವಲ ಸಂನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕರ್ಮಪರಿತ್ಯಾಗಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಜ್ಞಾನರಹಿತದಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಮತ್ತು\" ಇದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "चेति इति पर्यायः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्यानि उदाहरणानि एवमेव सिद्ध्यन्ती।", "tgt_text": "ಇದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आरण्यकस्य महत्त्वं सर्वत्र स्वीकृतमस्ति।", "tgt_text": "ಆರಣ್ಯಕದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ  ಮಕರ - ವರೂಡ - ಪಾರೇವತ- ವಿತಸ್ತೇಕ್ಷವಾರ್ಜಿ- ದ್ರಾಕ್ಷಾ - ಕಲೋಮಾ- ಕಾಷ್ಠಾ- ಪೇಷ್ಠಾ - ಕಾಶೀಗಳ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಬ್ದಗಳ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡನೆಯ ಸ್ವರವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಾತ್ತವಾಗುವುದರಿಂದ ಆಚಾರ್ಯರು ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ .", "tgt_text": "सूत्र का अवतरणम्‌- छन्द में मकर-वरूढ-पारेवत-वितस्तेक्ष्वार्जि-द्राक्षा-कलोमा-काष्ठा-पेष्ठा-काशी शब्दों का और अन्य शब्दों के आदि और दूसरा स्वर विकल्प से उदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना आचार्य ने को है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "महाव्रत के सभी अनुष्ठानों के विधान शाङखायन श्रौतसूत्र में है।", "tgt_text": "महाव्रतस्य सर्वाणि आनुष्ठानिकानि विधानानि शाङ्खायनश्रौतसूत्रे विद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवा: = अमर, साध्याः = सृष्टिसाधन के योग्यप्रजापति आदि, ये = पुरुष,और ऋषियों ने जो ब्रह्मवेत्ता और मन्त्रद्रष्टा है, (उन सभी ने) तेन = प्रथित पुरुष से, अयजन्त = याग किया।", "tgt_text": "ದೇವಾಃ - ಅಮರಾಃ, ಸಾಧ್ಯಾಃ - ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಯೋಗ್ಯಪ್ರಜಾಪತಿ ಆದಿ, ಯೇ - ಪುರುಷ, ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮವೇತ್ತಾ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರದ್ರಷ್ಟಾ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, (ಅವರೆಲ್ಲರು) ತೇನ - ಪ್ರಥಿತ ಪುರುಷನಿಂದ ಅಯಜಂತ - ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿದನು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इससे अनुदात्त स्वर का विधान होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हीये - हा - धातोः कर्मणि लटि उत्तमपुरुषैकवचने ।", "tgt_text": "हीये - हा-धातु से कर्म लट उत्तमपुरुष एकवचन में।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाणिनि से भी प्राचीन ये है।", "tgt_text": "ಪಾಣಿನಿಯವರಿಗಿಂತ ಪ್ರಾಚೀನರು ಇವರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - हे शास्त्रवेता विद्वानों अथवा यजमान तुम्हारे लिये प्राप्त करने योग्य प्रसिद्ध वस्तुओ को सुखनिवास के योग्य स्थानजाने को हम लोग चाहते है।", "tgt_text": "ವಿವರಣೆಃ ಓ ಪತ್ನೀಯಜಮಾನರೇ ನಿಮಗಾಗಿ ಸುಖನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಇರುವ ವಸ್ತುಗಳು ನಿಮಗೆ ಸಿಗಲೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्यन्तिक प्रलय किसे कहते हैं?", "tgt_text": "ಆತ್ಯಂತಿಕ ಪ್ರಳಯ ಎಂದರೇನು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(क) विवेकः (ख) वैराग्यम्‌ (ग) प्रयोजनम्‌ (घ) फलम्‌ 12. तात्पर्यनिर्णायक छ: लिङ्गो में यह अन्यतम है।", "tgt_text": "(क) विवेकः (ख) वैराग्यम्‌ (ग) प्रयोजनम्‌ (घ) फलम्‌ 12. तात्पर्यनिर्णायकेषु षट्सु लिङ्गेषु इदम्‌ अन्यतमम्‌॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"एकदेशविकृतमनन्यवत्‌\" इस न्याय से कृष्णश्रित शब्द के प्रातिपदिक आक्षय से इसके बाद “प्रथमा एकवचन विवक्षा में सु प्रत्यय होने पर कृष्णश्रित सु स्थिति होती है।", "tgt_text": "\"ಏಕದೇಶವಿಕೃತಮನನ್ಯವತ್\" ಈ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಕೃಷ್ಣಾಶ್ರಿತ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದ ಆಕ್ಷಯದಿಂದ ನಂತರ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದ ವಿವಕ್ಷದಿಂದ ಸೌ ಕೃಷ್ಣಾಶ್ರಿತ ಸು ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदङ्गदाशुषे... इत्यादिमन्त्रस्य व्याख्यात।", "tgt_text": "यदङ्गदाशुषे ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದಾನಾದಿಗಳಿಂದ ಯಶದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ವೀರರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ಪುತ್ರ ಸೇವಕ ಆದಿಗಳಿಂದ ವೀರ ಪುರುಷರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದುಕೋ.", "tgt_text": "यशसं दानादिना यशोयुक्तं वीरवत्तमम्‌ अतिशयेन पुत्रभृत्यादिवीरपुरुषैः उपेतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बाह्योपायसाध्यं च दुःखं  द्वेधा।", "tgt_text": "ಬಾಹ್ಯೋಪಾಯವು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವು ದುಃಖದ ಎರಡು ವಿಧಗಳು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निखिलेषु काव्येषु वैदिकं काव्यम्‌ एव प्रथमम्‌ इति विदुषां मतम्‌।", "tgt_text": "सम्पूर्ण काव्यों में वैदिक काव्य ही प्रथम है, ऐसा विद्वानों का मत है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वे वीत श्रद्धा वाले होते हैं।", "tgt_text": "तेन ते वीतश्रद्धा भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧವಾದ ಸೂಕ್ತಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अपि च अत्र प्रेमविषयकाणि विवाहविषयकाणि च विविधानि सूक्तानि उपलभ्यन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಒಂದು ಸಪ್ತಮಿಯು ಇಲ್ಲಿ ವಿಷಯಭೇದದಿಂದ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एकापि सप्तमी अत्र विषयभेदात्‌ भिद्यते ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्तोदात्तात्‌, उत्तरपदात्‌ चेति पदद्वयं पञ्चम्येकवचनान्तं पदद्वयम्‌, अन्यतरस्याम्‌ इति सप्तमीबहुवचनान्तं पदम्‌, अनित्यसमासे इति च सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಅಂತ್ಯೋದಾತ್ತಾತ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದಾತ್ ಇವೆರಡು ಪದಗಳು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತವಾಗಿದೆ ,ಅನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್ ಎಂಬುದು ಸಪ್ತಮೀ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ, ಅನಿತ್ಯಸಮಾಸೆ ಇದೂ ಕೂಡ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमेव अल्पान्मुक्तः अन्तिकादागतः दूरादागतः कृच्छ्रादागतः इत्यादीन्यस्य सूत्रस्योदाहरणानि।", "tgt_text": "इसी प्रकार अल्पान्युक्तः, अन्तिकादागतः इरात्‌ आगतः (दूरादागतः) कृछ्रादागतः इत्यादि अन्य सूत्र के उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आचार्यो के तीन गण कौन-कौन से है?", "tgt_text": "आचार्याणां त्रयो गणाः के?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "14. बहुल ग्रहण का क्या फल है?", "tgt_text": "१४. बहुलग्रहणस्य किं फलम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "श्रवण को श्रुति कहते है।", "tgt_text": "श्रवणं श्रुतिः"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“सह सुपा'' इस सूत्र की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "ಸಹ ಸುಪಾ ಎಂಬ ಸೂತ್ರವು ಇಲ್ಲಿ ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इष्टि मूलक यागों में होता ही अनुवाक्य और याज्य उभयविध मन्त्रों का व्यवहार करता है।", "tgt_text": "इष्टिमूलकयागेषु होता एव अनुवाक्या याज्या इति उभयविधान्‌ मन्त्रान्‌ व्याहरति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परं च चिच्छब्दः विद्यते।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ ಶಬ್ದವು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।", "tgt_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ द्वे पदे वर्तेते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः \"येन विधिस्तदन्तस्य\" इति सूत्रेण मनः इत्यत्र अनः इत्यत्र च तदन्तविधिः भवति।", "tgt_text": "अतः “येन विधिस्तदन्तस्य'' इस सूत्र से मनः यहाँ पर और अनः यहाँ पर तदन्त विधि होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए दुरित के नाश के बाद यथाप्रविधिश्रुतवेदान्त का जो मनन किया जाता है उससे यह संशय दूर हो जाता है।", "tgt_text": "अतो दुरितनाशपुरःसरं यथाप्रविधि श्रुतस्य वेदान्तस्य मननं क्रियते चेदयं संशयो दूरीभवेत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इति मन्त्रं लिखित्वा व्याख्यात ।", "tgt_text": "इसकी मन्त्र सहित व्याख्या कीजिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आद्यानां १८० दिवसानाम्‌ अनुष्ठाने प्रथमदिवसे अतिरात्रः किञ्च अन्तिमदिवसे स्वरसामः विहितः परन्तु अन्तिमानां १८० दिवसानाम्‌ अनुष्ठाने प्रथमदिवसे स्वरसामः किञ्च अन्तिमदिवसे अतिरात्रः विहितः।", "tgt_text": "ಮೊದಲ ೧೮೦ ದಿವಸಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮದಿನದಲ್ಲಿ ಅತಿರಾತ್ರ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಮಾಸವನ್ನು ವಿಧಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾದ ೧೮೦ ದಿವಸಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮದಿನದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಮಾಸವನ್ನು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅತಿರಾತ್ರವನ್ನು ವಿಧಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह ही एक नियम है।", "tgt_text": "ಇದೇ ಒಂದು ನಿಯಮವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गृत्समदर्षिः अनेकासु स्तुतिषु वीररसम्‌ आश्रित्य इन्द्रस्य वर्णनम्‌ अकरोत्‌।", "tgt_text": "ಗೃತ್ಸಮದ ಮಹರ್ಷಿಯು ಅನೇಕ ಸ್ತುತಿಗಳಲ್ಲಿ ವೀರರಸದಿಂದ ಇಂದ್ರನ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುವ ಪ್ರಕರಣಪ್ರತಿಪಾದ್ಯಾರ್ಥಸಾಧನೆಯ ಯುಕ್ತಿಯು ಉಪಪತ್ತಿ.", "tgt_text": "प्रकरणप्रतिपाद्यार्थसाधने तत्र तत्र श्रूयमाणा युक्तिः उपपत्तिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वायव्यान्‌ इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌।", "tgt_text": "ವಾಯವ್ಯಾನ್ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र विहितानां सूक्तानां विशेषप्रयोगः पारिवारिकमहोत्सवानाम्‌ अवसरे भवन्ति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾದ ಸೂಕ್ತಗಳ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪಾರಿವಾರಿಕ ಮಹೋತ್ಸವಗಳ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧. ಸ್ರುಷ್ತಿಯ ಕ್ರಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಲಘು ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "1 .सृष्टि के क्रम विषय में एक लघु टिप्पणी लिखिए?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ यस्मिन्‌ पदे यच्छब्दः विद्यते ततः परं यत्‌ तिङन्तं पदं तत्‌ नित्यम्‌ अनुदात्तं न भवति इति सूत्रार्थः समायाति।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಯಾವ ಪದದಲ್ಲಿ ಯತ್ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ , ಅದರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ತಿಙಂತ ಪದವಿದೆಯೋ ಅದು ನಿತ್ಯ ಅನುದಾತ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्वितीयः काण्डः त्रयोदशप्रपाठकेषु विभक्तः अस्ति।", "tgt_text": "दूसरा काण्ड तेरह प्रपाठको में विभक्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रागात्मज्ञा से देहाभिमान निमित्त प्रत्यक्षादि प्रामाण्य के समान।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಗಾತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ದೇಹಾಭಿಮಾನ ನಿಮಿತ್ತವಾದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಆದಿ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतादृशस्य आत्मनः बोधाय पञ्चकोशाः कल्पिताः।", "tgt_text": "इसप्रकार की आत्मा के बोध के लिए पाँच कोश कल्पित किये गये है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಯಾರು ?", "tgt_text": "अनुबन्धेषु अधिकारी कः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಚಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಚಕಾರವಾದಾಗ ಚುಟೂ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ಪಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞ್ದೆ ಆದಾಗ ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವೆರಡರ ಲೋಪವಾದಾಗ ಆಂಬಷ್ಠಯ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः चापः चकारस्य चुटू इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, पकारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण उभयोः लोपे सति आम्बष्ठ्य आ इति स्थितिः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वार्तिक व्याख्याः-'' वर्णो वर्णेन'' सूत्रस्थ महाभाष्य में “समानाधिकरणाधिकारे शाकपार्थिवादीनामुपसंख्यानमुत्तरपदलोपाश्च'' वार्तिक विहित है।", "tgt_text": "ವಾರ್ತಿಕದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - \"ವರ್ಣೋವರ್ಣನ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಮಹಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ \"ಸಮಾನಾಧಿಕಾರೆಶಾಕಪಾರ್ಥಿವಾದೀನಾಮುಪಸಂಖ್ಯಾನಮುತ್ತರಪದಲೋಪಶ್ಚ\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इत्यादि प्रमाणित यास्क का क्या काल है इस विचार में प्रस्तुत किये है, क भाग में) महाभारत के ऊपर लिखे दो पद्यों का उद्धरण उस अर्वाचीन महाभारत से है, ख) पाणिनि ने अपने वासुदेवार्जुनाभ्यां वुन्‌ ४/३/९८ इस सूत्र में कृष्ण अर्जुन को याद किया है उससे यह प्राचीन है।", "tgt_text": "इत्यादिना प्रमाणितस्य यास्कस्य कः काल इति विचारे प्रस्तुते-क) महाभारतस्य उपरि लिखितपद्यद्वयस्य उद्धरणात्‌ ततः अर्वाचीनो महाभारतः, ख) पाणिनिः स्वकीये वासुदेवार्जुनाभ्यां वुन्‌ ४/३/९८ इत्यस्मिन्‌ सूत्रे कृष्णार्जुनौ स्मृतवान्‌ इति ततः अयं प्राचीनः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रायेण नद्यः प्राच्यः स्यन्दते घृतेन उदकेन द्यावापृथिवी दिवं च पृथिवीं च व्युन्धि क्लेदय अत्यधिकम्‌ ।", "tgt_text": "ಜಲದಿಂದ ದ್ಯಾವಾ ಪೃಥ್ವಿಗೆ ಆರ್ದ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕೆಯು (ಪ್ರಶ್ನೆ) ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इति शङ्कायां।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿರಾಟ್ - ವಿ ಪೂರ್ವಕ ರಾಜ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ವಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ಶಬ್ದವು ಆಯಿತು.", "tgt_text": "विराट्-विपूर्वकात्‌ राज्‌-धातोः क्विपि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण -अव्ययीभाव समास होने पर उपराजन्‌ अ इस स्थिति होने पर तद्धित  प्रत्यय होने पर टच्‌ प्रत्यय होने पर “यचिभम्‌' इससे भसंज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉಪರಾಜನ್ ಅ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ತದ್ಧಿತ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ \"ಯಚಿಭಮ್\" ಇದರಿಂದ ಭಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथोक्तं दण्डिना- 'इदमन्धतमः कृत्स्नं जायेत भुवनत्रयम्‌।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ದಂಡಿಯು ಹೇಳಿದ್ದರೋ - \"ಇದಮಂಧತಮಃ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಜಾಯೇತ ಭುವನತ್ರಯಮ್\"."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಳೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜೀವನ ನೀಡಿದ್ದೀಯ.", "tgt_text": "उसके लिए वर्षा की रचना करके शीघ्र जीवन प्रदान करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्तः करण कौ शुद्धि के द्वारा ब्रह्मविद्या की उपायभूत और भी दो उपासनाएँ कही गयी हैं।", "tgt_text": "ಅಂತಃಕರಣಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯ ಉಪಾಯಭೂತಗಳು ಬೇರೆ ಎರಡುವಿಧ ಉಪಾಸನೆಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "केषां मते उदात्तपरस्य स्वरितपरस्य अनुदात्तस्य स्वरितो भवति?", "tgt_text": "किनके मत में उदात्त के परे स्वरित के परे अनुदात्त को स्वरित होता हे?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"पथो विभाषा\" इति सूत्रस्यार्थः कः?", "tgt_text": "\"ಪಥೋ ವಿಭಾಷಾ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಆಭ್ಯುದ್ಧರತಿ ಇಲ್ಲಿ ಹರತಿ ಎಂಬ ತಿಙಂತ , ಅಭಿ ಇದು ಗತಿಸಂಜ್ಞಕ ಉದ್ ಇದು ಕೂಡ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अभ्युद्धरति इत्यत्र हरति इति तिङन्तम्‌ अभि इति गतिसंज्ञकम्‌ उदिति अपि गतिसंज्ञकं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदे मित्रस्य वरुणस्य च सम्मिलिततया बहवः स्तवाः वर्तन्ते।", "tgt_text": "ऋग्वेद में मित्र और वरुण का सम्मिलित रूप से अनेक स्तुति करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ವೀಬ್ರಹ್ಮಬ್ರಹ್ಮಗಳ ಐಕ್ಯವನ್ನೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इन वाक्यों के द्वारा जीव तथा ब्रह्म का एक्य ही प्रतिपादित किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वाल्मीकि रामायण के रचना काल में व्याकरण शास्त्र का अध्ययन और अध्यापन अच्छी प्रकार से प्रचलित था जो निम्न श्लोक बता रहे हे - “नूनं व्याकरणं कृत्स्नमनेन बहुधा श्रुतम्‌।", "tgt_text": "ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ರಚನಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪನ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು  ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ - 'ನೂನಂ ವ್ಯಾಕರಣಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಅನೇನ ಬಹುಧಾ ಶೃತಮ್."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಖಲಪೂಶಬ್ದವು ಅಂತೋದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः खलपूशब्दः अन्तोदात्तः इति सिध्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಆತ್ಮಾ ವಾಽರೆ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಃ ಶ್ರೋತವ್ಯೋ ಮಂತವ್ಯೋ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸಿತವ್ಯಃ\" ಇತ್ಯಾದಿ ಶೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿ ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಾರಿ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "न हि “आत्मा वाऽरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः” इत्यादिश्रुतिषु सकृच्छ्रवणं सकृत्‌ मननं सकृत्‌ निदिध्यासनं वा उपदिश्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अध्यात्मम्‌ इत्यस्य जीवात्मकमित्यर्थः।", "tgt_text": "ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಎಂದರೆ ಜೀವಾತ್ಮಕ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ಪೂಜ್ಯ ವಿಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಧನವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಇದರ ಚಿತ್ರವಿಶ್ವಸ್ತಮ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विशेष रूप से पूज्य विचित्र अथवा विविध धन है जिसका वह चित्रश्रवस्तम कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार की निरुक्ति स्वयं संहिता भाग में भी उपलब्ध होती है।", "tgt_text": "ಈ ರೀತಿಯ ನಿರುಕ್ತಿಯು ಸ್ವಯಂ ಸಂಹಿತಾದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः प्रत्ययग्रहणपरिभाषया तिङन्तमिति लाभः।", "tgt_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण की परिभाषा से तिङन्त को प्राप्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨. ಎಂಟು ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "२. अष्टौ स्त्रीप्रत्ययाः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः 'तिङ्ङतिङः' इति सूत्रेण ईयते इत्यस्य ईकारः अनुदात्तः वर्तते।", "tgt_text": "अतः 'तिङङतिङः' इस सूत्र से ईयते इसका ईकार अनुदात्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मनुमत्स्य कथा में मनु मछली की कथा को प्रतिपादित किया गया है।", "tgt_text": "मनुमत्स्यकथायां मनुमत्स्ययोः कथा प्रतिपादिता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र प्रत्येकं दर्शनेषु स्वमतानुसारं वेदस्य प्रामाण्यं कथम्‌ अङ्गीकृतं तत्‌ आलोचितं वर्तते।", "tgt_text": "ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದರ್ಶನದಲ್ಲೂ ಸ್ವಮತದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವೇದದ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्या - तब भी और जब इन्द्र ने अवश्य वध करने योग्य शत्रुओं में मेघों के मध्य में प्रथम उत्पन्न मेघ को मारा, और उसके बाद मायावी निशाचरों को उनकी सम्पूर्ण माया के साथ अच्छी प्रकार से नाश किया।", "tgt_text": "व्याख्या- उत अपि च हे इन्द्र यत्‌ यदा अहीनां मेघानां मध्ये प्रथमजां प्रथमोत्पन्नं मेघम्‌ अहन्‌ हतवानसि आत्‌ तदनन्तरं मायिनां मायोपेतानामसुराणां सम्बन्धिनीः मायाः प्र अमिनाः प्रकर्षेण नाशितवानसि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और माया जगत का विवर्त कारण है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಮಾಯಾ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವರ್ತದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्तृत्व ज्ञानेच्छा ही कर्तृत्व होती है।", "tgt_text": "ಕರ್ತೃತ್ವವು ಜ್ಞಾನೇಚ್ಛಾಕೃತಿತ್ವವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ - ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಛಂದೋಬದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यथा- बहुसंख्यकाः संहिताः छन्दोबद्धाः सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह वेदान्तों का तात्पर्य होता है।", "tgt_text": "यतो हि तत्रैव वेदान्तानां तात्पर्यमस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಕ್ಷಶೌಂಡೈಃ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸಿ.", "tgt_text": "अक्षशौण्डः इति रूपं साधयत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यत्र समासे एकाधिकानि पदानि सन्ति तत्र प्रायः सर्वेषां पदानाम्‌ अन्ते एका एव विभक्तिः दृश्यते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪದಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ವಿಭಕ್ತಿಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके बाद जैसे वह पुरुष कहता है कि मृत्तिका ही यह है।", "tgt_text": "ततः परं यथा स पुरुषः कथयति मृत्तिका एव इदम्‌ आसीत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र च इतरेतरयोगद्वन्द्वसममासः अस्ति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಇತರೇತರಯೋಗ ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनसा भूतं वर्तमानं भविष्यत्‌ च परिगृह्यन्ते।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಇದರ ಜ್ಞಾನವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं निर्भिन्नः इति गतिपूर्वकेन कृदन्तेन सह नखैः इति करणे तृतीयान्तं वार्तिकसाहाय्येन प्रस्तुतसूत्रेण तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ನಿರ್ಭಿನ್ನಃ ಎಂಬ ಕೃದಂತದ ಜೊತೆಗೆ ನಖೈಃ ಎಂಬ ಕರಣದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾಂತ ವಾರ್ತಿಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पौराणिक काल में ये संख्या 33 करोड़ तक हो गई थी।", "tgt_text": "ಪೌರಾಣಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ೩೩ ಕೋಟಿಯ ವರೆಗೆ ಹೋಗಿತ್ತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "करण नाम कार है काम के करण का नाम कामकार है उसमें तृतीया विभक्ति जोड़ने से काम के कारण से अर्थात्‌ काम की प्रेरणा से यह अर्थ हुआ।", "tgt_text": "ಯಸ್ತು ಅಯುಕ್ತಃ ಅಸಮಾಹಿತಃ ಫಲಾಶಾವಿಕ್ಷಿಪ್ತಚಿತ್ತಃ ಕಾಮಕಾರಃ ಕಾಮಸ್ಯ ಆಶಾಯಾಃ ಕಾರಃ ಕರಣಂ ಕಾಮಕಾರಃ, ತೇನ ಫಲಾಶಾಯುಕ್ತತ್ವೇನ |"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕರ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಪಸನಾಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಜ್ಞಾನಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇದು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ब्राह्मणं च कर्मब्राह्मणम्‌, उपसनाब्राह्मणम्‌, ज्ञानब्राह्मणम्‌ इति त्रेधा विभक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳನ್ನು ಹೋರತುಪಡಿಸಿ ಹನ್ನೊಂದು ಬಾಲಖಿಲ್ಯ ಸೂಕ್ತಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "इन सूक्तों के अतिरिक्त और ग्यारह सूक्त बालखिल्य नाम के हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यः प्राणतो निमिषतो... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "यः प्राणतो निमिषतो... मन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्राच्य आदि चारों दिशाओं में आहवनीयमार्जालीयगार्हपत्य आग्नीध्रीय स्थानों में अग्नि है।", "tgt_text": "प्राच्यादिचतुर्दिगन्तेषु आहवनीयमार्जालीयगार्हपत्याग्नीध्रीयस्थानेषु अग्निरस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रयोजन की हमेशा अन्त में अवस्थिति होती है।", "tgt_text": "प्रयोजनस्य सर्वदा अन्तिमे अवस्थितिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसी प्रकार जाग्रत्प्रपज्च भी स्वप्न के समान ही देखना चाहिए।", "tgt_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಜಾಗೃತ್ಪ್ರಪಂಚವೂ ಸ್ವಪ್ನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "21. मनन में प्रयुज्यमान उपपत्ति की क्या विशेषता है।", "tgt_text": "೨೧. ಮನನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಉಪಪತ್ತಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार का जो मेरा मन है वह शुभ सङ्कल्प वाला हो।", "tgt_text": "एवं यत्‌ मम मनः तत्‌ शुभसङ्कल्पं भवतु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "3. पदविधि क्या है?", "tgt_text": "३. पदविधिः नाम किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂವತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯ್ಗರ್ಭದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "बतीसवें अध्याय के प्रारम्भ में ही हिरण्यगर्भ का विचार है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವಾದ ಬಹುಶಬ್ದವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण अत्र पूर्वपदस्य बहुशब्दस्य विकल्पेन प्रकृतिस्वरः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಹ ಶಬ್ದದ ಸ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सह शब्द का स आदेश होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य च विग्रहः भवति ऋत्‌ च नश्च इति ऋन्नः, तेभ्यः ऋन्नेभ्यः।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದರ ಇಲ್ಲಿ ವಿಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ ಋತ್ ಚ ನಶ್ಚ ಇತಿ ಋನ್ನ, ತೇಭ್ಯಃ, ಋನ್ನೇಭ್ಯಃ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದಾಗ ಅದು ಯೌವನದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रतिदिनं प्रभाते यदा अग्निः प्रज्वाल्यते, तदा स युवा इवाभाति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वे स्तुति प्रशंसा वचनों से वाणी को संतुष्ट करके अपने पक्ष में करना चाहते थे।", "tgt_text": "ते स्तुतिप्रशंसावचनैः वाचं सन्तोष्य स्वपक्षे कर्त्तुमैच्छन्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್, ಗೀತಾ, ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಮ್.", "tgt_text": "उपनिद, गीता, ब्रह्मसूत्र।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಆವಾಹನೆಯ  ಸ್ತುತಿಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेद में दो सौ सूक्त से अग्नि का आवाहन और स्तुति विहित है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬೃಹತೀ ಛಂದಸ್ಸು ಮೂವತ್ತಾರು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.", "tgt_text": "बृहतीच्छन्दः षट्त्रिंशदक्षराणां भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "टिप्पणी - इस प्रकार की अग्नि की स्तुति करो।", "tgt_text": "ಟಿಪ್ಪಣಿ - ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದು ಆಗದೇ ಇದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ’ಸ್ಯ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तदभावपक्षे च अन्तस्य स्य - इति अकारस्य उदात्तस्वरः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವತ್ವಮಾಜಾನಮಗ್ರೇ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಕಾರನು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಕಾರವಾದ ದೇವಾ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಭೇದ?", "tgt_text": "देवत्वमाजानमग्रे इत्यत्र कतिविधा देवा व्याख्याकारेण उक्ताः।तद्भेदाः के।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन सूत्रेण अनुदात्तस्वरः विधीायते।", "tgt_text": "इस सूत्र से अनुदात्तस्वर का धान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "८४. \"नपुंसकादन्यतरस्याम्‌\" इत्यस्य सूत्रस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?", "tgt_text": "84. “नपुंसकादन्यतरस्याम्‌'' इस सूत्र का क्या उदाहरण है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपि तु मनीषादीप्तैः ऋषिभिः गभीरध्यानेन जगतः सृष्टेः रहस्यम्‌ अवगतम्‌।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನು ದೀಪ್ತವನ್ನು ಮಾಡುವ ಋಷಿಗಳು ಗಂಭೀರ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಯಾವ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आध्यात्मिक, आधिदैविक तथा आधिभौतिक।", "tgt_text": "ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಮ್, ಆಧಿಭೌತಿಕಮ್ ಮತ್ತು ಆಧಿದೈವಿಕಮ್ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( ८.१.३ ) सूत्र का अर्थ- जिसकी आम्रेडित संज्ञा होती है वह अनुदात्त भी होता है।", "tgt_text": "(८.१.३) सूत्रार्थः-द्विरुक्तस्य परं रूपम्‌ अनुदात्तं स्यात्‌।।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿವೇಕ ಎಂದರೆ ಈ ಆತ್ಮ ಆಗುತ್ತದೆ ಈ ಆತ್ಮ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿವೇಚನೆಯೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "विवेको नाम अयमात्मा भवति अयमात्मा न भवतीति विवेचनज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಿಂದಿನ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಋಗ್ ಆದಿ ಮೂರು ವೇದಗಳ ಸಂಹಿತಾ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆಯಾಯಿತು ಅಥವಾ ಆ ವೇದಗಳ ಸಂಹಿತಾವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.", "tgt_text": "उपरे के पाठ में ऋक्‌ आदि तीन वेदों की संहिता विषयों पर चर्चा हुई अथवा उन वेदों की संहिता को समझा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ದೇವ ಇವರೇ ದೇವತೆ.", "tgt_text": "अर्थात देव ही देवता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भगवत्कर्मकारिणः ये युक्ततमा अपि कर्मिणः अज्ञाः, ते उत्तरोत्तरहीनफलत्यागावसानसाधनाः ; अनिर्देश्याक्षरोपासकास्तु 'अद्वेष्ठा सर्वभूतानाम्‌ (भ. गी. १२.१३) इति आध्यायपरिसमाप्ति उक्तसाधनाः क्षेत्राध्यायाद्यध्यायत्रयोक्तज्ञानसाधनाश्च।", "tgt_text": "अपितु भगवत्कर्म करने वाले जो युक्त होते हैं वे भी कर्मि अज्ञ होते है वे उत्तरोत्तहीनफलत्यागावसानसाधना वाले तथा अनिर्देश्याक्षरोपासक होते है ` अद्वेष्टा सर्वभूतानाम्‌' (भ. गी. 12.13) इस प्रकार से इसर अध्याय में परिसमाप्ति तक कही गई साधना क्षेत्राध्यायद्यध्याय में जो ज्ञान साधना कही गई है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮ ಉಳ್ಳ ಕಾರ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वहाँ प्रथम मन्त्र में इन्द्र के पराक्रम युक्त कार्य के विषय में कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वार्तिकार्थसमन्वयः - गार्ग्यस्य इत्यत्र गार्ग्यस्य इति स्यान्तं पदम्‌, तस्मात्‌ अत्र ग्य - इति उपोत्तमस्य अकारस्य स्य - इत्यत्र अकारस्य च प्रकृतवार्तिकेन उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ವಾರ್ತಿಕಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ’ಗಾರ್ಗ್ಯಸ್ಯ’ ಎಂಬುದು ಸ್ಯಾಂತಪದವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ’ಗ್ಯ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ ಉಪೋತ್ತಮವಾದಂತಹ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ’ಸ್ಯ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಂತಿಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪರ್ಜನ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "पर्जन्यो वृक्षान्‌ विहन्ति , रक्षांसि विहन्ति च।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "7 आनन्दमय कोश के आत्मत्व का निरास कीजिए।", "tgt_text": "೭. ಆನಂದಮಯಕೋಶದ ಆತ್ಮತ್ವನಿರಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन शिष्यों में शौनक के शिष्य बभ्रु तथा सैन्धवायन कहा है।", "tgt_text": "ಈ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶೌನಕನ ಶಿಷ್ಯರು ಬಭ್ರು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವಾಯನ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदः सूक्त-मण्डलभेदेन द्विधा विभक्तः।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಸೂಕ್ತ-ಮಂಡಲ ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(गीता ५.१५) अज्ञानेन आवृतं ज्ञानं विवेकविज्ञानम्‌। तेन मुह्यन्ति जन्तवः।", "tgt_text": "(गीता 5.15) अज्ञान के द्वारा विवेकियों का ज्ञान आवृत्त है जिससे जन्तु मोहित होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ರವಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "श्रवणादि कार्य करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ पर इन्द्र के महान वर्णन वीररस में लिखा हुआ है।", "tgt_text": "अत्र इन्द्रस्य माहात्म्यवर्णने वीररसः स्फुटः वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೇ ಮರುತ ನೀನು ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಅಭಿಮುಖವನ್ನು ಮಾಡಿ ಬಾ.", "tgt_text": "इत्थं हे मरुतः यूयम्‌ अन्तरिक्षसकाशात्‌ अस्मदभिमुखम्‌ आगच्छ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विशेषः - अत्र विभाषा इति पदस्य ग्रहणेन यज्ञकर्मणि इत्यस्य निवृत्तौ अपि, पृथक्तया छन्दसि इति पदस्य ग्रहणात्‌ छन्दोरूपेषु यज्ञकर्मसु विकल्पेन ऐकश्रुत्यं प्राप्नोति एव, परन्तु नैष दोषः, तस्मिन्‌ 'यज्ञकर्मण्यजपन्यूङ्खसामसु' इति सूत्रे यज्ञकर्मणीत्यत्र कर्मशब्दग्रहणात्‌ यज्ञकर्मसु छन्दस्सु तेनैव सूत्रेण नित्यमेव ऐकश्रुत्यं स्यात्‌, न हि प्रकृतसूत्रेण वैकल्पिकम्‌ ऐकश्रुत्यम्‌।", "tgt_text": "विशेष - यहाँ विभाषा इस पद के ग्रहण से यज्ञकर्मणि इसकी निवृत्ति भी होती है, अलग से छन्दसि इस पद के ग्रहण से छन्द रूप में, यज्ञकर्म में, विकल्प से एकश्रुति प्राप्त होती ही है, परन्तु यहाँ कोई दोष नहीं है, उस 'यज्ञकर्मण्यजपन्यूङखसामसु' इस सूत्र में यज्ञकर्मणी यहाँ पर कर्म शब्द के ग्रहण से यज्ञकर्म में, छन्द में उस सूत्र से नित्य ही एकश्रुति होती, प्रकृत सूत्र से वैकल्पिक एक श्रुति नहीं होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वैदिकसूक्तेषु नानादेवतानां यज्ञं प्रति समागमनाय पार्थिवसुखस्य सम्पादनाय आध्यात्मिकभावस्य उन्मेषणाय च बहुविधेषु छन्दःसु प्रार्थना कृता अस्ति।", "tgt_text": "वैदिक सूक्तों में अनेक देवताओ ने यज्ञ के प्रति समागम के लिए पार्थिव सुख के सम्पादन के लिए और आध्यात्मिक भाव के अन्वेषण के लिए अनेक छन्दों में प्रार्थना की।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः हरेः सादृश्यम्‌ इति लौकिकविग्रहे सहहरि इति स्थिते सहस्य सादेशविधायकम्‌ \"अव्ययीभावे चाकाले\" इति सूत्रं प्रस्तुतम्‌।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಸಾದೃಶ್ಯಮ್ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಹ ಹರಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಇದರ ಸ  ಆದೇಶ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರದ \"ಅವ್ಯಯೀ ಭಾವೇಚಾಕಾಲೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - कृष्ण अम्‌ श्रित सु इति अलौकिकविग्रहे \"द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इति सूत्रेण समाससंज्ञा विधीयते।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಕೃಷ್ಣ ಅಮ್ ಶ್ರಿತ ಸು ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \" ದ್ವಿತೀಯ ಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿಗತಾತ್ಯಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನೈಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಶ್ಯಪರು ನೋಡುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "“कश्यपः पश्यको भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अपि च यौवनादिकाले यावत्‌ बलमासीत्‌ तावत्‌ बलमपि न भविष्यति वार्धक्ये।", "tgt_text": "और यौवन काल में जितना बल होता है उतना बल भी वृद्धावस्था में नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಪುರುಷನಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆಯೋ, ಮತ್ತು ಮಲಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನುಷ್ಯನ ಅದೇ ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೆಯೇ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪುನಃ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूक्त में ऋषि कहते हैं की जो मन जागने वाले पुरुष का दूर जाता है, और सोने वाले मनुष्य का वही मन वैसे ही समीप आता है अर्थात्‌ जैसा गया है वैसे ही वापस आता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತ್ರಿಕಾಲದ ಬಾಧ್ಯತೆಯು ನಿತ್ಯತ್ವವು. ಅಂತಹದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "त्रिकालाबाध्यत्वं नित्यत्वम्‌। तादृशम्‌ एकं ब्रह्म एव विद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इस पूर्व सूत्र से ` अन्तः उदात्तः' ये प्रथमान्त के दो पदो की अनुवृति है।", "tgt_text": "\"ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಜ್ಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಈ ಪೂರ್ವಸೂತ್ರದಿಂದ \"ಅಂತಃ  ಉದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ  ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ - \"ಉಪಾಸನಾನಿ ಸುಗುಣಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯಮಾನಸವ್ಯಾಪಾರರೂಪಾಣಿ ಶಾಂಡಿಲ್ಯವಿದ್ಯಾದೀನಿ\" | ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "तथाहि वेदान्तसार आह-“उपासनानि सगुणब्रह्मविषयमानसव्यापाररूपाणि शाण्डिल्यविद्यादीनि”।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदे केवलस्य अग्नेः द्विशतसूक्तेषु स्तुतिः कृता दृश्यते।", "tgt_text": "ऋग्वेद में केवल अग्नि की दो सूक्तों में स्तुति देखी जाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“शाकपार्थिवादीनां सिद्धये उत्तरपदलोपस्योपसंख्यानम्‌'' वात्तिकार्थ-शाकपार्थिव (शाक और पृथु) आदि शब्दों के सिद्ध होने पर पूर्वपद में स्थित उत्तरपदलोप का उपसंख्यान करना चाहिए।", "tgt_text": "\"ಶಾಕಪಾರ್ಥಿವಾದೀನಾಂ ಸಿದ್ಧಯೇ ಉತ್ತರಪದಲೋಪಸ್ಯೋಪಸಂಖ್ಯಾನಮ್\" (ವಾರ್ತಿಕ) ವಾರ್ತಿಕದ ಅರ್ಥ - ಶಾಕಪಾರ್ಥಿವಾದಿಗಳ ಶಬ್ದಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸಿದಾಗ ಪೂರ್ವಪದವಿದ್ದಾಗ ಉತ್ತರಪದದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಉಪಸಂಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस पाठ के अंश में मन्त्रों का पदपाठ का और व्याख्यान का अच्छी प्रकार से समावेश किया गया है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ पाठ्यांशे मन्त्राणां पदपाठानां व्याख्यानां च सम्यक्‌ समावेशो वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರ ಮಾಹಾತ್ಮೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "तासाम्‌ स्वमाहात्म्येन प्रजापतिः परितो दर्शनं कृतवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एका एव श्रुतिः अर्थात्‌ एकश्रवणम्‌ इति तदर्थः।", "tgt_text": "ಒಂದೇ ಶೃತಿ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಶ್ರವಣ ಎಂದರೆ ಇದೇ ಅರ್ಥ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\",\"ಸಹ ಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\",\"ವಿಭಾಷಾ\"ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ “प्राक्कडारात्समासः'', “सह सुपा”, “तत्पुरुषः'', “विभाषा ये तीनों सूत्र अधिकृत है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किँ क्रियाप्रश्ने अनुपसर्गम्‌ अप्रतिषिद्धम्‌ इति सम्पूर्णं सूत्रम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "किं क्रियाप्रश्‍ने अनुपसर्गम्‌ अप्रतिषिद्धम्‌' इस सम्पूर्ण सूत्र की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में “कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमान्त पद की अनुवृति आती है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे \"कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से यह बुद्धिवृत्ति विद्या आत्मा की आवरक अविद्या का नाश करती है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಬುದ್ಧಿವೃತ್ತಿಯು ವಿದ್ಯೆಯ ಆತ್ಮದ ಆವರಣವನ್ನು ಅವಿದ್ಯೆಯು ನಾಶಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "'करणाधिकरणयोश्च' ( पा०सू०३.३.११७) इति करणे ल्युट्प्रत्ययः।", "tgt_text": "'ಕರಣಾಧಿಕರಣಯೋಶ್ಚ' (ಪಾ.ಸೂ ೩.೩.೧೧೭) ಇದರಿಂದ ಕರಣದಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಟ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निष्काम कर्म के द्वारा चित्त की शुद्धि करनी चाहिए।", "tgt_text": "ನಿಷ್ಕಾಮಕರ್ಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैत्तिरीयाश्चामनन्ति - 'इन्द्रो वृत्रं हत्वा परां परावतमगच्छदपाराधमिति मन्यमानः'(तै - सं - २.५.३.६) इति॥", "tgt_text": "ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಇಂದ್ರೋ ವೃತ್ರಂ ಹತ್ವಾ ಪರಾಂ ಪರಾವತಮಗಚ್ಛದಪಾರಾಧಮಿತಿ ಮನ್ಯಮಾನಃ ' (ತೈ.ಸಂ - ೨.೫.೩.೬) ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रमेयप्रमाणयोः सम्बन्धः बोध्यबोधकभावसम्बन्धः।", "tgt_text": "ಪ್ರಮೇಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಬೋಧ್ಯ- ಬೋಧಕ ಭಾವದ ಸಂಬಂಧ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आसक्तितः पापरूपः मलः सुतराम्‌ ज्ञायते।", "tgt_text": "आसक्ति से पार रूपी मल सभी के द्वारा जाना जाता हे ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೊದಲ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿ ಆದಿ ಬೋಧಕ ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ಶಬ್ದಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पहले तीन अध्यायों में पृथ्वी आदि बोध कराने वाले अनेक शब्दों का एक जगह ही सङ्ग्रह है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇನ್ನೇನು?", "tgt_text": "तो और क्या?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदानाम्‌ अध्यात्मिकपरका व्याख्या केना कृता अस्ति?", "tgt_text": "ವೇದಗಳ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪರಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से अनुदात्त स्वर का निषेध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जाग्रत्प्रपञ्चात्‌ स्वप्नप्रपञ्चाच्च अत्यन्तं भिन्ना सुषुप्तिरियं ज्ञेया।", "tgt_text": "जगत्‌ प्रपञ्च से तथा स्वप्न प्रपञ्च अत्यन्त भिन्न सुषुप्ति को जानना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಸನಾ ಬೀಜದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वासना बीजरूपेण अवतिष्ठते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र का अर्थ है'' तृतीयान्त सुबन्त को तृतीयान्तर्थकृत गुणवचन और अर्थशब्द के साथ विकल्प से तत्पुरुष समास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "अस्य सूत्रस्यार्थः- \"तृतीयान्तं सुबन्तं तृतीयान्तार्थकृत गुणवचनेन अर्थशब्देन च सह विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति\" इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ನಾವು ಈ ಜೂಜುಗಾತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವರಲ್ಲ ಎಂದು.", "tgt_text": "किञ्च पिता जननी च भ्रातरः सहोदराश्च एनं कितवम्‌ आहुः वदन्ति न वयमस्मदीयमेनं जानीमः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳಿಗೆ ಕೈಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಯಾವುದರ ಕೈಗಳಿದೆಯೋ ಅವರು ಇವರಿಂದ ಪರಾಜಯ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इनके हाथ नही है परन्तु जिनके हाथ है वे उनसे पराजय होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भगवद्गीता भी उपनिषद्‌ का ही बोध कराता है।", "tgt_text": "भगवद्गीतापि उपनिषदमेव इति बोधयति"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्कभायत्‌ - स्कभि प्रतिबन्धे इति धातोः लङ्-लकारे प्रथमपुरुषे एकवचने रूपमिदम्‌।", "tgt_text": "अस्कभायत्‌ - स्कभि प्रतिबन्धे इस धातु से लङ-लकार प्रथमपुरुष एकवचन का यह रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न दर्शनम्‌ अदर्शनम्‌, तस्माद्‌ अदर्शनात् इति नञ्तत्पुरुषसमासः।", "tgt_text": "ನ ದರ್ಶನಮ್, ಅದರ್ಶನಮ್, ತಸ್ಮಾತ್ ಅದರ್ಶನಾತ್ ಇತಿ ನಜ್ಞ್ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तिङ्तिङः इस सूत्र से तिङ इस प्रथमान्त पद की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रत्ययस्थात्‌ यह पद कात्‌ पद का विशेषण है।", "tgt_text": "प्रत्ययस्थात्‌ इति पदं कात्‌ इत्यस्य विशेषणं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तुम सूर्य की सभी किरणों को चमकीला बनाते हो।", "tgt_text": "ನೀವು ಸೂರ್ಯನ ಎಲ್ಲಾ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदा सर्वं बीजरूपेण तिष्ठति, ततः बीजात्‌ यः पुनः देवतामनुष्यादि सृजति स एव हिरण्यगर्भः प्रजापतिर्वा।", "tgt_text": "तब सभी बीजरूप से रहते है, उस बीज से जो पुनः देवता मनुष्यादि की रचना करता है वह ही हिरण्यगर्भ अथवा प्रजापति है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "साकल्येन सूत्रस्य अर्थो भवति- संहितायां सत्यां स्वरितस्वरात्‌ परं विद्यमानानाम्‌ अनुदात्तस्वराणां एकश्रुतिः भवति अर्थात्‌ कोऽपि विशिष्टः स्वरः न श्रूयते इति भावः।", "tgt_text": "सम्पूर्ण रूप से सूत्र का अर्थ होता है - संहिता के होने पर स्वरित स्वर से परे विद्यमान अनुदात्त स्वरों की एकश्रुति होती है, अर्थात्‌ कोई भी विशिष्ट स्वर सुनाई नहीं देता है यह भाव है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद के अलौकिक शक्तिशाली होने से वेद वाक्य ही वेद के अस्तित्व को बताते है।", "tgt_text": "ವೇದಗಳು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ವೇದದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವೇದಗಳೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्यान से कुत्सितशब्द वर्तमान में क्त प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ಕುತ್ಸಿತಶಬ್ದದ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नपुंसकत्वं का विधान होता है।", "tgt_text": "ನಪುಂಸಕತ್ವದ ವಿಧಾನವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चित्त की शुद्धि के लिए यज्ञादि अनुष्ठेय कर्मों का उल्लेख बहुत स्थानों पर परिलक्षित होता है।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತಶುದ್ಧತೆಗೆ ಯಜ್ಞಾದಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಎಲ್ಲಕಡೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಅಭ್ಯಸ್ತಾನಾಮಾದಿಃ\" ಎನ್ನುವ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಅಭ್ಯಸ್ತಾನಾಮ್' ಎಂದು ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನಾಂತಪದವು, 'ಆದಿಃ' ಎಂದು ಪ್ರಥಮಾಂತಪದವು ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "` अभ्यस्तानामादि:' इस सूत्र से अभ्यस्तानाम्‌ यह षष्ठी बहुवचनान्त पद है, और आदि: यह प्रथमान्त पद की यहाँ पर अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ आहो उताहो इत्याभ्यां युक्तमपि व्यवहितं तिङन्तं विकल्पेन अनुदात्तं भवति।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಆಹೋ ಉತಾಹೋ ಇವುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಿತವಾದ ತಿಙಂತವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और सत्वरजतम प्रकृतगुणों का उपचयः पुंस्त्व होता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸತ್ವ ರಜ ತಮ ಪ್ರಕೃತಗುಣಗಳ ಉಪಚಯ ಪುಂಸ್ತ್ವವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವು - ಶ್ರವಣ, ಮನನ, ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನಿಗೆ ಮಹಾವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥಜ್ಞಾನವಾಗುವುದು.", "tgt_text": "अस्य श्लोकस्य अर्थः तावत्‌ श्रवणमनननिदिध्यासनादिना यदा श्रोतुः महावाक्यार्थज्ञानं भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನಾನು ಮೂರನೆಯವನಾಗಿದ್ದೇನೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार की में तीसरी हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "3. पदविधि क्या है?", "tgt_text": "೩. ಪದವಿಧಿಃ ಎಂದರೆ ಏನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತವ್ಯತ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಯೋಗದಿಂದ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तव्यत्‌ प्रत्यय के योग से समास होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह उपनिषद्‌ “केनेषितं पतति प्रेषितं मनः'' इत्यादि मन्त्र से आरम्भ होता है।", "tgt_text": "ಈ ಉಪನಿಷದ್ 'ಕೇನೇಶಿತಂ ಪತತಿ ಪ್ರೇಷಿತಂ ಮನಃ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गत्यर्थलोटा... इस सूत्र का अर्थ लिखकर उदाहरण की सङ्गति दिखाइए।", "tgt_text": "ಗತ್ಯರ್ಥ ಲೋಟಾ.... ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬರೆದು ಉದಾಹರಣೆಯ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಅಗ್ನಿ ಪೂರ್ವ ಋತ್ವಿಜರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತಾರೆ, ನೂತನರಿಂದಲು ಕೂಡ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "क्योंकि यह अग्नि पूर्वतन ऋत्विगों के द्वारा स्तुत्य है, नूतन के द्वारा भी स्तुत्य है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मध्यन्दिनं परिलक्ष्य।", "tgt_text": "ಮಧ್ಯಂದಿನವನ್ನು ಪರಿಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'विशेषः- ननु 'अर्धमात्रालाघवेन पुत्रोत्सवं मन्यन्ते वैयाकरणाः' तेन अत्र कथम्‌ उदयशब्दस्य प्रयोगः तत्स्थले परशब्दस्य प्रयोगेन तु लाघवं स्यात्‌ इति चेद्‌ अत्र उच्यते अत्र उदयशब्दः मङ्गलार्थः इति।", "tgt_text": "'विशेष- निश्चित रूप से ` अर्धमात्रालाघवेन पुत्रोत्सवं मन्यन्ते वैयाकरणाः' वह यहाँ पर कैसे उदय शब्द के प्रयोग उस स्थल में पर शब्द के प्रयोग से तो लाघव होता तो यहाँ कहते है की उदय शब्द मङ्गलार्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"द्वन्द्वान्ते श्रूयमाणं पदं प्रत्येकमभिसम्बध्यते\" इस न्याय से वचन शब्द का विभक्ति आदि से प्रत्येक सम्बन्ध होता है।", "tgt_text": "\"द्वन्द्वान्ते श्रूयमाणं पदं प्रत्येकमभिसम्बध्यते\" इति न्यायाद्‌ वचनशब्दस्य विभक्तिप्रभृतिभिः प्रत्येकं सम्बन्धः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः मुमुक्षूणां कृते ब्रह्मज्ञानसम्पादनमुद्दिश्य सविशेषब्रह्मज्ञानद्वारा निर्विशेषस्य ज्ञानं भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಮುಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಸವಿಷೇಶ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿರ್ವಿಷೇಶದ ಜ್ಞಾನ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಇಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಜ್ಞದ ಆರಂಭವಾಗುವುದೋ, ಆ ಇಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಯಣೀಯ-ಇಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "जिस इष्टी से यज्ञ का आरम्भ होता है वह इष्टि प्रायणीय-इष्टि कहलाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूक्त में आत्म समर्पण, नम्रता, दीनता, अपराध स्वीकृति, इत्यादि विशाल भावना देखते है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಸಮರ್ಪಣೆ, ನಮ್ರತೆ, ನಮ್ರತೆ, ಅಪರಾಧ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में चार पद विद्यमान है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे चत्वारि पदानि विद्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मणों में भी इस प्रसङ्ग का सुंदर वर्णन प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಸಂಗದ ಸುಂದರ ವರ್ಣನೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद किम्‌ का पूर्वनिपात होने पर समास के प्रातिपदिकत्व से सुप का लोप होने पर किंराजन्‌ होता है।", "tgt_text": "ततः किमित्यस्य पूर्वनिपाते समासस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ सुब्लुकि किंराजन्‌ इति भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तो भोग्य वस्तु का आकर्षण होता है।", "tgt_text": "चेत्‌ भोग्यवस्तुनः आकर्षणं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ध्यानम्‌ भक्तिश्च मनसा एव क्रियते ।", "tgt_text": "ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯು ಮನಸ್ಸಿಂದಲೇ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ - ತಿತ್(ಪ್ರತ್ಯಯಃ) ಸ್ವರಿತಮ್.", "tgt_text": "इस प्रकार यहाँ पदों का अन्वय है - तित्‌ (प्रत्ययः) स्वरितम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद ““कु'' का समास शास्त्र में प्रथमानिर्दिष्ट की उपसर्जन संज्ञा होने पर “उपसर्जनं पूर्वम्‌'' इससे पूर्व निपात होने पर कु पुरुष सु स्थिति होती है समुदाय की समास संज्ञक के प्रातिपदिकत्व से “सुपो धातु प्रातिपदिकयोः'' इससे प्रातिपदिक अवयव के सुप्‌ के सु प्रत्यय का लोप होने पर निष्पन्न कुपुरुष इस प्रातिपदिक से सु प्रत्यय का प्रक्रिया कार्य में कुपुरुषः रूप होता है।", "tgt_text": "ಆಗ ಕು ಇದರ ಸಮಾಸ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟದಿಂದ \"ಉಪಸರ್ಜನಂ ಪೂರ್ವಮ್\" ಇದರಿಂದ ಪೂರ್ವನಿಪಾತದಲ್ಲಿ ಕು ಪುರುಷ ಸು ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯದ ಸಮಾಸಸಂಜ್ಞಕದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಮತ್ತು \"ಸುಪೋ ಧಾತುಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ\" ಇದರಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಅವಯವದ ಸುಪಃ ಇದರ ಸು ಲೋಪವಾದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಕುಪುರುಷ ಇದರ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸು ಇದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಪುರುಷಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दृश्यन्ते वेदे बहूनां देवानां नामानि।", "tgt_text": "ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किस प्रकार के इन्द्र को?", "tgt_text": "कीदृशमिन्द्रम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದೈತ್ - ಉತ್ಪೂರ್ವಕ ಇ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उदैत्‌-उत्पूर्वकात्‌ इधातोः लङि प्रथमपुरुषैकवचने।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जनिष्यमाणः - जनी (प्रादुर्भावे) इस अर्थ की धातु से शानच्‌-प्रत्ययान्त का रूप है।", "tgt_text": "जनिष्यमाणः - जनी ( प्रादुर्भावे ) इत्यर्थकात्‌ धातोः शानच्‌-प्रत्ययान्तस्य रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದು ಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ತಣ್ಣಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸುಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ये स्पर्श में ठंडे है किन्तु हृदय को जलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯದ್ಯಪಿ ನು ಕಮ್ ಯೇ ಭಿನ್ನ ನಿಪಾತವಾಗಿದೆ, ಆದ್ರು ನಿಘಂಟುವಿನಲ್ಲಿ ಹಿಕಮ್ ಸುಕಮ್ ಆಹಿಕಮ್ ಆಕೀಮ್ ನಕಿಃ ಮಾಕಿಃ ನಕೀಮ್ ಆಕೃತಮ್ ಈ ಒಂಭತ್ತರ ಒಂದೇ ಪದದಿಂದ ಗಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "यद्यपि नु कम्‌ इति भिन्नौ निपातौ तथापि निघण्टौ हिकम्‌ नुकम्‌ सुकम्‌ आहिकम्‌ आकीम्‌ नकिः माकिः नकीम्‌ आकृतम्‌ इति नवानाम्‌ एकपद्वेन गणना कृता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत्तरपदार्थ प्रधान हर जहाँ प्रधान वह उत्तरपदार्थप्रधान बहुव्रीहि समास होता है।", "tgt_text": "ಉತ್ತರಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನ ಎಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಉತ್ತರಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एव च या इयम्‌ आगमप्रभूता मतिः तार्किकात्‌ अन्येनैव आगमाभिज्ञेन आचार्येणैव प्रोक्ता सती सुज्ञानाय भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಯಾವುದು ಇದನ್ನು ಆಗಮಾದಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆಲೋಚಿಸಿದ ಬೇರೆಯದರಿಂದಲೇ ಆಗಮದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆಚಾರ್ಯರಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸುಜ್ಞಾನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "फिर कर्म को करने के लिए पूर्वकृत कर्मों के फल को भोगता है।", "tgt_text": "पुनः कर्म कर्तु पूर्वकृतस्य कर्मणः फलं भुञ्जते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಫಿಶೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "फिषोऽन्त उदात्तः इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमा एकवचनान्त पद की यहाँ अनुवृत्ति आ रही है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾರ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪರಿಜ್ಞಾನವಿದೆ.", "tgt_text": "यस्य शास्त्रोक्तपदार्थानां परिज्ञानमस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गृत्समद ऋषि ने अनेक स्तुति में वीररस को आश्रित करके इन्द्र का वर्णन किया।", "tgt_text": "गृत्समदर्षिः अनेकासु स्तुतिषु वीररसम्‌ आश्रित्य इन्द्रस्य वर्णनम्‌ अकरोत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र कृषौ गावः भवन्ति ।", "tgt_text": "वहाँ गाय होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः पुरुष सु इत्युपमेयस्य उपसर्जनत्वात्‌ पूर्वनिपाते सुब्लुकि निष्पन्नात्‌ पुरुषव्याघ्रशब्दात्‌ सौ प्रक्रियाकार्ये पुरुषव्याघ्रः  इति रूपं सिद्धम्‌।", "tgt_text": "ಆಗ ಪುರುಷ ಸು ಎಂಬ ಉಪಮೇಯದ ಉಪಸರ್ಜನದಿಂದ ಪೂರ್ವನಿಪಾತದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸು ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः सः रसेषु श्रेष्ठतमः अस्ति।", "tgt_text": "इसलिए वह रसो में श्रेष्ठतम है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೭. ಅಕ್ರೂತ್ಯಾ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "7. आकूत्या इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जिस प्रकार से राज्यप्राप्तिरूपी कर्मफल में व्यापृतक्षेत्रमाप्राप्तिफल में व्यापार उपपादित तथा वह विषय ही अर्थित्व होता नहीं है।", "tgt_text": "ರಾಜ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಫಲದ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪೃತವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಮಾತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿಫಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಆಗುವುದು. ಆ ವಿಷಯವು ಅರ್ಥಿತ್ವವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್, ಗೀತಾ, ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಮ್.", "tgt_text": "उपनिषत्‌,गीता,ब्रह्मसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेषः- प्रकृतिस्वरे प्राप्ते परस्य अनुदात्तत्वम्‌ उच्यते।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ - ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದಾಗ ಮುಂದಿರುವ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ जिस पुरुष में समस्यमान पदों की समान विभक्तियाँ नहीं होती है।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಯಾವ ಪುರುಷದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವಾಗಬಹುದಾದ ಪದಗಳು ಸಮಾನವಾದ ವಿಭಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रत्ययग्रहणपरिभाषया सुबन्तमिति लाभः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದ ಸುಬಂತವೆಂಬ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अविद्यानिवर्तकत्व के द्वारा विरोध से ज्ञान कैवल्यफल को कर्म को सहायता को अपेक्षा नहीं होती है।", "tgt_text": "ಜ್ಞಾನ ಕೈವಲ್ಯಫಲದ ಕರ್ಮಸಾಹಾಯ್ಯಾಪೇಕ್ಷೆಯೂ ಅಲ್ಲ. ಅವಿದ್ಯಾನಿವರ್ತಕತ್ವದಿಂದ ವಿರೋಧವೂ ಅಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪದಪಾಠ - ಸರ್ವೇ.", "tgt_text": "पदपाठ - सर्वे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आजकल भी पाश्चात्यों में उपनिषदों का महान्‌ प्रभाव विद्यमान है, प्राय: सभी ही सभ्य भाषाओ में इन उपनिषदों का अनुवाद किया है।", "tgt_text": "सम्प्रति अपि पाश्चात्येषु उपनिषदां महान्‌ प्रभावो विद्यते, प्रायः सर्वासु एव सभ्यभाषासु आसाम्‌ उपनिषदाम्‌ अनुवादो जातः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चेत्यव्ययपदम्‌।", "tgt_text": "ಚ ಎಂಬುದು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रुति में भी कहा है कि - अग्नेर्वा आदित्यो जायते' इति।", "tgt_text": "ಅಗ್ನೇರ್ವಾ ಆದಿತ್ಯೋ ಜಾಯತೇ' ಎಂದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतदर्थं ब्रह्मणा सर्ववेदविदा भवितव्यम्‌।", "tgt_text": "इसलिए ब्रह्मा सभी वेदों को जानने वाला होना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರನ ಪ್ರಿಯ ಪೇಯಸೋಮವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸೋಮಪಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इन्द्र का प्रिय पेयसोम है, अतः वह सोमपा कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो भूमि का स्रष्टा है और जो समस्त लोक का जनयिता सत्यधर्मा है द्य जो चन्द्र, जल आदि का भी उत्पादक प्रजापति है, हमें कष्टों से बचाता है।", "tgt_text": "यः भूमिस्रष्टा, यश्च सर्वलोकजनयिता सत्यधर्मा यो वा चन्द्रोदकादीनामपि उत्पादकः स प्रजापतिः अस्मान्‌ मा बाधताम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“एकादेश उदात्तेनोदात्तः' इस सूत्र से उदात्त अनुदात्त का, और उदात्त स्वरित के स्थान में जो एकादेश होता है, वह एकादेश उदात्त होता है।", "tgt_text": "\"ಏಕಾದೇಶ ಉದಾತ್ತೇನೋದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಅನುದಾತ್ತ ಹಾಗೆಯೇ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತ ಇವುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಏಕಾದೇಶವು ಉದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ \"पूरणाद्यर्थेः सदादिभिश्च षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य समासो न भवति\" इति।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ \"ಪೂರಣ ಆದಿ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸದಾದಿಗಳಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ\"."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅವನ ಮೋಕ್ಷವು ಆಗಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "लेकिन केवल इन सब के होने मात्र से ही उसका मोक्ष सिद्ध नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो की इस वामीयभाष्य में आत्मानन्द ने लिखा है- ` अध्यात्मविषयां शौनकादिरीतिम्‌'| पद्य पुराण का विज्ञान आरण्यक शब्द भी आरण्यक स्वरूप का परिचायक है।", "tgt_text": "ಈ ವಾಮೀಯಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಾನಂದರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ - \"ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಿಷಯಾಂ ಶೌನಕಾದಿರೀತಿಮ್\"।  ಪದ್ಮಪುರಾಣದ ವಿಜ್ಞಾನಾರಣ್ಯಕಶಬ್ದದಲ್ಲಿಯು ಆರಣ್ಯಕಸ್ವರೂಪದ ಪರಿಚಾಯಕವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಧರ್ಮ ಅರ್ಥ ಕಾಮ ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "धर्म, अर्थ, काम तथा मोक्ष ये चार पुरुषार्थ होते हे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "न केवलं सन्न्यासिनः, अपि तु संसारे स्तिताः सनातनजनाः तासाम्‌ उपनिषदां श्रद्धया अध्ययनं कृत्वा तत्त्वज्ञानं लब्धुम्‌ इच्छन्ति।", "tgt_text": "केवल सन्यासी ही नहीं, अपितु संसार में स्थित सनातन लोग उस उपनिषदों का श्रद्धा से अध्ययन करके तत्त्वज्ञान को प्राप्त करना चाहते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इदं सर्वं विचार्य ख्रीष्टपूर्वनवमशतकस्य पूर्वाद्धे यास्कः अजायत इति प्रतीयते।", "tgt_text": "यह सभी को विचार करना चाहिए ईस्वी से नौ सौ वर्ष पहले यास्क हुए ऐसा प्रतीत होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और कहा गया है अग्निर्वै देवानां मुखम्‌' ` अग्निर्मुखं प्रथमो देवतानामि' इस प्रकार।", "tgt_text": "तदुक्तम्‌ 'अग्निर्वैदेवानां मुखम्‌' 'अग्निर्मुखं प्रथमो देवतानामि'ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಅರ್ಥವಾದಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಸಾ ವಚನಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಆದಿಯಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एतैः अर्थवादैः प्रशंसावचनैः च आद्यन्तब्राह्मणग्रन्थाः सम्पूरिताः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಆದಿ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ತುತಿಯು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನ ಸ್ತುತಿಯು ಕೂಡ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "चतुर्षु वेदेषु तत्र ऋग्वेदे अग्न्यादिदेवानां स्तुतिः विद्यमाना तथैव पर्जन्यदेवस्यापि स्तुतिः विद्यते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ङ्याश्छन्दसि बहुलम्‌ इस सूत्र कौ व्याख्या कीजिए।", "tgt_text": "ङ्याश्छन्दसि बहुलम्‌ इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "न हि तमः तमसः निवर्तकम्‌।", "tgt_text": "तम तमस का निवर्तक नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ಗೀತಾ ೫.೧೧) ಕಾಯ, ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ನನ್ನ ತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಈಶ್ವರನಿಗೋಸ್ಕರ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿವೆನು, ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ಎಂದು.", "tgt_text": "(गीता ५.११)  कायेन देहेन मनसा बुद्ध्या च केवलैः ममत्ववर्जितैः ईश्वरायैव कर्म करोमि, न मम फलाय” इति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निषिद्धकर्माचरणेन पापं जायते ।", "tgt_text": "निषिद्धकर्मों के आचरण से पाप उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत: मन्नन्त दामन्‌ प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योतन के लिए डाबुभाभ्यामन्यतरस्याम्‌'' सूत्र से विकल्प से डाप्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "अतः मन्नन्तात्‌ दामन्‌ इति प्रातिपदिकात्‌ स्त्रीत्वद्योतनाय डाबुभाभ्यामन्यतरस्याम्‌ इति सूत्रेण विकल्पेन डाप्‌ प्रत्ययः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अहमेव वतइव... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "अहमेव वतइव ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः पुरुषः वायौ विचरतः पक्षिणः, आरण्यकान्‌ पशून्‌, ग्राम्यान्‌ पशून्‌ च सृष्टवान्‌।", "tgt_text": "फिर पुरुष ने वायु में विचरण करते हुए पक्षी, आरण्यक पशु और ग्राम्य पशून्‌ उत्पन्न किये।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रसिद्ध उपनिषदों के मध्य ऋग्वेद के ऐतरेयोपनिषद में “प्रज्ञानं ब्रह्म” इस प्रकार का महावाक्य है।", "tgt_text": "प्रसिद्धानाम्‌ उपनिषदां मध्ये ऋग्वेदस्य ऐतरेयोपनिषदि “प्रज्ञानं ब्रह्म\" इति महावाक्यं विद्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए यह अत्यन्त प्रकाशमान होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐದನೇ ಲಿಂಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅರ್ಥವಾದ.", "tgt_text": "पञ्चमं लिङ्गं भवति अर्थवादः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्तिम प्रपाठक का क्या नाम है?", "tgt_text": "ಅಂತಿಮ ಪ್ರಪಾಠಕರ ಹೆಸರೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेष्येण इति तृतीयैकवचनान्तं ।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ್ಯೇಣ ಎಂಬ ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದಾದರು ಭಾಷೆಯು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಆಗ ಆ ಭಾಷೆಯ ಜ್ಞಾನವು ವ್ಯಾಕರಣ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यदा कापि भाषा व्यवहारातीततां प्रयाति तदा तस्या भाषायाः ज्ञानं व्याकरणमन्त्रेण न प्रतिपत्तुं शक्यं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कितने प्रकार के उपनिषद्‌ थे?", "tgt_text": "ಎಷ್ಟು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಿದ್ದವು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हिरण्यगर्भः अशेषब्रह्माण्डस्य अधिकारी प्रथमः जीवः।", "tgt_text": "हिरण्यगर्भ अशेष ब्रह्माण्ड का अधिकारी सबसे पहला जीव है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१०. प्रज्ञानम्‌ इत्यत्र ल्युट्‌ कस्मिन्‌ अर्थ?", "tgt_text": "10. प्रज्ञानम्‌ यहाँ पर ल्युट्‌ किस अर्थ में है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सम्प्रति प्रचलिता अथर्वसंहिता गोपथब्राह्मणं च अस्या एव शाखायाः वर्त्तते।", "tgt_text": "आजकल प्रचलित अथर्व संहिता और गोपथ ब्राह्मण इसी ही शाखा के है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ ಸದಾನಂದಯೋಗೀಂದ್ರರಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ- \"ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕಃ ತು ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞಾನಾದಿವಿಕಲ್ಪಲಯಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಅದ್ವಿತೀಯವಸ್ತುನಿ ತದಾಕಾರಾಕಾರಿತಾಯಾಃ ಚಿತ್ತವೃತ್ತೇಃ ಅತಿತರಾಮ್ ಏಕೀಭಾವೇನ ಅವಸ್ಥಾನಮ್\" ಅಂದರೆ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕ ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞಾನಲಯಾದಿಗಳ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅದ್ವಿತೀಯವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ತದಾಕಾರಕಾರಿತದಿಂದ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯ ಒಂದಾಗುವುದನ್ನು ಅವಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.", "tgt_text": "उच्यते च वेदान्तसारे सदानन्दयोगीन्द्रेण - “निर्विकल्पकः तु ज्ञातृज्ञानादिविकल्पलयापेक्षया अद्वितीयवस्तुनि तदाकाराकारितायाः चित्तवृत्तेः अतितराम्‌ एकीभावेन अवस्थानम्‌” इति। अस्मिन्‌ समाधौ ज्ञातृज्ञानज्ञेयादिभेदबुद्धेः लयो भवति, अखण्डाकाराकारिता चित्तवृत्तिश्च अवतिष्ठते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सायणाचार्य के अनुसार कर्मफल को यह उसका अर्थ होता है।", "tgt_text": "सायणाचार्यमतेन कर्मफलम्‌ तदर्थो भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और उन मन्त्रों में पर्जन्यदेवता को उद्दिश्य करके अनेक प्रार्थना की गई है।", "tgt_text": "तेषु च मन्त्रेषु पर्जन्यदेवताम्‌ उद्दिस्य विविधाः प्रार्थनाः विहिताः ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और आठ भागो में प्रत्येक भाग में आठ अध्याय है।", "tgt_text": "अष्टसु च भागेषु प्रत्येकम्‌ अष्टौ अध्यायाः सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद पौर्वशाला इसका “यचिभम्‌'' इसमें भ संज्ञा होने पर ““यस्थेति च'' इस सूत्र से जसंज़्क आकार का लोप होने पर पौर्वशाल्‌ अ होने पर सर्वसंयोग होने पर निष्पन्न पौर्वशालशब्द के प्रातिपदिकत्व से इसके बाद सु विभक्ति कार्य होने पर पौर्वशालः रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ततः पौर्वशाला इत्यस्य  \"यचि भम्‌\" इत्यनेन भसंज्ञायां \"यस्येति च\" इति सूत्रेण भसंज्ञकस्य आकारस्य लोपे पौर्वशाल्‌ अ इति जाते सर्वसंयोगे निष्पन्नस्य पौर्वशालशब्दस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ ततः सौ विभक्तिकार्ये पौर्वशालः इति रूपं सिद्धम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಾಕ್ ಇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ಹೊರಹೋದ ಯಾವ ಅಂತಃಕರಣ ವೃತ್ತಿ ಉಪಹಿತ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಶಬ್ದಗಳ ವ್ಯವಹಾರವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वाक्‌ इन्द्रिय के ह्वारा निर्गत जिस अन्तःकरणवृत्युपहित चैतन्य से शब्दों का व्यवहार होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१०. भागत्यागलक्षणा नाम किम्‌?", "tgt_text": "10. भागत्याग लक्षणा किस प्रकार की होती हे?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य ८/३/२१-२४ मन्त्रस्य देवता सवनुक्रमण्यां पाकस्थामाकौरयाणस्य दानस्तुतिः कथिता।", "tgt_text": "ऋग्वेद के ८/३/२१-२४ मन्त्र का देवता सर्वानुक्रमणि में पाकस्थ कौरायाण की दानस्तुति कही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्यान्तस्योपोत्तमं च इस वार्तिक से स्यान्तस्य इस पद ग्रहण से।", "tgt_text": "\"ಸ್ಯಾಂತಸ್ಯೋಪೋತ್ತಮಂ ಚ\" ಎಂಬ ವಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ 'ಸ್ಯಾಂತಸ್ಯ' ಎಂಬ ಪದಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथर्ववेदस्य 'क्षत्रवेदः' इति नामकरणस्य इदम्‌ एव कारणम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಅಥರ್ವವೇದದ 'ಕ್ಷೇತ್ರವೇದ' ಎಂಬ ನಾಮಕರಣದ ಕಾರಣ ಇದೆ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मन्त्रेषु यदुक्तं तदेव साररूपेण उच्यते ।", "tgt_text": "मन्त्रो में जो कहा गया है उसको साररूप से कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण अस्मिन्‌ मन्त्रे ऐकश्रुत्यं विधीयते।", "tgt_text": "अतः प्रकृत सूत्र से इस मन्त्र में एकश्रुति का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से प्रकृतिस्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदि अयं प्राणः आत्मा भवेत्‌ तर्हि सुषुप्तिकालेपि तस्य जागरणात्‌ चौरेण चौर्यादिकं न कुर्यात्‌।", "tgt_text": "यदि यह प्राण आत्मा होता तो सुषुप्ति काल में इसके जागने से चोरादि चोरी आदि कार्य नहीं कर सकते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳು ಇವೆ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ \"ಪ್ರಜ್ಞಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮ\" (೩/೧/೩) ಎಂಬ ಮಹಾವಾಕ್ಯವು ಇದೆ.", "tgt_text": "चतुर्षु वेदेषु चत्वारि महावाक्यानि सन्ति। ऋग्वेदे “प्रज्ञानं ब्रह्म\" (३/१/३) इति महावाक्यम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उश्मसि - वश्‌ कान्तौ इस धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष बहुवचन।", "tgt_text": "उश्मसि - वश्‌ कान्तौ इति धातोः लट्‌ प्रथमपुरुषः बहुवचनम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“तद्धितार्थोत्तपदसमाहारे च\" इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"ತದ್ಧಿತಾರ್ಥೋತ್ತರಪದಸಮಾಹಾರೇ ಚ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "२८. समाधौ वृत्तेः स्थितिविषये विद्यारण्यस्वामिना किमुक्तम्‌?", "tgt_text": "28. समाधि में वृत्ति के स्थितिविषय में विद्यारण्य स्वामी ने क्या कहा है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कुत्सना इसका निन्दा यह अर्थ है।", "tgt_text": "कुत्सना इत्यस्य निन्दा इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्रियाशक्ति विशिष्ट अन्तःकरण का तो नाश शरीर के विनाश होने पर होता है।", "tgt_text": "ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿವಿಶಿಷ್ಟದ ಅಂತಃಕರಣವಂತು ಶರೀರನಾಶದ ನಂತರವೇ ನಾಶವಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆತ್ಮವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಆಗುತ್ತದೆಂದು ವೇದಾಂತಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "आत्मविज्ञान के द्वारा सभी का विज्ञान प्राप्त होता है इस प्रकार से वेदान्त प्रतिज्ञा करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निश्चित रूप से यह इन अन्यतम परमनि:श्रेयससाधनत्व अवधारण होता है।", "tgt_text": "ಬೇರೆಯ ಪರಮನಿಃಶ್ರೇಯಸಸಾಧನತ್ವದ ಅವಧಾರಣೆಯು ಇವುಗಳಿಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ- ಪುರೋಹಿತರು ಅಥರ್ವಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು.", "tgt_text": "मत्स्य पुराण का कथन है - पुरोहित अथर्व मन्त्र में और ब्राह्मण में निपुण होना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स चतनेषु अचेतनेषु च विविधरूपेण व्याप्तः अस्ति।", "tgt_text": "ಆ ಚೇತನ ಮತ್ತು ಅಚೇತನದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಯಃ ಚ ಅಜ್ಞ್ ಚ (ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಿಕ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞ್)  ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಜ್ಞ್, ಅದರಿಂದ ಶಾಂಜ್ಞರವಾದ್ಯಾಃ.", "tgt_text": "शार्ङ्गरवादयश्च अञ्‌ च इति शार्ङ्गरवाद्यञ्‌, तस्मात्‌ शार्ङ्गरवाद्यअः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಉಪಮಿತಂ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಭಿಃ ಸಾಮಾನ್ಯಾಪ್ರಯೋಗೆ\" ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ.", "tgt_text": "“उपमितं व्याघ्रादिभिः सामान्याप्रयोगे” इस सूत्र का उदाहरण दीजिये?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह इस प्रकार से कोई भी पुरुष किसी भी विषय में मन का नियोग करता है।", "tgt_text": "ಅದು ಹೇಂದರೆ ಯಾರಾದರು ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ - ಇಂದ್ರನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವ ಮಾನವನು ಕೂಡ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इस मन्त्र का यह अर्थ है - इन्द्र के बिना कोई भी मानवों को विजय प्राप्त नहीं करा सकता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "५३. द्वन्द्वसमासे पूर्वनिपातविधायकानि सूत्राणि लिखत?", "tgt_text": "53. द्वन्द समास में पूर्व निपात विधायक सूत्र लिखो?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ- ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र शार्ङ्गरव इति शब्दः शार्ङ्गरवादिगणे पठितः अस्ति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂಜ್ಞರವ ಶಬ್ದ ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಿ ಗಣದಲ್ಲಿ ಓದಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जुह्वति यहाँ पर  हु दानादानयोः इस धातु से लट्‌-लकार में प्रथम पुरुष का बहुवचन में झि प्रत्यय करने पर पूर्व के समान श्लु प्रत्यय करने पर पूर्व के समान हवित्व होता है।", "tgt_text": "जुह्वति इत्यत्र हु दानादनयोः इति धातोः लट्-लकारे प्रथमपुरुषस्य बहुवचने झिप्रत्यये पूर्ववत्‌ श्लुप्रत्यये पूर्ववद्‌ द्वित्वं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३३. \"अव्ययं विभक्ति\" इत्यादिसूत्रे वचनशब्दस्य प्रत्येकं कथमन्वयः?", "tgt_text": "33. “अव्ययं विभक्ति'' इत्यादि सूत्र में वचनशब्द का प्रत्येक का कैसे अन्वय हुआ है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "1. वेदान्त में अधिकारी का विवेक क्या होता है?", "tgt_text": "೧. ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿವೇಕವು ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य द्वितीयैकवचने रूपम्‌ राजन्तम्‌ इति।", "tgt_text": "उसका द्वितीया एकवचन में रूप राजन्तम्‌ यह प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सिद्धान्तसंहिताहोरारूपं स्कन्धत्रयात्मकम्‌।", "tgt_text": "ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸಂಹಿತಾ ಹೋರಾರೂಪ ಸ್ಕಂಧತ್ರಯ ಆತ್ಮಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದ ತಿಙಂತ ಇದು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण परिभाषा से तिङन्त यह प्राप्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विवधराजकर्मविषयकाणि अपि सूक्तानि अत्र प्राप्यन्ते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಜಕರ್ಮದ ವಿಷಯಗಳ ಸೂಕ್ತಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रत्यय: (1/1) यह अधि कार और परश्च यह अधिकार आ रहा है।", "tgt_text": "प्रत्ययः (१/१) इति अधिकारः परश्च इति अधिकारः च अत्र आगच्छति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇ ಕ್ಷುರ ಇವನ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇದ ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "तुम इसकी हिंसा मत करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“पूर्वापराधरोत्तरमेकदेशिनैकाधिकरणे\" इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"ಪೂರ್ವಪರಾಧರೋತ್ತರಮೇಕದೇಶಿನೈಕಾಧಿಕರಣೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಜ್ಞಾನ ಶಬ್ದದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "प्रज्ञान शब्द से यहाँ पर चैतन्य को कहा गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"बहुव्रीहौ सक्थ्यक्ष्णोः स्वाङ्गात्‌ षच्‌\" यह षच्‌ प्रत्यय विधायक सूत्र है।", "tgt_text": "\"बहुव्रीहौ सक्थ्यक्ष्णोः स्वाङ्गात्‌ षच्‌\" इति षच्प्रत्ययस्य विधायकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೧. ಪರಮಪುರುಷಾರ್ಥ ಎಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "२१. परमः पुरुषार्थः कः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र नित्यादिकर्माणि चित्तशुद्धये क्रियन्ते।", "tgt_text": "वहाँ नित्यादिकर्मो के द्वारा चित्त की शुद्धि को जाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्वपद परमा यह अन्तोदात्त है।", "tgt_text": "ಪೂರ್ವಪದ ಪರಮಾದಲ್ಲಿ ಅಂತೋದಾತ್ತವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रपञ्चद्वयमप्येतत्‌ सुषुप्तौ नास्ति।", "tgt_text": "ಪ್ರಪಂಚಗಳೆರೆಡೂ ಸುಷುಪ್ತಿಗಳಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "7. आकूत्या इत्यस्य कोऽर्थः।", "tgt_text": "೭. ಅಕ್ರೂತ್ಯಾ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कृणुध्वम्‌ - आत्मनेपदिनः कृधातोः लोटि मध्यमपुरुषबहुवचने ।", "tgt_text": "कृणुध्वम्‌ - आत्मनेपद कृधातु से लोट मध्यमपुरुषबहुवचने में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಪನಾಃ - ತಪ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲ್ಯುಟ್ ಪ್ರಥಮಾಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "तपनाः - तप्‌ - धातोः ल्युटि प्रथमाबहुवचने ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेषु पुरुषसूक्तमतिप्रसिद्धमिति वेदविदो वदन्ति।", "tgt_text": "उनमें पुरुषसूक्त अतिप्रसिद्ध है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किं छन्दःसूक्तम्‌?", "tgt_text": "छन्द सूक्त क्या है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ಪುರುಷ ಅಂದರೆ ಆತ್ಮರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूर्यमण्डलान्तः पुरुषम्‌ आत्मरूपं ज्ञात्वा एव मुक्तिः।।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण नञ्तत्पुरुषसमासो विधीयते ।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಞ್ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳಿಘೇ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಹೇಳಿದ ಕಾರ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ , ವೇದದಲ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "तेन प्रकृतसूत्रेण विहितं कार्य लोके अपि भवति वेदे अपि भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಉಲ್ಲೇಖದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ ಪಾಣಿನಿಯು ಈ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕನಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन उल्लेखेन स्पष्टः भवति यत्‌ पाणिनिः अस्य ग्रन्थस्य लेखको नास्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किञ्च अयं काश- शब्दः धान्यवाची।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಈ ಕಾಶ ಶಬ್ದವು ಧಾನ್ಯವಾಚಿ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯದಧುಃ - ವಿ ಪೂರ್ವಕ ಧಾ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ನಿಷ್ಫನ್ನವಾತ್ತದೆ.", "tgt_text": "व्यदधुः - वि पूर्वक धा धातु से लङ्‌ लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में यह रूप निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಸರ್ವ ಖಲ್ವಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮ\" (ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಶದ್ ೩.೧೪.೧), \"ಅತ್ಮೈವೇದಂ ಸರ್ವ\" (ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷದ್ ೭.೨೫.೨), \"ಬ್ರಹ್ಮೈವೆದಮಮೃತಮ್\" (ಮುಂಡಕೋಪನಿಷದ್ ೨.೨.೧೧), \"ಸದೇವ ಸೋಮ್ಯ ಇದಮಗ್ರ ಅಸೀತ್\" (ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷದ್ ೩.೨.೧), \"ತತ್ವಮಸಿ\" (ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷದ್ ೬.೮.೭), \"ಅಯಮಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ\" (ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕೋಪನಿಷದ್ ೨.೫.೧೯) ಇತ್ಯಾದಿ ಶೃತಿಗಳು ವೇದಾಂತಗಳ ಪ್ರತ್ಯಗಭಿನ್ನದಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "“सर्व खल्विदं ब्रह्म” (छान्दोग्योपनिषद्‌ 3. 14.1) , “ आत्मैवेदं सर्व” (छान्दोग्योपनिषद्‌ 7.25.2) , “ ब्रह्मैवेदममृतं” (मुण्डकोपनिषद्‌ 2.2.11), “ सदेव सोम्य इदमग्र आसीत्‌” (छान्दोग्योपनिषद्‌ 3.2.1), “तत्त्वमसि” (छान्दोग्योपनिषद्‌ 6.8.7), “ अयमात्मा ब्रह्म” (बृहदारण्यकोपनिषद्‌ 2.5.19) इत्यादि श्रुतियाँ वेदान्तों में प्रत्यगभिन्न एक ही ब्रह्म में तात्पर्य को दिखाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में दो पद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇಹದ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯವು ಅನ್ನದ ವಿಕಾರತ್ವದ ಕಾರಣವೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "देहस्य वृद्धिः क्षयश्च भवतः अन्नविकारत्वात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवदर्शस्य चत्वारः शिष्याः आसन्‌ - ब्रह्मवलिः पिप्पलादः शौष्कायणिः अथवा शौक्लायनिः च।", "tgt_text": "ದೇವದರ್ಶ ನ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಶಿಷ್ಯರಿದ್ದರು - ಬ್ರಹ್ಮವಲಿ, ಪಿಪ್ಪಲಾದ, ಶೌಷ್ಕಾಯಣಿ , ಮತ್ತು ಶೌಕ್ಲಾಯನಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "' फिषोऽन्त उदात्तः' इति सूत्रात्‌ अत्र उदात्तः इति विधेयस्वरबोधकं पदमनुवर्तते।", "tgt_text": "ಫಿಷೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಃ ಎಂಬ ವಿಧೇಯ ಸ್ವರ ಬೋಧಕ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಧರ್ಮಾದಿಷ್ವನಿಯಮಃ\" \"ಅನೇಕಪ್ರಾಪ್ತಾವೇಕತ್ರ ನಿಯಮೋಽನಿಯಮಃ ಶೇಷೆ\",  \"ಋತುನಕ್ಷತ್ರಾಣಾಂ ಸಮಾಕ್ಷರಾಣಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ\" \"ಲಘ್ವಕ್ಷರಂ ಪೂರ್ವಂ\" \"ಅಭ್ಯರ್ಹಿತಂ ಚ\", \"ವರ್ಣಾನಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ\", \"ಭ್ರಾತುರ್ಜ್ಯಾಯಸಃ\" ಇತ್ಯಾದಿ ಪೂರ್ವಪರ ನಿಪಾತ ಬೋಧಕ ವಾರ್ತಿಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "\"धर्मादिष्वनियमः\" \"अनेकप्राप्तावेकत्र नियमोऽनियमः शेषे\", \"ऋतुनक्षत्राणां समाक्षराणामानुपूर्व्यण\" \"लघ्वक्षरं पूर्वम्‌\" \"अभ्यर्हितं च\", \"वर्णानामानुपूर्व्यण\", \"भ्रातुर्ज्यायसः\" इत्यादि पूर्वपर निपात बोधक वार्तिक है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪರಮಾತ್ಮನ ಜೀವ ಭಾವವನ್ನು ಉಪಾಧಿಯಿಂದಲೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "परमात्मा का जीव भाव उपाधि के द्वारा कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"प्रत्ययग्रहणे तदन्ता ग्राह्याः\" इति परिभाषया षष्ठी इत्यनेन षष्ठ्यन्तं सुबन्तमिति लभ्यते।", "tgt_text": "\"ಪ್ರತ್ಯಯಗ್ರಹಣೆ ತದಂತಾ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ\" ಈ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ಷಷ್ಠೀ ಇದರಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಸಮ ಅರ್ಥ ಆಗುವುದರಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तुम निडर बाज के समान निन्यानवे नदियों को पार करके चले गए।", "tgt_text": "यत्‌ यस्मात्‌ कारणात्‌ त्वं नव च नवतिं च स्रवन्तीः एकोनशतसङ्ख्यकाः प्रवहन्तीर्नदीः प्राप्य रजांसि तत्रत्यान्युदकानि अतरः तीर्णवानसि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च \"उपसर्जनं पूर्वम्‌\" इति सूत्रेण तस्य पूर्वं प्रयोगः भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ \"ಉಪಸರ್ಜನಂಪೂರ್ವಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅದರ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಯೋಗವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इतः अन्यः कोऽपि मार्गः मृत्युराहित्याय नास्ति।", "tgt_text": "ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವ ಮಾರ್ಗವು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ते च प्रत्ययाः \"तद्धिताः\" इत्यधिकारबलात्‌ तद्धितसंज्ञका भवन्ति।", "tgt_text": "और वे प्रत्यय “तद्धिताः\" इस सूत्र के अधिकार बल से तद्धितसंज्ञक होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಥರ್ವ- ಧಾತುವು ಕುಟಿಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾವಾಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "थर्व'-धातुः कुटिलता अर्थ में तथा हिंसावाचक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अग्नीषोमाभ्याम्‌ उभाभ्यां देवताभ्याम्‌ इन्द्रः वृत्रम्‌ अवधीत्‌।", "tgt_text": "अग्नि और सोम इन दोनों देवताओं की सहायता से इन्द्र ने वृत्र का वध किया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "टिप्पणी - अग्मिमीळे अग्नि से याचना करता हूँ।", "tgt_text": "ಟಿಪ್ಪಣಿ - ಅಗ್ನಿಮೀಳೆ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಬೇಡುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्यान्तस्य उपोत्तमं च ये वार्तिक में आये पदच्छेद है।", "tgt_text": "ಸ್ಯಾಂತಸ್ಯ ಉಪೋತ್ತಮಂ ಚ ಎಂದು ವಾರ್ತಿಕದ ಪದವಿಭಾಗ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हिरण्यगर्भ इत्येष मा मा हिंसीदित्येषा यस्मान्न जात इत्येषः॥ ३ ॥", "tgt_text": "ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಇತ್ಯೇಷಾ ಮಾ ಮಾಂ ಹಿಂಸೀದಿತ್ಯೇಷಾ ಯಸ್ಮಾನ್ನ ಜಾತ ಇತ್ಯೇಷಃ ।।೩।।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ अधिकारी का अधिकार कहाँ किस वस्तु में कितना होना चाहिए।", "tgt_text": "अर्थाद्‌ अधिकारिणः अधिकारः कुत्र, कस्मिन्‌ विषय इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಹ ತೇ ಪುತ್ರಃ ಸೂರಿಭಿಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಈ ಅಂತೋದಾತ್ತವಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಓದಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सह॑ ते पुत्र सूरिभिः इत्यादि में सह यह अन्तोदात्त होने से यहाँ पढ़ा गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्य रूपों की सिद्धि प्रक्रिया अजन्त स्त्रीलिङ्ग रमाशब्द के समान हैं।", "tgt_text": "ಅನ್ಯ ರೂಪಗಳ ಸಿದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಅಜಂತ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ರಮಾ ಶಬ್ದದ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार शकटि: यहाँ पर भी प्रकृत सूत्र से ही क्रम से स्वर वर्ण उदात्त होते हैं।", "tgt_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ಶಕಟಿಃ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವರದ ವರ್ಣಗಳು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವರಶಬ್ದವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "अवर शब्द किस सूत्र से आद्युदात्त है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हमारे ऊपर घोरदुद्धष प्रभाव का प्रयोग नहीं करना।", "tgt_text": "घोरेण असह्येन मा अभिचरत मा गच्छत ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्रिधा बद्धो बृूषभो रोरवीति महोदेवो मत्याम्‌ आविवेश।। इति।।", "tgt_text": "त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महोदेवो मर्त्याम्‌ आविवेश।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न अस्मान्‌ मृळत सुखयत च ।", "tgt_text": "ನಮಗೆ ಪ್ರಸನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಸುಖವನ್ನು ನೀಡು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಞಃ ಅನ್ವಯದಿಂದ ಲೋಪವಾದ ನಕಾರದಿಂದ ನಞಃ ಎಂಬ ತಾತ್ಪರ್ಯವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे इससे नञ के अन्वय से लुप्तनकार से नञः तात्पर्य होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಗಳನ್ನು.", "tgt_text": "अग्निहोत्र नित्यकर्म होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यद्यपि स समग्रब्रह्माण्डं व्याप्य तिष्ठति ।", "tgt_text": "ಯದ್ಯಪಿ ಅವನು ಸಮಗ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತದ ಋಷಿ ಯಾರು?", "tgt_text": "पर्जन्यसूक्त का ऋषि कौन है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "'करणाधिकरणयोश्च' (पा०सू० ३.३.११७) इससे करण में ल्युट्‌ प्रत्यय किया।", "tgt_text": "'करणाधिकरणयोश्च' ( पा०सू०३.३.११७) इति करणे ल्युट्प्रत्ययः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कृष्ण यजुर्वेद की मैत्रायणी शाखा का भी एक आरण्यक है, जो मैत्रायणीय उपनिषद्‌, इस नाम से विख्यात है।", "tgt_text": "ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ಮೈತ್ರಾಯಣೀ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿಯು ಒಂದು ಆರಣ್ಯಕವಿದೆ, ಯಾವುದು ಮೈತ್ರಾಯಣೀ ಉಪನಿಷತ್ತು, ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और तिङन्त से परे गतिसंज्ञक को अनुदात्त होता है।", "tgt_text": "ತಿಙಂತದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृन्दारकनागकुञ्जरैः पूज्यमानम्‌ सूत्रार्थः - पूज्यमानं सुबन्तं वृन्दारकनागकुञ्जरेः समानाधिकरणैः सुबन्तैः सह वा समस्यते, स  च तत्पुरुषसंज्ञको भवति ।", "tgt_text": "ವೃಂದಾರಕನಾಗಕುಂಜರೈಃ ಪೂಜ್ಯಮಾನಮ್ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಪೂಜ್ಯಮಾನ ಎಂಬ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ವೃಂದಾರನಾಗಕುಂಜರೈಃ ಎಂಬ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಸುಬಂತಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಕವು ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ನಿವೃತ್ತಚಿತ್ತಪುರುಷನ ಸುಖದುಃಖಶೀತೋಷ್ಣಪ್ರೇಮಘೃಣಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಹಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನಾತ್ಮವಸ್ತು ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಉದಾಸೀನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सर्वतः निवृत्तचित्तः पुरुषः सुखदुःखशीतोष्णप्रेमघृणादिषु देहादिषु अनात्मवस्तुधर्मेषु उदासीनः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इनके क्रमशः उदाहरण है- कल्याणी पञ्चमाः, अन्तर्लोमः।", "tgt_text": "कल्याणीपञ्चमाः अन्तर्लोमः इत्यादीनि क्रमशः उदाहरणानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से अन्तः करण मन तथा बुद्धि होती है।", "tgt_text": "मनः अन्तःकरणं भवति बुद्धिश्च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण प्र इति गतिसंज्ञकः अनुदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसमें चालीस अध्याय है।", "tgt_text": "ಇದು ನಲ್ವತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र नपुंसकाद्‌ इति पञ्चम्येकवचनान्तम्‌ अन्यतरस्याम्‌ इति च विकल्पार्थकम्‌ अव्ययपदम्‌।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ನಪುಂಸಕದಿಂದ ಎಂಬ ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಅನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್ ಇದರ ವಿಕಲ್ಪಾರ್ಥ ಅವ್ಯಯೀಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जब चित्त निर्मल हो जाता है तब उस प्रकार का शुद्ध चित्त ब्रह्मज्ञान के प्रति कारण होता है।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತವು ಯಾವಾಗ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ರೀತಿಯಾದ ಶುದ್ಧ ಚಿತ್ತವು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मम जन्म नास्ति, मम विनाशः नास्ति, अज्ञानं नास्ति, दुःखस्पर्शः नास्ति, नानात्वं नास्ति इत्येवं शिष्यस्य अपरोक्षानुभवो भवति।", "tgt_text": "मेरा जन्म नहीं होता है, मेरा विनाश नहीं होता हे, अज्ञान नहीं है, दुःखों का स्पर्श भी नहीं है, संसार में कुछ भी नानात्व नहीं है इस प्रकार से शिष्य को अपरोक्षानुभव होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದ ಅಂತರ್ಭಾವದಿಂದ ಬೇರೆ ವಿಚಾರದ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "चित्त के तथा अहङ्कार के इनके ही अन्दर होने से उन दोनों की अलग से विचार अपेक्षित नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुभव निश्चयात्मक होता है।", "tgt_text": "अनुभवशच निश्चयात्मकः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यागों का सामान्य परिचय यागों के सामान्यतः पांच प्रकार देखे जाते हैं- होम, इष्टि, पशु, सोम, और सत्र।", "tgt_text": "यागानां सामान्यतः पञ्च प्रकाराः दृश्यन्ते - होमः, इष्टिः, पशुः, सोमः, सत्रः च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "काम्यकर्मणः अपि फलम्‌ अस्मिन्‌ श्लोके स्पष्टम्‌ उक्तम्‌।", "tgt_text": "और काम्य कर्म का भी फल इस श्लोक में कहा गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु ऐतरेय ब्राह्मण में इस मत को समालोचित और खण्डित किया गया है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಐತರೇಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ಖಂಡನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र को जातः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदभागस्य सूचकः ब्राह्मणशब्दः कस्मिन्‌ लिङ्गे भवति।", "tgt_text": "ವೇದಭಾಗದ ಸೂಚಕವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಯಾವ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर श्रोत्रमय कोश, चक्षुमय कोश, इसका नाम नहीं होता है।", "tgt_text": "ಆದರೂ ಶ್ರೋತ್ರಮಯ, ಚಕ್ಷುರ್ಮಯ ಎಂದು ಕೋಶದ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेद के दशममण्डल का एक सौ पच्चीसवाँ सूक्त वाक्‌-सूक्त है।", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डलस्य पञ्चविंशत्यधिकैकशततमं सूक्तं वाक्‌-सूक्तम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರದಿಂದಲೂ ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "किँ च ब्राह्मणग्रन्थाः सर्वथा गद्यात्मका एव भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಟಾಪ್ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "टाप्‌ प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದು ಇದರ ಒಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಹಿತವಾದ ಕರ್ಮಗಳ ವಿಧಿಯಿಂದ ಪರಿತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಇದು ಎರಡನೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಶ್ರವಣಾದಿಗಳ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಉಪರತಿಗೊಳ್ಳುವುದು.", "tgt_text": "एकः अर्थः। द्वितीयोऽपि अर्थोऽस्ति। स हि विहितानां कर्मणां विधिना परित्यागः इति,श्रवणादिव्यतिरिक्तविषयेभ्यः उपरतिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुल्हाड़ी से जिस प्रकार वृक्ष काट दिया जाता है उसी प्रकार इन्द्र ने मेघ को मारा।", "tgt_text": "ಕುಲ್ಹಾಡಿಯಿಂದ ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮರವನ್ನು ಕಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇಂದ್ರನು ಮೋಡವನ್ನು ಕೊಂದನು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಅಂತರಂಗ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ ಈ ಗ್ರಂಥ ಯಜ್ಞಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಆಧಿಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಾ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ब्राह्मण के अन्तरङग परीक्षा से ज्ञात होता है कि ये ग्रन्थ यज्ञों के वैज्ञानिक, आधिभौतिक, तथा अध्यात्मिक विषयों का प्रतिपादन करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसमें रुचशब्द का अर्थ क्या है?", "tgt_text": "इत्यत्र रुचशब्दार्थः कः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಭಕ್ತಿಪದವು ಅಧಿಕರಣಕಾರಕವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विभक्तिपदम्‌ अधिकरणकारकं बोधयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्वय - येन अमृतेन (मनसा) इद्‌ भूतं भूवनं भविष्यत्‌ सर्व परिगृहीतम्‌।", "tgt_text": "ಅನ್ವಯ - ಯೇನ ಅಮೃತೇನ (ಮನಸಾ) ಇದ್ ಭೂತಂ ಭೂವನಂ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಸರ್ವಂ ಪರಿಗೃಹೀತ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तिङन्ते च परे गतिसंज्ञकः अनुदात्तः भवति।", "tgt_text": "और तिङन्त से परे गतिसंज्ञक को अनुदात्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ಪಾಪದ ನಿಮಿತ್ತದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದುಃಖವು ಫಲವು. ಜೀವನಾದಿನಿಮಿತ್ತಗಳಲ್ಲೂ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನಗಳ ಅನಾಯಾಸದುಃಖವು ಜೀವನಾದಿ ನಿಮಿತ್ತಗಳ ಫಲವೇ ನಿತ್ಯಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳ ನೈಮಿತ್ತಿಕತ್ವಾವಿಶೇಷದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अथ तस्यैव पापस्य निमित्तस्य प्रायश्चित्तदुःखं फलम्‌ , जीवनादिनिमित्तेऽपि नित्यकर्मानुष्ठानायासदुःखं जीवनादिनिमित्तस्यैवय फलं प्रसज्येत नित्यप्रायश्चित्तयोः नैमित्तिकत्वाविशेषात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಈ ವರ್ಷದಿಂದ ಪೃಥ್ವಿಯ ಮೇಲೆ ಜಲ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅನ್ನ ಆದಿಗಳ ಖಾದ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वैसे ही वह वर्षा द्वारा पृथिवी पर जलरूपवीर्य को धारण करता हुआ प्राणियो के लिए अन्न आदि खाद्य पदार्थो को उत्पन्न करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र का अर्थ- देवतावाची शब्दों का जो दृन्द्वसमास उसमे भी एक साथ दोनों अर्थात्‌ पूर्व और उत्तरपद को प्रकृत्ति स्वर होता है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ದೇವತಾ ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವೇ ಎರಡು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರಗಳಾಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए जबतक चित्त में विक्षेप का कारण उपस्थित रहता है तब तक उपासना अर्थात्‌ एकाग्रता का प्रयास कष्टकारी होता है।", "tgt_text": "अतः चित्तस्य विक्षेपस्य कारणं यावद्‌ वर्तते तावद्‌ उपासना अर्थात्‌ एकाग्रतायाः प्रयासः कष्टाय कल्पेत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಧನ ಚತುಷ್ಟಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯತಮವಾದ ಸಾಧನೆ ಶಮಾದಿ ಷಟ್ಕದ ಸಂಪತ್ತಿ. ಆ ಸಂಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸಮಾಧಾನವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "साधन चतुष्टय में अन्यतम साधन शमादिषट्सम्पत्ति है तथा उस सम्पत्ति में अन्तिम समाधान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेषां कृते जगतो निमित्तोपादानकारणे ब्रह्म इति प्रतिपादनीयं भवति।", "tgt_text": "उनके लिए जगत्‌ का निमित्त तथा उपादान कारण ब्रह्म ही है इस प्रकार से प्रदिपादन करना होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕುಂಭಕಾರಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत्र कुम्भकारः इत्यादीनि उदाहरणानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिसका यश सबसे विशाल है यह अर्थ है।", "tgt_text": "सर्वातिरिक्तयशा इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र तक्षकस्येति षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य षष्ठ्यन्तेन सर्पस्येति सुबन्तेन प्राप्तः षष्ठीसमासः समानाधिकरणत्वात्‌ प्रकृतसूत्रेण निषिध्यते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಕಸ್ಯ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತದಿಂದ ಸರ್ಪಸ್ಯ ಈ ಸುಬಂತದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವ ಷಷ್ಠೀ ಸಮಾಸವು ಸಮಾನಾಧಿಕರಣದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“पूजायाम्‌” यह पद सप्तम्येकवचनान्त है।", "tgt_text": "\"ಪೂಜಾಯಾಮ್\" ಇದು ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪೋಷಮ್ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "पोषम्‌ यह रूप कैसे सिद्ध होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರಿತದ ಮುಂದಿರುವ ಅನುದಾತ್ತಗಳಿಗೆ ಏಕಶ್ರುತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "स्वरित से परे अनुदात्तों की संहिता में या एकश्रुति हो यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ \"ದಿಕ್ಪೂರ್ವಪದಾದಸಂಜ್ಞಾಯಾಞಃ\" ಇಲ್ಲಿ ತದ್ಧಿತದ ಜ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾದ \"ತದ್ಧಿತೇಷ್ವಚಾಮಾದೇಃ\" ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ಇದರ ವೃದ್ಧಿ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ प्रसङ्ग “दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां ञः'' यह तद्धित ज प्रत्यय विधायक सूत्र “ तद्धितेष्वचायादेः' आदि अच की वृद्धिविधायक सूत्र प्रस्तुत किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पादाभ्यां साकम्‌", "tgt_text": "ಪಾದಗಳೊಂದಿಗೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस यज्ञ में द्यूतक्रीडा, अस्त्रक्रीडा आदि का राजा के अन्य उचित विभिन्न क्रियाकलापों का विधान होता है।", "tgt_text": "यज्ञेऽस्मिन्‌ द्यूतक्रीडा-अस्त्रक्रीडाप्रभृतीनां राजन्योचितविभिन्नक्रियाकलापानां विधानं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च एकैकः अपि विस्तरशः वर्णितः।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದರ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र से पूर्वपद को प्रकृतिस्वर का विधान है।", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण पूर्वपदस्य प्रकृतिस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दा दाने इस आकार युक्त धातु से ` आतो युक्चिण्कृतोः' इससे घज्‌ प्रत्यय करने पर दायः यह रूप बनता है।", "tgt_text": "'ದಾ ದಾನೇ' ಎಂಬ ಆಕಾರಯುಕ್ತಧಾತುವಿಗೆ \"ಆತೋ ಯುಕ್ಚಿಣ್ಕೃತೋಃ\" ಎಂಬುದರಿಂದ 'ಘಞ್ -ಪ್ರತ್ಯಯ'ವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ \"ದಾಯಃ\" ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆಂದರೆ ಅದರ ಉಪಲಭಿಯು ಅಲ್ಲೇ. ಅಲ್ಲಿ ಗೀತಾವಚನವು ಪ್ರಮಾಣ - ಈಶ್ವರ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಹೃದದೇಶೇರ್ಜುನ ತಿಷ್ಠತಿ |", "tgt_text": "यतः तस्य तत्रैवोपलब्धिरस्ति। तत्र गीतावचनं प्रमाणम्‌- ईश्वरः सर्वभूतानां हृददेशेर्जुन तिषठति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च निघण्टु-निरुक्तादि-ग्रन्थानाम्‌ अनुशीलनेन ज्ञायते यत्‌ कौरयाणपदस्य यास्केन कृतोऽर्थः कृतयानो भवति।", "tgt_text": "किन्तु निघण्टु-निरुक्त आदि-ग्रन्थों के अनुशीलन से जाना जाता है कि कौरायाण पद का यास्क के द्वारा किया अर्थ बनाये हुए यान होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದಮೇಲೆ \"ಪ್ರಥಮಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸಮಾಸ ಉಪಸರ್ಜನಮ್\" ಈ ಸಮಾಸವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸುಪ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದಾಗ ಅದರಿಂದ ಬೋಧ್ಯವಾದ ಶಾಕ ಜ್ಞಸ್ ಇದರ ಉಪಸರ್ಜನ ಸಂಜ್ಞಾವಾದಾಗ ಅದರ ಪೂರ್ವ ನಿಪಾತವಾದಾಗ ಶಾಕ ಜ್ಞಸ್ ಪ್ರತಿ ಹೀಗೆ ಆದಾಗ ಸಮಾಸದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಅವಯವದ ಸುಪ್ ನ ಜ್ಞಸ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಲುಕ್ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದಾಗ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದ ಶಾಕಪ್ರತಿ ಇದರಿಂದ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದ ಸೌ ಅವ್ಯಯದಿಂದ ಸು ಕಾರದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಶಾಕಪ್ರತಿ ಈ ರೂಪವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः \"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" इत्यनेन समासविधायकसूत्रे सुबित्यस्य प्रथमानिर्दिष्टत्वात्‌ तद्बोध्यस्य शाक ङस्‌ इत्यस्य उपसर्जनसंज्ञायां तस्य पूर्वनिपाते शाक ङस्‌ प्रति इति जाते, समासस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ तदवयवस्य सुपः ङस्प्रत्ययस्य लुकि निष्पन्नात्‌ प्रातिपदिकात्‌ शाकप्रति इत्यस्मात्‌ प्रथमैकवचने सौ, अव्ययत्वात्‌ सोर्लुकि शाकप्रति इति रूपं निष्पन्नम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देवाँ इति रूपं कथं स्यात्‌?", "tgt_text": "देवाँ यह रूप कैसे होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "लाट्यायनश्रौतसूत्रम्‌, द्राह्यायणञ्चेति", "tgt_text": "लाट्यायन श्रौतसूत्र, और द्राह्यायण।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थ - हे मरुत, अन्तरिक्ष से हमारे लिए जल प्रदान करो।", "tgt_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಹೇ ಮರುತ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ನಮಗಾಗಿ ಜಲವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "5. सुषारथिरश्वा ... इत्यादिमन्त्र को पूर्ण करके व्याख्या कीजिए।", "tgt_text": "५. सुषारथिरश्वा ... इत्यादिमन्त्रं पूरयित्वा व्याख्यात।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद पूर्वपठित पाठों में केवल आदि पाँच समासों का कैसे परिशील सेहत किया गया है इस पाठ में प्रस्तुत किया गया है।", "tgt_text": "ततः पूर्वतनेषु पाठेषु केवलादीनां पञ्चानां समासानां कथं परिशीलनं संवृत्तम्‌ इति संक्षेपेण अस्मिन्‌ पाठे प्रस्तुतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜೂಜುಗಾರರ ತಾಯಿ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ಋಣವನ್ನು ಕೇಳುವವರ ಹತ್ತಿರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - ನಾವು ಇವರನ್ನು ತಿಳಿದವರಲ್ಲ, ನೀವು ಇವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಎಂದು.", "tgt_text": "पित्रादयः अस्मिन्‌ विषये ऋणदातारं कथयति यत्‌ वयम्‌ एनं न जानीमः यूयम्‌ एनं रज्ज्वा बद्ध्वा नयत ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "19. ब्रह्म ही सभी को प्रकाशित करता है यहाँ पर उपनिषद्‌ वाक्य क्या है?", "tgt_text": "१९. ब्रह्म एव सर्वं प्रकाशयति इत्यत्र उपनिषद्वाक्यं किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೆಲವು ಮನುಷ್ಯರು ಅತ್ಯಧಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ, ಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಭಯರಾಗಿ ಸೇನೆಯ ಸಂಚಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕೆಲವು ಧ್ಯಾನಾದಿಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "केचित्‌ जनाः अत्यधिकं कार्यं सम्पादयितुं शक्नुवन्ति, महति युद्धे निर्भयं सेनाधिपत्यं कुर्वन्ति, केचित्‌ ध्यानादिना अतीन्द्रियं ज्ञानं लभन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आत्मभावः आत्मनः स्वस्य भावः।", "tgt_text": "तथा आत्मभाव से तात्पर्य है आत्मा का स्वयं का भाव।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಲುಪ್ತ-ಅಕಾರವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಚು-ಧಾತು ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "लुप्त-अकार विशिष्ट अञ्च् धातु यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रपञ्चहृदय-चरणव्यूह- सायणभाष्यादीनाम्‌ उपोद्धातेषु यद्यपि शाखानां सङ्ख्या", "tgt_text": "प्रपञ्चहृदय, चरणव्यूह, सायणभाष्य आदि के उदाहरणों में यद्यपि शाखाओं की सङ्ख्या"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆತ್ಮಾದಿಂದ ಆತ್ಮತತ್ವದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "आत्मा से आत्मतत्त्व का निर्णय ही इसका मुख्य लक्ष्य है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न कि उसका वास्तव स्वरूप।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಅದರ ವಾಸ್ತವ ಸ್ವರೂಪವಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस महान पुरुष आदित्य वर्ण पुरुष को जानो।", "tgt_text": "ಈ ಮಹಾನ್ ಪುರುಷ ಆದಿತ್ಯ ವರ್ಣ ಪುರುಷನನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಌ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस स्थितिप्रज्ञ पुरुष के पास में ब्रह्मज्ञानमार्ग खुल जाता है।", "tgt_text": "तस्य स्थितप्रज्ञस्य पुरुषस्य सकाशे ब्रह्मज्ञानस्य मार्गः उन्मुक्तः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अपूर्वम्‌ इत्यस्य अविद्यमानपूर्वम्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "अपूर्वम्‌ इसका विद्यमान नहीं है पूर्व में यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಭೂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "इसीलिये वो समस्त प्राणियों का प्राणभूत है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "के ते देवा इत्यत्र आह।", "tgt_text": "वे कौन देव है, वो यहां बताया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದಾದಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯುವ ಸ್ವರ್ಗದಂತಃ ಅನಿತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಎಂಬ ಶೃತಿಸ್ಮೃತಿವಚನಗಳ ಪ್ರಮಾಣತ್ವದಿಂದ ಇದೆ.", "tgt_text": "वेदादिशास्त्रतः ज्ञायमानः स्वर्गादिः अनित्यः कर्मजन्यत्वात्‌ इत्यत्र श्रुतिस्मृतिवचनानि प्रमाणत्वेन सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण किरिकाणः इत्यत्र किरि इति अन्तोदात्तं भवति।", "tgt_text": "अतः प्रकृत सूत्र से किरिकाणः यहाँ किरि यह अन्तोदात्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण -इस सूत्र का उदाहरण होता है शाकप्रति।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - अस्य सूत्रस्योदाहरणं भवति शाकप्रति इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಜ್ಞಯಂಜ್ಞಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ, ಷ್ಯಜ್ಞಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತವಾದಾಗ ಚಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और सूत्रार्थ होता है- ञ्यङन्त प्रातिपदिक से, और ष्यङन्त प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर चाप्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और इसका विग्रह होता है- शार्ङ्गरवः आदिः येषां ते शार्ङ्गरवादयः (शार्ङ्गरव आदि में है जिसमें-(शार्ङ्गरव )।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ವಿಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ - ಶಾಂಜ್ಞರವಃ ಆದಿಃ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಶಾಂರ್ಜ್ಞರವಾದಯಃ (ಶಾಂಜ್ಞರವ ಆದಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆಯೋ - (ಶಾಂಜ್ಞರವ)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपरस्मिन्‌ पक्षे विपरीतं मतं प्रदर्श्यते।", "tgt_text": "ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मायामरीच्युदकसमाः सन्ति।", "tgt_text": "ಮಾಯಾಮರೀಚ್ಯುದಕಸಮಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ये ही पुरुष अमृतत्व का तथा मुक्ति का स्वामी है।", "tgt_text": "अयमेव पुरुषः अमृतत्वस्य तथा मुक्तेरीशः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः - सम्पूर्णः कालपरिणामः प्रकाशमानपुरुषात्‌ उत्पन्नः।", "tgt_text": "सरलार्थ - सम्पूर्ण काल परिणाम प्रकाशमान पुरुष से ही उत्पन्न हुआ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गुरुः निर्मलचित्ताय शमदमादिसम्पन्नाय शिष्याय ब्रह्मविद्याम्‌ उपदिशति।", "tgt_text": "गुरु निर्मल चित्त शमदमादि सम्पन्न शिष्य के लिए ब्रह्म विद्या का उपदेश देता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र पुरुषस्य आध्यात्मिककल्पनायाः एकं भव्यं निदर्शनं विद्यते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪುರುಷನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯ ಒಂದು ಭವ್ಯ ನಿದರ್ಶನವು ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण- इस सूत्र का उदाहरण है - तुर्भ्य हिन्वानः इति।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌- अस्य सूत्रस्य उदाहरणं भवति तुभ्यं हिन्वानः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र वस्‌-इत्यादेशः अनुदात्तं सर्वमपादादौ इत्यस्य अधिकारे भवति अतः वाकारोत्तरः अकारः अनुदात्तः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಸ್ ಎಂಬ ಆದೇಶವು \"ಅನುದಾತ್ತಂ ಸರ್ವಮಪಾದಾದೌ\" ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಕಾರವು ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा सविता देवो जगति विहरति तद्वदक्षाणां संघ आस्फारे विहरतीत्यर्थः ।", "tgt_text": "जैसे सविता देव जगत में विचरण करता है उसी प्रकार पास उस जुआरियो के संघ में विचरण करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और हमारा मन सर्वोत्तम गुण कर्म स्वभाव वाला और जो मन इन्द्रिय से पूर्व उसकी रचना हुई।", "tgt_text": "यच्च मनः अपूर्वं न विद्यते पूर्वमिन्द्रियं यस्मात्तदपूर्वम्‌ इन्द्रियेभ्यः पूर्व मनसः सृष्टेः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पर्जन्यः कान्‌ विहन्ति ?", "tgt_text": "ಪರ್ಜನ್ಯನು ಯಾರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जर्भुरीति - भुर्‌ - धातोः यङ्लुकि लटि प्रथमपुरुषैकवचने ।", "tgt_text": "ಜರ್ಭುರೀತಿ - ಭುರ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಯಂಗ್ಲುಕ್ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदस्य शाखाभेदानुसारम्‌ आहुतेः समयस्य भेदः कृतः वर्तते।", "tgt_text": "ವೇದದ ಶಾಖಾಭೇದಾನುಸಾರವಾಗಿ ಆಹುತಿಯ ಸಮಯದ ಭೇದವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शब्दराशिः ज्ञानखनिश्च वेदः।", "tgt_text": "शब्दराशि और ज्ञान का खजाना वेद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसको प्रकृत सूत्र से उस बलि शब्द के आदि स्वर अकार को उदात्त करने का विधान है।", "tgt_text": "ಅದನ್ನು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ಬಲಿ ಶಬ್ದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರವಾದ ಅಕಾರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "महिम्ना लौकिक रूप है।", "tgt_text": "महिम्ना ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनयोः शाखयोः माध्यन्दिनशाखा सुप्रसिद्धा अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಂದಿನ ಶಾಖೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "षडङ्गानि कानि।", "tgt_text": "छः अङ्ग कौन-कौन से हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अक्षशौण्डः इत्यस्य विग्रहवाक्यं किम्‌?", "tgt_text": "ಅಕ್ಷಶೌಂಡಃ ಇದರ ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯವೇನಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से हमारे साथ बहुत जन्मों में किए गये संस्कार होते हैं।", "tgt_text": "ಈ ರೀತಿಯ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आरण्याचार्यः कः?", "tgt_text": "आरण्य आचार्य कौन है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च अत्र सूत्रार्थः भवति- अभि इत्युपसर्ग वर्जयित्वा अन्ये उपसर्गाः आद्युदात्ताः स्युः इति।", "tgt_text": "ಇದರ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಅಭಿ ಎಂಬ ಉಪಸರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅನ್ಯ ಉಪಸರ್ಗಗಳು ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ದಾ ಇದರ ಸ್ತುತಿ ದೇವತಾ ರೂಪದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस सूक्त में श्रद्धा की स्तुति देवतारूप से की गई है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸಿವುದೇ ಅರ್ಥವಾದ.", "tgt_text": "प्रकरण में प्रतिपाद्य वस्तु की प्रतिपाद्य स्थल मे प्रशंसा करना अर्थवाद कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्योंकि काम ही अनात्म का फल विषय होता है।", "tgt_text": "यतो हि कामः अनात्मफलविषयः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथा च परमात्मनः अधिदैवतं सविशेषाणि त्रीणि रूपाणि सन्ति।", "tgt_text": "परमात्मा के अधिदैवत सविशेष तीन रूप होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स ऋग्वेदः सूक्त-मण्डलभेदेन द्विधा विभक्तः।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಂಡಲ ಎಂದು ಎರಡಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यतो हि अत्र अक्षशब्दः देवनार्थे प्रवर्तमानः अस्ति।", "tgt_text": "क्योंकि यहाँ अक्षू शब्द का दुत अर्थ में प्रयोग किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "धि चाज्यं चेत्येवमादिभोग्यजातं सर्वं सम्पादितमित्यर्थः।", "tgt_text": "दधि और घृत भोग्य पदार्थ बनाये।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिकवाङ्गये अर्थप्रतिपादनाय अलङ्काराणां प्रयोजनं विद्यते।", "tgt_text": "ವೈದಿಕವಾಙ್ಮಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೂ ಅಲಂಕಾರಕಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಭೂಮಿಯು ಇದೆ ಎಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅದರ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "वहाँ केवल मनुष्य लोक की ही कर्म भूमि होती है जिसमें कर्म करनें पर धर्म तथा अधर्म उत्पन्न होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अयं समासः तृतीयातत्पुरुषः इत्यभिधीयते।", "tgt_text": "अतः यह समास तृतीयातत्पुरुषसमास कहा जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकस्य अर्थस्य प्रतिपादकः इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಒಂದು ಅರ್ಥದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- अग्निमीळे यहाँ पर गति अर्थ की अगि धातु से 'धातो:' इस सूत्र के अनुसार से अकार उदात्त है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ’ಅಗ್ನಿಮೀಳೇ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಗತ್ಯರ್ಥಕವಾದ ಅಗಿ-ಧಾತುವಿಗೆ \"ಧಾತೋಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅನುಸಾರಾವಾಗಿ ಅಕಾರ ಉದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अद्वैतवेदान्तसिद्धान्ते तात्पर्यानुपपत्तिरेव लक्षणा।", "tgt_text": "अद्वैतवेदान्त सिद्धान्त मे तात्पर्य अनुपपत्ति ही लक्षणा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भले ही सृष्टि, स्थिति तथा लय, ब्रह्म से ही होते हैं।", "tgt_text": "यद्यपि सृष्टिस्थितिलयाः ब्रह्मण एव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैवस्वत- यम ने दिन, भूमि, समुद्र आदि के पास जाकर लोगों के मन परिवर्त्तन के लिये प्रार्थन की है - “यत्‌ ते यमं वैवस्वतं मनो जगाम दूरकम्‌।", "tgt_text": "वैवस्वत-यम-दिव-भूमि-समुद्रादीनां पार्श्वगतानां जनानां मनसां परिवर्त्तनाय प्रार्थनाऽस्ति- 'यत्‌ ते यमं वैवस्वतं मनो जगाम दूरकम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "फिर भी वासनाओं का नाश तो नहीं होता है।", "tgt_text": "तथापि वासनानां नाशस्तु नास्त्येव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण -इस सूत्र का उदाहरण है पौर्वशालः।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - सूत्रस्यास्योदाहरणं यथा पौर्वशालः इति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನಂತಂ ಬ್ರಹ್ಮ\" (೨.೧.೧) ಎಂಬ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ \"ತಸ್ಮಾದ್ವಾ ಏತಸ್ಮಾದಾತ್ಮನಃ ಸಂಭೂತಃ\" (೨.೧.೧) ಎಂಬುದರ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮದಿಂದ ಆಕಾಶದ ಉಪತ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म\" (२.१.१) इति प्रकृत्य, \"तस्माद्वा एतस्मादात्मन आकाशः सम्भूतः\" (२.१.१) इति आत्मनः आकाशोत्पत्तिः वर्णिता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "7 चित्त के विक्षेप का हेतु क्या होता हे?", "tgt_text": "೭. ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಹೇತುವು ಯಾರು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदाङ्गज्यौतिषस्य सम्मत्यां ज्यौतिषसमयः वेदाङ्गेषु मूर्धस्थानीयः अस्ति - यथा शिखामयूराणां नागानां मणयो यथा।", "tgt_text": "वेदाङ्ग ज्योतिष के मत में ज्योतिष का स्थान वेदाङ्गों में सबसे ऊचा स्थान है - यथा शिखामयूराणां नागानां मणयो यथा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಯತ್ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ यत्‌ यह प्रत्यय है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೋಪಸರ್ಗಮ್ ಇದೂ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सोपसर्गम्‌ यह भी प्रथमान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वर्तमानकाले अपि अस्ति।", "tgt_text": "वर्तमान में भी है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ विष्णुसूक्ते ऋषिः वदति सर्वत्र व्यापनशीलस्य विष्णोः वीरकर्माणि शीघ्रं वदामि।", "tgt_text": "इस विष्णुसूक्त में ऋषि कहते है की सभी जगह व्यापकशील विष्णु के पराक्रमो को शीघ्र कहते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ವರ್ಣಸಮ್ಮೇಳನವಾದಾಗ ದಂಡಿನೀ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसके बाद पर वर्णसम्मेलन होने पर दण्डिनी रूप सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೭. ಸಮಾಧಾನವೆಂದರೆ ಏನು ಎಂದು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "7 समाधान क्या होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "एवम्‌ अधिकारिलक्षणं सामान्यरूपेण प्रदर्शितम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समाहार वाच्य होने पर इस प्रकरण के उपकारक सूत्रों का वर्णन किया जाता है- संस्कृत व्याकरण-३४६ (पु्तक-१) ` व्याकरण -३४६ ( पुस्तक-१ ) (3.6 ) “तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारय'' ( 9.2.42 ) सूत्रार्थ-समानाधिकरण तत्पुरुषसमास कर्मधारय होता है।", "tgt_text": "ಸಮಾಹಾರೇ ವಾಚ್ಯೇ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಉಪಕಾರಕ ಸೂತ್ರಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ - (೩.೬) ತತ್ಪುರುಷಃ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಃ ಕರ್ಮಧಾರಯಃ.(೧.೨.೪೨) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ- ಸಮಾನಾಧಿಕರಣವು ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಧಾರಯಸಂಜ್ಞಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಜೂಜುಗಾರನು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯ ಮೇಎ ಕುಳಿತುಕೊಂಡುಹೋಗುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನೇ ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಅಭಾವದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "जो जुआरी प्रातःकाल घोडे पर बैठकर जाता है वही शाम को कपड़ो के अभाव में व्याकुल होकर अग्नि के समीप रात्री व्यतीत करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಒಳಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः अयं तैजसः अन्तःप्रज्ञश्च भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“द्वितीयाश्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इस सूत्र की व्याख्या करा हैं?", "tgt_text": "\"ದ್ವಿತೀಯಾಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನೈಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "52. ಪಶ್ಚಾತ್ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆ ಯಾವುದಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "५२. पश्चादर्थे अव्ययीभावसमासस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವನೇನಿಜಾನಸ್ಯ - ಅವಪೂರ್ವಕ ನಿಜ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್ ಮಾಡಿದಾಗ.", "tgt_text": "अवनेनिजानस्य - अवपूर्वकात्‌ निज्‌-धातोः शानचि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ವರಿತಃ ವಾ ಅನುದಾತ್ತೇ ಪದಾದೌ ಎಂದು ಸೂತ್ರದ ಪದವಿಭಾಗ.", "tgt_text": "स्वरितः वा अनुदात्ते पदादौ ये सूत्र में आये हुए पदच्छेद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- यहाँ कर्ता में लोट्‌ लकार है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अत्र कर्तरि लोट्लकारः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸು ನಾಶವಾದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾದಂತೆ.", "tgt_text": "मन के विनष्ट हो जाने पर सबकुछ विनष्ट हो जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमादीनामन्तः इति च सूत्रस्यास्य पाठान्तरम्‌।", "tgt_text": "और एवमादीनामन्तः यह इस सूत्र का पाठान्तर है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदान्तसारकारेण मननविषये उच्यते ।", "tgt_text": "वेदान्तसारकार के द्वारा मनन के विषय में कहते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैसे हि रघुवंश में - 'स बभूव दुरासदः परैर्गुरुणाऽथर्वविदा कृतक्रियः'।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ರಘುವಂಶದಲ್ಲಿ -'ಸ ಬಭೂವ ದುರಾಸದಃ ಪರೈರ್ಗುರುಣಾಽಥರ್ವವಿದಾ ಕೃತಕ್ರಿಯಃ'."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮಲನಾಶದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಷೇಪನಾಶವು ಆಗುತ್ತದ್.ಎ", "tgt_text": "अत एव मलनाशे विक्षेपनाशः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "साम्प्रतं समवाप्ता पाणिनीयशिक्षा प्राचीनशिक्षासूत्राणां साहाय्येन प्रणीता अभूद्‌ इति बुधानां विचारः।", "tgt_text": "आजकल प्राप्त पाणिनीय शिक्षा प्राचीन शिक्षासूत्रों की सहायता से रचना की गई है ऐसा बुद्धिमानों का विचार है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्यायमाशयः- प्रजापतेः मनसि इदं साम बृहत्कालपर्यन्तं निवसितम्‌।", "tgt_text": "ಇದರ ಅರ್ಥ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ - ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಮನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮವನ್ನು ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಇತ್ತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रकृतिस्वर यह कहने से समास होने से पहले जो स्वाभाविक स्वर था, समास करने के बाद भी वह ही स्वर रहता है।", "tgt_text": "ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರಃ ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ಸಮಾಸವಾಗುವ ಮೊದಲು ಯಾವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸ್ವರವಿತ್ತೋ , ಸಮಾಸವಾದ ಮೇಲೆಯೂ ಆ ಸ್ವರವೇ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೆಂದರೆ ಕರ್ಮಗಳ ಮತ್ತು ಆ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "और ब्राह्मण शब्द के विषय में जैसे कहा है - ब्राह्मणं नाम कर्मणस्तन्मन्त्राणां च व्याख्यानग्रन्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶತೃಪ್ರತ್ಯಯದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र शतृप्रत्ययस्य ऋकारस्य इत्संज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि अस्तीत्युच्यते तर्हि अवश्यं सद्भवेत्‌ नास्तीत्युच्यते चेत्‌ अवश्यमसद्भवेत्‌।", "tgt_text": "ಇದೆಯೆಂದಾದರೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಅಸತ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समासान्तटच्प्रत्ययस्य विधानाय इदं प्रवृत्तम्‌।", "tgt_text": "समासान्त टच्‌ प्रत्यय के विधान यह प्रवृत्त हुआ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्निः तदेव कारणं ब्रह्मैव आदित्यस्तदेव वायुस्तदेव चन्द्रमास्तत्‌ तदेव।", "tgt_text": "ಆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅಗ್ನಿ,ಸೂರ್ಯ,ವಾಯು,ಚಂದ್ರ ಅದರ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूर्य और इन्द्र अग्नि के रूप भेद मात्र है।", "tgt_text": "ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರು ಅಗ್ನಿಯು ರೂಪಭೇದಮಾತ್ರರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(२.२) द्विगुश्च सूत्रार्थः - द्विगुरपि तत्पुरुषसंज्ञकः भवति।", "tgt_text": "(೨.೨) \"ದ್ವಿಗುಶ್ಚ\" ಇದರ ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ದ್ವಿಗು ಇದು ಕೂಡ ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಕವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र षष्ठ्यन्तं समर्थेन सुबन्तेन समस्यते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠ್ಯಂತದ ಸಮರ್ಥದಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र ज्ञाने घटः ज्ञेयः।", "tgt_text": "इस ज्ञान में घट ज्ञेय होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स एव द्यो ,अन्तरिक्षं भूमिं च स्थिरीकृतवान्‌, स्वर्गं स्तब्धीकृवान्‌, अन्तरिक्षे उदकं निर्मितवान्‌ ।", "tgt_text": "उसी ने द्यु, अन्तरिक्ष और भूमि को धारण किया है, स्वर्ग को स्थिर करता है और अन्तरिक्ष में जल निर्मित किया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವ ಭೌತಿಕ ಪರ್ಜನ್ಯದ ಅಂದರೆ ಮೇಘದ ಮೂರ್ತ ಸ್ವರೂಪ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अयं पर्जन्यदेवः भौतिकस्य पर्जन्यस्य अर्थात्‌ मेघस्य मूर्तरूपः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪಂಚಕೋಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನಾತ್ಮಭೂತ ಅನ್ನಮಯಾದಿ ಕೋಶಗಳ ಅಧ್ಯಾರೋಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इन पञ्चकोशों के प्रतिपादन के द्वारा ही आत्मा में अनात्मभूत अन्नमयादि कोशों का अध्यारोप हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ವಿಭಾಷಾ ಛಂದಸಿ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ’ವಿಭಾಷಾ’ ಪದಗ್ರಹಣೆಯು ಹೇಗೆ ?", "tgt_text": "विभाषा छन्दसि इस सूत्र में विभाषा इस पद का ग्रहण कैसे किया है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यः पृथिव्याः भूमेः जनिता जनयिता स्रष्टा।", "tgt_text": "जो पृथिवी को उत्पन्न करने वाला है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "टचः टस्य \"चुटू\" इत्यनेन टकारस्य च \"हलन्त्यम्‌\" इत्यनेन इत्संज्ञायां \"तस्य लोपः\" इत्यनेन लोपे पञ्च गो अ धन इति स्थिते \"एचोऽयवायावः\" इत्यनेन गोशब्दावयवस्य ओकारस्य अवादेशे सर्वसंयोगे निष्पन्नात्‌ पञ्चगवधनशब्दात्‌ प्रक्रियाकार्ये सौ पञ्चगवधनः इति रूपम्‌ ।", "tgt_text": "ಟಚಃ ಟ ಇದರ ಟಕಾರದ \"ಹಲಂತ್ಯಮ್\" ಇದರಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞೆಯಾಗಿ \"ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ\" ಇದರಿಂದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಪಂಚ ಗೋ ಅ ಧನ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ \"ಏಚೋಯವಾಯಾವಃ\" ಇದರಿಂದ ಗೋ ಶಬ್ದ ಅವಯವದ ಓಕಾರದ ಅವಾದೇಶವಾದಾಗ ಸರ್ವಸಂಯೋಗದಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಪಂಚಗವದನ ಶಬ್ದದಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೌ ಪಂಚಹಗವಧನಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "इससे उदात्त स्वर का नियम करते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಇವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "माता और इसके सम्बन्धि कष्ट को प्राप्त करते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं काशाः इति शब्दे अज्द्वयं वर्तते।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಕಾಶಾಃ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ಅಚ್ ಗಳಿವೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शतुरनुमो नद्यजादी इस सूत्र से नद्यजादी इस प्रथमान्त पद की यहाँ अनुवृति आ रही है।", "tgt_text": "शतुरनुमो नद्यजादी इति सूत्रात्‌ नद्यजादी इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ತದ್ಧಿತಾರ್ಥೋತ್ತರಪದಸಮಾಹಾರೇ ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಸಮಾಹಾರ ವಾಚ್ಯದ ಉದಾಹರಣೆಯೇನು?", "tgt_text": "“तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च\" सूत्र के समाहार होने पर वाच्य का क्या उदाहरण है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भारतीया वैदिकधर्मग्रन्था दर्शनानि च इदमेव प्रस्थानत्रयम्‌ अवलम्बन्ते।", "tgt_text": "भारतीय वैदिक धर्म ग्रन्थ और दर्शन यह ही प्रस्थानत्रय का अवलम्बन करते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः 'सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे' इति सूत्रेण आमन्त्रिते पदे परे पूर्ववर्तिनः सुबन्तस्य पदस्य अङ्गवत्त्वम्‌ अतिदिष्टम्‌।", "tgt_text": "वहाँ 'सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे' इस सूत्र से आमन्त्रित पद के परे पूर्ववर्ति सुबन्त पद का अडगवत्त के समान कार्य होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शताब्द्यन्तरम्‌ लौकिकच्छन्दसां विकासः पूर्वोक्तेभ्यः वैदिकच्छन्देभ्यः जातः इत्यपि स्मरणीयम्‌।", "tgt_text": "शताब्दियों के बाद लौकिक छन्दों का विकास पहले के वैदिक छन्दों से ही हुआ इस प्रकार याद रखना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह सूर्य के समान तेज है।", "tgt_text": "ಅವನು ಸೂರ್ಯನ ಸಮಾನವಾದ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಉಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ಪ.ದ.೧.೩೦) ಸುಖ ದುಃಖಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಭೋಗವು, ಮನುಷ್ಯಾದಿ ಶರೀರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಪುಣ್ಯಜನಕ ಮತ್ತು ಪಾಪ ಜನಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು.", "tgt_text": "(प.द्‌.१.३०) भोगाय सुखदुःखानाम्‌ अनुभवाय, मनुष्यादिशरीराणि अधिष्ठाय कर्म पुण्यजनकानि पापजनकानि च कर्माणि कुर्वते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐಶ್ವರ್ಯದ ಊರ್ಧ್ವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ವಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸೋಣ.", "tgt_text": "ऐश्वरस्य ऊर्ध्वस्थानं गमनाय वयं वचसा श्रद्धायाः स्तुतिं कुर्मः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರತಿದಿವವೂ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸೋಮರಸದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ.", "tgt_text": "प्रत्येक दिन तीन बार सोमरस के निष्काशन का विधान है, प्रातः मध्याह्यण और सायंकाल।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವೇದವಿಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಯಜ್ಞಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮಾನವನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಮತ್ತು ಪರರ ರಕ್ಷಣೆ ಮುಂತಾದ ಫಲವು ದೊರಕುವುದು.", "tgt_text": "ब्राह्मणैः वेदविधिम्‌ अनुसृत्य यज्ञादिकं क्रियते, तेन च स्वर्गादिप्राप्तिः, मानवानां सुष्ठुतया जीवनं तथा प्राकृतिकदुर्योगादिभ्यः आत्मनः परेषां च रक्षणम्‌, इत्यादिरूपं फलं प्राप्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चर्मणः समीपमिति लौकिकविग्रह चर्मन्‌ ङस्‌ उप इत्यलौकिकविग्रहे \"अव्ययं विभक्ती\"त्यादिना सूत्रेण अव्ययीभावसमासे उपचर्मन्‌ इति शब्दः निष्पद्यते।", "tgt_text": "ಚರ್ಮಣಃ ಸಮೀಪಮ್ ಇತಿ ಇದು ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಚರ್ಮನ್ ಜ್ಞಸ್ ಉಪ ಇದು ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿರುತ್ತದೆ \"ಅವ್ಯಯಂ ವಿಭಕ್ತೀ\" ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉಪಚರ್ಮನ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निरुद्धाः - निपूर्वकात्‌ रुध्‌-धातोः क्तप्रत्यये प्रथमाबहुवचने निरुद्धाः इति।", "tgt_text": "ನಿರುದ್ಧಾಃ - ನಿಪೂರ್ವಕರುಧ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಧಾಃ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "५१. दन्तोष्ठम्‌ इत्यत्र अन्यपदार्थस्य समाहारस्य प्राधान्यमस्ति, उभयपदार्थस्य च प्राधान्यं नास्ति।", "tgt_text": "51. दन्तोष्ठम्‌ यहाँ अन्यपदार्थ के समाहार का प्राधान्य है, उभय पदार्थ का प्राधान्य नहीं है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अनेन उदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಸಾಥೇ ಎಂಬ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.", "tgt_text": "आसाथे ये रूप कैसे सिद्ध हुआ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अयं पर्जन्यदेवः भौतिकस्य पर्जन्यस्य अर्थात्‌ मेघस्य मूर्तरूपः।", "tgt_text": "यह पर्जन्यदेव भौतिक पर्जन्य का अर्थात्‌ मेघ का मूर्तरूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वाज्य  अक्षः - वाजी + अक्षः , क्षैप्रसन्धिः ।", "tgt_text": "ವಾಜ್ಯ ಅಕ್ಷ - ವಾಜೀ + ಅಕ್ಷ, ಕ್ಷೇಪ್ರಸಂಧಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಮಂತ್ರಗಳ  ವಿದ್ವಾನರಿಂದ ಯಾವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೋ ಅದರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत मन्त्रो का विद्वानों द्वारा जो अर्थ किया गया है उससे भिन्न भी अर्थ हो सकता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वे अङ्कुशिन, नितोदिन, विनाशिन, सन्तापदा, पुत्रतुल्यधनदा।", "tgt_text": "तानि च - अङ्कुशिनः , नितोदिनः , विनाशिनः , सन्तापदाः , पुत्रतुल्यधनदाः ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपसमिध्‌ इति अव्ययीभावसमासस्य धकारस्य झय्त्वात्‌ झयन्ताद्‌ प्रस्तुतसूत्रेण विकल्पेन तस्मात्‌ समासान्तः टच्प्रत्ययः भवति।", "tgt_text": "ಉಪಸಮಿಧ್ ಎಂಬ ಅವ್ಯಯೀಭಾವದ ಧಕಾರದ ಝಯ್ ಆದಾಗ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಅದರಿಂದ ಸಮಾಸಾಂತ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सगुणब्रह्मविषयक तथा निर्गुणब्रह्मविषय।", "tgt_text": "ಸಗುಣಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಣಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಇಞ್-ಪ್ರತ್ಯಯವು ಞಿತ್ ಆದ್ದರಿಂದ \"ಞ್ನಿತ್ಯಾದಿರ್ನಿತ್ಯಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದಾಗ ಪ್ರಕೃತವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಅಂತಿಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र इञ्प्रत्ययस्य ञिदित्त्वात्‌ ज्नित्यादिर्नित्यम्‌ इति सूत्रेण आद्युदात्तत्वे प्राप्ते प्रकृतवार्तिकेन अत्र अन्तस्य उदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಊಜ್ಞ್ - ತಿಭ್ಯಾಂ ಮಿಲಿತಾಶ್ಚಾಪಿ ಸಂತ್ಯಷ್ಟೌ ಪ್ರತ್ಯಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಮ್ ।।", "tgt_text": "ऊङ्-तिभ्यां मिलिताश्चापि सन्त्यष्टौ प्रत्ययाः स्त्रियाम्‌।।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्विपदात्मक इस सूत्र में अक्ष्ण: अदर्शनात्‌ यह पदच्छेद है।", "tgt_text": "ಎರಡು ಪದಗಳುಳ್ಳ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷ್ಣಃ ಅದರ್ಶನಾತ್ ಇವು ಪದಚ್ಛೇದಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮನವೇ ವೈವಸ್ವತಾಯ ತಾದರ್ಥ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥೀ.", "tgt_text": "मनवे वैवस्वताय  तादर्थ्ये चतुर्थी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "5. मुण्डकोपनिषद्‌ में कहा गया हैं कि “न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः।", "tgt_text": "೫. ಮುಂಡಕೋಪನಿಶತ್ತಿನಲ್ಲಿ \" ನ ತತ್ರ ಸೂರ್ಯೋ ಭಾತಿ ನ ಚಂದ್ರತಾರಕಂ ನೇಮಾ ವಿದ್ಯುತೋ ಭಾಂತಿ ಕುತೋಽಯಮಗ್ನಿಃ |"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदात्त परे है जिससे वह उदात्तपरः, स्वरित परे है जिससे वह स्वरितपरः।", "tgt_text": "उदात्तः परं यस्मात्‌ स उदात्तपरः, स्वरितः परं यस्मात्‌ स स्वरितपरः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किञ्च यश्चोत्तरम्‌ उद्गततरम्‌ उत्तरभाविनं सधस्थं सहस्थानं पुण्यकृतां सहनिवासयोग्यं भूरादिलोकसप्तकम्‌ अस्कभायत्‌ स्कम्भितवान्‌ सृष्टवानित्यर्थः।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಯಾರು ಪ್ರಲಯದ ನಂತರ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ ಪುಣ್ಯಕೃತ ಮನುಷ್ಯರೊಟ್ಟಿಗೆ ನಿವಾಸ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಭೂ ಆದಿ ಏಳು ಲೋಕಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्गीताशास्त्रे परमनिःश्रेयससाधनं निश्चितं किं ज्ञानं कर्म वा ।", "tgt_text": "इस गीता शास्त्र में परमनि:श्रेयस का साधन ज्ञान है अथवा कर्म या दोनों।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "’ಛಂದಸಿ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ವಿಷಯಸಪ್ತಮೀ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "छन्दसि यहाँ पर विषय सप्तमी है, अतः छन्द विषय में ऐसा अर्थ प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಕ್ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ (ಋಗ್ ೧೦/೧೪೫) ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಶೃಧಿ ಶ್ರುತ ಶ್ರದ್ದಿತ್ವಂ ತೇ ವದಾಮಿ ।", "tgt_text": "वाक्सूक्ते (ऋग्‌ १०।१४५) कथितमस्ति- श्रुधि श्रुत श्रद्धिवं ते वदामि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೪. \"ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸಮಾಸ ಉಪಸರ್ಜನಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "१४. \"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" इति सूत्रेण किं भवति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಚ ಇದು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "च यह अव्यय पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अमृत शाश्वत होने से।", "tgt_text": "अमृतेन शाश्वतेन ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚೇತಃ - ಚಿದ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಣಿಚ್ ಅಸುನ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಚೇತಃ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "चेतः - चिद - धातोः णिचि असुन्प्रत्यये चेतः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸವಾಗುವ ಪೂರ್ವಪದದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದದ ಅರ್ಥ ಉಭಯಪದಾರ್ಥವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "समस्यमानस्य पूर्वपदस्य उत्तरपदस्य चार्थ उभयपदार्थो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य वर्णनं स बहून्‌ अलङ्कारान्‌ आश्रित्य कृतवान्‌।", "tgt_text": "ಇದರ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'ಕರಣಾಧಿಕರಣಯೋಶ್ಚ' (ಪಾ.ಸೂ ೩.೩.೧೧೭) ಇದರಿಂದ ಕರಣದಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಟ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "'करणाधिकरणयोश्च' (पा०सू० ३.३.११७) इससे करण में ल्युट्‌ प्रत्यय किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्विपदात्मकमिदं सूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಇದು ಎರಡು ಪದಗಳುಳ್ಳ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"एकवचनं सम्बुद्धिः' इति सूत्रे निर्दिष्टस्य सम्बुद्धिश्ब्दस्य सम्बन्धः तु दूरात्‌ इति प्रकृतसूत्रस्थेन पदेन भवितुं नार्हति।", "tgt_text": "\"ಏಕವಚನಂ ಸಂಬುದ್ಧಿಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಬುದ್ಧಿಶಬ್ದದ ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ’ದೂರಾತ್’ ಎಂಬ ಪದದ ಜೊತೆಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "5.प्रजापतिसूक्तं कस्मिन्‌ वेदे अन्तर्गतः भवति?", "tgt_text": "5. प्रजापतिसूक्त किस वेद के अन्तर्गत होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और द्वितीय भाग में आठ अष्टक, चौसठ अध्याय और एक हजार सत्रह सूक्त हैं।", "tgt_text": "ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಷ್ಟಕಗಳು ೪೬ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ೧೦೧೭ ಸಾವಿರ ಸೂಕ್ತಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇವತೆಗಳು ಅಗ್ನಿಮುಖರೆಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ?", "tgt_text": "अग्निमुखा: देवाः इति क्यों कहा गया है ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಷಾ ದೇವಿಯ ಮೃದು ಭಾವನೆಗಳು, ಕಠಿಣ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಸ್ಪರ್ಶದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र उषादेव्याः कोमलत्वस्य कृशाङ्गत्वस्य सितस्पर्शत्वस्य च तथा मनोरमं वर्णनं प्रदत्तं येन पाठकानां मनांसि सुतरां समुल्लसितानि भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र गोष्ठजशब्दस्य इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌, ब्राह्मणनामधेयस्य इत्यपि षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಗೋಷ್ಠಜಶಬ್ದಸ್ಯ ಇದು ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಮಧೇಯಸ್ಯ ಇದು ಕೂಡ ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ  ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ये जो कुछ वर्तमान जगद्‌ दिख रहा है, वो सब पुरुष का स्वरूप ही है।", "tgt_text": "यदिदं वर्तमानं जगद्‌ भासते तत्सर्वं पुरुषस्वरूपमेव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस अध्याय का कथन है कि अग्निहोत्र से जिस देव के संतुष्टि का विधान है, अथवा देव को तृप्त करते है, वह देव जीव के अंदर ही विद्यमान है।", "tgt_text": "ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕಥನವಾಗಿದೆ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಿಂದ  ಯಾವ ದೇವತೆಗಳ ಸಂತುಷ್ಟಿಯ ವಿಧಾನವಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆಯೋ, ಆ ದೇವರು ಜೀವದ ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭಾಸ್ಕರನು ಅವನ ಆಧಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗಲೇ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "भास्कर उसके आधार करने पर ही निकलता है और प्रकाश देता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸುಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಪಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅನುದತ್ತ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ सुप्प्रत्यय को और पित्प्रत्यय को उद्देश्य करके अनुदात्त होने की विधि है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಿಳಿದಿರುವ ಯಥಾರ್ಥವಾದ ವಾಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.", "tgt_text": "मन द्वारा जाने हुए चिन्तित तथ्यों को वाणी ही प्रकट करती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೦. ತತ್ಕೃತ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "१०. तत्कृत इत्यस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "( वा. ६५४) वार्तिक का अर्थ - स्यान्त नामधेय का उपोत्तम उदात्त विकल्प से होता है।", "tgt_text": "(ವಾ. 654) ವಾರ್ತಿಕಾರ್ಥ - ಸ್ಯಾಂತ-ನಾಮಧೇಯದ ಉಪೋತ್ತಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो पृथिवी सम्बद्ध अग्नि, वायु आदि का निर्माण किया।", "tgt_text": "यः पृथिवीसम्बद्धानि अग्निवाय्वादीनि निर्मितवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वक्षति- वह्-धातोः लृटि स्यप्रत्यये यकारस्य छन्दसि लोपे वक्षति इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ವಕ್ಷತಿ - ವಹ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೃಟ್ ಸ್ಯಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಯಕಾರದ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾದಾಗ ವಕ್ಷತಿ ಈ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मात्‌ प्रकृतसूत्रेण अत्र तिङन्तम्‌ अनुदात्तं न भवति।", "tgt_text": "उसको प्रकृत सूत्र से यहाँ तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂಕ್ಷಶರೀರಗಳು ಹದಿನೇಳು ಅವಯವಗಳು ಲಿಂಗಶರೀರಗಳು ಎಂದು.", "tgt_text": "तब कहते हैं की सूक्ष्म शरीर सप्तदश अवयवों वाला लिङ्ग शरीर होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೮. ನಾಷ್ಟ್ರಾಃ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು?", "tgt_text": "8. नाष्ट्रा: यह रूप कैसे सिद्ध हुआ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿತ್ಯಮ್ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "नित्यम्‌ यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बिभृहि मा पारयिष्यामि त्वेति कस्मान्मा पारयिष्यसीत्यौघ इमाः सर्वाः प्र॒जा नितद्र्वोढा ततस्त्वा पारयितास्मीति कथं ते भृतिरिति॥ २॥", "tgt_text": "बिभृहि मा पारयिष्यामि त्वेति कस्मान्मा पारयिष्यसीत्यौघ इमाः सर्वाः प्र॒जा निर्वोढा ततस्त्वा पारयितास्मीति कथं ते भृतिरिति॥ २॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन 'अनुदात्तौ सुप्पितौ' इति सूत्रेण ङीप्प्रत्ययावयवस्य ईकारस्य अनुदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ \"ಅನುದಾತ್ತೌ ಸುಪ್ಪಿತೌ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಙೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಅವಯವದ ಈಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರದ ವಿವಕ್ಷಾ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह ही ब्रह्म सच्चिदानन्द स्वरूप होता है।", "tgt_text": "ಆ ಬ್ರಹ್ಮವು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತೆ ಬೇರೆಡೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "फिर वह अन्यत्र दोड॒ता है,चला जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "असि सत्यः यहाँ पर अस्‌-धातु से मध्यम पुरुष एकवचन में सिप्‌ प्रत्यय करने पर अनुबन्ध लोप होने पर अस्‌ सि इस स्थिति में 'तासस्त्योर्लोपः' इससे सकार के लोप होने पर अकार को उदात्त स्वर, और उससे परे स्वरित स्वर होता है।", "tgt_text": "\"ಅಸಿ ಸತ್ಯಃ\" ಎಂಬಲ್ಲಿ 'ಅಸ್'ಧಾತುವಿಗೆ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ 'ಸಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ'ವಾಗಿ, ಅದರ 'ಅನುಬಂಧಲೋಪ'ವಾಗಿ \"ಅಸ್ ಸಿ\" ಎಂದಿರುವಾಗ \"ತಾಸಸ್ತ್ಯೋರ್ಲೋಪಃ\" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಸಕಾರದಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೆ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು, ಅದರ ಮುಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः- छन्दसि दक्षिणस्य आदिः अन्तः च उदात्तः भवति।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ- छन्दस्‌ में दक्षिण का आदि और अन्त उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಅಧಿಕಾರವು ಎಲ್ಲಿ ? ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು.", "tgt_text": "अर्थाद्‌ अधिकारिणः अधिकारः कुत्र, कस्मिन्‌ विषय इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राणतः- प्रपूर्वकात्‌ अन्‌-धातोः शतृप्रत्यये षष्ठ्येकवचने प्राणतः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಣತಃ - ಪ್ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅನ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತಃ ರೂಪವು ಸಿದ್ದಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्षत्रियवैश्यौ तु पुरोहितेन इदं साधयतः स्म।", "tgt_text": "ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯನು ಪುರೋಹಿತನಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऐश्वर्ये इसका तत्पुरुषे इसके साथ अन्वय है।", "tgt_text": "ಐಶ್ವರ್ಯ ಇದು ತತ್ಪುರುಷದ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हे श्रुत विश्रुत सखे श्रुधि।", "tgt_text": "हे सखा सुनो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“विभाषा छन्दसि' इस सूत्र से छन्द में विकल्प से एकश्रुति का विधान है।", "tgt_text": "\"विभाषा छन्दसि\" इति सूत्रेण छन्दसि विकल्पेन ऐकश्रुत्यं विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्विविधः, मन्त्ररूपो ब्राह्मणरूपश्चेति।", "tgt_text": "ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಮಂತ್ರ ರೂಪ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्वे अनुष्टुभौ।", "tgt_text": "दो अनुष्टुप्।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈಶೆ - ಈಶ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈಶ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ईशे- ईश्‌-धातोः लटि प्रथमपुरुषबहुवचने ईशे इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಜ್ಞಾನಾವರಣದ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "तावद्‌ अज्ञानावरणनाशो न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲೂ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದಲೇ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अथर्ववेद में भी विष्णु से ही ऊष्णता प्रदातृत्व के रूप में विख्यात है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसी प्रकार से जीव भी संसार रूपी आवर्त में बहुत जन्मों को भोगकर के सत्कर्म के परिपाक होने से करुणानिधि परमकृपालु गुरु के द्वारा उद्धृत होकर के रक्षित होते है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವಿಗಳು ಸಂಸಾರಾವರ್ತದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಕಳೆದು ಸತ್ಕರ್ಮಪರಿಪಾಕದಿಂದ ಕರುಣಾನಿಧಿಯಿಂದ ಪರಮಕೃಪಾಳುವಿನಿಂದ ಗುರುವಿನಿಂದ ಆದವುಗಳು ರಕ್ಷಣೆ ಆಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(क) अनुबन्धों के (ख) साधनचतुष्टय के (ग) शमादिषट्क सम्पत्ति में (घ) तात्पर्यनिर्णय लिङ्गों में 18. विवेक किसके अन्तर्गत होता है?", "tgt_text": "(ಕ) ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ (ಖ) ಸಾಧನಚತುಷಯಗಳಲ್ಲಿ (ಗ) ಶಮಾದಿಷಟ್ಕಸಂಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ (ಘ) ತಾತ್ಪರ್ಯನಿರ್ಣಯಾಕಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ. ೧೮. ವಿವೇಕವು ಎಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदस्य कति सम्प्रदायाः?", "tgt_text": "वेद के कितने सम्प्रदाय है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवता के सम्बन्ध में उन्होंने कहा है कि - मनुष्यों में जैसे पिता से ही पुत्र की उत्पत्ति है वैसे देवों में नहीं है।", "tgt_text": "ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಮಗನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೋ ಹಾಗೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೇವತಾವಿಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अपरकायः, अधरकायः इत्यादि इस सूत्र के उदाहरण है।", "tgt_text": "अपरकायः अधरकायः इत्यादीन्येतस्य सूत्रस्योदाहरणानि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण तत्पुरुषसमासो विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕತಮಕಠಃ ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸವಿದೆ.", "tgt_text": "कतमकठः यहाँ पर कर्मधारय समास है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र प्रशंसावचनैः इति तृतीयाबहुवचनान्तं पदम्‌ , चेत्यव्ययपदम्‌ ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಾಂಸಾವಚನೈಃ ಎಂಬ ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಿದೆ, ಮತ್ತು ಚ ಎಂಬ ಅವ್ಯಯಪದವೂ ಇದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र प्रसङ्गतः तत्पुरुषसमासनिष्पन्नानां शब्दानां लिङ्गनिर्णायकानि सूत्राणि समासे विशिष्टादेशविधायकानि च सूत्राणि वर्णितानि ।", "tgt_text": "यहाँ प्रसङ्ग से तत्पुरुषसमास निष्पन्न शब्दों के लिङग निर्णायक सूत्रों को समास में विशिष्ट आदेश और विधायक सूत्रों का वर्णन किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेत्‌ शतं समाः|  २५०० वि पूर्वशतकम्‌।", "tgt_text": "ಕುರ್ವನ್ನೇವೇಹ ಕರ್ಮಾಣಿ ಜಿಜೀವಿಷೇತ್ ಶತಂ ಸಮಾಃ . ೨೫೦೦ ನೇ ಪೂರ್ವ ಶತಕದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उपर्युक्त दोनों भाग के प्रथम भाग में ही बालखिल्य सूक्तों को छोडकर सम्पूर्ण यह ऋग्वेद संहिता में दस मण्डल, पचासी अनुवाक, दो हजार छः वर्ग हैं।", "tgt_text": "उपर्युक्तभागद्वयस्य प्रथमभागे हि बालखिल्यसूक्तानि विहाय सम्पूर्णायां ऋग्वेदसंहितायां दश मण्डलानि, पञ्चाशीतिश्चानुवाकाः, अष्टोत्तरद्विशतमिताश्च वर्गाः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಧ ವಿಧವಾದ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಈ ಆಖ್ಯಾನದ ತಾಯಿಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "विधि विधानों के अपने स्वरूप की व्याख्या ही इस आख्यान की माता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಭೇದಗಳಿವೆ?", "tgt_text": "अथर्ववेद में वर्णित विषयों के कौन कौन से भेद हैं?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और सूत्रार्थ आता है “'स्तोकान्तिदूरार्थवाची कृच्छ्रशब्द और पञ्चम्यन्त सुबन्त को क्तान्त प्रकृतिक सुबन्त के साथ विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಸ್ತೋಕಾಂತಿಕದೂರಾರ್ಥವಾಚಕವಾದ ಕೃಚ್ಛ್ರ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಕೃತಿಕದಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पद से परे हो किन्तु पाद के आदि में वर्तमान नहीं है जो आमन्त्रित पद, उन सभी पद को अनुदात्त स्वर होता है यह सूत्र का अर्थ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಪದದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಮತ್ತು ಪಾದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಆಮಂತ್ರಿತಪದ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪದಗಳಿಗೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "2. अच्छा वद तवसं ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।", "tgt_text": "२. अच्छा वद तवसं ..... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌- एवादीनां शब्दानाम्‌ अन्त्यस्य स्वरस्य उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।", "tgt_text": "सूत्र का अवतरण- एव आदि शब्दों के अन्त्य स्वर का उदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना की हेै।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(१.२.४०) सूत्रार्थः-उदात्तस्वरितौ परौ यस्मात्तस्य अनुदात्तस्य सन्नतरः स्यात्‌।", "tgt_text": "( १,२.४० ) सूत्र का अर्थ- उदात्तस्वरितौ परौ यस्मात्तस्य अनुदात्तस्य सन्नतरः स्यात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ನಪುಂಸಕತ್ವ ವಿಧಾನವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन अव्ययीभावसमासस्य नपुंसकत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आरण्यकं विज्ञानस्य, विशिष्टज्ञानस्य, अध्यात्मज्ञानस्य वा बोधको ग्रन्थोऽस्ति, इत्यपि अनेन ज्ञायते।", "tgt_text": "आरण्यक विज्ञान के विशिष्ट ज्ञान का अथवा अध्यात्म ज्ञान का बोधक ग्रन्थ है यह भी इससे ही जाना जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतो देहादिभिः भेदेन विद्यमानस्य अद्वैतब्रह्मणः विषये निरन्तरं चित्तवृत्तिरेव निदिध्यासनम्‌ इति वेदान्तसारकर्तुः सदानन्दयतेः अभिप्राय इति स्पष्टम्‌।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹಾದಿಗಳ ಭೇದದಿಂದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗುವ ಅದ್ವೈತಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯೇ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸ ಎಂದು ವೇದಾಂತಸಾರದ ಕರ್ತೃ ಸದಾನಂದರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं जपे प्रयुङ्क्तानां मन्त्राणामपि ऐकश्रुत्यं न भवति।", "tgt_text": "इसी प्रकार जप में प्रयुङ्क्त मन्त्रों की भी एकश्रुति नहीं होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कीदृशं त्वाम्‌।", "tgt_text": "ಆ ಅಗ್ನಿಯು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಮನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು (ಅಂತವಸಸರ್ಪ) ಕೆಳಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಸರ್ಪಣ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದರು.", "tgt_text": "वह मनु समय के अनुसार उस उस काल में नीचे की और लौटने लगे (अन्तवससर्प) नीचे की और सर्पण करने लगे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निदिध्यासनमेव यदि समाधिः न स्यात्‌ तर्हि निदिध्यासनात्‌ परं सङ्घतिनिर्देशं विना साक्षात्‌ समाधेः आलोचनम्‌ अप्रासङ्गिकोपन्यास एव स्यात्‌।", "tgt_text": "निदिध्यासन ही यदि समाधि नहीं हो तो, निदिध्यासन के बाद सङ्गति निर्देश के बिना साक्षात्‌ समाधि के आलोचन का अप्रसङ्ग हो जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कीदृशं ज्ञानम्‌ अज्ञानस्य नाशकम्‌ |", "tgt_text": "किस प्रकार का ज्ञान अज्ञान का नाशक होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वाणी को अपने पक्ष में लाने के लिए किस किसने प्रयत्न किया?", "tgt_text": "वाचं स्वपक्षे आनेतुं के प्रयत्नं कृतवन्तः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनुष्य जैसे कर्मादि करते हैं, वेद में देवों के भी कर्मादि वर्णित हैं।", "tgt_text": "ಮನುಷ್ಯರು ಹೇಗೆ ಕರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವರೋ, ವೇದದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಕರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूर्य चन्द्रादी को कक्ष में घुमने से कौन नियन्त्रित करता है ?", "tgt_text": "सूर्यचन्द्रादीनां कक्षे आवर्तनं केन नियन्त्र्यते ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "5 उपक्रमोपसंहारौ उदाहरणेन प्रतिपादयत।", "tgt_text": "೫. ಉಪಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಉಪಸಂಹಾರ ಇವುಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।", "tgt_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ पदद्वयम्‌ अस्ति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः इदं आमन्त्रितं वर्तते।", "tgt_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಆಮಂತ್ರಿತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये दोनों युग्म रूप से मित्रावरुण कहलाता है।", "tgt_text": "ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಮಿತ್ರಾವರುಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ’ಅನುದಾತ್ತಾನಾಮ್’ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ, ಎರಡು ಅನುದಾತ್ತಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ಅನುದಾತ್ತಗಳಿಗೆ , ಎಂದು.", "tgt_text": "अतः अनुदात्तानाम्‌ इत्यस्य अर्थः अनुदात्तस्य अनुदात्तयोः अनुदात्तानां वा इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः विषयेण सह शास्त्रस्य बोद्ध्यबोधकभावसम्बन्धः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಷಯದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೋಧ್ಯಬೋಧಕಭಾವಸಂಬಂಧ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अङ्गिरोधारा आभिचारिकैः कर्मभिः सह सम्बद्धाऽस्ति।", "tgt_text": "अङ्गिरा धारा का आभिचारिक कर्मों के साथ सम्बद्ध है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಪರಂಪರೆ.", "tgt_text": "तथाहि परम्परा-"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬೇರೆ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳ ಶ್ರದ್ದೆಯ ಪ್ರತಿ ಅತ್ಯಂತ ಆದರದ ಭಾವನೆಯು ಇದೆ.", "tgt_text": "अन्येषु मन्त्रेष्वपि ऋषीणां श्रद्धां प्रति अतीव पूज्या भवना वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपासकान्‌ प्रति सः दयालुः, तेभ्यः महद्धनं ददाति।", "tgt_text": "ಉಪಾಸಕರೊಟ್ಟಿಗೆ ಅವನು ದಯಾಲು, ಅವರಿಗೆ ಬಹುಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಾಠದಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರ. ಯಜು.", "tgt_text": "पाठगत प्रश्नों के उत्तर। यजु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य उपासकाः स्वर्गलोकं प्राप्नुवन्ति।", "tgt_text": "उसके उपासक स्वर्गलोक को प्राप्त करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಾಯಾಂ ನಾಂತರಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪಚತಿ ಈ ತಿಙಂತಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತದ ನಿಷೇಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अत्र पूजायां नानन्तरम्‌ इति सूत्रेण पचति इति तिङन्तस्य अनुदात्तत्वं न निषिध्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दशमाध्याये आन्तराग्निहोत्रस्य साङ्गम्‌ उपाङ्गम्‌ इत्यादिकं वर्णितमस्ति।", "tgt_text": "ಹತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ  ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಅಂಗ ಸಹಿತ ಮತ್ತು ಉಪಾಂಗಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अनेन अनुदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से उदात्त स्वर का विधान होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಾಶದಿಮ್ದ ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ध्यान के द्वारा चित्त विक्षेपों के क्षय से चित्त की एकाग्रता होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पूजनात्‌...इति सूत्रं पूरयत।", "tgt_text": "पूजनात्‌...इस सूत्र को पूर्ण कीजिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವತೆಗಳು ಸಾಕಾರರೋ ಅಥವಾ ನಿರಾಕಾರರೋ, ಶರೀರಿಗಳೋ ಅಥವಾ ಅಶರೀರಿಗಳೋ ಎಂಬ ವಿಷಯವಾಗಿ ನಾನಾ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ನಿರುಕ್ತಕಾರರು ನಾನಾ ಮತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "देवाः साकाराः निराकाराः वा, शरीरिणः अशरीरिणः वा इति विषये नानादर्शनेषु नानानिरुक्तकारेषु नानामतानि परिलक्ष्यन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सप्तमीतत्पुरुषस्य \"सप्तमी शौण्डैः\" इति विधायकं सूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸಪ್ತಮೀ ತತ್ಪುರುಷದ \"ಸಪ್ತಮೀ ಶೌಂಡೈಃ\" ಇದು ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैयाकरण च असौखसूचिः च इति इस लौकिक विग्रह में वैयाकरण सु खसूचि सु इस अलौकिक विग्रह में कुत्स्यमानवाचक वैयाकरण सु सुबन्त को समानाधिकरण से खसूचि सु इससे सुबन्त के साथ तत्पुरुष संज्ञा होती है।", "tgt_text": "वैयाकरणश्चासौ खसूचिश्चेति इति लौकिकविग्रहे वैयाकरण सु खसूचि सु इत्यलौकिकविग्रहे कुत्स्यमानवाचकं वैयाकरण सु इति सुबन्तं समानाधिकरणेन खसूचि सु इत्यनेन सुबन्तेन सह तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "सूत्रमिदं पदद्वयात्मकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಹ ಶಬ್ದದ ಸ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण सहशब्दस्य सादेशो विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसका पुल्लिंग प्रथमाबहुवचन में भरन्तः यह रूप बनता है।", "tgt_text": "तस्य पुंसि प्रथमाबहुवचनम्‌ भरन्तः इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस युग में प्रजा ही राजा का चुनाव करती थी।", "tgt_text": "ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳೆ ರಾಜನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರವೆಂದರೇನು ?", "tgt_text": "सूक्ष्म शरीर क्या होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪಿಹಿತ ಅಪಿಹಿತ ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳಾಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "उससे पिहितम्‌ और अपिहितं ये दो रूप बनते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "10. भागत्याग लक्षणा किस प्रकार की होती हे?", "tgt_text": "೧೦. ಭಾಗತ್ಯಾಗಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದರೇನು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“रथोऽपि गर्त उच्यते” (नि० ३।५) इति यास्क ने कहा।", "tgt_text": "\"रथोऽपि गर्त उच्यते\" (नि० ३।५) इति यास्कः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदिति गतिसंज्ञकं पदम्‌ अभि इति गतिसंज्ञकात्‌ पदात्‌ परम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "उद्‌ यह भी गतिसंज्ञक पद है, अभि इस गतिसंज्ञक पद से परे है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವರಭೇದದಿಂದ ಅರ್ಥಭೇದವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वरभेदे अर्थभेदो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः तदन्तविधिना गोऽन्ताद्‌ इति समायाति ।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ತದಂತವಿಧಿಯಿಂದ ಗೋ ಇದು ಅಂತದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“न च पुनरावर्तते ' इति श्रुति से उसको मित्र के समान माना गया है।", "tgt_text": "\"ನ ಚ ಪುನರಾವರ್ತತೇ\" ಎಂಬ ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಹೇಗೆ ಆಧಿಹರಿ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಧಿ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪದದ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और यह सुस्पष्ट है कि अधिहरि इस पद में विद्यमान अधि इस पूर्व पद के अर्थ की प्रधानता हेै।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರವೇನು?", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य कल्पसूत्रं किम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मण यह ब्रह्म के व्याख्या परक ग्रन्थों के नाम है।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಬೇರೆ ಗ್ರಂಥಗಳ ಹೆಸರಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस आरण्यक में महाव्रत के पांचवे दिन में प्रयुक्त होने वाली महानाम्न ऋचा है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ आरण्यके महाव्रतस्य पञ्चमे दिने प्रयोक्तव्या महानाम्न्यः ऋचः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಶುವನ್ನು ವಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यज्ञ में पशु नहीं मारे जाते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂತಹ ವಿವೇಕದಿಂದ ಕೃತಕಗಳ ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕಗಳಿಂದ ವಿರಾಗವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ईदृशविवेकाद्‌ कृतकेभ्य ऐहिकामुष्मिकेभ्यो विरागः नितरां सम्भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಮತದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಪಾಠವಾಗುವುದರಿಂದ \"ಆರಣ್ಯಕ\" ಈ ನಾಮಕರಣವು ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सायणाचार्य के मत में इस ग्रन्थ का अरण्य में पाठ होने से 'आरण्यक' यह नामकरण सार्थक ही हे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्युभिः यहाँ पर दिव्‌-शब्द से भिस्‌ यह प्रत्यय है।", "tgt_text": "ದ್ಯುಭಿಃ ಇಲ್ಲಿ ದಿವ್ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭಿಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - 'ಪುಂಸಃ ಕರ್ಮ' ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ \"ಗುಣವಚನಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಭ್ಯಃ ಷ್ಯಞ್ ಕರ್ಮಣಿ ಚ\" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ 'ಪುಂಸ್- ಶಬ್ಧ'ಕ್ಕೆ 'ಷ್ಯಞ್- ಪ್ರತ್ಯಯ'ವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ \"ಪೌಂಸಾನಿ\" ಎಂಬ ಪದವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- पुसः कर्म इस अर्थ में 'गुणवचनब्राह्मणादिभ्य: ष्यञ्‌कर्मणि च' इससे पुंस-शब्द से ष्यञ्‌ प्रत्यय करने पर “पौंसानि' यह पद निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा-क्षुरं लक्षीकृत्य एकस्मिन्‌ मन्त्रे उच्यते - 'स्वधिते नैनं हिंसीः” इति।", "tgt_text": "जैसे - ब्लेड को लक्षित करके एक मन्त्र में कहते है - “स्वधिते नैनं हिंसी: इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದೇ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದೆ ಇರುವುದು ಯಜುರ್ವೇದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अनियताक्षरावसानो यजुः' अर्थात्‌ यत्र अक्षराणां संख्या नियता निश्चिता वा नास्ति तद्यजुः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समवायात्‌ - सम्पूर्वक अवपूर्वक इधातु से विधिलिङ प्रथमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "ಸಮವಾಯಾತ್ - ಸಮ್ಪೂರ್ವಕ ಅವಪೂರ್ವಕ ಇಧಾತುವಿನಿಂದ ವಿಧಿಲಿಂಗ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಮೀಮಾಂಸಕದುರ್ದುರೂಟಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮತಗಳು ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसी प्रकार मीमांसकदुर्दुरुटः इत्यादि इस सूत्र के उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में दो पद है, यद्वृत्तात्‌ यह पञ्चमी एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ, ಯದ್ವೃತ್ತಾತ್ ಇದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ವಿ. ಚೂ. ೯೭) ಎವಂಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಸಪ್ತದಶಾವಯವೋಪೇತಂ ಸೂಕ್ಶ್ಮಶರೀರಸ್ಯ ಭಾನಂ ಭವತಿ ಸ್ವಪ್ನೇ |", "tgt_text": "(वि.चू ९७) एवञ्च पूर्वोक्तं सप्तदशावयवोपेतं सूक्ष्मशरीरस्य भानं भवति स्वप्ने।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11. एषो ह देवः ... इस मन्त्र की व्याख्या कीजिए।", "tgt_text": "೧೧. ಏಷೋ ಹಿ ದೇವಃ.. ಈ ಮಂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಗೋಭ್ಯಃ ಇಲ್ಲಿ ಗೋ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭ್ಯಸ್ ಎಂಬ ಹಲಾದಿ ವಿಭಕ್ತಿಯಿದೆ .", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- गोभ्यः इत्यत्र गोशब्दात्‌ भ्यस्‌ इति हलादिः विभक्तिः वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चित्तं विषयेषु एव आकृष्टं भवति।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಆಕೃಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಮತಿಬುದ್ಧಿಪೂಜರ್ಥೇಭ್ಯಶ್ಚ\" - ಇದರಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಯಾವ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆಯೋ , ತದಂತದಿಂದ ಅದರ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "\"मतिबुद्धिपूजार्थभ्यश्च\" इत्यनेन विहितः यः क्तप्रत्ययः, तदन्तेन षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य समासो न भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पर्जन्य सम्पूर्ण पिता और माता कहलाता है।", "tgt_text": "पर्जन्यः समस्तविश्वस्य पिता माता च इत्युच्यते ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿನ್ನ ಈ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಯಾರು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ?", "tgt_text": "तव ईदृशं रूपं कः विस्मर्त्तु शक्नेति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ पाठे फिट्-स्वरविधायकानि कानिचित्‌ विशेषसूत्राणि आलोच्यन्ते।", "tgt_text": "इस पाठ में फिट्‌-स्वर  विधायक कुछ विशेष सूत्र की आलोचना है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपरतेः अपरोऽप्यर्थः शास्त्रकृद्किः प्रतिपाद्यते।", "tgt_text": "उपरति का दूसरा अर्थ भी शास्त्रज्ञों के द्वारा प्रतिपादित किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ \"ಯೆ\" ಈ ಪದದ \"ಯಾ ೨ ೩ ಯಿ\" ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆ.", "tgt_text": "जैसे 'ये' इस पद का “या २२३ यि?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(गीताः. ३/१३) ऋगेवेदे दार्शनिकसूक्तानि यथा उपनिषदां तात्त्विकविवेचनैः सह सम्बद्धानि सन्ति, तथैव एतानि सूक्तानि प्रबन्धकाव्येन नाटकेनापि च सम्बन्धं संयोजयन्ति।", "tgt_text": "( गीता. ३/१३ ) ऋग्वेद में दार्शनिक सूक्तों की जैसी उपनिषदो में तात्त्विक विवेचनों के साथ सम्बद्ध है, वैसे ही इन सूक्तों का प्रबन्ध काव्य और नाटक के साथ भी सम्बन्ध जुड़ता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವು ಕರ್ಮದಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಅಜ್ಞಾನನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्रेदं स्पष्टं यद्‌ अज्ञानस्य नाशः कर्मणा न भवति, ज्ञानेनैव अज्ञाननाशः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ङीप्‌ प्रत्यय है।", "tgt_text": "ङीप्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे “वाश्रा धेनवः' इस पद के द्वारा ऋषि ने वेदाध्ययन ३४५ (पुतक१?) ( पुस्तक -१ ) वृष्टि के साथ शब्द करती हुई धेनु के साथ समानता प्रकट की है।", "tgt_text": "यथा 'वाश्रा धेनवः' इत्यनेन पदेन ऋषिः वृष्ट्या सह शब्दं कुर्वतीनां धेनुनां साम्यं प्रकटितवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निदिध्यासनस्य पक्वावस्था हि निर्विकल्पसमाधिः।", "tgt_text": "निदिध्यासन की पक्वावस्था ही निर्विकल्प समाधि है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನ ಅನೇಕ ಮಹತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "और इस प्रकार पर्जन्यसूक्त में पर्जन्यदेव के अनेक महानता को जाना जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन ही ज्योतियों के विषयप्रकाशकों का श्रोत्र आदि इन्द्रियों का, ज्योति प्रकाशक प्रवर्तक है।", "tgt_text": "मनो हि ज्योतिषां विषयप्रकाशकानां श्रोत्रादीन्द्रियाणां , ज्योतिः प्रकाशकं प्रवर्तकम्‌ इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मयोग सफल होता है अथवा नहीं इसके क्या लक्षण होते है।", "tgt_text": "ಕರ್ಮಯೋಗವು ಸಫಲವೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು, ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हिरण्यनामैतत्‌।", "tgt_text": "ಇವೆಲ್ಲವೂ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“प्राक्कडारात्समासः'', “तत्पुरुषः”, “विभाषा” ये तीन अधिकृत सूत्र हैं।", "tgt_text": "\"प्राक्कडारात्समासः\" \"तत्पुरुषः\", \"विभाषा\" इति सूत्रत्रयमधिकृतम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निष्कैवल्य शस्त्र का वर्णन है।", "tgt_text": "ನಿಷ್ಕೈವಲ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಾಕ್ಯಗಳ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠತೆಯು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन सर्वेषामपि वाक्यानां ब्रह्मनिष्ठत्वं सिध्यति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार याज्ञिक विधानों के प्रतिपादन के लिए ही ब्राह्मण साहित्य का उद्भव हुआ।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರ ಯಾಜ್ಞಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉದ್ಭವವಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಭಾಸವು ಯಾಕೆ ಇಲ್ಲ ?", "tgt_text": "सुषुप्ति में जगत्‌ का भान क्यों नहीं होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡು ವಿಧ.", "tgt_text": "द्विविधः ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ज्येष्ठकनिष्ठयोः वयसि ये यहाँ पदच्छेद है।", "tgt_text": "ज्येष्ठकनिष्ठयोः वयसि इति अत्र पदच्छेदः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - संज्ञा-परिभाषा-विधि-नियम-अतिदेश-अधिकारात्मकेषु षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಆರು ವಿಧದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ यह भी ज्ञान होना चाहिए जिस अर्थ से समस्यमान शब्दस्वरूप के विशेषणात्मक प्रधानीभूत की विशेष्यलिङ्कता होनी चाहिए।", "tgt_text": "तत्रेदमप्यवधेयं यदर्थेन समस्यमानस्य शब्दस्वरूपस्य विशेषणात्मकत्वात्‌ प्रधानीभूतस्य विशेष्यस्य स्वलिङ्गतेष्ठा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चक्रे - कृधातु से लिट्‌ लकार आत्मनेपद प्रथमपुरुषेकवचन में यह रूप बनता है।", "tgt_text": "चक्रे- कृधातोः लिटि आत्मनेपदे प्रथमपुरुषैकवचनम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत: दिक्शब्द यहाँ पूर्वपद है।", "tgt_text": "अतः दिक्शब्दः अत्र पूर्वपदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर किए गये कर्मों के धर्म तथा अधर्म नहीं होते हैं।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವಧಾರಣ ಅರ್ಥವಾದಾಗ ಯಾವತ್ ಈ ಅವ್ಯಯದ ಸುಬಂತದ ಸಮರ್ಥದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अवधारण अर्थ होने पर यावत इस अव्यय का सुबन्त के समर्थ के साथ समास संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्विपदात्मकम्‌ इदं सूत्रम्‌।", "tgt_text": "ये सूत्र दो पदवाला है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार वि यहाँ पर उदात्त स्वर है।", "tgt_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ’ವಿ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्र ने वज्र से वृत्र के हाथ पैर को काट दिया।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರದಿಂದ ವೃತ್ರನ ಕೈ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಷಂ ಭುಂಕ್ಷ್ವಾಇಲ್ಲಿ ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए विषं भुङ्क्ष्व यहाँ पर जहत्‌ लक्षणा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तद्यथा- चुम्बके लौहाकर्षणशक्तिरस्ति।", "tgt_text": "ಹೇಗೆಂದರೆ - ಚುಂಬಕವಾದ ಲೋಹದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಶಣ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಜೂಜುಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ದುಃಖಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "ये कितवाः भवन्ति तेषां स्त्रियः दुःखिताः भवन्ति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತನೋಮಿ - ತನ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ತನೋಮಿ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तनोमि- तन्‌-धातोः लटि उत्तमपुरुषैकवचने तनोमि इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ಆತ್ಮದ ಬುದ್ದಿಯಿಂದ ಆವರಣವನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आनात्मों में आत्मबुद्धि से आवरण बढ़ता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮಹತ್ವಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "ब्राह्मण ग्रन्थों के महत्त्व का वर्णन कीजिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರಿಯಾಮ್ (೭/೧) ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರವು ಆಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "यहाँ सूत्र में स्त्रियाम्‌ (7/1) अधिकार जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "ये प्रत्येक दो प्रकार से विभाजित होते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿವರಣೆ - ಹೇ ಸೂರ್ಯದೇವ ಮತ್ತು ವರುಣ ನಿಮ್ಮ ರಥದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿತವಾಗಿರುವ ನಿಮ್ಮ ಕುದುರೆಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಾಗಿಸಲಿ.", "tgt_text": "व्याख्या- हे मित्रावरुणौ वां युवाम्‌ अश्वासः अश्वाः सुयुजः सुष्ठु रथे युक्ताः सन्तः आवहन्तु ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನೀರು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಎರಡು ಬೇರೆಯೇ.", "tgt_text": "नीर तथा क्षीर दोनों ही भिन्न होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "9 आहुः रूपकिस धातु का है?", "tgt_text": "೯. ಆಹುಃ ಈ ರೂಪವು ಯಾವ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಆಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ में केवल सामस के अव्ययीभाव समास के विधायक और उससे सम्बन्धीकार्य विधायक सूत्रों का प्रतिपादन किया गया है।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಮಾಸದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ವಿಧಾಯಕ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बिले स्थापयित्वा बिलद्वारमाच्छाद्य निरुद्धवान्‌।", "tgt_text": "ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ದ್ವಾರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रत्यय ग्रहण करने पर तदन्ता: ग्राह्याः इस न्याय से तदन्त ग्रहण में चतुर्थ्यन्त होती है।", "tgt_text": "प्रत्ययग्रहणे तदन्ताः ग्राह्याः इति न्यायेन तदन्तग्रहणे चतुर्थ्यन्तम्‌ इति भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಮ, ದಮ, ಉಪರತಿ, ತಿತಿಕ್ಷಾ, ಶ್ರದ್ಧಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಾನ ಇವು ಆರು ಸಂಪತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शमः दमः उपरतिः तितिक्षा श्रद्धा समाधानम्‌ इति एतत्‌ शमादिषट्कम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चकारेण \"स नपुंसकम्‌\" इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ नपुंसकम्‌ इति पदं गृह्यते।", "tgt_text": "ಚಕಾರದಿಂದ \"ಸ ನಪುಂಸಕಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಪುಂಸಕಮ್ ಈ ಪದದ ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(वि.चू. ९८) ज्ञानसाधनानीन्द्रियाणि ज्ञानेन्द्रियाणि।", "tgt_text": "(ವಿ.ಚೂ. ೯೮) ಜ್ಞಾನಸಾಧನಾನೀಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार का वेदान्तियों का सिद्धान्त है।", "tgt_text": "वेदान्तिनां सिद्धान्तः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्त प्रत्यय की और क्तवतु प्रत्यय की निष्ठा संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಮತ್ತು ಕ್ತವತು ಪ್ರತ್ಯಯದ ನಿಷ್ಠಾ ಸಂಜ್ಞಾವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यज्ञ के प्रथम दिन ही यजमान पुरोहितों का अभिनन्दन करता है तथा दक्षिणा की प्रतिश्रुति देकर यज्ञ का नियोजन करता है।", "tgt_text": "यज्ञस्य प्रथमदिवसे एव यजमानः पुरोहितान्‌ अभिनन्दति अपि च दक्षिणायाः प्रतिश्रुतिं प्रदाय यज्ञे नियोजयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्त परे और स्वरित परे अनुदात्तके स्थान में अनुदात्तर आदेश हो जाता है।", "tgt_text": "ಉದಾತ್ತಪರ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತಪರವಾದಂತಹ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಸನ್ನತರದ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपासनादिभिः चित्तस्य एकाग्रता जायते।", "tgt_text": "उपासना आदि के द्वारा भी चित्त की एकाग्रता उत्पन्न होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समिधः समीपम्‌ इस लौकिकविग्रह में समिध्‌ ङस्‌ उप यह अलौकिक विग्रह होने पर “अव्यय विभक्ति'' इस सूत्र से अव्ययीभाव समास होने पर पर उपसमिध्‌ शब्द निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಸಮಿಧಃ ಸಮೀಪಮ್ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಮಿಧ್ ಜ್ಞಸ್ ಉಪ ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾದಾಗ \"ಅವ್ಯಯಂ ವಿಭಕ್ತೀ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸದಿಂದ ಉಪಸಮಿಧ್ ಶಬ್ದವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सोमयागे वाजपेययागः अन्यतमोऽस्ति।", "tgt_text": "ಸೋಮಯಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಯಪೇಯ ಇನ್ನೊಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस काल में हिरण्यरूप वाले रथ में बैठकर के हे वरुण हे मित्र तुम दोनों यज्ञ स्थल को प्राप्त होते हो।", "tgt_text": "तस्मिन्‌ काले हिरण्यरूपम्‌ अयःस्थूणम्‌ अयोमयशङ्कं गर्तं रथं हे वरुण हे मित्र युवां गर्तम्‌ आरोहथः यज्ञं प्राप्नुम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "होमे भोजने दाने दक्षिणायां श्रद्धा विधेया, श्रद्धया तत्फलवद्‌ भवतीत्यादयः विषयाः सन्तीति प्रथममन्त्रे उक्तम्‌।", "tgt_text": "ಹೋಮದಲ್ಲಿ, ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಾನ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ದೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಶ್ರದ್ದೆಯಿಂದಲೇ ಅವರು ಆ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ರೂಪದಿಂದ ನಿಂತು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಕ್ಷೀಣನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "जो इस प्रकार अन्तर्यामि रूप से स्थित मुझको नहीं जानते हैं वे मनुष्य क्षीण हो जाते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वरित संज्ञा विधायक सूत्र (समाहारः स्वरितः' है।", "tgt_text": "ಸ್ವರಸಂಜ್ಞಾವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ ಸಮಾಹಾರಃ ಸ್ವರಿತಃ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चतुर्थं शुल्वसूत्रं तु विशेषतः वेदिनिर्माणप्रकारं प्रतिपादयति।", "tgt_text": "चौथा शुल्वसूत्र तो विशेष रूप से वेदि निर्माण प्रकार का प्रतिपादन करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "39. श्रवण से तात्पर्य है छ: प्रकार के लिङ्गो का अद्वितीय वस्तु का तात्पर्यावधारण।", "tgt_text": "३९ . श्रवणं नाम षड्विधलिङ्गैः अशेषवेदान्तानाम्‌ अद्वितीयवस्तुनि तात्पर्यावधारणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३९. कर्मधारयसंज्ञा \"तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारयः\" इति सूत्रेण भवति।", "tgt_text": "37. कर्मधारयसंज्ञा, “तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारयः'' इस सूत्र से होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨. ಎಷ್ಟು ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿರುತ್ತವೆ?", "tgt_text": "२. कति स्त्रीप्रत्ययाः सन्ति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथा च अधिदैवतं त्रीणि रूपाणि भवन्ति ईश्वरः, हिरण्यगर्भः विराट्‌ च।", "tgt_text": "और अधिदैवत के तीन रूप होते हैं- ईश्वर, हिरण्यगर्भ तथा विराट।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन्द्रियों के वैकल्य के कारण इन्द्रियजन्य ज्ञान में भ्रम, प्रमाद आदि उत्पन्न होते हैं परन्तु इन्द्रियातीत ज्ञान किसी दूषित इन्द्रिय से नहीं होता है।", "tgt_text": "इन्द्रियाणां वैकल्यवशात्‌ इन्द्रियजन्यज्ञाने भ्रमप्रमादादिकं सम्भवति परन्तु इन्द्रियातीतं ज्ञानं न केनापि दुष्टेन इन्द्रियेण भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न च केवलं धनम्‌।", "tgt_text": "ಕೇವಲ ಧನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಝಯಂತದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವದಿಂದ ನಂತರವಿರುವ ಸಮಾಸಾಂತ ತದ್ಧಿತದ ಟಚ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थः - झयन्ताद्‌ अव्ययीभावात्‌ परः समासान्तः तद्धितः टच्‌ विकल्पेन भवति।।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वप्नावस्था में जाग्रत अवस्था नहीं होती है।", "tgt_text": "ಸ್ವಪ್ನ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿಯೂ ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಯಜುರ್ವೇದವೂ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು.", "tgt_text": "तस्मात्‌ यज्ञात्‌ यजुः अपि अजायत।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और कौन पाद कहलाये?", "tgt_text": "कौ च पादावुच्येते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಕರಣ, ನಿರುಕ್ತ, ಜ್ಯೋತಿಷ, ಶಿಕ್ಷಾ, ಕಲ್ಪ, ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸು ಎಂದು ಆರು ವೇದಾಂಗಗಳು.", "tgt_text": "व्याकरण, निरुक्त, ज्योतिष, शिक्षा, कल्प तथा छन्द ये छ: वेदाङ्ग होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्यष्टि के अभिप्राय से अज्ञान अनेक होते है।", "tgt_text": "व्यष्ट्यभिप्रायेण अज्ञानमनेकमित्युक्तम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "७. विग्रहलक्षणं किम्‌?", "tgt_text": "೭. ವಿಗ್ರಹದ ಲಕ್ಷಣವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो अविद्यावान होता है वह सकाम तथा विहित कर्मों को करता है।", "tgt_text": "यश्च अविद्यावान्‌ भवति स एव सकामो विहितानि कर्माणि करोति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अव्ययीभावे शरत्प्रभृतिभ्यः इत्यतः स्वीकृतस्य अव्ययीभावे इत्यस्य विभक्तिविपरिणामेन अव्ययीभावाद्‌ इति भवति।", "tgt_text": "ಅವ್ಯಯೀಭಾವದಲ್ಲಿ ಶರತ್ಪ್ರಭೃತಿಭ್ಯಃ ಇದರಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವುದು ಅವ್ಯಯೀಭಾವವಾದಾಗ ಇದರ ವಿಭಕ್ತಿ ವಿಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಾತ್ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ द्वे पदे स्तः।", "tgt_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಅಭ್ಯುದಯಫಲಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "कर्मभ्यः अभ्युदयफलानि केवलानि लभ्यन्ते ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्‌ मम मनः शुभसङ्कल्पं भवतु।", "tgt_text": "वह मेरा मन शुभसङ्कल्प वाला हो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद सूत्र में प्रथमानिर्दिष्ट होने पर पूर्व+सु इश सुबन्त का उपसर्जन संज्ञा होने पर पूर्व नियात होने पर पूर्व सु काय ङस्‌ होता है।", "tgt_text": "ಆಗ ಸ್ತ್ರೇ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಸು ಎಂಬ ಸುಬಂತದ ಉಪಸರ್ಜನಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವನಿಪಾತವಾದಾಗ ಪೂರ್ವ ಸು ಕಾಯ ಜ್ಞಸ್ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं मनसः बन्धकारणत्वं सिद्धम्‌।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಂಧಕಾರಣವು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्यष्टिकारणशरीराज्ञानोपहितं चैतन्यं प्राज्ञः।", "tgt_text": "ವ್ಯಷ್ಠಿ ಕಾರಣ ಶರೀರ ಜ್ಞಾನ ಉಪಹಿತಗಳಿಂದ ಚೈತನ್ಯವು ಪ್ರಾಜ್ಞವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और गुरुमुख से वेदान्तों के तात्पर्यनिर्धारणरूप श्रवण अभिन्न विचार ही आत्मसाक्षात्कार में हेतु होता है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುವಿನಿಂದ ವೇದಾಂತಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯನಿರ್ಧಾರಣರೂಪದ ಶ್ರವಣಭಿನ್ನವಾದಂತಹ ವಿಚಾರವೇ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीव-ब्रह्मणोः अभेदार्थः यैः उपनिषद्वाक्यैः सूचितः तानि महावाक्यानि इत्युच्यन्ते।", "tgt_text": "ಜೀವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಭೇದವಾದ ಅರ್ಥವು ಯಾವ ಉಪನಿಷತ್ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೊದಲೇ ಪುರುಷನ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು.", "tgt_text": "समस्त सृष्टी के पूर्व पुरुष उत्पन्न हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ, ನಿಪಾತಾಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದ, ಆದ್ಯುದಾತ್ತ ಇದು ಕೂಡ ಪ್ರಥಮ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे द्वे पदे स्तः, तत्र निपाताः इति प्रथमाबहुवचनान्तं पदम्‌, आद्युदात्ताः इत्यपि प्रथमाबहुवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जिस इष्टी से यज्ञ का आरम्भ होता है वह इष्टि प्रायणीय-इष्टि कहलाती है।", "tgt_text": "ಯಾವ ಇಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಜ್ಞದ ಆರಂಭವಾಗುವುದೋ, ಆ ಇಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಯಣೀಯ-ಇಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महाव्रत अनुष्ठान में विहित विधानों का वर्णन कहाँ है?", "tgt_text": "ಮಹಾವ್ರತನ ಅನುಷ್ಟಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಹಿತವಾದ ವಿಧಾನಗಳ ವರ್ಣನೆಯು ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "खिल शब्द का अर्थ होता है “परिशिष्ट' अथवा बाद में संकलित मन्त्र।", "tgt_text": "खिलशब्दास्यार्थो भवति 'परिशिष्टम्‌' अथवा पश्चात्सङ्कलितमन्त्राः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य नामकरणम्‌ अपि तेनैव भवति।", "tgt_text": "इसका नामकरण भी उससे ही होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ನಿಷೇಧ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇದನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अनुदात्तस्वरस्य निषेधः सूत्रेण अनेन विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಕಲ್ಪ ಇದೆಯೋ ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಿಭಾಷೆ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे या विभाषा वर्तते सा व्यवस्थितविभाषा वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए यहाँ पर लक्षणा स्वीकार की जाती है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वायव्यान्‌ रूप कैसे कथं सिद्ध हुआ?", "tgt_text": "वायव्यान्‌ इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಆದ ಪಾಪವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ जन्मनि निषिद्धं प्रमादात्‌ कृतं चेत्‌ तेन जन्यं पापं न भवतु इति वाञ्छति चेत्‌ प्रायश्चित्तानि विधीयन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂತರಿಕ್ಷವು ಸ್ರಾವಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭುವನದ ಹಿತದ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वः अन्तरिक्षं पिन्वते क्षरति । इरा भूमिः विश्वस्मै सर्वस्मै भुवनाय सर्वजगद्धिताय जायते समर्थाः भवति। कदैवमिति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "काम क्रोधादि की लघुता से शुद्धि की मात्रा का अनुमान लगाना चाहिए।", "tgt_text": "कामक्रोधादीनां लाघवेन शुद्धैः मात्रा अनुमीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಷಟ್ ಮಂತ್ರಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "जहां ऋग्वेद के अपेक्षा षट्‌ मन्त्र अधिक है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अग्निष्टोम याग की विशेष प्रशंसा ताण्ड्य ब्राह्मण में (६/३) प्राप्त होती है।", "tgt_text": "अमग्निष्टोमयागस्य विशिष्टप्रशंसा ताण्ड्यब्राह्मणे (६/३) प्राप्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किन्त दूसरे मन्त्र में कहते है - ` सहस्राणि सहस्रशो ये रुद्रा अधिभूम्याम्‌' (तैत्तिरीयसंहिता ४-५-११-५) , अर्थात्‌ पृथिवी पर हजारो रुद्र हैं।", "tgt_text": "किन्तु, अपरस्मिन्‌ मन्त्रे उच्यते- 'सहस्राणि सहस्रशो ये रुद्रा अधिभूम्याम्‌'(तैत्तिरीयसंहिता४-५-११-५), अर्थात्‌ पृथिव्यां सहस्रं रुद्राः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಜಪ-ನ್ಯೂಂಖ-ಸಾಮ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಾದಿಸ್ವರಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्र जपे न्यूङ्खेषु सामसु च उदात्तानुदात्तादिस्वरयुक्तानां मन्त्राणाम्‌ उच्चारणम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१. छान्दोग्योपनिषदि विद्यमानं महावाक्यं किम्‌?", "tgt_text": "1 छान्दोग्योपनिषद्‌ में विद्यमान महावाक्य क्या है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೭೪. \"ತದ್ಧಿತಾಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅಧಿಕಾರವು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗು ಇರುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "74. “तद्धिता” इस सूत्र का अधिकार कहाँ तक है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ पच्‌ धातु का “'ण्वुल्वृचौ'' इससे कर्ता में ण्वुल्‌ प्रत्यये होने पर अकादेश होने पर पाचकः रूप बना पाचकः इससे योग होने पर ओदन का षष्ठयन्त को प्राप्त होने पर षष्ठी समास प्रस्तुत सूत्र से निषेध होता है।", "tgt_text": "अत्र पच्धातोः \"ण्वुल्तृचौ\" इत्यनेन कर्तरि ण्वुलि अकादेशे पाचकः इति रूपम्‌। पाचकः इत्यनेन योगे ओदनस्य इति  षष्ठ्यन्तस्य प्राप्तः षष्ठीसमासः प्रस्तुतसूत्रेण निषिध्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಕರ್ಮ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೇ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "उस कर्म में अनाश्रित होकर के वह कर्म करना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैः सामान्यवचनैः ।", "tgt_text": "ಅವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಚನಗಳೆಂದು ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. \"ಯಜ್ಞಶಿಷ್ಟಾಶಿನಃ ಸಂತೋ ಮುಚ್ಯಂತೇ ಸರ್ವಕಿಲ್ಬಿಷೈಃ\".", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सन्दर्भेऽक्षरशोऽनुवादरूपेण गीतायाः श्लोकोऽयं द्रष्टव्यः- 'यज्ञाशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति विषये अस्मिन्‌ पाठे विस्तारेण आलोचना विद्यते।", "tgt_text": "ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಯಾವ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಪಾರುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "व्याख्या- स प्रजापतिः नः अस्मान्‌ मा हिंसीत्‌ मा बाधताम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्निहोत्रादि के ही कर्मस्वरूपाविशेष में नित्यों का अनुष्ठानायासदुःमात्र से उपक्षय, काम्यों का स्वर्गादि महाफलत्व अंगीकार करने पर इनकी कर्तव्यताधिक्य के असत्‌ होने से ये कभी भी उपपद्य हो सकते है।", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಗಳ ಕರ್ಮಸ್ವರೂಪಾವಿಶೇಷದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅನಾಯಾಸದುಃಖಮಾತ್ರದಿಂದ ಉಪಕ್ಷಯವಾದ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳ ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ಮಹಾಫಲತ್ವದ ಕಾಮ್ಯಗಳ ಅಂಗೇತಿಕರ್ತವ್ಯತಾದ್ಯಾಧಿಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಇದು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मवान, बुद्धिमान, मेधावी जिस मन से कार्य करते हैं, जिससे बुद्धिमान यथाविधि यज्ञ का सम्पादन करते हैं, और जो अपूर्व, सभी इन्द्रियों से पूर्व जिसकी रचना हुई, सभी प्राणियों में विद्यमान और पूज्य वह मेरा मन शुभ सङ्कल्प से युक्त हो।", "tgt_text": "ಕರ್ಮವಂತರು, ಬುದ್ಧಿವಂತರು, ಮೇಧಾವಿಗಳು ಯಾವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿತ್ತದೆಯೋ, ಇದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಯಥಾವಿಧಿ ಯಜ್ಞದ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಅಪೂರ್ವ, ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇದರ ರಚನೆಯಾಯಿತು, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಪೂಜ್ಯರಾಗಿರುವ ಆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಶುಭ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. सूर्य 7. इन्द्र और अग्नि।", "tgt_text": "6. सूर्यः। 7. इन्द्रः अग्निश्च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವನಿಪಾತ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರ \"ಸಪ್ತಮೀ ವಿಶೇಷಣೆ ಬಹುವ್ರೀಹೌ\", \"ನಿಷ್ಠಾ\", \"ವಾಽಽಹಿತಾಗ್ನ್ಯಾದಿಷು\" ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "बहुव्रीहि समास में पूर्वनिपात विधायक सूत्र “सप्तमी विशेषणे बहुव्रीहो'', “निष्ठा”, ““वाऽऽहिताग्न्यादिषु'' हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ङे इसके परे तुभ्यम्‌ यहाँ तकार से उत्तर आदि अच्‌ उकार को और मह्यम्‌ यहाँ पर मकार से उत्तर आदि अच्‌ अकार की प्रकृत सूत्र से उदात्त स्वर सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ङे इति परे तुभ्यम्‌ इत्यत्र तकारोत्तरस्य आदेः अचः उकारस्य मह्यम्‌ इत्यत्र मकारोत्तरस्य आदेः अचः अकारस्य च प्रकृतसूत्रेण उदात्तस्वरः सिध्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸಂಕಲ್ಪದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಫಲವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अस्यैव कामस्याभिव्यक्तिः सृष्टेः विभिन्नस्तरेषु प्रतिफलिता अभवत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्र, परा, अप, सम्‌, अनु, अव, निस्‌, निर्‌ दुस्‌, दुर, वि, आङ, नि, अधि, अपि, अति, सु, उत्‌, अभि, प्रति, परि, उप - ये प्रादयः है।", "tgt_text": "प्र, परा, अप, सम्‌, अनु, अव, निस्‌, निर्‌, दुस्‌, दुर, वि, आङ्‌, नि, अधि, अपि, अति, सु, उत्‌, अभि, प्रति, परि, उप - एते प्रादयः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಧರ್ಮದ ಕಾರಣವು ವೇದದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮಗಳು.", "tgt_text": "तथा धर्म के कारण वेदादिविहित काम्य कर्म होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विशेष - उदात्त निवृत्ति स्वर अपवाद भूत यह सूत्र है।", "tgt_text": "विशेषः - उदात्तनिवृत्तिस्वरापवादभूतम्‌ इदं सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्वन्‌-प्रत्यय के नकार की इत्‌ संज्ञा होती है, अतः क्वन्‌ प्रत्ययान्त अश्व शब्द ` जिनत्यादिर्नित्यम्‌' इस सूत्र के अनुसार से आद्युदात्त होता है।", "tgt_text": "ಕ್ವನ್-ಪ್ರತ್ಯಯದ ನಕಾರವು ಇತ್-ಸಂಜ್ಞಕವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ವನ್-ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತವಾದ ಅಶ್ವಶಬ್ದವು \"ಞ್ನಿತ್ಯಾದಿರ್ನಿತ್ಯಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "4. विधेम इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌।", "tgt_text": "4. विधेम ये रूप कैसे सिद्ध होगा?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए ही श्रीमान आनन्दगिरि द्वारा बनाई टीका के “मन आदि का जो प्रवर्तक है क्या वह विशेष है इस प्रश्‍न की विशेषता ही विशेष उत्तर' है ऐसा कहा गया है।", "tgt_text": "अत एव श्रीमदानन्दगिरिणा कृतायां टीकायां 'मन आदीनां यः प्रवर्तकः स किं विशेष इति प्रश्नस्य निर्विशेषता एव विशेष इति उत्तरम्‌' इति उक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾ: ವಿಷಂ ಭುಂಕ್ಷ್ವಾ.", "tgt_text": "यथा- विषं भुङ्क्ष्व ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किन्तु पशुयाग में होता केवल याज्य मन्त्रों का उच्चारण करता है।", "tgt_text": "किन्तु पशुयागे होता केवलं याज्यमन्त्रान्‌ उच्चारयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೂ ಅಜ್ಞಾನದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಸ್ವಂತದ್ದೇ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ.", "tgt_text": "फिर अज्ञान के कारण आत्मा इसे स्वयं का मानता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तीसरे प्रपाठक में चार होताओं के चित्त में उपयोगी मन्त्रों का सङ्ग्रह है।", "tgt_text": "ತೃತೀಯ ಪ್ರಪಾಠಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೋತೃಗಳ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗೀ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೂ ಇದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत्तरार्थे तु मित्रावरुणसूक्तम्‌ आलोचितम्‌।", "tgt_text": "ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಾವರುಣಸೂಕ್ತವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विशेष - यहाँ सुब्रह्मण्या + ओम्‌ इस अवस्था में स्वरित के और उदात्त के स्थान में एकादेश उदात्तेनोदात्तः' इस सूत्र से एकादेश में उदात्त स्वर नहीं होता है, उस सूत्र में “अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः' इस सूत्र से अनुदात्तस्य इस पद की अनुवृति होने से उस सूत्र से उदात्त के और अनुदात्त के स्थान में ही उदात्त एकादेश होता है।", "tgt_text": "विशेषः - अत्र सुब्रह्मण्या + ओम्‌ इत्यवस्थायां स्वरितस्य उदात्तस्य च स्थाने एकादेश उदात्तेनोदात्तः इति सूत्रेण एकादेशे उदात्तस्वरः न भवति, तस्मिन्‌ सूत्रे \"अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः' इति सूत्रात्‌ अनुदात्तस्य इति पदस्य अनुवर्तनात्‌ तेन सूत्रेण उदात्तस्य अनुदात्तस्यैव च स्थाने उदात्तः एकादेशः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूक्त में पांच मन्त्र विद्यमान है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूक्ते पञ्च मन्त्राः विद्यन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ವಾಹಣೇ ಅಶ್ವಾನ್ಯುಯುಜೇ ಹಿ ಬಭ್ರೂನ್ಸೋ ಅಗ್ನೇರಂತ್ಯೈ ವೃಷಲಃ ಪಪಾದ ।।", "tgt_text": "पूर्वाह्ने अध्रान्युयुजे हि ब॒भ्रून्त्सो अग्नेरन्ते वृषलः पपाद ॥ ११ ॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುವಾಗ \"ಸುಪೋಧಾತುಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಜ್ಞಸ್ ಮತ್ತು ಸು ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ರಾಜನ್ ಪುರುಷ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समुदाय की प्रातिपदिक संज्ञा होने पर “सुपोधातुप्रातिपदिकमे'' इससे सुप्‌ का ङस्‌ और सु प्रत्यय का लोप होने पर राजन्‌ पुरुष होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे श्रृंगार रस हमारे मन को प्रसन्न कर सकता है, वैसे अन्य रस प्रभावित नहीं कर सकते।", "tgt_text": "ಶೃಂಗಾರರಸವು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವಂತೆಯೇ, ಇತರ ರಸಗಳು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए निवर्तित बाह्येन्द्रियवाले मन से श्रवणादिव्यतिरिक्त विषयों में बार बार दोषदर्शन करने से जो उपरमण निवृत्ति होती है वह ही उपरति कहलाती है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಿವರ್ತಿತವಾದ ಬಾಹ್ಯೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಶ್ರವಣಾದಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಿಷಯಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ದೋಷದರ್ಶನದಿಂದ ಉಪರಮಣವು ನಿವೃತ್ತಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಷ್ಟಿಕಾರಣಶರೀರ ಅಜ್ಞಾನನೋಪಹಿತ ಚೈತನ್ಯ ಪ್ರಾಜ್ಞದಿಂದ , ವ್ಯಷ್ಟಿಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರ ಅಜ್ಞಾನೋಪಹಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ವ್ಯುಷ್ಟಿಸ್ಥೂಲಶರೀರ ಅಜ್ಞಾನೋಪಹಿತ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ವಿಶ್ವದಿಂದ ತುರೀಯ ಚೈತನ್ಯ ಅಂದರೆ ಪ್ರಾಜ್ಞ  ತೈಜಸವಿಶ್ವದ ಆಧಾರಭೂತ ಚೈತನ್ಯ ಭೇದದಿಂದ ಅವಭಾಸವಾದ ತ್ವಂ ಪದದ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "व्यष्टिकारणशरीर अज्ञानोपहित चैतन्य प्राज्ञ से,व्यष्टिसृक्ष्मशरीर अज्ञानोपहित तेज से, व्युष्टिस्थूलशरीर अज्ञानोपहित चैतन्य से विश्व से तुरी चैतन्य अर्थात्‌ प्राज्ञ तैजसविश्व का आधारभूत चैतन्य भेद से अवभासमान त्वं पद का वाच्यार्थ होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಾವ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕವಿತೆಯು ಎಷ್ಟು ಹಳೆಯದೋ, ಉಪಮಾ ಅಲಂಕಾರವೂ ಅಷ್ಟೇ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "काव्यसंसारे कविता यावती प्राचीना वर्तते उपमालङ्कारः अपि तावान्‌ एव प्राचीनः वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ के लिए उदाहरण जैसे - गोधूमाः।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗೆ - ಗೋಧೂಮಾಃ"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यत्तु मन्यसे- स्वयम्‌ अव्याप्रियमाणोऽपि आत्मा संनिधिमात्रेण करोति।", "tgt_text": "जैसे मानते हैं कि स्वयम्‌ अव्यावृत भी आत्मा संनिधि करती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಹಳವಾದ ಯುಗ ಪೂರ್ವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಒಂದು ಜಲ ಸಮೂಹದಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತವು ಇತ್ತು.", "tgt_text": "बहुत युग पूर्व सम्पूर्ण सृष्टि एक महान जल समूह से व्याप्त थी।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಷಷ್ಥೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "अपि च षष्ठ्यैकवचने ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण -दामा, बहुयज्वा।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ದಾಮಾ, ಬಹುಯಜ್ವಾ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं सूत्रार्थो भवति - \"अचक्षुः पर्यायाद्‌ अक्षिशब्दात्‌ समासान्तः तद्धितसंज्ञकः अच्प्रत्ययो भवति इति।", "tgt_text": "ಹೀಗೆಯೇ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಅಚಕ್ಷುಃ ಪರ್ಯಾಯದಿಂದ ಅಕ್ಷಿ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸಮಾಸಾಂತ ತದ್ಧಿತಸಂಜ್ಞಕ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समाधौ अपि तथा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "12. स होवाच... इस कथा अंश की व्याख्या करो।", "tgt_text": "೧೨. ಸ ಹೋವಾಚ..... ಈ ಕಥೆಯ ಅಂಶದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದ ಭಾನವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन च आत्मस्वरूपस्य भानं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರೂಢಿಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಾವಾಚಕ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಸುಬಂತಗಳು ಜಾತಿವಾಚಕ ಸುಬಂತಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "रूढ्या प्रशंसावाचकैः समानाधिकरणैः सुबन्तैः जातिवाचकं सुबन्तं समस्यते , स च तत्पुरुषसंज्ञको भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसका यह तात्पर्य है की यज्ञीय कार्यों में श्रद्धा की अत्यन्त आवश्यकता है।", "tgt_text": "ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯವು ಹೀಗೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಯಜ್ಞೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ದೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "महाभाष्य में ऋग्वेद की इक्कीस शाखा का निर्देश है।", "tgt_text": "महाभाष्ये ऋग्वेदस्य एकविंशतिः शाखाः निर्दिष्टाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुमान के द्वारा तथा शब्द प्रमाण के द्वारा ही वह जाना जा सकता है।", "tgt_text": "अनुमानेन शब्दप्रमाणेन वा ज्ञातम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतेषु प्रपाठकेषु काम्य-इष्टि-राजसूय-अग्निचितिप्रभृतीनां विस्तृतं विवरणमस्ति।", "tgt_text": "इन प्रपाठको में काम्य, इष्टि, राजसूय, अग्निचित, आदि का विस्तृत विवरण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಹು ವಿಧವಾದ ಔಷಧಿಗಳ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಮರಗಳ ಪ್ರಶಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.", "tgt_text": "अनेक प्रकार की औषधियों का तथा अनेक पेड़ों की प्रशंसा में भी अनेक मन्त्र यहाँ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "धने सति के सम्पद्यन्ते?", "tgt_text": "धन के होने पर क्या होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವನು ಸಾರಥಿಯಂತೆ ಯಾಗರಥವನ್ನು ಓಡಿಸುಕೊಂಡು ಅಭೀಷ್ಟ ದೇವತೆಗಳ ಯಾಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡುಬರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "स सारथिरिव यागरथं चालयन्‌ अभीष्टान्‌ देवान्‌ यागस्थानमावहति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पदार्थविज्ञानदृष्ट्या अपि यास्केन एतत्‌ प्रमाणितम्‌- सूर्यरश्मिः काचं मणिं वा भित्त्वा शुष्कतृणस्य उपरि पतति चेत्‌ अग्निः उत्पद्यते।", "tgt_text": "पदार्थ विज्ञान की दृष्टि से भी यास्क ने ये प्रमाणित किया है - सूर्य की रश्मि काँच या मणि का भेदन कर शुष्कतृण के उपर गिरती है तो अग्नि उत्पन्न होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "9. वायुशब्दात्‌ यत्प्रत्ययः, ततः द्वितीयाबहुवचनम्‌।", "tgt_text": "೯. ವಾಯುಶಬ್ದದಿಂದ ಯತ್ ಪ್ರತ್ಯಯ, ದ್ವಿತೀಯಾಬಹುವಚನದ ರೂಪ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत: इन सूत्रों के अपाणिनीय होने पर भी पाणिनीय प्रमाण के द्वारा इनको आश्रित किया जाता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರಗಳು ಅಪಾಣಿನೀಯವಾದಾಗ ಪಾಣಿನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ದ್ವಾರ ಇವುಗಳ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ समासिक दोनों पदों के उत्तर पद का पुरुष पद का अर्थ ही प्रधान है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯಮಾನವಾದ ಪದಗಳ ಉತ್ತರ ಪದದ ಪುರುಷ ಪದದ ಅರ್ಥವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे यहाँ सूत्र का अर्थ होता है - शकटि शकटी शब्दों के अक्षर - अक्षर को क्रम से उदात्त होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ-ಶಕಟಿ ಶಕಟ್ಯೋಃ ಶಬ್ದಗಳ ಅಕ್ಷರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण -इस सूत्र के धातु के अवयव के लुक का उदाहरण होता है “'पुत्रीयति”।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ಧಾತುವಿನ ಅವಯವದ ಲುಕ್ ನ ಉದಾಹರಣೆ ಆಗುತ್ತದೆ \"ಪುತ್ರೀಯತಿ\"."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದು ಹೇಗೆಂದರೆ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ದೇಹಾದಿಸಂಘಾತಾಭಿಮಾನದ ರಾಗದ್ವೇಷಾದಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮ ತತ್ಫಲಾನುಭವವು, ಹಾಗೆಯೇ ಅತೀತವಾದ ಅತೀತವಾಗದ ಜನ್ಮದಿಂದ ಎಂದು ಅನಾದಿ ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಂಸಾರವು ಅತೀತದಿಂದ ಮುಂದೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "जैसे इस जन्म में देहादिसङ्गाताभिमानरागद्वेषादि करने पर धर्म तथा अधर्म तत्फलानुभव, तथा अतीत में अतीत जन्म में अनादिविद्याकृत संसार अतीत अनागत अनुमेय होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन का शम किया जाता है।", "tgt_text": "मनसः शमः क्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और भी यहाँ अक्ष-शब्द से उस शब्द के स्वरूप का ही ग्रहण है।", "tgt_text": "ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷ ಶಬ್ದದಿಂದ ಆ ಶಬ್ದದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अव्ययीभावे चाकाले इति सूत्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "अव्ययीभावे चाकाले इस सूत्र की व्याख्या कीजिये।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार वही निश्चित रूप से वैयाकरण है जो लक्षण जानता है, अर्थ जानता है और लक्ष्य जानता है और लक्षण से लक्ष्य का संस्कार करता है।", "tgt_text": "एवमेव स एव खलु वैयाकरणः यः लक्षणं जानाति, अर्थं जानाति, लक्ष्यं च जानाति, लक्षणेन लक्ष्यस्य संस्कारं च करोतीति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्मीये देहादिसङ्काते अहंप्रत्ययः गौणः ।", "tgt_text": "ಆತ್ಮೀಯ ದೇಹಸಂಕಾತದಲ್ಲಿ ಅಹಂ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಗೌಣವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "देवों का निवास स्थान विषय में निरुक्त में क्या कहा गया है ?", "tgt_text": "देवानां निवासस्थानविषये निरुक्ते किम्‌ उक्तम्‌ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ನಿಗದ ಎಂದರೇನು? ಯಾವುದು ನಿಗದ ?", "tgt_text": "अथ यह निगद क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गीतिप्रधान सामवेद का भी अग्न आयाहि वीतये इति अग्नि के आह्वान से ही आरम्भ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "गीतिप्रधानस्य सामवेदस्यापि अग्न आयाहि वीतये इति अग्नेः आह्वानपर आरम्भो लभ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सामवेद संहिता साहित्य चारों संहिताओ में साम संहिता परम गौरव शालिनी है।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕು ಸಂಹಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ ವೇದದ ಸಂಹಿತೆಯು ಪರಮ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11.5.11 ) पञ्चदशीकारों के मत में तत्त्वम्पदार्थनिरूपण विद्यारण्य स्वामी नें पञ्चदशी के महावाक्य विवेक प्रकरण में कहा है “एकमेवाद्वितीयं सन्नामरूपविवर्जितम्‌।", "tgt_text": "ಪಂಚದಶೀ ಕಾರರ ಮತದಲ್ಲಿ ತತ್ವ ಪದಾರ್ಥದ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪಂಚದಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾವಾಕ್ಯವಿವೇಕ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ - \"ಏಕಮೇವಾಡ್ವಿತೀಯಂ ಸನ್ನಾಮರೂಪವಿವರ್ಜಿತಮ್\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "घनश्यामः रूप को सिद्ध कोजिये ।", "tgt_text": "ಘನಶ್ಯಾಮಃ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदा अर्थेषु कर्मसु च नानुषज्जते।", "tgt_text": "तब उसकी अर्थ तथा कर्म में प्रीति नहीं होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेषां कतिपयांशा एव गद्यात्मकाः सन्ति, किन्तु ब्राह्मणग्रन्थाः सर्वथा गद्यात्मका एव भवन्ति।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥವು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದಲೂ ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः मोक्ष की दशा में भी वृत्ति के विद्यमान होने पर भी एक ही अद्वितीय तत्व अनुपपन्न होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಮೋಕ್ಷದ ದಶೆಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿಯು ವಿದ್ಯಮಾನವಾದಾಗ ಒಂದೇ ಅದ್ವಿತೀಯ ತತ್ವವು ಅನುಪಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾಕೆಂದರೆ  ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೇಗೆ ವೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆ ವೇದಗಳಿಗೆ  ಹೊರತಾದ ಸ್ಮೃತಿ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "क्योंकि यह प्रमाण जैसे वेद में प्रयुक्त दिखाई देता है, वैसे ही वेद से बाहर स्मृति शास्त्र में भी।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಕರ್ಮ ದೇವಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "जो की कर्म देवों से श्रेष्ठ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಾತ್ಪರ್ಯ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಲು ಲಿಂಗ ಎನ್ನುವೆನ್ನುವುದು ತಾತ್ಪರ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕಲಿಂಗವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तात्पर्यनिर्णयाय लिङ्गम्‌ इति तात्पर्यनिर्णायकलिङ्गम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह पत्नी मेरे परिवार की विशेष रूप से सेवा करती थी।", "tgt_text": "सा अस्मदीयेभ्यः विशेषेण सेवां कुर्वती आसीत्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ अक्षसूक्त के चौदहवे मन्त्र को पास के प्रति जुआरी ने प्रार्थना की है।", "tgt_text": "ततः अक्षसूक्तस्य द्वादशचतुर्दशयोः मन्त्रयोः अक्षान्‌ प्रति कितवानां प्रार्थनाज्ञापनम्‌ अस्ति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಶುಕ್ಲ ಘಟ ಅಂದರೆ (ಬಿಳಿಯ ಘಟ) ಇಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ ಶಬ್ದದ ಶುಕ್ಲಗುಣ ರೂಪವೇ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जैसे शुक्ल: घट: (सफेद घड़ा) यहाँ पर शुक्ल शब्द का शुक्लगुणरूप वाच्यार्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बुद्धि आदि में जो आनन्द प्रतीत होता है अथव प्रतिबिम्ब के द्वारा अवस्थित होता है।", "tgt_text": "ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆನಂದವು ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಿಂದ ಅವಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अर्थशब्देन सह समासे तावद्‌ द्विजायायं द्विजार्थः सूपः, द्विजार्था यवागूः, द्विजार्थं पयश्चेति तदुदाहरणानि।", "tgt_text": "अर्थशब्द के साथ समास में तावत्‌ द्विजायायं द्विजार्थः सुपः, द्विजार्था यवागू: द्विजार्थं पयः आदि इसके उदाहरण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यादृशं हि सुललितं देववाण्याः शास्त्रीयं विवेचनं तत्र दृश्यते, नान्यत्र तादृशं क्वापि विलोक्यते।", "tgt_text": "ಎಷ್ಟು ಸುಲಲಿತ ದೇವವಾಣಿಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆಯೋ , ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಸುಲಲಿತೆಯು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“ऋक्पूरब्धू: पथामानक्षे”' सूत्र की व्याख्या करो?", "tgt_text": "\"ऋक्पूरब्धूपथामानक्षे\" इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रवणमननाभ्याम्‌ अवधारिते निःसन्दिग्धे ब्रह्मविषये स्थापितस्य चित्तस्य यदेकतानत्वम्‌ एकाकारवृत्तिप्रवाहः तदेव निदिध्यासनम्‌ ।", "tgt_text": "श्रवण तथा मनन के द्वारा निःसन्दिग्ध ब्रह्म विषय में स्थापित चित्त का यदेकतानत्व एकाकार वृत्तिप्रवाह ही निदिध्यासन होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ನಂತರ ಬರುವ ಯಾತಿ ಇದರ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अतः तस्मात्‌ परस्य याति इति अनुदात्तं न भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सन्दर्भे भारतीया विद्वांसो नाटकानामुदयः वेदस्थितसूक्तमूलकः एव इत्याहुः।", "tgt_text": "इस सन्दर्भ में भारतीय विद्वानों ने नाटको का उदय वेद में स्थित सूक्तमूल ही बताया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಯಸಿ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "वयसि अर्थे ज्येष्ठकनिष्ठयोः शब्दयोः अन्त्यस्य स्वरस्य उदात्तत्वं केन सूत्रेण?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रमेयगत असम्भावना मनन से निवृत्त होती है।", "tgt_text": "प्रमेयगता असम्भावना च मननेन निवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह ही अलग प्रकार से- आत्यान्तिक संसारनिवृत्ति तथा ब्रह्मप्राप्तिलक्षणा होती हे।", "tgt_text": "तदेव प्रकारान्तरेण कथ्यते - आत्यन्तिकी संसारनिवृत्तिः ब्रह्मप्राप्तिलक्षणा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चित्तशुद्धि ही आत्मशुद्धि कहलाती है।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಯನ್ನೇ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तब उसकी दुर्दशा को देखकर के अपने मनुष्य भी करुणा नही करते हैं, और उसकी रक्षा नही करना चाहते हैं।", "tgt_text": "ಆಗ ಅವಳ ದುರ್ದಶೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ತನ್ನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಕರುಣೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಹುವ್ರೀಹೌ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಪೂರ್ವಪದಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಪದಮ್ ಈ ಎರಡು ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "बहुव्रीहो प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की यहाँ अनुवृति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "छन्द:पादौ तु वेदस्य *छन्द' इस पद की इस प्रकार की व्युत्पत्ति है - छन्दयति (पृणाति) इति छन्दों वा छन्दयति ( आह्लादयति) इति छन्द्‌ः अथवा छन्द्यते अनेनेति छन्दः।", "tgt_text": "छन्दःपादौ तु वेदस्य'। “छन्दः' इत्येतस्य पदस्य इयं व्युत्पत्तिः - छन्दयति (पृणाति) इति छन्दो वा छन्दयति (आह्लादयति ) इति छन्दः अथवा छन्द्यते अनेनेति छन्दः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“विशेषणं विशेष्येण बहुलम्‌'' इससे ही सिद्ध होने पर “उपमानानि सामान्यवचनैः'' इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\" विशेषणं विशेष्येण बहुलम्‌ \" इत्यनेन एव सिद्धे \" उपमानानि सामान्यवचनैः \" इति सूत्रं  किमर्थम्‌ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಾಂಖಾಯನ ಶಾಖೆ. ಈ ಶಾಖೆಯ ಸಂಹಿತೆಯು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "शाङ्ख्यायनशाखा। अस्याः शाखायाः संहिता तु अनुपलब्धाऽस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा इन्द्रः सोमरसं पिबति, युद्धं करोति, वृत्रं हन्ति, अश्वं चालयति।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಇಂದ್ರನು ಸೋಮರಸವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವನೋ, ಯುದ್ಧಮಾಡುವನೋ, ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲವನೋ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಚಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವನೋ ಹಾಗೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे द्वे पदे स्तः।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಸ್ಯ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जैसे समासस्य इस सूत्र से अन्त उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ते द्वे अपि सुषुप्तौ न स्तः।", "tgt_text": "और ये दोनों सुषुप्ति अवस्था में नहीं होती हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಣವೇ ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನವೇ ಆಗದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ ವಿಷಯದ ಆಸಕ್ತಿಯು.", "tgt_text": "उसका हेतु निषिद्ध कर्मों का अनुष्ठान होता है तथा दूसरा हेतु विषयासक्ति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಳಿದ ತ್ರಿಪಾದವು ವಿನಾಶ ರಹಿತವಾಗಿ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अवशिष्ट त्रिपाद्‌ विनाश रहित स्वप्रकाश स्वरूप में स्वर्गलोक में विद्यमान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदुक्तं विवेकचूडामणौ ।", "tgt_text": "ಇದು ವಿವೇಕ ಚೂಡಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उच्यते कर्महेतुर्हि कामः।", "tgt_text": "तो कहते हैं कि काम ही कर्म का हेतु होता हैं ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इयमेव भागत्यागलक्षणा जहदजहल्लक्षणा उच्यते।", "tgt_text": "ಇದೇ ಭಾಗ ತ್ಯಾಗ ಲಕ್ಷಣಾ ಜಹತ್ ಮತ್ತು ಅಜಹತ್ ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಜಿತಾತ್ಮಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಾಂತ ಅಂತಃಕರಣವು ಯಾರದ್ದೋ ಅದು ಪ್ರಾಶಾಂತಾತ್ಮಾ |", "tgt_text": "एवं जितात्मा प्रशान्तं च अन्तःकरणं यस्य स प्रशान्तात्मा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एना इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌।", "tgt_text": "ಏನಾ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्मणः जगज्जन्मादिकारणत्वे श्रुतिः प्रमाणम्‌।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮನ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಜನ್ಮಾದಿ ಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಶೃತಿಯು ಪ್ರಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अपि च भगवता श्रीकृष्णेन श्रीमद्भगवद्गीतायां कथ्यते “द्वाविमो पुरुषो लोके क्षरश्चाक्षर एव च।", "tgt_text": "और भगवान्‌ श्री कृष्ण ने श्रीमद्भगवद्गीता में कहा है- “द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಅಗ್ನಿನಾ ರಯಿಮಶ್ನವತ್/ ಪೋಷಮೇವ ದಿವೇದಿವೇ ।", "tgt_text": "तथाहि आम्नातम्‌ - 'अग्निना रयिमश्नवत्‌/ पोषमेव दिवेदिवे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सामान्यतः समासस्य पञ्च भेदा इति वक्तुं शक्यन्ते, ते च - केवलसमासः, अव्ययीभावसमासः, तत्पुरुषसमासः, बहुव्रीहिसमासः, द्वन्द्वसमासः चेति।", "tgt_text": "सामान्यतः समास के पाँच भेद होते हैं यह कह सकते हैं और वे है-केवल समास, अव्ययीभावसमास, तत्पुरुषसमास, बहुव्रीहि समास और द्वन्द समास होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसमें चार अध्याय है।", "tgt_text": "अस्य चत्वारोऽध्यायाः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಶತು ಶಿತ್ ಇದರಿಂದ ತಿಂಗ್ಶಿತ್ಸಾರ್ವಧಾತುಕಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಾರ್ವಧಾತುಕ ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ಕರ್ತರಿ ಶಪ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಶಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆದಾಗ ಪಚ್ ಶಪ್ ಅತ್ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः शतुः शित्त्वात्‌ तिङ्शित्सार्वधातुकम्‌ इति सूत्रेण सार्वधातुकसंज्ञायाम्‌, कर्तरि शप्‌ इति सूत्रेण शप्प्रत्यये सति पच्‌ शप्‌ अत्‌ इति जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ईशानः - ईश्‌-धातु से शानच प्रत्यय होने पर प्रथमा एकवचन में ईशन यह रूप बनता है।", "tgt_text": "ಈಶಾನಃ - ಈಶ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कृत्तद्धित, समास, सनाद्यन्त, एकशेष।", "tgt_text": "कृत्तद्धितसमास-सनाद्यन्तैकशेषरूपाः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तृतीयेत्यस्य सुबन्तम्‌ इत्यस्य विशेषणत्वात्‌ तदन्तविधौ तृतीयान्तं सुबन्तमिति लभ्यते।", "tgt_text": "ತೃತೀಯಾ ಇದರ ಸುಬಂತದ ವಿಶೇಷಣದಿಂದ ತದಂತವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾಂತ ಸುಬಂತವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रजास्विति प्र-जासु यस्मात्‌ ।", "tgt_text": "प्रजास्विति प्र-जासु यस्मात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "साम में प्रतिष्ठित है।", "tgt_text": "ಸಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಂದತಿ - ವಿದ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ (ವೈದಿಕ) ಜರತಃ - ಜೃ- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विन्दति - विद्‌ - धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने ( वैदिकम्‌ )  जरतः - जृ - धातोः शतृप्रत्यये षष्ठ्यैकवचने ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस पाठ को पढ़कर आप सक्षम होंगे : ० विविध आरण्यको के विषय में जान पाने में; ० उपनिषदों का सामान्य रूप से परिचय प्राप्त कर पाने में; ० आरण्यकों के नामकरण की सार्थकता को समझ पाने में; और ० केन उपनिषद्‌ और छान्दोग्य उपनिषद्‌ का परिचय जान पाने में।", "tgt_text": "इमं पाठं पठित्वा भवान्‌ विविधानाम्‌ आरण्यकानां विषये ज्ञातुं प्रभवेत्‌। उपनिषदां सामान्यरूपेण परिचयं प्राप्तुं शक्नुयात्‌। आरण्यकानां नामकरणस्य सार्थकतां जानीयात्‌। केनोपनिषदः छान्दोग्योपनिषदः च विशेषतया परिचयं प्राप्स्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(೮.೩) \"ಅಕ್ಷ್ಣೋಽದರ್ಶನಾತ್, ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಅಚಕ್ಷು ಪರಿಯಿಂದ ಅಕ್ಷ್ಣ ಸಮಾಸಾಂತ ತದ್ಧಿತ ಸಂಜ್ಞಕಕ್ಕೆ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "(८.३) \"अक्ष्णोऽदर्शनात्‌, सूत्रार्थः - अचक्षुः पर्यायाद्‌ अक्ष्णः समासान्तः तद्धितसंज्ञकः अचप्रत्ययो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे ज्नित्यादिर्नित्यम्‌ इत्यस्मात्‌ सूत्राद्‌ आदिरिति अनुवर्तते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಿತ್ಯಾದಿರ್ನಿತ್ಯಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದಿಃ ಎಂಬ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "` आमन्त्रितं पूर्वमविद्यमानवत्‌' इस सम्पूर्ण सूत्र की यहाँ पर अनुवृति आती है।", "tgt_text": "'आमन्त्रितं पूर्वमविद्यमानवत्‌' इति सम्पूर्णमपि सूत्रम्‌ अत्र अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन तीनों सवनों का नाम यथाक्रम प्रातःसवन, माध्यन्दिनसवन, तृतीयसवन है।", "tgt_text": "ಈ ಸವನಗಳ ಹೆಸರು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ, ಪ್ರಾತಃಸವನ, ಮಾಧ್ಯಂದಿನ ಸವನ ಮತ್ತು ಸಾಯಂ ಸವನ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಅಮೃತತ್ವ ಅಂದರೆ ದೇವತ್ವದ ಈಶಾನ - ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "उत अपि चामृतत्वस्य देवत्वस्यायम्‌ ईशानः स्वामी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ- ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11.3.1 ) प्रज्ञानशाब्दार्थ पुरुष चक्षु द्वारा निर्गत जिस अन्तःकरणवृत्त्युपहित चैतन्य से दर्शन योग्य रूपादि को देखता है, वैसे ही श्रोत्र इन्द्रिय के द्वारा निर्गत जिस अन्तः करणवृत्युपहित चैतन्य से शब्दों का श्रवण होता है।", "tgt_text": "೧೧.೩೧.೧) ಪ್ರಜ್ಞಾನ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ - ಪುರುಷ ಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಯಾವ ಅಂತಃಕರಣ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಹಿತವಾದ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ನೋಡಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೋತೃ ಇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ಹೋದ ಯಾವ ಅಂತಃಕರಣ ವೃತ್ತಿಯ ಉಪಹಿತ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಶಬ್ದಗಳ ಶ್ರವಣವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಗಳ ಅರ್ಥಜ್ಞಾನವು ವೇದಾಂಗಗಳ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वेदों का अर्थ ज्ञान वेदाङ्गज्ञानपूर्वक ही सम्भव होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः सूत्रार्थः भवति- गुणवचनेषु उत्तरपदेषु विस्पष्टादीनां पूर्वपदानां प्रकृतिस्वरः भवति इति।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿದೆ - ಗುಣವಚನಗಳೆಂಬ ಉತ್ತರಪದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಪಷ್ಟಾದೀನಾಂ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪದಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರಗಳಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वि इत्यतः परम्‌ अचक्षयदिति तिङन्तस्य तिङः इत्यनेन निघातः।", "tgt_text": "’ವಿ’ ಇದರ ಮುಂದಿರುವ ’ಅಚಕ್ಷಯತ್’ ಎಂಬ ತಿಙಂತದಲ್ಲಿ \"ತಿಙ್ಙತಿಙಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಿಘಾತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆರಣ್ಯಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಬೋಧಕ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ ಇದು ಇದರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आरण्यक विज्ञान के विशिष्ट ज्ञान का अथवा अध्यात्म ज्ञान का बोधक ग्रन्थ है यह भी इससे ही जाना जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಭುಕ್ತವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಭುಕ್ತವಾದದ್ದು ಆತ್ಮವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "अभोक्ता आत्मा भोक्ता हो जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु, अक्षक्रीडा के बाद वह ही अनुकूल स्त्री परित्यक्ता होती है।", "tgt_text": "ಆದರೆ, ಅಕ್ಷಕ್ರೀಡೆಯ ನಂತರ ಅದೇ ಅನುಕೂಲ ಸ್ತ್ರೀ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमिदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"प्रत्ययः\" (१/१) इति अधिकारः \"परश्च\" इति अधिकारः च अत्र आगच्छति।", "tgt_text": "“'प्रत्ययः'' (1/1) यह अधिकार और ““परश्च'' यह अधिकार यहाँ आता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एव \"आकडारादेका संज्ञा\" इति सूत्रस्याधिकारे अस्य सूत्रस्य पाठो न विहितः ।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ \"ಆಕಡಾರಾದೇಕಾ ಸಂಜ್ಞಾ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಸೂತ್ರದ ಪಾಠವು ವಿಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकस्मिन्‌ पक्षे प्रातः सूर्योदयात्‌ प्राक्‌ होमः विधेयः, तेषां नये तथा न क्रियते चेत्‌ आदित्यः आहुतिं न स्वीकरोति।", "tgt_text": "ಒಂದು ಮತದಂತೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು, ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಹರಿ ಎಂಬ ಸಮಸ್ತ ಪದದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಎನ್ನುವುದು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अधिहरि इति समस्तपदस्य च हर्यधिकरणम्‌ इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\" सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे \" इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते ।", "tgt_text": "““ सुबामश्रिते पराङ्गवत्स्वरे\"' इससे सुप्‌ पद की अनुवृत्ति हो रही है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः लशक्वतद्धिते इति सूत्रेण ङीपः ङकारस्य इत्संज्ञा भवति।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಲಶಕ್ವತದ್ಧಿತೆ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞೀಪ್ ಇದರ ಜ್ಞಕಾರದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ರಸವು ಎಲ್ಲಾ ರಸಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए वह रसो में श्रेष्ठतम है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुत जगह विनियोग के प्रसङ्ग में कल्पना का ही विशेष रूप प्रभाव से परिलक्षित होता है, किन्तु ब्राह्मण की व्याख्या रीति से, और अनुगमन से इस प्रकार कल्पना आश्रितों में कुछ स्थलों में भी युक्तिमत का प्रतिपादन करता है।", "tgt_text": "ಬಹಳ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಿಯೋಗದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಿಶೇಷ ರೂಪ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪರಿಲಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರೀತಿಯಿಂದ , ಮತ್ತು ಅನುಗಮನದಿಂದ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಕಲ್ಪನೆ ಆಶ್ರಿತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತಿಮತದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्रतु प्रज्ञान का अथवा कर्म का नाम है।", "tgt_text": "ಕ್ರತು ಪ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಕರ್ಮದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "3. आङ्पूर्वक हृ-धातु से लिट्‌ प्रथमपुरुषबहुवचन में।", "tgt_text": "೩. ಆಂಜ್ಞ್ಪೂರ್ವಕ ಹೃ- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार ही सर्वम्‌ यह पद षष्ठ्यन्त का विपरिणाम होता है, उससे सर्वस्य यह होता है।", "tgt_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ’ಸರ್ವಂ’ ಎಂಬ ಪದವು ಷಷ್ಠ್ಯಂತವಾಗಿ ವಿಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ’ಸರ್ವಸ್ಯ’ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पद से पाद के आदि में न हो सभी आमन्त्रित के पद को अनुदात्त होते हैं यह इस सूत्र का अर्थ होता है।", "tgt_text": "पदात्‌ अपादादौ सर्वस्य आमन्त्रितस्य पदस्य अनुदात्तः इति पदयोजना भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपसारिते च मालिन्ये चुम्बकम्‌ आकर्षति। एवमेव अन्तःकरणम्‌ प्रकाशनशीलेन सत्त्वगुणेन स्वभावतः सहितं चेदपि रजसा, तमसा च योगात्‌ अशुद्धम्‌ भवति।", "tgt_text": "ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದರೆ ಚುಂಬಕವು ಆಕರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಅಂತಃಕರಣವು ಪ್ರಕಾಶನಶೀಲದಿಂದ ಸತ್ವಗುಣದಿಂದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ರಜೋ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣಗಳ ಯೋಗದಿಂದ ಅಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“उच्चैरुदात्तः”, ` नीचैरनुदात्तः\", और ` समाहारः स्वरितः\" आचार्य गालव कृत शिक्षा ग्रन्थ।", "tgt_text": "'उच्चैरुदात्तः', 'नीचैरनुदात्तः', 'समाहारः स्वरितः' चेति।आचार्यगालवकृतः शिक्षाग्रन्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ननु अत्र कः शेषः ?", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಶೇಷವಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो मित्रवरुण की स्तुति करते है, वे स्तोता इनके अनुग्रह से राजपद को प्राप्त करते है।", "tgt_text": "ये तु मित्रावरुणयोः स्तुतिं कुर्वन्ति, ते स्तोतारः एतयोः अनुग्रहात्‌ राजपदं लभन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ವ ಭೂತಃ ಇದು ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पूर्वं भूतः इति लौकिकविग्रहः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद धर्म निरूपण करने में स्वतन्त्र भाव से प्रमाण है।", "tgt_text": "ವೇದ ಧರ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾವದಿಂದಲೇ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नामन्त्रिते समानाधिकरणे सामान्यवचनम्‌ इत्यस्य अपवादः।", "tgt_text": "\"ನಾಮಂತ್ರಿತೇ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಚನಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅಪವಾದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अखिलकार्यजात का एक ही कारण अद्वितीय ब्रह्म है।", "tgt_text": "अखिलकार्यजातस्य एकमेव कारणम्‌ अद्वितीयं ब्रह्म।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೩. ಧರ್ಮರಾಜಾಧ್ವರೀಂದ್ರರ ಮತದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "३. धर्मराजाध्वरीन्द्राणां मते लक्षणा नाम किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्य- विधिसूत्रमेतत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಫಲ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವ ಈ ವಾಕ್ಯಗಳು ಅನರ್ಥಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "फलतः एतानि वाक्यानि अनर्थकानि सन्ति एव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूक्त का हिरण्यगर्भ ऋषि, प्रजापति देवता, और त्रिष्टुप्‌ छन्द है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಋಷಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ದೇವತಾ, ಮತ್ತು ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಛಂದಸ್ಯನೇಕಾಮಪಿ ಸಾಕಾಂಕ್ಷಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "छन्दस्यनेकमपि साकाङक्षम्‌' इस सूत्र का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪರಾರ್ಥಾಭಿಧಾನಂ ವೃತ್ತಿಃ.", "tgt_text": "पर अर्थ नाम को वृत्ति कहते है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सतः सहकारिकारणं द्वितीयं नास्ति।", "tgt_text": "ಸತ್ಯದ ಸಹಕಾರಿಕಾರಣವು ದ್ವಿತೀಯವಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण - इसका उदाहरण है - यस्मिन्‌ विश्वानि पौंस्या (ऋ.१.६.९) इति, सुते देधिष्व नश्चनः (ऋ.१-३-६) इति।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌- अस्य उदहरणं भवति यस्मिन्‌ विश्वानि पौंस्या(ऋ.१.६.९) इति, सुते देधिष्व नश्चनः(ऋ.१-३-६)इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयं रथः अन्तरिक्ष विद्युत्‌ इव शोभमानो वर्तते।", "tgt_text": "ಈ ರಥವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂರು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಬಾಧ್ಯ ವಸ್ತುವೇ ನಿತ್ಯ.", "tgt_text": "त्रिकालबाध्य वस्तु नित्य कहलाती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन मनः सामान्यविशेषज्ञानजनकम्‌ इति सिद्ध्यति।", "tgt_text": "वह मन सामान्य विशेषज्ञान का बोध कराता है, यह सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह श्लोक युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी विगतकल्मषः।", "tgt_text": "युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी विगतकल्मषः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಙಂತದ ನಂತರವಿರುವ ಗೋತ್ರಾದಿ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तिङन्तात्‌ पराणि गोत्रादीनि अनुदात्तानि भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैदिक ऋषियों ने मनोगत भावों कों अच्छी प्रकार से प्रकट किया।", "tgt_text": "वैदिकाः ऋषयः मनोगतभावान्‌ सम्यक्‌ प्रकटितवन्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ತಿ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮನು ಆ ಮೀನನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.", "tgt_text": "पूरी बात सुनकर मनु उस मछली को समुद्र में लेकर के गए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतदुपलक्षितात्‌ सर्वस्माद्‌ विकारजातात्‌ परस्ताद्‌ वर्तमाना सङ्कोदासीनकूटस्थब्रह्मचैतन्यरूपाहं महिना महिम्ना एतावती सम्बभूव।", "tgt_text": "इस उपलक्षण से सभी विकार उत्पन हुए उनसे वर्तमान सङ्ग उदासीनकूटस्थब्रह्मचेतन रूप मेरी महिमा से यह सब हुआ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यजुर्वेद के उपनिषदों का नाम लिखिए।", "tgt_text": "ಯಜುರ್ವೇದದ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾನ್ವಯ ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ - ಇದ್ ಸರ್ವ = ಸಮಸ್ತ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವರ್ತಮಾನ ಜಗತ್ತು, ಯದ್ ಭೂತಂ - ಯಾವ ಅತೀತ ಕಾಲದ ವಿಶ್ವ, ಯಚ್ಚ ಭಾವ್ಯಮ್ = ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕಾಲದ ಜಗತ್ತು, ಪುರುಷ ಏವ = ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, (ಸಃ = ಮನುಷ್ಯ) ಅಮೃತತ್ವಸ್ಯ = ಅಮರತ್ವದ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷ, ಈಶಾನಃ = ಸ್ವಾಮಿ, ಉತ = ಹೆಚ್ಚು, ಯತ್ = ಯಾವುದೇ, ಅನ್ನೆನ = ಆಹಾರದಿಂದ, ಪದಾರ್ಥ, ಅತಿರೋಹತಿ = ವೃದ್ಧಿಯು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, (ತಸ್ಯಾಪಿ ಈಶಾನಃ = ಸ್ವಾಮಿ ಎಂಬ ಆಶಯವು ಇದೆ).", "tgt_text": "सान्वयप्रतिपदार्थः - इदं सर्व= निखिलप्रत्यक्षवर्तमानं जगत्‌ , यद्‌ भूतं = यद्‌ अतीतकालिकं विश्वं, यच्च भाव्यं=यद्‌ भविष्यत्कालिकं जगत्‌, पुरुष एवऱतत्सर्वं परब्रह्म परमात्मा एव, (सःऱ्पुरुषः) अमृतत्वस्य=अमरतायाः, मोक्षस्य वा, ईशानः= स्वामी, उत=अपि च, यत्‌= यत्किमपि, अन्नेन= भोज्येन, अतिरोहति= वृद्धिं लभते, (तस्यापि ईशानः= स्वामी इत्याशयः) ।।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अब दोनों शब्दों का प्रयोग लगभग समान अर्थ में ही होता है।", "tgt_text": "अधुना उभयोः शब्दयोः प्रयोगः प्रायः समानार्थे एव भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "होमयागस्य अपरं नाम किम्‌ ?", "tgt_text": "होमयाग का दूसरा नाम क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र में अचि इस पद ग्रहण से स्वप्यात्‌, हिंस्याद्‌ इत्यादि में आद्युदात्त स्वर नहीं होता है अजादि लसार्वधातुक के अभाव होने से।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಅಚಿ' ಎಂಬ ಪದದ ಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ 'ಸ್ವಪ್ಯಾತ್', 'ಹಿಂಸ್ಯಾತ್' ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಆದ್ಯುದಾತ್ತಸ್ವರವು ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಜಾದಿಲಸಾರ್ವಧಾತುಕವು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य अयं भावः यत्‌ अत्रोपमालङ्कारः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಾಲಂಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರವಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "श्रवणादिकं कार्यं कर्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रागपाशेन पुरुषं बध्नातीत्यर्थः।", "tgt_text": "ಪ್ರೀತಿ ಎಂಬ ಪಾಶದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೩೨. \"ಪ್ರಾಯೇಣ ಪೂರ್ವಪದಾರ್ಥಪ್ರಧಾನ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಃ\" ಇದು ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "३२. \"प्रायेण पूर्वपदार्थप्रधानः अव्ययीभावः\" इत्यव्ययीभावसमासस्य लक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समानविभक्त्यन्तपदानां यदा तत्पुरुषसमासस्तदा कर्मधारयसंज्ञा।", "tgt_text": "समान विभक्ति पदों का जब तत्पुरुषसमास होता है तब कर्मधारय संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दशमे प्रपाठके नारायणीयोपनिषदस्ति।", "tgt_text": "ಹತ್ತನೆಯ ಪ್ರಪಾಠಕದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತು ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "वहाँ पर किए गये कर्मों के धर्म तथा अधर्म नहीं होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चौथा आरण्यक बहुत ही छोटा है।", "tgt_text": "चतुर्थारण्यकम्‌ अतीव लघु अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "48. अर्थ अभाव अर्थ में अव्ययीभाव समास का क्या उदाहरण है?", "tgt_text": "೪೮. ಅರ್ಥ ಅಭಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸದ ಯಾವ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण -अव्ययीभाव समास होने पर उपराजन्‌ अ इस स्थिति होने पर तद्धित  प्रत्यय होने पर टच्‌ प्रत्यय होने पर “यचिभम्‌' इससे भसंज्ञा होती है।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - अव्ययीभावसमासे उपराजन्‌ अ इति स्थिते तद्धिते टचि प्रत्यये परे \"यचि भम्‌\" इत्यनेन भसंज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसमे भेद नहीं होता है, भेद तो प्रकट शेली में होता है।", "tgt_text": "तत्र भेदो नास्ति, भेदस्तु प्रकटशैल्यामस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನ ಕ್ರವಿಃ ಅಕ್ರವಿಃ, ಅಕ್ರವೀ ಹಸ್ತೌ ಯಯೋಸ್ತೌ ಅಕ್ರವಿಹಸ್ತೌ ಎಂದು ಬಹುವ್ರೀಹಿಸಮಾಸ.", "tgt_text": "न क्रविः अक्रविः, अक्रवी हस्तौ ययोस्तौ अक्रविहस्तौ इति बहुव्रीहिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।", "tgt_text": "अनेन उदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ पदद्वयम्‌ अस्ति ।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एषा कौषीतकिब्राह्मणोपनिषत्‌ तथा संहितोपनिषत्‌ च अध्यायस्य पुरोभागे वर्तेते।", "tgt_text": "यह कौषीतकि ब्राह्मण उपनिषद्‌ और संहितोपनिषद्‌ अध्याय के अगले भाग में है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस के द्वारा उदात्त स्वरित दोनों ही स्वर सुने जाते है।", "tgt_text": "तेन उदात्तस्वरितौ उभावपि स्वरौ श्रूयेते इति शम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಸಮಾಸವನ್ನು ಕೇವಲ ಸಮಾಸವೆಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वह समास केवलसमास कहा जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"समासान्तः\" इत्यधिक्रियते ।", "tgt_text": "ಸಮಾಸಾಂತಃ ಇದು ಅಧಿಕೃತ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದ್ಯುಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಎಲ್ಲರೂ ಇಂದ್ರನ ನಾನಾ ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪರು.", "tgt_text": "द्युलोकस्य सर्वे देवाः सूर्यस्य तथा अन्तरिक्षस्य सर्वे इन्द्रस्य नानाप्रकाशस्वरूपाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ವಪದ ಪರಮಾದಲ್ಲಿ ಅಂತೋದಾತ್ತವಿದೆ.", "tgt_text": "पूर्वपदं परमा इति च अन्तोदात्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ.", "tgt_text": "अस्य अध्यायस्य द्वितीये भागे उपनिषदां वर्णनं विद्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं मनसः शुद्धिं सम्पाद्य प्रशान्तचित्तः सन्‌ संसारात्‌ मुक्तो भवेत्‌।", "tgt_text": "इस प्रकार से मन की शुद्धि को सम्पादित करके वह प्रसन्न चित्त होकर के संसार से मुक्त हो जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಾ ಅಲಂಕಾರದ ಉದಾಹರಣೆ - \"ಅಭ್ರಾತೇವ ಪುಂಸ ಏತಿ ಪ್ರತೀಚೀ ಗರ್ತಾ ರುಗಿವ ಸನಯೇ ಧನಾನಾಮ್|\"", "tgt_text": "वहाँ पर उपमा अलङ्कार का उदाहरण जैसे - “अभ्रातेव पुंस एति प्रतीची गर्त्ता रुगिव सनये धनानाम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಪದದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಥಾ ಎಂಬ ಅನುದಾತ್ತವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थः- (पादान्ते यथेति अनुदात्तो भवति) ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ अन यह पञ्चमी एकवचनान्त और अव्यय पद है।", "tgt_text": "तत्र अनः इति पञ्चम्येकवचनान्तं च इत्यव्ययपदं च।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“अलुगुत्तरपदे” इस सूत्र से अलुक्‌ उत्तर पदे इन दोनों पदों की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "\"ಅಲುಗುತ್ತರಪದೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಲುಕ್ ಉತ್ತರಪದ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ प्रथम अर्थ है -ऋग्वेद में ऋत शब्द का अर्थ प्रकृति यह भी अधिकाशं रूप से प्राप्त होता है।", "tgt_text": "तत्र प्रथमोऽर्थः - ऋग्वेदे ऋतशब्दस्यर्थः प्रकृतिः इत्यपि बाहुल्येन लभ्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸದ ಭೇದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿಗಳಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समास के भेद के विषय में बहुत सी विप्रतिपत्ति है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङ्‌ इति प्रत्ययः।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ಇದು ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इयं शिक्षा प्राचीना इति प्रतीयते।", "tgt_text": "ಈ ಶಿಕ್ಷಾ ಗ್ರಂಥವು ಪ್ರಾಚೀನತಮವಾದದ್ದೆಂದು ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸತ್ವದಿಂದ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಪಲಬ್ಧಿಯು ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "मनसः असत्त्वात्‌ सुषुप्तौ तदनुपलब्धिश्च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकस्वरस्य दीर्घकालपर्यन्तं विभिन्नोच्चारणम्‌।", "tgt_text": "ಒಂದು ಸ್ವರದ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः गुरूपसदनम्‌। ततः श्रवणादिकम्‌।", "tgt_text": "उसके लिए गुरु की शरण ग्रहण करके श्रवणादिक करना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.", "tgt_text": "चारों वेदों की भिन्न भिन्न शाखाओं में शिक्षा का सम्बन्ध है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩. ಸಂನ್ಯಾಸಭೇದವನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸಿ.", "tgt_text": "3. संन्यास के भेदों का वर्णन कीजिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रकृतसूत्रेण अष्टाभिः इत्यत्र भकारोत्तरस्य अचः इकारस्य उदातत्वं प्रकृतसूत्रेण विधीयते।", "tgt_text": "ಅಷ್ಟಾಭಿಃ ಇಲ್ಲಿ ಭಕಾರದ ನಂತರವಿರುವ ಅಚ್ ನ ಇಕಾರವು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ನೀರಿನ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधायकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೬. ನುಂಗುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "६. निगरणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನು ಬಾಧಿಸಿ \"ತೃತೀಯಾ ಸಪ್ತಮ್ಯೋರ್ಬಹುಲಮ್\" ಈ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಬಾಹುಲಕದಿಂದ ಅಮಾದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसको बाधकर “'तृतीयासप्तम्योर्बहुलम्‌'' इस प्रस्तुत सूत्र से बहुलक से अमादेश होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वपादिगण अदादिगण के अन्तर्गत एक गण है, वहाँ पढ़ी हुई धातुओं को और हिंस्‌-धातु को यह अर्थ है।", "tgt_text": "'ಸ್ವಾಪಾದಿ'ಗಣವು 'ಅದಾದಿ'ಗಣಾಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಗಣವು. ಅಲ್ಲಿ ಓದಿರುವ ಧಾತುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿಂಸ್ ಧಾತುವು ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे- शुक्लयजुर्वेदीय पुरुषसूक्त में वेद पुरुष का बड़ा ही विस्तृत वर्णन है।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದದ ಪುರುಷಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ವೇದಪುರುಷನ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समाहार वाच्य होने पर इस प्रकरण के उपकारक सूत्रों का वर्णन किया जाता है- संस्कृत व्याकरण-३४६ (पु्तक-१) ` व्याकरण -३४६ ( पुस्तक-१ ) (3.6 ) “तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारय'' ( 9.2.42 ) सूत्रार्थ-समानाधिकरण तत्पुरुषसमास कर्मधारय होता है।", "tgt_text": "समाहारे वाच्ये एतत्प्रकरणोपकारकाणि सूत्राणि वर्ण्यन्ते - [३.६] तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारयः ॥ (१.२.४२) सूत्रार्थः - समानाधिकरणः तत्पुरुषसमासः कर्मधारयसंज्ञको भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಅಂಗುಷ್ಟ ಎಂದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहां इसका अर्थ अङऱगुष्ठमात्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके बीच में कोई भी आत्मा विद्यमान नहीं होती है ऐसा कहा जा चुका है।", "tgt_text": "ಅದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಆತ್ಮವು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और ज्योति आदि तीन यज्ञों में स्नानीय सोम को पिया।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿ ಆದಿ ಮೂರು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನೀಯ ಸೋಮವನ್ನು ಕುಡಿದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರು ಕೂಡ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "सूर्य तथा चन्द्र भी ब्रह्म से ही प्रकाशित होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರ್ವತಃ - ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಊರ್ಧ್ವಮ್ ಅಧಃ ಅಗ್ರಾದಿತಃ ಅಂತರ್ಬಹಿಶ್ಚ.", "tgt_text": "सर्वतः = सम्पूर्ण विश्व में, ऊर्ध्वम्‌ अधः अग्रादितः अन्तर्बहिश्च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೪೭. ಬಹುವ್ರೀಹೌ ಸಮಾಸಾಂತ ಅಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "४७. बहुव्रीहौ समासान्तस्य अप्प्रत्ययस्य विधायकं किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದಂಡಿನ್ ಶಬ್ದ ನಾಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "दण्डिन्‌ शब्द नान्त प्रातिपदिक है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह भक्ति मार्ग नौ प्रकार का होता है।", "tgt_text": "ಈ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗವು ನವವಿಧ ಭಕ್ತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ङ) समाहारे च वाच्ये संख्यावाचि सुबन्तं समानाधिकरणेन सुबन्तेन सह वा समस्यते।", "tgt_text": "(ङ) और समाहार में वाच्य होने पर संख्यावाची सुबन्त को समानाधिकरण सुबन्त के साथ विकल्प से समास होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಈ ವಾಮೀಯಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಾನಂದರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆಯೋ - 'ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಿಷಯಾಂ ಶೌನಕಾದಿರಿತಿಮ್'. ಪದ್ಯ ಪುರಾಣದ ವಿಜ್ಞಾನ ಆರಣ್ಯಕ ಶಬ್ದವೂ ಆರಣ್ಯಕ ಸ್ವರೂಪದ ಪರಿಚಾಯಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यतः अस्य वामीयभाष्ये आत्मानन्देन लिखितम्‌- “अध्यात्मविषयां शौनकादिरीतिम्‌। पद्मपुराणस्य विज्ञानारण्यकशब्दोऽपि आरण्यकस्वरूपस्य परिचायकोऽस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರು ಇದು ಯಾವುದೋ ಅನುಯಾಯಿಯ ಮತವಿದೆ.", "tgt_text": "परन्तु यह किसी अनुयायी का मत है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और समास सामान्यतः दो प्रकार का होता है नित्य और अनित्य।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸಮಾಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅನಿತ್ಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ನಂತರ ಆ ಪುರುಷನ ಭೇದಜ್ಞಾನ ಶೂನ್ಯವಾದಾಗ ಪರಮಕೈವಲ್ಯರೂಪವಾದ ಅಖಂಡಬ್ರಹ್ಮನ ಅವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः परं तस्य पुरुषस्य भेदज्ञानशून्ये परमकैवल्यरूपे अखण्डब्रह्मणि अवस्थानं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಿತಾ ದ್ಯೌ ಇದನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "पिता द्यौ को मैं उत्पन्न करती हूँ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ತಿಙಂತ ಇದರ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रत्ययग्रहणपरिभाषया लोडन्तमिति लाभः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शिरोग्रहणं सर्वावयवोपलक्षणम्‌।", "tgt_text": "शिर के ग्रहण से सभी अवयवों का ग्रहण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಗ ಸಮುದಾಯದ ಸಮಾಸದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ \"ಸುಪೋ ಧಾತುಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪಃ ಎಂಬ ಎರಡು ಸು ಲೋಪವಾದಾಗ ನೀಲ ಉತ್ಪಲಾ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः समुदायस्य समासत्वेन प्रातिपदिकत्वात्‌ \"सुपो धातुप्रातिपदिकयोः\" इत्यनेन सुपः सुद्वयस्य लुकि नील उत्पल इति भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿವಿಧ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अलग अलग ग्रन्थों में शाखा संख्या में भी भिन्नता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आत्मा मन के संयोग के बिना कुछ भी ज्ञान श्रोत्र आदि इन्द्रियों के द्वारा सम्भव नही है।", "tgt_text": "आत्ममनःसंयोगं विना किमपि ज्ञानं श्रोत्रादीन्द्रियैः न सम्भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्रोदाहरणं यथा- एर विश्वं समन्त्रिण॑ दहर इति।", "tgt_text": "जैसे वहाँ उदाहरण है - एर विश्वं समन्त्रिणं दहर इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्माद्‌ व्याकरणम्‌ एव भाषाज्ञानलाभाय सर्वेषाम्‌ अपि अष्टानां शक्तिग्राहकाणां मध्ये मूर्धन्यं स्थानम्‌ अध्यास्ते।", "tgt_text": "ಆ ವ್ಯಾಕರಣದಿಂದಲೇ ಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನದ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಟು ಶಕ್ತಿ ಗ್ರಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉಚ್ಛ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दृष्टान्ते वस्तु आसीत्‌ रज्जुः।", "tgt_text": "इस दृष्टान्त में वस्तु रज्जु होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अजाद्यतष्टाप्‌ इति सूत्रात्‌ अतः (५/१) इति पदमनुवर्तते।", "tgt_text": "ಅಜಾದ್ಯತಷ್ಟಾಪ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅತಃ (೫/೧) ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्रियाग्रहणं कर्तव्यम्‌।", "tgt_text": "ಕ್ರಿಯೆಯ ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "’ವಾಶ್ರಾ ಧೇನವಃ’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಋಷಿಯು ಮಳೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಹಸುಗಳ ಸಾಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "जैसे “वाश्रा धेनवः' इस पद के द्वारा ऋषि ने वेदाध्ययन ३४५ (पुतक१?) ( पुस्तक -१ ) वृष्टि के साथ शब्द करती हुई धेनु के साथ समानता प्रकट की है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विशेषः- अस्मिन्‌ सूत्रे युगपद्‌ ग्रहणं पर्यायनिवृत्यर्थम्‌।", "tgt_text": "विशेष- इस सूत्र में युगपद्‌ ग्रहण पर्याय की निवृत्ति के लिए है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಶುಯಾಗದ ದೇವರು ಯಾರು?", "tgt_text": "पशु याग के देव कौन हैं?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नीचा वर्तन्त उपरि ... इत्यादिमन्त्र को पूर्ण करके व्याख्या कीजिए।", "tgt_text": "नीचा वर्तन्त उपरि ... इत्यादिमन्त्रं पूरयित्वा व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य सविस्तृतं वर्णनं तत्र एव अन्येषु अध्यायेषु (१।४।५,२=१- १७) उपलभ्यते।", "tgt_text": "इसका विस्तार सहित वर्णन वहीं अन्य अध्यायों में भी (१।४।५,२=१-१७) उपलब्ध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವು ಭಾವರೂಪವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और फिर अज्ञान भावरूप होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पूर्वस्य पद अतः का विशेषण होता है।", "tgt_text": "पूर्वस्य इति पदम्‌ अतः इत्यस्य विशेषणं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವಿದ್ಯೆಯು ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अविद्या त्रिगुणात्मिका।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुभगालः- बहुषु भगालेषु संस्कृतः इस विग्रह में द्विगुसमास करने पर बहुभगालः यह रूप बनता है।", "tgt_text": "ಬಹುಷು ಭಗಾಲೇಷು ಸಂಸ್ಕೃತಃ ಈ ವಿಗ್ರಹದ ದ್ವಿಗುಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹುಭಗಾಲಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण विकल्पेन अनुदात्तं भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदो धर्मनिरूपणे पृथक्‌ प्रमाणम्‌।", "tgt_text": "ವೇದ ಧರ್ಮದ  ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“घृतादीनां च' इस सूत्र से क्या होता है?", "tgt_text": "\"घृतादीनां च\" इति सूत्रेण किं भवति ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಅಭಿಲಾಷೆ ವಿಶೇಷವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "व्याख्या - पुरुष में आयी हुई अभिलाषा विशेष को श्रद्धा कहते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वर्यम्‌ - सुपूर्वकात्‌ ऋ-धातोः ण्यति स्वर्यम्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಸ್ವರ್ಯಮ್ - ಸುಪೂರ್ವಕ ಋ-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಣ್ಯತ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ವರ್ಯಮ್ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹತ್ತನೇ ಪಾಠವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು .", "tgt_text": "इति दशमः पाठः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च चेतः। चेतयति सम्यग्‌ ज्ञापयति इति चेतः।", "tgt_text": "और चित “चेतयति सम्यग्‌ ज्ञापयति इति चेत:”।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दा दाने इस आकार युक्त धातु से `आतो युक्चिण्कृतोः' इससे घञ्‌प्रत्यय करने पर दायः यह रूप बनता है।", "tgt_text": "दा दाने इति आकारयुक्तधातोः \"आतो युक्चिण्कृतोः\" इत्यनेन घञ्प्रत्यये दायः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "११. चित्तमलः कः। चित्तमलः कथं ज्ञायते।", "tgt_text": "೧೧. ಚಿತ್ತಮಲವು ಯಾವುದುದ್ ? ಚಿತ್ತದ ಮಲವು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(೧.೧೯) ಅವ್ಯಯೀಭಾವದಲ್ಲಿ ಶರತ್ ಪ್ರಭೃತಿಭ್ಯಃ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶರದಾದಿ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ನಂತರ ಬರುವ ತದ್ಧಿತ ಸಂಜ್ಞಕ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "(१.१९) अव्ययीभावे शरत्प्रभृतिभ्यः सूत्रार्थः - अव्ययीभावसमासे शरदादिभ्यः प्रातिपदिकेभ्यः परः समासान्तः तद्धितसंज्ञकः टच्प्रत्ययो भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु यण आदेश होने से प्रकृति स्वर पक्ष में उदात्तस्वरितयोर्यणः स्वरितोऽनुदात्तस्य इस सूत्र से स्वरित स्वर होता है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಯಣ್ ಆದೇಶವಾಗುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಸ್ವರಿತಯೋರ್ಯಣಃ  ಸ್ವರಿತೋನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸ್ವರಿತ ಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗುರುವಿನಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ವಿಹಿತವಾದ ಸಾಧನಗಳು ಅಂತರಂಗಸಾಧನಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಥೂಲವಿಭಾಗವು ಇದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "गुरु के द्वारा कहे गये उपनिषद्‌ से सम्बन्धित साधन अन्तरङ्ग साधनों में गिने जाते हैं इस प्रकार से यह स्थूलविभाग होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और इसके बाद ““उपसर्जनंपूर्वम्‌”' इस सूत्र से उसका पूर्व प्रयोग होता है।", "tgt_text": "ततश्च \"उपसर्जनं पूर्वम्‌\" इति सूत्रेण तस्य पूर्वं प्रयोगः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदा तस्य ज्ञानं जातं यत्‌ दशमः अहमस्मि इति।", "tgt_text": "तब उसको ज्ञान हो जाता है कि दशवां में ही हूँ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ನೀರಿನ ಧಾರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸು.", "tgt_text": "अर्थात्‌ वारिवर्षण कराओ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदस्य बहुषु दार्शनिकसूक्तेषु इदम्‌ अन्यतमम्‌।", "tgt_text": "वेद के बहुत से दार्शनिक सूक्तों यह सूक्त अन्यतम है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯಾಂತವು ಸಮರ್ಥ ಸುಬಂತದಿಂದ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र द्वितीयान्तं समर्थन सुबन्तेन समस्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः एकवद्भावविधायकानि \"द्वन्द्वश्च प्राणितूर्यसेनाङ्गानाम्‌\" \"जातिरप्राणिनाम्‌\" \"विप्रतिषिद्धं चानधिकरणवाचि\" \"येषां च विरोधः शाश्वतिकः\" इत्यादीनि कानिचन सूत्राणि सन्ति।", "tgt_text": "इसके बाद एकवद्‌ भाव विधायक सूत्र हैं-'\"द्वन्द्वश्च प्राणितूर्यसेनाङ्गानाम्‌\" \"जातिरप्राणिनाम्‌\" \"विप्रतिषिद्धं चानधिकरणवाचि\" \"येषां च विरोधः शाश्वतिकः\" इत्यादि हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ದೂರದಿಂದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲು ಬಳಸುವಾಗ, ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಾದಿಸ್ವರಗತಭೇದವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ’ಆಗಚ್ಛ ಭೋಃ ಮಾಣವಕ ದೇವದತ್ತ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಏಕಶ್ರುತಿಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ಸಮಾವೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वाक्यमेतद्‌ यदा दूरात्‌ कस्यापि सम्बोधने व्यवह्नियते, तदा प्रकृतसूत्रेण अत्र उदात्तानुदात्तादिस्वरगतभेदस्य अपसारणेन तथा एकस्य एव उदात्तस्वरस्य विधानेन, आगच्छ भो माणवक देवदत्त३ इति एकश्रुत्या अत्र उदात्तस्वरस्यैव समावेशः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अव्ययीभाव समास की “ अव्ययीभावश्च'' सूत्र से अव्यय संज्ञा होती है।", "tgt_text": "अव्ययीभावसमासस्य अव्ययीभावश्च इति सूत्रेण अव्ययसंज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वह आधार तथा आधेय भाव अशेषतः विरुद्ध होता है।", "tgt_text": "स च आधाराधेयभावः अशेषतः विरुद्धः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಂದು ಉಪಲಬ್ಧಿಯಾಗುವ ಗ್ರಂಥವು ನಿಘಂಟು ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ ಅನೇಕ ನಿಘಂಟು ಗ್ರಂಥಗಳಿವೆ ಎಂದು.", "tgt_text": "आजकल उपलब्ध निघण्टु ग्रन्थ एक ही है, परन्तु प्राचीन परम्परा के अनुशीलन से ) ज्ञात होता है की निघण्टु ग्रन्थ अनेक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पक्षे अनुदात्तस्वरः भवति।", "tgt_text": "पक्ष में अनुदात्त स्वर होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಐದು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "फिर उन दस भागों में प्राथमिक पाँच भागों से प्रत्येक चार भागों में बट जाते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत: यह समास सप्तमी तत्पुरुष समास कहा जाता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಪ್ತಮೀ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“ दिक्संख्येसज्ञायाम्‌ “ सूत्र की व्याख्या की गई है ?", "tgt_text": "\" दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌ \" इति सूत्रं व्याख्यात ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "असुरशब्दस्य कः अर्थः ?", "tgt_text": "असुर शब्द का अर्थ क्या है ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य सङ्केतः भागवतपुराणे अपि प्राप्यते - 'अथर्वणेऽदात्‌ शान्तिं यया यज्ञो वितन्यते' इति (३/२४/२४)।", "tgt_text": "इसका सङ्केत भागवत पुराण में भी प्राप्त होता है - ` अथर्वणेऽदात्‌ शान्तिं यया यज्ञो वितन्यते' इति (३/२४/२४)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪುರುಷನಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसीलिए पूर्व में जो पुरुष को हवि का रूप कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದತ್ರಯೀ ಎಲ್ಲಿ ಅಲೌಕಿಕ ಫಲವಿದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವವೇದದ ಲೌಕಿಕ ಫಲವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वेदत्रयी जहाँ अलौकिक फलदाता है, वहाँ अथर्ववेद लौकिक फलदाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धातुश्च प्रातिपदिकं च धातुप्रातिपदिके,", "tgt_text": "ಧಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪಾದಿಕದ ಸಮಾಸಪದ \"ಧಾತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕೆ\" ಎಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः अकः सवर्णे दीर्घः इति सूत्रेण दीर्घे च सति आम्बष्ठ्या इति रूपं सिध्यति।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಅಕಃ ಸವರ್ಣೇ ದೀರ್ಘಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದೀರ್ಘವಾದಾಗ ಆಂಬಷ್ಠಯಾ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“'चार्थे द्वन्द्वः”' यह द्वन्दसमासविधायक सूत्र है।", "tgt_text": "\"चार्थे द्वन्द्वः\" इति द्वन्द्वसमासविधायकं सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः स्त्रीत्वविवक्षायां शार्ङ्गरवाद्यञो ङीन्‌ इति सूत्रेण ङीन्‌ प्रत्ययः भवति।", "tgt_text": "अतः स्त्रीत्व विवक्षा में शार्ङ्गरवाद्यञो ङीन्'' सूत्र से ङीन्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तो हि 'आमन्त्रितस्य च' इत्यनेन सूत्रेण अपादादौ विद्यमानस्य आमन्त्रितस्य सर्वानुदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಏಕೆಂದರೆ \"ಆಮಂತ್ರಿತಸ್ಯ ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪಾದಾದಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವ ಆಮಂತ್ರಿತಪದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "5. दामा यहाँ कौन सा स्त्री प्रत्यय है?", "tgt_text": "೫. ದಾಮಾ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एषु पञ्चमन्त्रेषु श्रद्धया किं किं कर्तव्यमिति मुख्यतया उक्तम्‌।", "tgt_text": "इन पांच मंत्रों में श्रद्धा के मुख्यरूप से क्या क्या कर्तव्य होने चाहिए उसको कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯು ರಹಸ್ಯ ಶಬ್ದದಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.", "tgt_text": "मुख्यतः ब्रह्मविद्या रहस्यशब्देन ज्ञायते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಊಹವು ಇದ್ದರು , ಎಲ್ಲಾ ಲಿಂಗಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರು, ಎಲ್ಲ ವಿಭಕ್ತಿಗಳು ವೇದ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರು, ಯಜ್ಞಗತವಾದ ಪುರುಷನಿಂದ ಯಾವುದರ  ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೋ ಅದರ ವಿಪರಿಣಮತೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅವೈಯಾಕರಣರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಪರಿಣಮತೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "ऊह खलु भी, न सभी लिङऱगों के द्वारा, न सभी विभक्ति के द्वारा वेद में मन्त्र पढ़े गये है, यज्ञ गत पुरुष जिसको अवश्य यथा योग्य विपरिणाम करना चाहिए ,उनको अवैयाकरण यथायोग्य विपरिणाम नहीं कर सकते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अब प्रश्‍न करते हैं कि यहाँ विषय क्या है।", "tgt_text": "कश्च विषयः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह सूत्र विधायक सूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗಾದರೆ ನಿರ್ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಾರೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ?", "tgt_text": "ननु निर्विशेषं ज्ञेयं ब्रह्म अस्ति वा नास्ति वा?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या- संज्ञा- परिभाषा- विधि- नियमातिदेशाधिकारात्मकेषु षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಸಂಜ್ಞಾ-ಪರಿಭಾಷಾ-ವಿಧಿ-ನಿಯಮ-ಅತಿದೇಶ-ಅಧಿಕಾರ ಇವು ಆರು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಾಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शूशुजानः इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌ ?", "tgt_text": "ಶೂಶುಜಾನಃ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अनुदात्तानाम्‌ इत्यस्य अर्थः अनुदात्तस्य अनुदात्तयोः अनुदात्तानां वा इति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ’ಅನುದಾತ್ತಾನಾಮ್’ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ, ಎರಡು ಅನುದಾತ್ತಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ಅನುದಾತ್ತಗಳಿಗೆ , ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नौवें और दसवें अध्याय में इसी यज्ञ से ही सम्बद्ध मन्त्रों का सङ्कलन है।", "tgt_text": "ಒಂಭತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಹತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯಜ್ಞದ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಕಲನವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸುರಾಜನ್ ಇದರಿಂದ \"ರಾಜಾಹಃಸಖಿಭ್ಯಷ್ಟಚ್\" ಇದರಿಂದ ಟಚ್ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सुराजन्‌ इत्यस्मात्‌ \"राजाहः सखिभ्यष्टच्‌\" इत्यनेन टचि प्राप्नोति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुत जगह विनियोग के प्रसङ्ग में कल्पना का ही विशेष रूप प्रभाव से परिलक्षित होता है, किन्तु ब्राह्मण की व्याख्या रीति से, और अनुगमन से इस प्रकार कल्पना आश्रितों में कुछ स्थलों में भी युक्तिमत का प्रतिपादन करता है।", "tgt_text": "ಬಹಳ ಜಾಗ ವಿನಿಯೋಗದ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಿಶೇಷ ರೂಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪರಿಲಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರೀತಿಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಅನುಗಮನದಿಂದ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕಲ್ಪನೆಯ ಆಶ್ರಿತಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತಮತದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ध्यान तथा भक्ति मन से की जाती है।", "tgt_text": "ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯು ಮನಸ್ಸಿಂದಲೇ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अज्ञानमेव कारणशरीरं भवति।", "tgt_text": "ಅಜ್ಞಾನವೇ ಕಾರಣಶರೀರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र कृष्णश्चासौ सर्पश्चेति लौकिकविग्रहेन सर्पजातिविशेषवाचकस्य बोधाभावात्‌ कृष्णसर्पः इत्यविग्रहो नित्यसमासः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಃ ಚ ಅಸೌ ಸರ್ಪಃ ಚ ಇತಿ ( ಯಾವ ಸರ್ಪ ಕೃಷ್ಣ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆಯೋ) ಕಪ್ಪಗಿದೆ ಯಾವ ಸರ್ಪ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಜಾತಿ ವಿಶೇಷ ವಾಚಕ ಬೋಧದ ಅಭಾವದಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ಸರ್ಪಃ ಅವಿಗ್ರಹ ನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ತತ್ವದ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ವೇದವ್ಯಾಸರು ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರದ \"ಅಭಿಮಾನಿವ್ಯಪದೇಶಸ್ತು ವಿಶೇಷಾನುಗತಿಭ್ಯಾಮ್2-1-5)\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अस्य तत्त्वस्य आलोचनं भगवान्‌ वेदव्यासः स्वरचितस्य ब्रह्मसूत्रस्य 'अभिमानिव्यपदेशस्तु विशेषानुगतिभ्याम्‌'ब्रह्मसूत्र २-१-५) - इत्यस्मिन्‌ सूत्रे कृतवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೆ ಪರಾಂಗ್ವತ್ಸ್ವರೆ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಎಂಬ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे \" इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३३. उक्तलक्षणलक्षितः अधिकारी जननमरणात्मकं चक्रं परीक्ष्य तद्गतव्याध्यादिकं च विचिन्त्य संसारानलसन्तप्तः गुरुम्‌ उपसर्पति॥", "tgt_text": "33. उक्त लक्षण लक्षित अधिकारी जनन मरणात्मक चक्र की पीछा करके तद्गतव्याधियों का विचार करके संसार नल से संतप्त होकर के गुरु के पास जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृत्र ने अपने जीवन काल में अपनी महिमा से जो मेघ में आया हुआ जल था उसको वही पर रोक दिया, अहि वृत्र मेघ उस जल का स्वामी युद्ध में पछाड़ खाकर गिरा।", "tgt_text": "ವೃತ್ರನು ತನ್ನ ಜೀವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಯಾವ ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಂತೋ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು, ಅಹಿ ವೃತ್ರ ಮೇಘ ಆ ಜಲದ ಸ್ವಾಮಿಯು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಬಿತ್ತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो बोला जाता है वचन उसका अर्थ है वाच्यः।", "tgt_text": "ಯವುದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ವಚನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಅದರ ಅರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ ವಾಚ್ಯಃ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೋಷತ್ರಯಗಳು - ಮಲ, ವಿಕ್ಷೇಪ, ಆವರಣ ಎಂದು.", "tgt_text": "वे तीन दोष है मल, विक्षेप तथा आवरण।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“तदशिष्यं संज्ञाप्रमाणत्वात्‌'' इस सूत्र में संज्ञा के गुणभूतप्रमाणिता खण्ड के साथ समास दर्शन से होता है।", "tgt_text": "\"तदशिष्यं संज्ञाप्रमाणत्वात्‌\" इति सूत्रे संज्ञायाः गुणभूतप्रमाणत्वशब्देन सह समासदर्शनात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩೩. ಉಕ್ತ ಲಕ್ಷಣ ಲಕ್ಷಿತ ಅಧಿಕಾರಿ ಜನನ ಮರಣಾತ್ಮಕ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಆದ ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಸಂಸಾರ ನಲದಿಂದ ಸಂತಪ್ತವಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "33. उक्त लक्षण लक्षित अधिकारी जनन मरणात्मक चक्र की पीछा करके तद्गतव्याधियों का विचार करके संसार नल से संतप्त होकर के गुरु के पास जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अशक्या हीयं तैत्तिरीयश्रुतिः अन्यथा परिणेतुम्‌; शक्या तु परिणेतुं छान्दोग्यश्रुतिः -", "tgt_text": "यह तैत्तिरीय श्रुति अन्यथा परिणित करने में असम्भव मानती है, लेकिन छान्दोग्य श्रुति सम्भव मानती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सायणाचार्यके मतमें अर्थ- १. यहाँ किं शब्द अनिर्ज्ञात स्वरूप है।", "tgt_text": "ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಮತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವು ೧. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳು ಅನಿಜ್ಞಾತ ಸ್ವರೂಪವು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ. 'ಉಚ್ಛಾದೀನಾಮ್' ಎಂದು ಷಷ್ಠೀ  ಬಹುವಚನಾಂತವು, 'ಚ' ಎಂದು ಅವ್ಯಯಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे द्वे पदे स्तः, उञ्छादीनाम्‌ इति षष्ठीबहुवचनान्तं, च इति अव्ययपदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदैति - उत्पूर्वकेण्‌-धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने उदैति इति रूपम्‌।", "tgt_text": "उदैति - उत्पूर्वक एण-धातु से लट प्रथमपुरुष एकवचन में उदैति रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಜಾಗ್ರತೋ ದೂರಮುದೈತಿ ದೈವಂ ತರ್ದ ಸುಪ್ತಸ್ಯ ತಥೈವೈತಿ ।।", "tgt_text": "यज्जाग्रतो दूरमुदैति देवं तदु सुप्तस्य तथेवैति॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुषुप्ति अर्थात्‌ सभी विषयों के ज्ञान का अभाव।", "tgt_text": "ಸುಷುಪ್ತಿ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲವಿಷಯಗಳ ಜ್ಞಾನದ ಅಭಾವ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ अन्तेवासी प्रधानता से कहा जाता है, आचार्य तो उसका विशेषण होने से उपसर्जन भाव से कहलाते है।", "tgt_text": "अत्र अन्तेवासिनः प्राधान्येन उच्यन्ते आचार्यस्तु तद्विशेषणत्वात्‌ उपसर्जनभावेन उच्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಸಮಾಹಾರಗ್ರಹಣಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ\" ಈ ವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಾರಃ ಎಂಬ ಪದವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“समाहार ग्रहणं कर्त्तव्यम्‌'' इस वार्तिक बल से सूत्र में समाहारः पद आता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾದೃಶ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ.", "tgt_text": "सादृश्य अर्थ में अव्ययीभाव समास का उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निश्चयात्मिका अन्तःकरणवृत्ति ही बुद्धि होती है।", "tgt_text": "ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಿಕಾ ಅಂತಃಕರಣದ ವೃತ್ತಿಯು ಬುದ್ಧಿಯು ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಿಕಕಾಮ್ಯಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಾಗಳು ಕರ್ಮಗಳು.", "tgt_text": "नित्यनैमित्तिककाम्य प्रतिषिद्ध कर्म होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद यस्येति च सूत्र से अकार का लोप होने पर और वर्णसम्मेलन होने पर  शार्ङ्गरवी रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಯಸ್ಯೇತಿ ಚ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಕಾರದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಮತ್ತು ವರ್ಣಸಮ್ಮೇಳನವಾದಾಗ ಶಾಂಜ್ಞರವೀ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ परिनिष्ठितत्वाभावाद्‌ यः विग्रहः लोके प्रयोगार्ह नास्ति सः अलौकिकविग्रहः।", "tgt_text": "अर्थात्‌ परिनिष्ठिततत्व के अभाव में जो विग्रह लोक में प्रयोग नहीं होता है वह अलौकिक विग्रह है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेद के दसवें मण्डल में वरुण देव कैसे प्रतिपादित है?", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डले वरुणदेवः कथं प्रतिपादितः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वरुणः अग्निः च अस्याः इष्टेः देवते।", "tgt_text": "वरुण और अग्नि इसके इष्ट देवता हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಪಾಠಕ ಸಮಾನರೂಪದಿಂದ ಯಾವುದರಿಂದ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?", "tgt_text": "प्रपाठकः सामान्यतया केन नाम्ना ज्ञायते?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಂಡಲಗಳ ಅನುಸಾರ ಸೂಕ್ತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (191 + 43 + 62 + 58 + 87 + 104 + 92 + 114 + 191) ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.", "tgt_text": "मण्डलों के अनुसार सूक्तों की व्यवस्था (१९१+४३+६२+५८+८७+१०४+९२+११४+१९१ ) इस प्रकार है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ \"ಸಂಖ್ಯಾಪೂರ್ವೋ ದ್ವಿಗುಃ\" ಎಂದು.", "tgt_text": "अत्र प्रमाणं \"संख्यापूर्वो द्विगुः\" इति सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರದ ಈ ಅರ್ಥವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ  - ಹಿಂದೆ ಅವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ  ಚಿತ್ ಇರುವ ಯಾವ ಕಿಂವೃತ್ತವಿದೆಯೋ  ಅದರಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ತಿಙಂತಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "उससे इस सूत्र का यह अर्थ है - अविद्यमान पूर्व चित्‌ से उत्तर जो किंवृत्त उससे युक्त तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪೌರ್ವಶಾಲಃ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವ ತದ್ಧಿತಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "पौर्वशालः यहाँ किस अर्थ में क तद्धित प्रत्यय होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह ब्राह्मण साहित्य हमेशा ही विशाल और व्यापक है।", "tgt_text": "ब्राह्मणसाहित्यमिदं नितराम्‌ एव विशालं व्यापकञ्च वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು.", "tgt_text": "इत्थं पञ्चभूतानां समुत्पत्तिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इसलिए फिर नये कर्मों को करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“ईळे' यहाँ पर ` अनुदात्तं पदमेकवर्जम्‌' यह सूत्र कैसे नहीं लगा?", "tgt_text": "’ಈಳೇ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ \"ಅನುದಾತ್ತಂ ಪದಮೇಕವರ್ಜಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಪ್ರವರ್ತನೆ ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन्त्रों में अक्षर संख्या है - ४३२०००। सभी मन्त्र चौदह छन्दों में विभक्त हें।", "tgt_text": "ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು-432000. ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए जिसका नामकरण भी प्रसिद्ध महान यशवाला है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದರ ನಾಮಕರಣವೂ ಕೂಡ  ಮಹಾ ಯಶಸ್ಸಿನ್ನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अचेतनस्य पदार्थस्य इत्थं चेतनवत्‌ सम्बोधनं कोऽपि न करोति।", "tgt_text": "अचेतन पदार्थ का इस प्रकार चेतन के समान सम्बोधन कोई भी नहीं करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಜ್ಜಿಹಹತೆ - ಉತ್ ಪೂರ್ವಕ ಆತ್ಮನೇಪದ ಹಾ- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उज्जिहते - उत्पूर्वक आत्मनेपदहा-धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गत्वा च तम्‌ मनोवाक्कायकर्मभिः सेवते।", "tgt_text": "वहाँ जाकर के उनकी मन वाणी तथा कर्म के द्वारा सेवा करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲ ವೆದಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನು.", "tgt_text": "खिलवेदार्थम्‌ आपाततः जानाति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण- आहो उताहो वा भुङ्क्ते ये इस सूत्र का एक उदाहरण है।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಆಹೋ ಉತಾಹೋ ವಾ ಭುಂಕ್ತೇ ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गवामयनयागः कस्मिन्‌ अन्तर्भवति।", "tgt_text": "ಗವಾಮಯನ ಯಾಗವು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ಸಂಜ್ಞಾ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं संज्ञासूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಧೃ-ಧಾತುವಿನ ಣಿಚ್-ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ಲಙ್-ಲಕಾರದ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷದ ದ್ವಿವಚನದ ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "धृ-धातु से णिच लडङ-लकार मध्यमपुरुषद्विवचन में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतैः वैश्वानरः शब्दादिस्थूलविषयान्‌ भुङ्क्ते।", "tgt_text": "इनेक द्वारा ही वैश्वानर शब्दादि स्थूल विषयों का भोग करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"कर्तरि च\" इति सूत्रस्यार्थः कः?", "tgt_text": "“कर्त्तरि च'' यह सूत्र का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस ज्ञान में घट की सत्ता का ज्ञान होता है।", "tgt_text": "तस्मिन्‌ ज्ञाने घटस्य सत्ता ज्ञायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अकुटिलता वृत्ति से और अहिंसा वृत्ति से मन की स्थिरता प्राप्त करने वाला व्यक्ति।", "tgt_text": "अकुटिलतावृत्त्या, अहिंसावृत्त्या च मनसः स्थैर्यप्राप्तिकर्त्री व्यक्तिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೫.೨ ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ವರೂಪ - ಎಲ್ಲಾ ವೈದಿಕ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯೇ ಪವಿತ್ರವಾದ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "१५.२ अग्निस्वरूपम्‌- सर्वासु वैदिकदेवतासु अग्निरेव पवित्रतमा देवता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಪಂಕ್ತಿ ಭಂಗವಾದಾಗ ಪಾಪವಾಗುತ್ತದೆ, ಅನರ್ಥದ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्र पङ्क्तिभङ्गे सति पापं भवति, अनर्थस्य अपि सम्भावना वर्द्धते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रे अचि इति पदग्रहणात्‌ स्वप्यात्‌, हिंस्याद्‌ इत्यादिषु न आद्युदात्तस्वरः अजादिलसार्वधातुकस्य अभावाद्‌ इति।", "tgt_text": "सूत्र में अचि इस पद ग्रहण से स्वप्यात्‌, हिंस्याद्‌ इत्यादि में आद्युदात्त स्वर नहीं होता है अजादि लसार्वधातुक के अभाव होने से।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और 360 दिनों से कम दिनों में जो याग निष्पन्न होते है उनकी प्रकृति द्वादशाहनामक याग है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ೩೬೦ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಕಲ ಯಾಗಗಳ ಪ್ರಕೃತಿಯು ದ್ವಾದಶಾಹ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯಾಗ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपासना दो प्रकार की होती है।", "tgt_text": "ಉಪಾಸನೆ ಎರಡು ವಿಧ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञस्य यहाँ पर जो ङस्‌ के स्थान में विहित स्य आदेश है, उसका स्थानिवद्‌ भाव से सुप्‌ होने का आरोप किया है।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಸ್ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸ್ಯಾದೇಶಃ , ಅದರ ಸ್ಥಾನಿವದ್  ಭಾವದಿಂದ ಸುಪ್ ಆಗುವ ಆರೋಪವಿದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अज्ञानावभासकत्वात्‌ अस्य प्राज्ञ इति नाम इति केचित्‌। कारणशरीराभिमानी भवति प्राज्ञः।", "tgt_text": "ಅಜ್ಞಾದ ತೋರಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರ. ಪ್ರಾಜ್ಞವು ಕಾರಣಶರೀರಾಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह वृत्र अनेक भागों से पीटता हुआ भूमि पर गिरा।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ವೃತ್ರನು ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲಂಕೃತ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಷಾ ದೇವಿಯ ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪ ಮತ್ತು ಅವಳ ವ್ಯವಹಾರದ ವರ್ಣನೆಯು ಹೃದಯವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. - \"ಜಾಯೇವ ಪತ್ಯ ಉಶತೀ ಸುವಾಸಾ ಉಷಾ ಹಸ್ರೇವ  ನಿರಿಣೀತೇ ಅಪ್ಸಃ. \"", "tgt_text": "अलङ्कृत वर्णन अवसर में उषा के मनोहर रूप का और व्यापार का हदयग्राहि वर्णन प्राप्त होता है - जायेव पत्या उशती सुवासा उषा हस्रेव निरिणीते अप्सः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ವಸ್ಥ ಮನದಲ್ಲಿಯೇ ಜ್ಞಾನದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮನದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಆಚರಣೆಯಿಂದಲೇ ಜ್ಞಾನದ ಅಭಾವವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वस्थ मन में ही ज्ञान की उत्पत्ति और मन के प्रतिकूल आचरण से ही ज्ञान का अभाव होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಧಾರಣವಾದ ಧರ್ಮ ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "साधारण धर्म: यही अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रे प्रत्ययः\"परश्च\", \"तद्धिताः\", \"समासान्ताः\" इत्येतानि अधिकृतानि।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ \"ಪ್ರತ್ಯಯಃ\", \"ಪರಶ್ಚ\", \"ತದ್ಧಿತಾಃ\", \"ಸಮಾಸಾಂತಾಃ\" ಇವುಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗುಣದಿಂದ ನಿಷೇಧವಾದಾಗ ಕಾಕಸ್ಯ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಮ್ ಇದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "गुण से निषेध होने पर काकस्य कार्ष्ण्यम्‌ यह उदाहरण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"प्राक्कडारात्समासः\", \"सह सुपा\", \"तत्पुरुषः\" इति सूत्रत्रयमधिकृतम्‌ ।", "tgt_text": "“'प्राक्कडारात्समासः'', “सह सुपा”, “तत्पुरुषः'' ये तीनों सूत्र अधिकृत हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुनः शार्ङ्गरवादेः पद प्रातिपदिकात्‌ का विशेषण होता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಶಾಂಜ್ಞರವಾದೇಃ ಪದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಇದರ ವಿಶೇಷಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मनसा एव सर्वाणि कर्मेन्द्रियाणि ज्ञानेन्द्रियाणि स्वविषयस्य ग्रहणे समर्थानि भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र में तीन पद हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(पञ्‌चदशी-1.17) सुषुप्ति में प्राज्ञ आत्मा ऐक्य को प्राप्त कर लेती है।", "tgt_text": "( ಪಂಚದಶೀ - ೧.೧೭ ) ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜ್ಞವು ಆತ್ಮದಿಂದ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇವನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಕ್ಷಶಬ್ದದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ.", "tgt_text": "द्युत अर्थ में वर्तमान अक्ष शब्द को उदात नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಅಧಿಕಾರ ? ಯಾರು ಅಧಿಕೃತರು ? ಯಾರು ಅಧಿಕಾರೀ ?", "tgt_text": "उसकी सम्पत्ति लाभ मे किसका अधिकार है, कौन अधिकृत है तथा कौन अधिकारी है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷ - ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಏನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ ತೃಣ ಧಾನ್ಯ ವಾಚಕ ಪದದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಚ್ ಅಥವಾ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಅಚ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ಅಚ್ ಇರುವ ಪದವಾಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ .", "tgt_text": "विशेष- यहाँ यह जानना चाहिए की तृण धान्य वाचक पद दो अच्‌ वाले ही हो, अन्यथा यदि वे पद बहुत अचों वाले अथवा एक अच्‌ वाला पद हो तो प्रकृत सूत्र से वहाँ उन शब्दों का आदि स्वर उदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾರು ವಿರುದ್ಧಗಳ ಎರಡರ ಹಿತೈಷಿಯಾಗಿರುವನೋ ಅವನನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥನೆಂದು ಹೇಳುವರು.", "tgt_text": "जो दोनों विरुद्ध पक्षों का हितैषी होता है वह मध्यस्थ कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಕಲ್ಪ ಇದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "संकल्प यह इसका अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇದೊಂದೇ ಅನುಭವ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಎಂದು.", "tgt_text": "सर्वेषां प्राणिनाम्‌ अयमेक एवानुभव अस्ति सुषुप्तौ 'न किञ्चदवेदिषम्‌' इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ದ್ರೋಣಕಲಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ರಥದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्य द्रोणकलशस्य स्थापनं रथस्य अधोभागे भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಡೀ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾವಿರದ ಆರು ವರ್ಗಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "सम्पूर्ण ऋग्वेद में दो हजार छ: वर्ग है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यतोहि अम्बष्ठशब्दात्‌ अम्बष्ठस्य अपत्यं स्त्री इत्यर्थे वृद्धेत्कोसलाजादाञ्ञ्यङ्‌ इति सूत्रेण ञ्यङ्‌ इति प्रत्यये अम्बष्ठ ञ्यङ्‌ इति जाते ञकारस्य चुटू इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, ङकारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण उभयोः लोपे च सति अम्बष्ठ य इति स्थितिः भवति।", "tgt_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಬಷ್ಟ ಶಬ್ದದಿಂದ ಅಂಬಷ್ಠಸ್ಯ ಅಪತ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀ (ಅಂಬಷ್ಠ್ಯನ ಪುತ್ರೀ) ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವೃದ್ದೇತ್ಕೋಸಲಾಜಾದಾಜ್ಞ್ಜ್ಞ್ಯಜ್ಞ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞಜ್ಞ್ ಆದಾಗ ಜ್ಞಕಾರದ ಚುಟೂ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ಜ್ಞಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವೆರಡರ ಲೋಪವಾದಾಗ ಅಂಬಷ್ಠ ಯ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वह शास्त्राध्ययन करता है।", "tgt_text": "ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ತಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಸ್ವರಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ततश्च सूत्रार्थः भवति- तित्प्रत्ययः स्वरितः स्यात्‌ इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಾಯುವಿಗೆ ರೂಪವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "वायु रूप हीन होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अविद्याकार्यस्य अनादित्वे अपि विद्यायाः उदये सूर्योदये तमस इव अस्तमयो भवति।", "tgt_text": "ಅವಿದ್ಯಾಕಾರ್ಯದ ಅನಾದಿತ್ವವಾದಾಗ ವಿದ್ಯೆಯು ಉದಯವಾದಾಗ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಧಕಾರ ನಷ್ಟವಾಗುವಂತೆಯೇ ಅವಿದ್ಯೆಯು ಕೂಡ ಮುಳುಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रस्तुत सूत्र का अर्थ धातु के और प्रातिपदिक के अवयव के सुबन्त (सुप) का लोप होता है।", "tgt_text": "ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ ಧಾತುವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದ ಅವಯವದ ಸುಬಂತದ (ಸುಪ್) ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र से तत्पुरुष समास होता है।", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण तत्पुरुषसमासो विधीयते ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಯಥಾರ್ಥ ಯಜ್ಞ ರೂಪದಿಂದ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.", "tgt_text": "सर्वेभ्यः कामेभ्यः उपादेयत्वेन अयम्‌ एव यथार्थयज्ञरूपेण कल्पितः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಕ್ಷಯ\" ಎಂದು ಶಬ್ಧಸ್ವರೂಪದ ಗ್ರಹಣೆ.", "tgt_text": "क्षय इस शब्द स्वरूप का ग्रहण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ಉತ್ತರವು ಅದರ ಮುಂದಿನ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಆ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಯಜ್ಞದ ರಕ್ಷಕ, ಕರ್ಮ ಫಲವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अस्य उत्तरं ततः परस्मिन्‌ मन्त्रे एव उच्यते यत्‌ दीप्तियुक्तः, यज्ञानां रक्षकः, कर्मफलानां द्योतकः, यज्ञे स्वस्थाने वर्धमानश्च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदुर्ध्वम्‌ एकैकः अपि कोशः आत्मव्यतिरिक्तः भवति।", "tgt_text": "इस प्रकार से उपर से लेकर के एक-एक कोश आत्मव्यतिरिक्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಒಂದೇ ಶೃತಿ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಶ್ರವಣ ಎಂದರೆ ಇದೇ ಅರ್ಥ.", "tgt_text": "एक ही श्रुति अर्थात्‌ एक श्रवण यह ही अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आहो इत्यव्ययेन युक्तम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಆಹೋ ಈ ಅವ್ಯಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೆಲಸವೇನು?", "tgt_text": "ब्रह्मणः किं कार्यम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रत्यक्षानुमानशब्दागमप्रमाणैः।", "tgt_text": "प्रत्यक्ष अनुमान शब्द आगम प्रमाणों से।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ यागे प्रतिदिनं प्रातःकाले सायंकाले च गृहस्थस्य अग्निकुण्डे दुग्धदधिपुरोडाशादीनां आहुतिः प्रदीयते।", "tgt_text": "इस याग में प्रतिदिन प्रातः काल और सायंकाल गृहस्थ के अग्निकुण्ड में दूध, दही, पुरोडाश आदि की आहुति दी जाती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञः दानं तपश्चैव पावनानि विशुद्धिकराणि मनीषिणां  इत्येतत्‌।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞ ದಾನ ತಪಸ್ಸುಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಪಾಪವಗಳನ್ನು ವಿಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವಂತಹವುಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय - इस प्रस्तुत उदाहरण में गङ्गे इति, यमुने इति, और सरस्वति इति तीन पद सम्बोधन अन्त है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः - प्रस्तुतेऽस्मिन्‌ उदाहरणे गङ्गे इति यमुने इति सरस्वति इति च पदत्रयं सम्बोधनान्तं वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैसे ही कहते है - लक्षण और प्रमाण से वस्तु की सिद्धि होती है।", "tgt_text": "तथाहि उच्यते- लक्षणप्रमाणाभ्यां वस्तुसिद्धिः इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "देवशब्द का द्वितीयाबहुवचन में यह रूप बनता है।", "tgt_text": "देवशब्दस्य द्वितीयाबहुवचने रूपमिदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए स्वप्नलोक जीव की सृष्टि है इस प्रकार से श्रुतियाँ कहती है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಪ್ನಲೊಕವು ಜೀವದ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಮ್ದು ಶೃತಿಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तुल्यार्थतृतीयासप्तम्युपमानाव्यय -द्वितीयाकृत्याः यह प्रथमान्त पद है।", "tgt_text": "ತುಲ್ಯಾರ್ಥತೃತೀಯಾಸಪ್ತಮ್ಯುಪಮಾನಾವ್ಯಯ - ದ್ವಿತೀಯಕೃತ್ಯಾಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ತದ್ಧಿತಸ್ಯ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಪದವಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे एकमेव तद्धितस्य इति पदं वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಭಿಚಾರಗಳ ವಿಶೇಷ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಕೌಶಿಕ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एतेषां मन्त्राणां साहाय्येन कृतानाम्‌ अभिचाराणां विशेषवर्णनं कौशिकसूत्रेऽस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಸೀತ್ -  ಅಸ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आसीत्‌- अस्‌-धातु से लङि प्रथमपुरुष एकवचन में यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಸವಿತಾ ದೇವನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಚರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ದಾಳವು ಆ ಜೂಜುಗಾರರ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जैसे सविता देव जगत में विचरण करता है उसी प्रकार पास उस जुआरियो के संघ में विचरण करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "10. तत्कृत इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "१०. तत्कृत इत्यस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೃತ್ರನ ತಂದೆ ಯಾವಾಗ ತನ್ನ ಪುತ್ರನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದನು ಆಗ ಇಂದ್ರನಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು.", "tgt_text": "वृत्र की माता जब अपने पुत्र की रक्षा के लिए प्रयत्न किया तब वह भी इन्द्र के द्वारा मारी गई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किन्तु मित्रशब्दः नित्यनपुंसकलिङ्गविशिष्टस्य अर्थस्य वाचकः अस्ति।", "tgt_text": "किन्तु मित्र शब्द नित्यनपुंसक लिङ्गविशिष्ट अर्थ का वाचक है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दसवें प्रपाठक में नारायणीय उपनिषद्‌ है।", "tgt_text": "दशमे प्रपाठके नारायणीयोपनिषदस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य= ब्रह्मणः, पादः-चतुर्थांशः विश्वा= समग्रानि, भूतानि=प्राणिजातानि, अस्य= जगत्स्रष्टुः , त्रिपात्‌= त्रिचतुर्थाशः अमृतं= विनाशारहितं, दिवि=स्वप्रकाशस्वरूपे, आकाशे वा विद्यत इति।", "tgt_text": "अस्य = ब्रह्म के, पादः = चतुर्थाश, विश्वा = समग्र, भूतानि = प्राणिजात, अस्य = जगत्स्रष्टा, त्रिपात्‌ = एक तीन चोथाई, अमृतं = विनाशरहित, दिवि = स्वप्रकाश स्वरूप में या आकाश में रहता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ वाक्य से आभीक्ष्ण्य को जाना जाता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಆಭೀಕ್ಷ್ಯ್ಣ್ ವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इत्थम्‌ अवधारयेत्‌- एते लोकाः उत्पत्तिविनाशशालिनः सन्ति।", "tgt_text": "ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕು - ಈ ಲೋಕಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿವಿನಾಶಶಾಲಿಗಳು ಆಗಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತಿದಿವವೂ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸೋಮರಸದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ.", "tgt_text": "प्रत्यहं वारत्रयं सोमरसस्य निष्कासनं विहितं वर्तते, प्रातः मध्याह्णे सायं च।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वप्न में जो-जो देखा जाता है प्रबोध होने पर उन सभी का मूल सहित नाश हो जाता |", "tgt_text": "ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಏನೇನು ನೋಡಿದೆವೋ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಬೋಧವಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಮೂಲಗಳ ಸಹಿತವಾಗಿ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४. मनसा सह। 5. कुर्वन्ति।", "tgt_text": "4. मन के साथ। 5. कुर्वन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसमें एक सौ उन्नासी (१७९) श्लोक हैं।", "tgt_text": "अस्याम्‌ ऊनाशीत्यधिकशतं (१७९) श्लोकाः सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके लिए विशिष्ट नियमों का इस ग्रन्थ में विवरण है।", "tgt_text": "तदर्थं विशिष्टनियमानाम्‌ अस्मिन्‌ ग्रन्थे विवरणम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾನೋ ಹಿ ಶರೀರಮಧ್ಯಗತಾಶಿತಪೀತಾನ್ನಾದಿಸಮೀಕರಣಕರಃ  ಎಂದು ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ (ಇತಿ ಉಕ್ತಂ ವೇದಾಂತಸಾರೆ |)", "tgt_text": "समान शरीर के मध्य में पीतान्नादि समीकरण कारक होता है इस प्रकार से वेदान्त सार में कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪದವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯತಮವಾದದ್ದು ಸಮಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पदविधियों में अन्यतम का समास होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यत्‌ यः पुरुषो वैराजोऽस्ति तं पुरुषं देवाः प्रजापतिप्राणेन्द्रियरूपाः यज्ञं तन्वानाः मानसं यज्ञं तन्वानाः कुर्वाणाः पशुम्‌ अबध्नम्‌ विराट्पुरुषमेव पशुत्वेन भावितवन्तः।", "tgt_text": "जो यह पुरुष है उस पुरुष को देवों ने प्रजापति ने मानस यज्ञरूप में बढ़ाया विराट्पुरुष को ही पशुरूप में मान कर बाँधा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "( 9.3 )  यङश्चाप्‌( 4.1.74 ) सूत्रार्थ-ञ्यङन्ता प्रातिपदिक से और  ष्यङन्त प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर चाप्‌ प्रत्यय परे होता है।", "tgt_text": "(೯.೩) ಯಜ್ಞಶ್ಚಾಪ್ (೪.೧.೭೪) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಜ್ಞಯಂತಾ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಷ್ಯಜ್ಞಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತಿಸಿದಾಗ ಚಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृहज्जलसमूहः यदा समग्रं विश्वं परिव्याप्य आसीत्‌ तदा देवाः गर्भरूपेण यं धत्तवन्तः अग्निना उपलक्षितं समग्रं भुवनं च सम्पादितवन्तः।", "tgt_text": "ಬೃಹತ್ ಜಲಸಮೂಹ ಯಾವಾಗ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಿವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಗರ್ಭರೂಪದಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಪಲಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಸಮಗ್ರ ಭುವನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞವೇದಿಯ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಯೂಪವನ್ನು ಇಡಬೇಕು.", "tgt_text": "यज्ञवेद्याः पूर्वस्यां दिशि यूपः स्थापनीयः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उच्चैस्तराम्‌ इत्यस्य कोऽर्थः ?", "tgt_text": "’ಉಚ್ಚೈಸ್ತರಾಮ್’ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವೇನು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮನುಷ್ಯರ ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "किमर्थम्‌ अत्येतवा उ अतिक्रम्य गन्तुम्‌ । ओषधीः अजीजनः उत्पादय । किमर्थम्‌ । भोजनाय धनाय भोगाय वा कम्‌ इति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुदात्तम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त पद की अनुवृति है।", "tgt_text": "अनुदात्तम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಉಪನಿಷತ್ ಶಾಂಖಾಯನವು ಆರಣ್ಯಕದ ಅಂಶವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "यह उपनिषद्‌ शाङखायन आरण्यक का ही अंश है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पुर्‌शब्दान्तसमासस्य समासान्ते उदाहरणं - विष्णोः पूः इति विग्रहे विष्णुपुरम्‌ इति।", "tgt_text": "पुर्‌ शब्दात्त समास के समासान्त में उदाहरण है-विष्णो: पू: इस विग्रह में विष्णुपरम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः ' इस सूत्र से सुब्रह्मण्य नामवाले निगद में 'यज्ञकर्मण्यजपन्यूङ्खसामसु' इस सूत्र से विभाषा छन्दसि इस सूत्र से प्राप्त एक श्रुति का निषेध होता, और स्वरित स्वर के स्थान में उदात्त स्वर का विधान है।", "tgt_text": "\"न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः' इति सूत्रेण सुब्रह्मण्याख्ये निगदे 'यज्ञकर्मण्यजपन्यूङ्खसामसु' इति सूत्रेण विभाषा छन्दसि इति सूत्रेण च प्राप्ता एकश्रुतिः निषिध्यते, स्वरितस्वरस्य च स्थाने उदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अध्वर्युः किं करोति?", "tgt_text": "ಅಧ್ವರ್ಯುವು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वपादिहिंसामच्यनिटि इति सूत्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "स्वपादिहिंसामच्यनिटि इस सूत्र की व्याख्या कोजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यतोऽनावः इसका एक उदाहरण को प्रदर्शित करके समन्वय कोजिए।", "tgt_text": "ಯತೋನಾವಃ ಇದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಅದರ ಸಮನ್ವಯ ತಿಳಿಸಿ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(गौडपादीयकारिका २.३२)आत्मा कदापि बद्धो नास्ति।", "tgt_text": "(गौडपादीयकारिका 2.32) आत्मा कभी भी बद्ध नहीं होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗಿರುವ ಯಜ್ಞಕುಂಡದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ವಿಸ್ತೃತ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ.", "tgt_text": "किञ्च यज्ञीयहोमाग्निहेतवे वेदीनिर्माणस्य वर्णनमपि विस्तरेण कृतमस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सान्वयप्रतिपदार्थः - तस्मात्‌ = पूर्वनिगदितात्‌ यज्ञात्‌, अश्वाः = हयाः, ये के च = अश्वातिरिक्ता गर्दभादयः अश्वतराश्च, उभयोः भागयोः दन्ता येषां ते उभयादतः = ऊर्ध्वाधोभागयोः दन्तयुक्ताः सन्ति, तेऽपि, अजायन्त = समुत्पन्नाः। तस्मात्‌ = पूर्वोक्ताद्‌ यज्ञात्‌, ह = स्फुटं, गावः = धेनवः, जज्ञिरे = प्रादुर्भूताः, तस्मात्‌ = मखात्‌, अजाश्च अवयश्च अजावयः = छागमेषादयश्च, जाताः = जनिम्‌ अलभन्त।", "tgt_text": "सान्वयप्रतिपदार्थ - तस्मात्‌ = पूर्व में कहे गये यज्ञ से, अश्वाः = घोडे, ये के च = अश्व से अतिरिक्त गर्दभ आदि, उभयोः भागयोः दन्ता येषां ते उभयादतः = ऊर्ध्व और अधोभाग में दन्तयुक्त है, वो भी, अजायन्त = समुत्पन्न हुए तस्मात्‌ = पूर्वोक्त यज्ञ से, ह = स्फुटं, गावः = धेनु, जज्ञिरे = प्रादुर्भूत हुए, तस्मात्‌ = यज्ञ से, अजाश्च अवयश्च अजावयः = बकरी भेड्‌ आदि ने, जाताः = जन्म लिया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रजाभ्यः सकाशात्‌ मनीषाम्‌ अविदः प्राप्तवानसि ।", "tgt_text": "प्रजाओ के समीप से तुमने स्तुतिया प्राप्त की है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन प्रकारेण समग्रग्रन्थः अयं चतुर्दशसु अध्यायेषु विभक्तः अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶ್ವವೇ ವೈಶ್ವಾನರ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विश्‍व एव वैश्वानरो भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स यतिथीं तत्स॒मां परिदिदेष ततिथीं समां नावमुपकाल्प्योपासांचक्रे स ऽअऔघऽ उत्थिते नावमापेदे तं स मत्स्य उपन्यापुप्लुवे तस्य शुडऱगे नावः पाश प्रतिमुमोच तेनैतमुत्तरं गिरिमतिदुद्राव॥ ५॥", "tgt_text": "स यतिथीं तत्समां परिदिदेष ततिथीं समां नावमुपकल्प्योपासांचक्रे स औघ उत्थिते नावमापेदे तं स मत्स्य उपन्यापुप्लुवे तस्य शृङ्गे नावः पाशं प्रतिमुमोच तेनैतमुत्तरं गिरिमतिदुद्राव ॥ ५॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿದಧಾತುವಿನಿಂದ ಔಣಾದಿಕ ಥ ಪ್ರತ್ಯಯ.", "tgt_text": "विदधातोः औणादिकः थप्रत्ययः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11. सिद्धान्त में लिङ्ग किसमें नष्ठ होते हैं?", "tgt_text": "೧೧. ಸಿದ್ದಾಂತದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिससे वेद मन्त्रों के उच्चारण शुद्ध होते हो उस शास्त्र को शिक्षा कहते हैं।", "tgt_text": "येन वेदमन्त्राणाम्‌ उच्चारणं शुद्धं सम्पाद्यते तच्छास्त्रं शिक्षा इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य सूक्तस्य ऋषि: दीर्घतमा औचथ्यः, छन्दः विराट्‌ त्रिष्टुप्‌, देवता विष्णुः।", "tgt_text": "इस सूक्त के ऋषि दीर्घतमा औचथ्य, छन्द विराट्‌ त्रिष्टुप, और देवता विष्णु है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदान्ते अधिकारिणो वैराग्यं प्रतिपादयत।", "tgt_text": "वेदान्त में अधिकारी के वैराग्य का प्रतिपादन कीजिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वैदिककविः उषायाः रूपवर्णनेन मानवजीवनस्य प्रेमरूपं प्रधानं तत्त्वमेव वर्णयति।", "tgt_text": "वैदिक कवि ने उषा के रूप वर्णन से मानव जीवन के प्रेमरूप प्रधान तत्त्व का ही वर्णन किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बर्हिः यज्ञस्य कथयन्ति।", "tgt_text": "बर्हि यज्ञ को कहते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಆಮ್ಬಷ್ಠ್ಯಾ. ಕಾರೀಷಗಂಧ್ಯಾ.", "tgt_text": "उदाहरण- आम्बष्ठ्या। कारीषगन्ध्या।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದು ಯಾವುದಾದರೊಂದರದ್ದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ತಿಳಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಮಾಣಾಂತರಾವಿಷಯವು.", "tgt_text": "वह अन्य किसी भी प्रमाण के द्वारा यदि नहीं जाना जाता है तो वह विषय प्रमाणान्तर विषय कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह उत्पन्न हुआ विराट्पुरुष भिन्न हो गया।", "tgt_text": "स जातः विराट्पुरुषः अत्यरिच्यत अतिरिक्तोऽभूत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैत्तरीय आरण्यक के कौन-कौन से अध्याय तैत्तिरिय उपनिषद्‌ कहलाते हैं?", "tgt_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ಯಾವ ಯಾವ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कर्तृत्वं तु ज्ञानेच्छाकृतिमत्त्वम्‌।", "tgt_text": "कर्तृत्व ज्ञानेच्छा ही कर्तृत्व होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महदर्थप्रतिपादकत्वात्‌ महावाक्यम्‌ इति अभिधानम्‌।", "tgt_text": "ಮಹಾ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾಹಾವಾಕ್ಯಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेषु ऐतरेयब्राह्मणगतं शुनःशेपोपाख्यानं, शतपथब्राह्मणगतमुर्वशी-पुरुरव-उपाख्यानम्‌ इत्यादीनि मुख्यानि सन्ति।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಐತರೇಯಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶುನಃಶೇಪೋಖ್ಯಾನವು, ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಉರ್ವಶೀ-ಪುರೂರವ ಉಪಾಖ್ಯಾನ  ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बृहद्देवताग्रन्थे दृश्यते- इहाग्निभूतस्तु ऋषिभिर्लोके स्तुतिभिरीडितः।", "tgt_text": "ಬೃಹದ್ದೇವತಾ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ - ಇಹಾಗ್ನಿಭೂತಸ್ತು ಋಷಿಭಿರ್ಲೋಕೇ ಸ್ತುತಿಭಿರೀಡಿತಃ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे दक्षिणस्य साधौ इति सूत्रात्‌ दक्षिणस्य इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌, स्वाङ्गाख्यायामादिर्वा इति सूत्रात्‌ आदिः इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌, फिषोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ अन्तः इति च प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌, उदात्तः इत्यपि प्रथमैकवचनान्तं पदमत्र अनुवर्तन्ते।", "tgt_text": "इस सूत्र में दक्षिणस्य साधौ इस सूत्र से दक्षिणस्य यह षष्ठी एकवचनान्त पद है, स्वाङ्गाख्यायामादिर्वा इस सूत्र से आदिः इस प्रथमा एकवचनान्त पद कौ, फिषोऽन्त उदात्तः इस सूत्र से अन्तः इस प्रथमा एकवचनान्त पद, उदात्तः इस प्रथमा एकवचनान्त पद की यहाँ अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उन चारो वेदों में ऋग्वेद प्राचीनतम है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ \"ಸಹ ಸುಪಾ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ \"ಇವೇನ ಸಹ ಸಮಾಸೋ ವಿಭಕ್ತ್ಯಲೋಪಶ್ಚ\" ಈ ವಾರ್ತಿಕದ ಕೇವಲ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯು ಆಯಿತು.", "tgt_text": "परन्तु “सहसुपा' इस सूत्र का “इवेन सह समासो विभक्त्यज्ञोपश्च” इस वार्तिक का केवलसमासविधायक का प्रतिपादन हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ತತ್ಪುರುಷ ಎಂದರೆ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "समानाधिकरण तत्पुरुष नाम कर्मधारय समास का है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र में \"प्रत्ययः\", \"परश्च\", \"तद्धिताः\", \"समासान्ताः\"  ये अधिकृत सूत्र हैं।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ \"ಪ್ರತ್ಯಯಃ\", \"ಪರಶ್ಚ\",\"ತದ್ಧಿತಾಃ\",\"ಸಮಾಸಾಂತಾಃ\" ಇವು ಅಧಿಕೃತ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "5 जीव की उपाधि क्या होती है?", "tgt_text": "೫. ಜೀವದ ಉಪಾಧಿಯು ಏನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಜ್ಮಧ್ಯಸ್ತಢಕಾರವನ್ನು ಳಕಾರ ಯಥಾಕ್ರಮದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अज्मध्यस्थढकार को ळहकार यथा क्रम से होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हि च इति सूत्रात्‌ हि इति अव्ययपदमनुवर्तते।", "tgt_text": "हि च इस सूत्र से हि इस अव्ययपद की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और भी ऋग्वेद में बहुत से संवाद सूक्त हैं यथा सरमापणि संवाद, ऊर्वशी पुरुरवा संवाद, यमयमी संवाद इत्यादि।", "tgt_text": "तथा च ऋग्वेदे सन्ति बहूनि संवादसूक्तानि यथा सरमापणिसंवादः, ऊर्वशीपुरुरवासंवादः, यमयमीसंवादः इत्यादीनि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮೂರು ವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಈ ಆನಂದಮಯಕೋಶವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एवंविधैः त्रिभिः वृत्तिभिः आनन्दमयकोशस्य प्रसिद्धिर्भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪೃಥ್ವಿಯಿಂದ ಮೇಲೆ ಇದೆ.", "tgt_text": "अस्याः पृथिव्याः परः परस्तात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಕರ್ಷತ್ವತೊ ಘಯೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯು ಬರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "यहाँ “कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमान्त पद की अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದರ್ಥವು ಹೀಗೆ - 'ಭೀ - ಹ್ರೀ - ಭೃ - ಹು - ಮದ - ಜನ - ಧನ - ದರಿದ್ರಾ ಹಾಗೂ ಜಾಗೃ' ಈ ಧಾತುಗಳ 'ಅಭ್ಯಸ್ತಸಂಜ್ಞಕ'ಗಳಿಗೆ ಪಿತ್ ಆದ ಲಸಾರ್ವಧಾತುಕವು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಹಿಂದಿರುವವುಗಳಿಗೆ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन अस्य सूत्रस्य अर्थो भवति भी, ह्री, भृह्मद, जन, धन, दरिद्राजागराम्‌ अभ्यस्तानां पिति लसार्वधातुके परे प्रत्ययात्पूर्वम्‌ उदात्तं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಧಾಪಯ - ಧಾ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಣಿಚ್ ಲೋಟ್ ಲಕಾರ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "धापय - धा-धातु से णिच लोट्‌-लकार मध्यमपुरुष एकवचन का यह रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಭೂತ ಸು ಪೂರ್ವ ಅಮ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ ಲುಕ್ (ಲೋಪ) ಇದರ ವಿಧಾನದಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರವು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः भूत सु पूर्व अम्‌ इति स्थिते सुब्लुग्विधानाय सूत्रमिदं प्रवृत्तम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "केवलं जगतः सत्त्वमात्रं ग्रहीतुं शक्यते।", "tgt_text": "केवल जगत्‌ का सत्त्वमात्र ही ग्रहण किया जा सकता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತಿ ಜನ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರದ ಆಯತನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥೂಲಶರೀರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रति जन्म सूक्ष्मशरीरस्यायतनाय स्थूलशरीरं स्वीकरोति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धर्म, अर्थ, काम तथा मोक्ष ये चार पुरुषार्थ होते है।", "tgt_text": "ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಇವು ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स एव जातः स जनिष्यमाणः प्रत्यङ्जनास्तिष्ठति सर्वतोमुखः॥ ४ ॥", "tgt_text": "ಸ ಏವ ಜಾತಃ ಸ ಜನಿಷ್ಯಮಾಣಃ ಪ್ರತ್ಯಂಜ್ಞ್ಜನಾಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಸರ್ವತೋಮುಖಃ ।।೪।।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथाहि वेदान्तसारकार आह।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಾಂತಸಾರಕಾರನು ಹೇಳುವನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रुणध्मि - रुध्‌ - धातोः लटि उत्तमपुरुषैकवचने ।", "tgt_text": "ರುಣಧ್ಮಿ - ರುಧ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ विषय भेद से सप्तमी से भी भेद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಷಯಭೇದದಿಂದ ಸಪ್ತಮೀ ಇದೂ ಕೂಡ ಭೇದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार की अग्नि की जो स्तुति करता है, वह स्तुति का फल अग्नि से प्राप्त करता है।", "tgt_text": "इत्थम्‌ ईदृशस्य अग्नेः यः स्तुति करोति स स्तुतिफलम्‌ अग्निसकाशात्‌ लभते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವು ಆಗುತ್ತವೆ - \"ಅವ್ಯಯಂ ವಿಭಕ್ತಿ - ಸಮೀಪ - ಸಮೃದ್ಧಿ- ವ್ಯದ್ದ್ಯರ್ರ್ಥಾಭಾವಽತ್ಯಯಾಽಸಂಪ್ರತಿ - ಶಬ್ದಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ - ಪಶ್ಚಾತ್ - ಯಥಾಽಽನುಪೂರ್ವ್ಯ - ಯೌಗಪದ್ಯ-ಸಾದೃಶ್ಯ-ಸಾಕಲ್ಯಾಽಂತವಚನೇಷು\",\"ಯಾವದವಧಾರಣೆ\",\"ಸುಪ್ಪ್ರತಿನಾ ಮಾತ್ರಾರ್ಥೆ\",\"ಸಂಖ್ಯಾ ವಂಶ್ಯೇನ\" \"ನದೀಭಿಶ್ಚ\".", "tgt_text": "तानि भवन्ति - \"अव्ययं विभक्ति-समीप-समृद्धि-व्यद्‌र्ध्यर्थाभावाऽत्ययाऽसम्प्रति-शब्दप्रादुर्भाव-पश्चाद्‌- यथाऽऽनुपूर्व्य-यौगपद्य-सादृश्य-सम्पत्ति-साकल्याऽन्तवचनेषु\", \"यावदवधारणे\", \"सुप्प्रतिना मात्रार्थे\", \"संख्या वंश्येन\" \"नदीभिश्च\" चेति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा शरङद्धविरासीत्‌।", "tgt_text": "ನಂತರ ಶರದ್ ಹವಿಸ್ಸಿತ್ತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರಿತಾದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಅದರ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः श्रित आदि शब्दों के उसकी प्रकृति  के लक्षण हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पर्जन्यसूक्तसारः ऋग्वेदस्य पञ्चमे मण्डले त्र्यशीतितमं सूक्तमिदं पर्जन्यसूक्तम्‌ ।", "tgt_text": "ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತದ ಸಾರ ಋಗ್ವೇದದ ಐದನೆಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರನೆಯ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेषः- तदर्थशब्देन अत्र प्रकृतिविकृतिभावः एव गृह्यते।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ - ತದರ್ಥ ಶಬ್ದದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೃತಿ ಭಾವಗಳ ಗ್ರಹಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕಾರಣವೇ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಮಲವು.", "tgt_text": "उसकी आसक्ति के कारण ही चित्त में मल स्थित होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "’ಆರುಃ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಆಕಾರಸ್ಯ \"ಉದಾತ್ತಾದನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಸ್ವರಿತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आरुः इत्यत्र आकारस्य 'उदात्तस्वरितपरस्य सन्नतरः' इत्यनेन अनुदात्तस्वरः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस प्रकार का ऐक्य चार प्रकार के वाक्यों के द्वारा ही प्रतिपादित होता है।", "tgt_text": "ಆ ರೀತಿಯಾದ ಐಕ್ಯವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರವಾದ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वसामर्थ्यवशात्‌ इमां पृथिवीं स्वर्गं च धारयतः इमौ देवौ।", "tgt_text": "ಈ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಉಪಸರ್ಜನ ಸಂಜ್ಞಾ ವಿಧಾಯಕ \"ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸಮಾಸ ಉಪಸರ್ಜನಮ್\" ಮತ್ತು ಈ ಪೂರ್ವ ನಿಪಾತ ವಿಧಾಯಕ \"ಉಪಸರ್ಜನಂ ಪೂರ್ವಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्र प्रसङ्गतः उपसर्जनसंज्ञाविधायकं \"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" इति सूत्रं पूर्वनिपातविधायकं च \"उपसर्जनं पूर्वम्‌\" इति सूत्रं प्रस्तुतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾ - ಯಾವ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ದ್ಯೌ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಉಗ್ರ ಅರ್ಥಾತ್ವಿಶೇಷ ದೀಪ್ತಿಮಾನವಾಗಿದೆಯೋ ,ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಯಾರು ದೃಢ ಅಂದರೆ ಸ್ಥಿರವನ್ನು ಮಾಡಿದರೋ.", "tgt_text": "व्याख्या- येन प्रजापतिना द्यौः अन्तरिक्षम्‌ उग्रा उद्गूर्ण विशेषागहनरूपं वा। पृथिवी भूमिः च दृळ्हा येन स्थिरीकृता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अस्य शरीरस्य विभक्त्यवस्था भेदकावस्था भवति स्वप्नः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಪ್ನವು ಈ ಶರೀರದ ವಿಭಕ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ ಮತ್ತು ಭೇದಕಾವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮಸಮಾಜ - ವ್ಯವಹಾರ - ಆದಿ ವಿಷಯಗಳ ಜ್ಞಾನವು ವೇದದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಿಸಬಹುದು.", "tgt_text": "प्राचीन धर्मसमाज-व्यवहार-आदि विषयों का ज्ञान वेद ही करा सकते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸ್ಥೂಲಶರೀರಗಳು ಯಾವುವು ?", "tgt_text": "चार प्रकार के स्थूल शरीर कौन-कौन से हैं?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिस क्रम से अद्वैत  के द्वारा सृष्टि का प्रतिपादन किया गया है उसी क्रम से उसका प्रलय भी वे अङ्गीकार करते हैं।", "tgt_text": "येन क्रमेण सृष्टिः प्रतिपाद्यते अद्वैतिभिः तद्विपरीतक्रमेण प्रलयम्‌ अङ्गीकुर्वन्ति ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन अस्यैव ऋषेः अभ्यर्हितत्वं अवगम्यते।", "tgt_text": "उससे इसी ऋषि के महत्व को जाना जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह मात्र आगम के द्वारा गम्य होता है।", "tgt_text": "ಇದು ಆಗಮೈಕಗಮ್ಯವಾದ ವಿಷಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮರಣೋತ್ತರದ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮದ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.", "tgt_text": "मरणोत्तरं कर्मणः फलोत्तपत्तये पुनः जन्म आवश्यकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಗುಣ ಕರ್ಮ ಸ್ವಭಾವವಿರುವ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮನ ಇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यच्च मनः अपूर्वं न विद्यते पूर्वमिन्द्रियं यस्मात्तदपूर्वम्‌ इन्द्रियेभ्यः पूर्व मनसः सृष्टेः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेद्या रचना १०८०० इष्टिकाभिः भवति।", "tgt_text": "वेदि की रचना १०८०० ईटों से होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समवायात्‌ - सम्पूर्वकात्‌ अवपूर्वकात्‌ इधातोः विधिलिङि प्रथमपुरुषैकवचने।", "tgt_text": "ಸಮವಾಯಾತ್ - ಸಮ್ಪೂರ್ವಕ ಅವಪೂರ್ವಕ ಇಧಾತುವಿನಿಂದ ವಿಧಿಲಿಂಗ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌- अस्य उदाहरणं भवति चिकीर्षकः इति, यत्र॑ बाणाः(तै.सं.-४-६-४-५) इति च।", "tgt_text": "उदाहरण- इसका उदाहरण होता है - चिकीर्षकः इति, यत्र॑ बाणाः (तै.सं.-४-६-४-५) इति च।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ “पूरण आदि अर्थो से और सदादि से षष्ठयन्त सुबन्त का समास नहीं होता है।", "tgt_text": "अर्थात्‌ \"पूरणाद्यर्थेः सदादिभिश्च षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य समासो न भवति\" इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्तुति कृत उसी से देवों के शरीर होते हैं ये कारण अयुक्त हैं।", "tgt_text": "स्तुतिः कृता तस्मादेव देवानां शरीरं वर्तते इति कारणम्‌ अयुक्तम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्ताद्‌ यहाँ पञ्चमी निर्देश होने से तस्मादित्युत्तरस्य' इस परिभाषा से उदात्त से उत्तर का यह अर्थ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "’ಉದಾತ್ತಾತ್’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪಂಚಮೀನಿರ್ದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ \"ತಸ್ಮಾದಿತ್ಯುತ್ತರಸ್ಯ\" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷಾಸೂತ್ರದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ’ಉದಾತ್ತದ ಮುಂದಿರುವ’ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः तदन्त विधि में नकारान्त का होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ತದಂತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಕಾರಾಂತದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आ वामश्वासः ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।", "tgt_text": "आ वामश्वासः... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಕೋಶವು ಹೇಗೆ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೋ ಅಥವಾ ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆ ಆತ್ಮವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮವು ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಕೋಶವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "विज्ञानमयवत्‌ उदयः अस्तमयो वा आत्मनः नास्ति। अतः नात्मा विज्ञानमयः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र वसु इत्येतत्पदेन भौतिकद्रव्यस्य सङ्केतो न भवति किन्तु आध्यात्मिककल्याणस्य।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಸು ಈ ಪದದಿಂದ ಭೌತಿಕ ದ್ರವ್ಯದ ಸಂಕೇತವು ಆಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಕಲ್ಯಾಣವಾಗೇ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सायणाचार्यमतेन आरण्यकनामकरणस्य सार्थकश्लोकं लिखत?", "tgt_text": "ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಮತದಿಂದ ಆರಣ್ಯಕ ನಾಮಕರಣದ ಸಾರ್ಥಕ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स च उत्कृष्टबुद्धिसम्पन्नः सत्यशीलः कीर्तिमान्‌ च अस्ति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ ಸಂಪನ್ನ ಸತ್ಯಶೀಲ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿವಂತ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अवशिष्ट त्रिपाद्‌ विनाश रहित सत्‌ अर्थात्‌ प्रकाशरूप में अवस्थित है।", "tgt_text": "अवशिष्टः त्रिपाद्‌ विनाशरहितं सत्‌ स्वप्रकाशरूपे व्यवतिष्ठते इति शम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "८. अतिजववद्वेगवत्‌।", "tgt_text": "೮. ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चतुर्थः अध्यायो नैगमकाण्डम्‌, पञ्चमः अध्यायो दैवतकाण्डम्‌ इति पदेन व्यपदिश्यते।", "tgt_text": "चौथा अध्याय नैगम काण्ड नाम से, पांचवा अध्याय दैवत काण्ड इस पद से जाना जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्सूत्रसामर्थ्यात्‌ \"कडाराः कर्मधारये\" इत्यतः प्राक्‌ पर्यन्तं समासाधिकारः।", "tgt_text": "ಆ ಸೂತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ \"ಕಡಾರಾಃ ಕರ್ಮಧಾರಯೇ\" ಇದರಿಂದ ಪ್ರಾಕ್ ವರೆಗೂ ಸಮಾಸದ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः प्रत्ययग्रहणपरिभाषया तिङन्ते इति लाभः।", "tgt_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण की परिभाषा से तिङन्त में यह अर्थ प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनिमित्त होने पर विहित नित्य कर्म होते है।", "tgt_text": "अनिमित्ते सति विहितं नित्यं कर्म भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विकल्पेन समासान्तटज्विधानाय प्रवृत्तमिदम्‌।", "tgt_text": "विकल्प से समासान्त टच्‌ विधान के लिए यह प्रवृत्त हुआ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसा दण्डि ने कहा - “इदमन्धतमः कृत्स्नं जायेत भुवनत्रयम्‌।", "tgt_text": "यथोक्तं दण्डिना- 'इदमन्धतमः कृत्स्नं जायेत भुवनत्रयम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अध्वर्यु के द्वारा यज्ञ में उपयोग में लाने वाले मन्त्र ही यजुर्वेद में सङ्कलित हैं।", "tgt_text": "अध्वर्युणा यज्ञे उपयुज्यमानाः मन्त्राः एव यजुर्वेदे सङ्कलिताः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एभिः मुनिभिः अथर्ववेदस्य विशेषप्रचारः सम्पन्नः अभवत्‌।", "tgt_text": "इन मुनियों के द्वारा अथर्ववेद का विशेष प्रचार हुआ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चाप्‌, टाप्‌, डाप्‌ प्रत्यय तीनों लिङ्गों के मध्य पुस्त्व बोध के लिए और नपुंसकत्व के ज्ञान के लिए प्रत्ययान्तर अपेक्षित नहीं है।", "tgt_text": "ಚಾಪ್, ಟಾಪ್, ಡಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುಂಸ್ತ್ವ ಬೋಧಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಪುಂಸಕತ್ವದ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತರ ಅಪೇಕ್ಷೆಯು ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩.ಖಶ್ ಪ್ರತ್ಯಯ.", "tgt_text": "3. खश्‌ प्रत्यय।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“क्तेन च पूजायाम्‌ सूत्रार्थ-' मतिबुद्धिपूजार्थेभ्यश्च '' इससे विहित जो क्त प्रत्यय है, उसस से षष्ठयन्त सुबन्त का समास नहीं होता है।", "tgt_text": "\"ಕ್ತೇನ ಚ ಪೂಜಾಯಾಮ್\". ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ಮತಿಬುದ್ಧಿಪೂಜಾರ್ಥಭ್ಯಶ್ಚ\" ಇದರಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಯಾವ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆಯೋ, ತದಂತದಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಭಿಶಬ್ದದ ದ್ವಿತ್ವ ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "अभि शब्द को द्वित्व किस सूत्र से हुआ है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भीही भृहुमदजनधनदरिद्राजागराम्‌ यह षष्ठी बहुवचनान्त है, प्रत्ययात्‌ यह पञ्चमी एकवचनान्त है, पूर्वम्‌ यह प्रथमा एकवचनान्त है, पिति यह सप्तमी एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "\"ಭೀಹ್ರೀಭೃಹುಮದಜನಧನದರಿದ್ರಾಜಾಗರಾಂ\" ಎಂದು ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನಾಂತಪದವು, \"ಪ್ರತ್ಯಯಾತ್\" ಎಂದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತಪದವು, \"ಪೂರ್ವಂ\" ಎಂದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತಪದವು, \"ಪಿತಿ\" ಎಂದು ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತಪದವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“विभाषितं विशेषवचने' यह किसका अपवाद सूत्र है?", "tgt_text": "\"ವಿಭಾಷಿತಂ ವಿಶೇಷವಚನೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರ ಯಾವುದರ ಅಪವಾದಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ युवन्‌ नान्त प्रातिपदिक है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಯುವನ್ ನಾಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಶುಕ್ತಿಯು ರಜತ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇದು ರಜತ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಶುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ (ಸನ್ನಿಕೃಷ್ಟತೆ) ರಜತಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ರಜತದ ಅಭೇದದಿಂದ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जैसे शुक्ति रजत भ्रम स्थल में यह रजत है इस प्रकार से शुक्ति में विद्यमान (सन्निकृष्टता) रजतज्ञान में रजत के अभेद से जानी जाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಯದ್ವೃತ್ತದಿಂದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ತಿಙಂತಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवञ्च यद्कृत्तात्‌ उत्तरं तिङन्तं नित्यं न अनुदात्तम्‌ इति सूत्रार्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- युष्मत्‌-शब्दात्‌ अस्मत्‌- शब्दाच्च ङे इति प्रत्यये ङे-प्रथमयोरम्‌ इत्यनेन ङे इत्यस्य अमादेशे तुभ्यमह्यौ ङयि इत्यनेन युष्मदः मपर्यन्तस्य तुभ्य इत्यादेशे अस्मदः मपर्यन्तस्य च मह्य इत्यादेशे प्रक्रियाकार्ये तुभ्यं मह्यम्‌ इति रुपद्वयं सिध्यति।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- युष्मत् शब्द से और अस्मत् शब्द से ङे इस प्रत्यय के परे रहने पर ङे-प्रथमयोरम्‌ इससे ङे इसको अम आदेश होने पर तुभ्यमह्यौ ङयि इससे युष्मद्‌ के म पर्यन्त भाग को तुभ्य और अस्मद्‌ के म पर्यन्त भाग को मह्य आदेश होने पर प्रक्रिया कार्य में तुभ्यं मह्यम्‌ ये दो रुप सिद्ध होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एक जन्म के मृत्युपर्यन्त कारणस्वरूपसुख दुःखात्मकफलदायक कर्म प्रारब्ध कहलाते हैं।", "tgt_text": "ಒಬ್ಬರ ಜನ್ಮದಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಿನ ವರೆವೆಗೂ ಕಾರಣಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸುಖದುಃಖಾತ್ಮಫಲದಾಯಕವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य = पुरुष का = मुखं = आनन, किम्‌ आसीत्‌ = कौन था, किम्‌ बाहू = भुज कौन, किम्‌ ऊरू = जङ्घा कौन,थे, किम्‌ पादौ = चरण कौन थे, उच्येते = अब कहते है।", "tgt_text": "ಅಸ್ಯ - ಪುರುಷನ - ಮುಖಂ- ಆನನ, ಕಿಮ್ ಆಸೀತ್ - ಯಾರಾಗಿದ್ದರು, ಕಿಮ್ ಬಾಹೂ - ಭುಜ ಯಾರಾಗಿದ್ದರು, ಕಿಮ್ ಉರೂ - ಜಂಘವು ಯಾರಾಗಿದ್ದರು, ಕಿಮ್ ಪಾದೌ - ಚರಣ ಯಾರಾಗಿದ್ದರು, ಉಚ್ಯತೆ - ಈಗ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "द्विपदात्मक इस सूत्र में नञः तत्पुरुषात्‌ से दो पद पञ्चमी एकवचनान्त है।", "tgt_text": "पदद्वयात्मके सूत्रेऽस्मिन्‌ नञः तत्पुरुषात्‌ इति पदद्वयं पञ्चम्येकवचनान्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ಸಿಂಹ ಭಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೆ ದುರ್ಗಮಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಓಡಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಅದು ಎಲ್ಲರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यथा स्वविरोधिनो मृगयिता सिँहः भीमः भीतिजनकः कुचरः कुत्सितहिंसादिकर्ता दुर्गमप्रदेशगन्ता वा गिरिष्ठाः पर्वताद्युन्नतप्रदेशस्थायी सर्वैः स्तूयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಾರ್ಥಿವಾಗ್ನಿಯಂತೆ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ರೂಪವಾಗಿ, ದ್ಯುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗುವುದು.", "tgt_text": "पार्थिवाग्निरेव अन्तरिक्षे इन्द्ररूपेण विद्युद्रूपेण तथा द्युलोके सूर्यरूपेण प्रकटितः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रति जन्म सूक्ष्मशरीरस्यायतनाय स्थूलशरीरं स्वीकरोति।", "tgt_text": "प्रत्येक जन्म में सूक्ष्म शरीर के आयतन के लिए स्थूल शरीर को स्वीकार करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे इन्द्र सोम रस पीते है, युद्ध करते हैं, वृत्र को मरते हैं और अश्व चलाते हैं।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಇಂದ್ರನು ಸೋಮರಸವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವನೋ, ಯುದ್ಧಮಾಡುವನೋ, ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೊಲ್ಲವನೋ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಚಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವನೋ ಹಾಗೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तो वे भी चित्त की शुद्धि में कारण होते हैं।", "tgt_text": "तर्हि तानि अपि चित्तशुद्धिकराणि भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विभक्ति-समीप-समृद्धि-व्यृद्ध्यार्थभावाऽल्ययाऽसम्प्रति-शब्दप्रादुर्भाव-पश्चाद्यथाऽऽनुपूर्व्य-यौगपद्य-सादृश्य- सम्पत्ति-साकल्याऽन्तवचनेषु यही सप्तमी बहुवचनान्त पद है।", "tgt_text": "विभक्ति-समीप-समृद्धि-व्यृद्ध्यर्थाभावाऽत्ययाऽसम्प्रति- शब्दप्रादुर्भाव-पश्चाद्यथाऽऽनुपूर्व्य-यौगपद्य-सादृश्य-सम्पत्ति-साकल्याऽन्तवचनेषु इति सप्तमीबहुवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದ್ವೈತಿಗಳಿಂದ ಯಾವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ತದ್ವಿಪರೀತಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯವನ್ನೂ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "जिस क्रम से अद्वैत  के द्वारा सृष्टि का प्रतिपादन किया गया है उसी क्रम से उसका प्रलय भी वे अङ्गीकार करते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜಾಗರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಮಾತೃ-ಪ್ರಮಾಣ-ಪ್ರಮೇಯಾದಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "जाग्रत अवस्था में ही प्रमातृ, प्रमाण, प्रमेय आदि व्यवहार होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४. मनसा सह। 5. कुर्वन्ति।", "tgt_text": "೪. ಮನದ ಜೊತೆಗೆ. ೫. ಕುರ್ವಂತಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मणसदृशो ग्रन्थः अनुब्राह्मणम्‌", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಸಮಾನವೇ ಗ್ರಂಥವು ಅನುಬ್ರಾಹ್ಮಣ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चारो वेदों का उल्लेख कहाँ हे?", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपनिषत्सु लघुकाशिकेयमुपनिषद्‌ आदिमोपनिषदस्ति, यतो हि अन्योपनिषत्संहितायाः भागो नास्ति।", "tgt_text": "ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಲಘು ಕಾಶಿಕಾ ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಉಪನಿಷತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಇತರ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸಂಹಿತೆಯ ಭಾಗವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜೂಜುಗಾರನು ಒಮ್ಮೆ ಗೆದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭವು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ ನಾವು ಮುಂದಿನ ಸಲ ಸೋಲಬಹುದು ಎಂದು.", "tgt_text": "जुआरी यदि एक बार जीत भी जाता है तो भी उसके मन में भय बना रहता है की अगली बार हार नही जाऊ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की अनुवृति है।", "tgt_text": "\"ಬಹುವ್ರೀಹೌ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಪೂರ್ವಪದೌ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಪದಗಳೆಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दासयति इत्यर्थ घञि निष्पन्नः दासशब्दः।", "tgt_text": "ದಾಸಯತಿ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಘಜ್ಞ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ದಾಸ ಶಬ್ದವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दीर्घायुषः कृते बहुविधाः प्रार्थनापरकमन्त्राः अस्मिन्‌ विभागे सन्ति।", "tgt_text": "दीर्घ आयु के लिए अनेक प्रकार के प्रार्थना परक मन्त्र इस भाग में दिए है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಆಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಮೂರು ಗಣಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು -  ೧)ಮಾಂಡುಕೇಯ ಗಣ, ೨)ಶಾಂಖ್ಯಾಯನ ಗಣ, ಮತ್ತು ೩)ಆಶ್ವಲಾಯನ ಗಣ.", "tgt_text": "इस प्रकार आचार्यों के यहाँ तीन गण उपलब्ध होते है - १ माण्डुकेय गण, २ शाङखायन गण, ३ और आश्वलायन गण।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "काश्यपस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "ಕಾಶ್ಯಪದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१. त्रीणि लिङ्गानि भवन्ति।", "tgt_text": "೧. ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳು ಇರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और सूत्र का अर्थ होता है “ अधिकरणवाची जो क्त प्रत्यय, उससे षष्ठयन्त सुबन्त का समास नहीं होता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ಅಧಿಕರಣವಾಚಿ ಯಾವ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅದರಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस वेद से सम्बद्ध जो उपनिषद्‌ है, वे किसी भी आरण्यक के अंश नहीं होकर प्रारम्भ से ही स्वतन्त्र ग्रन्थ रूप से विद्यमान है।", "tgt_text": "ಈ ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಯಾವ ಉಪನಿಷತ್ತಿದೆಯೋ , ಅದು ಯಾವುದೇ ಆರಣ್ಯಕದ ಅಂಶವೂ ಆಗಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥದ ರೂಪದಿಂದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಇಂದ್ರೋ ವೃತ್ರಂ ಹತ್ವಾ ಪರಾಂ ಪರಾವತಮಗಚ್ಛದಪಾರಾಧಮಿತಿ ಮನ್ಯಮಾನಃ ' (ತೈ.ಸಂ - ೨.೫.೩.೬) ಎಂದು.", "tgt_text": "और तैत्तिरीय में भी कहा गया है - इन्द्रो वृत्रं हत्वा परां परावतमगच्छदपाराधमिति मन्यमानः' (तै - सं - २.५.३. ६) इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರನ ಅಸುರವಧೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಘ್ನಚಿಹ್ನೆಯೋ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ  ವಿದ್ವತ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಮತಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "इन्द्रस्य असुरवधः ऐतिहासिकवृत्तान्तः उत प्राकृतिकविघ्नचिह्नं इति विषये विद्वत्सभायां नानामतानि विराजन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಾಣಿನಿಯ ಯಾವ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು?", "tgt_text": "पाणिनि के किस सूत्र में ब्राह्मण शब्द का प्रयोग देखा जाता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए निष्क्रिय आत्मा प्राणमय कोश न ही होता है इस प्रकार से उसका निरास किया गया है।", "tgt_text": "अतः निष्क्रिय आत्मा प्राणमयकोशः न भवतीति तन्निरासः कृतः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा “यमान पार्थिव अग्नि का चैतन्यमयी देवता अग्नि, चक्षु्रह्म सूर्य का अधिष्ठाता सूर्यदेव, आदित्यदेव, या सविता हैं।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ದೃಶ್ಯವಾದ ಪಾರ್ಥಿವದ ಅಗ್ನಿಯ ಚೈತನ್ಯಮಯೀ ದೇವತೆಯು ಅಗ್ನಿಯೋ, ಚಕ್ಷುವಿನ ಸೂರ್ಯನ ಅಧಿಷ್ಠಾತಾ ಸೂರ್ಯದೇವ, ಆದಿತ್ಯದೇವ ಮತ್ತು ಸವಿತಾ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पिन्वतम्‌ यह किस धातु से निष्पन्न हुआ?", "tgt_text": "पिन्वतम्‌ इति कस्मात्धातोः निष्पन्नः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ मनुष्यशरीरम्‌ अनित्यम्‌ इति सर्वे एव जानन्ति।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಮನುಷ್ಯನ ಶರೀರವು ಅನಿತ್ಯವು ಎಂದು ಎಲ್ಲಿರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಷಯವೇ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭೂತಪೂರ್ವೇ ಚರಟ್ (ಭೂತಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚರಟ್) ಈ ನಿರ್ದೇಶದಿಂದ.", "tgt_text": "भूतपूर्वे चरडिति निर्देशात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"अधिकरणवाचिना च\" इति सूत्रस्य उदाहरणम्‌ एकं देयम्‌।", "tgt_text": "“अधिकरणवाचिना '' इस सूत्र का एक उदाहरण दीजिये।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अब्राह्मणः- न ब्राह्मणः इस विग्रह में नजूतत्पुरुष समास में अब्राह्मण: यह रूप होता है।", "tgt_text": "अब्राह्मणः- न ब्राह्मणः इति विग्रहे नञ्तत्पुरुषसमासे अब्राह्मणः इति रूपं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चतुर्थी तदर्थ(६.२.४३) सूत्रार्थः- चतुर्थ्यन्तार्थाय यत्तद्वाचिन्युत्तरपदे चतुर्थ्यन्तं प्रकृत्या।", "tgt_text": "चतुर्थी तदर्थ (६.२.४३ ) सूत्र का अर्थ- चतुर्थी पूर्वपद को चतुर्थ्यन्तार्थ के उत्तर पद रहते प्रकृति स्वर होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಮ್ ಇದು ಗುಣವಾಚಿ ಆಗಿರುವ ಕಾರಣ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಕಸ್ಯ ಈ ಷಷ್ಠ್ಯಂತದ \"ಷಷ್ಠೀ\" ಇದು ಷಷ್ಠೀ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಸ ಎಂಬುವುದು ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः कार्ष्ण्यम्‌ इत्यस्य गुणवाचकत्वात्‌ तेन सह काकस्य इति षष्ठ्यन्तस्य \"षष्ठी\" इत्यनेन षष्ठीसमासे प्रकृतसूत्रेण स निषिध्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बहुव्रीहि समास में विश्वशब्द पूर्वपद होने से संज्ञा में अन्तोदात्त होता है।", "tgt_text": "बहुव्रीहौ विश्वशब्दः पूर्वपदभूतः संज्ञायाम्‌ अन्तोदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जनाः , सर्वतोमुखः प्रत्यङ्‌ तिष्ठति॥४ ॥", "tgt_text": "जनाः, सर्वतोमुखः प्रत्यङ्‌ तिष्ठति॥४ ॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "53. द्वन्द समास में पूर्व निपात विधायक सूत्र लिखो?", "tgt_text": "५३. द्वन्द्वसमासे पूर्वनिपातविधायकानि सूत्राणि लिखत?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चतुर्षु अनुबन्धेषु परस्परं के सम्बन्धाः इति अत्र द्रष्टव्यम्‌ ।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕು ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ केवल मनुष्य लोक की ही कर्म भूमि होती है जिसमें कर्म करनें पर धर्म तथा अधर्म उत्पन्न होते है।", "tgt_text": "तत्र केवलं मनुष्यलोकः कर्मभूमिः वर्तते यत्र कर्म कृतं चेत्‌ तस्य धर्माधर्मौ उत्पद्येते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऐश्वर्ये इसका तत्पुरुषे इसके साथ अन्वय है।", "tgt_text": "ऐश्वर्य इति तत्पुरुषे इत्यनेन सह अन्वेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ತದಶಿಷ್ಯಮ್ ಸಂಜ್ಞಾಪ್ರಮಾಣತ್ವಾತ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಗುಣಭೂತಪ್ರಮಾಣ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸ ದರ್ಶನದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"तदशिष्यं संज्ञाप्रमाणत्वात्‌\" इति सूत्रे संज्ञायाः गुणभूतप्रमाणत्वशब्देन सह समासदर्शनात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किस प्रकार का ज्ञान अज्ञान का नाशक होता है?", "tgt_text": "कीदृशं ज्ञानम्‌ अज्ञानस्य नाशकम्‌ |"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस शङ्कराचार्य के द्वारा श्रीमदभगवद्गीता के भाष्य में कहा गया है कि “शास्त्राचार्योपदेशजनितशमदमादिसंस्कृतं मनः आत्मदर्शने करणम्‌” (2/21) इति।", "tgt_text": "अत एव शङ्कराचार्येण श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये निगद्यते “शास्त्राचार्योपदेशजनितशमदमादिसंस्कृतं मनः आत्मदर्शने करणम्‌” (२/२१) इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರು ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेदे एकस्य प्रसिद्धदेवस्य स्तुतिं विधाय अभीष्टसिद्ध्यर्थं सः देवः प्रार्थ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्रिया आदि विशेष रहित का आत्मा मन आदि प्रवृत्ति का निमित्त है उत्तरार्थ के लिए।", "tgt_text": "विक्रियादिविशेषरहितस्य आत्मनो मनआदिप्रवृत्तौ निमित्तत्वम्‌ इति उत्तरार्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इत्थं पञ्चभूतानां समुत्पत्तिः।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೆಟ್ಟ ಕರ್ಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಿಂದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "दुःखम्‌ अशोभनकर्मानुष्ठानाद्‌ जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विद्यारण्य स्वामी ने तो निदिध्यासन का लक्षण कहकर के उससे भिन्न समाधि का लक्षण कहा है।", "tgt_text": "ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯು ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳಿ ಅದರಿಂದ ಬೇರೆಯಾದ ಸಮಾಧಿಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या-पाणिनीय सूत्रों में यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಸಿಷ್ಠೀ ಶಿಕ್ಷಾದ ಸಂಬಂಧವು ಯಾವ ಸಂಹಿತಾದ ಜೊತೆಯಿದೆ?", "tgt_text": "वासिष्ठीशिक्षायाः सम्बन्धः कया संहितया सह अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार का जो यह अग्नि है वह देवता के साथ यज्ञ में आये।", "tgt_text": "एवं यः अग्निः स देवताभिः सह यज्ञम्‌ आगच्छतु।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ \" ತದಂತಾಃ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ\" ಈ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಚತುರ್ತ್ಯಂತವೆಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रत्ययग्रहणे तदन्ताः ग्राह्याः इति न्यायेन तदन्तविधौ क्तान्ते इति रूपं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद ही समस्त धर्म का मूल है।", "tgt_text": "ವೇದವೇ ಸಮಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಾಯಕಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪಪತ್ತಿಯು ಯುಕ್ತಿಯು.", "tgt_text": "उपपत्तिर्हि युक्तिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಆ ಯಾಗವು ಅಗ್ನಿಯಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और वह याग अग्नि के द्वारा ही सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके लिए यह अर्थ होता है।", "tgt_text": "ತತ್ಕೃತೇನ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन जातिवाचकात्‌ अनुपसर्जनात्‌ अञन्तात्‌ इत्यर्थो लभ्यते।", "tgt_text": "उससे जातिवाचकात्‌ अनुपसर्जनात्‌ अञन्तात्‌ यह अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अश्वासः इत्यस्य लौकिकं रूपं किम्‌।", "tgt_text": "अश्वासः इसका लौकिक रूप क्या है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು ರಾಜಪುರೋಹಿತರಿಗೆ  ಅಥರ್ವವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.", "tgt_text": "अतः एतत्‌ कथयितुं शक्यते यद्‌ राजपुरोहितानाम्‌ अथर्ववेदस्य मन्त्राणां तथा तैः सम्बद्धानाम्‌ अनुष्ठानानां ज्ञानम्‌ अवश्यम्‌ एव स्यात्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः गुरोः आराधना कर्तव्या।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರುವಿನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भगवान शङऱकाराचार्य भी यह ही कहते हैं कि - “प्रतिषिध्यते एव तु परमार्थतः सर्वज्ञात्‌ परमेश्वरात्‌ अन्यः द्रष्टा श्रोता वा, नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा इत्यादिना” इति।", "tgt_text": "भगवान्‌ शङ्कराचार्योऽपि एवमेव कथयति -“प्रतिषिध्यते एव तु परमार्थतः सर्वज्ञात्‌ परमेश्वरात्‌ अन्यः द्रष्टा श्रोता वा, नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा इत्यादिना” इति॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः \"कृत्तद्धितसमासाश्च\" इति सूत्रेण पूर्वा सु इषुकामशमी सु इति समासस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ \"सुपो धातुप्रातिपदिकयोः\" इत्यनेन सूत्रेण सुपः सुद्वयस्य लुकि पूर्वा इषुकामशमी इति भवति।", "tgt_text": "ಆಗ \"ಕೃತ್ತದ್ಧಿತಸಮಾಸಾಶ್ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ವಾ ಸು ಇಷುಕಾಮಶಮೀ ಸು ಎಂಬ ಸಮಾಸದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ \"ಸುಪೋಧಾತುಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪಃ ಇದರ ಎಂಬ ಎರಡು ಸು ಇವುಗಳ ಲೋಪವಾದಾಗ ಪೂರ್ವಾ ಇಷು ಕಾಮಶಮೀ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्यपदेशिवद भाव को आश्रित करके देवी: इस पद की आमन्त्रित अन्तत्व होना भी सिद्ध है।", "tgt_text": "ವ್ಯಪದೇಶಿವದ್ಭಾವದಿಂದ ’ದೇವೀಃ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞೆ ಕೂಡ ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "माता पिता के द्वारा भुक्ति अन्न से भी इसकी उत्पत्ति होती है।", "tgt_text": "मातृपितृभुक्तात्‌ अन्नविकारात्‌ उत्पद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रायेण उत्तरपद प्रधान होता है वह यही समास है।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಈ ಸಮಾಸ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्तो नाम उपनिषदुप्रमाणं तदुपाकारीणि शारीकसूत्रादीनि च।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತ ಎಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್ ಪ್ರಮಾಣವು ಅದರ ಉಪಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಶರೀರಿಕಸೂತ್ರಗಳು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಯಾವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಗೊಳಿಸಿದರೋ ಆ ಎಲ್ಲ ತತ್ವಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "महर्षियों ने जो आध्यात्मिक तत्त्व ध्यान के माध्यम से साक्षात्‌ किया उन सभी तत्त्वो का यहाँ वर्णन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समासादि पक्ष विधियाँ तो एकार्थीभाव का सामर्थ्य ही स्वीकृत किया गया है यही सिद्धान्त है।", "tgt_text": "ಸಮಾಸಾದಿ ಪದ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾರ್ಥೀಭಾವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ರಾಜಾಹಃ ಸಖಿಭ್ಯಷ್ಟಚ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಟಚ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತವು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"राजाहःसखिभ्यष्टच्‌\" इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ टच्‌ इति प्रथमान्तम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य प्रायश्चित्तकर्मणो नाम चान्द्रायणम्‌।", "tgt_text": "इस प्रायश्चित कर्म का नाम  चान्द्रायण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शरीरस्य क्लेशः आत्मनः इति विचिन्त्य दुःखमनुभवति।", "tgt_text": "ಶರೀರದ ತೊಂದರೆ ಆತ್ಮದ್ದೇ ಎಂದು ತಿಳಿದು ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आस्तिकदर्शनेषु अन्यतमो भवति वेदान्तः।", "tgt_text": "ಆಸ್ತಿಕದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು ವೇದಾಂತ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन शुभस्पती इति पदं पादादौ एव अस्ति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ’ಶುಭಸ್ಪತೀ’ ಎಂಬ ಪದವು ಪಾದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जाग्रत अवस्था में स्वप्न नहीं होता है।", "tgt_text": "ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಪ್ನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಾ ನೌ ಹಿಂಸೀಜ್ಜನಿತಾ.... ಇತ್ಯಾದಿಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಇದರಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವೀ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತವಾದ ಸ್ವರವೇನಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मा नौं हिंसीज्जनिता... इत्यादिमन्त्रे पृथिव्याः इत्यत्र पृथिवीशब्दात्‌ विभक्तेः कः स्वरः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पर ही कहे विषय इस के बाद में प्रतिपादनीय है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭಾವಿನೀ ಪೃಥ್ವಿಯ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ದೇವತೆಯೇ ಮತ್ಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದರು.", "tgt_text": "भाविनोर्थस्य सिद्ध्यर्थं देवतैव मत्स्यरूपेण आजगाम॥ १ ॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सान्वयप्रतिपदार्थ - अस्य = पुरुष या परमेश्वर का, मुखम्‌ = आनन, ब्राह्मणः = द्विज, आसीत्‌ = था।", "tgt_text": "ಸಾನ್ವಯ ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ - ಅಸ್ಯ - ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಪರಮೇಶ್ವರನ, ಮುಖ - ಆನನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ - ದ್ವಿಜ, ಆಸೀತ್ - ಇದ್ದನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वमायया सर्वान्‌ अजायमानः विक्षेपयन्‌ संमोहयन्‌ स्वयं बहुधा विजायत इति।", "tgt_text": "अपनी माया से समस्त अजायमान से संमोहित होते हुए भी स्वयं बहुधा उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तयोः पुनः संहिताभेदोऽपि अस्ति।", "tgt_text": "उनका पुन संहिता भेद भी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- पाणिनि के छ: प्रकार के सूत्रों में यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- पाणिनीयेषु षड्विधेषु सूत्रेषु विधायकमिदम्‌। इदं सूत्रम्‌ उदात्तस्वरं विदधाति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एताभ्यः अवस्थाभ्यः भिन्ना काचिदवस्था जीवस्य नास्ति एव।", "tgt_text": "इस प्रकार अवस्थाओं से भिन्न और कोई अवस्था जीव को नहीं होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रितश्च अतीतश्च पतितश्च गतश्च अत्यस्तश्च प्राप्तश्च आपन्नश्च श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नाः, तैः इति इतरेतरयोगद्वन्द्वसमासः।", "tgt_text": "ಶ್ರಿತಶ್ಚ ಅತೀತಶ್ಚ ಪತಿತಶ್ಚ ಗತಶ್ಚ ಅತ್ಯಸ್ತಶ್ಚ ಪ್ರಾಪ್ತಶ್ಚ ಆಪನ್ನಶ್ಚ ಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನಾಃ ಅವುಗಳಿಂದ ಇತರೇತರ ಯೋಗದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुमारश्च इति सूत्रस्य उदाहरणमेकं दीयताम्‌?", "tgt_text": "ಕುಮಾರಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗಮನಪ್ರವೃತ್ತಿಯಂತೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जाने की प्रवृत्ति ही रुक जाती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र उपमानोपमेययोः उपमानस्यैव पूर्वनिपाते प्राप्ते उपमितस्य पूर्वनिपातविधानार्थम्‌ इदम्‌ ।", "tgt_text": "यहाँ उपमान और उपमेय में उपमान का ही पूर्व निपात होने पर उपमित का पूर्व निपात के विधान के लिए यह सूत्र बना है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निपुणतया रथे योजिताः भवतोः अश्वगणाः भवन्तौ वहन्तु इति।", "tgt_text": "निपुणता से रथ में जोड़े गये आप अश्वगण को ले जाते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"अव्ययीभावः\" इत्यधिकृत्य विहितः समासः अव्ययीभावसंज्ञकः भवति।", "tgt_text": "“ अव्ययीभावः\" यह अधिकृत विहित समास अव्ययीभाव “' संज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಗೃಹ್ಯಮಾಣವಾಗಿದೆ ವಿಶೇಷ ಸಾಮಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "न की अगृह्यमाण विशेषसामानन्य में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಘಟದ ಇಂದ್ರಿಯ ಗೋಚರದಿಂದ ಘಟ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "घटस्येन्द्रियगोचरत्वात्‌ घटोऽस्ति इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्मफलत्व से विविध लोकों की प्राप्ति होती है।", "tgt_text": "कर्मफलत्वेन विविधाः लोकाः लभ्यन्ते ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಮಧ್ಯಂದಿನಂ ಪರಿ. ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕರ್ಮಪ್ರವಚನೀಯ ಹೀಗೆ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "तथा मध्यन्दिनं परि यहाँ पर लक्षण परे होंने पर कर्मप्रवचनीय हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಧೀರಾ ಧೀಮಂತಮೇಧಾ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಣ್ಯಣ್ (ಪಾ.ಸೂ.೩.೨.೧).", "tgt_text": "वैसे धीरा धीमन्तमेधा विद्यमान है जिसमे कर्मण्यण्‌ (पा०सू० ३.२.१)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "७. कारिका इति प्रयोगस्य सिद्धिप्रक्रियां लिखन्तु।", "tgt_text": "೭. ಕಾರಿಕಾ ಪ್ರಯೋಗದ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संचित कर्मा में बहुत प्रकार के कर्म होते हैं।", "tgt_text": "ಸಂಚಿತದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಕರ್ಮಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कस्याम्‌ उपनिषदि तेजःप्रमुखा सृष्टिः प्रतिपाद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका प्रथमा बहुवचन में वैदिक रूप विवृक्णा है।", "tgt_text": "ಅದರ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ರೂಪ ವಿವೃಕ್ಣಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदादित्रयो वेदाः आमुष्मिकफलदातारः सन्ति।", "tgt_text": "ऋग्वेद आदि तीनों वेद थोड़ा फल देने वाले हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जीवः परमात्मनः न अंशः अस्ति।", "tgt_text": "और उसका परिणाम भी  नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ದೃಶ್ಯವಾದ ಪಾರ್ಥಿವದ ಅಗ್ನಿಯ ಚೈತನ್ಯಮಯೀ ದೇವತೆಯು ಅಗ್ನಿಯೋ, ಚಕ್ಷುವಿನ ಸೂರ್ಯನ ಅಧಿಷ್ಠಾತಾ ಸೂರ್ಯದೇವ, ಆದಿತ್ಯದೇವ ಮತ್ತು ಸವಿತಾ.", "tgt_text": "यथा “यमान पार्थिव अग्नि का चैतन्यमयी देवता अग्नि, चक्षु्रह्म सूर्य का अधिष्ठाता सूर्यदेव, आदित्यदेव, या सविता हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“चतुर्थी तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः”' इस सूत्र का विग्रह सहित एक उदाहरण दीजिये।", "tgt_text": "\"ಚತುರ್ಥೀ ತದರ್ಥಾರ್ಥಬಲಿಹಿತಸುಖರಕ್ಷಿತೈಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ವಿಗ್ರಹ ಸಹಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और अव्ययपद है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शम, दम, उपरति, तितिक्षा, श्रद्धा तथा समाधान यह छः सम्पत्तियाँ बताई गई हैं।", "tgt_text": "शमः दमः उपरतिः तितिक्षा श्रद्धा समाधानम्‌ इति एतत्‌ शमादिषट्कम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्राचीनरोमस्य क्यास्टर्‌ तथा पोलुक्स्‌ इत्येतौ यथा युगलौ, तद्वद्‌ अश्विनदेवः अपि युगलरूपेण स्वीकृतः।", "tgt_text": "प्राचीन रोम के क्यास्टर तथा पोलुक्स्‌ जिस प्रकार युगल है वैसे ही अश्विन देव भी युगल रूप में स्वीकृत है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे ब्राह्मण ग्रन्थों में सामान्य प्रतिपाद्य विषयों से भिन्न विषयों का प्रतिपादन है तथा इनका भी है।", "tgt_text": "यथा ब्राह्मणग्रन्थेषु सामान्यप्रतिपाद्यविषयेभ्यो भिन्नविषयाणां प्रतिपादनं विद्यते तथा एतेषु अपि वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन सूत्रेण अव्ययीभावसमासो विधीयते।", "tgt_text": "इस सूत्र से अव्ययी भाव समास का विधान होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्तुतिः कृता तस्मादेव देवानां शरीरं वर्तते इति कारणम्‌ अयुक्तम्‌।", "tgt_text": "ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಶರೀರವಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣವು ಅಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दिग्वर्थः समाहारः एकवद्‌ भवति ।", "tgt_text": "दिग्वर्थः समाहार एक समान होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ಮಳೆಯಿಂದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು.", "tgt_text": "और तीसरा वर्षा द्वारा पर्वतों को खण्डित किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्तः इत्यधिकारः अत्र आगच्छति।", "tgt_text": "अन्तः इसका यहाँ अधिकार यहाँ आता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तथापि कुछ मन्त्र ऐसे हैं जिनमें उच्चतर दार्शनिकमत सम्यक्‌ रूप से प्रकटित देखा जाता है।", "tgt_text": "तथापि केचन मन्त्राः सन्ति येषु उच्चतरदार्शनिकमतं सम्यक्‌ प्रकटितं दृश्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र कारणेषु अन्यतमं कारणं हि अन्तःकरणस्य मालिन्यम्‌।", "tgt_text": "तो कहते हैं की कारणों में सबसे अन्यतम कारण है अन्तःकरण की मालिन्य।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः - उदाहरणरूपेण दत्तः अयं मन्त्रः यज्ञकर्मणि प्रयुङ्क्तः।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय - उदाहरण रूप में दिया यह मन्त्र यज्ञकर्म में प्रयुङ्क्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीव तथा ब्रह्म का ऐक्य प्रतिपादन ही वेदान्त का विषय है।", "tgt_text": "ಜೀವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದ ಐಕ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯು ವೇದಾಂತದ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“सह सुपा'' इस सूत्र को “इवेन सह समासो विभक्त्यलोपश्च” यह वार्तिक इस समास का विधायक है।", "tgt_text": "\"सह सुपा\" इति सूत्रं \"इवेन सह समासो विभक्त्यलोपश्च\" इति वार्तिकम्‌ अस्य समासस्य विधायकम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका आगे वर्णन किया जा रहा है।", "tgt_text": "ಆ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಮುಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- यहाँ पश्य यह तिङन्त लोडन्त है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಇಲ್ಲಿ ಪಶ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ತಿಙಂತ ಲೋಡಂತವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗೋಪರು ದನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮೇವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ ಉಷಾ ತನ್ನ ಬೆಳಕನ್ನು ಹರಡುವಂತೆ ಹರಡುತ್ತಾಳೆ.", "tgt_text": "उषा अपने प्रकाश को वैसे फैलाती है, जैसे गोपालक गोचर भूमि में अपनी गायों को फैलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सामवेद की दो दूसरी भी शिक्षा (१७) गौतमी (१८) और लोमेशी शिक्षा।", "tgt_text": "ಸಾಮವೇದದ ಎರಡು ಅನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಾಗಳು ಇವೆ - (೧೭) ಗೌತಮೀ ಮತ್ತು (೧೮) ಲೋಮೇಶಿ ಶಿಕ್ಷಾ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗವು ನವವಿಧ ಭಕ್ತಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यह भक्ति मार्ग नौ प्रकार का होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪. ಶಮಾದಿಷಟ್ಕಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶಮಾದಿಶಟ್ಕವು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "4 शमादिषटक सम्पत्ति में शमा दिषटक्‌ क्या होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१. हिरण्यगर्भसूक्तस्य कः ऋषिः, किँ छन्दः, का च देवता।", "tgt_text": "1. हिरण्यगर्भ सूक्त का ऋषि, छन्द और देवता कौन है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे सोमरस के निष्कासन के लिए जो पत्थर के टुकड़े थे उनके लिए कहा गया है -' अभिक्रन्दति हरितेभिरासभिः” इति।", "tgt_text": "यथा सोमरसस्य निष्कासनार्थं ये प्रस्तरखण्डाः व्यवहृताः तानुद्दिश्य उच्यते- \"अभिक्रन्दति हरितेभिरासभिः\" इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१२. मोक्तुम्‌ इच्छा मुमुक्षा।", "tgt_text": "೧೨. ಮೋಕ್ಷಗೊಳ್ಳುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನೇ ಮುಮುಕ್ಷಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बृहद्देवतायां तथा पुराणेषु च शाकपूणिः रथीतरशाकपूणि-नाम्ना स्मृतः अस्ति।", "tgt_text": "बृहद्देवता में तथा पुराणों में शाकपूर्णी रथीतर शाकपूर्णि-नाम से जाने जाते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पश्चादर्थे अव्ययीभावसमासस्योदाहरणं भवति अनुविष्णु इति।", "tgt_text": "ಪಶ್ಚಾತ್ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ದ ಉದಾಹರಣೆ ಅನುವಿಷ್ಣು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उन्होंने ही संवाद सूक्तों को गीतरूप में स्वीकार किया।", "tgt_text": "ಅವರು ಸಂವಾದ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಗೀತೆಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अखण्ड ब्रह्मज्ञान के द्वारा ब्रह्मविषयक अज्ञान का नाश होता है।", "tgt_text": "ಅಖಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯಕ ಅಜ್ಞಾನವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "23. “सुपो धातुप्रातिपदिकयोः' इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "೨೩. \"ಸುಪೋ ಧಾತುಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समानाधिकरण अर्थात समान विभक्ति वाले।", "tgt_text": "ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೆ ಎಂದರೆ ಸಮಾನವಿಭಕ್ತಿಕೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇವತೆಗಳ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹೋತೃ ಹೆಸರು ಋತ್ವಿಜ ಅಗ್ನಿ.", "tgt_text": "देवों का यज्ञ में होतृनाम का ऋत्विग्‌ अग्नि ही है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(१.२.३५) सूत्रार्थः - यज्ञकर्मणि वौषट्‌- शब्द उच्चैस्तरां वा स्यादेकश्रुतिर्वा।", "tgt_text": "( १.२.३५ ) सूत्र का अर्थ - यज्ञकर्म में वौषट्‌- शब्द उदाततर विकल्प से होता है पक्ष में एकश्रुति है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुरोहितगणैः चालिताभ्यां बलीवर्दद्वयेन वाहिताभ्यां द्वाभ्यां शकटाभ्यां सोमः यज्ञस्थले नीयते।", "tgt_text": "ಪುರೋಹಿತಗಣವು ಎರಡು ಎತ್ತುಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಎತ್ತಿನಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಯಜ್ಞಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्रस्य भोजनं भवति वृषभाणां मांसम्‌ इत्युच्यते।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರನ ಭೋಜನದ ಎತ್ತುಗಳ ಮಾಂಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कृष्ण यजुर्वेद की मैत्रायणी शाखा का भी एक आरण्यक है, जो मैत्रायणीय उपनिषद्‌, इस नाम से विख्यात है।", "tgt_text": "कृष्णयजुर्वेदीयायाः मैत्रायणीयशाखाया अपि एकम्‌ आरण्यकमस्ति, यत्‌ मैत्रायणीयोपनिषद्‌ इति नाम्ना ख्यातमस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತ ಎಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್.", "tgt_text": "वेदान्त उपनिषद्‌ को कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सातवां पाठ समाप्त।", "tgt_text": "ಏಳನೇ ಪಾಠವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "5. यज्वसु इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "೫. ಯಜ್ವಸು ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕಥನದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅರ್ಥವು ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನಿಘಂಟು ಗ್ರಂಥದ ನಿರ್ಮಾತ ಪದದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕಶ್ಯಪರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.", "tgt_text": "अतः पूर्वोक्तकथनानुसारेण ज्ञातः भवति यत्‌ महाभारतकाले अस्य निघण्टुग्रन्थस्य निर्मातृपदेन प्रजापतिः कश्यप एव प्रख्यात आसीत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಷಷ್ಠೀ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದ ನಿಷೇಧವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन वार्तिकेन षष्ठीतत्पुरुषसमासनिषेधो विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವೇನ ಸಮಾಸಃ ವಿಭಕ್ತ್ಯಲೋಪಃ ಚ ಎಂಬ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "इवेन समासः विभक्त्पलोपः यह पदच्छेद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಪೂರ್ವಪರಾಧರೋತ್ತರಮೇಕದೇಶಿನೈಕಾಧಿಕರಣೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "\"पूर्वापराधरोत्तरमेकदेशिनैकाधिकरणे\" इति सूत्रस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कतिपये अन्ये अपि शिक्षाग्रन्थाः प्राप्यन्ते, येषां नाम-निर्देशः एव पर्याप्तो भविष्यति|", "tgt_text": "कुछ अन्य भी शिक्षा ग्रन्थ प्राप्त होते हैं, जिनका नाम-निर्देश ही पर्याप्त होगा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्यपि परवर्तिनि काले यज्ञशब्दो व्यापकार्थपरः प्रयुञ्जानो दृश्यते तथापि यज्ञ इत्युच्यमाने सति अग्निहोत्ररूपार्थः झटिति गम्यते।", "tgt_text": "यद्यपि परवर्तन काल में यज्ञ शब्द का व्यापक अर्थ में प्रयोग दिखाया जाता है, फिर भी यज्ञ ऐसा कहने पर अग्निहोत्र रूप अर्थ शीघ्र जाना जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः मन्नन्तात्‌ दामन्‌ इति प्रातिपदिकात्‌ स्त्रीत्वद्योतनाय डाबुभाभ्यामन्यतरस्याम्‌ इति सूत्रेण विकल्पेन डाप्‌ प्रत्ययः भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಮನ್ನಂತ ದಾಮನ್ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತಿಸಲು \"ಡಾಬುಭಾಭ್ಯಾಮನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್\" ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಡಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण -इस सूत्र का उदाहरण होता है शाकप्रति।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯು ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಶಾಕಪ್ರತಿ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अग्निः अङ्गति स्वकीयमङ्गं सन्नममानः प्रह्वीभवन्‌ स्वयमेव काष्ठदाहे हविष्पाके च प्रेरयति इत्यर्थः।", "tgt_text": "अग्नि अपने को विस्तृत करती हुई हवी स्थल को अपने आप ही लकड़ी जलाने और हवि पकाने के लिए प्रेरित करती है यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि परम्परा-", "tgt_text": "वह परम्परा इस प्रकार से है-"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದ ಆದಿ ಭಾಗಗಳ ಅನುಸಾರ ಆರಣ್ಯಕವು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेदादिभागानुसारेण आरण्यकानि अपि बहूनि सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अवतरण - हस्वान्त अन्तोदात्त से परे और नुट्‌ से परे मतुप को उदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना की है।", "tgt_text": "सूत्रावतरणम्‌- हस्वान्तात्‌ अन्तोदात्तात्‌ च परस्य मतुपः उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಕೃತದ್ಧಿತಸಮಾಸಾಶ್ಚ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅದರ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और कृत्तद्धित समासाश्च सूत्र से उसकी प्रातिपदिक संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदात्तेन सह एकादेशः त्रिविधः भवितुम्‌ अर्हति - उदात्तानुदात्तयोः स्थाने एकादेशः, उदात्तोदात्तयोः स्थाने एकादेशः, उदात्तस्वरितयोः स्थाने एकादेशः च।", "tgt_text": "उदात्त के साथ एकादेश तीन प्रकार का हो सकता है - उदात्त अनुदात्त के स्थान में एकादेश, उदात्त उदात्त के स्थान में एकादेश, और उदात्त स्वरित के स्थान में एकादेश।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः ... इस प्रतीकरूप में उद्धृत मन्त्र को सम्पूर्ण लिखकर व्याख्या करो।", "tgt_text": "यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः... इति प्रतीकोद्धृतम्‌ मन्त्रं सम्पूर्णम्‌ उद्धृत्य व्याख्यात।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಶ್ರೇಣಿಕೃತಾಃ ಇಲ್ಲಿ ಏನಾದರು ಶ್ರೇಣಿ ಕೃತಾಃ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸಃ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡುವುದಾದರೆ ಆಗ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಶ್ರೇಣಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "जैसे श्रेणिकृताः यहाँ पर यदि श्रेण्या कृताः इस विग्रह में तृतीयातत्पुरुष समास स्वीकार करते तो कर्मधारय समास के अभाव से प्रकृत सूत्र से श्रेणि यहाँ पर प्रकृति स्वर नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयमपि समुद्रम्‌ अभ्यवहृते।", "tgt_text": "ಇದನ್ನು ಕೂಡ ಸಮುದ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अक्षक्रीडायाः शब्देन आसक्तः जनः द्यूतस्थलं प्रति धावति यथा पुंश्चली कुलटा स्त्री वा स्वसंकेतस्थलं प्रति धावति ।", "tgt_text": "अक्षक्रीडा का शब्द से आसक्त मनुष्य द्यूतस्थल के प्रति दौड्ता है जैसे कुलटा स्त्री अपने संकेतस्थल के प्रति दौड़ती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“ यावदवधारणे '' इस सूत्र का यावच्छलोकम्‌ उदाहरण है।", "tgt_text": "\"ಯಾವದವಧಾರಣೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಯಾವಚ್ಛಲೋಕಮ್ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए वेद ज्ञान हमेशा आवश्यक है।", "tgt_text": "अतः वेदज्ञानं नितराम्‌ आवश्यकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವು ಎಲ್ಲಯ ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಭಾಸದಲ್ಲಿರುವವೋ ಆಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೂ ಇರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "ते यावत्प्रतिभासमवतिष्ठन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदो धर्मनिरूपणे स्वतन्त्रभावेन प्रमाणम्‌ ।", "tgt_text": "वेद धर्म निरूपण करने में स्वतन्त्र भाव से प्रमाण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रातःकालीन आहुति सूर्योदय से पूर्व तथा, सायंकालीन आहुति सूर्य क॑ अस्तगमन के बाद देनी चाहिए इस विषय में ब्राह्मण ग्रन्थों में ऐसा विचार है।", "tgt_text": "प्रातःकालीना आहुतिः सूर्योदयात्‌ पूर्वम्‌, किञ्च सायंकालीना आहुतिः सूर्यस्य अस्तगमनात्‌ परं विधेया इति विषये ब्राह्मणग्रन्थे विचारः विद्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुष्ट्क्तत्वात्सर्वं सूक्तमित्याख्यायते।", "tgt_text": "अच्छे कहने से सभी को सूक्त इस नाम से कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( ग) लौकिक विग्रह-राजपुरुष यह समास वृत्ति है।", "tgt_text": "(ग) लौकिकविग्रहः - राजपुरुषः इति समासः वृत्तिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उच्यते- स निश्चिनुयात्‌ यत्‌ - नास्ति अकृतः कृतेन।", "tgt_text": "ಉಚ್ಯತೇ - ಸ ನಿಶ್ಚಿನುಯಾತ್ ಯತ್ - ನಾಸ್ತಿ ಅಕೃತಃ ಕೃತೇನ |"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा 'ये' इति पदस्य 'या २ ३ यि' इत्युच्चारणम्‌।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ \"ಯೆ\" ಈ ಪದದ \"ಯಾ ೨ ೩ ಯಿ\" ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'स्यान्तस्योपोत्तमं च' इति वार्तिकात्‌ अत्र स्यान्तस्य इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌, उपोत्तमम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अत्र अनुवर्तते।", "tgt_text": "' स्यान्तस्योपोत्तमं च' इस वार्तिक से यहाँ स्यान्तस्य इस षष्ठी एकवचनान्त पद, उपोत्तमम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त पद की यहाँ अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रज्ञानशब्देन अत्र चैतन्यम्‌ उच्यते।", "tgt_text": "प्रज्ञान शब्द से यहाँ पर चैतन्य को कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तद्यथा- ४.२.५) भैषज्यसूक्तानि अस्मिन्‌ प्रकरणे रोगाणां चिकित्सासम्बन्धिनां मन्त्राणां तथा विधिविशेषाणाम्‌ अन्तर्भावो भवति।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ - ೪.೨.೫) ಭೈಷಜ್ಯಸೂಕ್ತಾನಿ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಂತ್ರಗಳ ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಶೇಷವನ್ನು ಅಂತರ್ಭಾವವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवञ्च साकल्येन सूत्रार्थो भवति द्विः उक्तयोः शब्दयोः मध्ये यः परः, तस्य अनुदात्तं स्यात्‌ इति।", "tgt_text": "और इस प्रकार सम्पूर्ण सूत्र का अर्थ होता है की दो कहे हुए शब्दों के मध्य में जो पर है, उसको अनुदात्त हो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡನೇ ಪ್ರಪಾಠಕದ ಆದಿ ಮೂರು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ?", "tgt_text": "द्वितीयप्रपाठकस्य आदिमेषु त्रिषु अध्यायेषु कस्य वर्णनम्‌ अस्ति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ವರ್ಣಸಮ್ಮೇಳನವಾದಾಗ ದಂಡಿನೀ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः परं वर्णसम्मलेने कृते सति दण्डिनी इति रूपे सिद्ध्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ प्रसङ्गे चतुर्दशकाण्डः विशेषरूपेण सम्बद्धः अस्ति।", "tgt_text": "इस प्रसङ्ग में चौदहवां काण्ड विशेषरूप से सहायक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्रापि धर्मब्रह्मजिज्ञासयोः पूर्वपरीभावो नास्तीति उक्तम्‌।", "tgt_text": "तथा धर्म तथा ब्रह्म जिज्ञासा का पूर्व पर भाव नहीं कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"तत्पुरुषः\" इत्यधिकृत्य अयं समासः प्रवर्तते।", "tgt_text": "तत्पुरुषः'' इसको अधिकृत करके यह समास प्रवृत्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से श्रुतियों में परस्पर विप्रतिषेध पाया जाता है कहीं पर तो तेज प्रमुख सृष्टि मानी गयी है तो कहीं पर आकाश प्रमुख सृष्टि को माना है।", "tgt_text": "ननु तर्हि प्राप्नोति श्रुत्योर्विप्रतिषेधः -- क्वचित्तेजःप्रमुखा सृष्टिः, क्वचिदाकाशप्रमुखेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಏವಾದಿಗಳ ಅಂತ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "तेन अत्र सूत्रार्थः भवति- एवादीनाम्‌ अन्तः उदात्तः स्यात्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विद्वान पुरुषो के उपदेश ही शब्द प्रमाण है - ` आप्तोपदेशः शब्दः इति।", "tgt_text": "ಆಪ್ರಪುರುಷರ ಉಪದೇಶವೇ ಶಬ್ದಪ್ರಮಾಣ.- \"ಆಪ್ತೋಪದೇಶಃ ಶಬ್ದಃ\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಯಣನು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ವೇದಭಾಷ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.", "tgt_text": "सायण तो इस पद्धति का अनुसरण करके वेदभाष्य रचना में प्रवृत हुए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ತೇಜ ಗೋಳಕ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तवैव तेजसा भासमानत्वात्‌ तेजसः गोलकः सूर्यो  इति ज्योतिःशास्त्रोक्तेः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तभी तुम अपने राष्ट्र में निश्चय रूप से शत्रुओं को भी नहीं प्राप्त कर सकेगे।", "tgt_text": "ಆಗ ನೀನು ನಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯ ರೂಪದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो व्यक्ति अपने धन को अपने लिये लगाता है वह पाप को ही खाता है - “मोघमन्नं विन्दते अप्रचेताः सत्यं ब्रवीमि वध इत्‌ स तस्य।", "tgt_text": "ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತನಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಪಾಪವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ- \"ಮೊಘಮನ್ನಂ ವಿಂದತೇ ಅಪ್ರಾಚೇತಾ: ಸತ್ಯಂ ಬ್ರವೀಮಿ ವಧ ಇತ್ ಸ ತಸ್ಯ\"."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं यस्य समासस्य विग्रहो नास्ति सः अविग्रहः नित्यसमासः।", "tgt_text": "जिस समास का विग्रह नहीं होता है वह अविग्रह नित्य समास होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परार्थाभिधानं वृत्तिः।", "tgt_text": "परार्थाभिधानं वृत्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए यह स्वप्न स्थान इस प्रकार से भी जाना जाता है।", "tgt_text": "अतः अयं स्वप्नस्थानः इत्यभिधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समस्यते इति क्रियापदम्‌।", "tgt_text": "ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಇದು ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवब्रह्मणोः यहाँ पर ` देवश्च ब्रह्मा च इत्यनयोः द्वन्द्व समास में 'देवब्रह्माणौ, तयो: देवब्रह्मणोः।", "tgt_text": "ದೇವಬ್ರಹ್ಮಣೋಃ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಸಮಾಸ. ’ದೇವಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ದೇವಬ್ರಹ್ಮಾಣೌ, ತಯೋಃ ದೇವಬ್ರಹ್ಮಣೋಃ’ ಎಂದು ವಿಗ್ರಹ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"मतिबुद्धिपूजार्थेभ्यश्च '' इससे विहित जो क्त प्रत्यय है उसके अन्त से षष्ठयन्त सुबन्त का समास नहीं होता है।", "tgt_text": "\"ಮತಿಬುದ್ಧಿಪೂಜರ್ಥೇಭ್ಯಶ್ಚ\" - ಇದರಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಯಾವ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆಯೋ , ತದಂತದಿಂದ ಅದರ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विश्वशब्दः कदा अन्तोदात्तः भवति?", "tgt_text": "विश्वशब्दः अन्तोदात्त कब होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಾಯಣಭಾಷ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ರೂಪದಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "प्रत्येकं सूक्तस्य सायणभाष्यं व्याख्यारूपेण प्रदत्तम्‌ अस्ति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः स्वर्गफलम्‌ अनित्यम्‌।", "tgt_text": "इसलिए स्वर्गफल भी अनित्य है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निरुक्तस्य एकमात्रप्रतिनिधित्वेन निरुक्तग्रन्थस्य सर्वातिशायि महत्त्वम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "निरुक्त का एकमात्र प्रतिनिधि होने से निरुक्त ग्रन्थ का सबसे अधिक महत्त्व है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मोक्तुम्‌ इच्छति इति मुमुक्षुः।", "tgt_text": "ಮುಕ್ತನಾಗಲು ಇಷ್ಟ ಪಡುವನೆಂಬುದು ಮುಮುಕ್ಷು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "षष्ठी समास निषेधक “न निर्धारणे “* पूरणगुणसुहितार्थसदग्ययलव्यसमानाधिकरणेन'', “क्तेन च पूजायाम्‌'' ` अधिकरणवाचिना च'', “* कर्मणि च'', “ तृजकायञ्यांकर्त्तरि”', ` कर्त्तरिच'' इन सात सूत्रों “ प्रतिपदविधान से षष्ठी समास नहीं होता है “प्रतिपदविधाना षष्ठी न समस्यते” वार्तिक की व्याख्या की गई है।", "tgt_text": "ಷಷ್ಠೀ ಸಮಾಸ ನಿಷೇಧಕ ಸೂತ್ರಗಳು ಇವಾಗಿವೆ -  \"ನ ನಿರ್ಧಾರಣೆ\", \"ಪೂರಣಗುಣಸುಹಿತಾರ್ಥಸದವ್ಯಯತವ್ಯಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ\", \"ಕ್ತೇನ ಚ ಪೂಜಾಯಾಮ್\", \"ಅಧಿಕರಣವಾಚಿನಾ ಚ\", \"ಕರ್ಮಣಿ ಚ\", \"ತೃಜಕಾಭ್ಯಾಂ ಕರ್ತರಿ\", \"ಕರ್ತರಿ ಚ\", ಎಂಬ ಈ  ಏಳು ಸೂತ್ರಗಳು \"ಪ್ರತಿಪದವಿಧಿನಾ ಷಷ್ಠೀ ನ ಸಮಸ್ಯತೆ\" ಎಂಬ ವಾರ್ತಿಕವನ್ನು ಕೂಡ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थ - इस पुरुष की महानता है कि यह पुरुष महिमा और ऐश्वर्य से बृहत्‌ है।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ- ಈ ಪುರುಷನ ಗರಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಈ ಪುರುಷನ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಬೃಹತ್ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯವಾಯದ ಅಪ್ರಾಪ್ತಿಯು. ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧದ ಅಕರಣದಿಂದ ಅನಿಷ್ಠಶರೀರಾನುಪಪತ್ತಿಯು, ಕಾಮ್ಯಗಳ ವರ್ಜನೆಯಿಂದ ಇಷ್ಟ ಅಶರೀರಾನುಪಪತ್ತಿಯು, ವರ್ತಮಾನಶರೀರಾರಂಭಕದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಫಲೋಪಭೋಗಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಈ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇಹಾಂತರೋಪತ್ತಿಯು ಕಾರಣಾಭಾವದಿಂದ ಆತ್ಮದ ರಾಗಾದಿಗಳ ಅಕರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ವರೂಪಾವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಕೈವಲ್ಯವೆಂದು ಅಯತ್ನಸಿದ್ಧವಾದದ್ದು ಕೈವಲ್ಯವು ಎಂದು.", "tgt_text": "नित्यकर्मों के अनुष्ठान से प्रत्यवाय की अप्राप्ति;तथा प्रतिषिद्ध के अकरण से अनिष्टशरीर की अनुपपत्ति, काम्यों को छोड़ने से इष्टशरीर की अनुपपप्ति, वर्तमान शरीर आरम्भक कर्मों को फलोपगों का क्षय होने पर पतित इस शरीर के पतित होने पर देहान्तर उपपत्ति और कारणाभाव से आत्मक के रागादि के अकरण में स्वरूपावस्थान ही कैवल्य अर्थात्‌ अयत्नसिद्ध कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ - ಪ್ರಕಾರಾದಿ ಶಬ್ದಗಳು ಎರಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾರಾದಿಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "एवञ्च अत्र सूत्रार्थो लभ्यते - प्रकारादिशब्दानां द्विरुक्तौ सत्यां तत्र द्वितीयस्य प्रकारादेः अन्तस्य अचः उदात्तस्वरः भवति इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वे स्तुति प्रशंसा वचनों से वाणी को संतुष्ट करके अपने पक्ष में करना चाहते थे।", "tgt_text": "ते स्तुतिप्रशंसावचनैः वाचं सन्तोष्य स्वपक्षे कर्त्तुमैच्छन्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಅಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवमविद्यया अप्राप्तं यत्‌ ब्रह्मस्वरूपमस्ति तस्य प्राप्तिस्तु भवति विद्यया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्यान्तस्योपोत्तमं च इति वार्तिकेन स्यान्तपदस्य अन्तस्य अन्तात्‌ पूर्वस्य च उदात्तस्वरः भवति।", "tgt_text": "\"ಸ್ಯಾಂತಸ್ಯೋಪೋತ್ತಮಂ ಚ\" ಎಂಬ ವಾರ್ತಿಕದಿಂದ 'ಸ್ಯಾಂತ'ಪದದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಅಂತ್ಯದ ಮುಂದಿರುವುದಕ್ಕೂ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसा दण्डि ने कहा - “इदमन्धतमः कृत्स्नं जायेत भुवनत्रयम्‌।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ದಂಡಿಯು ಹೇಳಿದ್ದರೋ - \"ಇದಮಂಧತಮಃ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಜಾಯೇತ ಭುವನತ್ರಯಮ್\"."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इति सूत्रात्‌ प्रकृत्या इति पूर्वपदम्‌ इति च पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "बहुव्रीहो प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की यहाँ अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुपा इत्यस्य तदन्तविधौ व्याघ्रादिभिः इत्यनेनान्वयात्‌ सुबन्तैः इति लभ्यते।", "tgt_text": "सुपा का तदन्तविधि में व्याघ्र आदि अन्वय से सुबन्तैः पद प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಸಂಜ್ಞಾ - ಪರಿಭಾಷಾ-ವಿಧಿ-ನಿಯಮ-ಅತಿದೇಶ-ಅಧಿಕಾರಗಳೆಂಬ ಆರು ರೀತಿಯ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- संज्ञा-परिभाषा-विधि-नियम-अतिदेश-अधिकार छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨. ಕರ್ಮದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳಿಗೆ ಅನಿತ್ಯತ್ವದಿಂದ ದೃಷ್ಟಾನುಶ್ರವಿಕಭೋಗಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿಯು ವೈರಾಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "२. कर्मजन्यानां समेषामपि भोगानाम्‌ अनित्यत्वात्‌ दृष्टानुश्रविकभोग्यभ्यः नितरां विरतिः वैराग्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुब्रह्मण्यायाम्‌ इत्यस्य सुब्रह्मण्यनामके यजुर्वेदस्य मन्त्रविशेषे इत्यर्थः।", "tgt_text": "’ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಯಾಮ್’ ಎಂದರೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನಾಮಕವಾದ ಯಜುರ್ವೇದದ ಮಂತ್ರವಿಶೇಷದಲ್ಲಿ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಉದಾತ್ತ-ಅನುದಾತ್ತ-ಸ್ವರಿತಸ್ವರಗಳ ಶ್ರುತಿಯು ಒಂದೇ ತರ ಕೇಳುವ ಹಾಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂತ್ರಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.", "tgt_text": "अतः उदात्त अनुदात्त स्वरित स्वरों की एक अभिन्न श्रुति होती है ऐसा अर्थ यहाँ पर समझना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यश्च पादद्वयविशिष्टस्य पादचतुष्टयविशिष्टस्य च इश्वरः तं विहाय कं हविषा पूजयेम अथवा प्रजापतिं हविषा पूजयेम।", "tgt_text": "और दो पैर वाले और चार पैर वाले विशिष्ट प्राणियों का ईश्वर है उसको छोड़कर हम किसकी हवि के द्वारा पूजा करें अथवा प्रजापति को हवि के द्वारा पूजें।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस कारण उनके उच्चारण के लिए छन्द का ज्ञान अत्यन्त आवश्यक है।", "tgt_text": "अतः तेषाम्‌ उच्चारणाय छन्दोज्ञानम्‌ अत्यन्तम्‌ आवश्यकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ತಾವತ್ ಆಶ್ಚರ್ಯೋ ಗವಾಂ ದೋಹೋಽಗೋಪೇನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು, ಗವಾಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ತಾನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠೀ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದಾಗ \"ಉಭಯ ಪ್ರಾಪ್ತೌ ಕರ್ಮಣಿ\" ಇದರಿಂದ ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उदाहरण -इस सूत्र का उदाहरण है तावत्‌ आश्चर्यो गवां दोहोऽगोपेन इत्यादि गवाम्‌ इस पद पर कर्त्ता और कर्म में षष्ठी प्राप्त होने पर “उभय प्राप्तौकर्मणि'' इससे कर्म में षष्ठी विभक्ति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पृथिव्याः सर्वाः इमे प्रजाः देशान्तरं प्रापयिता।", "tgt_text": "ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳು ದೇಶಾಂತರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः पौर्वशाला इत्यस्य  \"यचि भम्‌\" इत्यनेन भसंज्ञायां \"यस्येति च\" इति सूत्रेण भसंज्ञकस्य आकारस्य लोपे पौर्वशाल्‌ अ इति जाते सर्वसंयोगे निष्पन्नस्य पौर्वशालशब्दस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ ततः सौ विभक्तिकार्ये पौर्वशालः इति रूपं सिद्धम्‌।", "tgt_text": "इसके बाद पौर्वशाला इसका “यचिभम्‌'' इसमें भ संज्ञा होने पर ““यस्थेति च'' इस सूत्र से जसंज़्क आकार का लोप होने पर पौर्वशाल्‌ अ होने पर सर्वसंयोग होने पर निष्पन्न पौर्वशालशब्द के प्रातिपदिकत्व से इसके बाद सु विभक्ति कार्य होने पर पौर्वशालः रूप सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और भयभीत होकर के निन्यानवे (९९) नदियों को और अन्तरिक्ष को बाज की तरह तैरकर चली गई।", "tgt_text": "ततश्च भीतः नवनवतिः(९९) नद्यः किञ्च अन्तरिक्षं श्येनपक्षी इव तीर्त्वा गतः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೇವರಪೂಜೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲಸ್ತಂಭಗಳಂತಿರುವ ಮಧುರಥದ ಮೇಲೆ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "कल्याणकारी स्थान में अथवा देवपूजित स्थान में निश्चल स्तम्भ के समान मधुमय रथ के ऊपर सोम रस को स्थापित करते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनः बन्धस्य कारणमित्युक्तम्‌।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸೇ ಬಂಧದ ಕಾರಣವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदात्मना चरामि।", "tgt_text": "मैं उमके साथ विचरण करती हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "राजकर्म विषय पर अथर्ववेद में जो कहा है उसे लिखिए।", "tgt_text": "राजकर्मविषये अथर्ववेदे यद्‌ उक्तं तल्लिखत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याकरणस्य सर्वाणि प्रयोजनानि उक्तानि महाभाष्ये - रक्षोहागमलघ्वसन्देहाः प्रयोजनम्‌।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಕರಣದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಮಹಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ರಕ್ಷೋಹಾಗಮಲಘ್ವಸಂದೇಹಾಃ ಪ್ರಯೋಜನಮ್ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए यहाँ पर लक्षणा स्वीकार की जाती है।", "tgt_text": "अतः अत्र लक्षणा स्वीक्रियते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आश्वालायनमतानुसारेण मन्त्रद्रष्टारः ऋषयो भवन्ति, ब्राह्मणद्रष्टारः आचार्याश्च।", "tgt_text": "ಆಶ್ವಲಾಯನನ ಮತಾನುಸಾರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೋಡುವ ಋಷಿಯು ಇರುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡುವ ಆಚಾರ್ಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವು ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इति सूत्रार्थः प्रतीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“समाहारे चापामिथ्यते'' इस सूत्रस्थ वार्तिक बल से।", "tgt_text": "\"ಸಮಾಹಾರೆ ಚಾಪಾಮಿಥ್ಯತೆ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ವಾರ್ತಿಕ ಬಲದಿಂದ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "२०. \"उपसर्जनं पूर्वम्‌\" इति सूत्रस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "೨೦. \"ಉಪಸರ್ಜನಂ ಪೂರ್ವಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಏನಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं तनुः इत्यत्रापि तनुशब्दस्य स्त्रीविषयत्वात्‌ किञ्च ह्स्वान्तत्वात्‌ प्रकृतसूत्रेण तस्य शब्दस्य आदेः स्वरस्य अकारस्य उदात्तत्वं विधीयते।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ತನುಃ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ತನು ಶಬ್ದವು ಸ್ತ್ರೀವಿಷಯ ಮತ್ತು ಹ್ರಸ್ವಾಂತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ಶಬ್ದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಕಾರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अयमेव चित्रशब्दः लोके प्रचलितः अस्ति।", "tgt_text": "यह ही चित्रशब्द लोक में प्रचलित है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತತ್ಕಾಲ ಏತತ್ಕಾಲ ತದ್ದೇಶ ಏತದ್ದೇಶ ಆದಿ ವಿಶೇಷಣ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಚಕ ಪದಗಳ ಏಕದೇಶ ಏಕವಿಶೇಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವದತ್ತ ಸ್ವರೂಪ ಪಿಂಡಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಏನಾದರು ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಅವನು ಈ ದೇವದತ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಣದ ಯಾವುದೇ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.", "tgt_text": "तत्काल एतत्काल तद्‌ देश एतद्देश आदि विशेषण विशिष्ट वाचक पदों का एकदेश एक विशेष्य देवदत्तस्वरूपपिण्डमात्र में जो तात्पर्य होता है वह यह देवदत्त है इस प्रकार की लक्षणा का यहाँ पर आश्रय लेना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत यह कह सकते है कि राजपुरोहितों को अथर्ववेद के मन्त्रों का तथा उससे सम्बद्धित अनुष्ठानों का ज्ञान आवश्यक होना चाहिए।", "tgt_text": "अतः एतत्‌ कथयितुं शक्यते यद्‌ राजपुरोहितानाम्‌ अथर्ववेदस्य मन्त्राणां तथा तैः सम्बद्धानाम्‌ अनुष्ठानानां ज्ञानम्‌ अवश्यम्‌ एव स्यात्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमेव अणककुलालः इति अस्य सूत्रस्योदाहरणम्‌ ।", "tgt_text": "इसी तरह अणककुलालः इसका उदाहरण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः मनोमयः नात्मा।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮನೋಮಯಕೋಶವು ಆತ್ಮವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुयाज और पत्नीयाज के बाद यजमान के प्रतीक रूप में कुश निर्मित मूर्ति को अग्नि में निक्षिप्त की जाती है।", "tgt_text": "अनुयाजात्‌ पत्नीयाजात्‌ अनन्तरं यजमानस्य प्रतीकत्वेन कुशनिर्मिता मूर्तिः अग्नौ निक्षिप्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूक्ते सृष्टिविषयकवर्णनम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "इस सूक्त में सृष्टि विषयक वर्णन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसी प्रकार मन से बन्धन बनाये जाते हैं तथा फिर मन के द्वारा ही उनका निरास कर दिया जाता है।", "tgt_text": "एवं मनसा बन्धः आनीयते। ततः मनसा तस्य निरासश्च क्रियते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಐದನೇ ಪ್ರಪಾಠಕದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ಸಂಕೇತಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पाँचवे प्रपाठक में यज्ञों के सङ्केत नाम उपलब्ध होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೪. ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಸಮಾಧಿಯ ಸ್ವರೂಪ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "२४. वेदान्तसारे निर्विकल्पकसमाधेः स्वरूपविषये किमुक्तम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह नियम है की शास्त्र के ज्ञाता के बिना शास्त्र में प्रवृत्त सम्भव नहीं होती है।", "tgt_text": "ಅದು - ಶಾಸ್ತ್ರಸ್ಯ ಜ್ಞಾತಾರಂ ವಿನಾ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ನೈವ ಸಂಭವತಿ | ಶಾಸ್ತ್ರ ತಿಳಿದವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವ್ರುತ್ತಿಯು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः करणानाम्‌ अधिष्ठाता यश्चेतनावान्‌ स किं विशेषणम्‌ इति जिज्ञासोः प्रश्नः।", "tgt_text": "इसलिए कारणों का अधिष्ठान जो चेतनवान उसका क्या विशेषण हे इस प्रकार का जिज्ञासु का प्रश्‍न है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ- ಕಿಮಃ ಲೋಪವಾದಾಗ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಪಸರ್ಗ ಅಪ್ರತಿಷಿದ್ದ ತಿಙಂತಕ್ಕೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - किम का लोप होने पर क्रिया के प्रश्‍न में अनुपसर्ग अप्रतिषिद्ध तिङन्त को विकल्प करके अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेषः - अपादादौ इति पदाभावात्‌ सूत्रस्य अर्थः भवति यत्‌ पदात्‌ परं विद्यमानस्य सम्पूर्णस्य आमन्त्रितस्य पदस्य अनुदात्तस्वरः भवति इति।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ - ’ಅಪಾದಾದೌ ಎಂಬ ಪದವು ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಪದದ ಮುಂದಿರುವ ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವು ಅಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - अधिगोपा इति स्थिते अव्ययीभावसमाससंज्ञकस्य अस्य प्रकृतसूत्रेण नपुंसकसंज्ञायां \"ह्रस्वो नपुंसके प्रातिपदिकस्य\" इत्यनेन आकारस्य ह्रस्वत्वे अधिगोप इति निष्पद्यते।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಅಧಿಗೋಪಾ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಕದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ನಪುಂಸಕಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ \"ಹ್ರಸ್ವೋ ನಪುಂಸಕೆ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸ್ಯ\" ಇದರಿಂದ ಆಕಾರದ ಹ್ರಸ್ವಃ (ಲಘು) ಎಂದು ಆದಾಗ ಅಧಿಗೋಪ ಶಬ್ದವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गौ, अश्व, गधा, बकरा, भैसा, तिल, दाल मांस धन्य और जौ दक्षिणा के रूप में दीये जाते हैं।", "tgt_text": "ಗೋವು, ಕುದುರೆ, ಕತ್ತೆ, ಮೇಕೆ, ಎತ್ತು, ಎಳ್ಳು, ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯ, ಮಾಂಸ, ಧಾನ್ಯ, ಬಾರ್ಲಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मात्‌ नेश्वरशासनमस्ति यद्‌ अनेकमेव कारणं कार्यं जनयतीति।", "tgt_text": "इसलिए ईश्वर के शासन में ऐसा नहीं है की अनेक कारण कार्य को जन्म देते हो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्यन्तम्‌ आश्चर्यम्‌ एतदवस्थायाः किमिति चेत्‌ अपृष्ट्वा एव कस्यचित्‌ सुषुप्तिकालीनः अनुभवः ज्ञातुं शक्यते।", "tgt_text": "ಈ ಅವಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇಳದಯೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಸುಷುಪ್ತಿಕಾಲೀನವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋतेन आच्छादितं मित्रावरुणयोः वासस्थानभूतं सूर्यमण्डलम्‌ अहम्‌ अपश्यम्‌।", "tgt_text": "ऋत से ढके हुए मित्रवरुण का निवासस्थानभूत सूर्यमण्डल को मै देखता हूँ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡು, ಶೌನಕ ಶಾಖಾ ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಶಾಖಾ.", "tgt_text": "द्वे, शौनकशाखा पिप्पलादशाखा चेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಿದೆ.", "tgt_text": "शुक्लयजुर्वेद में एक ही ब्राह्मण विद्यमान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऊङ्-तिभ्यां मिलिताश्चापि सन्त्यष्टौ प्रत्ययाः स्त्रियाम्‌॥", "tgt_text": "ಊಜ್ಞ್ - ತಿಭ್ಯಾಂ ಮಿಲಿತಾಶ್ಚಾಪಿ ಸಂತ್ಯಷ್ಟೌ ಪ್ರತ್ಯಯಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾಮ್ ।।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "6. अपूर्वत्‌ किसे कहते है तथा वह कहाँ होती है?", "tgt_text": "೬. ಅಪೂರ್ವತೆ ಯಾವುದು ? ಎಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇಹದ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯವು ಅನ್ನದ ವಿಕಾರತ್ವದ ಕಾರಣವೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "देह की वृद्धि तथा क्षय अन्न के विकारत्व के कारण ही होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्राण के और अपान के साथ।", "tgt_text": "प्राणेन अपानेन च सह।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐಕ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸಾರದ ಆತ್ಯಂತಿಕನಿವೃತ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ऐक्यज्ञानेन मोक्षः सिध्यति। संसारस्य आत्यन्तिकनिवृत्तिः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶ್ವಾ - ವಿಶ್ವ ಶಬ್ದದ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯಾಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾ ರೂಪ.", "tgt_text": "विश्वा- विश्वशब्दस्य नपुंसकलिङ्गे द्वितीयाबहुवचने विश्वा इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तृतीयान्तार्थाकृत यही अर्थ है।", "tgt_text": "तृतीयान्तार्थाकृत इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण -कारिका, बालिका इत्यादि उदाहरण है।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಕಾರಿಕಾ, ಬಾಲಿಕಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अक्रविहस्ता इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "अक्रविहस्ता इत्यस्य कः अर्थः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "1. शिवसङ्कल्पसूक्त का ऋषि कौन है, छन्द क्या, और देवता कौन है?", "tgt_text": "೧. ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಸೂಕ್ತದ ಋಷಿ ಯಾರು, ಛಂದಸ್ಸೇನು, ಮತ್ತು ದೇವತಾ ಯಾರು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य कर्ता आत्मविद्‌।", "tgt_text": "ಅದರ ಕರ್ತಾ ಆತ್ಮವಿತ್"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪಮನ್ಯು ಗೋತ್ರದ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರೀ ಖಗಪತಿ ಮಹೋದಯರ ಪುತ್ರ ಮಲ್ಲಶರ್ಮ ಈ ಹೆಸರಿನ ಯಾವುದೋ ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು.", "tgt_text": "उपमन्यु गोत्र के अग्निहोत्री खगपति महोदय के पुत्र मल्लशर्मा इस नाम का कोई कान्यकुब्ज ब्राह्मण ने।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೪೦. ಸಂಖ್ಯಾಪೂರ್ವ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ದ್ವಿಗು ಸಂಜ್ಞಾ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "४०. संख्यापूर्वः तत्पुरुषसमासो द्विगुसंज्ञां लभते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्माण्डाद्गहिरपि सर्वतो व्याप्यावस्थितः इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯು ವ್ಯಾಪ್ಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राचीन ऋषियों ने वर्षा के तथा गर्जन शक्ति वाले मूर्तिरूप पर्जन्यदेव के दर्शन को प्राप्त करते है।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು ವರ್ಷಾ ಮತ್ತು ಗರ್ಜನ ಶಕ್ತಿ ಇರುವ ಮೂರ್ತಿ ರೂಪ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन का कथन था कि मेरे बिना बताये बात को वाणी प्रकट नहीं कर सकती है।", "tgt_text": "मनसः कथनम्‌ आसीत्‌ यन्मयाऽनभिगतवार्त्ता अर्थात्‌ वाणी न उच्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अयं पटु- शब्दः प्रकारादिगणे पठितः।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರ ಅರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಇಲ್ಲಿ ಪಟು ಶಬ್ದವು ಪ್ರಕಾರಾದಿ ಗಣದಲ್ಲಿ ಓದಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए सर्पप्रथम इनको सम्पादित करके ब्रह्म जिज्ञासा करनी चाहिए।", "tgt_text": "अत एतत्‌ सम्पाद्य ब्रह्मजिज्ञासा कर्तव्या।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೂರು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಬಾಧ್ಯ ವಸ್ತುವೇ ನಿತ್ಯ.", "tgt_text": "त्रिकालाबाध्यं वस्तु नित्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ “पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराणनवकेवलाः समानाधिकरणेन\" इस सूत्र से समानाधिकरणेन पद की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲೈಕಸರ್ವಜರತ್ಪುರಾಣನವಕೇವಲಾಃ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदेन ज्ञाप्यमाना उपायाः प्रत्यक्षेण अनुमानेन वा प्रमाणेन अगम्याः सन्ति।", "tgt_text": "ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಉಪಾಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದಿಂದ ಅಥವಾ ಅನುಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೯. ಶ್ರವಣಾದಿಗಳ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವು ಏನಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿವೃತ್ತಿಯು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "१९. श्रवणादिकं प्रतिबन्धकानि कानि। कथं वा तन्निवृत्तिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದಗಳಲ್ಲಿ, ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "वेदेभ्यः ओषधिभ्यः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ननु अहम्‌ ईश्वरः न, अहं मनुष्यः इत्यादिप्रत्यक्षेण,, एकस्मिन्‌ एव किञ्चिज्ञत्वसर्वज्ञत्वापरोक्षत्वपरोक्षत्वादिविरुद्धहेतुना जीवब्रह्मणोः भेदः स्पष्टः।", "tgt_text": "अब कहते हैं कि मैं ईश्वर नहीं हूँ, मैं मनुष्य हूँ, इत्यादि प्रत्यक्ष के द्वारा एक ही, किञ्चिसर्वज्ञत्वा परोक्षत्व परोक्षत्वादि विरुद्ध हेतु से जीव ब्रह्म का भेद स्पष्ट होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ यह जानना चाहिए की जब जप में, न्यूङ्क में, और साम में मन्त्रों का प्रयोग होता है, तब प्रकृत सूत्र से यह एकश्रुति नहीं होती है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ್ದು ಯಾವಾಗ ಜಪದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಂಖದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಆಗುತ್ತದೋ ಆವಾಗ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಈ ಏಕಶ್ರುತಿಯು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रत्येक पदार्थ में तीन गुण  होते हैं।", "tgt_text": "तत्र प्रत्येकं पदार्थे एते त्रयः गुणाः तिष्ठन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂತಃಕರಣವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "9 अन्तः करण किससे उत्पन्न होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या- इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य गुरोर्नाम कहौलः कौषीतकिः इति आसीत्‌।", "tgt_text": "उसके गुरु का नाम कहौल कौषीतकि था।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रकाणन्तर से लक्षणा के तीन भाग किये गये हैं।", "tgt_text": "ಪ್ರಕಾರಾಂತದಿಂದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತದ್ಧಿತ ಅರ್ಥ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಷಾಣ್ಮಾತುರ ಎಂದು.", "tgt_text": "तद्धितार्थ विषये संख्यातत्पुरुषसमासस्योदाहरणं यथा षाण्मातुर इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार के ब्रह्म का प्रतिपादन नहीं किया जा सकता है।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मुमुक्षुत्वं मोक्षेच्छा।", "tgt_text": "ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವ ಅಂದರೆ ಮೋಕ್ಷದ ಆಸೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद की संहिता में किस छन्द की अधिकता दिखाई देती है?", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಛಂದಸ್ಸು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शतुरनुमो नद्यजादी इति सूत्रात्‌ नद्यजादी इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "ಶತುರನುಮೋ ನದ್ಯಜಾದಿ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನದ್ಯಜಾದಿ ಈ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರುದ್ರಾಯ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದೆ?", "tgt_text": "रुद्राय इत्यत्र कस्मिन्नर्थे चतुर्थी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भूतपूर्वे चरडिति निर्देशात्‌।", "tgt_text": "भूतपूर्वे चरट्‌ (भूतपूर्व में चरट्‌) इस निर्देश से।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथापि समीप्यात्‌ पुष्पस्य रक्तिमा स्फटिके प्रतिबम्बते।", "tgt_text": "फिर भी सामीप्य से पुष्प की रक्तिमा स्फटिक में प्रतिबिम्बित होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ನ ಎಂಬುದು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ , ಗೋಶ್ವನ್ಸಾವವರ್ಣರಾಡಂಕ್ರುಂಕೃದ್ಭ್ಯಃ ಎಂಬುದು ಸಮಸ್ತ ಪದ ಪಂಚಮೀ ಬಹುವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वहाँ न यह अव्यय पद है, गोश्वन्साववर्णराडङक्रुङकृद्भ्यः यह समस्त पद पञ्चमी बहुवचनान्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तब अन्तःकरण प्रकाश होता हुआ अज्ञान का नाश करता है।", "tgt_text": "तदा अन्तःकरणं प्रकाशशीलं सत्‌ अज्ञानं नाशयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आनुश्रविक अर्थात्‌ श्रुतियों के माध्यम से ज्ञात पारलौकिक, आमुष्मिक तथा वेदादि विहित कर्म के द्वारा लभ्य होते हैं।", "tgt_text": "आनुश्रविकश्च श्रुतिप्रमाणाद्‌ ज्ञातः, पारलौकिकः, आमुष्मिकः, वेदादिविहितकर्मणा लभ्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹತವಾದ ಪಶುವಿನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪುರೋಹಿತನು ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಭಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "निहत पशु के अङग पुरोहित समान रूप में काटता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - जिस परमात्मा से सब कला काष्ठ काल आदि के अवयव अधिकतर उत्पन्न होते है।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಯಾವ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಯ ಕಾಷ್ಠ ಕಾಲ ಆದಿಗಳ ಅವಯವಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रवण ही ब्रह्मरूपी आत्मा में तत्वमसि वाक्य का उस शाब्दपर्यायलोचन के द्वारा तात्पर्यागम होता हे।", "tgt_text": "ಶ್ರವಣವು ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ತತ್ವಮಸಿ ವಾಕ್ಯದ ತಚ್ಛಬ್ದಶೃತಿಯ ಆದಿಪರ್ಯಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ತಿಳಿಯುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रकृत सूत्र से विश्व शब्द अन्तोदात्त होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಶ್ವಶಬ್ದವು ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನೀಲೋತ್ಪಲಮ್ ಇಲ್ಲಿ ನೀಲ ಶಬ್ದದ ವಿಶೇಷ್ಯವು ಏಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ?", "tgt_text": "नीलोत्पलम्‌ इत्यत्र नीलशब्दस्य विशेष्यत्वं कुतः न ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अयम्‌ ऐतिहासिकदृष्ट्या वैज्ञानिकदृष्ट्या च महत्त्वपूर्णः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದು ಕೃತಕವೋ ಅದು ಅನಿತ್ಯವು ಎಂಬ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಕಾಮ್ಯಫಲವು ಅನಿತ್ಯವು ಎಂದು.", "tgt_text": "एवञ्च यत्‌ कृतकं तदनित्यम्‌ इति न्यायात्‌ काम्यफलमनित्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदायासदुःखेनैव काम्याग्निहोत्रादिफलम्‌ उपक्षीणं स्यात्‌ ।", "tgt_text": "तब आयासदुःख के द्वारा ही काम्याग्निहोत्रादिफल तत्तन्त्रत्व से उपक्षीण होते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥೂಲಪ್ರಪಂಚವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसी से वस्तुतः सम्पूर्ण स्थूलप्रपज्च की उत्पत्ति होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और ईयते यह तिङन्त पद है।", "tgt_text": "’ಈಯತೇ’ ಎಂಬುದು ತಿಙ್-ಅಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ತನುಃ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ತನು ಶಬ್ದವು ಸ್ತ್ರೀವಿಷಯ ಮತ್ತು ಹ್ರಸ್ವಾಂತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ಶಬ್ದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಕಾರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ .", "tgt_text": "एवं तनुः इत्यत्रापि तनुशब्दस्य स्त्रीविषयत्वात्‌ किञ्च ह्स्वान्तत्वात्‌ प्रकृतसूत्रेण तस्य शब्दस्य आदेः स्वरस्य अकारस्य उदात्तत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अथ यह निगद क्या है?", "tgt_text": "अथ कोऽयं निगदः ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ईशावास्य उपनिषद्‌ प्राचीन पद्य उपनिषद्‌ में स्थान युक्त नहीं है, उसका प्रमाण वाक्य लिखिए।", "tgt_text": "ಇಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಗದ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः कहा गया है- श्रोतव्यः श्रुतिवाक्येभ्यो मन्तव्यश्चोपपत्तिभिः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಶ್ರೋತವ್ಯಃ ಶೃತಿವಾಕ್ಯೇಭ್ಯೋ ಮಂತವ್ಯಶ್ಚೋಪಪತ್ತಿಭಿಃ |"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्तुतेरपेक्षया गायनं प्रति अधिकाकृष्टाः भवन्ति।", "tgt_text": "स्तुति की अपेक्षा गायन के प्रति अधिक आकृष्ट होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भलेही अज्ञान भावरूप होता है।", "tgt_text": "ಆದರು ಅಜ್ಞಾನವು ಭಾವರೂಪವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुरु।", "tgt_text": "ಕುರು ಲೌಕಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮನೋನಿಗ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ ವೇದಾಂತಶ್ರವಣವೂ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यदि सम्पूर्ण मन का निग्रह सभी विषयों से हो जाए तो वेदान्त श्रवण भी नहीं हो ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಯವಾಗುವ ಉಪದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಮತವೆಂದರೆ, ಇಂದಿಗೂ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ತುತಿಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಗಾಯನದ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इस कथा के प्रतीयमान उपदेश के ऊपर ब्राह्मण का मत है की आज भी स्त्री स्तुति की अपेक्षा से गायन के प्रति अधिक आकर्षित होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मासु दयां कुरुत ।", "tgt_text": "हम पर दया करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन्त्र और ब्राह्मण भाग का एक ही जगह मिश्रण कृष्ण यजुर्वेद के कृष्णत्व का कारण है।", "tgt_text": "मन्त्रब्राह्मणयोर्भागस्य एकत्र मिश्रणमेव कृष्णयजुर्वेदस्य कृष्णत्वस्य कारणमस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆರಣ್ಯಕದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಯವು ಆರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आरण्यक का सामान्य परिचय आरण्यक और उपनिषद्‌ ब्राह्मणों के परिशिष्ट ग्रन्थ के समान होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುವಾಗ \"ಸುಪೋಧಾತುಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಜ್ಞಸ್ ಮತ್ತು ಸು ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ರಾಜನ್ ಪುರುಷ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समुदायस्य प्रातिपदिकसंज्ञायां \"सुपो धातुप्रातिपदिकयोः\" इत्यनेन सुपः ङसः सोश्च लुकि राजन्‌ पुरुष इति भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಈ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ नमस्कार को पूर्ण करते हुए यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आदित्य के कार्य या गुणों के आधार पर देवों के नाम हुए।", "tgt_text": "ಆದಿತ್ಯನ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सप्तहोता सप्तहोतारो देवानाम्‌ आह्वातारो होतृमैत्रावरुणादयो यत्र स सप्तहोता।", "tgt_text": "ಸಪ್ತಹೋತಾ  ಏಳು ಹೋತೃಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಂದರೆ ಹೋತೃ ಮೈತ್ರಾವರುಣ ಆದಿಗಳು ಏಳು ದೇವತೆಗಳಿರುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ईश्वरेच्छया भोगायतनानां स्थूलशरीराणां सृष्टये पञ्चीकरणं सम्भवति।", "tgt_text": "ईश्वर की इच्छा से भोगायत नाना स्थूल शरीरों की सृष्टि के लिए पञ्चीकरण सम्भव होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनुकरण मन्त्र अथवा उपांशु प्रयोग जप है।", "tgt_text": "ಅನುಕರಣಮಂತ್ರ ಅಥವಾ ಉಪಾಂಶುಪ್ರಯೋಗವು ಜಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से पञज्चकोशों का भी अपवाद करके हेय तथा उपादेय रहित जो जाना जाता है वह ब्रह्म कहलाता है।", "tgt_text": "एवं पञ्चकोशानाम्‌ अपवादं कृत्वा हेयोपादेयरहितं यत्‌ ज्ञायते तदेव ब्रह्म इति बुध्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಮೋ.ಧ. ೩೨೯.೪೦) ೧. ಬ್ರಹ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಯು ಯಾವಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "(मो.ध. 329. 40)1. ब्रह्मजिज्ञासा कब करनी चाहिए?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्मावयवभूताय ब्रह्मपुरुषापत्याय वा।।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮನ ಅವಯವ ಭೂತ ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮಪುರುಷನ ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१) उपक्रमोपसंहारौ, २) अभ्यासः, ३) अपूर्वता, ४) फलम्‌, ५) अर्थवादः, ६) उपपत्तिः चेति षट्‌ तात्पर्यग्राहकलिङ्गानि।", "tgt_text": "1 ) उपक्रम उपसंहार, 2 ) अभ्यास, 3) अपूर्वता, 4) फल, 5) अर्थवाद, 6 ) उपपत्ति इस प्रकार से ये छः तात्पर्यग्राहकलिङ्ग होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ उषादेवी के कोमल भावों का, कठोर भावों का, और शीत स्पर्श का वैसे ही मनोहर वर्णन किया जिससे पाठकों के मन में निरंतर उल्लास बना रहे।", "tgt_text": "ಉಷಾ ದೇವಿಯ ಮೃದು ಭಾವನೆಗಳು, ಕಠಿಣ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಸ್ಪರ್ಶದ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಾಹೂ ಯಾರಾಗಿದ್ದರು?", "tgt_text": "कौ बाहू अभूताम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕವಿಗಳು ಆ ರಸವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "कविः तम्‌ एव रसं साधयितुं काव्यं रचयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "1.4 “प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌'' सूत्रार्थ-समासविधायकशास्त्र में प्रथमान्त बोधित पद में उपसर्जन संज्ञा होती है।", "tgt_text": "१.४ \"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" सूत्रार्थः - समासविधायकशास्त्रे यत्‌ प्रथमान्तं तद्भोध्यम्‌ उपसर्जनसंज्ञं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्षुद्रशक्तिमतः ससीमस्य मानवस्य युगपत्‌ ऊर्ध्वम्‌ अधः च अवस्थानं न सम्भवम्‌।", "tgt_text": "ಸ್ವಲ್ಪ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ವಾ. 654) ವಾರ್ತಿಕಾರ್ಥ - ಸ್ಯಾಂತ-ನಾಮಧೇಯದ ಉಪೋತ್ತಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "(वा. ६५४) वार्तिकार्थः - स्यान्तस्य नामधेयस्य उपोत्तममुदात्तं वा स्यात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂತರಿಕ್ಷದ ದೇವತೆಗಳು ಯಾವುವು?", "tgt_text": "अन्तरिक्षस्य देवाः के ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ “प्राक्कडारात्समासः”', ** सहसुपा'', “तत्पुरुषः” ये अधिकृत सूत्र हैं।", "tgt_text": "अत्र \"प्राक्कडारात्समासः\", \"सह सुपा\", \"तत्पुरुषः\" इत्येतानि अधिक्रियन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"तृजकाभ्यां कर्तरि\" इति सूत्रस्य तृचा निषेधे किम्‌ उदाहरणम्‌?", "tgt_text": "ತೃಜಕಾಭ್ಯಾಂ ಕರ್ತರಿ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ತೃಚಾ ನಿಷೇಧವಾದಾಗ ಯಾವ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रातः सायं च अग्नौ दुग्धाज्येन हवनस्य विधानम्‌ अस्ति - 'प्रातर्जुहोति ,सायं जुहोति ( तै.ब्रा. २।१।२)।", "tgt_text": "प्रातः और शाम को अग्नि में दुग्ध आज्य के साथ हवन का विधान है - “प्रातर्जुहोति, सायं जुहोति' ( तै.ब्रा. २।१।२)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಪಂಚದಶೀ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನದ ಲಕ್ಷಣ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ - \"ತಾಭ್ಯಾಂ ನಿರ್ವಿಚಿಕಿತ್ಸೇಽರ್ಥೇ ಚೇತಸಃ ಸ್ಥಾಪಿತಸ್ಯ ಯತ್\".", "tgt_text": "विद्यारण्यस्वामी ने पञ्चदशी ग्रन्थ में निदिध्यासन का लक्षण इस श्लोक में कहा है “ताभ्यां निर्विचिकित्सेऽर्थे चेतसः स्थापितस्य यत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "द्वन्द्वसमास के लक्षण में प्रायेण पद क्यों लिया गया है?", "tgt_text": "५१. द्वन्द्वसमासलक्षणे प्रायेण इति पदं किमर्थम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वे खण्ड अष्टक शब्द से और काण्ड शब्द से प्रयोग करते हैं।", "tgt_text": "ಅಷ್ಟಕ ಮತ್ತು ಕಾಂಡ ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्यन्दमानाः - स्यन्द्‌-धातोः शानचि स्यन्दमाना इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಸ್ಯಂದಮಾನಾಃ - ಸ್ಯಂದ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ಯಂದಮಾನಾ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಲಾಓ ಈಗ ಕೈ ತೊಳೆಯಲು ಜಲವನ್ನು ತಂದನು.", "tgt_text": "आजहृुः आनीतवन्तः परिचारकाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अब माता उसे समझाती है जिससे बालक की जाने की सम्भावना ही नहीं होती है।", "tgt_text": "अधुना माता बालं तथा बोधयति येन बालस्य गमनसम्भावना एव नास्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्युत अर्थ में वर्तमान अक्ष शब्द को उदात नहीं होता है।", "tgt_text": "ದೇವನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಕ್ಷಶಬ್ದದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अक्षसूक्तमपि एतादृशमेकं सूक्तं यत्र अक्षक्रीडायाः दुष्परिणामो वर्णितो वर्तते ।", "tgt_text": "अक्षसूक्त भी इसी प्रकार का एक सूक्त है जहाँ अक्षक्रीडा के दुष्परिणाम का वर्णन किया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो जुआरी प्रातःकाल में घोड़े की सवारी कर आता है, वाही संध्या के समय दरिद्र के समान जाडे से बचने के लिए आग से तपाता है, उसके शरीर पर वस्त्र भी नही रहता है।", "tgt_text": "पुनः पूर्वाह्णे प्रातःकाले बभ्रून्‌ बभ्रूवर्णान्‌ अश्वान्‌ व्यापकानक्षान्‌ युयुजे युनक्ति । पुनश्च वृषलः वृषलकर्मा सः कितवो रात्रौ अग्नेरन्ते समीपे पपाद शीतार्तः सन्‌ शेते ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವನ ಮುಖ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗ ಘ್ರತವರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ.", "tgt_text": "तस्य आननं पृष्ठदेशश्च घृतवर्णयुतः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟಪ್ರಯೋಗಗಳು ಪಾಣಿನಿಯಿಂದ ನಿರ್ದಿಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "उन सूत्रों में कुछ विशिष्ट प्रयोग पाणिनि के द्वारा निर्देश नहीं किया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಧಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪಾದಿಕದ ಸಮಾಸಪದ \"ಧಾತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕೆ\" ಎಂದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "धातु और प्रतिपदिक का समासपद “धातु प्रातिपदिके” है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः सूत्रस्यास्यार्थस्तावत्‌ - \" सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः सुबन्ताः पूज्यमानैः समानाधिकरणैः सुबन्तैः सह वा समस्यन्ते, तत्पुरुषसंज्ञकश्च भवति \" इति ।", "tgt_text": "अतः इस सूत्र का अर्थ है-(सन्यहत्परमोन्तमोत्कृष्टाः) सत्‌, महत्‌, परम, उत्तम, उत्कृष्ट आदि सुबन्त समान अधिकरण से सुबन्तों के साथ विकल्प से समास होता है और तत्पुरुषसंज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಬರಸ್ವಾಮಿಗಳು ಶಾಬರಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "शबर स्वामी ने शबर भाष्य को लिखा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ವಿವಿದಿಶಾ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್, ಸಂನ್ಯಾಸ ಭೇದದಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸದ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳಿರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "इसलिए विविदिषा तथा विद्वत्, सन्यास के भेद से सन्यास दो प्रकार का होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "याज्ञिकानाम्‌ ऋषीणां स्तुतौ हिरण्यगर्भः इत्थं वर्णितः- संसारसृष्टिवेलायां अग्रे हिरण्यगर्भरूपेण परमात्मा एव आविर्भूतः।", "tgt_text": "याज्ञिक ऋषियों की स्तुति में हिरण्यगर्भ इस प्रकार वर्णित है -संसार की उत्पत्ति के समय प्रथम हिरण्यगर्भरूप परमात्मा ही आविर्भूत हुआ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "२. प्रजापतिः कः?", "tgt_text": "2. प्रजापति कौन है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೬. ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿ.", "tgt_text": "6. श्रद्धा को स्पष्ट कीजिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अज्ञानस्य निवृत्तिः ज्ञानेनैव भवति।", "tgt_text": "ಅಜ್ಞಾನದ ನಿವೃತ್ತಿಯೂ ಜ್ಞಾನಡಿಂದಲೆ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपाधिश्च विज्ञानमयकोशः अनादिर्भवति।", "tgt_text": "ಉಪಾಧಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಕೋಶವು ಅನಾದಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वन्द्वसमास के लक्षण में प्रायेण पद क्यों लिया गया है?", "tgt_text": "ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸದ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೇಣ ಪದವನ್ನು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೊದಲು ಅವನಿಗೆ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಹೋಗಲು ಇಷ್ಟವಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.", "tgt_text": "प्रथमन्तु तस्य वारणसीगमने इच्छा अस्ति न वा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भाषाविदामियं मान्यता अस्ति यत्‌ संस्कृतभाषा यथैव विकसिता भवति तथैव तस्यां भाषायां रेफस्य स्थाने लकारस्य प्रयोगो वर्द्धते, यथा जलवाचकस्य सलिल-शब्दस्य प्राचीनरूपं सरिर इति पदं गोत्रमण्डलेषु प्रयुक्तम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "भाषा विद्वानों की यह मान्यता है की संस्कृत भाषा जैसे विकसित होती वैसे ही उसकी भाषा में रेफ के स्थान में लकार का प्रयोग बढ़ता गया है, जैसे जल वाचक के सलिल-शब्द का प्राचीन रूप सरिर ऐसा पद गोत्र मण्डलों में प्रयुक्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद शतृ के शित्व से तिङ्शित्सार्वधातुकम्‌  सूत्र से सार्वध तुक संज्ञा होने पर कर्न्तरिशप्‌ इस सूत्र से शप्‌ प्रत्यय होने पर भू शप्‌ अत्‌ होता है।", "tgt_text": "ततः शतुः शित्त्वात्‌ तिङ्शित्सार्वधातुकम्‌ इति सूत्रेण सार्वधातुकसंज्ञायाम्‌, कर्तरि शप्‌ इति सूत्रेण शप्प्रत्यये सति भू शप्‌ अत्‌ इति जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह सूर्यरूपी इन्द्र दिन में नागरुपी बादलों को मारता है।", "tgt_text": "ಆ ಸೂರ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದ್ರನು ದಿನದಲ್ಲಿ ನಾಗರೂಪೀ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्मात्‌ ब्रह्म प्रकाशयितुं चिदाभासस्य उपयोगः एव नास्ति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ರೀತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲು ಚಿದಾಭಾಸದ ಉಪಯೋಗವು ಆಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕರ್ಮಯೋಗದ ಅನಂತರವೇ ಉಪಾಸನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವೇನು ?", "tgt_text": "कर्मयोगानन्तरमेव उपासनाया अनुष्ठाने को हेतुः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस प्रकार का मेरा मन शान्तसङ्कल्प वाला हो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "अत्र यत्‌ समाधानम्‌ उच्यते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "य ब्राह्मणः हे आदित्य तुझे इस उक्तविधि से उत्पन्न किया उस आदित्य के वश में देव रहते हैं।", "tgt_text": "ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಹೇ ಆದಿತ್ಯ ನಿನಗೆ ಈ ಉಕ್ತವಿಧಿಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಿದರು ಆ ಆದಿತ್ಯನ ವಶದಲ್ಲಿ ದೇವನು ಇರುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चित्त मे मल है इसे कैसे जाना जाता है।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಮಲವು ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह शरीर एक प्रकार से कायारूपी नौका है।", "tgt_text": "इदं शरीरं कायरूपिणी नौका।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌ ।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या - छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - हिरण्यगर्भ हिरण्मय अण्डे का गर्भ भूत प्रजापतिर्हिरण्यगर्भ है।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಹಿರಣ್ಮಯ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಗರ್ಭ ಭೂತ ಪ್ರಜಾಪತಿಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बिम्ब व्यतिरेक से प्रतिबिम्ब के निरपेक्ष सत्व के अभाव से प्रतिबिम्ब बिम्ब से भिन्न होता है।", "tgt_text": "ಬಿಂಬವ್ಯತಿರೇಕದಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ನಿರಪೇಕ್ಷಸತ್ವಾಭಾವದಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಬಿಂಬಾಭಿನ್ನವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಜ್ಞಾನವು ನಾಶವಾದಾಗ ಚೈತನ್ಯವು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अज्ञान के नष्ट हो जाने पर चैतन्य मात्र तो रूकता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಾಲ್ಯ ಯೌವನಾದಿಗಳು ದೇಹದ ಧರ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "बाल्ययौवनादिकं देहस्य धर्मः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदुक्तं विवेकचूडामणौ ।", "tgt_text": "जिसे विवेकचूडामणी में इस प्रकार से कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಆ ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ?", "tgt_text": "के च तेषां यज्ञानाम्‌ अधिकारिणः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स एव त्रयी इत्युच्यते।", "tgt_text": "और वह ही त्रयी कहलाते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रथारूढः स्वामी इव गच्छन्‌ स्वस्य दूतान्‌ मेघान्‌ प्रकटीकरोति ।", "tgt_text": "ರಥದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾ ಇದ್ದ ತನ್ನ ದೂತನಾದ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अर्थाद्‌ यस्मिन्‌ तत्पुरुषे समस्यमानानि पदानि समानविभक्तिकानि न सन्ति।", "tgt_text": "अर्थात्‌ जिस पुरुष में समस्यमान पदों की समान विभक्तियाँ नहीं होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಿದೆ \"ಆತ್ಮೀಯೈಃ ಸ್ಮೃತೀಚ್ಛಾಪ್ರಯತ್ನೈಃ ಕರ್ಮಹೇತುಭಿರಾತ್ಮಾ ಕರ್ಮ ಕರೋತಿ\" ಎಂದು. ಅವುಗಳ ಮಿಥ್ಯಾಪ್ರತ್ಯಯಪೂರ್ವಕತ್ವದಿಂದಲ್ಲ.", "tgt_text": "यच्च आहुः “आत्मीयैः स्मृतीच्छाप्रयत्नैः कर्महेतुभिरात्मा कर्म करोति” इति, न; तेषां मिथ्याप्रत्ययपूर्वकत्वात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पदविधियों में अन्यतम का समास होता है।", "tgt_text": "ಪದವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯತಮವಾದದ್ದು ಸಮಾಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಛಂದಾಂಸಿ ಛಾದನಾತ್' (ನಿಂ ೭.೧೯) ಇದರ ಅರ್ಥದ ಪುಷ್ಟಿಗಾಗಿ ದುರ್ಗಾಚಾರ್ಯರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಾಕ್ಯವಿದೆ.", "tgt_text": "छन्दांसि छादनात्‌' (नि० ७।१९) इसके ही अर्थ की पुष्टि के लिए दुर्गाचार्य का पूर्वोक्त वाक्य है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಪೂರಣಗುಣಸುಹಿತಾರ್ಥಸದವ್ಯಯತವ್ಯ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ\". (೨.೨.೧೧) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಪೂರಣಾದಿಗಳ ಅರ್ಥದಿಂದ ಮತ್ತು ಸದಾದಿಗಳಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "“पूरणगुणसुहितार्थसदव्ययतव्य समानाधिकरणेन '' सूत्रार्थ-पूरण आदि अर्थों से और सदादि से षष्ठयन्त सुबन्त को समास संज्ञा नहीं होती है सूत्र व्याख्या-छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च येन विधिस्तदन्तस्य इति सूत्रेण अत्र तदन्तविधिः भवति।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಯೇನ ವಿಧಿಸ್ತದಂತಸ್ಯ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತದಂತ ವಿಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಎಷ್ಟು ದಿನ ಅಥವಾ ತಿಥಿ ದೋಣಿಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು, ದೋಣಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮೀನುಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು.", "tgt_text": "व्याख्या - जितने दिन अथवा तिथि नाव आदि की रचना करने के लिए, नाव आदि की रचना कर और मछली को स्मरण किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रायश्चित्तकर्माणि निषिद्धजन्यस्य पापस्य प्रतिबन्धकानि भवन्ति।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷಿದ್ದವಾದ ಪಾಪದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस अक्षसूक्त में मूलरूप से अक्ष खेलने के बुरे फल को ही कहा गया है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ अक्षसूक्ते मूलतः अक्षक्रीडनस्य कुफलम्‌ एव उक्तम्‌ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವರಸಂಜ್ಞಾವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ ಸಮಾಹಾರಃ ಸ್ವರಿತಃ ಎಂದು.", "tgt_text": "स्वरितसंज्ञाविधायकं सूत्रं हि समाहारः स्वरितः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ स्त्रे द्वे पदे विद्येते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಚ,ವ,ಹ,ಅಹ ಮತ್ತು ಏವ ಈ ತಿಙಂತದಲ್ಲಿ ಅನುದಾತ್ತವಿರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - च, वा आदि चादियों के परे रहते भी गति भिन्न पद से उत्तर तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ತುಂಬಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ \"ಸಮಸ್ಯತೆ\" ಎಂಬ ಪದದ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ.", "tgt_text": "समास विधायक सूत्रार्थ लेखन अवसर पर बहुत \"समस्यते'' इस पद का प्रयोग है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"पञ्चमी भयेन\" इति सूत्रस्यार्थः कः।", "tgt_text": "“पञ्चमी भयेन'' इस सूत्र का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथा च श्लोकः -  ' मृगयाक्षः सुरापानं दिवास्वप्नः स्त्रियो मदः ।", "tgt_text": "और श्लोक भी है - “मृगयाक्षः सुरापानं दिवास्वप्नः स्त्रियो मदः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निद्रा ङ्स अति यह अलौकिक विग्रह है।", "tgt_text": "ನಿದ್ರಾ ಜ್ಞಸ್ ಅತಿ ಇದು ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमत्र तात्पर्य यत्‌ पाणिनिना सूत्रैः येषां समाससंज्ञा कृता ते एव समासपदबोध्याः।", "tgt_text": "एवम्‌ यहाँ तात्पर्य यह है कि पाणिनी द्वारा जिनमें समाज संज्ञा की गई है वे ही समास पद माना जाना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "17. ब्रह्म के स्वरूप का वर्णन कीजिए?", "tgt_text": "೧೭. ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इहलोके भव ऐहिकः।", "tgt_text": "इस लोक में होने वाले को ऐहिक कहते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथवा परम्परासाधनेषु गण्यते।", "tgt_text": "अथवा परम्परा वाले साधनों को गिना जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अरणिद्वयमन्थनेन उत्पाद्यमानस्य वह्नेः पितरौ हि अरणिद्वयम्‌।", "tgt_text": "लकड़ी के घर्षण से उत्पन्न होने के कारण अग्नि के माता पिता दो लकड़ी हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये चार पदवाला सूत्र है।", "tgt_text": "ಇದು ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳುಳ್ಳ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः एतानि विधिप्रतिपादितस्य अर्थस्य एव अवान्तरवाक्यानि सन्ति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವಿಧಿ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗುವ ಅರ್ಥದ ಅವಾಂತರವಾಕ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೭. ಪ್ರ ಅಮಿನಾಃ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "7. प्र अमिनाः इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदीयदेवतास्वरूपाणाम्‌ अध्ययनकाले स्पष्टमेव ज्ञायते यत्‌ ऋग्वेदे एकस्याः एव परमसत्तायाः स्तुतिः विविधनाम्ना अक्रियत।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದೀಯ ದೇವತಾ ಸ್ವರೂಪದ ಅಧ್ಯಯನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪರಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\" सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः पूज्यमानैः \" इति सूत्रस्य किं प्रयोजनम्‌ ।", "tgt_text": "“ सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः पूज्यमानैः” इस सूत्र का प्रयोजन क्या है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य च यञ्प्रत्ययस्य ञिदित्त्वात्‌ गार्ग्यशब्दस्य ज्नित्यादिर्नित्यम्‌ इति सूत्रेण आद्युदात्तत्वे प्राप्ते प्रकृतवार्तिकेन अत्र अन्तस्य उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "और उस यज्‌प्रत्यय का ञित होने से गार्ग्य शब्द का ज्नित्यादिर्नित्यम्‌ इस सूत्र से आद्युदात्त की प्राप्ति में प्रकृत वार्तिक से यहाँ अन्त के उदात्त स्वर का विधान किया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वर्षणकारी और सर्वव्यापी मेघ की उदक धारा को क्षरित करो।", "tgt_text": "वृष्णः वर्षकस्य अश्वस्य व्यापकस्य मेघस्य सम्बन्धिन्यः धाराः उदकधाराः प्रपिन्वतः प्रक्षरत ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಶರೀರವು ಮೃತ ರೂಪದಿಂದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कीदृशं शरीरम्‌। निण्यं निर्नामधेयम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷದ್ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಈ ಸಂಹಿತೆಯು ಆದಿತ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದರ ಕೊನೆಯ ಮಂತ್ರದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. \"ಹಿರಣ್ಮಯೇನ ಪಾತ್ರೇಣ ಸತ್ಯಸ್ಯಾಪಿಹಿತಂ ಮುಖಮ್\"", "tgt_text": "उपनिषद्‌ ग्रन्थो में इस ग्रन्थ की प्रधानता का कारण यह ही है की इस संहिता का आदित्य के साथ घनिष्ठ सम्बन्ध की भी सूचना इसके ही अन्तिम मन्त्र के द्वारा प्राप्त होती है - “हिरण्मयेन पात्रेण सत्यस्यापिहितं मुखम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पर त्वम्‌, इस शब्दार्थ का अपरोक्षत्वकिजिचित्‌ ज्ञत्वादि विशिष्ट चैत्यन्य का भेद व्यावृत्त होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ತ್ವಂ ಎಂಬ ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ಅಪರೋಕ್ಷತ್ವದ  ಕಿಂಚಿತ್ ಜ್ಞಾತ್ವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಚೈತನ್ಯದ ಭೇದವು ವ್ಯಾವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲವು ಹಳೆಯದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲವು ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಂಡಲವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "दसवें मण्डल की अर्वाचीनता दसवां मण्डल सबसे अर्वाचीन मण्डल है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र मे “कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमान्त पद की अनुवृति आती है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ \"ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಉದಾತ್ತಃ' ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र विषयभेदात्‌ सप्तम्या अपि भेदः ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಷಯಭೇದದಿಂದ ಸಪ್ತಮೀ ಇದೂ ಕೂಡ ಭೇದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवंविधानां विषयाणां मीमांसकैः कृतम्‌ अभिधानम्‌ अर्थवादो भवति।", "tgt_text": "इन विधानों के विषयों पर मीमांसकों द्वारा किया अभिधान अर्थवाद होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೯. \"ತೃತೀಯಾತತ್ಕೃತಾರ್ಥೇನ ಗುಣವಚನೇನ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಏನಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "९. \"तृतीया तत्कृतार्थेन गुणवचनेन\" इति सूत्रस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शङ्कराचार्य जी नें भी विवेकचूडामणि में निदिध्यास के भेद के द्वारा समाधि को कहा है।", "tgt_text": "ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕೂಡ ವಿವೇಕಚೂಡಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನದ ಭೇದದಿಂದ ಸಮಾಧಿಯನ್ನೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दीया यह रूप कहाँ का है?", "tgt_text": "दीया इति कुत्रत्यं रूपम्‌ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनमे भी दस उपनिषद्‌ प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದ್ವಾದಶಬೃಹತೀಸಹಸ್ರಾಣಿ\".", "tgt_text": "बारह हजार बृहती छंद में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿನಾಶ ರಹಿತವಾದ ಸ್ವರೂಪಾನುಭವರೂಪವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಯಾವುದೋ ಅದೇ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಎಂದು ಕೆಲವರ ಮತ.", "tgt_text": "अविनाशिस्वरूपानुभवरूपा प्रज्ञा यस्य भवति सः प्रज्ञः, प्रज्ञ एव प्राज्ञः इति केषाञ्चित्‌ मतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उ एवार्थे।", "tgt_text": "उसी अर्थ में है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कडारात्‌ यह पंचमी विभक्ति का एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಕಡಾರಾತ್ ಇದು ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऐन्द्र आदि ही प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "ಐಂದ್ರಾದಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्व कायस्येति लौकिकविग्रहे पूर्व सु काय ङस्‌ इत्यलौकिकविग्रहे \"षष्ठी\" इत्यनेन षष्ठीतत्पुरुषसमासे प्राप्ते तं प्रबाध्य प्रकृतसूत्रेण काय ङस्‌ इति एकत्वसंख्याविशिष्टेन अवयविवाचकेन सुबन्तेन पूर्व सु इति सुबन्तं प्रोक्तसूत्रेण तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "ಪೂರ್ವ ಕಾಯಸ್ಯ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಸು ಕಾಯ ಜ್ಞಸ್ ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \"ಷಷ್ಠೀ\" ಇದರಿಂದ ಷಷ್ಠೀತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸವಾಗುವಾಗ ಅದನ್ನು ಬಾಧಿಸಿ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕಾಯ ಜ್ಞಸ್ ಎಂಬ ಏಕತ್ವಸಂಖ್ಯಾವಿಶಿಷ್ಟದಿಂದ ಅವಯವಿವಾಚಕದ ಸುಬಂತದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಸು ಎಂಬ ಸುಬಂತ ಪ್ರೋಕ್ತವಾದ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಆಚಾರ್ಯರ ಹೆಸರುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೀಗಿದ್ದವು - ಕಹೋಲ, ಕೌಷೀತಕ, ಮಹಾಕೌಷೀತಕ, ಭರದ್ವಾಜ, ಪೈಂಗ್ಯ, ಮಹಾಪೈಂಗ್ಯ, ಸುಯಜ್ಞ, ಶಾಂಖಾಯನ, ಐತರೇಯ, ವಾಷ್ಕಲ, ಶಾಕಲ, ಗಾರ್ಗ್ಯ, ಸುಜಾತವಕ್ರ, ಔದವಾಹಿ, ಸೌಜಾಮಿ, ಶೌನಕ ಮತ್ತು ಆಶ್ವಾಲಾಯನ.", "tgt_text": "इनके आचार्यों के क्रमशः नाम है - कहोल, कौषीतक, महाकौषीतक, भरद्वाज, पैङ्ग्य, महापैङ्ग्य, सुयज्ञ, शाङखायन, ऐतरेय, वाष्कल, शाकल, गार्ग्य, सुजातवक्र, औदवाहि, सौजामि, शौनक तथा आश्वलायन।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯೂಪದಾರು ಈ ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯವೇನು?", "tgt_text": "यूपदारु इत्यस्य विग्रहवाक्यं किम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तापयिष्णवः - तप्‌-धातु से णिच इष्णुच्प्रत्यय करने पर प्रथमाबहुवचन में।", "tgt_text": "तापयिष्णवः - तप्‌ - धातोः णिचि इष्णुच्प्रत्यये प्रथमाबहुवचने ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಂಹಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಪ್ರಧಾನ ಭೇದವು ಯಾವುದಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "संहिताब्राह्मणयोः प्रधानं पार्थक्यं किम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार वह ही सभी का भाई है सभी के लिये भाई के समान हितकारी अथवा उसके पदको प्राप्त होता है।", "tgt_text": "इत्थमुक्तप्रकारेण स हि बन्धुः स खलु सर्वेषां सुकृतिनां बन्धुभूतो हितकरः वा तस्य पदं प्राप्तवतां न पुनरावृत्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಕ್ತ ಮತ್ತು ಅನುಕ್ತವಾದ ಸಮಸ್ತ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಂತಃಕರಣ ವೃತ್ತಿಭೇದದಿಂದ ಉಪಲಕ್ಷಿತವಾದ ಚೈತನ್ಯವೇ ಪ್ರಜ್ಞಾನ.", "tgt_text": "अत्र उक्तानुक्तैः सकलैः इन्द्रियैः अन्तःकरणवृत्तिभेदैः उपलक्षितं चैतन्यमेव प्रज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं तावद्‌ विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಆರು ರೀತಿಯ ಪಾಣಿನೀಯಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಪೂರ್ವಮ್ ಇದರರ್ಥ ಅವಿದ್ಯಮಾನ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अपूर्वम्‌ इसका अविद्यमान पूर्व से यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण -इस सूत्र का उदाहरण प्रस्तुत किये जा रहे हैं।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - सूत्रस्यास्योदाहरणानि क्रमशः प्रस्तूयन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಈ ಆತ್ಮವು ಏನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಇದು ವಿಷಯದ ಚಿಂತನದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तो फिर वह आत्मा क्या है यह चिन्तन का विषय है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कर्तव्यत्वेन उपदिश्यते।", "tgt_text": "वह कर्तव्यत्व के द्वार उपदिश्य होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ನಿರುಪಾಧಿಕಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸೋಪಾದಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवं निरुपाधिकस्य प्रतिपादनाय सोपाधिकस्य प्रतिपादनञ्च अपेक्षते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्थम्‌ एतेषां कर्मणामनुष्ठानेन बुद्धेः शुद्धिः निर्मलता भवति।", "tgt_text": "इस प्रकार से इन कर्मों के अनुष्ठान के द्वारा बुद्धि शुद्ध तथा निर्मल होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भले ही अज्ञानवश पदार्थों की नाना रूपों के द्वारा प्रतीति होती हे।", "tgt_text": "ಆದರೂ ಅಜ್ಞಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪದಾರ್ಥಗಳ ನಾನಾರೂಪಗಳಿಂದ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ चकार से अन्तः इस पद की अनुवृति आ रही है।", "tgt_text": "अत्र चकारेण अन्तः इति पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಹಂತಾ ಮತ್ತು ಮಮತೆಗಳೇ ತ್ಯಾಗ. ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅನಾತ್ಮವಸ್ತುವಿನ ತ್ಯಾಗ.", "tgt_text": "अहंता ममता का त्याग तथा आत्मज्ञान के द्वारा अनात्मवस्तु का त्याग होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सत्यझूठ से रहित फल को अवश्य देता है यह अर्थ है।", "tgt_text": "सत्यः अनृतरहितः फलमवश्यं प्रयच्छतीत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "’ಪ್ರಯ ಆ ರುಃ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ’ಯೇ’ ಎಂಬುದು ಯದ್-ಶಬ್ದದ ಪ್ರಥಮಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಬಹುವಚನವಾಗಿದೆ. ಅದು \"ಫಿಷೋಽಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रय आ रुः यहाँ पर ये यह यत्‌ शब्द का प्रथमा बहुवचन फिट स्वर से 'फिषोऽन्त उदात्तः' इस सूत्र से अन्त उदात्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन राजदन्तः इत्यादिकं सिध्यति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ರಾಜದಂತಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - वज्र से पैर के छिन्न होने से और हाथ के छिन्न होने से हाथ रहित वृत्र ने इन्द्र को उद्दिश्य करके सेना सहित युद्ध करने की इच्छा की।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ವಜ್ರದಿಂದ ಕಾಲುಗಳು ಛಿನ್ನವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಕೈಗಳಿಂದ ಛಿನ್ನವಾದಾಗ  ವೃತ್ರನು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಉದೇಶಿಸಿ ಸೇನೆಯ ಸಹಿತವಾಗಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स परमात्मा पुरुष एव जगतः सर्वम्‌, नान्यत्‌।", "tgt_text": "उस परमात्मा या पुरुष ही समस्त जगत्‌ का स्वामी है कोई और नहीं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बभूव - भवतेस्तिपि णलि लिटि (पा०सू० ३.१.१९३) इति प्रत्ययात्पूर्वस्योदात्तत्वम्‌। 'ईश ऐश्वर्य ।", "tgt_text": "ಬಭೂವ - ಭೂ ಧಾತುವಿನಿಂದ ತಿಪ್ ಣಲ್ಲಿಟ್ (ಪಾ.ಸೂ.೩.೧.೧೯೩) ಪ್ರತ್ಯಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತತ್ವ 'ಈಶ್ ಐಶ್ವರ್ಯ' ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರ್ಷ - ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ 'ಶಪ್- ಪ್ರತ್ಯಯ'ದಿಂದ (ಕೃ+ಶಪ್) ನಿರ್ದೇಶ ಹೊರತು 'ಘಞ್ -ಪ್ರತ್ಯಯ'ದಿಂದಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ  'ತುದಾದಿಗಣ'ದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ 'ಕೃಧಾತು'ವೋ, ಅದಕ್ಕೆ 'ಘಞ್ ಪ್ರತ್ಯಯ'ವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ತದಂತಶಬ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ಅಚ್ ಗೆ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಅಲ್ಲ ಹೊರತಾಗಿ \"ಞ್ನಿತ್ಯಾದೇರ್ನಿತ್ಯಮ್\" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ಗೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.", "tgt_text": "प्रकृत सूत्र में 'कर्ष' यहाँ पर शप्‌ प्रत्यय करने से (कृ+शप्‌) घञ्‌ प्रत्यय से निर्देश नहीं होने से, उस तुदादि गण में जो कृ धातु है, उससे घञ्‌ प्रत्यय करने पर तदन्त शब्द के अन्त अच्‌ का प्रकृत सूत्र से उदात्त स्वर ही नहीं होता है, और भी “जिनत्यादिर्नित्यम्‌' इससे आदि अच्‌ को उदात्त स्वर होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह इस श्लोक का अर्थ है।", "tgt_text": "ಇದು ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತನ್ನ ಸ್ವಂತವಾದ ಮಂತ್ರಗಳು ಯಾವುದು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ - ಈ ರೀತಿಯ ಮಂತ್ರಗಳು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अथर्ववेदे केवलं स्वस्य मन्त्राः यदन्येषु वेदेषु नोपलब्धाः-एतादृशाः मन्त्राः अतीव स्वल्पाः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सा कुशमूर्तिः कुशप्रस्तरः इत्युच्यते।", "tgt_text": "ಆ ಕುಶಮೂರ್ತಿಯು ಕುಶಪ್ರಸ್ತರವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रपञ्चहृदयस्य कथनम्‌ अस्ति यत्‌ - पिप्पलादशाखायाः मन्त्रसंहिता विंशतिकाण्डेषु विभक्ताः सन्ति, तथा तस्याः ब्राह्मणे अष्टौ अध्यायाः सन्ति।", "tgt_text": "प्रपञ्चहृदय का कथन है की - पैप्लाद शाखा की मन्त्र संहिता बीस काण्डों में विभक्त है, तथा उसके ब्राह्मण में आठ अध्याय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए एक वाक्य सम्भव नहीं होता तो ऐसा भी नहीं है तस्माद्वा एतस्मादात्मन आकाशः सम्भूतः, आकाशाद्वायुः, वायोरग्निः' इस प्रकार से तेज सृष्टि के तैत्तरीय उपनिषद्‌ में तृतीयरूप में श्रवण से श्रुतियों का एक वाक्यत्व सम्भव हो जाता है।", "tgt_text": "अतः एकवाक्यत्वं नैव सम्भवतीति चेन्न, \"तस्माद्वा एतस्मादात्मन आकाशः सम्भूतः, आकाशाद्वायुः, वायोरग्निः\" इति तेजःसर्गस्य तैत्तिरीयके तृतीयत्वश्रवणात्‌ सम्भवत्येव एकवाक्यत्वं श्रुतयोः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಹಿತಾಗ್ನಿ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಯಾರಿಂದ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಾಗ್ನಿಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅವನು.", "tgt_text": "आहिताग्निशब्दस्य अर्थो हि येन गार्हपत्याग्निः प्रतिष्ठितो वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद कृदन्त होने से कृन्तद्धित समासाश्च सूत्र से प्रातिपदिक संज्ञा में कारक के अदन्त प्रातिपदिकत्व से अजाद्यतष्टाप्‌ सूत्र से टाप्‌ प्रत्यय होने पर टाप्‌ के टकार का चुटू सूत्र से इत्संज्ञा होने पर, पकार की हलन्त्यम्‌ सूत्र से इत्संज्ञा होने पर, तस्यलोपः सूत्र से दोनों इत्संज्ञको का लोप होने पर कारक आ स्थिति होती है।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಕೃದಂತವಾಗುವುದರಿಂದ ಕೃತದ್ಧಿತ ಸಮಾಸಾಶ್ಚ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಸಂಜ್ಞಾದಲ್ಲಿ ಕಾರಕದ ಅದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕತ್ವದಿಂದ ಅಜಾದ್ಯತಷ್ಟಾಪ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಟಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುವುದರಿಂದ ಟಾಪ್ ಇದರ ಟಕಾರದ ಚುಟೂ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ , ಪಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞೆಯಾದಾಗ, ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಇತ್ಸಂಜ್ಞಕಗಳ ಲೋಪವಾದಾಗ ಕಾರಕ ಆ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संवाद सूक्त में कुछ उपाख्यान प्राप्त होते हैं।", "tgt_text": "ಸಂವಾದಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿವರಗಳು ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೪೩. ಪರಮರಾಜಃ ಇಲ್ಲಿ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "४३. परमराजः इत्यत्र टच्प्रत्ययः केन सूत्रेण?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌- अस्य सूत्रस्य उदाहरणं भवति तुभ्यं हिन्वानः इति।", "tgt_text": "उदाहरण- इस सूत्र का उदाहरण है - तुर्भ्य हिन्वानः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೫. \"ಕೃದ್ಗ್ರಹಣೆ ಗತಿಕಾರಕ ಪೂರ್ವಪದಸ್ಯಾಪಿ ಗ್ರಹಣಮ್\" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷಾದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "15. “कृद्ग्रहणे गतिकारक पूर्वपदस्यापि ग्रहणम्‌” इस परिभाषा अर्थ क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसको किस प्रकार करना चाहिए।", "tgt_text": "केन प्रकारेण तत्कर्म कर्त्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(च) अस्वपदविग्रहः - समासस्य पदात्मकान्‌ अवयवान्‌ अनादाय कृतः विग्रहः अस्वपदविग्रहः।", "tgt_text": "(ಚ) ಅಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹ - ಸಮಾಸದ ಪದಗಳ ಅವಯವಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಗ್ರಹಣೆಯಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡದೆಯೇ ಮಾಡಿರುವ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಅಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे पचत्‌ उगिदन्त प्रातिपदिक है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಪಚತ್ ಉಗಿದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देव ब्रह्मण शब्द में स्वरित के स्थान में अनुदात्त हो यह अर्थ है।", "tgt_text": "'ದೇವ', 'ಬ್ರಹ್ಮಣ' ಎಂಬ ಶಬ್ಧಗಳ ಸ್ವರಿತದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यश्च पादद्वयविशिष्टस्य पादचतुष्टयविशिष्टस्य च इश्वरः तं विहाय कं हविषा पूजयेम अथवा प्रजापतिं हविषा पूजयेम।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳ ವಿಶಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಈಶ್ವರನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾವು ಯಾವುದರ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡೋಣ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಷೆಯು ಕೇವಲ ಹೊರಗಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕವಿಯ ಆಂತರಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उषा केवल बाहरी सौन्दर्य को ही प्रकाशित नहीं करती अपितु वह कवि के आन्तरिक सौन्दर्य को भी निरंतर प्रकाशित करती रहती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भारतीय ज्योतिष शास्त्र का यह आदि ग्रन्थ है।", "tgt_text": "ಭಾರತೀಯ ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಆದಿ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "महिना- महिम्ना इत्यस्य वैदिकं रूपमिदम्‌।", "tgt_text": "महिना - ये महिम्ना का वैदिक रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಷಿದ್ಧವಾದದನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಮಾಡಬಾರದು.", "tgt_text": "निषिद्धं न केनापि करणीयम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಕರಣಪ್ರತಿಪಾದ್ಯದ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಮಾಣಾಂತರದಿಂದ ಅವಿಷಯೀಕರಣವನ್ನು ಅಪೂರ್ವತಾ ಎನ್ನುವರು.", "tgt_text": "प्रकरणप्रतिपाद्यस्य अर्थस्य प्रमाणान्तरेण अविषयीकरणम्‌ अपूर्वता इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದಂತಪಂಕ್ತಿಯು ಸುವರ್ಣದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ.", "tgt_text": "दन्तपडिक्त सुवर्ण के समान चमकदार हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसी की महिमा से हिमालयादि पर्वत और महाभाग्य, नदी सागरादि बने।", "tgt_text": "ಅವರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದಲೇ ಹಿಮಾಲಯಾದಿ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾಗ್ಯ, ನದಿ ಸರೋವರಗಳು ಆದವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मै इन्द्रार्थं निर्मिता विद्युत्‌ न सिषेध इन्द्रं न प्राप्नोत्‌।", "tgt_text": "इस इन्द्र के लिए निर्मित विद्युत्‌ इन्द्र को पाश में बाँधने में असमर्थ हुई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डलस्य नवतितमं सहस्रशीर्षेति षोडशर्च सूक्तं पुरुषसूक्तम्‌ इत्यभिधानेनाभिधीयते।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದ ತೊಂಭತ್ತನೆಯ (90ನೇ) ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷ... 16- ಮಂತ್ರಗಳಿರುವ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪುರುಷಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह दो पद वाला सूत्र है।", "tgt_text": "द्विपदात्मकमिदं सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಶಯಾತ್ಮಿಕಾ ಅಂತಃ ಕರಣದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಯಾವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "संशायात्मिका अन्तः करणप्रवृत्ति क्या होती है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्‌ इत्यत्र तमःपदार्थः कः।", "tgt_text": "ಆದಿತ್ಯವರ್ಣಂ ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್ ಇಲ್ಲಿ ತಮಃ ಪದಾರ್ಥವೇನಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋक्पूरब्धूःपथामानक्षे\" इति सूत्रे अनक्षे इति पदं किमर्थम्‌?", "tgt_text": "ऋक्पूरब्धूःपथामानक्षे\"  इस सूत्र में अनक्षे पद का क्यों है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एक अन्य मत है की अग्नि प्रकाश से युक्त है।", "tgt_text": "ಒಂದು ಅನ್ಯ ಮತವಿದೆ ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वैदिकसाहित्ये मित्रावरुणौ भातृसदृशस्नेहस्य प्रतीकम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "वैदिक साहित्य में मित्रावरुण भाई के समान स्नेह के प्रतीक हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೩. ಪ್ರಮಾತಾ ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "13. प्रमाता कौन होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तब शरीर अत्यन्त दुर्बल होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಹುಬ್ರಾಹ್ಮಣಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸೋಮಯಾಗದ ವಿವೃತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.", "tgt_text": "बहुब्राह्मणयागे सोमयागस्य विवृतिः दृश्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಅನುಧ್ಯಾನವು ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यह अनुध्यान यजमानों को प्रेरणा देता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस उपनिषद्‌ में संहिता, पदक्रम, पाठों का वर्णन तथा स्वर व्यञ्जन आदि स्वरूप का भी विवेचन है।", "tgt_text": "अस्याम्‌ उपनिषदि संहिता-पदक्रमपाठानां वर्णनं तथा स्वरव्यञ्जनादिस्वरूपस्य च विवेचनमस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ पूर्व शब्द भूतपूर्व अर्थ में है।", "tgt_text": "अत्र पूर्वशब्दः भूतपूर्व अर्थे वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण की परिभाषा से तिङन्तम यह लाभ है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ತಿಙಂತ ಇದರ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुखस्य कारणं धर्मः।", "tgt_text": "ಸುಖದ ಕಾರವು ಧರ್ಮವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पहले तीन अध्यायों में पृथ्वी आदि बोध कराने वाले अनेक शब्दों का एक जगह ही सङ्ग्रह है।", "tgt_text": "प्रथमतः त्रिषु अध्यायेषु पृथिव्यादिबोधकानाम्‌ अनेकशब्दानाम्‌ एकत्र सङ्ग्रहः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಙ್ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಶಬ್ದಗಳಿವೆ?", "tgt_text": "ऋचां कति शब्दाः सन्ति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂಕ್ಷಶರೀರಗಳು ಹದಿನೇಳು ಅವಯವಗಳು ಲಿಂಗಶರೀರಗಳು ಎಂದು.", "tgt_text": "सूक्ष्मशरीराणि सप्तदशावयवानि लिङ्गशरीराणि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमिदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र सूर्यः अग्नेः जनकः।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅಗ್ನಿಯ ಜನಕನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "त्रयः स्वराः।", "tgt_text": "ಮೂರು ಸ್ವರಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಾಣ್ವ ಶಾಖೆಯು ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "काण्व शाखा कहाँ प्राप्त होती है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शान्ति पौष्टिक कर्म का प्रतिपादन करने वाले मन्त्र तथा अभिचार कर्म का प्रतिपादन करने वाले मन्त्र हैं।", "tgt_text": "शान्तिपौष्टककर्मप्रतिपादकाः मन्त्राः तथा आभिचारिककर्मप्रतिपादकाः मन्त्रः च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः लटः स्थाने लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे इति सूत्रेण शतृप्रत्यये कृते भू शतृ इति जाते शकारस्य लशक्वतद्धिते इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण लोपे, ऋकारस्य उपदेशेऽजनुनासिक इत्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण लोपे सति भू अत्‌ इति जायते।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಲಟ್ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಲಟಃ ಶತೃಶಾನಚಾವಪ್ರಥಮಾಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಭೂ ಶತೃ ಆದಾಗ ಶಕಾರದ ಲಶಕ್ವತದ್ಧಿತೇ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಲೋಪವಾದಾಗ ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಇದರಿಂದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಋಕಾರದ ಉಪದೇಶೆಽಜನುನಾಸಿಕ ಇತ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾವಾದಾಗ ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಭೂ ಅತ್ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इतः परं श्रवणमनननिदिध्यासननि अनुतिष्ठति अधिकारी।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಶ್ರವಣ ಮನನ ಮತ್ತು ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रकृत्या इत्यस्य अर्थः स्वभावेन अवतिष्ठते इति।", "tgt_text": "ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಇದರ ಅರ್ಥವು ಸ್ವಾಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಚೌಲ, ಕಿಶೋರರಿಗೆ ಗೋದಾನಗಳಲ್ಲಿ (ಮೊದಲು ಕ್ಷೌರ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "बालकानां मुण्डने, किशोराणां गोदाने (प्रथमक्षौरकर्मणि) तथा उपनयनसंस्कारे अस्य मन्त्रस्य उपयोगो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र सूत्रे स्त्रियाम्‌ (७/१) इति अधिकारः आगच्छति।", "tgt_text": "यहाँ सूत्र में स्त्रियाम्‌ (7/1) अधिकार आ रहा है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ को पढकर आप सक्षम होंगे :- सूक्त में स्थित मन्त्रों के संहिता पाठ को जान पाने में;  सूक्त में विद्यमान मन्त्रों के पदपाठ को समझ पाने में;  सूक्तस्थ मन्त्रों का अन्वय कर पाने में;  सूक्तस्थ मन्त्रों की व्याख्या कर पाने में;  सूक्त में विद्यमान मन्त्रों का सरलार्थ जान पाने में;  मन्त्र में स्थित व्याकरण पदों को समझ पाने में;  सूक्त का तात्पर्य और सूक्त के तत्त्व जान पाने में;", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿದ ಮೇಲೆ ನೀವು ಸಕ್ಷಮರಾಗುತ್ತೀರಿ- ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಪಾಠವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಪದಪಾಠವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಅನ್ವಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಸರಳಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ, ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣ ಪದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ತದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತದ ತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से नियम्य तथा नियामक में भेद नहीं होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಯಾಮಕಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र अजादेः इति प्रातिपदिकात्‌ इत्यस्य विशेषणं भवति।", "tgt_text": "वहाँ अजादे: प्रातिपादिकात्‌ इसका विशेषण होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार दोनों पक्षों के मतानुसार आहुति प्रदान करनी होती है।", "tgt_text": "एवमेव पक्षद्वयस्य मतानुसारम्‌ आहुतिप्रदानं कर्तव्यं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदे उदात्तस्वरः, अनुदात्तस्वरः, स्वरितस्वरश्च इति सामान्यतः त्रयः स्वराः विद्यन्ते।", "tgt_text": "ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಸ್ವರ, ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತಸ್ವರ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಸ್ವರಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಏನಾದರು ನಾಭಿಯ ಸಮೀಪದಿಂದ ದಶಾಂಗುಲ ದೂರದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यद्वा नाभी के समीप से दशाङऱगुल दूर हृदय में संस्थित।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದುರ್ಮದಃ - ದುಷ್ಟಃ ಮದಃ ಯಸ್ಯ ಸಃ ಇಲ್ಲಿ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಿದೆ.", "tgt_text": "दुर्मदः - दुष्टः मदः यस्य सः यहाँ पर बहुव्रीहि समास है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मण के समान ग्रन्थ अनुब्राह्मण।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಸಮಾನವೇ ಗ್ರಂಥವು ಅನುಬ್ರಾಹ್ಮಣ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समस्यमान अपने पदों से विग्रह जिस्  समास का नहीं होता है वहअस्वपदविग्रह।", "tgt_text": "अर्थात्‌ समस्यमानैः स्वैः पदैः विग्रहः यस्य समासस्य न भवति सः अस्वपदविग्रहः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसका सम्बन्ध शुक्ल यजुर्वेद की वाजसनेयी शाखा के साथ है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದದ - ವಾಜಸನೇಯಿ ಶಾಖೆಯು ಕೂಡ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः सूत्र का अर्थ है - कर्मवाचि क्तान्त उत्तरपद रहते तृतीयान्त पूर्वपद को प्रकृतिस्वर होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿದೆ - ಕರ್ಮವಾಚಿ ಕ್ತಾಂತ ಉತ್ತರಪದವಿರುವಾಗ ತೃತೀಯಾಂತ ಪೂರ್ವಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः कार्ष्ण्यम्‌ इत्यस्य गुणवाचकत्वात्‌ तेन सह काकस्य इति षष्ठ्यन्तस्य \"षष्ठी\" इत्यनेन षष्ठीसमासे प्रकृतसूत्रेण स निषिध्यते।", "tgt_text": "अतः कार्ष्ण्यम्‌ इसके गुणवाची होने के कारण उसके साथ काकस्य इस षष्ठयन्त का “'षष्ठी'' इस षष्ठी समास होने पर वह प्रकृतसूत्र से निषेध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೦. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಯಾವ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಆದಿತ್ಯ ರೂಪ ದೇವನಿಗಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೋ ಅವನು.", "tgt_text": "२०॥ व्याख्या- यः प्रजापतिः आदित्यरूपो देवेभ्यः अर्थाय आतपति द्योतते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರಕಾರದ ಪಾಪದಾಹಕತ್ವ ಅರ್ಥವಿರುತ್ತದೆ, ಉಕಾರದ ಪಾಲಕತ್ವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "रकारस्य पापदाहकत्वमर्थः, उकारस्य पालकत्वमर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಹೇ ಅಗ್ನಿ ! ನೀನು ನಮಗಾಗಿ ಒಳ್ಳೇ ರೀತಿಯಿಂದ  ಅಂದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೇರುವ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "व्याख्या - हे अग्नि वह तुम हमारे लिए अच्छी प्रकार से अर्थात आसानी से पहुँचने योग्य हो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(गीता५.१६)- ज्ञानेन तु येन अज्ञानेन आवृताः मुह्यन्ति जन्तवः तत्‌ अज्ञानं येषां जन्तूनां विवेकज्ञानेन आत्मविषयेण नाशितम्‌ आत्मनः भवति, तेषां जन्तूनाम्‌ आदित्यवत्‌ यथा आदित्यः समस्तं रूपजातम्‌ अवभासयति तद्त्‌ ज्ञानं ज्ञेयं वस्तु सर्व प्रकाशयति , तत्‌ परं परमार्थतत्त्वम्‌। ,", "tgt_text": "(ಗೀತಾ ೫.೧೬) - ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಯಾವ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವ್ರುತವಾಗಿ ಜಂತುಗಳು ಮುಗಿಬೀಳುತ್ತವೋ ಅಂತಹ ಜಂತುಗಳ ವಿವೇಕಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆತ್ಮವಿಷಯದಿಂದ ನಾಶವಾದ ಆತ್ಮವು ಆಗುತ್ತದೆ. ಆ ಜಂತುಗಳು ಆದಿತ್ಯನಂತೆ ಹೇಗೆ ಆದಿತ್ಯನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಜಾತನಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವನೋ ಅಂತಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ತದನಂತರ ಪರಮಾರ್ಥತತ್ವವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शूशुजानः यह रूप कैसे सिद्ध हुआ।", "tgt_text": "शूशुजानः इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಯತ್ರ\" ಎಂಬಲ್ಲಿ 'ಯಕಾರ'ದ ಮುಂದಿರುವ 'ಅಕಾರ'ಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "यत्र यहाँ पर यकार से उत्तर अकार का उदात्त स्वर किस सूत्र से होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्रायं श्लोकार्थः - श्रुतेः शतगुणं गुरुत्वावहं भवति मननम्  ।", "tgt_text": "यहाँ पर इस श्लोक का अर्थ है की श्रवण से सौ गुना मनन होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "टिप्पणी - लौकिक संस्कृत में धातु से पूर्व व्यवधान रहित उपसर्ग का प्रयोग किया जाता है।", "tgt_text": "ಟಿಪ್ಪಣಿ - ಲೌಕಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಧಾತುವಿಗಿಂತ ಪೂರ್ವ ವ್ಯವಧಾನ ರಹಿತವಾದ ಉಪಸರ್ಗದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मिथ्या प्रत्यय तो स्थाणुपुरुषों में अगृह्माण विशेषणों में होता है।", "tgt_text": "ಮಿತ್ಯಾಪ್ರತ್ಯಯವು ಸ್ಥಾಣು ಮತ್ತು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಅಗೃಹ್ಯಮಾಣ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಔದುಂಬರವೃಕ್ಷದ ದೇವತೆಯು ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಆದನು.", "tgt_text": "इस प्रकार से औदुम्बर वृक्ष का देवता प्रजापति हुए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे इसी ऋषि के महत्व को जाना जाता है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಈ ಋಷಿಗಳ ಮಹತ್ವವು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अनेन सूत्रेण यत्र समासः क्रियते तत्र अव्ययम्‌ इति प्रथमान्तबोध्यस्य अव्ययस्य उपसर्जनसंज्ञा भवति, तस्य च पूर्वप्रयोगः भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಎಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯಮ್ ಈ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಬೋಧವಾಗಿರುವ ಅವ್ಯಯದ ಉಪಸರ್ಜನಸಂಜ್ಞಾವು ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಯೋಗವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಪರಿಚ್ಛೇದಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಪಾಠಕರಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ आरण्यके दश परिच्छेदाः अथवा प्रपाठकाः सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"अच्‌ प्रत्यन्ववपूर्वात्‌ सामलोम्नः\" इस सूत्र का उदाहरण क्या है?", "tgt_text": "\"अच्‌ प्रत्यन्ववपूर्वात्‌ सामलोम्नः\" इति सूत्रस्य किमुदाहरणम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वधः - हन्यते अनेन इति वधः।", "tgt_text": "वधः - जिससे मारा जाता है उसे वध कहते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्र ऋषिः आत्मानं पृच्छति - कदा अहं वरुणस्य मैत्रीं प्राप्स्यामि।", "tgt_text": "वहाँ ऋषि आत्मा से पूछते हैं - कब मैं वरुण की मैत्री को प्राप्त करुगा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह दो प्रकार का होता है।", "tgt_text": "ಅವು ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಮೋಡಗಳ ಕೊಲ್ಲುವುದು, ಮಳೆ ಸುರಿಯುವುದು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು.", "tgt_text": "यथा मेघहननं, वर्षणम्‌ इत्यादि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सभी जगत की आत्मा में हूँ।", "tgt_text": "सर्वजगदात्मनाहं सम्भूतास्मि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विद्वांन इस शब्द के अनेकों अर्थ किये हैं।", "tgt_text": "ವಿದ್ವಾಂಸ ಈ ಶಬ್ದದ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः स्त्रे प्रथमानिर्दिष्टत्वात्‌ पूर्व सु इति सुबन्तस्य उपसर्जनसंज्ञायां पूर्वनिपाते पूर्व सु काय ङस्‌ इति भवति।", "tgt_text": "ಆಗ ಸ್ತ್ರೇ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಸು ಎಂಬ ಸುಬಂತದ ಉಪಸರ್ಜನಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪೂರ್ವನಿಪಾತವಾದಾಗ ಪೂರ್ವ ಸು ಕಾಯ ಜ್ಞಸ್ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तिङि चोदात्तवति इस सूत्र से किस प्रकार तिङन्त के परे गतिसंज्ञक को अनुदात्त होता है?", "tgt_text": "तिङि चोदात्तवति इति सूत्रेण कीदृशे तिङन्ते परे गतिः अनुदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪಾಸಾಸೈ - ಉಪಪೂರ್ವಕ ಅಸ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೇಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उपासासै - उपपूर्वकात्‌ अस्‌ - धातोः लेटि मध्यमपुरुषैकवचने।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्यासाम्‌ उपनिषदाम्‌ इव ईशोपनिषद्‌ आरण्यकस्य अंशो न भूत्वा माध्यन्दिनसंहितायाः भागः अस्ति।", "tgt_text": "अन्य उपनिषदों के समान ही ईश उपनिषद्‌ आरण्यक का अंश न होकर माध्यन्दिन संहिता का भाग है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नित्याकरणे प्रत्यवायप्राप्तेः, कैवल्यस्य च नित्यत्वात्‌।", "tgt_text": "नित्याकरण में प्रत्यवायप्राप्ति से कैवल्य का ही नित्यत्व होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದು ಕೇವಲಾಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೈವಲ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುವುದೋ ಅದು ಅಸತ್ಯ, ಯಾಕೆಂದರೆ ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಶೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಅಕರಣದ ಪ್ರತ್ಯವಾಯವು ನರಕಾದಿಪ್ರಾಪ್ತಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು.", "tgt_text": "यत्‌ तावत्‌ केवलाज्ज्ञानात्‌ कैवल्यप्राप्तिः इत्येतत्‌ , तत्‌ असत्‌ ; यतः नित्यानां कर्मणां श्रुत्युक्तानाम्‌ अकरणे प्रत्यवायः  नरकादिप्राप्तिलक्षणः स्यात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾತ್ತಸ್ವರಿತೋದಯಂ ನ ಅಗಾರ್ಗ್ಯಕಾಶ್ಯಪಗಾಲವಾನಾಮ್ ಎಂದು ಸೂತ್ರಪದಗಳ ಸಮನ್ವಯ.", "tgt_text": "उदात्तस्वरितोदयं न अगार्ग्यकाश्यपगालवानाम्‌ यह सूत्र में आये पद का अन्वय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अभीषुभिः - अभिपूर्वक इष्‌-धातु से उप्रत्यय करने पर तृतीयाबहुवचन में अभीषुभिः रूप बनता है।", "tgt_text": "अभीषुभिः - अभिपूर्वकेष्‌ - धातोः उप्रत्यये तृतीयाबहुवचने अभीषुभिः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯಾದಿ ಸಪ್ತಮೀ ತತ್ಪುರುಷಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ द्वितीयादि सप्तमी तत्पुरुष सामान्य हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कार्तश्च कौजपश्च इति विग्रहे द्वन्द्वसमासे कार्तकौजपौ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಕಾರ್ತಶ್ಚ ಕೌಜಪಶ್ಚ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಸಮಾಸವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಕಾರ್ತಿಕೌಜಪಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह संख्या विभाग इस वेद के अध्ययन कर्ताओं के लिए अत्यन्त उपयोगी होता है।", "tgt_text": "अयं संख्याविभागः अस्य वेदस्य अध्ययनकर्तृभ्यः अतीव उपयोगी भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमेव व्यधिकरणे नाम असमानविभक्तिके पदे।", "tgt_text": "और व्यधिकरण नाम असमान विभक्ति के पद होने का है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "येषां मन्त्राणाम्‌ ऋषिः तु एकः एव वर्तते तेषां समूहः हि ऋषिसूक्तम्‌।", "tgt_text": "जिन मंत्रो के ऋषि एक ही हैं, उन मंत्र समूहों को ही ऋषि सूक्त कहते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र उपमितमिति प्रथमैकवचनान्तं", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಿತಮ್ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇದು 'ವಿಧಾಯಕಪದ'ವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "प्रथमान्तत्वाद्‌ विधायकं पदमेतत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेषु किमप्येकम्‌ परिपक्वं चेत्‌ प्रारब्धत्वेन परिणमते।", "tgt_text": "उनमें से कोई भी एक परिपक्व होकर के प्रारब्धत्व के रूप में परिणित होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतेषां ग्रन्थानां रचयिता याज्ञवल्क्यमुनिः अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನಾಕಾರರು ಯಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಮುನಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदों के भाषा और भाव दोनों ही कठिन है।", "tgt_text": "ವೇದಗಳ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಭಾವ ಎರಡು ಕೂಡ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "साधनचतुष्टयमध्ये इदं तृतीयं साधनम्‌।", "tgt_text": "साधन चतुष्टय में यह तीसरा साधन हेै।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सभी जगह सभी में आत्म होती है।", "tgt_text": "सर्वत्र सर्वेषु आत्मा वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्मृति आदि तो वेदमूलक होने से उसकी ही प्रमाण पदवी को धारण करते है।", "tgt_text": "ಸ್ಮೃತಿ ಆದಿಗಳು ವೇದ ಮೂಲದಿಂದ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಪದವಿಯನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "13 प्राण वायु नासाग्रवर्ती होती है।", "tgt_text": "೧೩. ಪ್ರಾಣವೆಂದರೆ ಪ್ರಾಗ್ಗಮನವಾನ್ ವಾಯುಃ ನಾಸಾಗ್ರವರ್ತೀ | ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यत्‌ = जब, यज्ञं = मानसयाग का, तन्वानाः = विस्तार किया, देवाः = पुरन्दर आदि, पुरुषं = विराट्पुरुष को, पशुम्‌ = पशुरूप में, अबध्नन्‌ = बांधा, भावितवन्त इत्याशयः।", "tgt_text": "यत्‌= यदा, यज्ञं= मानसक्रतुं, तन्वानाः= विस्तारयन्तः, देवाः= पुरन्दरप्रभृतयः, पुरुषं= विराट्पुरुषमेव, पशुम्‌= पशुत्वेन, अबध्नन्‌= बद्धवन्तः, भावितवन्त इत्याशयः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "य सर्वात्मा प्रजापतिः अन्तः हृदि स्थितः सन्‌ गर्भे चरति गर्भमध्ये प्रविशति।", "tgt_text": "सर्वात्मा प्रजापति हृदय में स्थित होते हुए भी गर्भ में विचरण करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषं शिक्षा कल्पः छन्दः च इति षड्‌ वेदाङ्गानि।", "tgt_text": "व्याकरण, निरुक्त, ज्योतिष, शिक्षा, कल्प तथा छन्द ये छ: वेदाङ्ग होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "3. छः प्रकार के लिङग कौन-कौन है?", "tgt_text": "೩. ಆರು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಲಿಂಗಗಳು ಯಾವುವು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಅಭಿ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಪಸರ್ಗಗಳು ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ .", "tgt_text": "सूत्रार्थः- अभिशब्दं वर्जयित्वा उपसर्गाः आद्युदात्ताः स्युः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपि च अत्र प्रेमविषयकाणि विवाहविषयकाणि च विविधानि सूक्तानि उपलभ्यन्ते।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ವಿವಾಹ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧವಾದ ಸೂಕ್ತಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೮೪. \"ನಪುಂಸಕಾದನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯೇನು?", "tgt_text": "८४. \"नपुंसकादन्यतरस्याम्‌\" इत्यस्य सूत्रस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "छान्दोग्य श्रुति के अनुसार तब आकाश तथा वायु की सृष्टि करके, उसने तेज की सृष्टि करी।", "tgt_text": "ಛಾಂದೋಗ್ಯಶೃತಿಃ - ತದಾಕಾಶಂ ಚಾಯುಂ ಚ ಸೃಷ್ಟಿ \"ತತ್ತೇಜೋಽಸೃಜತ\" ಎಂಬುದಾಗಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಮಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಧಾತುವಿದೆ?", "tgt_text": "इमसि यहाँ पर क्या धातु है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवम्‌ ईशावास्यमिदं सर्वम्‌ इति मन्त्रांशमादाय ईशावास्योपनिषदिति नामापि श्रूयते।", "tgt_text": "इसी प्रकार ईशावास्यमिदं सर्वम्‌ इति मन्त्रा अंश से आरम्भ होने के कारण ईशावास्य उपनिषद्‌ इस नाम से भी सुना जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपितु अशेषवेदान्तवाक्यों के द्वारा अद्वैत ब्रह्म में निश्चय सम्पदान है।", "tgt_text": "ಅಶೇಷವೇದಾಂತವಾಕ್ಯಗಳ ಶ್ರವಣದಿಂದ ಅದ್ವೈತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आओतम्‌ - आपूर्वकात्‌ तन्तुसन्तानात्‌ वेञ्‌ - धातोः क्तप्रत्यये ओतम्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಆಓತಮ್ - ಆಪೂರ್ವಕ ತಂತುಸಂತಾನಾತ್ ವೆಜ್ಞ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಓತಮ್ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯೋಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವಿದೆ.", "tgt_text": "योग दर्शन में प्रतिपादित असम्प्रज्ञात समाधि से निर्विकल्पसमाधि मे कुछ वैलक्षण्य है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मात्‌ इति पञ्चम्येकवचनान्तं, नुट्‌ इति प्रथमैकवचनान्तम्‌ अचि इति सप्तम्येकवचनान्तं च पदम्‌ ।", "tgt_text": "तस्मात्‌ पञ्चमी एकवचनात्त है, नुट यह प्रथमा एकवचनात्त पद है और अचि सप्तम्येक वचनात्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन च अत्र सूत्रार्थः भवति- एवम्‌ इत्यदीनां शब्दानाम्‌ अन्तः उदात्तः स्यात्‌ इति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ - ಏವಮ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञीयसंकेतानामुपलब्धिः।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದ ಸಂಕೇತನಾಮವು ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसका समाधान बताया गया है कि सूत्र में तदर्थशब्द से जहाँ प्रकृति विकृति भाव हो वहीं पर ही समास की प्रसक्ति होती हैं दूसरी जगह नहीं।", "tgt_text": "अत्र समाधानमुच्यते यत्‌ सूत्रे तदर्थशब्देन यत्र प्रकृतिविकृतिभावस्तत्रैव समासस्यास्य प्रसक्तिनन्यत्र।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( घ ) अलौकिक विग्रह-व्याकरण प्रक्रिया सख्त सौकर करने के लिए राजपुरुषः इस वृत्ति का राजन्‌ ङस्‌ पुरुष सु इस प्रकृति का विभक्ति प्रत्यय सहित प्रकट करना अलौकिक विग्रहः कहा जाता है।", "tgt_text": "(घ) अलौकिकविग्रहः - व्याकरणप्रक्रियासौकर्याय राजपुरुषः इति वृत्तेः राजन्‌ ङस्‌ पुरुष सु इति प्रकृतेः विभक्तिप्रत्ययसहितं प्रकटनम्‌ अलौकिकविग्रहः कथ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद प्रक्रिया कार्य में निष्पन्न हरिशब्द से प्रथमा एकवचन में सु प्रत्यय होने हरित्रातः रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಹರಿಶಬ್ದದಿಂದ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿಸು ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುವಾಗ ಹರಿತ್ರಾತಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संध्या में प्रयुक्त सूर्य अर्घ के जल की महिमा का वर्णन है।", "tgt_text": "ಸಂಧ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾದ ಸೂರ್ಯಾಘದ ಜಲದ ಮಹಿಮೆಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಕರ್ಮಯೋಗವು ಜ್ಞಾನಯೋಗದ ಉಪಾಯಭೂತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत एव कर्मयोगः ज्ञानयोगस्य उपायभूतः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "’ಮೇ’ ಎಂಬ ಪದದ ಮುಂದೆ ’ಗಂಗೇ’ ಎಂಬ ಪದ ಇದೆ. ಮತ್ತು ಆ ’ಗಂಗೇ’ ಎಂಬ ಪದವು ಪಾದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मे इस पद से परे गङ्गे यह पद है, किन्तु वह गडऱगे पद पाद के आदि में विद्यमान नहीं है, अतः आमन्त्रित संज्ञक सम्पूर्ण गङ्गे इस पद की प्रकृत सूत्र से अनुदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार की जो अग्नि है वह देवों का यज्ञ में आवाहन करे।", "tgt_text": "एवं यः अग्निः स देवान्‌ यज्ञे आह्वयेत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अप्रसूतफलस्य हि पूर्वकृतदुरितस्य क्षयः न उपपद्यत इति प्रकृतम्‌।", "tgt_text": "ಆಗದಿರುವ ಫಲವೇ ಪೂರ್ವಕೃತದುರಿತದ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪ್ರಕೃತವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन अस्य सूत्रस्यार्थो भवति ञिति निति च परे तदन्तस्य शब्दस्य नित्यम्‌ आदिः उदात्तः भवति।", "tgt_text": "उससे इस सूत्र का अर्थ होता है - ञित्‌ और नित्‌ के परे तदन्त शब्द को नित्य आदि उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थः- उभयेषाम्‌ इन्द्रियाणां ज्ञानेन्द्रियाणां कर्मेन्द्रियाणां च विषयेभ्यः स्वस्वविषयेभ्यः परावर्त्य विमुखीकृत्य स्वस्वगोलके स्वस्वस्थाने स्थापनं स्थिरीकृत्य निश्चलरूपेण रक्षणम्।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಎರಡು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮತ್ತು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸ್ವಸ್ವವಿಷಯಗಳಿಂದ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿ ವಿಮುಖವಾಗಿ ಸ್ವಸ್ವಗೋಲಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಸಿ ನಿಶ್ಚಲರೂಪದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए इन सभी विषयों का विचार करके ही किन्हीं शब्दों के तात्पर्य को समझना चाहिए।", "tgt_text": "तस्मात्‌ एतान्‌ सर्वान्‌ विषयान्‌ विचार्य एव केनचित्‌ शब्दानाम्‌ तात्पर्यम्‌ अवगन्तव्यम्‌ इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಆದಿಃ ಸಿಚೋऽನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್\" ಎನ್ನುವ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಆದಿಃ' ಎಂಬ ಪದವು, 'ಅನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್' ಎಂಬ ಅವ್ಯಯಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आदिः सिचोऽन्यतरस्याम्‌ इससे आदिः इस पद की और अन्यतरस्याम्‌ इस अव्यय पद की अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि महाभारतवचः कर्मणा बध्यते जन्तुर्विद्यया च विमुच्यते।", "tgt_text": "इसलिए महाभारत में कहा गया है कर्मणा बध्यते जन्तुर्विद्यया च विमुच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लौकिक छन्दों में कितने चरण होते है?", "tgt_text": "ಲೌಕಿಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಚರಣಗಳಿರುತ್ತವೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस उपनिषद्‌ से समीप आत्मा सूचित होती है।", "tgt_text": "ಆ ಉಪಸರ್ಗದಿಂದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಆತ್ಮ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नातः परं कर्मणो विषयोऽस्ति।", "tgt_text": "इन कर्मो से कोई विषय भी नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य द्वितीयोऽयं मण्डलक्रमविभागः।", "tgt_text": "ऋग्वेद का दूसरा मण्डल क्रम विभाग है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಆ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ಅಂತರ ಕರ್ಮಸ್ವರೂಪದ ಜ್ಞಾನವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "और उस अनुष्ठान के द्वारा अन्तर कर्मस्वरूप ज्ञान नही होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस प्रत्यय ग्रहण करने से 'तदन्तग्रहण' इससे उसका ग्रहण होगा।", "tgt_text": "तस्मात्‌ प्रत्ययग्रहणे 'तदन्तग्रहणम्‌' इत्यनेन तदन्तग्रहणं भविष्यति|"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्यतः कथम्‌ एकस्मिन्‌ भूते आकाशादिव्यपदेशः स्यादिति चेदुच्यते ।", "tgt_text": "इस प्रकार से कहते हैं की फिर एक ही भूत में आकाशादि का व्यपदेश क्यों किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बुद्धि निश्चयात्मिका अन्तः करणवृत्ति होती है।", "tgt_text": "बुद्धिर्नाम निश्चयात्मिका अन्तःकरणवृत्तिः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार हृदय विदारक चित्रण इस मन्त्र में चित्रित किया है।", "tgt_text": "इत्थं हृदयविदारकं चित्रम्‌ अस्मिन्‌ मन्त्रे चित्रितम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूक्ते पञ्च मन्त्राः विद्यन्ते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಐದು ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सविकल्पक समाधि ही योग प्रोक्त सम्प्रज्ञात समाधि होती है।", "tgt_text": "ಸವಿಕಲ್ಪಕ ಸಮಾಧಿಯು ಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ತವಾದ ಸಮಾಧಿಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "२. इन्द्रस्य प्रथमं वीर्यं किम्‌ आसीत्‌?", "tgt_text": "೨. ಇಂದ್ರನ ಪ್ರಥಮ ಪರಾಕ್ರಮವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४. यस्मानृचः ... इत्यादिमन्त्रं पूरयित्वा महीधरभाष्यानुसारि व्याख्यानं कुरुत।", "tgt_text": "4. यस्मानृचः ... इत्यादिमन्त्र को पूर्ण करके महीधरभाष्य के अनुसार व्याख्या कीजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैसे ही वैराग्ययुक्त पुरुष का मन अभिरुचि सम्पन्न होने से होने पर भी पूर्वसंस्कारवश विक्षिप्त भी हो जाता है।", "tgt_text": "तथा एव वैराग्ययुक्तस्य पुरुषस्य मनः तत्त्वज्ञाने अभिरुचिसम्पन्नं सत्‌ अपि पूर्वसंस्कारवशात्‌ विक्षिप्तं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र \"ऋन्नेभ्यो ङीप्‌\" इति सूत्रात्‌ ङीप्‌ (१/१) इति पदम्‌, अजाद्यतष्टाप्‌ इति सूत्रात्‌ अतः (५/१) इति पदं च अनुवर्तते।", "tgt_text": "यहाँ ऋन्नेभ्यो ङीप्‌ सूत्र से ङीप्‌ (1/1) पद है और अजाद्यतष्टाप्‌ सूत्र से अत्‌ (5/1) पद की अनुवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ ತತ್ಕೃತ ಅರ್ಥೇನ ಗುಣವಚನನೇನ ಎಂಬ ಪದಚ್ಛೇದವಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या-इस सूत्र में तृतीया तत्कृत अर्थेन गुणवचनेन यही पदच्छेद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः प्रत्ययग्रहणपरिभाषया तिङन्तम्‌ इति पदलाभः भवति।", "tgt_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण की परिभाषा से तिङन्त इस पद को लाभ होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - 'ಪುಂಸಃ ಕರ್ಮ' ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ \"ಗುಣವಚನಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಭ್ಯಃ ಷ್ಯಞ್ ಕರ್ಮಣಿ ಚ\" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ 'ಪುಂಸ್- ಶಬ್ಧ'ಕ್ಕೆ 'ಷ್ಯಞ್- ಪ್ರತ್ಯಯ'ವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ \"ಪೌಂಸಾನಿ\" ಎಂಬ ಪದವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- पुंसः कर्माणि इत्यर्थ गुणवचनब्राह्मणादिभ्यः ष्यञ्कर्मणि च इत्यनेन पुंस्‌- शब्दात्‌ ष्यञ्प्रत्यये पौँसानि इति पदं निष्पद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "रथ पर आरूढ स्वामी के समान जाता हुआ अपने दूत मेघो को प्रकट करता है।", "tgt_text": "रथारूढः स्वामी इव गच्छन्‌ स्वस्य दूतान्‌ मेघान्‌ प्रकटीकरोति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शान्तिकर्मणा सम्बद्धत्वेन अथर्वस्य सम्बन्धः श्रौतयागस्य प्रारम्भादेव अस्ति, पश्चाद्‌ आभिचारिककर्मणा सह तस्य सम्बन्धवशात्‌ राज्ञः पुरोहितवर्गेभ्यो वेदः अयम्‌ अतीव उपयोगी अभवत्‌।", "tgt_text": "शान्ति कर्म का सम्बद्ध होने से अथर्व का सम्बन्ध श्रौतयाग के प्रारम्भ से ही है, बाद में आभिचारिक कर्म के साथ उसका सम्बन्धवश होने से राजा के पुरोहित वर्गो के लिए यह वेद बहुत उपयोगी हुआ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेद ज्ञानसागर भी हैं।", "tgt_text": "वेदो ज्ञानसागरोऽपि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತವೆ, ದಿಕ್ಚಕ್ರವಾಲನ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು (ಮರಿಗಳು) ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "विह्गऊर्ध्व को जहाँ जाते है, दिक्चक्र वाले पोत जहां जाते है, सब वह देखता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚಕ್ರದ ತಿರುಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಘಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "चक्रभ्रमणद्वारा घटः निर्मातव्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜುಷಾ - ಯಜುಷ್ ಪದದ ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಯಜುಷಾ ಎಂದು ರೂಪ.", "tgt_text": "यजुषा - यजुष्‌-शब्द का तृतीया एकवचन में यजुषा रूप बना।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह दर्शपौर्णमासयाग तीस वर्षात्मक होता हेै।", "tgt_text": "ಈ ದರ್ಶಪೂರ್ಣಮಾಸಯಾಗವು ಮೂವತ್ತುವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पर्जन्यः वृष्टिकारकः देवः ।", "tgt_text": "पर्जन्य वृष्टि करने वाले देव हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆಯೋ ಹಾಗೇ.", "tgt_text": "रस्सियों से जैसे ले जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतासु उपनिषत्सु प्रायेण द्वादश उपनिषदः प्राचीनाः विशदतया च विषयं प्रतिपादयन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಹನ್ನೆರಡು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ಅದೇವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷ ಶಬ್ದದ ಆದಿ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ- अदेवनार्थ में अक्ष शब्द आदि उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇವತೆಗಳು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕವೇ ದೇವರುಗಳು ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "देवसाक्षात्‌ रूप से हवि ग्रहण नहीं करते हैं, अग्नि द्वारा ही देव हवि का आस्वादन करते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ “' प्राक्कडारात्समासः'', ““ सहसुपा”', “' तत्पुरुषः”, “ विभाषा '”' ये अधिकृत हैं।", "tgt_text": "अत्र \"प्राक्कडारात्समासः\", \"सह सुपा\", \"तत्पुरुषः\", \"विभाषा\" इत्येतानि अधिक्रियन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वृद्धावस्था में बाल्य तथा कौमार आदि अवस्थाओं से अत्यन्त ही भिन्न होता है।", "tgt_text": "वार्धक्ये बाल्याद्‌ कौमाराच्च शरीरम्‌ अत्यन्तं भिन्नमस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण तत्पुरुषसमासो विधीयते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उनके अपने आधारभूत योग्य भूमिभाग का भी वह ही निर्माण करता है।", "tgt_text": "तेषां स्वाधारभूतं योग्यभूमिभागमपि सः निर्माति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾ+ಓಂ' ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಿತಸ್ವರದ ಹಾಗೂ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ \"ಏಕಾದೇಶ ಉದಾತ್ತೇನೋದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಏಕಾದೇಶೇ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ \"ಅನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಚ ಯತ್ರೋದಾತ್ತಲೋಪಃ\" ಎನ್ನುವ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಅನುದಾತ್ತಸ್ಯ' ಎಂಬ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದರಿಂದ. ಹಾಗೆ ಆ ಏಕಾದೇಶವಿಧಾಯಕಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಾನುದಾತ್ತಗಳ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏಕಾದೇಶ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊರತು ಉದಾತ್ತಸ್ವರಿತಗಳ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಲ್ಲ.", "tgt_text": "सुब्रह्मण्या+ओम्‌ इत्यादि स्थलों में स्वरित स्वर का और उदात्त स्वर के स्थान में एकादेश उदात्तेनोदात्तः इस सूत्र से एकादेश में उदात्त स्वर नहीं होता है, उस सूत्र में अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः इस सूत्र से अनुदात्तस्य इस पद की अनुवृति आती है, किन्तु उस एकादेश विधायक सूत्र से उदात्त अनुदात्त के स्थान में ही एकादेश उदात्त होता है, उदात्त स्वरित के स्थान में एकादेश नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए वायु का चाक्षुष प्रत्यक्ष नहीं होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಯುವು ಚಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अचक्षु पर्याय से अक्ष्ण को समासान्त तद्धित संज्ञक अच्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "अचक्षुः पर्यायाद्‌ अक्ष्णः समासान्तः तद्धितसंज्ञकः अचप्रत्ययो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन उपकृष्णम्‌ उपकृष्णेन।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಉಪಕೃಷ್ಣಮ್ ಉಪಕೃಷ್ಣೇನ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रथमे इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಪ್ರಥಮೇ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾತ್ತಲೋಪಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾಂತ ಸಮಸ್ತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उदात्तलोपः इति प्रथमान्तं समस्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्या - इसने अत्यधिक वर्षा की।", "tgt_text": "व्याख्या - इयमतिवृष्टिविमोचनी ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देवब्रह्मणोः स्वरितस्य अनुदात्तः स्यात्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "देव ब्रह्मण शब्द में स्वरित के स्थान में अनुदात्त हो यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कल्पसूत्र उसका इसका सम्बन्ध बन्धन भेद युक्त है।", "tgt_text": "ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಈ ಸಂಬಂಧ ಬಂಧನದ ಭೇದವೂ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस अधिकार में कहे हुए शब्दों को द्वित्व होता है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ अधिकारे उक्तानां शब्दानाम्‌ द्वित्वं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ತ್ರೀಕರ್ಮ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "स्त्रीकर्म विषय पर अथर्ववेद में जो कहा है उसे विस्तार से लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "20.5 मित्रावरुण का स्वरूप वैदिकयुग में प्रसिद्ध देवताओ में अन्यतम ही वरुणदेवता है।", "tgt_text": "೨೦.೫) ವೈದಿಕಯುಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಾವರುಣನಸ್ವರೂಪವಾದ ವರುಣದೇವನೂ ಒಬ್ಬ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಜೂಜುಗಾರನ ಪತ್ನಿ ದುಃಖಿತಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ ಅವನ ತಾಯಿ ಚಿಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಜೂಜುಗಾರನು ಇತರರ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಹೆದರುತ್ತಾನೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವನು ಇತರರ ಹಣವನ್ನು ಕದಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "सरलार्थः - कितवस्य आश्रयहीना पत्नी सन्तप्ता भवति । क्वचिदपि विचरतः कितवपुत्रस्य माता दुःखिता भवति। ऋणी कितवः ऋणदातुः बिभेति। कितवश्च धनाय रात्रौ अन्यस्य गृहं प्रविशति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तप्यते - आत्मनेपद तप्‌-धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "ತಪ್ಯತೆ - ಆತ್ಮನೇಪದ ತಪ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वायु के शोधनसे सभी के आरोग्य वर्धन का अवसर प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ವಾಯುಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಆರೋಗ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ.", "tgt_text": "नित्यकर्मों का परिचय दीजिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಥರ್ವವೇದದ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರವಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು - ಎರಡು ಧಾರಾಗಳ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಪರಿಣಾಮವೇ ಈ ಫಲವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अथर्ववेदस्य बहुविधविचारेण ज्ञायते - यद्‌ द्वयोः धारयोः मिश्रणस्य परिणतफलम्‌ इदम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಋಕ್ ಶಬ್ದಾಂತ ಸಮಾಸದ ಸಮಾಸಾಂತದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆ ಆಗಿದೆ - ಅರ್ಧರ್ಚಃ.", "tgt_text": "उदाहरण -ऋक्‌ शब्दान्त समास का समासान्त में उदाहरण है- अर्धर्चः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रत्ययग्रहणे तदन्ताः ग्राह्याः इति न्यायेन तदन्तविधौ क्तान्ते इति रूपं भवति।", "tgt_text": "प्रत्यय ग्रहण करने में तदन्ता: ग्राह्याः इस न्याय से तदन्तविधि में क्तान्ते यह रूप होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवम्‌ अन्तोदात्तात्‌ देवशब्दात्‌ स्त्रीत्वविवक्षायां 'टिड्डाणञ्द्वयसज्दघ्नञ्मात्रच्तयप्ठक्ठञ्कञ्क्वरपः' इति सूत्रेण ङीप्प्रत्यये देव ङीप्‌ इति स्थितिः भवति।", "tgt_text": "इस प्रकार अन्त उदात्त देव शब्द से स्त्रीत्व की विवक्षा में ' टिड्ाणजूढवयसज्दघ्नञ्‌मात्रच्तयप्ठक्ठञ्‌कजञ्‌क्वरपः' इस सूत्र से ङीप्प्रत्यय होने पर देव ङीप्‌ यह स्थिति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(ब्र.सू. भामती १.१.२) मनने तर्कस्य उपयोगः विद्या उदितापि न प्रतिष्ठां लभते, असंभावनाभिभूतविषयत्वात्‌।", "tgt_text": "(ಬ್ರ. ಸೂ. ಭಾಮತೀ ೧.೧.೨) ಮನನದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ವಿದ್ಯಾ ಉದಯವಾದರೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಸಂಭಾವನಾಭಿಭೂತವಿಷಯತ್ವದಿಂದ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्राप्नोति।", "tgt_text": "प्राप्त करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुषुप्ति में जगत्‌ का भान क्यों नहीं होता है?", "tgt_text": "सुषुप्तौ जगतः भानं कुतो नास्ति ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसको इस प्रकृत सूत्र से तिल- शब्द के आदि में स्वर इकार को उदात्त होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಲಾ ಶಬ್ದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಕಾರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಯ ಧಾತುವಿನ ಲೋಟ್ ಲಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಸಿಪ್- ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಯ ಎಂಬ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः गोपायधातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने सिप्‌-प्रत्यये प्रक्रियाकार्ये गोपाय इति रूपं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನೇಕ ಮಹಾಪುರುಷರು ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವೇದಾಧ್ಯಯದಿಂದ ನಿತ್ಯಾದಿಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನಗಳಿಮ್ದ ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अनेके महापुरुषाः एकस्मिन्‌ एव जन्मनि विधिपूर्वकवेदाध्ययनेन नित्यादिकर्मानुष्ठानेन वेदान्ते अधिकारलाभाय यतन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಳೆ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಬಂದು ಒತ್ತಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಗವಾಮಯನ ಎನ್ನುವ ಅಂತಿಮ ದಿನ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದ ದಿನ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ದಿನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वर्षा का सम्पादन करने वाला गवामयन नामक यज्ञ का जो अन्तिम दिन अथवा उसके समीप दिन में (पूर्वदिन) है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗ್ರಂಥದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗ  ಪಾಣಿನೀಯ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ (ಸೂ.೩/೪/೩೬), ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ (೪/೨೭), ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲಿ (ಶತಪ. ೪/೬/೯/೨೦), ಮತ್ತು ಐತರೇಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ (೬/೨೫/೮/೨) ಮಾತ್ರವೇ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಏತದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ಯೇವ ಪಂಚ ಹವೀಂಷಿ (ತೈ.ಸಂ. ೩/೭/೧/೧).", "tgt_text": "ग्रन्थार्थ ब्राह्मणशब्दस्य प्रयोगः पाणिनीयव्याकरणे (सू..३/४/३६), निरुक्ते(४/२७), ब्राह्मणे (शतप.४/६/९/२०), ऐतरेयब्राह्मणे (६/२५/८/२) च न केवलं समुपलब्धो भवति, अपि तु ब्राह्मणविषये तैत्तिरीयसंहितायाम्‌ उक्तम्‌ अस्ति- एतद्‌ ब्राह्मणान्येव पञ्च हवींषि (तै. सं. ३/७/१/१)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यया सर्वजनाश्रयणीयो भवति सा श्रीः ।", "tgt_text": "ಯಾರು ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ಆಶ್ರಯಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆಯೋ ಅವಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(सू.भ.-3.2.3) इसलिए वहाँ पर क्रियमाण पुण्य तथा पाप के द्वारा जीव का सम्बन्ध ही नहीं होता है।", "tgt_text": "(सू भ.-३.२.३) अतः तत्र क्रियमाणेन पुण्येन पापेन वा जीवस्य सन्बन्ध एव नास्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मणशब्द का यज्ञ अर्थ भी है।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಯಜ್ಞದ ಅರ್ಥವು ಇದೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अश्नवत्‌ इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "अश्नवत्‌ इत्यस्य कः अर्थः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋतम्‌ इत्यस्य कः अर्थः।", "tgt_text": "ಋತಮ್ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देवतानां द्वन्द्वः देवताद्वन्द्वः तस्मिन्‌ देवताद्वन्द्वे इति षष्ठीतत्पुरुषसमासः।", "tgt_text": "देवताओं का द्वन्द्व देवता हठन्द्व उसमें देवता द्वन्द्व में यहाँ पर षष्ठीतत्पुरुष समास है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - उस पूर्वोक्त यज्ञ से अश्व उत्पन्न हुए और फिर वो भी जो अश्व के अतिरिक्त गर्दभ और अश्वतर है, उभयादत: ऊर्ध्व अधोभाग में दन्तयुक्त है, वे भी हुए।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆ ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಅಶ್ವವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆದರು ಅಶ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗರ್ದಭ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತರ ಆಗಿದೆ, ಉಭಯಾದತಃ ಊರ್ಧ್ವ ಅಧೋಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಂತಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಅದು ಕೂಡ ಆಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯೆಂದರೆ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಚಿತ್ತದ ವಿಷಯಾಕಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "चित्तवृत्ति से तात्पर्य है चित्त का विषायाकार परिणाम।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आध्यात्मिकम्‌, आधिभौतिकम्‌ आधिदैविकं च।", "tgt_text": "आध्यात्मिक, आधिदैविक तथा आधिभौतिक।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथर्व -शब्दस्य व्याख्या तथा तस्य निर्वचनं निरुक्ते तथा गोपथब्राह्मणे च प्राप्यते।", "tgt_text": "ಅಥರ್ವ ಶಬ್ದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ವಚನವನ್ನ್ಯ್ ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗೋಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१९. त्रिपुटी नाम का?", "tgt_text": "೧೯. ತ್ರಿಪುಟೀ ಎಂದರೆ ಏನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“एक श्रुति दूरात्संबुद्धौ” इस सूत्र से यहाँ पर 'एकश्रुति' इस प्रथमा एकवचनान्त पद की अनुवृति आती है।", "tgt_text": "\"ಏಕಶ್ರುತಿದೂರಾತ್ ಸಂಬುದ್ಧೌ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ’ಏಕಶ್ರುತಿ’ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದದ ಅನುವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत्तरपद में पर का दिक्‌ समास का उदाहरण है पञ्चगवधनः।", "tgt_text": "ಉತ್ತರಪದದ ಸುತ್ತಲು ದಿಕ್ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಪಂಚಗವದನಃ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ अवसरे प्रयुक्तस्य उच्छ्रयणस्य अपि व्याख्या अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾದ ಪಾಠದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो जुआरी विजय होता है, उसके लिए पासे पुत्रजन्म के समान आनंद दाता होता है।", "tgt_text": "ಯಾವ ಜೂಜುಗಾರನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನಿಗೆ ದಾಳಗಳು ಪುತ್ರ ಜನಿಸಿದಷ್ಟೆ ಆನಂದವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो हमें कष्टों से दूर करता है।", "tgt_text": "सः यथा अस्मान्‌ न पीडयेत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"पूर्वापराधरोत्तरमेकदेशिनैकाधिकरणे\", \"अर्धं नपुंसकम्‌\" इति षष्ठीसमासापवादभूतं समासविधायकं सूत्रद्वयं व्याख्यातम्‌।", "tgt_text": "““पूर्वापशधरोत्तरमेकदेशिनैकाधिकरणे'', “' अर्धनपुंसकम्‌'' इस षष्ठी समास का अपवादभूत समास विधायक दो सूत्रों की व्याख्या की गई है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विषयविवेचनस्य दृष्ट्या आरण्यकेन साकम्‌ उपनिषदः साम्यमस्ति।", "tgt_text": "ವಿಷಯದ ವಿವೇಚನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಆರಣ್ಯಕದ ಜೊತೆಗೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपूर्वम्‌ इसका विद्यमान नहीं है पूर्व में यह अर्थ है।", "tgt_text": "ಅಪೂರ್ವಮ್ ಇದರ ಅರ್ಥ ಹಿಂದೆ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदान्तसारग्रन्थ में अधिकारी का स्वरूप कहा गया है अधिकारी तु विधिवदधीतवेदवेदाङगत्वेन आपाततोऽधिगताखिलवेदार्थोऽस्मिन्‌ जन्मनि जन्मान्तरे वा काम्यनिषिद्धवर्जनपुरःसरं नित्यनैमित्तिकप्रायश्चित्तोपासनानुष्ठानेन निर्गतनिखिलकल्मषतया नितान्तनिर्मलस्वान्तः साधनचतुष्टयसम्पन्नः प्रमाता इति।", "tgt_text": "वेदान्तसारग्रन्थे अधिकारिणः स्वरूपम्‌ उच्यते -अधिकारी तु विधिवदधीतवेदवेदाङ्गत्वेन आपाततोऽधिगताखिलवेदार्थोऽस्मिन्‌ जन्मनि जन्मान्तरे वा काम्यनिषिद्धवर्जनपुरःसरं नित्यनैमित्तिकप्रायश्चित्तोपासनानुष्ठानेन निर्गतनिखिलकल्मषतया नितान्तनिर्मलस्वान्तः साधनचतुष्टयसम्पन्नः प्रमाता इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಠ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು - \"ಋಚ್ಯತೇ ಸ್ತೂಯತೇ ಯಯಾ ಸಾ ಋಕ್\".", "tgt_text": "पाठगत प्रश्नों के उत्तर - ऋच्यते स्तूयते यया सा ऋक्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मधारयसंज्ञायां सत्यां कृष्णा चतुर्दशी इति विग्रहे \"पुंवत्कर्मधारयजातीयदेशीयेषु\" इत्यनेन सूत्रेण पूर्वपदस्य कृष्णापदस्य कर्मधारयसमासे पुंवद्भावे प्रक्रियाकार्ये कृष्णचतुर्दशी इति रूपं सिध्यति ।", "tgt_text": "ಕರ್ಮಧಾರ್ಯಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ಸತ್ಯಾಂ ಕೃಷ್ಣಾ ಚತುರ್ದಶೀ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \"ಪುಂವತ್ಕರ್ಮಧಾರಯಜಾತೀಯದೇಶೀಯೇಷು\" ಇದರಿಂದ ಪೂರ್ವಪದವಾದ ಕೃಷ್ಣಪದದ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ \"ಪುಂವದ್ಭಾವ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶೀ\" ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅದರ ಅನ್ವರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.", "tgt_text": "तस्य अत्र अन्वर्थ एव ग्राह्यः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्न आया हि वीतये' (ऋ. ६.१६.१०) सूत्रार्थसमन्वयः - ' इषे त्वोर्ज त्व।", "tgt_text": "’ಅಗ್ನ ಅಯಾಹಿ ವೀತಯೇ’ (ಋ. 6.16,10) ಸೂತ್ರಾರ್ಥಸಮನ್ವಯ. ’ಇಷೇ ತ್ವೋರ್ಜೇ ತ್ವಾ’ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन सूत्रेण अनुदात्तस्वरस्य निषेधः विधीयते।", "tgt_text": "इस सूत्र से अनुदात्त स्वर का निषेध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕುತ್ಸಿತಾನಿ ಕುತ್ಸ್ನೈಃ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "\"कुत्सितानि कुत्सनैः\" इति सूत्रस्यार्थः कः ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಿತ್ಯಾದಿಕರ್ಮದಿಂದ ಪುರುಷನ ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಮಲವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः नित्यादिकर्मणा यस्य पुरुषस्य चित्तं निर्मलं भवति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "राणायनीयशाखाविषये लघुप्रबन्धो लेख्यः।", "tgt_text": "राणायनीय शाखा विषय पर छोटा निबन्ध लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "छठे अध्याय में स्थित ' आमन्त्रितस्य च' इस सूत्र से वहाँ उदात्त स्वर का विधान है।", "tgt_text": "षष्ठाध्यायस्थेन 'आमन्त्रितस्य च' इति सूत्रेण तत्र उदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए ब्रह्मविषयी निरन्तरचित्तवृत्ति ही निदिध्यासन कहलाती है।", "tgt_text": "अतः ब्रह्मविषयिणी निरन्तरचित्तवृत्तिरेव निदिध्यासनम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಅಜಾ, ಖಷ್ಟಾ.", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - अजा। खट्वा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समान ही आमन्त्रित संज्ञक सरस्वति इस सम्पूर्ण पद का भी प्रकृत सूत्र से अनुदात्त स्वर होता है।", "tgt_text": "समानम्‌ एव आमन्त्रितसंज्ञकस्य सरस्वति इति सम्पूर्णस्य पदस्य अपि प्रकृतसूत्रेण अनुदात्तस्वरः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुषुप्तौ मनसः विलयात्‌ विषयः नास्ति।", "tgt_text": "सुषुप्ति में मन के विलय होने से मन होता ही नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ श्रुतिः यह वेद का पर्यायवाची शब्द नहीं है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ’ಶ್ರುತಿ’ಶಬ್ದವು ವೇದಪರ್ಯಾಯವಾಚಕಪದವಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೇ ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ ಸ್ವರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "परन्तु काल क्रम से स्वर व्यवस्था प्राय लुप्त सी हो गई है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "युवयोरनुग्रहात्‌ प्राचीनाः सिन्ध्वादि नद्यः प्रवहन्ति।", "tgt_text": "ನಿಮ್ಮ ದಯೆಯಿಂದ ಪುರಾತನ ಸಿಂಧು ಮೊದಲಾದ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಶ್ನ ಉಪನಿಷತ್, ಮೈತ್ರಾಯಣೀಯ ಉಪನಿಷತ್ ಮತ್ತು ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಉಪನಿಷತ್.", "tgt_text": "प्रश्‍न उपनिषद्‌, मैत्रायणीय उपनिषद्‌ और माण्डूक्य उपनिषद्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और शीघ्र जीवन प्रदान करने वाले तुम वर्षा करो।", "tgt_text": "किञ्च हे क्षिप्रदानौ, युवां वृष्टिप्रेरणं कुरुतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदेष्वथर्वर्वदः वेदान्तवत्‌ महत्‌ स्थानम्‌ अधिकरोति।", "tgt_text": "वेदों में अथर्ववेद ने वेदान्त के समान स्थान का अधिकार किया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ವಾಜಸನೇಯಿ ಸಂಹಿತಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾದ ಎಂಟು ವರ್ಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस ग्रन्थ में वाजसनेयी संहिता में प्रयुक्त नाम औष्ठ्य वर्णो का सङ्ग्रह विद्यमान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र च पाठे टाप्‌ डाप्‌ चाप्‌ ङीन्‌ ति इत्येते पञ्च प्रत्ययाः कस्मात्‌ प्रातपदिकात्‌ भवन्ति।", "tgt_text": "और यहाँ पर पाठ में टाप्‌, डाप्‌, चाप्‌, ङीन्‌, ति ये पाँच प्रत्यय किस प्रातिपदिक से होते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಚತುರ್ಥೀ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण चतुर्थीतत्पुरुषसमासो भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(क) शम (ख) विषय (ग) प्रयोजन (घ) अधिकारी 9 यह अनुबन्धो में अन्यतम नहीं होता है।", "tgt_text": "(ಕ) ಶಮ (ಖ) ವಿಷಯ (ಗ) ಪ್ರಯೋಜನ (ಘ) ಅಧಿಕಾರೀ. ೯. ಇದು ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थ - जो पृथिवी का स्रष्टा है, जो जगत्‌ का धारक है और जिसने इस समस्त लोक को बनाया है।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಯಾರು ಪೃಥ್ವಿಯ ಸೃಷ್ಠಿಕರ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಯಾರು ಜಗತ್ತಿನ ಧಾರಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಯಾರು ಈ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वे असम्भावना तथा विपरीत भावना होते हैं।", "tgt_text": "ಅವು ಅಸಂಭಾವನಾ ವಿಪರೀತಭಾವನಾ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अध्यात्म इसका जीवात्मक अर्थ होता है।", "tgt_text": "अध्यात्मम्‌ इत्यस्य जीवात्मकमित्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जगती छन्दसि कति पादाः कति अक्षराणि च भवन्ति?", "tgt_text": "ಜಗತೀ ಛಂದದಲ್ಲಿಎಷ್ಟು ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कारकम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಕಾರಕಮ್ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे पूर्व अम्‌ भूत सु यह समुदाय समास संज्ञक होता है।", "tgt_text": "तेन पूर्व अम्‌ भूत सु इति समुदायः समाससंज्ञकः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಐದು ಪದಗಳ \"ಸಾಮಮಂತ್ರಿತಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಮಮಂತ್ರಿತ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए इन पाँच पदों की 'सामन्त्रितम्‌' इस सूत्र से आमन्त्रित संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विश्वा - विश्वशब्द, नपुंसकलिङ्ग प्रथमा बहुवचन का वैदिक रूप है।", "tgt_text": "ವಿಶ್ವಾ - ವಿಶ್ವಶಬ್ದ, ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದ ವೈದಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्निष्टोम में मुख्य आहुति कौन सी है?", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮದ ಮುಖ್ಯ ಆಹುತಿ ಯಾವುದು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्योंकि नीचे नहीं है अत: ऊपर ही अवस्थ समझना चाहिए।", "tgt_text": "यथाधो न पतति तथोपरि अवस्थापितमित्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वि इदम्‌ इति स्थिते 'एकः पूर्वपरयोः' इत्यधिकारे पठितेन 'अकः सवर्णे दीर्घः' इति सूत्रेण पूर्वपरयोः इकारेकारयोः स्थाने ईकाररूपसवर्णदीर्घेकादेशे वीदम्‌ इति रूपं सिध्यति।", "tgt_text": "’ವಿ ಇದಮ್’ ಎಂದಿದ್ದಾಗ \"ಏಕಃ ಪೂರ್ವಪರಯೋಃ\" ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವ \"ಅಕಃ ಸವರ್ಣೇ ದೀರ್ಘಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಹಿಂದೆಮುಂದೆ ಇರುವ ಇಕಾರಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಈಕಾರವು ಸವರ್ಣದೀರ್ಘವರ್ಣವು ಆದೇಶ ಆದಾಗ ’ವೀದಮ್’ ಎಂದು ಸಿದ್ಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋणावा अक्षपराजयादृणवान्‌ कितवः सर्वतो बिभ्यद्धनं स्तेयजनितम्‌ इच्छमानः कामयमानः अन्येषां ब्राह्मणादीनाम्‌ अस्तं गृहम्‌ ।", "tgt_text": "जो जुआरी को उधार धन देता है, वह इस संदेह में रहता है की मेरा धन फिर मिलेगा अथवा नही मिलेगा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯ ಸಾಧೌ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯ ಎಂಬ ಷಷ್ಠಿ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ , ಸ್ವಾಙಗಾಖ್ಯಾಯಾಮಾದಿರ್ವಾ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದಿಃ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ ಫಿಶೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂತಃ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ , ಉದಾತ್ತ ಇದು ಕೂಡ ಪ್ರಥಮ ಏಕವಚನಾಂತವಾದ  ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे दक्षिणस्य साधौ इति सूत्रात्‌ दक्षिणस्य इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌, स्वाङ्गाख्यायामादिर्वा इति सूत्रात्‌ आदिः इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌, फिषोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ अन्तः इति च प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌, उदात्तः इत्यपि प्रथमैकवचनान्तं पदमत्र अनुवर्तन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रसों में प्रधान शृंगार भी वेद में वर्णित है।", "tgt_text": "ರಸಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಶೃಂಗಾರವನ್ನು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्यूतासक्तः जनः द्यूतकार्यविमुखः भविष्यति इति चिन्तयन्‌ अपि द्यूतस्थले स्वसंकल्पं विस्मरति ।", "tgt_text": "ದ್ಯೂತ ಆಸಕ್ತ ಮನುಷ್ಯನು ದ್ಯೂತಕಾರ್ಯದಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗಿ ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ದ್ಯುತಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಧರ್ಮ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "वहा अधर्म को किस प्रकार से जान जाता हेै।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निघण्टौ पञ्चमे अध्याये किं काण्डं वर्तते।", "tgt_text": "निघण्टु के पांचवे अध्याय में कौन सा काण्ड हे?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वियोगजसन्तापेन पुत्रशोकेन च ।", "tgt_text": "वियोग सन्ताप और पुत्र शोक से।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶಕಟಿಶಕಟ್ಯೋಃ ಎಂಬ ಪದದ ವಿಶೇಷ್ಯರೂಪದಿಂದ ಶಬ್ದಯೋಃ ಈ ಪದದ ಆಕ್ಷೇಪವಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "यहाँ शकटिशकट्योः इस पद के विशेष्य रूप से शब्दयोः इस पद का यहाँ आक्षेप किया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उनमे लगभग सभी जगह लौकिक के ही विषयों पर वर्णन प्राप्त होते है।", "tgt_text": "तेषु प्रायेण सर्वत्र लौकिकानाम्‌ एव विषयाणां वर्णनम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अधिकारी यह एक महान विषय है।", "tgt_text": "ಅಧಿಕಾರೀ ಎಂಬ ಮಹಾ ವಿಷಯವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಪೂರ್ವಮ್ ಇದರ ಅರ್ಥ ಹಿಂದೆ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अपूर्वम्‌ इत्यस्य अविद्यमानपूर्वम्‌ इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "और सूत्रार्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವಪ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೇನಿಲ್ಲ. ಅದರ ಮಿಥ್ಯತ್ವವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "स्वप्नविषये तथा नास्ति। तस्य मिथ्यात्वं सर्वानुभवगम्यमेव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वामन अवतार में उसके त्रिविक्रमरूप से परिचित है।", "tgt_text": "वामनावतारे स त्रिविक्रमरूपेण परिचितः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु हिरण्यगर्भसूक्तस्य नास्ति कापि प्राकृतिकभित्तिः।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಸೂಕ್ತದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಭಿತ್ತಿಯು ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन की एकाग्रता के लिए उपदिष्ट उपासना सगुणब्रह्मविषयक होती है।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಉಪಾಸನೆಯು ಸುಗುಣಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯಕವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार की जो अग्नि है उसकी में स्तुति करता हूँ।", "tgt_text": "एवं यः अग्निः तम्‌ अहं स्तौमि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इनका प्रयोग ऐन्द्र व्याकरण में भी है ऐसा अनुमान किया जाता है।", "tgt_text": "एतेषां प्रयोगः ऐन्द्रव्याकरणे अपि अस्ति इति अनुमीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और जब पर्जन्य अन्तरिक्ष में वर्षा करता है, तब वह रथ में जुडे हुए घोड़ो को तेजी से चलाता हुआ वर्षा के दूतो को अथवा मेघो को प्रकट करता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಪರ್ಜನ್ಯ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾ ಆಗುತ್ತದೆ, ಆಗ ಆ ರಥದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿಸುತ್ತಾ, ಮಳೆಯ ದೂತರನ್ನು ಅಥವಾ ಮೇಘಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गुफा में ले जाकर के गुफा का द्वार बन्द कर दिया।", "tgt_text": "ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ದ್ವಾರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रत्येक अध्याय के अन्तर विभाग का नाम - 'वर्ग' है।", "tgt_text": "प्रत्येकाध्यायस्य अन्तरविभागस्य नाम -वर्गे' इत्यस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क उसके सुखरूप का नाम है या फिर क इन्द्र का वाचक होने से प्रजापति कहलाता है।", "tgt_text": "ಕ ಅದರ ಸುಖಸ್ವರೂಪದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕ ಇಂದ್ರನ ವಾಚಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो भी कर्म किये जाते है उनके कुछ फल तो तुरन्त प्राप्त हो जाते हैं।", "tgt_text": "यदपि कर्म क्रियते तस्य किमपि फलं सद्यः लभ्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶೇಷೆ ವಿಭಾಷಾ ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಿ.", "tgt_text": "शेषे विभाषा इति सूत्रस्य एकमुदाहरणं दीयताम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೮. ಧ್ಯಾನಯೋಗದ ಬಹಿರಂಗ ಸಾಧನೆಯು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "8 ध्यानयोग के बहिरङ्ग साधन कौन-से होते हैं?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ विग्रह वाक्यों में जो पद हैं उनमें उनका अर्थ होता है, उसकाभिन्न विशिष्ट एक अर्थ को वृत्ति प्रातिपदिक होता है।", "tgt_text": "अर्थाद्‌ विग्रहवाक्येषु यानि पदानि सन्ति तेषामर्थो भवन्ति, ततः भिन्नस्य विशिष्टैकार्थस्य प्रतिपादिका भवति वृत्तिः"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मनु ने उसकी रक्षा की।", "tgt_text": "मनुः तं रक्षितवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಗತಿ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿರುವ ಲೋಟ್ ಲಕಾರದಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತವಾದ ಲೋಟ್ ಅಂತದ ತಿಙಂತಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - गति अर्थ वाले लोट्‌ लकार युक्त लोडन्त तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "न ह्यसौ प्रत्यक्षादीनां विषय इत्यर्थः।", "tgt_text": "इसको प्रत्यक्ष आदि विषयों से जाना नही जा सकता है, यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र देवताः विभिन्नानां प्राकृतिकशक्तीनां प्रतिनिधिस्वरूपाः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಶುವಿನ ಮೂಲಕ ಯಜಮಾನನು ತನ್ನನ್ನೇ ವಧಿಸಿ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "पशु के द्वारा यजमान स्वयं की आहूति देकर देवत्व को प्राप्त करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या- षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं निषेधसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- छ: प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह निषेधसूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन के द्वारा ही सभी कर्मेन्द्रियाँ ज्ञानेन्द्रियाँ अपने विषय को ग्रहण करने में समर्थ होती हैं।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गवामयन याग सोमयाग के अन्तर्गत आता है अतः सोमयाग की प्रकृति अग्निष्टोम है।", "tgt_text": "ಗವಾಮಯನ ಯಾಗವು ಸೋಮಯಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸೋಮಯಾಗದ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में यून: यह पञ्चम्येकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯೂನಃ ಇದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः ' अनुदात्तं पदमेकवर्जम्‌' इस सूत्र से इसका आदि इकार अनुदात्त है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ \"ಅನುದಾತ್ತಂ ಪದಮೇಕವರ್ಜಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಕಾರವು ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और इस समास को तत्पुरुषसमास समानाधिकरण और व्याधिकरण दो प्रकार से कह सकते हैं।", "tgt_text": "अयं च तत्पुरुषसमासः समानाधिकरणः व्यधिकरणः चेति द्विधा विभक्त इति वक्तुं शक्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पञ्चमोऽर्थः - यज्ञानुष्ठाने यजमानस्य ऋत्विजाम्‌ च आचरणस्य नियमः हि व्रतम्‌ कथ्यते।", "tgt_text": "पाँचवां अर्थ-यज्ञानुष्ठान में यजमान का और ऋत्विजों का आचरण नियम ही व्रत कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ में सर्वसमास उपकारक समासान्त कार्य विधायक सूत्रों की व्याख्या की गई है।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸಮಾಸ ಉಪಕಾರಕ ಸಮಾಸಾಂತ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "2. अज्ञानोपाहितचैतन्य से सबसे पहले कौन-सा भूत उत्पन्न होता है?", "tgt_text": "अज्ञानोपहितात्‌ चैतन्यात्‌ प्रथमं किम्‌ भूतम्‌ उत्पद्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ವಿಭಾಷೆಯು ಕೆಲವು ಪ್ರವರ್ತನೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಪ್ರವರ್ತನೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यह विभाषा कहाँ पर लगेगी, कहाँ पर नहीं लगेगी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्थं स प्रजापतिः प्रजया संरराणः त्रीणि ज्योतींषि रवीन्द्वग्निरुपाणि सेवते।", "tgt_text": "इस प्रकार वह प्रजापति प्रजा के साथ रमण करता हुआ तीन ज्योति सूर्य, अग्नि, चन्द्र की सेवा करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "औषदि आदि के द्वारा भले ही दुःख की निवृत्ति होती है।", "tgt_text": "ಔಷಧಗಳಿಂದ ದುಃಖನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चोरभयम्‌ इत्यादि यहां उदाहरण है।", "tgt_text": "ಚೋರಭಯಮ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस मत निर्देश से वेदार्थ अनुशीलन के इतिहास के ऊपर विशिष्ट रूप से बल दिया गया है।", "tgt_text": "अनेन मतनिर्देशेन वेदार्थानुशीलनस्य इतिहासस्य उपरि विशिष्टरूपेण प्रकाशः प्रसरति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾರ್ಸಮಾಸಃ\" \"ಸಹಸುಪಾ\", \"ತತ್ಪುರುಷಃ\" ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ “प्राक्‍कडारात्समासः'', “सहसुपा'', “तत्पुरुषः” ये अधिकृत हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ दो प्रकार की शिक्षा उपलब्ध होती है।", "tgt_text": "द्विविधा इयं शिक्षा समुपलब्धा भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಕ್ ಈ ಆವರ್ತಿಯ ಫಲ ಏಕ ಸಂಜ್ಞಾ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಆದಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಸಮಾವೇಶವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्राक्‌ इत्यस्य आवर्तितस्य फलमेकसंज्ञाधिकारेऽपि समाससंज्ञया सह अव्ययीभावादिसंज्ञानां समावेशः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन इयं शाखा अल्पप्रचलिता आसीद्‌ इति बोधः भवति।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಈ ಶಾಖೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಬೋಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर कारण साम्य जानना चाहिए।", "tgt_text": "साम्यं तत्र कारणमिति ज्ञेयम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यद्यपि परलोकस्थसुखदुःखे साक्षान्नानुभवति तथापि तद्दर्शनं भवतीति सर्वेषामनुभवः।", "tgt_text": "ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖದುಃಖಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಅನುಭವ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅದರ ದರ್ಶನವಾಗುವುದೆಂದು ಎಲ್ಲರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निरुक्ते कानिचन निर्वचनानामुदाहरणानि लिखत।", "tgt_text": "निरुक्त में कुछ निर्वचनों के उदाहरण लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार यहाँ चञ्चा-शब्द की उपमानवाचक और संज्ञावाचक होने से प्रकृत सूत्र से उसके आदि में अच्‌ चकार से उत्तर अकार को उदात्त स्वर होता है।", "tgt_text": "एवमत्र चञ्चा-शब्दस्य उपमानवाचकत्वात्‌ संज्ञावाचकत्वाच्च प्रकृतसूत्रेण तस्य आदेः अचः चाकारोत्तरस्य अकारस्य उदात्तस्वरो भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸುಪ್ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस स्य प्रत्यय के होने पर भी सुप्‌ सिद्ध है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"विभाषितं विशेषवचने' इत्यस्य सूत्रस्य व्याख्यां कुरुत।", "tgt_text": "\"ವಿಭಾಷಿತಂ ವಿಶೇಷವಚನೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭಾಷೆಯು ಲೋಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भाषा लोक व्यवहार में प्रवृत्त कराती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತ್ಯಹ್ನ - ಪ್ರತಿಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹ್ನ- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವಿದೆ.", "tgt_text": "प्रत्यह्न - प्रतिपूर्वकात्‌ ह्न-धातोः लङि प्रथमपुरुषैकवचने रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ತಿಸೃಭ್ಯಃ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂತಿಮ ಅಕಾರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए ही तिसृभ्यः यहाँ पर प्रकृत सूत्र से अन्तिम अकार को उदात्त करने का नियम किया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನೀರನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "जल को नीचे गिरा देती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವ್ಯಯೀಭಾವಾತ್ ಇದರ ವಿಶೇಷಣದಿಂದ ಝಯಃ ತದಂತ ವಿಧಿಯಿಂದ ಝಯಂತಾತ್ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अव्ययीभाव से इस विशेषण से झय का तदन्त विधि होने पर झयन्तात्‌ होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में द्वितीया इस प्रथमा एक वचनान्त श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः यह तृतीया बहुवचनान्त पद है।", "tgt_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ द्वितीया इति प्रथमैकवचनान्तं श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः इति तृतीयाबहुवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तृतीयारण्यकस्य अपरं नाम अस्ति संहितोपनिषद्‌।", "tgt_text": "तीसरे आरण्यक का अन्य नाम है संहितोपनिषद्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅಥರ್ವ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಅಕುಟಿಲ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸಾವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು.", "tgt_text": "अत एवाथर्वशब्दस्यार्थो भवति- अकुटिलवृत्त्या, अहिंसावृत्त्या च मनसः स्थैर्यस्य प्रापकः इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चैतन्यप्रतिबिम्मयुक्त वृत्ति होने पर ही वह अज्ञान का नाश करनें में समर्थ होती है।", "tgt_text": "चैतन्यप्रतिबम्बयुक्ता सती वृत्तिः अज्ञानं नाशयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿ ನೀವು ಸಕ್ಷಮರಾಗುತ್ತೀರಿ - ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಹಿತಾ ಪಾಠವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ. ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಪದಪಾಠವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ . ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಅನ್ವಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರಾಗುವುದರಲ್ಲಿ. ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತೀರಿ. ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಣುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಸರಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ. ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "एतं पाठं पठित्वा भवान्‌ - सूक्तस्थानां मन्त्राणां संहितापाठं ज्ञास्यति। सूक्ते विद्यमानानां मन्त्राणां पदपाठं ज्ञास्यति। सूक्तस्थानां मन्त्राणाम्‌ अन्वयं कर्तु समर्थो भवेत्‌। सूक्तस्थानां मन्त्राणां व्याख्यानं कर्तु समर्थो भवेत्‌। सूक्ते विद्यमानानां मन्त्राणां सरलार्थं ज्ञास्यति। मन्त्रे स्थितं व्याकरणं ज्ञातुं समर्थो भवेत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से उदात्त स्वर का विधान है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदा हि ऋग्वेदादयः त्रयो वेदा आमुष्मिकं फलं प्रददति तदाऽयं अथर्ववेद ऐहिकम्‌ अपि फलं प्रयच्छति।", "tgt_text": "जब ऋग्वेद आदि तीनों वेद परलोक का फल देते है, तब यह अथर्ववेद इहलोक का भी फल देता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "११.४.४) आत्यन्तिकप्रलयः ब्रह्मसाक्षात्कारकारणात्‌ अशेषमोक्षः एव आत्यन्तिकः प्रलयः कथ्यते।", "tgt_text": "11.4.4 ) आत्यन्तिकप्रलय ब्रह्म के साक्षात्कार के कारण अशेषमोक्ष ही आत्यन्ति क प्रलय कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"बहुव्रीहौ सक्थ्यक्ष्णोः स्वाङ्गात्‌ षच्‌\" यह षच्‌ प्रत्यय विधायक सूत्र है।", "tgt_text": "\"ಬಹುವ್ರೀಹೌ ಸಕ್ಥ್ಯಕ್ಷ್ಣೋಃ ಸ್ವಾಂಗಾತ್ ಷಚ್\" ಇದು ಷಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उत्तरपदे इति अध्याहार्यम्‌।", "tgt_text": "उत्तरपदे इसका यहाँ अध्याहार किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्त्रियः स्वभावः एवायं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ಕತರ ಮತ್ತು ಕತಮೌ ಈ ಪೂರ್ವಪದವು ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ- कतर तथा कतम पूर्वपद को कर्मधारय समास में विकल्प खे प्रकृत्ति स्वर होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"यचि भम्‌\" इति सूत्रेण भसंज्ञा भवति।", "tgt_text": "यचि भम्‌ सूत्र से भसंज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "छन्द्‌-धातु से लुङ प्रथमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "ಛಂದ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲುಂಗ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्मणः नव तटस्थलक्षणानि सन्ति।", "tgt_text": "೪. ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂಭತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एवं मनः विविधप्रकारेण प्रदर्शितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लक्षणायाः भागद्वयम्‌ अस्ति। केवललक्षणा लक्षितलक्षणा च इति।", "tgt_text": "ಲಕ್ಷಣಗಳ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿರುತ್ತದೆ ಕೇವಲ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಿತ ಲಕ್ಷಣಾ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ पदद्वयम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಪ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಣಿಚ್ ಇಷ್ಣುಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तप्‌ - धातोः णिचि इष्णुच्प्रत्यये प्रथमाबहुवचने ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु ऋक्संहितायां ३.१.९ संख्यानां तथा १०.५२.६ संख्यानां मन्त्रे ३३३९ देवाः सन्ति इत्युच्यते।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಋಕ್ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩.೧.೯ ಮತ್ತು ೧೦.೫೨.೬ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ೩೩೩೯ ದೇವತೆಗಳಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार समष्टि कारण सूक्ष्म स्थूल शरीर ज्ञान समष्टि होती है।", "tgt_text": "एवमेव समष्टिकारणसूक्ष्मस्थूलशरीराज्ञानसमष्टिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवताद्वन्द्रे युगपत्‌ उभे प्रकृत्या भवतः।", "tgt_text": "ದೇವತಾವಾಚಿ ಶಬ್ದವು ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्यान्तस्य उपोत्तमं च ये वार्तिक में आये पदच्छेद है।", "tgt_text": "स्यान्तस्य उपोत्तमं च इति वार्तिकगतपदच्छेदः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತಿಙಂತ ಪದಗಳ ಯಾವ ಸ್ವರ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆಲೋಚಿಸಿದ ವಿಷಯವಿದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकरण में तिङन्त पदों का क्या स्वर विशेष है इस आलोचना का विषय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्राह्मण यह ब्रह्म के व्याख्या परक ग्रन्थों के नाम है।", "tgt_text": "ब्राह्मण इति ब्रह्मणः व्याख्यापरकानां ग्रन्थानां नाम अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भूतपूर्व इत्यपि सप्तम्यन्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಭೂತಪೂರ್ವ ಇದು ಕೂಡ ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जलयुक्तं रथं परितः भ्रमतु ।", "tgt_text": "ಜಲಯುಕ್ತವಾದ ರಥವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯು ಭ್ರಮಣ ಮಾಡು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कात्यायनी शिक्षा- अस्यां शिक्षायां केवलं त्रयोदश श्लोकाः वर्तन्ते।", "tgt_text": "ಕಾತ್ಯಾಯನಿ ಶಿಕ್ಷಾ - ಈ ಶಿಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹದಿಮೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂತಹ ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಿಕಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳ ಬುದ್ಧಿಶುದ್ಧಿಯ ನಂತರ ಅಂದರೆ ಪ್ರಯೋಜನ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एतेषां नित्यनैमित्तिकप्रायश्चित्तानां बुद्धिशुद्धिः परम्‌ अर्थात्‌ आवश्यकं प्रयोजनम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्यधिक गर्जना भयङ्कर शब्दो को करता हुआ जब आप पापी मनुष्य को मारते हो, तब सम्पूर्ण पृथिवी प्रसन्न होती है।", "tgt_text": "ಅತ್ಯಧಿಕ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಯಾವಾಗ ನೀವು ಪಾಪಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೀರೋ, ಆಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೃಥ್ವಿಯು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "षडङ्गानि कानि।", "tgt_text": "ಆರು ಅಂಗಗಳು ಯಾವುದಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संहितायां स्वरिताद्‌ अनुदात्तानाम्‌ एकश्रुतिः स्याद ये सूत्र में आये पदों का अन्वय है।", "tgt_text": "ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್, ಸ್ವರಿತಾತ್, ಅನುದಾತ್ತಾನಾಮ್, ಏಕಶ್ರುತಿಃ, ಸ್ಯಾತ್  ಎಂದು ಸೂತ್ರಪದಗಳ ಸಮನ್ವಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಮುಮುಕ್ಷೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जो बद्ध होता है उसकी ही मुमुक्षा सम्भव होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उञ्छ: आदि है जिसका वह उञ्‌छादिः और उन उञ्छादियो का समूह।", "tgt_text": "उञ्छः आदिः यस्य स उञ्छादिः तेषाम्‌ उञ्छादीनाम्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१०/५४ सूक्तस्य नाम एव 'मनःआवर्त्तनम्‌' सूक्तमस्ति।", "tgt_text": "10/54 ಸೂಕ್ತದ ಹೆಸರು \"ಮನಃ ಆವರ್ತನಮ್\" ಎಂಬ ಸೂಕ್ತವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कर्मणा उत्कृष्टेन देवत्वं प्राप्ताः कर्मदेवाः।", "tgt_text": "कर्म से उत्कृष्टता से देवत्व को प्राप्त किया है वे कर्मदेव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मुमुक्षुत्वस्य अर्थस्तावत्‌ मोक्षे इच्छा।", "tgt_text": "मुमुक्षुत्व का अर्थ मोक्ष की इच्छा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कामक्रोधादयः मनसः विकाराः भवन्ति।", "tgt_text": "ಕಾಮಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಕಾರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मल के अशुद्ध चित्त विषयों में आकृष्ट होता है।", "tgt_text": "ಮಲ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಶುದ್ಧವಾದ ಚಿತ್ತವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೃಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पूर्वापराधरोत्तरमित्यस्य विशेषणत्वात्‌ सुप्‌ इत्यस्य तदन्तविधौ पूर्वापराधरोत्तरं सुबन्तम्‌ इति भवति।", "tgt_text": "पूर्वापरधरोत्तर इस विशेषण से सुप्‌ का तदन्तविधि में पूर्वापराधरोत्तर को सुबन्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "श्रेणि यह क्त प्रत्ययान्त भी नहीं है और क्तवतु प्रत्ययान्त भी नहीं है।", "tgt_text": "श्रेणि इति क्तप्रत्ययान्तमपि नास्ति क्तवतुप्रत्ययान्तमपि नास्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इतः परं विद्यमानोऽयं भागः शुक्लयजुर्वेदीयो वर्तते।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಭಾಗವು ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಮೀನು ಮನುವಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಈಗ ನೀನು ನಮ್ಮ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "वह मछली मनु को कहती है की अब मेरे पालन करो, बाद में मैं तुम्हारा पालन करुँगी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस वेद से सम्बद्ध जो उपनिषद्‌ है, वे किसी भी आरण्यक के अंश नहीं होकर प्रारम्भ से ही स्वतन्त्र ग्रन्थ रूप से विद्यमान है।", "tgt_text": "अनेन वेदेन सम्बद्धाः या उपनिषदः सन्ति, ताः कस्यापि आरण्यकस्यांशो न भूत्वा प्रारम्भादेव स्वतन्त्रग्रन्थरूपेण विद्यमानाः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदेन यानि कर्माणि निषिद्धानि तानि अत्र निषिद्धकर्माणि कथ्यन्ते।", "tgt_text": "वेद के द्वारा जिन कर्मों का निषेध किया गया है वे यहाँ पर निषिद्ध कर्म कहलाते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वाक्यस्य च हर्यधिकरणिका भक्तिः इत्यर्थः।", "tgt_text": "और वाक्‍य का हर्याविकरणिकाः भक्तिः ऐसा अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂದು ಮುಗಿದ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು ?", "tgt_text": "अद्य समाप्तस्य कर्मणः कालान्तरेण फलं कथं स्यात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर उन चार भागों का अपना-अपना दूसरा भाग का त्याग करके भागान्तर में संयोजन ही पञ्चीकरण कहलाता है।", "tgt_text": "ಪುನಃ ಅವುಗಳ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳ ಸ್ವಸ್ವದ್ವಿತೀಯದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಾಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಯೇ ಪಂಚೀಕರಣ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स एव विषयः अनुबन्धेषु अन्यतमः विषयः भवति।", "tgt_text": "ಆ ವಿಷಯವೇ ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಗತಿಸಂಜ್ಞಕ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थः - गतौ परतः गतिः अनुदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र से अविद्यमान होने का अतिदेश देते है।", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण अविद्यमानवत्त्वम्‌ अतिदिश्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बन्धस्य मोक्षस्य च मनोधीनत्वं वर्तते।", "tgt_text": "ಬಂಧದ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಧೀನತ್ವವು ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಯಾಗವು ಹನ್ನೆರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಬಹುದೋ, ಅದರ ಹೆಸರೇನು?", "tgt_text": "बारह दिनों से अधिक दिन जिस याग में अपेक्षित हैं, उस याग का क्या नाम है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ ವಿಕ್ಷೇಪದ ಕ್ಶಯವು. ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನಾವರಣದ ನಿವ್ರುತ್ತಿಯೂ ಇದೆ.", "tgt_text": "उपासनया विक्षेपक्षयः ब्रह्मज्ञानेन अज्ञानावरणनिवृत्तिः इति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य मनः निर्मलं भवति।", "tgt_text": "उसका मन निर्मल हो जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और इन अवस्थाओं का भी शरीरस्थ जीव ही अनुभव करता है।", "tgt_text": "ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳೂ ಶರೀರದಲ್ಲಿನ ಜೀವ ಹೀಗೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "30. नृणां द्विजः श्रेष्ठः यहाँ पर षष्ठी समास क्यों नहीं हुआ?", "tgt_text": "नृणां द्विजः श्रेष्ठः इत्यत्र कथं न षष्ठीसमासः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा अस्मिन्‌ जन्मनि देहादिसङ्घाताभिमानरागद्वेषादिकृतौ धर्माधर्मौ तत्फलानुभवश्च, तथा अतीते अतीततरेऽपि जन्मनि इति अनादिरविद्याकृतः संसारः अतीतोऽनागतश्च अनुमेयः।", "tgt_text": "जैसे इस जन्म में देहादिसङ्गाताभिमानरागद्वेषादि करने पर धर्म तथा अधर्म तत्फलानुभव, तथा अतीत में अतीत जन्म में अनादिविद्याकृत संसार अतीत अनागत अनुमेय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ - ಅಧಿಹರಿ.", "tgt_text": "इसका उदाहरण है अधिहरि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपैति इसका अर्थ समीप जाता है।", "tgt_text": "ಉಪೈತಿ ಇದರ ಅರ್ಥವು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अष्टकपालपुरोडाशयागः, उपांशुयागः, एकादशकपालपुरोडाशयागश्चेति त्रयाणां यागानां समुहः पौर्णमासयागः।", "tgt_text": "ಅಷ್ಟಕಪಾಲ ಪುರೋಡಾಶಯಾಗ, ಉಪಾಂಶುಯಾಗ, ಏಕಾದಶಕಪಾಲ ಪುರೋಡಾಶಯಾಗ - ಈ ಮೂರೂ ಯಾಗಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಯಾಗ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दूसरे काण्ड में आधान, पुनराधान, अग्निहोत्र, उपस्थापन, आग्रायण, दाक्षायण, आदि यज्ञों का वर्णन विस्तार से पुङ्ख और अनुपुङख़ क्रम से है।", "tgt_text": "ಎರಡನೆಯ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಆಧಾನ, ಪುನರಾಧಾನ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಪುನಸ್ಥಾಪನೆ, ಆಗ್ರಾಯಣ, ದಾಕ್ಷಾಯಣ, ಆದಿ ಯಜ್ಞಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಪುಂಕಾ ಅನುಪುಂಕದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य यागस्य देवता प्रजापतिः, सूर्यः, इन्द्रः अथवा अग्निः ।", "tgt_text": "ಈ ಯಾಗದ ದೇವತೆಯು ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಇಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿಯಾಗುರುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शीघ्रकारी वा शुद्ध भाव से वह शुक्र प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "शुक्रं शुक्लं तत्‌ प्रसिद्धम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जगत्‌ प्रपञ्च से तथा स्वप्न प्रपञ्च अत्यन्त भिन्न सुषुप्ति को जानना चाहिए।", "tgt_text": "ಜಾಗೃತ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ನಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಭಿನ್ನಿವಾದ ಸುಷುಪ್ತಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उषावर्णने प्रकृतिः कथं विराजते?", "tgt_text": "उषा वर्णन में प्रकृति कैसे शोभित होती हे?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದು ಕ್ರಿಯಾವಾನ್ ಮತ್ತು ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यह क्रियावान्‌ तथा परिच्छिन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಬೃ. ಸೂ. ಭಾ. ೪.೩.೯) ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನುಭವವಾದ ವಿಷಯಗಳೇ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವವು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆಗದಿರುವ ಅನುಭವಗಳೂ ಕೂಡ ಸ್ವಪ್ನದ ವಿಷಯವಾಗಬಹುದು. ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಗಳ ದರ್ಶನವೂ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.", "tgt_text": "(बृ.सू.भा. 4.3.9) इस जन्म में अनुभूत विषयों का ही स्वप्न में दर्शन होता है केवल ऐसा नहीं मानना चाहिए अपितु इसके अतिरिक्त यहाँ अनुभूत विषय के साथ-साथ परलोकस्थ विषयों का भी स्वप्न में दर्शन होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यद्वा हिरण्मयः अण्डो गर्भवत्‌ यस्य उदरे वर्तते स सूत्रात्मा हिरण्यगर्भः।", "tgt_text": "ಅಥವಾ ಹಿರಣ್ಮಯ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಯಾವ ಗರ್ಭರೂಪದಿಂದ ಅದರ ಉದರದಲ್ಲಿ , ಅದು ಸೂತ್ರಾತ್ಮ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಾತ್ಯಾಯನ ಅವರ ಋಕ್ಸ್ವನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದಾನದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ", "tgt_text": "कात्यायन की ऋक्सर्वानुक्रमणि में केवल बाईस सूक्तों में दान स्तुति का उल्लेख है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳ ಸಂಯೋಗವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वहाँ विधि और विधान का मिलान होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पक्ष में अनुदात्त स्वर होता है।", "tgt_text": "ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चित्त में विक्षेप उत्पन्न हो जाता है।", "tgt_text": "चित्ते विक्षेपः जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और यही अव्ययीपर है।", "tgt_text": "चेत्यव्ययपदम्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ यज्ञकाल में इन्द्र द्वारा प्रदत्त वर की परिपूर्ति के लिए अग्नि और सोम को पशु बली का विधान है।", "tgt_text": "अत्र यज्ञकाले इन्द्रप्रदत्तस्य वरस्य परिपूर्तये अग्निं सोमं च उद्दिश्य पशुबलिः विहितः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तुम्हारे क्रोध को शत्रुओं पर अब स्थिर करो।", "tgt_text": "युष्माकं क्रोधं शत्रुतां च अधुना स्थिरीकुरुत ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्मवाचि क्तान्त उत्तरपद रहते तृतीयान्त पूर्वपद को प्रकृत्ति स्वर होता है।", "tgt_text": "कर्मवाचिनि क्तान्ते उत्तरपदे तृतीयान्तं पूर्वपदं प्रकृत्या भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भरन्तः - भृधातु से शतृप्रत्यय करने पर प्रथमाबहुवचन में भरन्तः यह रूप बनता है।", "tgt_text": "ಭರಂತಃ - ಭೃ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्याकरणशब्दस्य व्युत्पत्तिं निर्दिशत।", "tgt_text": "व्याकरण शब्द कौ व्युत्पत्ति को लिखिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्मा निष्क्रियः अपरिच्छन्नश्च।", "tgt_text": "ಆತ್ಮವು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेद सूक्त-मण्डल भेद से दो भागों में विभक्त है।", "tgt_text": "ऋग्वेदः सूक्त-मण्डलभेदेन द्विधा विभक्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಆಪಸ್ತಂಭದ ಶ್ರೌತಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಂ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तस्मात्‌ कारणात्‌ इदम् अग्निहोत्रम्‌ इति प्रसिद्धिः आपस्तम्भस्य श्रौतसूत्रमते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऐश्वर्य का ऊर्ध्व स्थान को जाने के लिए हम वाणी द्वारा श्रद्धा से स्तुति करते है।", "tgt_text": "ಐಶ್ವರ್ಯದ ಊರ್ಧ್ವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ವಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸೋಣ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(१०/१२९/१) इति।", "tgt_text": "” (10/129/1) इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आधान,पुनराधान, अग्निहोत्र, उपस्थापन, आग्रायण, दाक्षायण आदि कुछ यज्ञों के नाम है।", "tgt_text": "ಕೆಲವು ಯಜ್ಞಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿವೆ -  ಅವುಗಳೆಂದರೆ - ಆಧಾನ, ಪುನರಾಧಾನ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಉಪಸ್ಥಾಪನ, ಆಗ್ರಾಯಣ, ದಾಕ್ಷಾಯಣ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "रक्तिमा पुष्प का धर्म होता है।", "tgt_text": "रक्तिमा पुष्पस्य धर्मः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदो धर्मनिरूपणे स्वतन्त्रभावेन प्रमाणम्‌ ।", "tgt_text": "ವೇದ ಧರ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾವದಿಂದಲೇ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ पूर्व में कोई भी पद नहीं है उन दोनों के, इस प्रकार के आहो उताहो इन अव्ययों से युक्त तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅವೆರಡಕ್ಕೂ ಯಾವುದೇ ಪದವಿಲ್ಲ, ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಆಹೋ ಉತಾಹೋ ಈ ಅವ್ಯಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ತಿಙಂತಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪರಃ ಈ ಸಕಾರಾಂತ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿದೆ?", "tgt_text": "परः इति सकारान्तं कस्मिन्नर्थे वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तथा संसार चक्र को प्राप्त करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭಾಷಿತಪುಂಸ್ಕಾತ್ಪರ ಊಙೋಭಾವವು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದರಲ್ಲಿ ತಥಾಭೂತದ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗದ ಪೂರ್ವಪದದ ಕರ್ಮಧಾರಯದಲ್ಲಿ ಜಾತೀಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯದ ಪರತಃ ಪುಂವಾಚಕದ ರೂಪವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भाषितपुंस्कात्पर ऊङोऽभावो यस्मिन्‌ तथाभूतस्य स्त्रीलिङ्गकस्य पूर्वपदस्य कर्मधारये जातीयदेशीययोश्च परतः पुंवाचकस्येव रूपं भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಾಣಿನೀಯಶಿಕ್ಷಾ - ಈ ಶಿಕ್ಷಾ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ಲೋಕಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पाणिनीयशिक्षा - यह शिक्षा अत्यन्त प्रसिद्ध और लोकप्रिय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और इसका अजः आदिः येषां ते अजादयः  यह विग्रह है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ಅಜಃ ಆದಿಃ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಅಜಾದಯಃ ಈ ವಿಗ್ರಹವೂ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सम्बोधने या प्रथमा तदन्तं पदं वेदे आमन्त्रितम्‌ इति कथ्यते।", "tgt_text": "ಸಂಬೋಧನವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಪ್ರಥಮಾಂತವಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ವೇದದಲ್ಲಿ ಆಮಂತ್ರಿತ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“अङ्ग्यन्ते ज्ञायन्ते अमीभिरिति अङगानि' इति व्युत्पत्ति से अङ्ग शब्द का अर्थ होता है “उपकारक ' इति।", "tgt_text": "''ಅಂಗ್ಯಂತೆ ಜ್ಞಾಯಂತೆ ಅಮೀಭಿರಿತಿ ಅಂಗಾನಿ'' ಈ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಅಂಗ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವು ಉಪಕಾರಕ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद “एकदेशविकृतमनन्यवद्‌'' इस परिभाषा से अधि हरि ङि यहाँ पर प्रातिपदिक संज्ञा वह अधिहरि यहाँ पर है।  उससे प्रातिपदिक लेकर “स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिङभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङसोसाम्ङऱयोस्सुप”\"स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङसोसाम्ङ्योस्सुप्‌\" ' इस सूत्र से क्रम से खादय विभक्तियाँ प्राप्त होती हैं।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ \"ಏಕದೇಶವಿಕೃತಮನನ್ಯವತ್\" ಈ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದ ಅಧಿ ಹರಿ ಜ್ಞಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸಂಜ್ಞಾ ಅದು ಅಧಿಹರಿ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ . ಅದರಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು \"ಸ್ವೌಜಸಮೌಟ್ಛಷ್ಟಾಭ್ಯಾಮ್ಭಿಜ್ಞಸಿಭ್ಯಾಮಭ್ಯಸ್ಜ್ಞಸೋಸಾಮ್ಜ್ಞ್ಯೋಸ್ಸುಪ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸ್ವಾದಿ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಉಭಯಪದಾರ್ಥದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस समास में प्राय उभयपदार्थ का प्राधान्य दिखाई देते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तृ-धातोः लङि मध्यमपुरुषैकवचने।", "tgt_text": "೯. ತೃ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉತ್ತರಪದೇಷು ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಹಾರ್ಯವಿದೆ.", "tgt_text": "उत्तरपदेषु इति अध्याहार्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह सूत्र का अर्थ है - हस्वान्त अन्तोदात्त से और नुट्‌ प्रत्ययान्त से परे मतुप्‌ को उदात्त होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ- ಹ್ರಸ್ವಾಂತ ಅಂತೋದಾತ್ತದಿಂದ ಮತ್ತು ನುಟ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ನಂತರವಿರುವ ಮತುಪ್ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैस ब्रह्मविद्यविधिश्रुति के द्वारा आत्मा में अवगत होने पर देहादिसङगात में अहं प्रत्यय बाधित होता है।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವಿಧಿ ಶೃತಿಯಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವಗತವಾದಾಗ ದೇಹಾದಿಸಂಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಹಂ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಬಾಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राच्य विद्वानों के अनुसार अग्निरङ्गतेरिति विग्रह के अनुसारअग्‌-धातु से निप्रत्यय करने पर अग्नि शब्द बनता है।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅಗ್ನಿರಂಗತೆರಿತಿ ವಿಗ್ರಹದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅಗ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ನಿ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಅಗ್ನಿ ಶಬ್ದವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ईशानः-ईश्‌-धातोः शानचि प्रथमैकवचने।", "tgt_text": "ಈಶಾನಃ - ಈಶ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಹರ್ಷಿ ಜೈಮಿನಿ ಅವರು ವೇದ ವಿರೋಧಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಅವುಗಳು ಹೇಗೆ ವೇದವಿರೋಧಿಗಳು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರೆ", "tgt_text": "महर्षिः जैमिनिः वेदविरोधिनां वाक्यानां खण्डनाय याः युक्तीः समुपस्थापितवान्‌ तासां विवरणम्‌ अपि च कथं सः ताः वेदविरोधिनीः युक्तीः खण्डितवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಳಿದ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ಶಬ್ದವು ಶೇಷವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कहे हुए से अन्य शेष है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "36. यथार्थता के सिद्ध होने पर पुनः सूत्र में सादृश्य का ग्रहण किसलिए किया गया है।", "tgt_text": "೩೬. ಯಥಾರ್ಥದ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪುನಃ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जाग्रत होने पर स्थूलशरीर अच्छी प्रकार से अवभास युक्त होता है।", "tgt_text": "सूक्ष्मशरीरम्‌ जाग्रति स्थूलशरीरं सम्यगवभासेत्युक्तम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ बहुल ग्रहण से तृतीया और सप्तमी होने पर कहीं पर अमादेश होता है और कहीं नहीं होता है।", "tgt_text": "अत्र बहुलग्रहणात्‌ तृतीयायां सप्तम्यां च क्वचिद्‌ अमादेशो भवति क्वचिच्च न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಮುಹೂರ್ತಸುಖಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವು ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण मुहूर्तसुखम्‌ इत्यत्र पूर्वपदम्‌ अन्तोदात्तमेव तिष्ठति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महाव्रत के अनुष्ठान वर्णन, निष्कैवल्य शास्त्र, प्राणविद्या, पुरुष आदि का वर्णन, कुछ स्थलो में ब्रह्मविद्या को गूढ़ता का विस्तार से भी वर्णन है।", "tgt_text": "ಮಹವ್ರತನ ಅನುಷ್ಟಾನ ವರ್ಣನೆ, ನಿಷ್ಕೈವಲ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಾಣವಿದ್ಯಾ, ಪುರುಷಾದಿಗಳ ವರ್ಣನೆ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯ ಗೂಢತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए ईश्वर के शासन में ऐसा नहीं है की अनेक कारण कार्य को जन्म देते हो।", "tgt_text": "तस्मात्‌ नेश्वरशासनमस्ति यद्‌ अनेकमेव कारणं कार्यं जनयतीति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आश्रितकरके निवास करता है यह उसका अर्थ है।", "tgt_text": "आश्रित्य निवसन्ति इति तदर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे पदत्रयं विराजते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रद्धाविषयः कः।", "tgt_text": "ಶ್ರದ್ಧೆಯ ವಿಷಯ ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए कर्मो के त्याग का भी कोई क्रम होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ಮಾದಿಗಳ ತ್ಯಗದಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕ್ರಮವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಲೀನವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯುಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "लीनमर्थं गमयतीति लिङ्गम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಗ ಸಮಾಸದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ \"ಸುಪೋ ಧಾತುಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂಬ ರೂಪವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः समासस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ \" सुपो धातुप्रातिपदिकयोः \" इत्यनेन सुब्लुकि न ब्राह्मण इति भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्यूत आसक्त मनुष्य द्यूतकार्य से विमुख होऊंगा ऐसा सोचता हुआ भी द्यूतस्थल पर अपने संकल्पं को भूल जाता है।", "tgt_text": "ದ್ಯೂತ ಆಸಕ್ತ ಮನುಷ್ಯನು ದ್ಯೂತಕಾರ್ಯದಿಂದ ವಿಮುಖನಾಗಿ ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ ದ್ಯುತಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जज्ञिरे - जन्‌-धातु से लिट्‌ लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में यह रूप बनता है।", "tgt_text": "जज्ञिरे- जन्‌-धातोः लिटि प्रथमपुरुषबहुवचने।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರು ವಿನಾಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "मेरी महिमा को जो ये नहीं जानते है, वे विनाश को प्राप्त होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यावद्‌ जलम्‌ अपसरति तावद्‌ भवानपि तदनु अस्मात्‌ स्थानात्‌ नीचैः अवतरेत्‌।\"", "tgt_text": "जैसे जल नीचे की और उतरे उसी प्रकार आप भी उसके अनुरूप ही नीचे की ओर उतरें।\""}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नञ्‌ आदि समास पाँच होते हैं।", "tgt_text": "ನಜ್ಞ್ ಆದಿ ಸಮಾಸಗಳು ಐದು ವಿಧವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा सुसारथिः स्वरथस्य वेगयुक्तान्‌ अश्वान्‌ यतस्ततः नेनीयते किञ्च यथा सुसारथिः अभीषुभिः अश्वान्‌ नियन्त्रयति च तथैव यन्मनः मनुष्यान्‌ सर्वकर्मणि प्रवर्तयति नियच्छति च , यच्च मनः हृत्प्रतिष्ठं हृद्देशवासि इत्यर्थः , यच्च अजिरं जरारहितं , यच्च जविष्ठं बालकेषु युवकेषु वृद्धेषु च अतिवागवत्‌ तत्‌ मम मनः शुभसङ्कल्पयुक्तं भवतु।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಾರಥಿಯು ತನ್ನ ರಥದ ವೇಗದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆಯೋ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆಯೋ, ಹಾಗೇ ಯಾವ ಮನಸ್ಸು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಅದೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾವ ಮನಸ್ಸು ಹೃದ್ದೇಶವಾಸಿ ಆಗಿದೆಯೋ, ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಜರಾರಹಿತವಾಗಿದೆಯೋ, ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿರುವ ಬಾಲಕರಲ್ಲಿ, ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ನನ್ನ ಮನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद शतृ के शित्व से तिङ्शित्सार्वधातुकम्‌  सूत्र से सार्वध तुक संज्ञा होने पर कर्न्तरिशप्‌ इस सूत्र से शप्‌ प्रत्यय होने पर भू शप्‌ अत्‌ होता है।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಶತೃ ಇದರ ಶಿತ್ವದಿಂದ ತಿಂಗ್ಶಿತ್ಸಾರ್ವಧಾತುಕಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಾರ್ವಧ ತುಕ್ ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ಕರ್ತರಿ ಶಪ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಶಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಭೂ ಶಪ್ ಅತ್ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस याग की ईधन ग्रीष्म ऋतु, आज्य वसन्त ऋतु तथा शरद ऋतु हवि थी और इस काल्पिक याग की समिधाएँ गायत्र्यादि सप्त छन्द थे।", "tgt_text": "तस्य यागस्य ग्रीष्मर्तुः इन्धनविशेषः, वसन्तर्तुः आज्यं तथा शरदृतुरासीद्‌ हविः। किञ्च अस्य साङ्कल्पिकयागस्य गायत्र्यादीनि सप्त छन्दांसि परिधय आसन्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जब उस अज्ञान का नाश होता है उसी क्षण में ब्रह्मज्ञान होता है।", "tgt_text": "ಆ ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವು ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "घृतं तथा उदकम् उभयमपि भवतां अनुसरणं कुरुतः।", "tgt_text": "घी और जल तुम दोनों का अनुसरण करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "माण्डुकेय गण, शाङखायन गण, और आश्वलायन गण।", "tgt_text": "ಮಾಂಡುಕೇಯ ಗಣ, ಶಾಂಖಾಯನ ಗಣ, ಮತ್ತು ಆಶ್ವಲಾಯನ ಗಣ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जाग्रत्काले जीवः यद्यद्विषयविशेषम्‌ अनुभवति तस्य सर्वस्यापि चित्ते वासनारूपेण स्थितिर्भवति।", "tgt_text": "जाग्रत अवस्था में जीव जिन-जिन विषयों का भोग करता है, वे विषय उसके चित्त में वासना के रूप में स्थित हो जाते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "माण्डुकेयगणः, शाङ्खायनगणः, आश्वलायणगणः चेति।", "tgt_text": "माण्डुकेय गण, शाङखायन गण, और आश्वलायन गण।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तथा सुषुप्ति में तो कारण शरीर का भान ही स्पष्ट रहता है।", "tgt_text": "सुषुप्तौ तु कारणशरीरस्य भानमेवास्ति स्पष्टतया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನ ಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ವಿಷಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए यहाँ पर तद्वयतिरक्तविषभ्यः कहा गया हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेद वेदाङ्गो में कहीं पर उषा विषयक मन्त्रों में सौन्दर्य भावों को अधिक रूप से दिखाता है।", "tgt_text": "वेदवेदाङ्गेषु क्वचित्‌ उषाविषयकेषु मन्त्रेषु सौन्दर्यभावना अधिकतया दृश्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः सुषुप्तिः स्थूलसूक्ष्मप्रपञ्चलयस्थानमित्युच्यते।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಷುಪ್ತಿಯು ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರಪಂಚಲಯಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಅಚ್ಛಾ ವದ ತವಸಂ ಗೀರ್ಭಿರಾಭಿಃಸ್ತುಹಿ ಪರ್ಜನ್ಯಂ ನಮಸಾ ವಿವಾಸ ।", "tgt_text": "इसलिए वेद में कहते है - अच्छा वद तवसं गीर्भिराभिःस्तुहि पर्जन्यं नमसा विवास।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपनिषदाम्‌ अध्ययनेन ऐहिकविषयेषु तथा आमुष्मिकविषयेषु च वैराग्यं स्वीकृतवतां मुमुक्षूणां संसारस्य बीजभूता विद्या नश्यति।", "tgt_text": "उपनिषदों के अध्ययन से ऐहिक विषयों में तथा आमुष्मिक विषयों में वैराग्य को स्वीकार करके संन्यासियों की संसार की बीजभूत विद्या नष्ट हो जाती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दाधार इत्यस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "ದಾಧಾರ ಎಂಬುದರ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्रः युद्धजयः, असुरवधः, दस्यूनां पराभवः, जलनिष्कासनं इत्यादीनि कर्माणि करोति स्म।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರನು ಯುದ್ಧಜಯ, ಅಸುರವಧ, ದುಷ್ಟರ ನಾಶಕ, ಜಲ ನಿಷ್ಕಾಸನ ಇತ್ಯಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इन्द्रियाणां मनसश्चात्रोपरमः ज्ञेयः।", "tgt_text": "यह इन्द्रियों तथा मन से भी परम होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीवनकालस्य वर्धनाय कस्य विशेषविधानम्‌ अस्ति?", "tgt_text": "ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯಾವುದರ ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನವಿದೆ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“अधिकरणवाचिना '' इस सूत्र का एक उदाहरण दीजिये।", "tgt_text": "\"ಅಧಿಕರಣವಾಚಿನಾ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तच्च विभक्तिविपरिणामेन व्याघ्रादिभिः इत्यस्य  विशेषणत्वात्‌  समानाधिकरणैः इति भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಭಕ್ತಿ ವಿಪರಿಣಾಮದಿಂದ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಭಿಃ ಇದರ ವಿಶೇಷಣದಿಂದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೈಃ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದೊಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಯಜ್ಞವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अयं काल्पनिकयज्ञोऽस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अधिहरि यहाँ अव्ययीभाव समास में अधि यह अव्यय पूर्वपद है।", "tgt_text": "अधिहरि इत्यत्र अव्ययीभावसमासे अधि इत्यव्ययं पूर्वपदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए वहाँ सत्त्वगुण की अविशुद्धता होती है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ವಗುಣದ ಅವಿಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಪಾಲ ರಕ್ಷಣ ಧಾತುವಿನಲ್ಲಿ (ಧಾ ೧೦.೭೫) ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "किसलिए पालन करू, पाल रक्षण धातु में (धा १०.७५) अथवा तुम्हारी रक्षा करू।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४.प्रयलपर्यन्तं हि आकाशस्य नित्यत्वमिति नित्यता सङ्गच्छते।", "tgt_text": "4 प्रलय पर्यन्त ही आकाश का नित्यत्व साथ में होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कीचड़ के निकल जाने पर जल स्वयं ही शुद्ध होता है उसी प्रकार उपाध्याय उपनयन होने पर आत्मा शुद्धता के ह्वारा अभिव्यजञ्जित होती हे।", "tgt_text": "ಕೊಳಚೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಹೇಗೆ ಜಲವು ಸ್ವಯಂ ಶುದ್ದವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಉಪಾಧಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಅತ್ಮವು ಶುದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ शमादीनाम्‌ अनुष्ठानेन गुणा आसादनीयाः सन्ति।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಶಮಾದೀಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ अवरशब्दस्य आदिमः अकारः उदात्तः।", "tgt_text": "अर्थात्‌ अवर शब्द का आदि अकार उदात्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸು ವಿಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಹೇಗೆ ?", "tgt_text": "चित्त विक्षिप्त है इसका किस प्रकार से ज्ञान होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य त्रयः पादाः भूत-भविष्य-वर्तमानाः।", "tgt_text": "इसके तीन पाद है भूत-भविष्य और वर्तमान।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे त्रीणि पदानि वर्तन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "साधनचतुष्टये अन्यतमं साधनं शमादिषट्कसम्पत्तिः। तत्सम्पत्तौ पञ्चमी श्रद्धा।", "tgt_text": "साधन चतुष्टय में अन्यतम साधन शमादिष्ट सम्पत्ति है। तथा उस सम्पत्ति में पञ्चमी श्रद्धा होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದದ್ದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಪಡೆದುಕೋ.", "tgt_text": "उससे युक्त श्रद्धायत्न से प्राप्त करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "छन्दोगारण्यके- “तत्तेजोऽसृजत तदन्नमसृजत ता आप ऐक्षन्त” इति भूतत्रयसृष्टिमुक्त्वा `हन्ताहमिमास्तिस्रो देवतास्तासां त्रिवृतं त्रिवृतमेकैकां करवाणि” (छा० उ० ६.३.२-३) इत्यादिना त्रिवृत्करणसृष्टिरुपपादिता।", "tgt_text": "छन्दोगारण्यक में कहा गया है - “ तत्तेजोऽसृजत तदन्नमसृजत ता आप ऐक्षन्त' इति भूतत्रयसृष्टिमुक्त्वा ` हन्ताहमिमास्तिस्रो देवतास्तासां त्रिवृतं त्रिवृतमेकैकां करवाणि' (छा० उ० ६.३.२-३) इत्यादि के द्वारा तीन कारणों से सृष्टि को उत्पन्न किया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪದಗಳು ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅವುಗಳು \"ಸಮರ್ಥಃ ಪದವಿಧಿಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರಬಲದಿಂದ ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और जहाँ जो पद होते हैं उनमें '“समर्थःपदविधि' इस सूत्र बल से समान अर्थ होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र च कृदुत्तरप्रकृतिस्वरेण अन्तोदात्तः भवति।", "tgt_text": "और वहाँ कृत्त उत्तर पद से प्रकृति स्वर अन्तोदात्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಜೂಜುಗಾರರ ಶರೀರದಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಜೂಜುಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಯಾರು ಧನವಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು.", "tgt_text": "सरलार्थ - जुआरी शरीर से दीप्त होकर एवं यह कहता हुआ जुआघर में जाता है की कौन धन वाला आया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस क्रम से यह अध्यारोपवाद न्याय कहलाता है।", "tgt_text": "अस्यैव क्रमस्य अध्यारोपापवादन्यायः इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वो पुरुषसुक्त का ही अंश है जो उत्तरनारायणीयसूक्त है।", "tgt_text": "तत्र पुरुषसुक्तस्यैव अंशभूतः। तत्र उत्तरनारायणीयसूक्तम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तच्च पूर्वपदानि इति बहुवचनान्ततया विपरिणम्यते।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಆ ಪೂರ್ವಪದಾನಿ ಎಂಬ ಬಹುವಚನಾಂತದಿಂದ ವಿಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಪಾಠ ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.", "tgt_text": "अठारहवां पाठ समाप्त ॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಟಿಪ್ಪಣಿ - ಲೌಕಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಧಾತುವಿಗಿಂತ ಪೂರ್ವ ವ್ಯವಧಾನ ರಹಿತವಾದ ಉಪಸರ್ಗದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "टिप्पणी - लौकिकसंस्कृते धातोः अव्यवहितपूर्वम्‌ उपसर्गः प्रयुज्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सविकल्प समाधि में त्रिपुटी होती है।", "tgt_text": "ಸವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುಟೀ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉತ್ತರಂ ಸಧಸ್ಥಮ್- ಸಹ ಶಬ್ದದ ಮುಂದೆ ಉತ್ತರಪದವಿದ್ದರೆ ವೇದದಲ್ಲಿ ಸಹ ಶಬ್ದದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಧ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उत्तरम्‌ सधस्थम्‌ - सहशब्द से उत्तरपद हो तो वेद में सहशब्द के स्थान में सध इसका प्रयोग होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಲಗಧ ಅಂದರೆ ಯಾರು?", "tgt_text": "किञ्च कोऽयं लगधः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(೯.೬) ಪ್ರತ್ಯಯಸ್ಥಾತ್ಕಾತ್ಪೂರ್ವಸ್ಯಾತ ಇದಾಪ್ಯಸುಪಃ (೭.೩.೪೪) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಪ್ರತ್ಯಯದ ಕಕಾರದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ ಇದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇತ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಆಪ್ ನ ನಂತರದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "(९.६) प्रत्ययस्थात्कात्पूर्वस्यात इदाप्यसुपः(७.३.४४) सूत्रार्थः - प्रत्ययस्थात्‌ कात्‌ पूर्वस्य अतः स्थाने इत्‌ भवति आपि परे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಈಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತು ಇದೆ.", "tgt_text": "अन्तिमाध्याये ईशावास्योपनिषत्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"पदस्य', \"पदात्‌, 'अनुदात्तं सर्वमपादादौ चेति सूत्रत्रयम्‌ अधिक्रियते।", "tgt_text": "“पदस्य', “पदात्‌', और ‹ अनुदात्तं सर्वमपादादौ ' तीन सूत्रों का अधिकार आ रहा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्तरङ्गसाधानेषु अन्तर्भवति।", "tgt_text": "ಇದು ಅಂತರಂಗ ಸಾಧನೆಗಳ ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदस्य प्रामाण्यं नित्यत्वम्‌ अपौरुषेयत्वम्‌ इत्यादीनि गूढतत्त्वानि महर्षिः जैमिनिः तस्य पूर्वमीमांसाग्रन्थे उपस्थापितवान्‌।", "tgt_text": "वेद के प्रमाण को नित्य अपौरुषेय इत्यादि गूढ तत्त्व महर्षि जैमिनि ने उनके पूर्वमीमांसा ग्रन्थ में प्रस्तुत किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४. अखण्डाकारचित्तवृत्तेः किं कार्यम्‌?", "tgt_text": "4 अखण्ड चित्तवृत्ति के लिए क्या करना चाहिए?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೧. ನಿಗೃಹೀತ ಮನಸ್ಸಿನ ಶ್ರವಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯು ಸಮಾಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "११. निगृहीतस्य मनसः श्रवणादौ तदनुगुणविषये च समाधिः समाधानम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१. कः परमपुरुषार्थः?", "tgt_text": "1 परम पुरुषार्थ क्या होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಚ ಯತ್ರೋದಾತ್ತಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः इत्यस्य उदाहरणम्‌ एकं लिखत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೩೬. ಕರ್ತೃಲಕ್ಷಣ ಎಂಬ ಕೋಶವು ಯಾವುದು?", "tgt_text": "३६. कर्तृलक्षणः अयं कोशः, कः ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथापि विप्रैः अधुनापि एते यागाः क्रियन्ते बहुत्र।", "tgt_text": "ಆದರೂ ವಿಪ್ರರು ಈಗಲೂ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इत्यस्योदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रुणद्धि - रुध्‌ - धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने ।", "tgt_text": "ರುಣದ್ಧಿ - ರುಧ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कुत्स्यमानानि सुबन्तानि कुत्सनैः समानाधिकरणैः सुबन्तैः सह समस्यन्ते, स च  तत्पुरुषसंज्ञको भवति ।", "tgt_text": "कुत्स्यमान सुबन्तों को कुत्सन समानाधिकरण सुबन्तों के साथ समास होता है और वह तत्पुरुष संज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಕ್ಷೇಪ ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "कः चित्तस्य विक्षेपः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भगवान पाणिनि के द्वारा रचित जो अष्टाध्यायी है, वहाँ वैदिक स्वर विषयक सूत्रों की प्रधानता छठे अध्याय से आरम्भ करके ग्रन्थ की समाप्ति तक इनका वर्णन है।", "tgt_text": "ಭಗವಂತ ಪಾಣಿನಿಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯೀಯಲ್ಲಿ ವೈದಿಕಸ್ವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಸೂತ್ರಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಆರನೇಯ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಗ್ರಂಥದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಮನೆಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ದ್ಯೂತದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತ ಮನುಷ್ಯರ ಖೇದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "और अन्य घर की पत्नी को देखकर द्यूत से उन्मत्त मनुष्य खेद करते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रयोजनसिद्धिश्च आत्मज्ञानेन भवति।", "tgt_text": "ಪ್ರಯೋಜನದ ಸಿದ್ಧಿಯು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाठगत प्रश्नों के उत्तर 1. हिरण्यस्तूप ऋषि, त्रिष्टुप्‌ छन्द, और इन्द्र देवता है।", "tgt_text": "ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ - ೧. ಹಿರಣ್ಯಸ್ತೂಪ ಋಷಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದ, ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಂಜ್ಞರವ ಜ್ಞೀನ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे शार्ङ्गरव  ङीन्‌ यह स्थिति होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रजापति से ब्राह्मण अर्थात ब्राह्मणत्व जाति विशिष्ट पुरुष मुख था मुख से उत्पन्न हुआ।", "tgt_text": "ಈ  ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ ಜಾತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುರುಷನ ಮುಖವಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಮುಖದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಹಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಪ್ರಧಾನ ಭೇದವು ಯಾವುದಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "संहिता ब्राह्मण का प्रधान भेद क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनव्यय अव्यय होता है।", "tgt_text": "अनव्ययम्‌ अव्ययं भवतीति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“प्रतिपदविधाना षष्ठी न समस्यते'' इस वार्तिक का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"ಪ್ರತಿಪದಿವಿಧಿನಾ ಷಷ್ಠೀ ನ ಸಮಸ್ಯತೆ\" ಈ ವಾರ್ತಿಕದ ಅರ್ಥ ಏನಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अखण्डाकार ब्रह्मविषयिणी चित्तवृत्ति अज्ञायमान होती हुई अवतिष्ठित होती है।", "tgt_text": "अखण्डाकारा ब्रह्मविषयिणी चित्तवृत्तिरज्ञायमाना सती अवतिष्ठते ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमेव मनः अपि प्राणिनां शरीरं परिचालयति।", "tgt_text": "इसी प्रकार मन भी प्राणियों के शरीर को चलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಭಾಗದ ಸೂಚಕವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಯಾವ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "वेदभाग का सूचक ब्राह्मण शब्द किस लिङग में होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदा कथयति तन्न अरुन्धतीनक्षत्रमिति।", "tgt_text": "तब वह कहता हैं कि वह अरुन्धती नक्षत्र नहीं है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶತ್ರುಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಯೋಗಿ ಸಾಧನೆಗಳ ವರ್ಣನೆಯ ಅಥರ್ವವೇದದ 'ಕ್ಷೇತ್ರವೇದ' ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शत्रुओं के विनाश के लिए प्रार्थना के साथ सङ्ग्राम का तथा उसके उपयोगी साधनों के वर्णन से अथर्ववेद 'क्षत्रवेद' इस नाम से प्रसिद्ध है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಅವಿದ್ಯಮಾನವಾದ ಆಹೋ ಉತಾಹೋ ಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ವ್ಯವಧಾನ ರಹಿತವಾದ ತಿಙಂತವಿದೆಯೋ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "सूत्रार्थः - अविद्यमानपूर्वाभ्यां आहो उताहो इत्येताभ्यां युक्तम् अव्यवहितं तिङन्तम्‌ अनुदात्तं न भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुनः च अज्ञानम्‌ असत्‌ अर्थात्‌ अज्ञानं नास्ति इति अपि वक्तुं न शक्यते।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವು ಅಸತ್ ಎಂದರೆ ಅಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨. ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ಈ ಮಂತ್ರ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಮನಸ್ಸು ಶಿವಸಂಕಲ್ಪ ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "2. तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु इस मन्त्र अंश में किस प्रकार का मन शिवसङ्कल्प वाला हो?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र समाहारद्विगोः उदाहरणं पञ्चगवम्‌ इति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಾರ ದ್ವಿಗುವಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ - ಪಂಚಗವಮ್."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्माद्‌ आकाशे तदीयांशस्य आधिक्यवशाद्‌ आकाश इति व्यवहारः सिध्यति।", "tgt_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆ ಅಂಶದ ಅಧಿಕದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಕಾಶ ಎಂದು ವ್ಯವಹಾರವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ನಿಯಮ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं नियमसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुषु ब्राह्मणेषु सोमयागस्य विवृतिः दृश्यते।", "tgt_text": "ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮಯಾಗದ ವಿವೃತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः \"आदू गुणः\" इति सूत्रेण अकारस्य उकारस्य च स्थाने एकारे एकादेशे निष्पन्नस्य नीलोत्पलशब्दस्य एकदेशविकृतन्यायेन प्रातिपदिकत्वात्‌ \"परवल्लिङ्गं द्वन्द्वतत्पुरुषयोः\" इति सूत्रेण नपुंसके लिङ्गे वर्तमानात्‌ ततः सौ, सोरमि विभक्तिकार्य नीलोत्पलम्‌ इति रूपं सिद्धम्‌ ।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ \"ಆದ್ಗುಣಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಕಾರ ಮತ್ತು ಉಕಾರಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಏಕಾರದ ಏಕಾದೇಶವಾದಾಗ ನೀಲೋತ್ಪಲ ಶಬ್ದದ ಏಕದೇಶ ವಿಕೃತ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ \"ಪರವಲ್ಲಿಂಗಂ ದ್ವಂದ್ವತತ್ಪುರುಷಯೋಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಪುಂಸಕ ಲಿಂಗದ ವರ್ತಮಾನದಿಂದ ಆಗ ಸು ಇದರ ವಿಭಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀಲೋತ್ಪಲಮ್ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपूर्वम्‌ इत्यस्य अविद्यमानपूर्वम्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಅಪೂರ್ವಮ್ ಇದರ ಅರ್ಥ ಹಿಂದೆ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವುದು ಜಲವನ್ನು ವರ್ಷಿಸುತ್ತದೆಯೋ ದಾನಶೀಲ ಗರ್ಜನಕಾರಿ ಪರ್ಜನ್ಯ ವೃಷ್ಟಿಪಾತದಿಂದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಗರ್ಭಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जो जलवर्षक दानशील गर्जनकारी पर्जन्य वृष्टिपात द्वारा औषधियों को गर्भयुक्त करे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर यह कारण है कि स्फटिक समीप लोहित पुष्प का होना।", "tgt_text": "ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಲೇ ಸ್ಫಟಿಕದ ಸಮೀಪವೇ ಲೋಹಿತ ಪುಷ್ಪವು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಈ ಯಾಗವು ನಡೆಯುವುದು.", "tgt_text": "पञ्च दिनं यावत् अयं यागः प्रचलति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಾಧ್ಯಯನ - 345 ಅನ್ವಯ - ಮಿತ್ರಾವರುಣಾ ವಾಂ ತತ್ ಮಹಿತ್ವಂ ಸು ಈರ್ಮಾ ಅಹೋಽಭಿಃ ತಸ್ಥುಷೀಃ ದುದುಹೇ ಸ್ವಸರಸ್ಯ ವಿಶ್ವಾಃ ಧೇನಾಃ ಪಿನ್ವಥಃ ಅನು ವಾಮ್ ಏಕಃ ಪವಿಃ ಆವವರ್ತ.", "tgt_text": "२॥ वेदाध्ययन-३४५ ( पुस्तक-२ ) अन्वय - मित्रावरुणा वां तत्‌ महित्वं सु ईर्मा अहोऽभिः तस्थुषी: दुदुह्वे स्वसरस्य विश्वाः धेनाः पिन्वथः अनु वाम्‌ एकः पविः आववर्त।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಷ್ಟ್ಯಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಜಾಸ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "व्यष्ट्यभिप्रायेण अज्ञानमनेकमित्युक्तम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सृष्टिक्रम का वर्णन करने वाली निम्नोक्तगीतावचन यहाँ प्रासङिगक है - अन्नाद भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः।", "tgt_text": "सृष्टिक्रवर्णनकारिणी निम्नोक्तगीतावचनानि अत्र प्रासङ्गिकानि - अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- हिरण्यनिर्मिताः अनयोः रथस्य स्थूणाः लोहनिर्मिताः।", "tgt_text": "सरलार्थ - सोने से निर्मित इनके रथ की थुन लौह निर्मित है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तो कहते हैं कि यह तो सत्य है की औषधि आदि के माध्यम से दुःखों की निवृत्ति सम्भव होती है।", "tgt_text": "इदं तु सत्यं यद्‌ औषधादिना दुःखनिवृत्तिः सम्भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗೌಣಪ್ರತ್ಯಯವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದಿದೆ \"ನೈಷ ಸಿಂಹಃ ದೇವದತ್ತಃ\" ಹಾಗೆಯೇ \"ನಾಯಮಗ್ನಿರ್ಮಾಣವಕಃ\" ಎಂದು. ಹೇಗೆ ಗೌಣದಿಂದ ದೇಹಾದಿಸಂಘಾತದಿಂದ ಆತ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅಹಂ ಪ್ರತ್ಯಯವಿಷಯದಿಂದ ಆತ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದೂ ಕೂಡ.", "tgt_text": "गौण प्रत्यय विषय को जो जानता है वह “नेष सिंहः दैवदत्तः' तथा न “नायमग्निमाणवकः' इस प्रकार से मानता है तथा गौण देहादिसङ्घात आत्मा के द्वारा किया कर्म मुख्य रूप से अहं प्रत्यय युक्त आत्मा के द्वारा किया होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪. ಯೂನಸ್ತಿ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯಾವ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "4. यूनस्ति सूत्र से क्या विधान होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन युवन्‌ ति इति स्थितिः भवति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಯುವನ್ ತಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवमत्र पदान्वयः निपाताः आद्युदात्ताः इति।", "tgt_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ಇಲ್ಲಿ  ನಿಪಾತ್ತ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪದಾನ್ವಯವಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नरकादीनाम्‌ अनिष्टानां प्राप्तिं प्रति कारणं भवति।", "tgt_text": "ನರಕಾದಿಗಳು ಅನಿಷ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ಮತಿಬುದ್ಧಿಪೂಜಾರ್ಥದಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಯಾವ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ, ಅದರಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "सूत्रार्थ होता है- “'मतिबुद्धिपूजार्थो से विहित जो क्त प्रत्यय, उससे षष्ठयन्त सुबन्त का समास नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रत्येक वेदो के पृथक्‌ पृथक्‌ ब्राह्मण प्राप्त होते है।", "tgt_text": "प्रत्येकं वेदनां पृथक्‌ पृथक्‌ ब्राह्मणानि प्राप्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ “पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराणनवकेवलाः समानाधिकरणेन\" इस सूत्र से समानाधिकरणेन पद की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "अत्र \"पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराणनवकेवलाः समानाधिकरणेन\" इति सूत्रात्‌ समानाधिकरणेन इति पदम्‌ अनुवर्तते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्तृत्व तथा करणत्व के भेद सद्भाव से यह दो प्रकार की होती है।", "tgt_text": "कर्तृत्वकरणत्वाभ्यां भेदसद्भावात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह एक रूप के द्वारा व्यवस्थित नहीं होता है।", "tgt_text": "ಒಂದೇ ರೂಪದಿಂದ ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತಾತ್ಪರ್ಯವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वह कुटीचकादि होता है।", "tgt_text": "स च कुटीचकादिः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸಾಂತದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण समासान्तनिषेधो विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अलङकृत वर्णन में प्रकृति का तथा उसके व्यापारों का मानवीकरण होता है।", "tgt_text": "अलङ्कृतवर्णने प्रकृत्याः तथा तस्याः व्यापाराणां मानवीकरणं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्वपाणिनीयाः यहाँ पर आचार्योपसर्जनश्चाऽन्तेवासिनि इस सूत्र से पूर्वशब्द को अन्तोदात्त होने का विधान है।", "tgt_text": "ಪೂರ್ವಪಾಣಿನೀಯಾಃ ಇಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯೋಪಸರ್ಜನಶ್ಚಾಂತೇವಾಸಿನಿ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ವಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗುವ ವಿಧಾನವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह अधिकार सूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- अधिकारसूत्रमिदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ವ್ಯತಿರೇಕವು ಪ್ರಪಂಚವು ಅಲ್ಲ.", "tgt_text": "शब्दार्थव्यतिरिक्तः प्रपञ्चो नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನನದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಅವಧಾರಿತವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೃಢ ಮತಿಯು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मनन के द्वारा शास्त्र के द्वारा निर्धारित अर्थ में दृढ मति होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सावेकाचस्तृतीयादिर्विभक्तिः' यह सूत्र क्या विधान करता है?", "tgt_text": "ಸಾವೇಕಾಚಸ್ತೃತೀಯಾದಿರ್ವಿಭಕ್ತಿಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಏನನ್ನು ಆರಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಯಾವಾಗ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಜಾಗೃತ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆಯೋ ಆಗ ಅವನ ದಿವ್ಯ ಮನಸ್ಸು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ಒಬ್ಬ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗೆಯೇ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सरलार्थः - यदा कश्चित्‌ पुरुषः जागर्ति तदा तस्य दिव्यं मनः येन प्रकारेण दूरं गच्छति यदा स शेते तदा तदेव मनः तेनैव प्रकारेण आगच्छति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿರುಕ್ತಯುಗ - ನಿಘಂಟುಕಾಲದ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಿರುಕ್ತದ ಸಮಯವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निरुक्तयुगम्‌ - निघण्टुकाल के बाद निरुक्त का समय प्रारम्भ होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जन्तुओं के मोह का कारण क्या है अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः॥", "tgt_text": "ಜಂತುಗಳ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ? ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜಂತುಗಳು ಮುಗಿಬೀಳುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थः- आदिपुरुषात्‌ विराट्‌ उत्पन्नः, विराजः जीवात्मा उत्पन्नः अभवत्‌।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಆದಿಪುರುಷನಿಂದ ವಿರಾಟ್ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये मन्त्र उन्माद व्यक्तियों के प्रलाप के समान अर्थहीन हैं।", "tgt_text": "ಈ ಮಂತ್ರಗಳು ಹುಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಅರ್ಥರಹಿತವಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ब्रह्म एव सर्व प्रकाशयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂತರಿಕ್ಷದ ದೇವತೆಗಳು ಯಾವುವು?", "tgt_text": "अन्तरिक्ष के देव कौन है ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಂದ ’ವೋ ಅಶ್ವಾಃ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ \"ಏಙಃ ಪದಾಂತಾದತಿ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಓಕಾರ-ಅಕಾರಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವರೂಪ ಏಕಾದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ \"ಏಕಾದೇಶ ಉದಾತ್ತೇನೋದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಉಕಾರವು ಉದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. \"ಅನುದಾತ್ತಂ ಪದಮೇಕವರ್ಜಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ’ಶ್ವಾ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಆಕಾರವು ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः वो अश्वाः इति स्थिते एङः पदान्तादति इति सूत्रेण ओकार-अकारयोः स्थाने पूर्वरूपे 'एकादेश उदात्तेनोदात्तः' इति सूत्रेण वकारोत्तरः उकारः उदात्तः, 'अनुदात्तं पदमेकवर्जम्‌' इति सूत्रानुसारेण श्वा- इत्यत्र आकारः अनुदात्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सोमरसः एव सोमयागस्य प्रधानम्‌ आहुतिः।", "tgt_text": "सोमर रस ही सरोम याग की प्रधान आहुति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ जातेः पद और अनुपसर्जनात्‌ पद शार्ङ्गरवादि इसका विशेषण होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಜಾತೇಃ ಪದ ಮತ್ತು ಅನುಪಸರ್ಜನಾತ್ ಪದ ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಿ ಇದರ ವಿಶೇಷಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ರೀಶ್ಚ ತೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚ ಪತ್ನ್ಯೌ ಇದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಯಾರು ಮತ್ತು ಯಾರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ?", "tgt_text": "श्रीश्च ते लक्ष्मीश्च पत्न्यौ इसमें श्री कौन है और किसकी पत्नी है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विद्वत्संन्यास में सभी कर्मों का त्याग किया जाता है।", "tgt_text": "विद्वत्संन्यासे सर्वकर्माणि त्यज्यन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एव आदीनाम्‌ अन्तः इति सूत्रगतपदच्छेदः।", "tgt_text": "ಏವ ಆದೀನಾಮ್ ಅಂತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಾಗಿವೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕನಸಿನಂತೆ ಜಾಗೃತದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वप्नवत्‌ जाग्रत्यपि मन एव सर्व सृजति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हन्त इत्यनेन युक्तमनुदात्तं लोडन्तं विकल्पेन अनुदात्तं केन सूत्रेण भवति?", "tgt_text": "हन्त इससे युक्त अनुदात्त लोडन्त को विकल्प से अनुदात्त किस सूत्र से होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पूर्वपदार्थस्य च अप्राधान्यम्‌।", "tgt_text": "और पूर्वपदार्थ का अप्रधान्य है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“गोरतद्धितलुकि\" सूत्रार्थ-गो शब्द से तत्पुरुष से समासान्त टच्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "गोरतद्धितलुकि सूत्रार्थः - गोशब्दान्तात्‌ तत्पुरुषात्‌ समासान्तः टच्प्रत्ययो भवति"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ರಿತಾದಿಗಳ ಸುಬಂತವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "क्योंकि श्रित आदि सुबन्त्व नहीं है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(1.2.33) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ದೂರದಿಂದ ಕರೆಯಲು ಬಳಸುವ ಸಂಬೋಧನವಾಕ್ಯವು ಏಕಶ್ರುತಿಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "(१.२.३३) सूत्रार्थः - दूरात्‌ सम्बोधने वाक्यम्‌ एकश्रुति स्यात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से उसे गुहातीत जानना चाहिए।", "tgt_text": "एवं गुहाहितत्वं ज्ञेयम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस जल प्रलय के समय पर वे नौका में चढ़ गए।", "tgt_text": "ಆ ಜಲಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ದೋಣಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿದರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः सूत्रे नञ्‌ इत्यस्य प्रथमानिर्दिष्टत्वात्‌ तद्वोध्यस्य नेत्यस्य \" प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌ \" इत्यनेन उपसर्जनसंज्ञायाम्‌ \" उपसर्जनं पूर्वम्‌ \" इत्यनेन पूर्वनिपाते न ब्राह्मण सु इति भवति ।", "tgt_text": "इसके बाद सूत्र में नञ्‌ का प्रथमानिर्दित्व से उसके बोध्य का “प्रथमा निर्दिष्ट समास उपसर्जनम्‌'' इससे उपसर्जन संज्ञा होने पर “ उपसर्जनंपूर्वम्‌'' इससे पूर्वनिपाल में न ब्राह्मण सु होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸೋಮಲತೆಯ ರಸವೇ ಮುಖ್ಯ ಆಹುತಿದ್ರವ್ಯ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ यागे सोमलतायाः रस एव प्रधानम्‌ आहुतिद्रव्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಗಾತಾ ಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಔದುಂಬರದ ಶಾಖೆಯ ಪಾಠವನ್ನು ಓದುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "अग्निष्टोमयागे उद्गाता मण्डपे औदुम्बरस्य शाखाया उच्छ्रयणं करोति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आरणयकं केषां ग्रन्थानां परिशिष्टभागः?", "tgt_text": "आरण्यक किन ग्रन्थों का परिशिष्ट भाग हे?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾದರೆ ತದನಂತರ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಕ್ಷೋಪನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "चित्तं शुद्धं चेत्‌ ततः परम्‌ चित्तविक्षेपनाशाय उपासना कर्तव्या।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः तद्धितेष्वचामादेः इति सूत्रेण आदिवृद्धौ यस्येति च इति सूत्रेण अम्बष्ठशब्दस्य अन्त्यस्य अकारस्य लोपे च सति आम्बष्ट य इति रूपं भवति।", "tgt_text": "इसके बाद तद्धितेष्वचामादेः  इस सूत्र से आदि वृद्धि होने पर यस्येति च सूत्र से अम्बष्ठ शब्द के अन्त्य अकार का लोप होने पर आम्बष्ठ य रूप होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वकुलं ताडयति इत्यर्थः।", "tgt_text": "अपने कुल को पीटता है यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಂಧವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಧಕವೂ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "जो बद्ध ही नहीं है, तो उसको साधक की आवश्यक्ता भी नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण तत्पुरुषसमासो विधीयते ।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ತ್ರೀಕರ್ಮ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಯೋ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "स्त्रीकर्म विषय पर अथर्ववेद में जो कहा है उसे विस्तार से लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस व्याकरण कर्ताओं में विद्वानों में - इन्द्र, चन्द्र, काशकृत्स्न, आपिशलि, शाकटायन, पाणिनि, अमर, जैनेन्द्र, ये आठ बहुत ही प्रसिद्ध हैं।", "tgt_text": "ಆ ವ್ಯಾಕರಣ ಕರ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ  ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ - ಇಂದ್ರ,ಚಂದ್ರ,ಕಾಶಕೃತ್ಸ್ನ, ಆಪಿಶಲಿ, ಶಾಕಟಾಯನ, ಪಾಣಿನಿ, ಅಮರ, ಜನಿನೇಂದ್ರ, ಈ ಎಂಟು ಜನರು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತತ್ವಮಸ್ಯಾದಿ ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "तत्त्वमसि आदि महावाक्य साक्षात्‌ एक्य का प्रतिपादन नहीं करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ನಂತರ ದೇವಾದಿಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಾಣಭೂತ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾದರು.", "tgt_text": "उसके बाद सभी देवादिय प्राणियों का प्राणभूत एक प्रजापति उत्पन्न हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ \"ಯಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ಜನಪದೆ ಅಥರ್ವ ಶಾಂತಿ ಪಾರಗಾಃ\"।", "tgt_text": "वैसे हि- “भयस्य राज्ञो जनपदे ह्यर्वाशान्तिपारगाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अह सरुद्रेभिर्वसुभिङ्क इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।", "tgt_text": "अहं रुद्रेभिर्वसुभि... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन्द्र शब्द किस धातु से निष्पन्न है ?", "tgt_text": "इन्द्रशब्दः कस्माद्‌ धातोः निष्पन्नः ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮುಂದಿನ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಿಷಯವೇ ಅನುವರ್ತಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "आगे के पाठ में भी इन ही विषयों का अनुसरण किया जाएगा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस कारण वे अनुदित होमी कहलाते हैं।", "tgt_text": "तत्कारणात्‌ ते अनुदितहोमिनः इत्युच्यन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र कृतस्य कर्मणः धर्माधर्मौ न भवतः।", "tgt_text": "वहाँ पर किए गये कर्मों के धर्म तथा अधर्म नहीं होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "न केवलम्‌ एवंभूताः अपि तु ते क्रोधिनः सम्मुखे न नमन्ति ।", "tgt_text": "केवल इसी प्रकार ही नही अपितु वे क्रोधि के सामने भी नही झुकते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯತಃ , ಅನಾವಃ ಇದು ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಪದಚ್ಛೇದಗಳು .", "tgt_text": "यतः, अनावः इति सूत्रगतपदच्छेदः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनुष्य ग्रहण प्राणिमात्र का उपलक्षक है।", "tgt_text": "ಮನುಷ್ಯ ಗ್ರಹಣ ಪ್ರಾಣಿಮಾತ್ರದ ಉಪಲಕ್ಷಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वार्तिक अर्थ का समन्वय - गार्ग्यस्य यहाँ पर गार्ग्यस्य यह स्यान्त पद है, उससे यहाँ ग्य - इस उपोत्तम अकार का और स्य - यहाँ अकार का प्रकृत वार्तिक से उदात्त स्वर का विधान है।", "tgt_text": "ವಾರ್ತಿಕಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ’ಗಾರ್ಗ್ಯಸ್ಯ’ ಎಂಬುದು ಸ್ಯಾಂತಪದವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ’ಗ್ಯ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ ಉಪೋತ್ತಮವಾದಂತಹ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ’ಸ್ಯ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಂತಿಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಸೂಕ್ತವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डलान्तर्गतं हिरण्यगर्भसूक्तं तेषु प्रामुख्यं भजते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನುಷ್ಥಾನಗಳ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದ ದ್ರವ್ಯಗಳ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಶಂಸೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनुष्ठान के और हवनीय द्रव्यों के देवताओं की बहुत प्रशसा से ब्राह्मणों के शरीर में वृद्धि हुई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अज्ञानस्य विनाशं कृत्वा अमरत्वस्य प्राप्तिरेव आध्यात्मिकं वसु अस्ति।", "tgt_text": "ಅಜ್ಞಾನದ ವಿನಾಶವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅಮರತ್ವದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಧನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतेषां त्रयाणां सवनानां नाम यथाक्रमं हि प्रातःसवनम्‌, माध्यन्दिनसवनं, तृतीयसवनं चेति।", "tgt_text": "ಈ ಸವನಗಳ ಹೆಸರು ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ, ಪ್ರಾತಃಸವನ, ಮಾಧ್ಯಂದಿನ ಸವನ ಮತ್ತು ಸಾಯಂ ಸವನ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾ ಪೂರ್ವಃ ದ್ವಿಗುಃ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण संख्यापूर्वस्य तत्पुरुषस्य द्विगुसंज्ञा विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यब तक गुरु की कृपा नहीं होती है।", "tgt_text": "यावत्पर्यन्तं गुरोः कृपा न भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वर्धमानम्‌ - वृध्‌ -धातु से शानच्य्रत्यय करने पर द्वितीया एकवचन में वर्धमानम्‌ यह रूप बनता है।", "tgt_text": "ವರ್ಧಮಾನಮ್ - ವೃಧ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ದ್ವಿತೀಯ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ವರ್ಧಮಾನಮ್ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "11.चित्त का मल क्या होता है तथा चित्त के मल को किस प्रकार से जाना जा सकता है?", "tgt_text": "११. चित्तमलः कः। चित्तमलः कथं ज्ञायते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವರು ಆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಾದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ಪುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वहाँ पर विशाल स्वर्गलोक का भोग करके फिर पुण्यक्षीण होने पर मृत्यु लोक में आ जाते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महाभारतस्य मोक्षपर्वानुसारेण निघण्टोः कर्ता यास्को नासीत्‌।", "tgt_text": "ಮಹಾಭಾರತದ ಮೋಕ್ಷಪರ್ವದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಿಘಂಟುವಿನ ಕರ್ತೃವು ಯಾಸ್ಕರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ सूक्त के चार भेद किये, ऋषि सूक्त, देवता सूक्त, छन्द सूक्त, अर्थ सूक्त।", "tgt_text": "ಸೂಕ್ತವು ಚತುರ್ವಿಧ. ಋಷಿಸೂಕ್ತ, ದೇವತಾ ಸೂಕ್ತ, ಛಂದಃ ಸೂಕ್ತ, ಅರ್ಥಸೂಕ್ತ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇನ್ನೊಂದು - ಅವಿಹಿತವಾದ ಅಪ್ರತಿಷಿದ್ಧವಾದ ಕರ್ಮವು ಆ ಕಾಲದ ಫಲವು ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧವಾದರೂ ಆ ಕಾಲದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "लेकिन कहीं पर अन्य अविहितम प्रतिषिद्ध कर्म तत्कालफलवाले तथा शापसस्त्र प्रेरितप्रतिषिद्ध तत्काल फलवाले नहीं होते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಉಪಪದ ಸಮಾಸದ \"ಉಪಪದಮತಿಂಙ್\" ಇದರಿಂದ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसके बाद उपपद समास “'उपपदमतिङ्'' से किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“उतत्वः पश्यन्‌ न ददर्श वाचं, जायेव पत्ये उषती सुवासा, द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया'' इस प्रकार अनेक वाक्य वेदों में है।", "tgt_text": "\"उतत्वः पश्यन्‌ न ददर्श वाचं, जायेव पत्ये उषती सुवासा\", \"द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया\" इत्यादीनि अनेकानि वाक्यानि वेदेषु सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕುತ್ಸಿತಾನಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಕುತ್ಸ್ಯಮಾನ ಎಂದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कुत्सित का अर्थ कुत्स्यमान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद के बहुत से विषयों पर यहाँ दुबारा आलोचना की है।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ತುಂಬಾ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಯೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पती यह आमन्त्रित पद है।", "tgt_text": "ततः पती इति आमन्त्रितं पदं वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तव व्रते कर्मणि ओषधीः ओषधयः विश्वरूपाः नानारूपाः भवन्ति ।", "tgt_text": "ನಿನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಔಷಧಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवंविधानाम्‌ आचार्याणाम्‌ अत्र त्रयो गणाः समुपलब्धा भवन्ति- (१) माण्डुकेयगणः, (२) शाङ्खायनगणः, (३) आश्वलायणगणः चेति।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಆಚಾರ್ಯರ ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ - (೧) ಮಾಂಡೂಕೇಯ ಗಣ, (೨) ಶಾಂಖಾಯನ ಗಣ, ಮತ್ತು (೩) ಆಶ್ವಲಾಯನ ಗಣ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಯಾವಾಗ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನು ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನು ಜಲದಿಂದ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಯೋ, ಆಗ ವಾಯುವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಔಷಧಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಬೀಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೋಕಕ್ಕಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿ (ಕಲ್ಯಾಣ ಪ್ರದಾನವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ) ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सरलार्थ - जब पर्जन्यदेव पृथिवी को जल से सिचता है, तब वायु शीघ्र बहती है, बिजली गिरती है, ओषधी उत्पन्न होती है, आकाश टपकने लगता है, सम्पूर्णलोक के लिए पृथिवी (कल्याण प्रदान करने में) समर्थ होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈಷದನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್ ಈ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ईषदन्यतरस्याम्‌ इति सूत्रात्‌ अन्यतरस्याम्‌ इति पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೦. ಶಶ್ವದ್ದ ಝಷ.... ಈ ಮಂತ್ರದ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಶಶ್ವತ್ ಶಬ್ದ ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇದೆ?", "tgt_text": "10. शश्वद्ध झष... इस मन्त्र के अंश में शश्वच्छब्द किस प्रकार का है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "' वेदों की रक्षा के लिए व्याकरण का अध्ययन करने चाहिए।", "tgt_text": "ವೇದಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವ್ಯಾಕರಣದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ಯಾವ ಯಾವ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?", "tgt_text": "तैत्तरीय आरण्यक के कौन-कौन से अध्याय तैत्तिरिय उपनिषद्‌ कहलाते हैं?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತತ್ಪುರುಷದ ದ್ವಿಗುಸಂಜ್ಞೆಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವು \"ಸಂಖ್ಯಾಪೂರ್ವೋ ದ್ವಿಗುಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರ, ದ್ವಿಗುಸಂಜ್ಞೆಯು ಇರುವಾಗ ಏಕವದ್ಭಾವ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರದ \"ದ್ವಿಗುರೇಕವಚನಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರ ,\"ಸ ನಪುಂಸಕಮ್\" ಎಂಬ ಎರಡು ನಪುಂಸಕ ವಿಧಾಯಕಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "यहाँ संख्यापूर्व का तत्पुरुष का द्विगुविधायक ““संख्यापूर्वोद्विगुः” सूत्र, द्विगुसंख्या होने पर एक वह भाव विधायक का “द्विगुरेकवचनम्‌ सूत्र, “ स नपुंसकम्‌\" यह द्विगु का और नपुंसकत्वविधायक सूत्र की व्याख्या की गई है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "3 मनः इन्द्रियं भवति इति पूर्वपक्षिमतम्‌ उपस्थापयत।", "tgt_text": "೩. ಮನವು ಇಂದ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪಕ್ಷ ಮತವನ್ನು ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರು ವೇದಾಂತಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮೈಕ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "इसलिए सभी वेदान्तों का ब्रह्म एक्य में ही तात्पर्य होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुकरण मन्त्र अथवा उपांशु प्रयोग जप है।", "tgt_text": "अनुकरणमन्त्रः उपांशुप्रयोगो वा जपः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವರುಣ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಲಾಸ (ಕ್ಷಯಾದಿಗಳು) ರೋಗಗಳು (೬/೧೪), ಗಂಡಮಾಲಾ (೬/೮೩), ಯಕ್ಷ್ಮಾ(೬/೮೫)  ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "बलास(क्षय आदि) रोग (६/१४), गण्डमाला (६/८३) , यक्ष्मा (६/८५) आदि रोगों को दूर करने के लिए वरुण नाम की औषधि सेवन का उपयोग प्राप्त होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "संहिता में स्तुति प्रधान है, ब्राह्मण ग्रन्थ में उसके विधानों की ही प्रधानता है।", "tgt_text": "संहितायां स्तुतीनां प्राधान्यम्‌ अस्ति, ब्राह्मणग्रन्थे तद्विधीनाम्‌ एव प्राधान्यम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कल्पस्य व्युत्पत्तिलभ्यः अर्थः कः।", "tgt_text": "कल्प की व्युत्पत्ति प्राप्त अर्थ क्या है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीवब्रह्मैक्यप्रमेयगताज्ञाननिवृत्तिः ब्रह्मणा सह आत्मन ऐक्यविषयकाज्ञानस्य निवृत्तिः तथा स्वस्वरूपानन्दावाप्तिश्च।", "tgt_text": "ಜೀವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯಪ್ರಮೇಯಗತಾಜ್ಞಾನನಿವೃತ್ತಿಯು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಆತ್ಮದ ಐಕ್ಯವಿಷಯಕವಾದ ಜ್ಞಾನದ ನಿವೃತ್ತಿಯು ಹಾಗೇಯೇ ಸ್ವಸ್ವರೂಪಾನಂದದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आहिताग्नि शब्द का अर्थ जिसने गार्ह पत्याग्नि को प्रतिष्ठित किया है।", "tgt_text": "आहिताग्निशब्दस्य अर्थो हि येन गार्हपत्याग्निः प्रतिष्ठितो वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಜ್ಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अत्र अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और “'तस्यलोपः'' सूत्र से उसका लोप होता है।", "tgt_text": "तस्य लोपः इति सूत्रेण च तस्य लोपः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से पुष्प में रक्तिमा भी होती है।", "tgt_text": "एवञ्च पुष्पे रक्तिमा अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಉತ್ಪನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ ಆದರು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಅವನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸತ್ತಾದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಅವನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "परमात्मनः सर्वे उत्पद्यन्ते तस्मात्‌ हिरण्यगर्भः आत्मनां दाता, किञ्च बलस्य अपि दाता स एव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಉದ್ ಈ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕದ ಅನುದಾತ್ತವು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत: उद्‌ इस गतिसंज्ञक को अनुदात्त होता है प्रकृतसूत्र से।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪುಂವತ್ ಎಂಬುದು ವತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತವಾದ ಅವ್ಯಯ, ಕರ್ಮಧಾರಯಜಾತೀಯದೇಶೀಯೇಷು ಇದು ಸಪ್ತಮೀ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पुंवत्‌ इति वतिप्रत्ययान्तम्‌ अव्ययम्‌, कर्मधारयजातीयदेशीयेषु इति च सप्तमीबहुवचनान्तं पदम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ननु किं नाम पञ्चीकरणमिति चेदुच्यते -पञ्चीकरणं नाम एका प्रक्रिया।", "tgt_text": "ಮತ್ತೆ ಪಂಚೀಕರಣ ಎಂದರೆ - ಪಂಚೀಕರಣವೆಂದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मण ग्रन्थों के महत्त्व का वर्णन कीजिए।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮಹತ್ವಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस के द्वारा कतरक॑ठः और कतरकठः: ये दोनों रूप प्राप्त होते है।", "tgt_text": "तेन कतरकठः इति, कतरकठः इति च रूपद्वयं प्राप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಹಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "महाभाष्ये ऋग्वेदस्य एकविंशतिः शाखाः निर्दिष्टाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्मा तो चेतन होता है इसलिए जडत्वधर्मविशिष्ट प्राणमयकोश आत्मा नहीं होती है।", "tgt_text": "ಆತ್ಮವು ಚೇತನವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಜಡತ್ವ ಧರ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟವು ಪ್ರಾಣಮಯಕೋಶ ಆತ್ಮವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಕ್ಯಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯದ ನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಮೀಮಾಂಸಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಷಡ್ ವಿಧ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಗ್ರಾಹಕ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वाक्यानां तात्पर्यनिर्णयाय मीमांसाशास्त्रे षड्विधतात्पर्यग्राहकलिङ्गानि उपयुज्यन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्वादशदिवसेभ्यः अधिकदिवसाः यस्मिन्‌ यागे अपेक्षिताः, तस्य यागस्य किं नाम?", "tgt_text": "बारह दिनों से अधिक दिन जिस याग में अपेक्षित हैं, उस याग का क्या नाम है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सः सर्वत्र पराजयम्‌ अनुभवन्‌ अन्ते एतां शिक्षां लब्धवान्‌ यत्‌ द्यूतम्‌ अकल्याणकरं वित्तच्छेदि व्यसनं च ।", "tgt_text": "वह सभी जगह पराजय को अनुभव करके अन्त में इस शिक्षा प्राप्त किया की जुआ अकल्याणकारी और धन को हरने वाला है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वास्तविकतया वर्गेषु ऋचां संख्या सुनिश्चिता नास्ति।", "tgt_text": "वास्तविकता से वर्गो में ऋचाओं की संख्या निश्चित नहीं है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕೆಲಸದ ಸಾಧನಗಳು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು.", "tgt_text": "कर्मों को साधने वाली इन्द्रियाँ कर्मेन्द्रियाँ कहलाती हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಠಕ ಜನರು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.", "tgt_text": "पुराणों में काठक लोग मध्य प्रदेशीय नाम से अथवा माध्यम नाम से विख्यात थे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पैप्लाद संहिता की एक प्रतिलिपि शारदा लिपि में कश्मीर में उपलब्ध होती है।", "tgt_text": "पिप्पलादसंहितायाः एका प्रतिलिपिः शारदालिप्यां कश्मीरे उपलब्धा अभवत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೧.೫.೭) ತತ್ವಮಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾಃ ಅಸಂಗತಿಃ ತತ್ವಮಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "11.5.7) तत्त्वमसीत्यत्र जहल्लक्षणायाः असङ्गतिः तत्त्वमसीत्यत्र जहल्लक्षणा न सङ्गच्छते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपनिषद्‌ अतिसरलशैल्यां तत्त्वं ग्राहयन्ति।", "tgt_text": "ಉಪನಿಷತ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸರಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैस मिट्टी के सकोरे आदि का ज्ञान होने पर भी उसको उपादानभूत मिटटी का भी भान होता है।", "tgt_text": "यथा वा मृन्मयगजादिज्ञाने सति तदुपादानभूताया मृत्तिकाया ज्ञानं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण -इस सूत्र का तद्वित अर्थ विषय में पञ्चकलापः उत्तरपद परे पञ्चगवधनः, और समाहार में वाच्य होने पर पञ्चगवम्‌ उदाहरण बना।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಸೂತ್ರದ ತದ್ಧಿತಾರ್ಥ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಂಚಕಲಾಪಃ ಎಂದು ಇದೆ, ಉತ್ತರಪದದಲ್ಲಿ ಪರತಃ ಪಂಚಕಗವದನಃ ಎಂದು ಇದೆ, ಸಮಾಹಾರೇ ಚ ವಾಚ್ಯೇ ಎಂದಾದಾಗ ಪಂಚಗವಮ್ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ इन्द्र ने वृत्र पर कैसे विजय प्राप्त की यह भी बताया।", "tgt_text": "तत्र कथम्‌ इन्द्रः वृत्रं जीतवान्‌ इत्यपि उक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪದಗಳ ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಅರ್ಥದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "पदानां पृथक्‌ पृथक्‌ अर्थस्य उपस्थितिः न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜ್ಞಿತ್ಯಾದಿರ್ನಿತ್ಯಮ್ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿರಿ .", "tgt_text": "ज्नित्यादिर्नित्यम्‌ इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "साम में प्रतिष्ठित है।", "tgt_text": "सामानि प्रतिष्ठितानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वो विराट के अतिरिक्त मनुष्यादि रूप में बना।", "tgt_text": "ಆ ವಿರಾಟ್ ಅತಿರಿಕ್ತ ಮನುಷ್ಯಾದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆದವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदा समाजे भोगविलासानां शक्तिः वर्धिता भवति तदा द्युतकार्यम्‌ अपि वर्धते।", "tgt_text": "ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸುಖವಿಲಾಸಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ದ್ಯೂತವು ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च त्रिलोकस्य सर्वाः देवताः अग्नेः नानाभिव्यक्तिमात्रम्‌ इति स्वीकृत्य अग्निः एक एव देवः इति निरूपयता यास्केन ऋग्वेदीयमन्त्रः उद्धृतः- 'तमू अकृण्वन्‌ त्रेधा भुवे' इति (१०.८८.१०)।", "tgt_text": "त्रिलोक के सभी देवता अग्नि के नाना अभिव्यक्ति मात्र है ऐसा मान के अग्नि एक ही देव है इसके निरूपण के लिए यास्क ने ऋग्वेदीय मन्त्र उद्घृत किया - “तमू अकृण्वन्‌ त्रेधा भुव' इति (10.88.10)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्तो नाम उपनिषद्‌।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತ ಎಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वक्तीति विग्रहे \"कृत्यल्युटो बहुलम्‌\" इत्यनेन बाहुलकात्‌ कर्तरि ल्युटि नपुंसकत्वे वचनम्‌ इति निष्पन्नम्‌ ।", "tgt_text": "ವಕ್ತಿ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \"ಕೃತ್ಯಲ್ಯುಟೋ ಬಹುಲಮ್\" ಇದರಿಂದ ಬಾಹುಲಕದಿಂದ ಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಟ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ನಪುಂಸಕದಲ್ಲಿ ದೇಕವಚನವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಥವಾ ಸ್ವೃ (ಶಬ್ದೋಪನಾಪಯೋಃ) ಇದರಿಂದ ಣ್ಯತ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ವರ್ಯಮ್ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अथवा स्वृ (शब्दोपनापयोः) इससे ण्यत करने पर स्वर्यम्‌ यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदों में अथर्ववेद ने वेदान्त के समान स्थान का अधिकार किया है।", "tgt_text": "ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವವೇದವು ವೇದಾಂತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ युच्छति इत्यत्र अन्तिमस्य अचः इकारस्य उदात्तत्वं सिद्ध्यति।", "tgt_text": "ಇದರ ಅರ್ಥ - ಯುಚ್ಛತಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ಇಕಾರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಅದರ ಸ್ಥಿತಿ ಆಗುತ್ತದೆಂದು ದೃಢವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ब्रह्म में ही उसकी स्थिति होती है, इस प्रकार से दृढ अवबोध उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- कुश-इति शब्दे अज्द्वयं वर्तते।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಕುಶ - ಈ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಚ್ ಗಳಿವೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण श्रेणिकृताः इत्यत्र समासे सत्यपि श्रेणिशब्दः प्रकृतिस्वरः भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಶ್ರೇಣಿಕೃತಾಃ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವಿದ್ದರೂ ಶ್ರೇಣಿ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೈದಿಕಯಾಗವು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿಕೃತಿ ಎಂದು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वैदिक याग प्रकृति और विकृति के भेद से दो प्रकार के हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಣಿನೀಯಾಃ ಎಂಬ ಆಚಾರ್ಯೋಪಸರ್ಜನಾಂತೇವಾಸಿವಾಚಕವಾದ ಉತ್ತರಪದವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार पाणिनी यह आचार्य उपसर्जन वेदाध्ययन-३४५ ( पुस्तक-१ ) अन्तेवासीवाचि उत्तरपद को होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ .", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे द्वे पदे स्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पादेषु इत्यस्मिन्नर्थे पादशब्दस्य पदादेशे पत्सु इति जाते सप्तम्यर्थे तसिल्प्रत्यये विभक्तिलोपाभावे पत्सुतः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "पादेषु इस अर्थ में पाद शब्द को पद आदेश होने पर पत्सु यह हुआ इसके होने पर सप्तमी अर्थ में तसिल्प्रत्यय करने पर विभक्तिलोप अभाव में पत्सुतः यह रूप हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಹಾಮುತ್ರಫಲಭೋಗವಿರಾಗವು ಇಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯಪದಾರ್ಥವು.", "tgt_text": "इहामुत्रफलभोगविराग यहाँ पर वैराग्य पद का अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आरण्यक विज्ञान के विशिष्ट ज्ञान का अथवा अध्यात्म ज्ञान का बोधक ग्रन्थ है यह भी इससे ही जाना जाता है।", "tgt_text": "ಆರಣ್ಯಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಬೋಧಕ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ ಇದು ಇದರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಮ್ ಈ ಪಾದಪೂರಣ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿಪಾತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कम्‌ यह पादपूरण अर्थ में निपात है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस पाठ से हम दस सूत्र पढ़ेगें।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ पाठे दश सूत्राणि वयं पठामः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವಾಗ ಬಾಲನಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಗಳೋ ಪ್ರತಿಕೂಲಗಳೋ ಆಘಾತವಾದಾಗ ಆಗಲೂ ಸಹ ಅವನು ವಿಚಲಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅದರ ತಿತಿಕ್ಷಾ |", "tgt_text": "यदा बाले अनुकूलाः प्रतिकूला वा आघाता भवन्ति तदापि स न विचलितो भवति। इयं तस्य तितिक्षा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवञ्च तत्र पदान्वयः भवति- अभिवर्जम्‌ उपसर्गाः च आदिः उदात्तः इति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಪದಾನ್ವಯವಿರುತ್ತದೆ - ಅಭಿವರ್ಜಮ್ ಉಪಸರ್ಗಾಃ ಮತ್ತು ಆದಿ ಉದಾತ್ತಃ ಎಂದು ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ईदृश्या परीक्षया किम्‌ अवधारयेत्‌।", "tgt_text": "इस प्रकार को परीक्षा के द्वारा क्या धारण करना चाहिए?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "5 “तत्त्वमसि” इस महावाक्य में तत्पद का लक्ष्यार्थ तथा वाच्यार्थ लिखिए।", "tgt_text": "५. “तत्त्वमसि” इति महावाक्ये तत्पदस्य लक्ष्यार्थं वाच्यार्थ च लिखत?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(महाभा० १।२६५) मन्त्रब्राह्मणात्मकस्य वेदस्य यस्मिन्‌ अंशे प्राणविद्यायाः प्रतीकोपासनायाश्च विषये वर्णनमस्ति स एव अंशः आरण्यकमिति कथ्यते।", "tgt_text": "(ಮಹಾಭಾರತ ೧/೨೬೫) ಮಂತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಣಾತ್ಮಕದ ವೇದ ಯಾವ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರತೀಕ ಮತ್ತು ಉಪಾಸನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಅದೇ ಅಂಶ ಆರಣ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"कर्तरि करणे च\" विद्यमानं तृतीयान्तं सुबन्तं कृदन्तेन सह बहुलं तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति>", "tgt_text": "\"ಕರ್ತರಿ ಕರಣೇ ಚ\"ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗುವ ತೃತೀಯಾಂತ ಸುಬಂತವು ಕೃದಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಬಹುಲ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸಸಂಜ್ಞಾವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऐक्यज्ञानेन मोक्षः सिध्यति। संसारस्य आत्यन्तिकनिवृत्तिः भवति।", "tgt_text": "ಐಕ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸಾರದ ಆತ್ಯಂತಿಕನಿವೃತ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्नि किसके द्वारा स्तुति करने के योग्य है?", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿ ಯಾರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದಾನೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तावद्‌ अज्ञानावरणनाशो न भवति।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಜ್ಞಾನಾವರಣದ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರೋಗಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಪ್ರದ ರಾಕ್ಷಸರು ಭೂತ ಪಿಶಾಚಿಗಳ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಆಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "रोगाणाम्‌ उत्पत्तिः अनेककष्टप्रदानां रक्षोभूतपिशाचादीनां उपद्रवेणैव भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकस्मिन्नपि जन्मनि बाल्यकौमाराद्यवस्थासु अपि शरीरं भिन्नत्वेन ज्ञायते।", "tgt_text": "ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯ ಕೌಮಾರ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಶರೀರವು ಭಿನ್ನ ರೂಪದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न हि गौणसिंहाग्निभ्यां कृतं कर्म मुख्यसिंहाग्निभ्यां कृतं स्यात्‌।", "tgt_text": "ಗೌಣಸಿಂಗಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವಲ್ಲದೆ ಮುಖ್ಯಸಿಂಹಾಗ್ನಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದರಬಹುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जाने की प्रवृत्ति ही रुक जाती है।", "tgt_text": "गमनप्रवृत्तरिेव अपाकृता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे सूत्र का अर्थ आता है अनुदात्त पद आदि के परे उदात्त के साथ एकादेश विकल्प से स्वरित होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ  ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ಅನುದ್ದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾದ ಪದಾದಿಯು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ಉದಾತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಆಗುವ ಏಕಾದೇಶವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१. ऋग्वेदस्य महावाक्यं किम्‌?", "tgt_text": "1 कऋग्वेद का महावाक्य कौन-सा है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रत्यक्षप्रमाणेन गृहीतुं न शक्यते।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर इसका क्या अर्थ है कुछ लोग कहते हैं कि जो लोग नित्य कर्म नहीं करते हैं तो उनको प्रत्यवाय दोष लगता है।", "tgt_text": "तत्र कोऽस्यार्थः। केचिदाहुः यत्‌ नित्यानि न कृतानि चेत्‌ प्रत्ययवायः दोषः पापं जायते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बोधकं च प्रमाणम्‌।", "tgt_text": "बोधक प्रमाण होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदस्य लक्षणविषये इतः पूर्वं वयम्‌ आलोचनां कृतवन्तः।", "tgt_text": "ಈ ಮೊದಲು ನಾವು ವೇದದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೇವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಓದಲಾಗಿದೆ ಅಜ್ಮಧ್ಯಸ್ಥಡಕಾರವನ್ನು ಳಕಾರ ಬಹ್ವೃಚಾದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.", "tgt_text": "और भी पढ़ा गया है अज्मध्यस्थडकार को ळकार बह्वृचा में जानना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರೋತ್ರ ಆದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಶಬ್ದ ಆದಿಗಳ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "श्रोत्रादीन्द्रियाः स्वस्वविषयान्‌ शब्दादीन्‌ गृह्णन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು ಪಾಪಕ್ಷಯಸಾಧನಗಳು ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ಕರ್ಮಗಳು.", "tgt_text": "प्रायश्चित्तानि पापक्षयसाधनानि चान्द्रायणादीनि कर्माणि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. हंसि- हन्‌-धातु से लट्‌ मध्यमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "६. हंसि - हन्‌ - धातोः लटि मध्यमपुरुषैकवचने।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अति = पार करके, अधिकं वा, अतिष्ठत्‌ = अवस्थित है।", "tgt_text": "ಅತಿ - ಪಾರು ಮಾಡಿ, ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ಅತಿಷ್ಠತ್ - ಅವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಗುವುದು ಐಹಿಕವು.", "tgt_text": "इहलोके भव ऐहिकः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रमिदम्‌ एकपदात्मकम्‌।", "tgt_text": "यह सूत्र एकपदात्मक (एक पद वाला) है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा तद्धिते परे आदिवृद्धये सूत्रं प्रवृत्तम्‌ ।", "tgt_text": "ಆಗ ತದ್ಧಿತದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆದಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರವು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಷ್ಟಿ ವಿಶೇಷವು ಮತ್ತು ಸಮಷ್ಟಿ ಸಾಮಾನ್ಯ", "tgt_text": "व्यष्टिः विशेषः, समष्टिः सामान्यञ्च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"युष्मदस्मदोर्ङसि' इत्यनेन।", "tgt_text": "ಯುಷ್ಮದಸ್ಮದೋರ್ಙಸಿ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कोशों में जीव किस प्रकार से तन्मय होता है?", "tgt_text": "ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಾಗಿ ತನ್ಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ-ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾವೆಗಳಿಂದ ವಸ್ತುಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು.", "tgt_text": "वैसे ही कहते है - लक्षण और प्रमाण से वस्तु की सिद्धि होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಬಂಧದ ತೃತೀಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವು ಇದೆ.", "tgt_text": "इसलिए सम्बन्ध का तृतीय स्थान में उल्लेख किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "35. निश्चयात्मिका अन्तःकरणवृत्ति कौन-सी है?", "tgt_text": "३५. निश्चयात्मिका अन्तःकरणवृत्तिः का ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दाशुषे इसकी प्रकृति और प्रत्यय लिखो।", "tgt_text": "ದಾಶುಷೇ ಇದರ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತ್ಯಯಃ (೧/೧) ಈ ಅಧಿಕಾರವು ಪರಶ್ಚ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ತದ್ಧಿತಾಃ ಈ ಅಧಿಕಾರವು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದೆ.", "tgt_text": "प्रत्ययः (१/१) इति अधिकारः परश्च इति अधिकारः तद्धिताः इति अधिकारः च अत्र आगच्छति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वह वेद ऋक, यजु, साम, और अथर्व के भेद से चार प्रकार का है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಆ ವೇದವು ಋಕ್, ಯಜು, ಸಾಮ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವ ಎಂಬ ಭೇದಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಹಂ ಸುವೆ ಪಿತರಮಸ್ಯ... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "अहं सुवे पितरमस्य... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः सूत्रस्यास्यार्थस्तावत्‌ - \" पापशब्दः अणकशब्दश्च कुत्स्यमानैः समानाधिकरणैः सुबन्तैः सह समस्यते, स च तत्पुरुषसंज्ञको भवति \" इति ।", "tgt_text": "अतः इस सूत्र का अर्थ होता है-'“पापशब्द और अणकशब्द को कुत्स्थमान समानाधिकरण सुबन्त के साथ समास होता है, और वह तत्पुरुषसंज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आरण्यकोपनिषदोः कः भेदः?", "tgt_text": "आरण्यक और उपनिषद्‌ में क्या भेद है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ स्त्रीप्रत्यय प्रकरण के आदि में ही वर्णित जो आठ प्रत्यय हैं उनमें ङीप्‌ प्रत्यय भी प्रमुख है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಯ ಪ್ರಕರಣದ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವರ್ಣಿಸಿರುವ ಯಾವ ಎಂಟು ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿವೆಯೋ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुखेन उपायनं यस्य सः सूपायनः।", "tgt_text": "सुख से उपाय है जिसका वह सूपायनः कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बृहद्देवताग्रन्थे दृश्यते- इहाग्निभूतस्तु ऋषिभिर्लोके स्तुतिभिरीडितः।", "tgt_text": "बृहद्देवता ग्रन्थ में देखें तो - इहाग्निभूतस्तु ऋषिभिर्लोके स्तुतिभिरीडितः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अव्ययीभाव समास की “ अव्ययीभावश्च'' सूत्र से अव्यय संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ \"ಅವ್ಯಯೀಭಾವಶ್ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವ್ಯಯ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದಿತಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತುಂಡರಿಸಲಾಗದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ದಿತಿಯನ್ನು ವಿಭಜಿತ ಜನರನ್ನು ನೋಡುವಿರಿ.", "tgt_text": "इसलिये अदिति अखण्डनीय भूमि को और दिति खण्डित प्रजादि को देखो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वितीया ऋक्‌ जागती, शिष्टं त्रैष्ठुभम्‌।", "tgt_text": "ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಋಕ್ ಜಗತೀ, ಶಿಷ್ಟ ತ್ರೇಷ್ಟುಭ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतादृशम्‌ अज्ञानं तावत्‌ तिष्ठति यावत्‌ स्वरूपज्ञानं भवति।", "tgt_text": "इस प्रकार का अज्ञान तब तक रुकता है जब तक स्वरूज्ञान होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "12.14 ) सुषुप्ति में जगद भान का अभाव जाग्रत काल में स्थूल प्रपञ्च होता है।", "tgt_text": "१७.१४) सुषुप्तौ जगद्भानाभावः जाग्रत्काले स्थूलप्रपञ्चः अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वर प्रकरण में प्रकृति प्रत्ययों के स्वर विषय में चर्चा की गई है।", "tgt_text": "ಸ್ವರಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಸ್ವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र एकश्रुतिः इति पदे विग्रहः कः ?", "tgt_text": "’ಏಕಶ್ರುತಿ’ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ವಿಗ್ರಹ ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೧.೩) ಸಾಧನೆಯ ಕಾರಣ ಯಾವುದು ? ಮಾನವನ ಅಂತಃಕರಣವು ತ್ರಿದೋಷದುಷ್ಟವು.", "tgt_text": "२१.३) साधनायाः कारणं किम्‌ मानवान्तःकरणं त्रिदोषदुष्टम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः गुणः दोषो वा न स्तः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಗುಣ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूर्य का दिवस में और रात्रि में दो नाम क्या है ?", "tgt_text": "सूर्यस्य दिवसे रात्रौ च किं नामद्वयम्‌ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಾದಿಸ್ವರಗಳ ಸಮಾವೇಶವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः अत्र उदत्तस्वराणामेव समावेशः दृश्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याकरणकारों का और इसलिए व्याकरण को अधिकृत करके इन दो श्लोक की रचना की है।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಕರಣಕಾರರು ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಈ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किन्तु, अपरस्मिन्‌ मन्त्रे उच्यते- 'सहस्राणि सहस्रशो ये रुद्रा अधिभूम्याम्‌'(तैत्तिरीयसंहिता४-५-११-५), अर्थात्‌ पृथिव्यां सहस्रं रुद्राः सन्ति।", "tgt_text": "किन्त दूसरे मन्त्र में कहते है - ` सहस्राणि सहस्रशो ये रुद्रा अधिभूम्याम्‌' (तैत्तिरीयसंहिता ४-५-११-५) , अर्थात्‌ पृथिवी पर हजारो रुद्र हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र प्रसङ्गतः उपसर्जनसंज्ञाविधायकं \"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" इति सूत्रं पूर्वनिपातविधायकं च \"उपसर्जनं पूर्वम्‌\" इति सूत्रं प्रस्तुतम्‌।", "tgt_text": "वहाँ प्रसङग्‌ से उपसर्जन संज्ञा विधायक “प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌'' और इस पूर्वनियात विधायक 'उपसर्जनपूर्वम्‌'' पर सूत्र प्रस्तुत किया गया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಅದು ವಾಣಿಯ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ वाणी का वह स्वामी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु ऋक्संहिता में 3.1.9 तथा 10.52.6 संख्या के मन्त्र में 3339 देव है ऐसा कहा गया है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಋಕ್ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ೩.೧.೯ ಮತ್ತು ೧೦.೫೨.೬ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ೩೩೩೯ ದೇವತೆಗಳಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದೇ ಹದಿನಾರು ಕಲೆಗಳುಳ್ಳ ಲಿಂಗ ಶರೀರ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಕ ಮೂರು ಜ್ಯೋತಿ- ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स षोडशी षोडशावयवलिङ्गशरीरी प्रजापतिः प्रजया संरराणः रममाणः त्रीणि ज्योतींषि रविचन्द्रविद्युतः सचते सेवते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೃಜ್ಞ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ \"ಣ್ವುಲ್ ತೃಚೌ\" ಇದರಿಂದ ತೃಚಿ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ರಷ್ಟಾ ಇದರ ಯೋಗದಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಅಪಾಮ್ ಇದರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದಾಗ ಷಷ್ಠೀ ಸಮಾಸ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सृज्धातोः \"ण्वुल्तृचौ\" इत्यनेन तृचि स्रष्टा इति रूपम्‌। स्रष्टा इत्यनेन योगे षष्ठ्यन्तस्य अपाम्‌ इत्यस्य प्राप्तः षष्ठीसमासः प्रस्तुतसूत्रेण निषिध्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವಾಗ ಅವಳು ಅಂಧಕಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ತಮಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾಳೆಯೋ ಆಗ ಇಡೀ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಾಳೆ, ನಂತರ ಅವಳು ಕ್ಷೌರಿಕಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಕ್ಷುರಪತ್ರದಿಂದ ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ.", "tgt_text": "जब वह अन्धकार रूपी तामस का अनुसरण करती है तो वह सम्पूर्ण जंगल को जलाती है, तब वह नाई के समान ब्लेड से पृथ्वी की दाडी को काटती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಭಿಸ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಝಲಾದಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स च भिस्प्रत्ययः झलादिः वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्राह्मण ग्रन्थ विषय पर भट्टभास्कर का क्या मत है?", "tgt_text": "ब्राह्मणग्रन्थविषये भट्टभास्करस्य मतं किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮುಖ್ಯ ರೂಪದಿಂದ ಶುಲ್ಬಸೂತ್ರವೂ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ, ಅದು ಶ್ರೌತಸೂತ್ರದ ಅಂತರ್ಗತವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "मुख्यतः शुल्बसूत्रम्‌ अपि कल्पसूत्रमेव, तत्‌ श्रौतसूत्रान्तर्गतम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे मन्त्र में ही कहा गया है की अक्षैर्मा दीव्यः कृषिमित्कृषस्व इत्यादि।", "tgt_text": "ಅದೇ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ - \"ಅಕ್ಷೈರ್ಮಾ ದೀವ್ಯಃ ಕೃಷಿಮಿತ್ಕೃಷಸ್ವ\"."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चन्द्र, चतुर्मुख, शङ्कर,तथा अच्युत के द्वारा क्रम से नियन्त्रित मन बुद्धि अहङ्कार तथा चित्त के माध्यम से अन्तरिन्द्रियचतुष्कोण से क्रम से सङ्कल्प विकल्प निश्चय अहङ्कार तथा चित्त स्थूल विषयों का वैश्वानर अनुभव करता है।", "tgt_text": "ಚಂದ್ರ, ಚತುರ್ಮುಖ, ಶಂಕರರಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಹಂಕಾರಚಿತ್ತಾದಿಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಅಂತರಿಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ ವಿಕಲ್ಪಗಳ ನಿಶ್ಚಯಗಳಿಂದ ಸ್ಥೂಲವಿಷಯಗಳನ್ನು ವೈಶ್ವಾನರನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या- इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः लौकिक लिङ्ग के लक्षण में दोषों को देखकर शास्त्रकर्त्ताओं द्वार लिङ्ग का शास्त्रीय लक्षण कल्पित है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಲೌಕಿಕ ಲಿಂಗದ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೋಷಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಶಾಸ್ತ್ರಕರ್ತೃಗಳಿಂದ ಲಿಂಗದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨೫. ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತದ ವೃತ್ತಿಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ", "tgt_text": "25. निर्विकल्पक समाधि में चित्त की वृत्तियाँ रुकती हैं अथवा नहीं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्निष्टोमयागविषये संक्षेपेण आलोचयत।", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अस्य साम्नः बृहत्साम इति विशिष्टं नामकरणम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಾಮದ ಹೆಸರು ಬೃಹತ್ಸಾಮ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಾಮಕಾರಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ವಿಂಡಿಶ್ ಓಲ್ಡೇನ್ವರ್ಗ್ ಅವರು ಸಂವಾದಸೂಕ್ತಗಳು ಗದ್ಯ-ಪದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಹಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "दूसरे विद्वान विण्डिश-ओल्डेनवर्ग-पिशेल आदि मुख्य मानते हैं कि संवाद सूक्त प्राचीन काल में गद्य पद्यात्मक थे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में अव्ययीभाव यह प्रथमा विभक्ति का एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा- ब्राह्मणं ब्रह्मसङ्घाते वेदभागे नपुंसकम्‌।", "tgt_text": "जैसे - ब्राह्मण शब्द ब्रह्मसङ्घात में और वेदभाग में नपुंसक लिड्ग में होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गान पूर्वक परमात्मा की उपासना।", "tgt_text": "ಗಾನದಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಉಪಸನೆ ಮಾಡುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಃ ಚ ಅಸೌ ಸರ್ಪಃ ಚ ಇತಿ ( ಯಾವ ಸರ್ಪ ಕೃಷ್ಣ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆಯೋ) ಕಪ್ಪಗಿದೆ ಯಾವ ಸರ್ಪ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪಜಾತಿ ವಿಶೇಷ ವಾಚಕ ಬೋಧದ ಅಭಾವದಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ಸರ್ಪಃ ಅವಿಗ್ರಹ ನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ कृष्ण: च असौ सर्पः च इति (कृष्ण है जो सर्प) काला है जो साँप इस लौकिक विग्रह में सर्पजाति विशेष वाचक बोध के अभाव से कृष्ण सर्पः अविग्रह नित्य समास है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इससे उदात्त स्वर का निषेध करते हैं।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मनः अविद्यायाः कार्यमस्ति।", "tgt_text": "मन ही अविद्या का कार्य होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बिले स्थापयित्वा बिलद्वारमाच्छाद्य निरुद्धवान्‌।", "tgt_text": "गुफा में ले जाकर के गुफा का द्वार बन्द कर दिया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अहं देहः। अहं स्थूलः। अहं काणः। मम इदम्‌ ।", "tgt_text": "में देह हूँ, में स्थूल हूँ, मैं काना हूँ, यह मेरा है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सोमयाग में पाँच दिनों में विहित अनुष्ठान का विवरण लिखो?", "tgt_text": "सोमयागे पञ्चमदिवसे विहितस्य अनुष्ठानस्य विवरणं करोतु।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "6. प्रतिबिम्बस्य बिम्बम्‌ अतिरिच्य कापि सत्ता नास्ति।", "tgt_text": "6. प्रतिबिम्ब के बिम्ब को छोडकर और कोई भी सत्ता नहीं हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह विशिष्ट स्थान से भी समान होती है।", "tgt_text": "इयम्‌ विशिष्टस्थानादेव समानीता भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्पुरुषः इस संज्ञापद को द्विगु इस संज्ञिपद है।", "tgt_text": "ತತ್ಪುರುಷಃ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞಾ ಪದ ದ್ವಿಗು ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞಿ ಪದ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಪ್ರಕಾರದ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ತೈರ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದೇ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तादृशब्रह्मणि मनसः स्थेैर्यसम्पादनमेव निदिध्यासनम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಷವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अतः असौ जलस्पर्शं करोति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नागरखण्डः अपि इमम्‌ आद्यवेद इति वदति", "tgt_text": "ನಗರಖಂಡನು ಇದನ್ನು ಆದಿ ವೇದ ಎಂದು ಕರೆದನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अत्र तदन्तविधिः भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ತದಂತವಿಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१८.२.५) आनन्दमयकोशः कारणशरीरस्य भानं सुषुप्त्यवस्थाया भवतीत्युक्तम्‌।", "tgt_text": "18.2.5 ) आनन्दमय कोश कारण शरीर का भान सुषुप्ति अवस्था में होता है इस प्रकार से कहा भी जा चुका है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂತಿಮ ಪ್ರಪಾಠಕನ ಹೆಸರು ಏನು?", "tgt_text": "अन्तिम प्रपाठक का क्या नाम है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेद के अनेक सूक्तों में श्रृंगार रस का उल्लेख प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य अनेकेषु सूक्तेषु शृङ्गाररसस्य उल्लेखः प्राप्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सभी जगह जो विद्वान्‌ अर्थ को समझने में समर्थ होता है वह ही अधिकारी समझा जाता है।", "tgt_text": "सर्वत्र यो हि अर्थी समर्थो विद्वान्‌ सः अधिकारित्वेन गण्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वहा एक हजार किरने रहती है।", "tgt_text": "यत्र च सहस्ररश्मयः मिथः अवतिष्ठन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಬಹುವಚನಾಂತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳು ಲಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे बहुवचनान्त में सभी पर्वत लक्षित होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹ್ಯಾಗ್ನಿ ಸಂಬದ್ಧ ಯಾಗಗಳ ಉಪನಯನ, ವಿವಾಹ, ಶ್ರಾದ್ಧದಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "मुख्यतः गृह्यसूत्रे गृह्याग्निसम्बद्धयागानाम्‌ उपनयनविवाहश्राद्धादीनां संस्काराणां विस्तृतं विवरणं विद्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पण्डितम्मन्यमानस्तु देहे जीवे च आत्मबुद्धिं कल्पयति।", "tgt_text": "ಪಂಡಿತರು ತಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜೀವದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से अब विद्यारण्य स्वामी के द्वारा त्वम्‌ पद के लक्ष्यार्थ को कहते है।", "tgt_text": "ಈಗ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರು ತ್ವಂ ಪದದ ಲಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्रस्य माहात्म्यं सुविशालमस्ति।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರನ ಮಹಾತ್ಮೆಯು ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪುಷ್ಪವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದರಿಂದ ಸ್ಫಟಿಕದ ಲೌಹಿತ್ಯವು ಹೋಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पुष्प को हटाने से स्फटिक का लोहित्य भी हट जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದರಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀ ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ಪ್ರಮಾಣಮ್.", "tgt_text": "येन प्रमिणोति तत्‌ प्रमाणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- परमा च असौ वाक्‌ चेति इति विग्रहे कर्मधारयसमासे निष्षन्नस्य परमावाच्‌ इति शब्दस्य समासत्वात्‌ कृत्तद्धितसमासाश्च इति सूत्रेण प्रातिपदिकसंज्ञायां ततः स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङ्योस्सुप्‌ इति सूत्रेण खले कपोतन्यायेन एकविंशतिषु स्वादिप्रत्ययेषु प्राप्तेषु तृतीयैकवचनविवक्षायां टाप्रत्यये टाप्रत्ययाद्यस्य टकारस्य चुटू इति सूत्रेण इत्संज्ञायां तस्य लोपः इति सूत्रेण तस्य इत्संज्ञकस्य टकारस्य लोपे सर्वसंयोगे परमवाचा इति रूपं सिध्यति।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥಸಮನ್ವಯಃ - ಪರಮಾ ಚ ಅಸೌ ವಾಕ್ ಚೇತಿ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ ಪರಮಾವಾಚ್ ಈ ಶಬ್ದದ ಸಮಾಸ ಆಗುವುದರಿಂದ ಕೃತ್ತದ್ಧಿತಸಮಾಸಾಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸಂಜ್ಞೆಯಾದಾಗ,ಅಲ್ಲಿ ಸು-ಔ-ಜಸ್-ಅಮ್-ಔಟ್-ಶಸ್-ಟಾ-ಭ್ಯಾಂ-ಭಿಸ್-ಜ್ಞೆ-ಭ್ಯಾಂ-ಭ್ಯಸ್-ಜ್ಞಸಿ-ಭ್ಯಾಂ-ಭ್ಯಸ್-ಜ್ಞಸ್-ಓಸ್-ಆಮ್-ಜ್ಞಿ-ಓಸ್-ಸುಪ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಖಲೆ ಕಪೋತ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸ್ವಾದಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಿಂದ ತೃತೀಯ ಏಕವಚನ ವಿವಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಟಾ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಟಾ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಟಕಾರದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾ ಚುಟೂ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುವುದರಿಂದ ಆ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾದ ಲೋಪವು ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲದರ ಸಂಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಮವಾಚಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨೧. \"ಪರಾರ್ಥಾಭಿಧಾನಂ ವೃತ್ತಿಃ\" ಇದು ವೃತ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "21. “परार्थाभिधानं वृत्तिः\" यह वृत्ति का लक्षण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವಾಕ್ಯಗಳು ಏನಾದರು ತಮಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದಿದ್ದರು ಈ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಶಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एतेषां वाक्यानां यद्यपि स्वतः कापि उपयोगिता नास्ति तथापि एतानि विधिप्रशंसायां प्रयुक्तानि सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततश्च सूत्रार्थः प्राप्यते- छन्दसि विषये दक्षिणशब्दस्य आदेः अन्तस्य च उदात्तः भवति इति।", "tgt_text": "और उससे सूत्र का अर्थ प्राप्त होता है - छन्दसि विषय में दक्षिण शब्द का आदि और अन्त उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "राजन्यः = क्षत्रियः, बाहू = भुजौ इव शौर्यपराक्रमसमन्वितः, कृतः = निष्पन्नः।", "tgt_text": "राजन्यः = क्षत्रिय, बाहू = भुजा जो शौर्यपराक्रमसमन्वित है, कृतः = निष्पन्न है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೂ ಸಹ ಅನಾದಿಕಾಲದಿಮ್ದ ದುರ್ವಾಸನೆಯೊಂದು ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "तथापि अनादिकालाद्‌ दुर्वासना काचिद्‌ अन्तःकरणे विद्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वज्रस्य देवः कः ?", "tgt_text": "ವಜ್ರದ ದೇವರು ಯಾರು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬೃಹದ್ದೇವತಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಕಪೂಣಿ ರಥೀತರಶಾಕಪೂಣಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "बृहद्देवतायां तथा पुराणेषु च शाकपूणिः रथीतरशाकपूणि-नाम्ना स्मृतः अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "थर्व'-धातुः कुटिलता अर्थ में तथा हिंसावाचक है।", "tgt_text": "ಥರ್ವ- ಧಾತುವು ಕುಟಿಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾವಾಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವು ವೇದಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಯೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तानि वेदान्‌ एव अवलम्ब्य स्थितानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दिवि यह अतिङन्त पद है।", "tgt_text": "’ದಿವಿ’ ಎಂಬುದು ಅತಿಙಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಜಾದಿಗಣ ಓದಿರುವ ಅಜ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವನ್ನು ಓದಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತೆ ವ್ಯಪದೇಶಿವತ್ ಭಾವದಿಂದ \"ಅಜಾದ್ಯಂತ\" ವೂ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "अजादिगण में पठित अज प्रातिपदिक पठित है पुन: व्यपदेशिवत्‌ भाव से “ अजाद्यन्त्त भी है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य च विग्रहः भवति।", "tgt_text": "और इसका विग्रह होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदे नैका देवताः स्तुताः।", "tgt_text": "वेद में अनेक देवताओं की स्तुति की गई है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्वचिच्च चित्तशुद्धिकराणि कर्माणि चित्तैग्रतासम्पादिका उपासना चेति एतद्वयम्‌ बहिरङ्गसाधनं कथ्यते।", "tgt_text": "ಕೆಲವೆಡೆ ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತ-ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಉಪಾಸನೆಗಳೆರಡು ಬಹಿರಂಗಸಾಧನೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಜನ್ಮವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಆದಿತ್ಯನದ್ದು ಎಂದು ಭಾವ.", "tgt_text": "अग्नि से जैसे सूर्य का जन्म वैसे ही सूर्य से आदित्य का जन्म हुआ ऐसा तात्पर्य है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से प्रकृतिस्वर का विधान है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "12. काम्य की किस प्रकार के आचरण से चित्त की शुद्धि होती है?", "tgt_text": "೧೨. ಕಾಮ್ಯದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಕರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रवः इत्यस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "श्रवः इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विवेक वैराग्य के प्रति कारण होता है यह सिद्धान्त है।", "tgt_text": "ವಿವೇಕವು ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹೇಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह पर्जन्यदेव भौतिक पर्जन्य का अर्थात्‌ मेघ का मूर्तरूप है।", "tgt_text": "अयं पर्जन्यदेवः भौतिकस्य पर्जन्यस्य अर्थात्‌ मेघस्य मूर्तरूपः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "महिम्ना ।", "tgt_text": "महिम्ना लौकिक रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಹಿಹತಃ ಇದೇ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसके द्वारा अहिह॑तः ही प्रयोग होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜೂಜನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?", "tgt_text": "अक्षकीडां परित्यज्य किं करणीयम्‌"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- कमु कान्तौ इस धातु से “कमेर्णिङ्‌ इससे स्वार्थ में णिङ्‌ प्रत्यय तथा अनुबन्ध लोप करने पर अत उपधायाः' इससे कम्‌-धातु के ककार से उत्तर अकार के स्थान में वृद्धि करने पर आकार में निष्पन्न कामि इसकी सनाद्यन्ता धातवः' इससे धातु संज्ञा सिद्ध होती है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಕಮು ಕಾಂತೌ ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ \"ಕಮೇರ್ಣಿಙ್\" ಇದರಿಂದ ಸ್ವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಣಿಙ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಅನುಬಂಧ ಲೋಪವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಅತ ಉಪಧಾಯಾಃ ಇದರಿಂದ ಕಮ್ ಧಾತುವಿನ ಕಕಾರೋತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಅ ಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ಕಾಮಿ  ಇದರ  ' ಸನಾದ್ಯಂತಾ ಧಾತವಃ ' ಇದರಿಂದ ಧಾತುಸಂಜ್ಞಾ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ 'ತದಂತಗ್ರಹಣ' ಇದರಿಂದ ಅದರ ತದಂತಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस प्रत्यय ग्रहण करने से 'तदन्तग्रहण' इससे उसका ग्रहण होगा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वयं आत्मा से प्राप्त भेद स्वगत भेद होता है।", "tgt_text": "ತನ್ನ ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಭೇದವನ್ನು ಸ್ವಗತ ಭೇದವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूक्ष्मशरीरम्‌ जाग्रति स्थूलशरीरं सम्यगवभासेत्युक्तम्‌।", "tgt_text": "ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೋಳಿಸಿ ಸ್ಥೂಲಶರೀರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಭಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र देवः पुरुषविधः साकारः इति विषये युक्तयः आलोच्यन्ते- १) देवानां शरीरं पुरुषशरीरमिव न भवति चेत्‌ कर्मादि अपि न भवेत्‌।", "tgt_text": "वहां देवः: पुरुषविधः साकारः इस विषय में युक्त से आलोचना करते है - 1) देवों का शरीर पुरुष के शरीर के समान नही होता है तो कर्मादि भी नही होने चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪಮಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕವಿತೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಹಳೆಯವೋ ಅಷ್ಟು ಹಳೆಯವು.", "tgt_text": "उपमा आदि अलंकारो का अवतरण उतना ही प्राचीन है जितना जगत में कविता प्राचीन है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಾನ ಉಪಮೇಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಮಾನದ ಪೂರ್ವನಿಪಾತವಾದಾಗ ಉಪಮಿತ ಇದರ ಪೂರ್ವ ನಿಪಾತದ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "यहाँ उपमान और उपमेय में उपमान का ही पूर्व निपात होने पर उपमित का पूर्व निपात के विधान के लिए यह सूत्र बना है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "'ಉದಾತ್ತಾನುದಾತ್ತಾದಿ'ಗಳು 'ಅಚ್' ಗೆ ಆಗುವುದರಿಂದ 'ಅಚ್' ಎಂದು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उदात्तानुदात्तादिकम्‌ अचः एव सम्भवति अतः अच्‌ इति लभ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृत्तेः मनसः विषयप्रकाशकशक्तेः, बाह्यानालम्बनं बाह्यानात्मवस्त्वाकारेण परिणामाभावः एव उत्तमा उपरतिः।", "tgt_text": "ವೃತ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಷಯಪ್ರಕಾಶಕಶಕ್ತಿಯ, ಬಾಹ್ಯಾನಾಲಂಬನೆಯು ಬಾಹ್ಯಾನಾತ್ಮವಸ್ತ್ವಾಕಾರದಿಂದ ಪರಿಣಾಮದ ಅಭಾವವೇ ಉತ್ತಮವಾದ ಉಪರತಿಯು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तुशब्देन अहशब्देन वा युक्तम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "तु शब्द से अथवा अह शब्द से युक्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह त्यक्तसर्वधर्मकर्मसाधना के द्वारा सभी कर्मो के तथा उनेक संकल्प में निवृत्त होता है।", "tgt_text": "ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಬಿಟ್ಟವನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ಆದ ಹೇತುಕಾಮಕಾರಣವು ಸಂನ್ಯಸ್ತವಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः पचति खादति इत्यनयोः तिङन्तयोः अनुदात्तं न भवति इति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪಚತಿ ಖಾದತಿ ಇವೆರಡು ತಿಙಂತಗಳಿಗೆ ಅನುದಾತ್ತವಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಫಿಟ್ ಇದು ಸಂಜ್ಞಾವಾಚಕ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "फिट्‌ इति संज्ञावाचकं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "38. व्यधिकरणतत्पुरुष के कितने भेद हैं?", "tgt_text": "३८.व्यधिकरणतत्पुरुषस्य कति भेदाः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इतरेतरयोगद्वन्द समास/श्रितश्च अतीतश्च पतिश्च गतश्च अत्यस्तश्च प्राप्तश्च आपन्नश्च-श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नाः, तैः श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नै; यह विग्रह है।", "tgt_text": "ಇತರೇತರಯೋಗದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸಃ. ಶ್ರಿತಶ್ಚ ಅತೀತಶ್ಚ ಪತಿತಶ್ಚ ಗತಶ್ಚ ಅತ್ಯಸ್ತಶ್ಚ ಪ್ರಾಪ್ತಶ್ಚ ಆಪನ್ನಶ್ಚ ಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನಾಃ , ತೈಃ ಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನೈಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹವೂ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೧. \"ಉಪಸರ್ಜನಂ ಪೂರ್ವಂ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ?", "tgt_text": "२१. \"उपसर्जनं पूर्वम्‌\" इति सूत्रस्य एकम्‌ उदाहरणं देयम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "उसके सभी पाप नष्ट हो जाते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार स्वधा, वषट्‌, पम्‌, तथाहि इत्यादि निपातो के आदि स्वरों को उदात्त करने का विधान है।", "tgt_text": "ಅದೇ ರೀತಿ  ಸ್ವಧಾ, ವಷಟ್, ಪಮ್, ತಥಾಹಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ನಿಪಾತದ ಆದಿ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "रत्नधातमं यागफलरूपाणां रत्नानामतिशयेन धारयितारं पोषयितारं वा।", "tgt_text": "रत्न को धारण करने वाली यागफल रूपों के रत्नों को विशेष रूप से धारण अथवा पोषण करने वाली।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स एव इन्द्रवरुणादिनाम्ना बहुभिः प्रकारैः वर्ण्यते।", "tgt_text": "वह ही इन्द्रवरुण आदिनाम से अनेक रूपों में उसका वर्णन किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्मिन्‌ आमन्त्रितान्ते पदे परे पूर्वं विद्यमानं दिवः इति सुबन्तं पदं परस्य अवयववत्‌ भवति।", "tgt_text": "ಆ ಆಮಂತ್ರಿತಪದವು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ಮುಂಚೆ ಇರುವಂತಹ ’ದಿವಃ’ ಎಂಬ ಸುಬಂತಪದವು ಅವಯವವದ್-ಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सोमरसे अयम्‌ एवमासक्तः यद्‌ एकदा स सोमार्थं चौर्यम्‌ अपि कृतवान्‌।", "tgt_text": "ಈ ಸೋಮರಸದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೋಮಕ್ಕಾಗಿ ಕಳ್ಳತನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आरण्यक का सामान्य परिचय आरण्यक और उपनिषद्‌ ब्राह्मणों के परिशिष्ट ग्रन्थ के समान होते हैं।", "tgt_text": "ಆರಣ್ಯಕದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಯವು ಆರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದ್ಯುಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಎಲ್ಲರೂ ಇಂದ್ರನ ನಾನಾ ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪರು.", "tgt_text": "द्युलोक के सभी देव सुर्य के तथा अन्तरिक्ष के सभी इन्द्र के नाना प्रकाश स्वरूप है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भले ही पूर्वमीमांसा के अनुसार कर्म ही तात्पर्य होता है।", "tgt_text": "ಪೂರ್ವಮೀಮಾಂಸದ ಪ್ರಕಾರ ಕರ್ಮದಲ್ಲೇ ತಾತ್ಪರ್ಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಕ್ಷಿಪ್ತಸ್ಯ ಉಪಮಾನಸ್ಯ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಭಿಃ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आक्षिप्त उपमान के समान अधिकरण से और इसका व्याघ्र आदि शब्दों के साथ अन्वय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದ್ಗಾತನು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವರಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "उद्गाता ही स्वर बद्ध मन्त्रों को गाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्वपदविग्रह होता है अनित्य समास।", "tgt_text": "स्वपदविग्रहो भवति अनित्यसमासः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अहं रुद्राय धनुरा... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "अह रुद्राय धनुरा ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वप्नो नाम जागरितसंस्कारप्रत्ययः सविषयः।", "tgt_text": "स्वप्न जागरित संस्कार प्रत्यय सविषय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹನ್ನೊಂದನೇ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರನಿಂದ ಅವರುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಜಲವನ್ನು  ಹೇಗೆ  ಮಾಡಿದ್ದರು ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "एकादशे मन्त्रे उक्तम्‌ इन्द्रः वृत्रेण आबद्धं जलं कथं प्रकाशितवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऐलूषकवषः ऋषिः , त्रिष्टुप्‌ ७जगती च छन्दसी , अक्षः ऋषिः देवता ।", "tgt_text": "ಐಲೂಷಕವಷ ಋಷಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ೭ನೇ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗತೀ ಛಂದವಿದೆ, ಅಕ್ಷ ಋಷಿ ದೇವನಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्मिन्‌ परे शुभः इति पदस्य विसर्गस्य स्थाने \"षष्ठ्याः पतिपुत्रपृष्ठपारपदपयस्पोषेषु' इति सूत्रेण सकारः भवति।", "tgt_text": "ಆ ಪತೀ-ಶಬ್ದವು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ’ಶುಭಃ’ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿರುವ ವಿಸರ್ಗದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ \"ಷಷ್ಠ್ಯಾಃ ಪತಿಪುತ್ರಪೃಷ್ಠಪಾರಪದಪಯಸ್ಪೋಷೇಷು\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಕಾರ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रीमद्भगवद्गीता को दूसरा प्रस्थान कहते है।", "tgt_text": "ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆಯು ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಸ್ಥಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन च स्त्रीत्वविवक्षायां यङन्तात्‌ आम्बष्ठ्य इति प्रातिपदिकात्‌ यङश्चाप्‌ इति सूत्रेण चाप्‌ प्रत्यये सति आम्बष्ठ्य चाप्‌ इति स्थितिः भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ವಿವಿಕ್ಷಾ ಇದ್ದಾಗ ಜ್ಞ್ಯಜ್ಞಂತ ಆಂಬಷ್ಠಯ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಯಜ್ಞಶ್ಚಾಪ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಚಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಆಂಬಷ್ಠಯ - ಚಾಪ್ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "रात्रौ चौर्य-व्यभिचारादिपापानि तस्य परोक्षं न भवन्ति।", "tgt_text": "रात्रि में चौर्य-व्यभिचारादि पाप उससे परोक्ष नहीं होते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೬. ಅಪೂರ್ವತೆ ಯಾವುದು ? ಎಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "6. अपूर्वता का। क्वान्तर्भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए में ही श्रेष्ठ हूँ।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದೇನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ग्रन्थ के अन्त में पाणिनि का उल्लेख दाक्षी पुत्र नाम से किया है।", "tgt_text": "ಗ್ರಂಥದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಣಿನಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ದಾಕ್ಷೀ ಪುತ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बाल्ययौवनादिकं देहस्य धर्मः।", "tgt_text": "ಬಾಲ್ಯ ಯೌವನಾದಿಗಳು ದೇಹದ ಧರ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और क्या है कहा गया है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಏನಾಗಿದೆ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतं पाठं पठित्वा भवान्‌- इन्द्रसूक्तं ज्ञातुं शक्नुयात्‌। इन्द्रस्य माहात्म्यं ज्ञातुं शक्नुयात्‌। इन्द्रस्य कीर्ति ज्ञातुं शक्नुयात्‌। मनुष्याणां रक्षकस्य इन्द्रस्य विषये ज्ञानं स्यात्‌। इन्द्रसूक्ते विद्यमानानां वैदिकशब्दानां प्रयोगं ज्ञातुं शक्नुयात्‌। लौकिकवैदिकप्रयोगयोः मध्ये भेदं कर्तु शक्नुयात्‌। वेदे विविधस्वराणां प्रयोगं ज्ञातुं शक्नुयात्‌।", "tgt_text": "इस पाठ को पढकर आप सक्षम होंगे : इन्द्रसूक्त को जान पाने में। इन्द्र के महत्व को जान पाने में।  इन्द्र की कोर्ति को जान पाने में। मनुष्यों की रक्षा के लिये इन्द्र के विषय में जान पाने में। हइन्द्रसूक्त में विद्यमान वैदिक शब्दों का प्रयोग जान पाने में। लौकिक वैदिक प्रयोग के मध्य में भेद कर पाने में। वेद में विविध स्वरों के प्रयोग में जान पाने में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾಮ ಎಂದರೆ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವತರ ವಾಕ್ಯವಿಶೇಷಗಳು.", "tgt_text": "सामानि वाक्यविशेषस्था गीतयः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಜಾಯಂತ - ಜನ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अजायन्त- जन्‌-धातोः लङि प्रथमपुरुषबहुवचने।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಙ್ ಇದು ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तिङ्‌ इति प्रत्ययः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शेषभागे अनुष्टुप ८९८, पंङ्क्तिः ४९८, उष्णिक्‌ ६९८, बृहती ३७१ वर्त्तन्ते।", "tgt_text": "शेषभाग में अनुष्टुप्‌ ८९८, पङिक्त ४९८, उष्णिक्‌ ६९८, बृहती ३७१ हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅರ್ಥದ ಅಭಾವ ಎಂದರೆ ಅರ್ಥಾಭಾವ.", "tgt_text": "अर्थ का अभावः अर्थाभावः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "महाभारतस्य आदिपर्वानुसारेण (६३/१८) शकुन्तलायाः पालनकर्तुः पितुः कुलपतिकण्वस्य आश्रमः मालिनीनद्याः तटे आसीत्‌।", "tgt_text": "महाभारत के आदिपर्व के अनुसार (६३/१८) शक्कुन्तला के पालन कर्ता पिता कुलपति कण्व का आश्रम मालिनी नदी के तट पर था।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುವ ಪರ್ಜನ್ಯನು ಯಾವಾಗ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳ ನಾಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಪಾಪ ರಹಿತ ಜನರು ಕೂಡ ಅವರಿಂದ ಹೆದರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वर्षा करने वाला पर्जन्य जब गर्जन करते हुए दुष्कर्मियो का नाश करते है, तो पाप रहित लोग भी उनसे डरते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि तेन उच्यते- “निदिध्यासनं ब्रह्मसाक्षात्कारे साक्षात्कारणम्‌” इति।", "tgt_text": "इसलिए कहा गया है “निदिध्यासन ही ब्रह्मसाक्षात्कार में साक्षात्कारण होता हे” इस प्रकार से।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(गीता 9.21) अर्थात्‌ - वे सोमापान आदि के द्वारा पापरहित होकर पुण्यों के फल को लेकर के स्वर्ग लोक को जाते हैं।", "tgt_text": "(ಗೀತಾ ೯.೨೧) ಅಂದರೆ - ಯಾರು ಸೋಮಪಾನದಿಂದ ಪೂತರಾಗಿದ್ದಾರೋ ಅವರು ಶುದ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷರು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಸುರೇಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಜಾತಿವಾಚಕ ಅನುಪಸರ್ಜನ ಎರಡು ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಿ ಗಣದಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಅದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ದ್ಯೋತಿಸಿದಾಗ ಜ್ಞೀನ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और सूत्रार्थ होता है-जातिवाचक अनुपसर्जन दो शा्र्ङ्गरवादिगण में पठित अदन्त प्रातिपदिक से द्योत्य होने ङीन्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लक्ष्यलक्षणसम्बन्धः पदार्थप्रत्यगात्मनाम्‌॥", "tgt_text": "ಲಕ್ಷ್ಯಲಕ್ಷಣಸಂಬಂಧಃ ಪದಾರ್ಥಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮಾನಾಮ್.\" ಇತಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुप्रसिद्धं सर्वविदितम्‌ च यत्‌ सुखं शोभनकर्मानुष्ठानाद्‌ जायते।", "tgt_text": "ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ,  ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗು ತಿಳಿದಿರುವುದೇನೆಂದರೆ ಸುಖವು ಸುಂದರವಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- उभयेषाम्‌ इन्द्रियाणां ज्ञानेन्द्रियाणां कर्मेन्द्रियाणां च विषयेभ्यः स्वस्वविषयेभ्यः परावर्त्य विमुखीकृत्य स्वस्वगोलके स्वस्वस्थाने स्थापनं स्थिरीकृत्य निश्चलरूपेण रक्षणम्।", "tgt_text": "सरलार्थ दोनों प्रकार की इन्द्रियों को अपने अपने विषयों से हटाकर के परिवर्तित करके अपने अपने स्थान में ही स्थित करके निश्चल रूप से उनकी रक्षा करनी चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ವಿಭಾಷಿತಂ ವಿಶೇಷವಚನೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರ ಯಾವುದರ ಅಪವಾದಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ ?", "tgt_text": "\" विभाषितं विशेषवचने' इति कस्य अपवादसूत्रम्‌ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಇರುತ್ತವೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪದಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ವಿಭಕ್ತಿಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ समास में एक से अधिक पद होते हैं वहाँ प्राय: सभी पदों के अन्त में एक ही विभक्ति दिखाई देती हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.", "tgt_text": "ऐसा प्रतिपादित किया जा रहा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुषुप्तौ प्राणः जागर्ति इत्यत्र श्रुतिप्रमाणं हि -", "tgt_text": "सुषुप्ति में प्राण जागृत होता है इसका श्रुतियों में भी प्रमाण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यज्ञों के प्रतिपादन के लिए ही वेद प्रवृत्त हुए हैं।", "tgt_text": "यज्ञानां प्रतिपादनाय एव वेदाः प्रवृत्ताः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं 'दूराद्धूते' च इत्यादौ सूत्रे अपि बोद्धव्यम्‌।", "tgt_text": "इसी प्रकार 'दूराद्धूते च' इत्यादि सूत्र में भी जानना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆರಣ್ಯಕದ ವೇದಗಳಿಂದ ಔಷಧಿಯ ಸಮಾನ ಸಾರಭೂತವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣವಿದೆ?", "tgt_text": "आरण्यक वेदों से औषधि के समान सारभूत है यहाँ क्या प्रमाण है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जात्वपूर्वम्‌ इस पूर्व सूत्र से अपूर्वम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त पद की अनुवृति है।", "tgt_text": "जात्वपूर्वम्‌ इति पूर्वसूत्रात्‌ अपूर्वम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "51. दन्तोष्ठम्‌ यहाँ अन्यपदार्थ के समाहार का प्राधान्य है, उभय पदार्थ का प्राधान्य नहीं है।", "tgt_text": "೫೧. ದಂತೋಷ್ಠಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಪದಾರ್ಥದ ಸಮಾಹಾರದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿದೆ, ಉಭಯ ಪದಾರ್ಥದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆನಂದವು ಸ್ವರೂಪಾನಂದವು.", "tgt_text": "आनन्द स्वरूपान्द होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन स्वर्गलोकः आदित्यलोकश्च निर्मितः।", "tgt_text": "उससे स्वर्गलोक और आदित्यलोक निर्मित है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र का अर्थ- बहुव्रीहि समास में संज्ञा विषय में पूर्वपद विश्व शब्द को अन्तोदात्त होता है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ- ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವಾದ ವಿಶ್ವ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ आमन्त्रित संज्ञक अग्नि इस पद के आदि अच्‌ अकार के स्थान में प्रकृत सूत्र से उदात्त स्वर का विधान है।", "tgt_text": "ततः आमन्त्रितसंज्ञकस्य अग्ने इति पदस्य आदेः अचः अकारस्य प्रकृतसूत्रेण उदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथो = भूमिसृष्टेः अनन्तरं, पुरः = शरीराणि, ससर्ज इत्याशयः।", "tgt_text": "ಅಥೋ - ಭೂಮಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಂತರ, ಪುರಃ - ಶರೀರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "निघण्टु में पांच अध्याय हैं।", "tgt_text": "निघण्टौ पञ्च अध्यायाः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕ್ರಂದ - ಕ್ರಂದ್ನ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "क्रन्द - क्रन्द्‌ - धातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अभ्यास का अर्थ है आवृत्ति, अर्थात्‌ बार-बार कहना।", "tgt_text": "ಅಭ್ಯಾಸ ಆವೃತ್ತಿ, ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಊರು ಎಂದರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "उरुशब्दस्य विस्तीर्णम् इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पञ्चमोऽर्थः - यज्ञानुष्ठाने यजमानस्य ऋत्विजाम्‌ च आचरणस्य नियमः हि व्रतम्‌ कथ्यते।", "tgt_text": "ಐದನೇ ಅರ್ಥ - ಯಜ್ಞದ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಯಜಮಾನನ ಮತ್ತು ಋತ್ವಿಜರ ಆಚರಣ ನಿಯಮವೇ ವ್ರತ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदाङ्ग ज्योतिष के मत में ज्योतिष का स्थान वेदाङ्गों में सबसे ऊचा स्थान है - यथा शिखामयूराणां नागानां मणयो यथा।", "tgt_text": "वेदाङ्गज्यौतिषस्य सम्मत्यां ज्यौतिषसमयः वेदाङ्गेषु मूर्धस्थानीयः अस्ति - यथा शिखामयूराणां नागानां मणयो यथा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(ग) उत्तरकालिकगद्योपनिषदः- (११) प्रश्नोपनिषद्‌, (१२) मैत्रायणीयोपनिषद्‌ (१३) माण्डूक्योपनिषच्चेति।", "tgt_text": "(ಸಿ) ಉತ್ತರಕಾಲೀನ ಗದ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು-(11) ಪ್ರಶ್ನಾ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (12) ಮೈತ್ರಾಯಣೀ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (13) ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शुक्ल यजुर्वेदीय मन्त्र संहिता वाजसनेयी संहिता इस नाम से विख्यात है।", "tgt_text": "ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದ ಮಂತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯು ವಾಜಸನೇಯ ಸಂಹಿತೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11.2.4 ) विज्ञानमय कोश यह चौथा कोश होता है।", "tgt_text": "೧೮.೨.೪.) ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಕೋಶವು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕೋಷವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार 'दूराद्धूते च' इत्यादि सूत्र में भी जानना चाहिए।", "tgt_text": "एवं 'दूराद्धूते' च इत्यादौ सूत्रे अपि बोद्धव्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जीवः स्वरुपं परमात्मानं विस्मृत्य देहादिषु आत्मत्वबुद्धिं कल्पयति।", "tgt_text": "जीव अपने स्वरूप परमात्मा को भूलकर के देहादियों में आत्मवत्‌ बुद्धि कल्पना करता हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथर्ववेदभाष्यभूमिकायां लिखितम्‌ यत्‌ अथर्ववेदस्य ज्ञाता शान्तिकर्मपारगः यस्मिन्‌ राष्ट्र निवसति तद्राष्टरं निरूपद्रवं भूत्वा सततं वर्द्धते इति।", "tgt_text": "अथर्ववेद भाष्यभूमिका में लिखा है की अथर्ववेद का ज्ञाता शान्ति कर्म परायण जिस राष्ट्र में रहता है वह राष्ट्र उपद्रव रहित होकर निरन्तर बढ़ता रहता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दूसरे प्रपाठक में।", "tgt_text": "ಎರಡನೇ ಪ್ರಪಾಠಕದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणः- भूतपूर्व इत्यादि इस सूत्र के उदाहरण हैं।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಭೂತಪೂರ್ವ ಇತ್ಯಾದಿ ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्म सत्यं जगत्‌ मिथ्या इत्येवंरूपः यः विनिश्चयः निर्धारणम्‌, सः अयं नित्यानित्यवस्तुविवेकः समुदाहृतः कथितः उक्तः।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮಿಥ್ಯಾ ಎಂಬ ರೂಪವು ಯಾವುದು ನಿಶ್ಚಯ ನಿರ್ಧಾರವೋ ಅದು ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यच्छ - यम्‌-धातु से लोट मध्यमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "ಯಚ್ಛ - ಯಮ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सत्ता सौम्य सम्पन्न होता है जब वह सोया हुआ रहता है, जिससे इसका स्वपिति इस प्रकार का नाम छान्दोग्योपनिषद में है।", "tgt_text": "सता सोम्य तदा सम्पन्नो भवति स्वमपीतो भवति, तस्मादेनं स्वपितीत्याचक्षते छान्दोग्ये अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"यावदवधारणे\" इति सूत्रस्य उदाहरणं अस्ति यावच्छलोकम्‌ इति।", "tgt_text": "\"ಯಾವದವಧಾರಣೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಯಾವಚ್ಛಲೋಕಮ್ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनया श्रुत्या इदं स्पष्टं भवति यत्‌ लोकपरीक्षायाः अनन्तरं निर्विण्णः वैराग्यसम्पन्नो भूत्वा गुरुम्‌ उपसर्पेत्‌। ततः श्रवणादिकं कुर्यात्‌।", "tgt_text": "ಈ ಶೃತಿಯಿಂದ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಲೋಕಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ನಿರ್ವಿಣ್ಣನು ವೈರಾಗ್ಯಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಬೇಕು. ಆಗ ಶ್ರವಣಾದಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಯಾವ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಸುಂದರ ಕುದುರೆಯ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಹಿಡಿತದಿಂದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯ ಆದಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಭ್ರಮಣ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "व्याख्या - यत्‌ मनो मनुष्यान्‌ नरान्‌ नेनीयते अत्यर्थम्‌ इतस्ततो नयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೈದಿಕಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲಭಿಸುವ ಆ ಆ ಪದವಿಷಯಕವು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆಯು ಅಭಿಧಾನ ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ -\"ಯಜ್ಞೇನ ಯಜ್ಞಮಜಯಂತ ದೇವಾಃ\" (ಋಗ್.೧/೧೬೪/೫೦).", "tgt_text": "वैदिकमन्त्रेषु उलभ्यमानाः तत्तत्पदविषयिण्यः व्युत्पत्तयः अपि उपरि अभिहितम्‌ अभिधानं समर्थयन्ति - 'यज्ञेन यज्ञमजयन्त देवाः' (ऋग्‌.१/१६४/५०)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(वि.चू. 122) सुषुप्ति में सभी इन्द्रियों की तथा बुद्धि की वृत्ति प्रलीन होती है।", "tgt_text": "(वि.चू. १२२) सुषुप्तिः प्रलीनसर्वेन्द्रियबुद्धिवृत्तिर्भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अव्यय से युक्त तिङन्त में उदाहरण जैसे- अङग कुरु इत्यादि।", "tgt_text": "ಅವ್ಯಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ತಿಙಂತದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಯು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ - ಅಂಗ ಕುರು ಇತ್ಯಾದಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अक्रविहस्ता इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "ಅಕ್ರವಿಹಸ್ತಾ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर जो प्रमाणों के द्वारा अर्थ का निर्धारण करता है वह प्रमाता कहलाता हे।", "tgt_text": "तत्र प्रमाणैः यो अर्थं प्रमिणोति स प्रमाता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्रवन्तीः - स्रु-धातोः शतृप्रत्यये डीपि द्वितीयाबहुवचने स्रवन्तीः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "स्रवन्तीः - स्रु-धातु से शतृप्रत्यय करने पर ङीप्‌ द्वितीया बहुवचन में स्रवन्ती: यह रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವಾಗಲು ಕರ್ಮನಿಷ್ಠ ಇದೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सदा कर्मनिष्ठा इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च पञ्चमीं विना सुपः स्थाने अमादेशो भवति।", "tgt_text": "किन्तु पञ्चमी के बिना सुप्‌ के स्थान पर अमादेश होता हेै।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः मायायागागत्यानन्तरं देवमनुष्यादिरूपेण विविधः सन्‌ चेतनाचेतने अभिलक्ष्य चतुर्दिक्षु व्याप्तवान्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಅದರ ನಂತರ ಈ ಮಾಯೆಯ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂದ ನಂತರ ಚೇತನ ಅಚೇತನ  ಪ್ರಾಣಿ ದೇವಮನುಷ್ಯಾದಿ ರೂಪದಿಂದ ವಿವಿಧಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಇದ್ದರು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नित्यकर्म के द्वारा अनुष्ठीयमान से अन्य कर्म का फल भोगा जाता है, इस प्रकार से मानने पर ही वह उपभोग नित्यकर्म का फल होता है तथा नित्यकर्म का फलाभाव इसके विरुद्ध कहा जाता है।", "tgt_text": "नित्यकर्मणा अनुष्ठीयमानेन अन्यस्य कर्मणः फलं भुज्यते इति अभ्युपगम्यमाने स एव उपभोगः नित्यस्य कर्मणः फलम्‌ इति, नित्यस्य कर्मणः फलाभाव इति च विरुद्धम्‌ उच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र के सामर्श्य से “कडाराः कर्मधारये'' यहाँ से प्राकृ पर्यन्त समास अधिकार है।", "tgt_text": "तत्सूत्रसामर्थ्यात्‌ \"कडाराः कर्मधारये\" इत्यतः प्राक्‌ पर्यन्तं समासाधिकारः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आरण्यान्‌- अरण्यशब्दात्‌ अण्प्रत्ययः, ततः द्वितीयाबहुवचनम्‌।", "tgt_text": "ಆರಣ್ಯಾನ್ - ಅರಣ್ಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ಅಣ್ ಪ್ರತ್ಯಯ, ಅದರಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವವನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भले ही वेदान्त व्यवस्थापित किया गया है।", "tgt_text": "ಇದನ್ನು ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "११. समाधानं किम्‌। कस्मिन्‌ समाधानम्‌।", "tgt_text": "11. समाधान क्या होता है तथा किसमे समाधान होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आज्यस्तोत्र की व्याख्या अजि शब्द से कहते हुए उसके व्याख्यान का भी क्रम प्राप्त होता है, जैसे - “यदाजिमायन्‌ तदा आनज्यानाम्‌ आजत्वम्‌' (ता. ७/२/१) रथन्तर की निरुक्ति इस प्रकार होती है - ` रथं मर्या क्षेप्लातारीत्‌ इति तद्रथन्तरस्य रथन्तरत्वम्‌' (ताण्ड्य. ७/६/४)।", "tgt_text": "आज्यस्तोत्रस्य व्याख्या अजिशब्दात्‌ कथयित्वा सुष्ठु व्याख्यानस्य अपि उपक्रमः प्राप्यते, यथा - 'यदाजिमायन्‌ तदा आज्यानाम्‌ आजत्वम्‌' (ता. ७/२/१)। रथन्तरस्य निरुक्तिः इदृशी भवति- 'रथं मर्या क्षेप्लातारीत्‌ इति तद्रथन्तरस्य रथन्तरत्वम्‌' (ताण्ड्य. ७/६/४)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इदं वर्णनं पठित्वा साधारणपाठकः समुद्वेलितो भवति, किञ्चैतेषु उद्वेजकविषयसमूहेषु यत्र तत्र अत्यन्तरोचकम्‌ आकर्षकं महत्त्वपूर्ण च आख्यानम्‌ अपि प्राप्यते।", "tgt_text": "इस वर्णन को पढ़कर साधारण पाठक प्रसन्न होते हैं, इनमें कुछ उद्ठिग्न करने वाले विषय समूह पर यहाँ वहाँ अत्यन्त रोचक, आकर्षक और महत्त्वपूर्ण आख्यान भी प्राप्त होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैतानसूत्रं न अतिप्राचीनम्‌, कौशिकसूत्रञ्च अभिचारक्रियावर्णनपरम्‌।", "tgt_text": "ವೈತಾನ ಸೂತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿಚಾರಕ್ರಿಯೆಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನುದಾತ್ತಾನಿ ಈ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनुदात्तानि इति प्रथमाबहुवचनान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भैषज्य सूक्त विषय पर विस्तार से लिखिए।", "tgt_text": "भैषज्यसूक्तविषये विस्तारेण लिखत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यच्छाब्दात्‌ परं हिशब्दात्‌ परं तुशब्दात्‌ परम्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಯತ್ ಶಬ್ದದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಹಿ ಶಬ್ದದ ನಂತರ ಮತ್ತು ತು ಶಬ್ದದ ನಂತರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यदि विशेष्यमात्र तात्पर्ययुक्त वाक्य में लक्षणा स्वीकार करते है तो घर में घट-घट में रूप, घट को लाओ इत्यादि वाक्यों में भी लक्षणा स्वीकार करना चाहिए।", "tgt_text": "यदि विशेष्यमात्रे तात्पर्ययुक्तवाक्ये लक्षणा स्वीक्रियते तर्हि गेहे घटः, घटे रूपम्‌, घटम्‌ आनय इत्यादिषु अपि लक्षणा स्वीकर्तव्या।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतेन ब्रह्मवादिनां ब्रह्मण इव पुरुषस्य जगदुपादनत्वं श्रुतिसम्मतम्‌।", "tgt_text": "ऐसे ब्रह्मवादियों का ब्रह्म के जैसे पुरुष का जगत्‌ उत्पादन करना श्रुतिसम्मत है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अधिहरि - विभक्त्यर्थवाचकम्‌ अव्ययं सुबन्तं समर्थन सुबन्तेन सह समाससंज्ञं भवति|", "tgt_text": "ಅಧಿಹರಿ - ವಿಭಕ್ತ್ಯರ್ಥಕ ವಾಚಕ ಅವ್ಯಯದ ಸುಬಂತದ ಸಮರ್ಥದಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यस्य ज्ञानस्य विषयाः भवन्ति तज्ज्ञानम्‌ आत्मा भवति।", "tgt_text": "ಯಾವ ಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವು ಇರುತ್ತದೆ ಆ ಜ್ಞಾನವೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನವೇ ಏನಾದರು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನಸ ನಂತರ ಸಂಗತಿ ನಿರ್ದೇಶನವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾಧಿಯ ಆಲೋಚನೆಯಿಂದ ಅಪ್ರಸಂಗವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निदिध्यासनमेव यदि समाधिः न स्यात्‌ तर्हि निदिध्यासनात्‌ परं सङ्घतिनिर्देशं विना साक्षात्‌ समाधेः आलोचनम्‌ अप्रासङ्गिकोपन्यास एव स्यात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "4 अखण्ड चित्तवृत्ति के लिए क्या करना चाहिए?", "tgt_text": "४. अखण्डाकारचित्तवृत्तेः किं कार्यम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ರೂಪದಿಂದ ನಿಂತು ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಕ್ಷೀಣನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "ये  दृशीमन्तर्यामिरूपेण स्थितां मां न जानन्ति ते अमन्तवोऽमन्यमाना अजानन्त उपक्षियन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಿಲಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಉಪನಿಷದ್ ಕಾಲವು ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "तिलक महोदय के अनुसार से उपनिषद्‌ काल कब आरम्भ होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे \"कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमान्तं पदमनुवर्तते।", "tgt_text": "इस सूत्र में ' कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमान्त पद की अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्वभिः यह रूप कहाँ पर सही है?", "tgt_text": "ಪೂರ್ವಭಿಃ ಈ ರೂಪವು ಎಲ್ಲಿ ಸಾಧು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेरे ही तेज से तेज का गोलक सूर्य प्रकाशित होता है।", "tgt_text": "ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ತೇಜ ಗೋಳಕ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथर्ववेदे जीवनकालस्य वर्द्धनाय करे रक्षासूत्रधारणस्य विशेषविधानं प्राप्यते।", "tgt_text": "ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ ಜೀವನಕಾಲದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ರಕ್ಷಾಸೂತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುವ ವಿಶೇಷ ವಿಧಾನವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ पदद्वयम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜಾತಿಗುಣಕ್ರಿಯಾವಾಚಿ ಶಬ್ದಗಳ ಸಮಭಿವ್ಯಹಾರದಲ್ಲಿ ಜಾತಿವಾಚಕವೇ ವಿಶೇಷ್ಯ ,ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷಣ ಸ್ವಭಾವಾದ್ ಎಂಬ ನಿಯಮದಿಂದ ನೀಲ ಶಬ್ದದ ವಿಶೇಷ್ಯವು  ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "जातिगुण क्रियावाची शब्दों के समभिव्यवहार में जातिवाचक विशेष्य अत्यन्त्‌ विशेषण को स्वभाव से नियम से नील शब्द का विशेष्यत्व नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतीन्द्रियत्वेन मनसा न मन्यते।", "tgt_text": "ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ 'ರಹಸ್ಯಬ್ರಾಹ್ಮಣ' ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तस्य विशिष्टताप्रदर्शनाय “रहस्यब्राह्मणम्‌' इति नाम अपि प्रसृतम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "होमयाग में किस समय आहुति दी जाती है?", "tgt_text": "होमयागे कस्मिन्‌ काले आहुतिः प्रदीयते?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विष्णुशब्द विष्‌-धातु से निष्पन्न होता है जिसका अर्थहोता है व्यापकशील।", "tgt_text": "विष्णुशब्दः विष्‌-धातोः निष्पद्यते यस्य अर्थो भवति व्यापनशीलः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इदं सूक्तं तस्य वैष्णवभक्तानां वाणीं स्मारयति यत्र ते सहस्रम्‌ अपराधान्‌ कृत्वा अपि भगवन्तं साक्षात्कर्तुम्‌ इच्छन्ति।", "tgt_text": "यह सूक्त उन वैष्णव भक्तों की वाणी को स्मरण कराते है, जहाँ वे हजार अपराधों को करके भी भगवान के साक्षात्‌ करना चाहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुत्सितहिसादि का कर्ता अथवा दुर्गमप्रदेश में रहने वाला।", "tgt_text": "ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रेण क्वचित्‌ समासो विधीयते परन्तु तस्य समासस्य विशेषसंज्ञा न क्रियते।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಲ್ಪ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಆ ಸಮಾಸದ ವಿಶೇಷಸಂಜ್ಞಾ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गौणसिँहाग्निभ्यां मुख्यसिंहाग्निकार्यवत्‌॥अदृष्टविषयचोदनाप्रामाण्याद्‌ आत्मकर्तव्यं गौणैः देहेन्द्रियात्मभिः क्रियत एव इति चेन्न; अविद्याकृतात्मत्वात्तेषाम्‌। न च गौणा आत्मानो देहेन्द्रियादयः; किँ तर्हि।", "tgt_text": "जैसे गौणसिंहाग्नि से मुख्यसिंहाग्निवत्‌ कार्य अदृष्टविषयप्रेरक प्रमाण से आत्मकर्तव्य गौण देहेन्द्रिय आत्मा के द्वार किए जाते है तो ऐसा भी नहीं है, क्योंकि उनका कार्य तो अविद्या के द्वारा किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಏಕವರ್ಜಮ್ ಈ ಪದದ \"ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು\" ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एकवर्जम्‌ इति पदस्य एकं वर्जयित्वा इत्यर्थः अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तः यहाँ पर प्रथमान्त होने से यह विधायक पद जाना जाता है।", "tgt_text": "ಉದಾತ್ತಃ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾಂತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनुसन्धानात्माकान्तःकरणवृत्तिः चित्तम्‌।", "tgt_text": "अनुसन्धानात्मक अन्तः करण की वृत्ति चित्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार हि युक्त तिङन्त अनुदात्त नहीं होता अनुकूलता गम्यमान होने पर यह सूत्र का अर्थ है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಹಿ ಇಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ತಿಙಂತ ಪದಕ್ಕೆ ಅಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯಮಾನವಾದಾಗ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "धर्मसूत्र में चार वर्णो का और आश्रमों का तथा राजा के भी कर्तव्य का निर्देश है।", "tgt_text": "धर्मसूत्रे चतुर्ण्णां वर्णानाम्‌ आश्रमाणाञ्च किञ्च राज्ञाम्‌ अपि कर्तव्यानि निर्दिष्टानि सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(೬.೧.೨೨೩) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಸಮಾಸದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "( ६.१.२२३ ) सूत्र का अर्थ- समास का अन्त उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೬. ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರ ಆದಿತ್ಯನ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ - ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಆದಿತ್ಯಮ್ ಉಕ್ತವಿಧಿನಾ ಉತ್ಪನ್ನಮ್ ಜಾನೀಯಾತ್ ತಸ್ಯ ದೇವಾ ವಶೆ ಸ್ಯುಃ.", "tgt_text": "6. देवों ने ब्रह्म के पुत्र आदित्य का उल्लेख करते हुए कहा है कि -यो ब्राह्मणः आदित्यम्‌ उक्तविधिना उत्पन्नम्‌ जानीयात्‌ तस्य देवा वशे स्यु:।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಸನೆಗಳ ನಾಶದ ಅಭಾವದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಶರೀರತ್ವವು. ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಾತ್ಮವು ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "वासनानां नाशाभावादेव कारणशरीरत्वमस्य। अत्र जीवात्मनः तिस्रः अवस्थाः प्रतिपादिताः"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हिरण्मय अण्ड का गर्भभूत प्रजापति हिरण्यगर्भ है।", "tgt_text": "हिरण्मयस्य अण्डस्य गर्भभूतः प्रजापतिः हिरण्यगर्भः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन पचत्‌ इति उगिदन्तं प्रातिपदिकम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಪಚತ್ ಉಗಿದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಂದಿಗೂ ಪದ್ಯದ ಭಾಗವು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.", "tgt_text": "पद्यभाग अत्यधिक रोचकता के साथ आज भी प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮವಾಯ್ಯಸಮವಾಯಿನಿಮಿತ್ತಕಾರಣಗಳಿಂದಲೇ ಸರ್ವವೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು.", "tgt_text": "समवाय समवाय निमित्तकारणों से ही सभी की उत्पत्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವುದರಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀ ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ಪ್ರಮಾಣಮ್.", "tgt_text": "जिससे प्रमाणित करता है वह प्रमाण कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಾಂತಿ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಕರ್ಮದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭಿಚರಕ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮಂತ್ರಗಳು.", "tgt_text": "शान्ति पौष्टिक कर्म का प्रतिपादन करने वाले मन्त्र तथा अभिचार कर्म का प्रतिपादन करने वाले मन्त्र हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र अकस्य कर्त्र्थकत्वाभावात्‌ \"तृजकाभ्यां कर्तरि\" इति सूत्रं न प्रवर्तते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅಕ ಇದರ ಕರ್ತೃರ್ಥಕದ ಅಭಾವದಿಂದ \"ತೃಜಕಾಭ್ಯಾಂ ಕರ್ತರಿ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसका सविस्तार आलोचन आगे उपस्थापित किया जाएगा।", "tgt_text": "ಇದರ ಸವಿಸ್ತರವಾದ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದಲೇ ಹಿಮಾಲಯಾದಿ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾಗ್ಯ, ನದಿ ಸರೋವರಗಳು ಆದವು.", "tgt_text": "तस्यैव माहात्म्यं हिमालयादिनिखिलपर्वताः महाभाग्यं च नदीसागरादयः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವನೇನಿಜಾನಸ್ಯ - ಅವಪೂರ್ವಕ ನಿಜ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್ ಮಾಡಿದಾಗ.", "tgt_text": "अवनेनिजानस्य - अवपूर्वक निज्‌-धातु से शानच करने पर।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - गोवृन्दारक इत्यादिकमस्य सूत्रस्योदाहरणम्‌ ।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಗೋವೃಂದಾರಕ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च सूत्रस्यास्य पदान्वयः भवति - प्रकारादिद्विरुक्तौ परस्य अन्तः उदात्तः इति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಈ ಸೂತ್ರದ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಪ್ರಕಾರಾದಿದ್ವಿರುಕ್ತೌ ಪರಸ್ಯ ಅಂತಃ ಉದಾತ್ತಃ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸಾಂತ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से समासान्त अच्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(क) वैराग्यम्‌ (ख) फलम्‌ (ग) अपूर्वता (घ) उपपत्तिः 16. उपपत्तिः क्वान्तर्भवति।", "tgt_text": "(ಕ) ವೈರಾಗ್ಯ (ಖ) ಫಲ (ಗ) ಅಪೂರ್ವತಾ (ಘ) ಉಪಪತ್ತಿ. ೧೬. ಉಪಪತ್ತಿಯು ಎಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वयः- वींदम्‌ यह स्वरित का उदाहरण है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ’ವೀದಮ್’ ಇದು ಸ್ವರಿತದ ಉದಾಹರಣೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶರೀರ ವಿಶಿಷ್ಟವು ಜೀವವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "शरीरविशिष्टः जीव"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रमेयगता असम्भावना च मननेन निवर्तते।", "tgt_text": "ಪ್ರಮೇಯಗತವಾದ ಅಸಂಭಾವನೆಯು ಮನನದಿಮ್ದ ನಿವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहां पर व्यधिकरणतत्पुरुष का द्वितीयातत्पुरुष, तृतीयातत्पुरुष, चतुर्थीतत्पुरुष, पञ्चमी तत्पुरुष, षष्ठीतत्पुरुष और सप्तमीतत्पुरुष से छः भेद होते हैं।", "tgt_text": "तत्र व्यधिकरणतत्पुरुषस्य द्वितीयातत्पुरुषः, तृतीयातत्पुरुषः, चतुर्थीतत्पुरुषः, पञ्चमीतत्पुरुषः, षष्ठीतत्पुरुषः सप्तमीतत्पुरुषश्चेति षट्‌ भेदाः सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( वा, ६५१ ) वार्तिक का अर्थ - उस निगद में ही प्रथमान्त का अन्त उदात्त होता है।", "tgt_text": "(वा. ६५१) वार्तिकार्थः - तस्मिन्नेव निगदे प्रथमान्तस्य अन्त उदात्तः स्यात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र च बहुव्रीहिगर्भसमाहारद्वन्द्वसमासः अस्ति।", "tgt_text": "और यहाँ बहुव्रीहिगर्भसमाहारद्वन्द है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಯು ಹೀಗೆ - \"ದಧಾಂಸಿ ರತ್ನಂ ದ್ರವಿಣಂ ಚ ದಾಶುಷೇ\" ಎಂದು.", "tgt_text": "उदाहरण- इसका उदहरण होता है - दधांसि रत्नं द्रविणं च दाशुषे इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಂಕುಲಯಾ ಖಂಡಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಶಂಕುಲಾಖಂಡಃ.", "tgt_text": "शकुंलया खण्डः इति विग्रह में शङकुलाखण्डः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सामान्यतया यः अर्थः बहुभिः पदैः वर्ण्यते, उपमालङ्कारस्य प्रयोगेण सः अर्थः स्वल्पैः पदैः प्रकाशितो भवति।", "tgt_text": "सामान्य रूप से यह अर्थ बहुत पदो से वर्णन किया जाता है, परन्तु उपमा अंलङकार के प्रयोग से वह अर्थ थोड़े पदो से ही प्रकाशित होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्रह्मविद्या संसाररिणः सादयति विशादयति शिथिलयति।", "tgt_text": "ब्रह्मविद्या संसार के प्राणी को बनाता, विस्तृत करता और शिथिल करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सब और से ग्रहण कर सकता है।", "tgt_text": "जग्रभत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये प्रपाठक बहुत से अनुवाकों में विभक्त है।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಪಾಠಕಗಳನ್ನು ಆನೇಕ ಅನುವಾಕಗಳಿಂದ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दृतिं सु्कर्ष विषितं न्यञ्चं समा भ॑वन्तूद्वतों निपादाः।", "tgt_text": "ದೃತಿಂ ಸುಕರ್ಷ ವಿಷಿತಂ ನ್ಯಂಚಂ ಸಮಾ ಭವಂತೂದ್ವತೋಂ ನಿಪಾದಾಃ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः सूत्रस्यास्य अर्थः भवति- चवाहाहैवानां लोपे प्रथमतिङ्विभक्त्यन्तं विकल्पेन अनुदात्तं न भवति इति।", "tgt_text": "अतः सूत्र का अर्थ होता है - च, वा, ह, अह आदि के लोप होने पर प्रथम तिङ विभक्त्यन्त को विकल्प से अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये दो पदरूप है जो इषुधातु के रूप और विकरण प्रत्यय है।", "tgt_text": "ಇವೆರಡು ಪದರೂಪವಾಗಿದೆ ಯಾವುದು ಇಷುಧಾತುವಿನ ರೂಪ ಮತ್ತು ವಿಕರಣ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ किस पर स्थित होने का प्रसंग है?", "tgt_text": "कस्मिन्‌ तस्थुः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಉಪಕೃಷ್ಣ ಶಬ್ದದಿಂದ ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನದ ವಿವಕ್ಷವಿದ್ದಾಗ ಟಾ ಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಉಪಕೃಷ್ಣ ಟಾ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ ಲುಕ್ ಇದನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತ \"\"ನಾವ್ಯಯೀಭಾವಾದತೋಽಮ್ತ್ವಪಂಚಮ್ಯಾಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಟಾ ಪ್ರತ್ಯಯದ ನಿತ್ಯ ಅಮಾದೇಶವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वहाँ उपकृष्ण शब्द से तृतीया एकवचन की विवक्षा में टाप्‌ प्रत्यय उपकृष्ण टा इस स्थिति में सुप्‌ का लोप प्राप्त को बाधकर “नाव्ययी भावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः'' इस सूत्र से टा प्रत्यय का नित्य अमादेश प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथापि स्वतस्सिद्धः स्वाभाविको मोक्षो धनेनापि न लभ्यः।", "tgt_text": "ಅದರೂ ಸ್ವತಸ್ಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಮೋಕ್ಷವು ಧನದಿಂದಲೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( 8.3.2 ) अव्ययी भाव समास \"प्रायेण पूर्वपदार्थप्रधानः अव्ययीभावः\"यह अव्ययीभाव समास का लक्षण है।", "tgt_text": "(८.३.२) अव्ययीभावसमासः \"प्रायेण पूर्वपदार्थप्रधानः अव्ययीभावः\" इत्यव्ययीभावसमासस्य लक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हिशब्दः सर्वश्रुतिस्मृतिपुराणादिप्रसिद्धिद्योतनार्थः।", "tgt_text": "हिशब्द सभी श्रुतिस्मृतिपुराण आदि में प्रसिद्धद्योतन अर्थ में है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- स्वामित्वे स्थित्वा मेघैः रक्षिताः आपः वृत्रेण निरुद्धाः यथा पणिनामकराक्षसः गाः अगोपायत्‌।", "tgt_text": "सरलार्थ - स्वामी मेघ के द्वारा रक्षित जल वृत्र के द्वारा रोका गया जैसे पणिनाम के राक्षसगण ने गायों को छुपाया था।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "( वाचस्पतिमिश्रः ) इस कथन से सिद्ध होता है की वेद दो प्रकार का है - मन्त्ररूप और ब्राह्मणरूप।", "tgt_text": "(ವಾಚಸ್ಪತಿಮಿಶ್ರಃ) ಈ ಕಥನದಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ವೇದದ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ - ಮಂತ್ರರೂಪ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्विगौ एकवद्भावस्योदाहरणमेकं देयम्‌ ?", "tgt_text": "ದ್ವಿಗು ಇಲ್ಲಿ ಏಕವದ್ಭಾವ ಇದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯದ್ಯಪಿ ನು ಕಮ್ ಯೇ ಭಿನ್ನ ನಿಪಾತವಾಗಿದೆ, ಆದ್ರು ನಿಘಂಟುವಿನಲ್ಲಿ ಹಿಕಮ್ ಸುಕಮ್ ಆಹಿಕಮ್ ಆಕೀಮ್ ನಕಿಃ ಮಾಕಿಃ ನಕೀಮ್ ಆಕೃತಮ್ ಈ ಒಂಭತ್ತರ ಒಂದೇ ಪದದಿಂದ ಗಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "यद्यपि नु कम्‌ ये भिन्न निपात है, फिर भी निघण्टू में हिकम्‌ नुकम्‌ सुकम्‌ आहिकम्‌ आकीम्‌ नकिः माकिः नकीम्‌ आकृतम्‌ इन नौ का एक पद के द्वारा गणना की।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपरोक्तश्लोके विद्या एव ज्ञानशब्देन उच्यते, न तु सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म इत्यादिश्रुतौ उक्तं ज्ञानम्‌।", "tgt_text": "उपरोक्त श्लोक में विद्या ही ज्ञान शब्द के द्वारा कही गयी है, यहाँ पर सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म' इत्यादि श्रुतियों में उक्त ज्ञान नहीं कहा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र \" पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराणनवकेवलाः समानाधिकरणेन \" इति सूत्रात्‌ समानाधिकरणेन इति पदम्‌ अनुवर्तते ।", "tgt_text": "यहाँ ““पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराणनवकेवलाः समानाधिकरणेन इस सूत्र से समानाधिकरणेन पद की अनुवृत्ति आती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ದೇವಬ್ರಹ್ಮಣೋಃ\" ಎಂಬ ಶಬ್ಧಗಳ ಸ್ವರಿತಸ್ವರಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "देवब्रह्मणोः शब्दयोः स्वरितस्य अनुदात्तः स्यात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्याख्या- श्रद्धां देवीं प्रातः पूर्वाह्न हवामहे।", "tgt_text": "व्याख्या - श्रद्धा देवी की प्रातःकाल उपासना करते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तात्पर्यनिर्णायकेषु षट्सु लिङ्गेषु इदम्‌ अन्यतमम्‌ ।", "tgt_text": "तात्पर्यनिर्णायक छः: लिंगो  में यह अन्यतम होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನ, ಅನುದಾತ್ತಮ್ ಈ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "न,अनुदात्तम्‌ इति पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(क) शमः (ख) दमः (ग) उपरतिः (घ) वैराग्यम्‌ 17. विषयेभ्यो बाह्येन्द्रियाणां निग्रहः किमुच्यते।", "tgt_text": "(क) शम (ख) दम (ग) उपरति (घ) वैराग्य  17. विषयों से बाह्य इन्द्रियों का निग्रह क्या कहलाता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भारतस्य अज्ञातेतिहास्य जनजीवनस्य ज्ञानं वेदज्ञानं विना नैव सम्भवति ।", "tgt_text": "भारत के अज्ञात इतिहास में मनुष्य जीवन का ज्ञान वेद ज्ञान के बिना सम्भव नही है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृष इव आचरन्‌।", "tgt_text": "ಎತ್ತಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂಗಾಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯೆ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.", "tgt_text": "अङ्गाऽप्रातिलोम्ये अस्य सूत्रस्य व्याख्यानं कुरुत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हिमवन्तः- हिमशब्दात्‌ मतुप्प्रत्यये प्रथमाबहुवचने हिमवन्तः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "हिमवन्तः - हिम शब्द से मतुप्प्रत्यय करने पर प्रथमा बहुवचन में हिमवन्त: रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन वार्तिकेन यस्मिन्‌ पक्ष उपोत्तमस्य उदात्तस्वराभावः तस्मिन्‌ पक्षे स्यान्तस्य अन्तस्य उदात्तस्वरः भवति।", "tgt_text": "इस वार्तिक से जिस पक्ष में उपोत्तम के उदात्त स्वर का अभाव है उस पक्ष में स्यान्त के अन्त का उदात्त स्वर होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೈದಿಕ ವಾಙ್ಮಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "वैदिक वाङमय विषय में संक्षेप से लिखिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"द्वन्द्वतत्पुरुषयोरुत्तरपदे नित्यसमासवचनम्‌\" \"गोरतद्धितलुकि\" इति सूत्रवार्तिके च द्विगुसमासस्य रूपनिष्पादने उपयोगिनी।", "tgt_text": "\"द्वन्द्वतत्पुरुषयोरुत्तरपदे नित्यसमासवचनम्‌\" \"गोरतद्धितलुकि\"  इस सूत्र वार्तिक में द्विगुसमास का रूप निष्पादन में उपयोगी है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಥವಾ ಗಿರಿಯು ಮಂತ್ರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.", "tgt_text": "यद्वा। गिरि मन्त्रादिरूपायां वाचि सर्वदा वर्तमानः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुषुप्तिकाले बुद्धिः नास्ति।", "tgt_text": "सुषुप्ति काल में बुद्धि नहीं होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथर्ववेद भाष्यभूमिका में लिखा है की अथर्ववेद का ज्ञाता शान्ति कर्म परायण जिस राष्ट्र में रहता है वह राष्ट्र उपद्रव रहित होकर निरन्तर बढ़ता रहता है।", "tgt_text": "ಅಥರ್ವವೇದ ಭಾಷ್ಯಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಯಾವ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವವನು ಶಾಂತಿ ಕರ್ಮ ಪರಾಯಣವು ಯಾವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ರಾಷ್ಟ್ರವು ನಿರೂಪ ದ್ರವವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः अन्तोदात्त ही रहता है।", "tgt_text": "अतः अन्तोदात्तः एव तिष्ठति|"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌- काष्ठाध्यापकः इति सूत्रस्य अस्य एकम्‌ उदाहरणम्‌।", "tgt_text": "उदाहरण - काष्ठाध्यापकः यह इस सूत्र का एक उदाहरण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ कुछ पाठगत प्रश्‍न दिये जा रहे हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हिरण्यगर्भस्य महिम्नः वर्णनं कर्तव्यम्‌।", "tgt_text": "हिरण्यगर्भ की महिमा का वर्णन करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र मेशब्दम्‌ आश्रित्य सरस्वति इत्यत्र आमन्त्रितनिघातः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ’ಮೇ’ಶಬ್ದವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ’ಸರಸ್ವತಿ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಆಮಂತ್ರಿತನಿಘಾತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मित्रः वरुणश्च उभयौ सूर्यरूपेण एव ग्राह्यौ, यतो हि सूर्य एव दिवारात्र्यौः स्रष्टा।", "tgt_text": "मित्र और वरुण दोनों सूर्यरूप से ही ग्रहण किया है क्योंकि सूर्य ही दिन रात्री का स्रष्टा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದಕ್ಕೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स दिवसस्य त्रिभिः हविर्भिः उपास्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्तिम में प्रार्थना है - श्रद्धे श्रद्धापये ह नः।", "tgt_text": "अन्तिमा प्रार्थनाः- श्रद्धे श्रद्धापये ह नः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ಕ) ಶಮ (ಖ) ವಿವೇಕ (ಗ) ಅಧಿಕಾರೀ (ಘ) ವೈರಾಗ್ಯ. ೭. ಇದು ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.", "tgt_text": "(क) शमः (ख) विवेकः (ग) अधिकारी (घ) वैराग्यम्‌ 7. अयमनुबन्धेषु अन्यतमः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪುರುಷನ ಮುಖದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ತೊಡೆಗಳಿಂದ ವೈಶ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಶೂದ್ರನು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು, ನಾಭಿಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮಂಡಲ, ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ದ್ಯುಲೋಕ, ಪಾದಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಕರ್ಣಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು.", "tgt_text": "इस पुरुष के मुख से ब्राह्मण, बाहु से क्षत्रिय, जंघाओं से वैश्य, पैरों से शूद्र, नाभिप्रदेश से अन्तरिक्ष मण्डल, शिर से द्युलोक, पैरों से भूमि, कर्ण से दिशाएं उत्पन्न हुई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि उच्यते- ताभ्यां निर्विचिकित्सेऽर्थे चेतसः स्थापितस्य यत्‌।", "tgt_text": "इसलिए कहा गया है- ताभ्यां निर्विचिकित्सेऽर्थे चेतसः स्थापितस्य यत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उर्ज शब्द का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "उर्जशब्दस्य कः अर्थः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वरुणदेवस्य शासनक्षेत्रं कुत्र आसीदिति?", "tgt_text": "ವರುಣದೇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನವು ಎಲ್ಲಿತ್ತು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಚ - ಉತ್ಪೂರ್ವಕ ಅಚ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उदच - उत्पूर्वक अच्‌-धातु से लोट मध्यमपुरुष एकवचन में वैदिक रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀಗಾದಾಗ ಈ ಎರಡೂ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ವಿಧಾನ ಆದಾಗ ’ಇಷೇ ತ್ವೋರ್ಜೇ ತ್ವಾ’ .", "tgt_text": "तथा सति अनयोः मन्त्रयोः सर्वत्रैव एकस्यैव उदात्तस्वरस्य विधाने 'इषे त्वोर्ज त्वा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वहाँ साम शब्द के अर्थ का प्रतिपादन करेंगे।", "tgt_text": "तत्र च सामशब्दार्थः प्रतिपादयिष्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಯ ಎಲ್ಲ ಸೂಕ್ತಗಳೂ ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.", "tgt_text": "अग्नेः सर्वाणि सूक्तानि गायत्रीछन्दोबद्धानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद पर को इको यणचि सूत्र से यणादेश होने पर और वर्णसम्मेलन होने पर कर्त्री रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ततः परम्‌ इको यणचि इति सूत्रेण यणादेशे कृते वर्णसम्मेलने च कृते कर्त्री इति रूपं सिद्ध्यति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "द्वादश मन्त्र में कहा की इन्द्र ने गाय, सोम, प्रवहित नदी को मुक्त किया।", "tgt_text": "द्वादशे मन्त्रे उक्तं कथम्‌ इन्द्रः गाः, सोमं, प्रवहिताः नदीः विमुक्तवान्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकाग्रता के अभाव में निदिध्यासन सम्भव नहीं होता है।", "tgt_text": "ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ನಿದಿಧ್ಯಾಸನವು ಆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಐದು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र में पांच पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थ वाक्य, प्रकरण, औचित्य, तथा देश काल के भेद से शब्दों का अर्थ अलग अलग होता है।", "tgt_text": "ಇದರ ಅರ್ಥ - ವಾಕ್ಯದ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಅಂದರೆ ಔಚಿತ್ಯದಿಂದ ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲದಿಂದ ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥವು ಬೇರೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण असंज्ञायां गम्यमानायां तद्धितः ञप्रत्ययो विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುವಾಗ ಗಮ್ಯಮಾನವಾಗುವ ತದ್ಧಿತಗಳ ಜ್ಞಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐದನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಪಾದದ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿಯವರೆಗೆ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पञ्चमाध्यायस्य चतुर्थपादस्य परिसमाप्तिपर्यन्तम्‌ एतस्य सूत्रस्याधिकारः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह सूत्र टाप्‌ प्रत्यय विधायक है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರವು ಟಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ವೇದಾಂತ ಹೇಳಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂಬದು ಸಿದ್ಧಾಂತ.", "tgt_text": "अतः वेदान्त उक्त मार्ग का ही अनुसरण करना चाहिए यह सिद्धान्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पादोऽस्य विश्वां भूतानि त्रिपार्द॑स्यामूर्त दिवि॥", "tgt_text": "पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र गिरि इति पदेऽपि गिर्‌ इति वाणी।", "tgt_text": "ಈ ಪದದಲ್ಲೂ ‘ಗಿರ್’ ಎಂಬುದು ವಾಣಿ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶರೀರ ಒಂದು ಉಪಾಧಿ", "tgt_text": "शरीरं तत्र एक उपाधिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एकस्य जन्मनः मृत्युं यावत्‌ कारणस्वरूपं सुखदुःखात्मकफलदायकं कर्म प्रारब्धम्‌ कथ्यते।", "tgt_text": "एक जन्म के मृत्युपर्यन्त कारणस्वरूपसुख दुःखात्मकफलदायक कर्म प्रारब्ध कहलाते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ प्रत्येक पदों का अपना कुछ अर्थ होता है।", "tgt_text": "तत्र प्रत्येकं पदानां स्वकीयः कश्चिद्‌ अर्थः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रत्ययस्थात्कात्पूर्वस्यात इदाप्यसुपः सूत्र की व्याख्यान की गई और उदाहरणों की सिद्धि दर्शायी गई है।", "tgt_text": "प्रत्ययस्थात्कात्पूर्वस्यात इदाप्यसुपः इति सूत्रस्य व्याख्यानं तदुदाहरणानां च सिद्धिः दर्शिता इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्मभिन्नानां सर्वेषाम्‌ अनित्यत्वविषये “नेह नानास्ति किञ्चन” (बृ.उ.४.४.१९), “एकमेवाद्वितीयम्‌ (छा.उ. ६.२.१), “अथ यदल्पं तन्मर्त्यम्‌\" (छा.उ. ७.२४.१) ।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮವಲ್ಲದ ಎಲ್ಲ ಅನಿತ್ಯತ್ವವಿಷದಲ್ಲಿ \"ನೇಹ ನಾನಾಸ್ತಿ ಕಿಂಚನ\" (ಬೃ.ಉ.೪.೪.೧೯) \"ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯಮ್\" (ಛಾ.ಉ,೬.೨.೧) \"ಅಥ ಯದಲ್ಪಂ ತನ್ಮರ್ತ್ಯಮ್\" (ಛಾ.ಉ. ೭.೨೪.೧)"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಅದರಿಂದ ಅನುಬಂಧಚತುಷ್ಟಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನದ ಅಂತರ್ಭಾವವು.", "tgt_text": "इसलिए शास्त्रादि में तथा ग्रन्थादि में शास्त्र का तथा ग्रन्थ का जो प्रयोजन कहा गया है वह अनुबन्धचतुष्टय के प्रयोजन के अन्तर्गत ही आता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹುಲ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र में बहुलग्रहण किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कुठारेण छिन्ना वृक्षशाखा इव वृत्रासुरं पृथिव्याः क्रोडे शयितवान सः।", "tgt_text": "कुल्हाड़ी से छिन्न वृक्षशाखा के समान वूृत्रासुर को पृथिवी की गोद में उसको गिराया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कैसे जुआरी जीवन को बीताते है।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಜೂಜುಗಾರನು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए लौकिक सुख तथा स्वर्ग का सुख दोनों ही अनित्य है।", "tgt_text": "अतो लौकिकं सुखं तथा स्वर्गसुखम्‌ उभयम्‌ अपि अनित्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिक काल में आर्यों की शरीराकृति कैसी थी इस विषय में विद्वान्‌ इन्द्र का रूप वर्णन दिखाकर ही सिद्धान्तमत को पुष्ट करते है।", "tgt_text": "ವೈದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರ ಶರೀರಾಕೃತಿಯು ಹೇಗಿತ್ತೆಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರನ ರೂಪವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಿ, ಸಿದ್ಧಾಂತಮತವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्राह्मण आदि आकृतिगण होने से।", "tgt_text": "ब्राह्मणादेराकृतिगणत्वात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣವನ್ನು ನೋಡಿದ ಇಬ್ಬರು ಆಚಾರ್ಯರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "ब्राह्मण द्रष्टा दो आचार्यो के नाम लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और कहते है अरण्य में अध्ययन के कारण ही इनको आरण्यक कहते है।", "tgt_text": "ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಆರಣ್ಯಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जल के विकार से सभी को उत्पन्न करता है।", "tgt_text": "ಜಲದ ವಿಕಾರದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಿತ್ರಂ ಕೃಣುಧ್ವಂ ಖಲು.... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಖಲು ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "मित्रं कृणुध्वं खलु ... इत्यादिमन्त्रे खलु इति किमर्थम्‌ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ हे पशू, तू मृत्युलोक को नहीं जा रहा है और न हम तेरी हिंसा कर रहे हैं।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ, ಹೇ ಪಶುವೇ, ನೀನು ಮೃತ್ಯುಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಾವೂ ನಿನಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡಲಾರೆವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उक्तं च तस्माद्‌ भगवता बादरायणेन “आवृत्तिरसकृदुपदेशात्‌ इति ।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಬಾದರಾಯಣನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ \"ಆವೃತ್ತಿರಸಕೃದುಪದೇಶಾತ್\"ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸವು ಪದವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समास पदविधियों में अन्यतम है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दो अनुष्टुप्।", "tgt_text": "ಎರಡು ಅನುಷ್ಟುಪ್ಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मित्र प्राणरक्षक रूप से प्रतिपादित है।", "tgt_text": "मित्रः प्राणरक्षकरूपेण प्रतिपादितः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बुद्धेः मान्द्यं बुद्धिमान्द्यम्‌ इत्यादिषु नायं निषेधः।", "tgt_text": "बुद्धे मान्द्यम्‌ (बुद्धि से मंदता) बुद्धिमान्धम्‌ आदि में निषेध नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुखसाधकमिन्द्रियं भवति उपस्थम्‌। मूत्रविसर्जनसाधकं तथा सुखसाधकञ्चेन्द्रियं भवति उपस्थम्‌।", "tgt_text": "सुख साधक इन्द्रिय उपस्थ होती | ध्यान देः है तथा यह मूत्रविसर्जनसाधक भी होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः वृत्तेः नाशकान्तराभावात्‌ वृत्तिस्तु तिष्ठति एव।", "tgt_text": "इसलिए वृत्ति के नाशकान्तर के अभाव से वृत्ति तो रुकती ही है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ತತ್ಪುರುಷದ \"ತತ್ಪುರುಷಃ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಕರ್ಮಧಾರಯಃ\" ಇದರಿಂದ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समानाधिकरण तत्पुरुष की “तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारयः'' इससे कर्मधारय संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮರಣದ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಲಿ ಎಂದು ಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಠೋಮಾದಿ ಯಾಗಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗರೂಪದ ಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮಾದಿಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುವುದೇ ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮ.", "tgt_text": "मरणानन्तर स्वर्ग की प्राप्ति हो इस फल के लाभ के लिए ज्योतिष्टोमादियाग किए जाते हैं वे काम्य कर्म कहलाते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ನೀವು ಚಲನಶೀಲ ಸೂರ್ಯನ ಎಲ್ಲಾ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ.", "tgt_text": "किञ्च स्वसरस्य स्वयं सर्तुरादित्यस्य विश्वाः सर्वाः धेनाः लोकानां प्रीणयित्रीतीः पिन्वथः वर्धयथः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन्द्रियों के अभाव में स्वप्नस्थ विषयों का दर्शन किस प्रकार से सम्भव होता है यह जिज्ञासा उत्पन्न होती हे ,तो कहते हैं की साक्षी के द्वारा।", "tgt_text": "इन्द्रियाणाम्‌ अभावे स्वप्नस्थविषयाणां दर्शनं कथं सम्भवतीति जिज्ञासायामुच्यते साक्षिद्वारा इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तद्धितस्य इस सूत्र की व्याख्या कीजिए।", "tgt_text": "ತದ್ಧಿತಸ್ಯ ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शरीरविशिष्टः जीव", "tgt_text": "शरीरविशिष्ट जीव होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्यैव सूक्तस्य प्रख्यातमन्त्रे (१०.७१.११) यज्ञसम्पादकानां चतुर्णाम्‌ ऋत्विजां होतृ-अध्वर्यु-उद्गातृ-ब्रह्मादीनां स्पष्टरूपेण सङ्केतो प्राप्यते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ (10.71.11) ಯಜ್ಞಸಂಪಾದಕರಾದ ನಾಲ್ವರು ಋತ್ವಿಜರಾದ 'ಹೋತಾ - ಅಧ್ವರ್ಯು - ಉದ್ಗಾತಾ - ಬ್ರಹ್ಮ' ಇವರನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ घृतादीनाम्‌ इस विशेषणपद सामर्थ्य से शब्दानाम्‌ इस विशेष्य बोध क पद का आक्षेप किया है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲ್ಲಿ ಘೃತಾದೀನಾಮ್ ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣಪದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಶಬ್ದಾನಾಮ್ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ್ಯ ಬೋಧಕ ಪದವನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से प्रकृतिस्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जहल्लक्षणा, अजहल्लक्षणा और जहदजहल्लक्षणा जहाँ पर शक्यार्थ के अनन्तर्भाव्य ही अर्थान्तर प्रतीत होता है वहाँ पर जहल्लक्षणा होती है।", "tgt_text": "जहल्लक्षणा अजहल्लक्षणा जहदजहल्लक्षणा च इति। यत्र शक्यार्थम्‌ अनन्तर्भाव्य एव अर्थान्तरप्रतीतिः भवति तत्र जहल्लक्षणा भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्याख्या - स होवाच।", "tgt_text": "व्याख्या - उसने कहा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪರಸ್ತಾತ್ ಇದರ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಭಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "परस्तात्‌ इति योगे का विभक्तिः दृश्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌- अग्निमीळे इति सूत्रस्य अस्य एकमुदाहरणम्‌।", "tgt_text": "उदाहरण - अग्निमीळे इस सूत्र का यह एक उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सायण ने ऋग्वेद भाष्य भूमिका में क्या कहा है?", "tgt_text": "सायणः ऋग्वेदभाष्यभूमिकायां किम्‌ आह?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಭಿಮಾನವೇ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वहाँ पर केबल अभिमान ही कारण होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संहितोपनिषद्‌ में किसका वर्णन है?", "tgt_text": "ಸಂಹಿತೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಉತ್ಪನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ ಆದರು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಅವನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸತ್ತಾದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಅವನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "परमात्मा से सभी उत्पन्न होते है फिर हिरण्यगर्भ उनमें आत्मसत्ता के संस्थापक रूप में कहलाता है और बल का दाता भी वो ही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पाठगत प्रश्नों के उत्तर 1. आदित्य याज्ञवल्क्य ऋषि, त्रिष्टुप्‌ छन्द, मन देवता।", "tgt_text": "पाठगतप्रश्नानाम्‌ उत्तराणि  १ . आदित्य याज्ञवल्क्यः ऋषिः, त्रिष्टुप्‌ छन्दः, मनः देवता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एकाग्रवस्थायां जायमानः सविकल्पकोऽपि निर्विकल्पकदृष्ट्या व्युत्थानरूप एव।", "tgt_text": "एकाग्रवस्था में उत्पन्न सविकल्पक भी निर्विकल्पक की दृष्टि से व्युत्थानरूप ही होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततश्च प्रक्रियाकार्ये भूतपूर्वः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गुण से निषेध होने पर काकस्य कार्ष्ण्यम्‌ यह उदाहरण है।", "tgt_text": "ಗುಣದಿಂದ ನಿಷೇಧವಾದಾಗ ಕಾಕಸ್ಯ ಕಾರ್ಷ್ಣ್ಯಮ್ ಇದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मोदते - आत्मनेपद मुद्‌-धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "ಮೋದತೆ - ಆತ್ಮನೇಪದ ಮುದ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र स्थूलदेहाभावात्‌ सूक्ष्मदेहे एव अभिमानो भवति।", "tgt_text": "यहाँ स्थूलदेह के अभाव से सृक्ष्मदेह में अभिमान होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"सुबामश्रितेपराङगवत्स्वरे” इस पद की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "\"सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे \" इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न ह्यसौ प्रत्यक्षादीनां विषय इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಆದಿ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಇದೇ ಅದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ದಂಡಿಯು ಹೇಳಿದ್ದರೋ - \"ಇದಮಂಧತಮಃ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಜಾಯೇತ ಭುವನತ್ರಯಮ್\".", "tgt_text": "जैसा दण्डि ने कहा - “इदमन्धतमः कृत्स्नं जायेत भुवनत्रयम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - जो जुआरी जुआ खेलते है उसकी सास उसकी निंदा करती है।", "tgt_text": "ವಿವರಣೆ - ಯಾರು ಜೂಜನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೋ ಅವರನ್ನು ಸೊಸೆಯ ಅಮ್ಮ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्मविद्‌ गुरु उस प्रकार के शिष्य के लिए तत्त्वमसि आदि वाक्यों का उपदेश करता है।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಗುರುಃ ಆ ಪ್ರಕಾರದ ಶಿಷ್ಯನಿಗಾಗಿ ತತ್ವಮಸಿ ಆದಿ ವಾಕ್ಯಗಳ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಆಲೋಚಿಸಲಾಗುವುದು.", "tgt_text": "उनका आगे आलोचन किया जाएगा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बहुव्रीहि समास के पञ्च विधायक सूत्र है- \"अनेकमन्यपदार्थे\", \"संख्ययाव्ययासन्नदूराधिक-संख्याः संख्येये\", \"दिङ्नामान्यन्तराले\" \"तत्र तेनेदमिति सरूपे\", \"तेन सहेति तुल्ययोगे\"।", "tgt_text": "बहुव्रीहिसमासस्य विधायकानि पञ्च सूत्राणि सन्ति \"अनेकमन्यपदार्थे\", \"संख्ययाव्ययासन्नदूराधिक-संख्याः संख्येये\", \"दिङ्नामान्यन्तराले\" \"तत्र तेनेदमिति सरूपे\", \"तेन सहेति तुल्ययोगे\" इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ರಾಜಪುರುಷ ಪದದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ರಾಜವಿಶಿಷ್ಟ ಪುರುಷ ಎಂದು.", "tgt_text": "राजपुरुष पद का अर्थ होता है राजविशिष्ट पुरुष।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭಾಷೆಯು ಲೋಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भाषा लोकव्यवहारं प्रवर्तयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जन्म के बाद ही इसने अपना आपूर्व पराक्रम को दिखाया।", "tgt_text": "ಜನ್ಮದ ನಂತರ ಇವನು ತನ್ನ ಅಪೂರ್ವ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अश्नवत्‌ यह रूप किस धातु और किस लकार में है?", "tgt_text": "अश्नवत्‌ इति रूपं कस्य धातोः कस्मिन्‌ लकारे च विद्यते?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चरणव्यूह के टीका कर्ता कौन है?", "tgt_text": "चरणव्यूहस्य टीकाकर्ता कः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "महाभाष्य में ऋग्वेद की इक्कीस शाखा का निर्देश है।", "tgt_text": "महाभाष्ये ऋग्वेदस्यैकविंशतिशाखा निर्दिष्टाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "परन्तु वैदिक वाक्य शब्द प्रमाण से ही सिद्ध होते है।", "tgt_text": "परन्तु वैदिकवाक्यानि शब्दप्रमाणेन एव सिध्यन्ति। तत्र अन्यं प्रमाणम्‌ न अपेक्ष्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र पूर्वपदं तुल्यार्थवाचकम्‌ अस्ति किञ्च यतोऽनावः इति सूत्रेण आद्युदात्तम्‌।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವು ತುಲ್ಯಾರ್ಥವಾಚಕವಾಗಿದೆ ,ಆದರೆ ಯತೋನಾವಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "घनशब्द के जलधरवाचक और श्याम शब्द के रामार्थवाचकता से समानाधिकरण नहीं है यह शंका है।", "tgt_text": "ಘನ ಶಬ್ದದ ಜಲಧರವಾಚಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮಶಬ್ದದ ರಾಮಾರ್ಥವಾಚಕದಿಂದ  ಸಾಮಾನಾಧಿಕರಣವು ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಶಂಕೆಯಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे\" इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते।", "tgt_text": "\"सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे\" इस पद से सुप्‌ पद की अनुवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅತಿಂಙಃ ಈ ಪದವು ಪದಾತ್ ಇದರ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अतिङः इति पदं पदात्‌ इत्यस्य विशेषणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रत्ययग्रहणे तदन्ताः ग्राह्याः इति न्यायेन तदन्तग्रहणे चतुर्थ्यन्तम्‌ इति भवति।", "tgt_text": "ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ \" ತದಂತಾಃ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ\" ಈ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಚತುರ್ತ್ಯಂತವೆಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अविग्रह नित्यसमास का उदाहरण है-कृष्णसर्पः।", "tgt_text": "अविग्रहस्य नित्यसमासस्योदाहरणं यथा कृष्णसर्पः इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथापि कुछ मन्त्र ऐसे हैं जिनमें उच्चतर दार्शनिकमत सम्यक्‌ रूप से प्रकटित देखा जाता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ಮಂತ್ರಗಳು ಹೀಗೆ ಇವೆ ಉನ್ನತವಾದ ದಾರ್ಶನಿಕ ಮತವನ್ನು ಒಳ್ಳೆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟ ಮಾಡಲು ನೋಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तैः सूत्रैस्तु न कश्चित्‌ विशिष्टः स्वरः विधीयते, अपि तु साधारणान्‌ एव स्वरान्‌ विदधति तानि एव सूत्राणि अस्माभिः अस्मिन्‌ पाठे संगृहीतानि।", "tgt_text": "उन सूत्रों के द्वारा कोई विशिष्ट स्वर का विधान नहीं करते हैं, अपितु साधारणों को ही स्वरों में विधान करते हैं उन सूत्रों से वे ही सूत्र हमारे इस पाठ में संगृहीत हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ अवसरे प्रयुक्तस्य उच्छ्रयणस्य अपि व्याख्या अस्ति।", "tgt_text": "इस अवसर में प्रयुक्त पाठ की भी व्याख्या की है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और यहाँ पर पाठ में टाप्‌, डाप्‌, चाप्‌, ङीन्‌, ति ये पाँच प्रत्यय किस प्रातिपदिक से होते है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಟಾಪ್, ಡಾಪ್, ಚಾಪ್, ಜ್ಞೀನ್, ತಿ ಇವು ಐದು ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಯಾವ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಆಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "“कश्यपः पश्यको भवति।", "tgt_text": "“कश्यप देखने वाला होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दैक्षः प्राजापत्यपशवो वा सकलपशुयागानां प्रकृतिः।", "tgt_text": "ದೈಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ಪಶುವು ಎಲ್ಲ ಪಶುಯಾಗಗಳ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार राज्ञां बुद्धः, रज्ञां पूजितः इत्यादि में समास नहीं होता है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜ್ಞಾಂ ಬುದ್ಧಃ, ರಾಜ್ಞಾಂ ಪೂಜಿತಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि इच्छा अस्ति तर्हि गमनस्य मार्गव्ययाय पर्याप्तं धनम्‌ अस्ति न वा।", "tgt_text": "ಇಷ್ಟವಿದ್ದರೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವ್ಯಯಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರ ಅರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ- ಶಕಟೀ ಈ ಪದದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ವರವೂ ಉದಾತ್ತವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- शकटी इस पद में प्रत्येक स्वर उदात्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वा नामधेयस्य इति सूत्रेण नामवाचकस्य स्यान्तस्य पदस्य अन्तात्‌ पूर्वस्य विकल्पेन उदात्तस्वरः भवति, यस्मिन्‌ पक्षे तत्र अन्तात्‌ पूर्वम्‌ उदात्तः न भवति तत्र अन्तस्य उदात्तस्वरः भवति।", "tgt_text": "\"ವಾ ನಾಮಧೇಯಸ್ಯ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಾಮವಾಚಕವಾದ 'ಸ್ಯಾಂತ'ಪದದ ಅಂತ್ಯದ ಮುಂದಿರುವ ಪದಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯದ ಮುಂದಿರುವ ಪದಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈಗ ಅಧ್ಯಾರೋಪ ಮತ್ತು ಅಪವಾದ ಇವೆರಡರಿಂದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತು ಮಾತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.", "tgt_text": "अधुना अध्यारोपापवादाभ्यां सर्वस्य वस्तुमात्रत्वं ज्ञातम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तैरावृत्य वर्तते निर्गुणं ब्रह्म|", "tgt_text": "उसे आवृत्त होकर के निर्गुण ब्रह्म होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದದಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸ್ಥಾನೀಯ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವ ಇಂದ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "वेद में अन्तरिक्ष स्थानीय सर्वश्रेष्ठ देव इन्द्र हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವಾತ್ಮದ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಸವಿಶೇಷಗಳು ಮೂರು ರೂಪಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "उसी प्रकार जीवात्मा के अध्यात्म सविशेष तीन रूप होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“षष्ठी' सूत्र का विग्रह सहित एक उदाहरण दीजिये।", "tgt_text": "\"ष॒ष्ठी\" इति सूत्रस्य सविग्रहम्‌ एकमुदाहरणं देयम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कथमिदं प्रयोजनं सिद्ध्यति।", "tgt_text": "ಪ್ರಯೋಜನ ಹೇಗೆ ಆಗುವುದು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वायु के समान।", "tgt_text": "वात इव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कीदृशम्‌।", "tgt_text": "किस प्रकार से।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः पूर्वपद यहाँ अनिष्ठान्त है।", "tgt_text": "अतः पूर्वपदम्‌ अत्र अनिष्ठान्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಶಾಕಲ್ಯದ ಮತ್ತು ಮಾಂಡೂಕ್ಯದ ಮತಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ खण्डे शाकल्यस्य माण्डुकेयस्य च मतानाम्‌ उल्लेखोऽस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ते च विधयः यथा विनियोगः, हेतुः, निरुक्तिः आख्यानम्‌ इत्यादयः।", "tgt_text": "और वे विधि जैसे विनियोग, हेतु, निरुक्ति, आख्यान इत्यादि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "13.वेदान्त के चार अनुबन्ध है।", "tgt_text": "१३. वेदान्तस्य चत्वारः अनुबन्धाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ षष्ठयन्त का द्विजशब्द का कुर्वन्‌ इससे कुर्वाणः इस योग में प्राप्त हुआ इससे षष्ठी समास का निषेध होता है।", "tgt_text": "अत्र षष्ठ्यन्तस्य द्विजशब्दस्य कुर्वन्‌ इत्यनेन कुर्वाणः इत्यनेन वा योगे प्राप्तः षष्ठीसमासः अनेन निषिध्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अष्टचत्वारिंशदध्याये ग्रन्थोऽयं सम्पूर्णो भवति।", "tgt_text": "अड़तालीस अध्यायो में यह ग्रन्थ सम्पूर्ण होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सवनमिदं समयानुसारेण विभिन्ननाम्ना विख्यातमस्ति।", "tgt_text": "यह सवन समय के अनुसार से विभिन्न नामों से विख्यात है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अलग अलग ग्रन्थों में शाखा संख्या में भी भिन्नता है।", "tgt_text": "विविधेषु ग्रन्थेषु शाखासंख्यायां विपर्ययो वर्त्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಚಿತ್ತದ ವ್ಯುತ್ಥಾನಸಂಸ್ಕಾರದ ಅಭಿಭವವಾದಾಗ ನಿರೋಧಸಂಸ್ಕಾರದ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವವಾದಾಗ ಚಿತ್ತದ ಏಕಾಗ್ರ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ ಅದನ್ನೇ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार से चित्त के व्युत्थानसंस्कार का अभिभव होने पर निरोधसंस्कार का प्रादुर्भाव होने पर चित्त की एकाग्र स्थिति होती है वह ही समाधि कहलाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಈ ರಾಜನ್ಯ ಅಂದರೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯತ್ವ ಜಾತಿಯಾವನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೋ ಅವನು ಬಾಹುಗಳಿಂದ ನಿಷ್ಪಾದಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಅಥವಾ ಬಾಹುವಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿತವಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "जो यह राजन्य अर्थात क्षत्रियत्व जातिमान्‌ है वो बाहु से निष्पादित है या बाहु से उत्पादित है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "च इति अपि अव्ययं पदम्‌।", "tgt_text": "च यह भी अव्यय पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वृत्तेः पञ्च भेदाः भवन्ति - कृदन्तवृत्तिः, तद्धितान्तवृत्तिः, समासवृत्तिः, एकशेषवृत्तिः सनाद्यन्तवृत्तिश्चेति।", "tgt_text": "वृत्ति के पञ्च भेद है- कृदन्तवृत्तिः, तद्धितान्तवृत्तिः, समासवृत्तिः, एकशेषवृत्तिः सनाद्यन्तवृत्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಾನೇ ಅವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತೇನೆ ಯಾವಾಗಲಾದರು ನಾನು ಆ ಜೂಜುಗಾರರ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿರೋಧಿ ಜೂಜುಗಾರರ ಅನುಕೂಲ ಕರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "मैं उसे जीतूँगा कभी-कभी पासे जुआरी की कामना पूरी करते है और उसके विरोधी जुआरी के अनुकूल कर्म धारण करके उसकी इच्छा पूरी करते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अस्य आदेः अचः अकारस्य प्रकृतसूत्रेण उदात्तस्वरः भवति।", "tgt_text": "अत: उसके आदि में अच्‌ अकार की प्रकृत सूत्र से उदात्त स्वर होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे यत्‌ प्रत्ययान्त का यह अर्थ है।", "tgt_text": "तेन यत्प्रत्ययान्तस्य इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१.६.१ \"इवेन समासो विभक्त्यलोपश्च\" (वार्तिकम्‌) वार्तिकार्थः - इवेति शब्देन सह सुबन्तं समाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "೧.೬.೧ \"ಇವೇನ ಸಮಾಸೋ ವಿಭಕ್ತ್ಯಲೋಪಶ್ಚ\" (ವಾರ್ತಿಕಮ್) ವಾತಿಕಾರ್ಯ - ಇವ ಈ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆಗೆ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಪಾರು ಮಾಡಿ ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ, ಇದೇ ಉಪಾಯವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "अथ तमेव तं विदित्वा एव मृत्युम्‌ अत्येति मृत्युम्‌ अतिक्रम्य एति स्वस्वरूपं प्राप्नोति परब्रह्म एति गच्छति इत्युपचारः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌\"( 2.9.50 ) सूत्रार्थ-दिशावाचक और संख्यावाचक को सुबन्त समानाधिकरण को सुबन्त के साथ संज्ञा में गम्यमान होने पर ही तत्पुरुष समास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "\"ದಿಕ್ಸಂಜ್ಞೇ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಮ್\"(೨.೯.೫೦) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ದಿಶಾವಾಚಕ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕ ಮತ್ತು ಸುಬಂತ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಗಳು ಸುಬಂತಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಜ್ಞಾದಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯಮಾನವಾದಾಗ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\",\"ಸಹಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\", ಈ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "\" प्राक्कडारात्समासः \" , \" सह सुपा \" , \" तत्पुरुषः \" इति सूत्रत्रयमधिकृतम्‌ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಕ್ಷನ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೋ ಮೋಡಿ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अक्ष के पीछे कोई मोहित करने वाली शक्ति रहती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अज्ञानावरण क्या होता है यह केसे उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಅಜ್ಞಾನಾವರಣ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिक युग में ही सोमलता दुष्प्रा्य थी।", "tgt_text": "ವೈದಿಕಯುಗದಲ್ಲೇ ಸೋಮರಸವು ದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯವಾಗಿತ್ತು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- यदा देवाः पुरुषरूपहविषा यज्ञं सम्पादितवन्तः तदा वसन्तर्तुः यज्ञस्य घृतमासीत्‌, ग्रीष्मर्तुः इध्मः आसीत्‌, शरदृतुः हविरासीत्‌।", "tgt_text": "सरलार्थः - जब देवताओं ने पुरुष रूप मानसिक यज्ञ को हवि द्वारा सम्पादित किया तब उस यज्ञ में वसन्त ऋतु यज्ञ का घृत, ग्रीष्म ऋतु समिधा तथा शर ऋतु हवि के रूप में थी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार से शरीर का भी दर्शन तथा स्पर्श होता है।", "tgt_text": "एवं शरीरस्यापि स्पष्टं दर्शनमस्ति स्पर्शनञ्च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेनात्र एकस्मिन्‌ पक्षे आदिः उदात्तः अपरस्मिन्‌ पक्षे अन्तः उदात्तः इति पर्यायेण अत्र विधानं न भविष्यति अपि च युगपदेव आदौ अन्ते च उदात्तस्वरस्य विधानं भविष्यति।", "tgt_text": "उससे यहाँ एक पक्ष में आदि उदात्त अन्य पक्ष में अन्त उदात्त का क्रम से यहाँ विधान नहीं होगा, और भी युगपत से ही आदि और अन्त में उदात्त स्वर का विधान होगा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अव्ययी भाव समास-जिस समास में प्राय: पूर्व पदार्थ प्रधान होता है अव्ययी भाव समास कहा जाता है।", "tgt_text": "अव्ययीभावः - प्रायेण पूर्वपदार्थप्रधानः अव्ययीभावः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕರ್ಮದಿಂದ ಕರ್ಮನಾಶ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कर्मणा कर्मनाशः क्रियते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ತಿಙಂತ ಇದರ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण की परिभाषा से तिङन्तम यह लाभ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "26. निर्वकल्पक समाधि में तथा असम्प्रज्ञात समाधि का क्या भेद होता है?", "tgt_text": "२६. निर्विकल्पकसमाधेः असम्प्रज्ञातसमाधेश्च को भेदः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथाहि तेन उच्यते- “निदिध्यासनं ब्रह्मसाक्षात्कारे साक्षात्कारणम्‌” इति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಹೇಳಿದೆ - \"ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಣಮ್\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ವಿಧಿ ಬೋಧಕ ವಾಕ್ಯದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಜ್ಞೆಯಿದೆ.", "tgt_text": "विधिबोधकवाक्यस्य च ब्राह्मणसंज्ञा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर उससे वायव्य और आरण्य पशु उत्पादित हुए।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ವಾಯವ್ಯ ಮತ್ತು ಆರಣ್ಯ ಪಶುವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र कालशब्देन कालवाचकस्य शब्दस्य ग्रहणं भवति।", "tgt_text": "यहाँ काल शब्द से कालवाचक शब्दों का ग्रहण होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आरण्यक का मुख्य प्रतिपाद्य विषय केवल यज्ञ ही नहीं, अपितु यज्ञ, याग आदि के अन्दर विद्यमान आध्यात्मिक तथ्य की विवेचना भी है।", "tgt_text": "आरण्यकस्य मुख्यप्रतिपाद्यविषयः न केवलं यज्ञः, अपि तु यज्ञ-यागाद्यभ्यन्तरे विद्यमानस्य आध्यात्मिकतथ्यस्य मीमांसापि अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र प्राक्‌ इति पदं द्विः आवर्तते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ ಪದವು ಎರಡು ಬಾರಿ ಆವೃತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವಿಷಯಗಳ ಭೋಗದಿಂದಲೇ ಜಂತುಗಳು ಅತ್ಮಸುಖವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "एतेषां विषयाणां भोगेन एव जन्तुः आत्मानं सुखिनं मन्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ವಿ. ಚೂ. ) ಜಾಗೃತಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲಶರೀರದ ತೋರಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರದ ತೋರಿಕೆಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "(वि.चू. १७३) जाग्रति स्थूलशरीरस्य भानं स्पष्टमस्ति स्वप्ने सूक्ष्मशरीरस्य भानञ्च स्पष्टमस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हन्‌-धातोः कर्मणि क्तप्रत्यये हतः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಹನ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕರ್ಮಣಿಯ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಈ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ದ್ಯುತ್ಯರ್ಥಕವಾದ ಕಾಂತ್ಯರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अत्र द्युत्यर्थकः कान्त्यर्थो वा गृहीतः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मोक्ष मार्ग के प्रथम सोपान में अध्यारोपकाल में वस्तुस्थिति समझ में नहीं आती है।", "tgt_text": "मोक्षमार्गस्य प्रथमसोपाने अध्यारोपकाले वस्तुस्थितिः नावगम्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸ್ಯಾಂತಸ್ಯೋಪೋತ್ತಮಂ ಚ\" ಎಂಬ ವಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ 'ಸ್ಯಾಂತಸ್ಯ' ಎಂಬ ಪದಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ.", "tgt_text": "स्यान्तस्योपोत्तमं च इति वार्तिके स्यान्तस्य इति पदग्रहणात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇವತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು - ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ 'ಅಸುರ'ರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "देवता में आया वैशिष्ट्य ऋग्वेद में ही देवता प्राणशाली होने से असुर ऐसा कहा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಾಂತಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸದ ಮಹಾಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अतः वेदान्त अचार्यो के द्वारा निदिध्यासन महान यत्न के द्वारा प्रतिपादित किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದು ಕೃಷಿಯಿಂದ ಗೋವುಗಳಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस कृषि से गाय होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और यह पद पूर्व में वर्तमान देवी: इस पद के साथ समान विभक्ति और उसका विशेषण है।", "tgt_text": "इदं च पदं पूर्ववर्तिना देवी: इति पदेन सह समानविभक्तिकं तस्य विशेषणं च वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं सूत्रार्थो भवति - \"अधिकरणवाची यः क्तप्रत्ययः, तदन्तेन षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य समासो न भवति\" इति।", "tgt_text": "और सूत्र का अर्थ होता है “ अधिकरणवाची जो क्त प्रत्यय, उससे षष्ठयन्त सुबन्त का समास नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೯. ಅನ್ನಮಯ ಕೋಶವೆಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "19. अन्नमय कोश क्या है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“नेति नेति” (बृह.उ-४.४.२२), “अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययम्‌” (कठोपनिषत्‌-१.३.१५),“अस्थूलमनण्वहृस्वर्मस्दीर्घम्‌” (बृह.उ-३.८.८) चेत्येवं सर्वासु उपनिषत्सु ज्ञेयवस्तुनः ब्रह्मणः वागगोचरत्वादशेषविशेषप्रतिषेधद्वारेण निर्विशेषत्वं भणितम्‌।", "tgt_text": "\"ನೇತಿ ನೇತಿ\" (ಬೃಹ. ಉ -೪.೪.೨೨) \"ಅಶಬ್ದಮಸ್ಪರ್ಶಮರೂಪಮವ್ಯಯ\" (ಕಥೋಪನಿಶತ್ - ೧.೩.೧೫) \"ಅಸ್ಥೂಲಮನಣ್ವಹೃಸ್ವರ್ಮಸ್ದೀರ್ಘಮ್\" (ಬೃಹ. ಉ- ೩.೮.೮) ಚೆತ್ಯೆವಂ ಸರ್ವಾಸು ಉಪನಿಷತ್ಸು ಜ್ಞೇಯವಸ್ತುನಃ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ವಾಗಗೋಚರತ್ವಾದಶೇಷವಿಶೇಷಪ್ರತಿಷೇಧದ್ವಾರೇಣ ನಿರ್ವಿಶೇಷತ್ವಂ ಭಣಿತಮ್ |"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र पीतशब्देन अम्बरशब्देन च समस्यमानेन एव विग्रहस्य दर्शनाद्‌ अयम्‌ अनित्यसमासः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪೀತಶಬ್ದದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಂಬರ ಶಬ್ದದಿಂದಲೇ ಸಮಾಸವಾಗುವುದರಿಂದ ವಿಗ್ರಹದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಇದು ಅನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अशितः इति प्रथमैकवचनान्तं कर्ता इत्यपि प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "अशित: यह प्रथमा एकवचनान्त, कर्ता यह भी प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः सूत्रस्य अर्थः भवति- पूजनेभ्यः काष्ठादिभ्यः पूजितं सुबन्तम्‌ अनुदात्तं भवति इति।", "tgt_text": "अतः सूत्र का अर्थ होता है - पूजन के लिए काष्ठादि पूजित सुबन्त को अनुदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवञ्च ब्रह्मणः फलदातृत्वं\" फलमत उपपत्तेः\" (ब्र. सू. ३. ३. ३८) इत्यधिकरणे भगवता भाष्यकारेण समर्थितम्‌।", "tgt_text": "ಏವಂಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಫಲದಾತೃತ್ವಂ \"ಫಲಮತ ಉಪಪತ್ತೇಃ\" (ಬ್ರ.ಸೂ. ೩.೩.೩೮) ಎಂಬ ಅಧಿಕರಣದಿಂದ ಆಚಾರ್ಯ ಭಾಷ್ಯಕಾರನಿಂದ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತವಿಲ್ಲವೋ ಅದು ಅನುದಾತ್ತವು.", "tgt_text": "अविद्यमानम्‌ उदात्तम्‌ अनुदात्तम्‌ इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಶ್ವ, ರಥ, ವಜ್ರ, ಪತ್ನಿ, ಕೋಟೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯುವುದೇನೆಂದರೆ, ಮಾನವರಂತೆ ದೇವತೆಗಳೂ ಶರೀರಿಗಳು ಆಗಿದ್ದರೆಂದು.", "tgt_text": "वेद में देवों के अश्व, रथ, वज्र, गृह, पत्नी, दुर्ग आदि का भी वर्णन प्रमाणित करता है कि मनुष्य के समान देव भी शरीरधारी हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अव्ययीभाव से इस विशेषण से अनः तदन्त विधि में अन्नन्ताद्‌ से होता है।", "tgt_text": "अव्ययीभावाद्‌ इत्यस्य विशेषणत्वाद्‌ अनः तदन्तविधौ अन्नन्ताद्‌ इति भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और सूत्र में कहा गया है 'प्र वाता वान्ति पतयन्ति विद्युत्‌ इत्यग्न्याधेय प्रभृति' (आश्व०२.१५) इति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ \"ಪ್ರ ವಾತಾ ವಾಂತಿ ಪತಯಂತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಇತ್ಯಾಗ್ನ್ಯಾಧೇಯ ಪ್ರಭೃತಿ (ಆಶ್ವ ೨.೧೫)ಇತಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇಳಾದಧಾಖ್ಯ ಇಷ್ಟ್ಯಯನೆ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಸ್ಯ ಹವಿಷಃ 'ಪ್ರಜಾಪತೆ ಇತ್ಯೆಷಾನುವಾಕ್ಯಾ.", "tgt_text": "व्याख्या- इळादधाख्य इष्ट्ययने प्राजापत्यस्य हविषः 'प्रजापते इत्येषानुवाक्या।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन समाससंज्ञा विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಜಾಯತ - ಜನ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಯಿತು.", "tgt_text": "अजायत - जन्‌-धातु से लड लकार में प्रथमपुरुष एकवचन में यह रूप बना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಯಾಗದ ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "मृत्योः अपसारणाय एकस्य विशिष्टयागस्य एकादशतमाध्याये विस्तृतं विवरणं प्रदत्तमस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन कर्मों से इष्टफल प्राप्त होते हैं।", "tgt_text": "ಈ ಕರಮ್ಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟಫಲಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या-यह अधिकार सूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ಅಧಿಕಾರ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎರಡನೇ ಶಬ್ದವು ಯಾವುದೋ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಾತ್ಪರ್ಯ.", "tgt_text": "एवञ्च साकल्येन सूत्रार्थो भवति द्विः उक्तयोः शब्दयोः मध्ये यः परः, तस्य अनुदात्तं स्यात्‌ इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಲೋಕದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದ್ಯು ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು.", "tgt_text": "लोक रक्षार्थ द्यु और पृथिवी उसी से प्रार्थना करते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स एव अत्र अधिकारित्वेन गण्यते।", "tgt_text": "ಅವನನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರೀ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परिनिष्ठितो नाम व्याकरणसंस्कृतः।", "tgt_text": "परिनिष्ठित नाम संस्कृत व्याकरण का है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कल्पस्य व्युत्पत्तिलभ्यः अर्थः कः।", "tgt_text": "ಕಲ್ಪದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಅರ್ಥವು ಏನಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन सभी का कारण अज्ञान ही होता है।", "tgt_text": "अस्य सर्वस्यापि कारणम्‌ अज्ञानमेव भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿಧಾನವೇ ಕರಣದಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಟ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ अभिधान इस करण में ल्युट्‌ प्रत्यय है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कः अर्थवादः?", "tgt_text": "अर्थवाद कौन है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तव्यति कृते कृत्‌ उत्तर पद प्रकृति स्वर से प्रकृति स्वर, तव्यत्‌ में तो फलभेद नहीं होता है।", "tgt_text": "तव्यति कृते कृदुत्तरपदप्रकृतिस्वरेण प्रकृतिस्वरः, तव्ये तु नेति फलभेदः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಯು ದೈತ್ಯರ ವಿನಾಶವನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಕೀರ್ತಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೆಲವರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अग्नि ने दैत्यों का विनाश किया इस प्रकार की कीर्ति का भी कुछ लोग वर्णन करते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕವಿಗಳು ಆ ರಸವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "कवि उस रस को ही साधकर काव्य की रचना करते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समर्थः पदविधिः इति सूत्रात्‌ समर्थः इति पदम्‌ आयाति।", "tgt_text": "समर्थः पदविधिः इस सूत्र से समर्थ पद आता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्तभितम्‌ - स्तम्भ-धातु से क्तप्रत्यय करने पर स्तम्भितम्‌ रूप बनता है।", "tgt_text": "स्तभितम्‌- स्तम्भ्‌-धातोः क्तप्रत्यये स्तम्भितम्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಾಶದ ಸಾಮೀಪ್ಯದ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಶರೀರ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು.", "tgt_text": "इसलिए नाश के साम्य से अज्ञान का भी शरीर नाम होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सोमः पर्जन्यदेवस्य पुत्रः इति प्रसिद्धम्‌।", "tgt_text": "ಸೋಮ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನ ಪುತ್ರ ಹೀಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अपना प्रिय पदार्थ अग्नि तथा वायु के माध्यम से सकल संसार के कल्याण के लिए यज्ञ के द्वारा बाँया जाता है।", "tgt_text": "स्वस्य प्रियपदार्थादिकम्‌ अग्नेः तथा वायोः माध्यमेन सकलसंसारस्य कल्याणाय यज्ञद्वारा वितीर्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्यष्टिकारणशरीर अज्ञानोपहित चैतन्य प्राज्ञ से,व्यष्टिसृक्ष्मशरीर अज्ञानोपहित तेज से, व्युष्टिस्थूलशरीर अज्ञानोपहित चैतन्य से विश्व से तुरी चैतन्य अर्थात्‌ प्राज्ञ तैजसविश्व का आधारभूत चैतन्य भेद से अवभासमान त्वं पद का वाच्यार्थ होता है।", "tgt_text": "ವ್ಯಷ್ಟಿಕಾರಣಶರೀರ ಅಜ್ಞಾನನೋಪಹಿತ ಚೈತನ್ಯ ಪ್ರಾಜ್ಞದಿಂದ , ವ್ಯಷ್ಟಿಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರ ಅಜ್ಞಾನೋಪಹಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ವ್ಯುಷ್ಟಿಸ್ಥೂಲಶರೀರ ಅಜ್ಞಾನೋಪಹಿತ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ವಿಶ್ವದಿಂದ ತುರೀಯ ಚೈತನ್ಯ ಅಂದರೆ ಪ್ರಾಜ್ಞ  ತೈಜಸವಿಶ್ವದ ಆಧಾರಭೂತ ಚೈತನ್ಯ ಭೇದದಿಂದ ಅವಭಾಸವಾದ ತ್ವಂ ಪದದ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मिट्टी वहाँ पर उपादान कारण होती है।", "tgt_text": "ಮಣ್ಣು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद विशेष प्रयोजन साधन के लिए द्विगु समास कौ तत्पुरुष संज्ञा का वर्णन किया गया है।", "tgt_text": "ನಂತರ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ದ್ವಿಗು ಸಮಾಸದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞೆಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂತಿಮ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಯಾರ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ?", "tgt_text": "अन्तिम आरण्यक में किसका वर्णन है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅರ್ವಾಚೀನ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "अर्वाचीनमित्यस्य कः अर्थः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रादिसमासविधायकानां वार्तिकानां च व्याख्यानं कृतम्‌ ।", "tgt_text": "प्रादि समास विधायक सूत्रों और वार्तिकों की व्याख्या की गई है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಕರಣ ವಿಚಾರವು ಕೂಡ ಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಠಕರ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "व्याकरण विचार भी स्थान स्थान पर पाठकों के ज्ञान के लिये किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्यूतकारः पतिव्रतां स्वपत्नीम्‌ अपि द्यूतक्रीडायां पणरूपेण स्थापयति ।", "tgt_text": "द्यूतकार पतिव्रता अपनी पत्नी को भी द्यूत क्रीडा में मुद्रा के रूप से स्थापित करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतेभ्यो वेदेभ्यो मोक्षो ज्ञायते।", "tgt_text": "ಈ ವೇದಗಳಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेद के द्रष्टा ऋषि कौन है?", "tgt_text": "ऋग्वेदद्रष्टारः ऋषयः के सन्ति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मन्त्रब्राह्मणयोर्भागस्य एकत्र मिश्रणमेव कृष्णयजुर्वेदस्य कृष्णत्वस्य कारणमस्ति।", "tgt_text": "मन्त्र और ब्राह्मण भाग का एक ही जगह मिश्रण कृष्ण यजुर्वेद के कृष्णत्व का कारण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वीरवत्तमम्‌ यह रूप कैसे सिद्ध होता है?", "tgt_text": "ವೀರವತ್ತಮಮ್ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ भूतशब्द का पूर्व प्रयोग दिखाई देता है।", "tgt_text": "तत्र भूतशब्दस्य पूर्वं प्रयोगः दृश्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ವಿಸ್ತಾರವು ಬಹಳ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿತ್ತು .", "tgt_text": "पूर्व ही कहा है कि ब्राह्मण ग्रन्थों का विस्तार अत्यधिक विशाल और व्यापक था।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿರಕ್ತಿಯು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ವಿಮುಖವೇ ಇಹಾಮುತ್ರಫಲಭೋಗವಿರಾಗವು.", "tgt_text": "इसलिए उन दोनों से हमेशा विरक्ति अत्यन्तविमुखता इहामुत्रफलभोगविराग कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जातिवाचक अनुपसर्जन अञन्त और अदन्त प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर ङीन्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "जातिवाचकात्‌ अनुपसर्जनात्‌ अञन्तात्‌ अदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ च स्त्रीत्वे द्योत्ये ङीन्‌ प्रत्ययः परः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸುಪ್ ಇದರ ತದಂತವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕುತ್ಸಿತೈಃ ಇದರ ವಿಶೇಷಣದಿಂದ ಸುಬಂತೈಃ ಎಂದು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सुप्‌ इत्यस्य तदन्तविधौ कुत्सितैः इत्यस्य विशेषणत्वात्‌ सुबन्तैः इति लभ्यते ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಗಳ ಎರಡನೇ ಅಂಗವೇ ಕಲ್ಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वेदों का दूसरा अङ्ग कल्प है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वात इव।", "tgt_text": "वायु के समान।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं च सूत्रार्थः - \"प्रत्यन्ववपूर्वात्‌ सामलोमान्तात्समासात्‌ समासान्तः तद्धितसंज्ञकः अच्प्रत्ययो भवति\" इति।उदाहरणम्‌ - सामान्तस्य समासस्य समासान्ते उदाहरणं प्रतिसामम्‌ इति। प्रतिगतं साम इति लौकिकविग्रह प्रति सामन्‌ सु इत्यलौकिकविग्रहे \"कुगतिप्रादयः\" इत्यनेन सूत्रेण प्रादितत्पुरुषसमासो भवति।", "tgt_text": "और सूत्र का अर्थ होता है-''प्रति, अनु, अव, पूर्वक सोमलोमन्‌ समास से समासान्त तद्धित संज्ञक अच्‌ प्रत्यय उदाहरण -सामासान्त का समास के समासान्त में उदाहरण है-प्रतिसामम्‌ प्रतिगमं साम इस लौकिक विग्रह में प्रति सामन्‌ सु इस अलौकिक विग्रह में “कुगतिप्रादयः” इस सूत्र से प्रादि तत्पुरुष समास होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विचारान्तर ही पुरुष की प्रवृत्ति होती है।", "tgt_text": "ವಿಚಾರಾಂತರವೇ ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्या - हे शरीर के तेज को बढाने वाले।", "tgt_text": "व्याख्या- हे, शरीरस्य तेजः अधिकं क्रियमाणाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಘೃತಾದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತ್ಯ  ಸ್ವರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "घृतादीनां शब्दानाम्‌ अन्त्यस्वरः उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४९. समासान्तलोपविधायकानि कानिचन सूत्राणि लिखत?", "tgt_text": "49. समासान्तलोपविधायक कुछ सूत्र लिखिये?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "घट के निर्माण के लिए जो जो अपेक्षित है उन सबके द्वारा किस प्रकार से बनाया जाए यह भी जानना चाहिए।", "tgt_text": "ಘಟನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಏನೇನು ಬೇಕು ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು ಎಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा च श्लोकः -  ' मृगयाक्षः सुरापानं दिवास्वप्नः स्त्रियो मदः ।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಶ್ಲೋಕವು ಇದೆ - \" ಮೃಗಯಾಕ್ಷಃ ಸುರಾಪಾನಂ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಮದಃ\"."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रायश्चित कर्म का नाम  चान्द्रायण है।", "tgt_text": "अस्य प्रायश्चित्तकर्मणो नाम चान्द्रायणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಅಜಾಯಮಾನ ಸಂಮೋಹಿತವಾಗಿದ್ದರು ಸ್ವಯಂ ಬಹಳವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अपनी माया से समस्त अजायमान से संमोहित होते हुए भी स्वयं बहुधा उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೧.೫.೧) ತತ್ಪದದ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥವು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ - ಲೋಹಪಿಂಡವು ತಪ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ ಲೋಹವು ಸುಟ್ಟಾಗ ಲೋಹ ಪಿಂಡ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅಭೇದದಿಂದ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "11.5.1 ) तत्पद का वाच्यार्थ तथा लक्ष्यार्थ लोहपिण्ड तप्त होता है तो लोहे के जलने पर लौहपिण्ड तथा अग्नि में अभेद से प्रतीति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्वैतवेदान्तप्रवर्तकः कः?", "tgt_text": "द्वैत वेदान्त के प्रवर्तक कौन हैं?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार यह मन भी पुरुष में दुढ॒ता को जन्म देकर के पुरुष को बाँध लेता है।", "tgt_text": "एवमेव मनः पुरुषे दृढं रागं जनयित्वा पुरुषं बध्नाति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूर्योदय से पहले पूर्व दिशा रक्त वर्ण युक्त होती है तब ये उषा कहलाता है।", "tgt_text": "सूर्योदयात्‌ प्राक्‌ पूर्वा दिक्‌ रक्तवर्णयुता भवति, तदा अयम्‌ उषा इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार की में तीसरी हूँ।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನಾನು ಮೂರನೆಯವನಾಗಿದ್ದೇನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः तस्माद्धेतोः देवानां देवादीनां सर्वेषां प्राणिनाम्‌ असुः प्राणभूतः एकः प्रजापतिः समवर्तत समजायत।", "tgt_text": "उसके बाद सभी देवादिय प्राणियों का प्राणभूत एक प्रजापति उत्पन्न हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "’ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾ+ಓಮ್’ ಹೀಗಿರುವಾಗ \"ಓಮಾಙೋಶ್ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪರರೂಪಸಂಧಿಯಾಗಿ ಓಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೋಽಮ್ ಎಂಬುದು ನಿಪಾತಸಂಜ್ಞಕವಾದ್ದರಿಂದ \"ನಿಪಾತಾ ಆದ್ಯುದಾತ್ತಾಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಓಕಾರದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾದ ಓಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः पर सुब्रह्मण्या + ओम्‌ इस अवस्था में ` ओमाङोश्च' इससे पररूप ओंकार होने पर ' सुब्रह्मण्योम्‌' इस शब्द का निपात अन्त होने से और उस निपात का “निपाता आद्युदात्ताः' इस सूत्र से आद्युदात्त होने से और वहाँ आकार के और ओकार के स्थान में विहित ओंकार का ही स्वरित स्वर होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए पदार्थ ज्ञान से परे ही वाक्यार्थ ज्ञान होता है।", "tgt_text": "अतः पदार्थज्ञानात्‌ परमेव वाक्यार्थस्य ज्ञानं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रत्येकाध्यायस्य अन्तरविभागस्य नाम -वर्गे' इत्यस्ति।", "tgt_text": "प्रत्येक अध्याय के अन्तर विभाग का नाम - 'वर्ग' है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "धर्मजिज्ञासायाः पूर्वमपि ब्रह्मजिज्ञासा सम्भवति।", "tgt_text": "धर्मजिज्ञासा के पूर्व भी ब्रह्मजिज्ञासा सम्भव होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಲ್ಲಿ ತದ್ಧಿತಾರ್ಥ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಯಥಾ ಪೌರ್ವಶಾಲ.", "tgt_text": "उनमें तद्धितार्थ विषयें दिक्समास का उदाहरण है यथा पौर्वशाल।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "4. मन में वेद कैसे स्थिर होते है?", "tgt_text": "ಮನದಲ್ಲಿ ವೇದವು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र अन्यतरस्याम्‌ इति कथनात्‌ प्रकृतसूत्रविहितं कार्यं विकल्पेन भवति।", "tgt_text": "यहाँ अन्यतरस्याम्‌ इस कथन से प्रकृत सूत्र से विहित कार्य विकल्प से होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मृत्यु और मुक्ति का कारण वो ही है।", "tgt_text": "ಮೃತ್ಯು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಕಾರಣವು ಅವನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनुभवशच निश्चयात्मकः।", "tgt_text": "अनुभव निश्चयात्मक होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प॒शून्ताँश्च॑क्रे वाय॒व्यानारण्यान्ग्राम्याश्च ये॥", "tgt_text": "पशून्‌ ताँश्चक्रे वायव्यानारण्यान्‌ ग्राम्याश्च ये।।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे श्रेणिकृताः यह रूप होता है।", "tgt_text": "तेन श्रेणिकृताः इति रूपं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪುಷ್ಪವನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದರಿಂದ ಸ್ಫಟಿಕದ ಲೌಹಿತ್ಯವು ಹೋಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पुष्पस्य अपनयने स्फटिकस्य लौहित्यमपि अपगच्छति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "संकल्पश्च फलविषयः अभिसन्धिः।", "tgt_text": "संकल्प तथा फल का विषय अभिसन्धि कहलाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗವಾಮಯನ ಯಜ್ಞದ ಅನುಷ್ಟಾನ ಕ್ರಮ, ಕಾಲವಿಭಾಗವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಲಕ್ಷಿಸಲಾದರೆ, ಸೂರ್ಯನ ವಾರ್ಷಿಕ ಗತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಸೌಸಾದೃಶ್ಯವಿದೆ.", "tgt_text": "गवामयन यज्ञ की अनुष्ठानावली और काल विभाग अच्छी तरह से परिलक्षित किये जाये तो ज्ञात होता है कि सूर्य की वार्षिकगति से इसका सौसादृश्य है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳಿವೆ - ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಆಕಾರದ ಗ್ರಂಥ.", "tgt_text": "दो प्रकार का यह ग्रन्थ है, एक बड़े आकार का, दूसरा लघु आकार का।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಗುಣದ ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾನುಭವಹೇತುತ್ವವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सगुणोपासनस्य पारम्पर्येण ब्रह्मानुभवहेतुत्वम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सुप्प्रत्ययानां पित्प्रत्ययानां च स्वराणाम्‌ अनुदात्तत्वं विधीयते।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಮತ್ತು ಪಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಸ್ವರಗಳ ಅನುದಾತ್ತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नृपः अजः अथर्ववेदमन्त्रैः गुरुवशिष्ठेन अभिषिक्तो भूत्वा शत्रुभिः दुर्धर्षः अभवत्‌।", "tgt_text": "ರಾಜಾ ಅಜ ಅಥರ್ವವೇದ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಗುರುವಸಿಷ್ಟರಿಂದ ಅಭಿಷೇಕವಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳಿಗಾಗಿ ದುರ್ದರ್ಷವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तादिस्वराणां निषेधार्थम्‌ अपि कानिचित्‌ सूत्राणि प्रोक्तानि पाणिनिना।", "tgt_text": "ಉದಾತ್ತಾದಿ ಸ್ವರಗಳ ನಿಷೇಧಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಮಹರ್ಷಿ ಪಾಣಿನಿಯ ದ್ವಾರ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्यूतक्रीडा उसी शक्ति के वश में होकर रहती है।", "tgt_text": "ದ್ಯೂತಕ್ರೀಡೆ ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯ ವಶದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "4. विपूर्वक वस्‌-धातु से मध्यमपुरुष एकवचन का यह रूप है।", "tgt_text": "४. विपूर्वकात्‌ वस्‌ - धातोः मध्यमपुरुषैकवचने रूपमिदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವತ್ತು ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆಯಂದ್ ಯೋಚಿಸಿ ದ್ಯೂತವನ್ನು ಆಡುತ್ತಾನೆ ಏನಾದರು ಗೆದ್ದರು, ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರೆಲ್ಲರು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ದರಿದ್ರ ಭಿಕ್ಷುಕನ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಗ್ನಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "अद्य जेष्यामि इति चिन्तयन्‌ द्यूतं क्रीडित्वा यद्यपि जयति परन्तु, दिनान्ते सः सर्वशून्यः दरिद्रः भिक्षुकः इव गृहं प्राप्य अग्निसमीपवर्ति स्थानम्‌ आश्रयति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿವಾಸ ಈ ಪದವು ಹೇಗಾಯಿತು?", "tgt_text": "विवास इति पदस्य निष्पत्तिः कुतः ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और यजुर्वेद के शुक्लकृष्णभेद से दो प्रकार का है।", "tgt_text": "यजुर्वेदश्च शुक्लकृष्णभेदेन द्विविधः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्पुरुषसमास में “समासान्ताः'' इससे अधिकृत कुछ समासान्त प्रत्ययों का विधान किये जाते हैं।", "tgt_text": "ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸದಲ್ಲಿ \"ಸಮಾಸಾಂತಾಃ\" ಇದರಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಕೆಲವು ಸಮಾಸಾಂತ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪಮಾನ ಶಬ್ದವು ಯಾವಾಗ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "उपमान शब्द कब आद्युदात्त होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಃ ತತ್ಪುರುಷಃ\" ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "“ समानाधिकरणः तत्पुरुषः “ विषय आश्रित टिप्पणी लिखो ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे स्वप्नकाल में मन से कल्पित सुख दुःख हेतु वस्तु सत्य के समान लगते हैं तथा प्रबोध होने पर असत्‌ हो जाते हैं।", "tgt_text": "यथा स्वप्नकाले मनःकल्पितानि सुखदुःखाभयादिहेतूनि वस्तूनि सत्यवद्भान्ति प्रबोधे चासन्ति भवेयुः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- नभ॑न्तामन्यके स॑मे इसमें अन्यके यहाँ पर अकच्‌ प्रत्यय विहित है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- नभ॑न्तामन्यके स॑मे इत्यत्र अन्यके इत्यत्र अकच्प्रत्ययः विहितः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैसे ही हमारे लिये कल्याणकारी विनाश रहित हो साथ रहना इस प्रकार किया गया है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ನಮಗಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿ ವಿನಾಶ ರಹಿತವಾಗಿ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವವನು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए स्वर्गफल भी अनित्य है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದ ಫಲವು ಅನಿತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कृष्णयजुर्वेदीयायाः मैत्रायणीयशाखाया अपि एकम्‌ आरण्यकमस्ति, यत्‌ मैत्रायणीयोपनिषद्‌ इति नाम्ना ख्यातमस्ति।", "tgt_text": "कृष्ण यजुर्वेद की मैत्रायणी शाखा का भी एक आरण्यक है, जो मैत्रायणीय उपनिषद्‌, इस नाम से विख्यात है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸುಪ್ ಲುಕ್(ಲೋಪವು) ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण सुपः लुक्‌ विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಒಂದು ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ (೫/೧೩) ಅಸಿತ-ತೈಮಾತ-ಆಲಿಂಗಿ-ವಿಲಿಂಗಿ-ಉರು-ಗೂಲಾದಿ ಸರ್ಪಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एकस्मिन्‌ सूक्ते (५/१३) असित-तैमात-आलिङ्गी-विलिङ्गी-उरु-गूलादिसर्पाणां नाम उल्लिखितम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र नैके उपायाः सन्ति शास्त्रे।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪಾಯಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मैं उसे जीतूँगा कभी-कभी पासे जुआरी की कामना पूरी करते है और उसके विरोधी जुआरी के अनुकूल कर्म धारण करके उसकी इच्छा पूरी करते है।", "tgt_text": "तत्र तस्य विरोधिकितवस्य कृते कृतानि प्रदाय अक्षाः इच्छां वर्धयन्ति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಸ್ಯ - ಬ್ರಹ್ಮದ, ಪಾದಃ - ಚತುರ್ಥಾಶ, ವಿಶ್ವಾ- ಸಮಗ್ರ, ಭೂತಾನಿ - ಪ್ರಾಣಿಜಾತ, ಅಸ್ಯ - ಜಗತ್ಸೃಷ್ಟಾ, ತ್ರಿಪಾತ್ - ಮುಕ್ಕಾಲು, ಅಮೃತಂ - ವಿನಾಶರಹಿತವಾಗಿ, ದಿವಿ- ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "अस्य = ब्रह्म के, पादः = चतुर्थाश, विश्वा = समग्र, भूतानि = प्राणिजात, अस्य = जगत्स्रष्टा, त्रिपात्‌ = एक तीन चोथाई, अमृतं = विनाशरहित, दिवि = स्वप्रकाश स्वरूप में या आकाश में रहता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर भी आद्युदात्त स्वर है।", "tgt_text": "ಆದರು ಆದ್ಯುದಾತ್ತ ಸ್ವರವಿದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु पशुयागे होता केवलं याज्यमन्त्रान्‌ उच्चारयति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಪಶುಯಾಗದಲ್ಲಿ ಹೋತೃವು ಕೇವಲ ಯಾಜ್ಯಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शार्ङ्गरवादेः इत्यस्य च शार्ङ्गरवादि गणपठितात्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಿಯ ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಿ ಗಣಪಾಠದಿಂದ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संन्यास का फल तो नैष्कर्म्य होता है।", "tgt_text": "ಸಂನ್ಯಾಸಫಲಂತು ನೈಷ್ಕರ್ಮ್ಯವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಂಯೋರಭಿಸ್ರವಂತು ನಃ\" ಇದು ಅಥರ್ವವೇದದ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈಗ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವ ಶೌನಕ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸೂಕ್ತದ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शंयोरभिस्रवन्तु नः' अथर्ववेदस्य प्रथमः अयं मन्त्रः अस्ति, किञ्च सम्प्रति प्रचलितायां शौनकसंहितायां षष्ठसूक्तस्य अयं प्रथमः मन्त्रः अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गुरुः श्रद्धावतः अन्तेवासिनः हृदये ज्ञानरूपं प्रदीपं प्रज्वाल्य अज्ञानं नाशयति।", "tgt_text": "ಗುರುವು ಶ್ರದ್ಧಾವತ ಮತ್ತು ಅಂತೇವಾಸಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ದೀಪವನ್ನು ಅಂಟಿಸಿ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿವರಣೆ - ಉದಾರ ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದಾನಶೂರವೀರ ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "व्याख्या- अक्रविहस्ता अकृपणहस्तौ दानशूरावित्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬೋಧಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अतः तद्‌ बोधकम्‌ इति उच्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सामवेदेन सम्बद्धम्‌ अप्येकम्‌ आरण्यकमस्ति।", "tgt_text": "ಸಾಮವೇದಕ್ಕೆ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಒಂದು ಆರಣ್ಯಕವು ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "1.5 “उपसर्जनं पूर्वम्‌'' ( 2.2.30 ) सूत्रार्थ-समासे में उपसर्जन संज्ञक को पूर्व में प्रयोग करना चाहिए।", "tgt_text": "೧.೫ \"ಉಪಸರ್ಜನಂ ಪೂರ್ವಮ್\" (೨.೨.೩೦) ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಉಪಸರ್ಜನ ಸಂಜ್ಞಕವನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ಮಣಿ ಎಂಬ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಅಥವಾ ಷಷ್ಠೀ  ತದಂತದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अतः कर्मणि इस पद में सप्तमी एकवचन का उच्चारण करके जो षष्ठी उसका सुबन्त के साथ समास नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनमें सह अव्ययपद है।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಎನ್ನುವುದು ಅವ್ಯಯಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्यच्चाहुः भट्टपादाः श्लोकवार्तिके-", "tgt_text": "ಭಟ್ಟಪಾದರು ಶ್ಲೋಕವಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ -"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे संसार में खड्ग का कोश होता है जो खड्ग को आच्छादित किये हुए रहता है।", "tgt_text": "ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖಡ್ಗದ ಕೋಶವು ಹೇಗೆ ಆವರಿಸುವುದು ಹಾಗೆ ಅನ್ನಮಯಾದಿ ಕೋಷಗಳನ್ನೂ ಆತ್ಮವು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ಅರ್ಥ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ - ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಮನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮವನ್ನು ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಇತ್ತು.", "tgt_text": "अस्यायमाशयः- प्रजापतेः मनसि इदं साम बृहत्कालपर्यन्तं निवसितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- विस्पष्टं कटुकम्‌ इति विग्रहे अत्र समासः।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- विस्पष्टं कटुकम्‌ इस विग्रह में यहाँ समास है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯಯ ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ \"ಸಹಸ್ಯ ಸಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಶಬ್ದವನ್ನು ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿ ಓದಲಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "परन्तु छठें अध्याय के तीसरे पाद में ही “सहस्य सः' इस सूत्र में सह शब्द आद्युदात्त पढ़ा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किञ्च, आकाशस्य प्रथमजत्वाभ्युपगमे आकाशं सृष्ट्वा तेजः सृजति इति विकल्पोऽपि सुतरां सङ्गच्छते इति नास्ति श्रुत्योर्विप्रतिषेधः।", "tgt_text": "ಆದರೆ, ಆಕಾಶದ ಮೊದಲ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ತೇಜಸ್ಸು ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಕಲ್ಪವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶೃತಿಯ ವಿಪ್ರತಿಷೇಧವು ಇದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मानवशरीरं बहुषु जन्मसु अर्जितेन महता पुण्येन लभ्यते।", "tgt_text": "ಮಾನವನ ಶರೀರವು ಬಹುಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತುಂಬಾ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸಿಗುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ - ಈಗಿನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಯಾವುದಾರೂ ಪ್ರಮಾ ಆದರೆ ಅದು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಾದ ಪ್ರಮಾ ಎಂದು.", "tgt_text": "अर्थात्‌ प्रस्तुत शास्त्र के पठन से कोई प्रमा उत्पन्न होती है वह शास्त्रज्ञ प्रमा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निरुपाधिक ब्रह्म का स्वरूप जानने के लिए ही इन अवस्थाओं का शास्त्रों में निरूपण किया है।", "tgt_text": "ನಿರುಪಾಧಿಕನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಈ ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्रह्म सत्यं जगत्‌ मिथ्या इत्येवंरूपः यः विनिश्चयः निर्धारणम्‌, सः अयं नित्यानित्यवस्तुविवेकः समुदाहृतः कथितः उक्तः।", "tgt_text": "इति ब्रह्म सत्य है तथा जगत्‌ मिथ्या है इस प्रकार का जो विनिश्चय निर्धारण है वह ही यह नित्यानित्यवस्तुविवेक कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र सूत्रे स्त्रियाम्‌ (७/१) इति अधिकारः आगच्छति।", "tgt_text": "यहाँ सूत्र में स्त्रियाम्‌ (7/1) अधिकार आता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह ज्ञान प्रकाश तथा प्रकाशक दोनों ही होता है।", "tgt_text": "इदं ज्ञानम्‌ प्रकाशः प्रकाशकः अपि भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯು ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಉಪಶರದಮ್ ಎಂದು.", "tgt_text": "उदाहरण -इस का उदाहरण है उपशरदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अक्षः दिव्याङ्गारस्वरूपः महाशक्तिशाली च ।", "tgt_text": "पासे दिव्य अङ्गार के समान महाशक्तिशाली है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्गीताशास्त्रे परमनिःश्रेयससाधनं निश्चितं किं ज्ञानं कर्म वा ।", "tgt_text": "ಈ ಗೀತಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಮನಿಃಶ್ರೇಯಸ ಸಾಧನೆಯು ನಿಶ್ಚಿತವಾದದ್ದು ಯಾವುದು ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಕರ್ಮವೋ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ದ್ವಿತೀಯಾಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನೈಃ\" ಎಂಬ ದ್ವಿತೀಯಾ ತತ್ಪುರುಷದ, \"ತೃತೀಯಾ ತತ್ಕೃತಾರ್ಥೇನ ಗುಣವಚನೇನ\" ಎಂಬ ಮತ್ತು \"ಕರ್ತೃಕರಣೆ ಕೃತಾ ಬಹುಲಮ್\" ಎಂಬ ತೃತೀಯಾತತ್ಪುರುಷದ, \"ಚತುರ್ಥೀ ತದರ್ಥಾರ್ಥಬಲಿಹಿತಸುಖರಕ್ಷಿತೈಃ\" ಎಂಬ ಚತುರ್ಥೀ ಪುರುಷದ, \"ಪಂಚಮೀ ಭಯೇನ \" ಎಂಬ ಮತ್ತು \"ಸ್ತೋಕಾಂತಿಕದೂರಾರ್ಥಕೃಚ್ಛ್ರಾಣಿ ಕ್ತೇನ\" ಎಂಬ ಪಂಚಮೀ ತತ್ಪುರುಷದ , \"ಷಷ್ಠೀ\" ಎಂಬ ಷಷ್ಠೀತತ್ಪುರುಷದ , ಮತ್ತು  \"ಸಪ್ತಮೀಶೌಂಡೈಃ\" ಎಂಬ ಸಪ್ತಮೀತತ್ಪುರುಷದ ವಿಧಾಯಕವಾಗಿರುವ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "\"द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इति द्वितीयातत्पुरुषस्य, \"तृतीया तत्कृतार्थेन गुणवचनेन\" इति \"कर्तृकरणे कृता बहुलम्‌\" इति च तृतीयातत्पुरुषस्य, \"चतुर्थी तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः\" इति चतुर्थीतत्पुरुषस्य, \"पञ्चमी भयेन\" इति \"स्तोकान्तिकदूरार्थकृच्छ्राणि क्तेन\" इति च पञ्चमीतत्पुरुषस्य, \"ष॒ष्ठी\" इति षष्ठीतत्पुरुषस्य \"सप्तमी शौण्डैः\" इति सप्तमीतत्पुरुषस्य च विधायकानि सूत्राणि व्याख्यातानि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रत्यूषसि मित्रावरुणौ सूर्योदयात्‌ परं लोहकीलकसमन्वितसुवर्णरथे आरुह्य अदितिं दितिं च अवलोकेते।", "tgt_text": "ಪ್ರತಿ ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಿತ್ರವರುಣರು ಸುವರ್ಣ ರಥದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದಿತಿ ಮತ್ತು ದಿತಿ ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "माध्यमिका के बारह स्थानकों में सावित्री, पञज्चचूड, स्वर्ग, दीक्षित, आयुष्य आदि का विवेचन है।", "tgt_text": "माध्यमिकायाः द्वादशस्थानकेषु सावित्री-पञ्चचूड-स्वर्ग-दीक्षित-आयुष्यादीनां विवेचनमस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य त्रयः अंशाः द्युलोके अवस्थिताः।", "tgt_text": "इसके तीन अंश द्युलोक में अवस्थित है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೭. ನಿತ್ಯಾದಿಗಳ ಅವಾಂತಫಲವು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "7. नित्यादीनाम्‌ अवान्तरफलं किम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "उपनिषदों का सामान्य परिचय लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋक्‌ मंत्रो में अक्षरो की संख्या है?", "tgt_text": "ಋಙ್ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಅಕ್ಷರಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विना शरीर के जीव तथा आत्मा और शरीर की स्थिति नहीं होती है यह उनका वाद है।", "tgt_text": "ಶರೀರವಿಲ್ಲದೆ ಜೀವದ ಮತ್ತು ಜೀವಾತ್ಮವಿಲ್ಲದ ಶರೀರದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಇದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವಿದ್ವಾಂಸನು ರಂಗೇಶಪುರೀ ಈ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಌಯ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.", "tgt_text": "अयं हि विद्वान्‌ रंगेशपुरी इत्याख्यस्य नगरस्य पार्श्ववर्तिनः कस्य अपि ग्रामस्य निवासी आसीत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इनसे भिन्न अध्यायों में आरण्यक के मुख्य विषयों का प्रतिपादन है।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಬೇರೆ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರಣ್ಯಕದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರತಿಪದನೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಸಂಜ್ಞಾದಲ್ಲಿ ಉಪಮಾನ ಶಬ್ದದ ಆದಿ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "तेन अस्य सूत्रस्यार्थः भवति- संज्ञायाम्‌ उपमानशब्दस्य आदिः अच्‌ उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಿಕಾ ಅಂತಃಕರಣದ ವೃತ್ತಿಯು ಬುದ್ಧಿಯು ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "निश्चयात्मिका अन्तःकरणवृत्ति ही बुद्धि होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "विस्तृत तीनो लोक में पादप्रक्षेप करके सभी लोकों को आश्रित करके रहता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आगच्छ देव ग्रामं पश्य इति कस्य सूत्रस्य उदाहरणम्‌?", "tgt_text": "आगच्छ देव ग्रामं पश्य ये किस सूत्र का उदाहरण है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा अन्तःकरणं प्रकाशशीलं सत्‌ अज्ञानं नाशयति।", "tgt_text": "ಆಗ ಅಂತಃಕರಣವು ಪ್ರಕಾಶವಾಗುತ್ತಾ ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः' इस सूत्र का उदाहरण में समन्वय कीजिए।", "tgt_text": "'अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः' इति सूत्रस्य उदाहरणे समन्वयं कुरुत।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. जो तम से परे है, उस महान्‌ देशकाल आदि भेद से रहित आदित्यवर्ण पुरुष को जानकर मृत्यु को भी पार किया जा सकता है।", "tgt_text": "6. यः तमसः परः तम्‌ महान्तम्‌ देशकालाद्यवच्छेदरहितम्‌ आदित्यवर्णं पुरुषं विदित्वा मृत्युम्‌ अत्येति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಾ ವಿದ್ಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "उपनिषत्‌ परा विद्येति कथ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्रापि “एवंवित' इति विद्यासंयोगात्‌ प्रत्यासन्नानि विद्यासाधनानि शमादीनि, विविदिषासंयोगात्तु बाह्यतराणि यज्ञादीनीति विवेक्तव्यम्‌॥ मुमुक्षुः साधनत्वेन यज्ञादिकं करोतीत्यत्र गीतासम्मत्तिः।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿಯೂ \"ಎವಂ ವಿತ\" ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾಸಂಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಾಸನ್ನವಾದ ವಿದ್ಯಾಸಾಧನಗಳು ಶಮಗಳೇ, ವಿವಿದಿಷಾಸಂಯೋಗಗಳಂತೂ ಬಾಹ್ಯತರಗಳು ಯಜ್ಞಾದಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮುಮುಕ್ಷುವು ಸಾಧನೆಯೆಂದು ಯಜ್ಞಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಗೀತೆಯ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆ ರೂಪದಿಂದ ದವಿದ್ಯುತ್ಯಾ ರುಚಾ (ಋ. ೯/೬೪-೨೮) ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು.", "tgt_text": "वहाँ उदाहरण रूप से दविद्युत्या रुचा (ऋ. ९/६४-२८) इस मन्त्र को देखना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मणेषु मन्त्र- कर्म-विनियोगानां व्याख्या अस्ति।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರ, ಕರ್ಮ, ವಿನಿಯೋಗದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र एषाम्‌ इत्यस्य षष्ठ्यन्तस्य आसितम्‌ इति क्तप्रत्ययान्तेन योगे प्राप्तः षष्ठीसमासः प्रस्तुतसूत्रेण निषिध्यते।", "tgt_text": "यहाँ एषाम्‌ षष्ठपद का आसितम्‌ इस क्तप्रत्ययान्तपद के योग होने पर षष्ठीसमास प्रस्तुत सूत्र से निषेध किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ಪೂಜ್ಯ ವಿಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಕೀರ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಯಾವುದು ಅದು ಚಿತ್ರವಸ್ತಮ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विशेष रूप से पूज्य विचित्र अथवा विविध कीर्ति है जिसकी वह चित्रश्रवस्तम है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन दोनों के पुत्र होने की परिकल्पना से अग्नि पृथिवी पर रहती है।", "tgt_text": "अनयोः पुत्रत्वेन परिकल्पितः अग्निः पृथिव्याम्‌ अवतिष्ठते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बारहवें अध्याय में बिल्व फल से मणि निर्माण की प्रक्रिया का वर्णन है, काल का और स्वरूप का वर्णन है।", "tgt_text": "ಹನ್ನೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವ ಫಲದಿಂದ ಮಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವರ್ಣನೆಯು ಇದೆ, ಕಾಲದ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪದ ವರ್ಣನೆಯು ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नहीं तो स्वर्गफलोपभोग के लिए अग्निहोत्रादि कर्मों के आरम्भ करने पर नरकफलोपभोगं की अनुपपत्ति नहीं हो।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸ್ವರ್ಗಫಲಗಳ ಉಪಭೋಗಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಯ ಕರ್ಮಾರಂಭದ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನರಕದ ಫಲಗಳ ಉಪಭೋಗದ ಅನುಪಪತ್ತಿಯು ಇದ್ದಿರಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭುವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಿಂದ ಇರುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "जिससे मैं सम्पूर्ण भुवन में प्रवेश करके विविध रूप से रहती हूँ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೪೬. ಸಮೃದ್ಧ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆ ಯಾವುದಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "४६. समृद्ध्यर्थ अव्ययीभावसमासस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆಯೇ ಇದರ ವಿಷಯಗಳೂ ಇವೆ.", "tgt_text": "शुक्ल यजुर्वेद में वर्णित विषय के समान ही इसके विषय हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿವರಣೆ -ಇವರಿಬ್ಬರ ರಥಗಳು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.", "tgt_text": "व्याख्या- अनयोः रथौ हिरण्यनिर्णिक्‌ हिरण्यरूपः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चेति अव्ययपदम्‌।", "tgt_text": "और यह अव्यय पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನೀಡುವಾಗ \"ಅರ್ಥೇನ ನಿತ್ಯಸಮಾಸೋ ವಿಶೇಷ್ಯ ಲಿಂಗತಾ ಚೇತಿ ವಕ್ತವ್ಯಮ್\" ಇದು ವಾರ್ತಿಕದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र के व्याख्यान अवसर पर “अर्थेन नित्यसमासो विशेष्य लिङ्गता चेति वक्तत्यम्‌”' यह वार्तिक प्रवृत्ती होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು?", "tgt_text": "केन प्रकारेण तत्कर्म कर्त्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुष्ठुतया सारल्येन च यथा अध्ययनं भवेत्‌ तस्मादेव एतादृशः वर्गभेदः कृतः अस्ति।", "tgt_text": "अच्छी प्रकार से और सरलता से जैसे अध्ययन हो, उसी प्रकार का यहाँ पर वर्ग भेद किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "असुः इत्यस्य कः अर्थः।", "tgt_text": "ಅಸುಃ ಇದರ ಅರ್ಥ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೬.ಸೂರ್ಯ ೭. ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ.", "tgt_text": "6. सूर्य 7. इन्द्र और अग्नि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"इति परिभाषायाः अस्मिन्‌ सूत्रे उपयोगः अस्ति।", "tgt_text": "''यही परिभाषा का इस सूत्र में उपयोग है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪೯. ಸಮಾಸಾಂತಲೋಪ ವಿಧಾಯಕ ಕೆಲವು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "49. समासान्तलोपविधायक कुछ सूत्र लिखिये?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अयोद्धा - न योद्धा इति अयोद्धा यहाँ पर नञ् तत्पुरुष समास।", "tgt_text": "अयोद्धा - न योद्धा इति अयोद्धा इति नञ्तत्पुरुषसमासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಆತ್ಮಾ ಮತ್ತು ಅನಾತ್ಮದ ವಿವೇಕವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "इति आत्मानात्मविवेकः कर्तव्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ - ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ \"ತತ್ವಮಸಿ\" ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಒಂಭತ್ತು ಬಾರಿ ಓದಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यथा- छान्दोग्योपनिषदः षष्ठाध्याये “तत्त्वमसि” इति वाक्यं नववारं पठितम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"षष्ठी\" इत्यस्मात्‌ षष्ठी इति पदं \"न निर्धारणे\" इत्यस्मात्‌ नेति \"क्तेन च पूजायाम्‌\" इत्यस्माच्च क्तेन इति पदं चानुवर्तते।", "tgt_text": "“षष्ठी'' इससे षष्ठी इस पद को “न निर्धारणे” की अनुवृत्ति होती है (निषेध) “क्तेन च पूजायाम्‌\" इससे क्तेन पद की अनुवृत्ति हो आती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ .", "tgt_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दिवेदिवे।", "tgt_text": "सभी समय में।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दासपत्नी: - दासः पतिः यासां ताः दासपत्नी: यहाँ बहुव्रीहिसमास है।", "tgt_text": "ದಾಸಪತ್ನೀಃ - ದಾಸಃ ಪತಿಃ ಯಾಸಾಂ ತಾಃ ದಾಸಪತ್ನೀಃ ಇಲ್ಲಿ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन्त्रों का प्रधान उद्देश्य यज्ञों में उपास्य देवता के अनुकूल कार्य में ही है, तथा यह भी निश्चय से कह सकते है की देवता के अनुकूल प्रमुख साधन मन्त्रों का गान ही हो सकता है।", "tgt_text": "ಮಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ದೇಶವು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಾಸ್ಯದೇವತೆಗಳ ಅನುಕೂಲಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು ದೇವತೆಗಳ ಅನುಕೂಲತೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ ಮಂತ್ರಗಳ ಗಾನವೇ ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಭಾರತವಚನಗಳನ್ನು ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಂತುಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए महाभारत में कहा गया है कर्मणा बध्यते जन्तुर्विद्यया च विमुच्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सः सुखेन अत्यधिकम्‌ आनन्दम्‌ न अनुभवति, दुःखेन अपि दुःखितः न भवति।", "tgt_text": "ಅವನು ಸುಖದಿಂದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ದುಃಖದಿಂದಲೂ ದುಃಖಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇನ್ನೂ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इतोऽपि साधनानि अनुष्ठेयानि सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भ्राजते - भ्राज्‌-धातु से लट्‌-लकार आत्मनेपद प्रथमपुरुष एकवचन में भ्राजते रूप है।", "tgt_text": "भ्राजते- भ्राज्‌-धातोः लट्-लकारे आत्मनेपदे प्रथमपुरुषैकवचने भ्राजते इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದೇ ಆರಣ್ಯಕ 'ಜೈಮಿನೀಯ ಉಪನಿಷತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ'ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ", "tgt_text": "यह ही आरण्यक ' जैमिनीय उपनिषद्‌ ब्राह्मण कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निरुक्ते कानिचन निर्वचनानामुदाहरणानि लिखत।", "tgt_text": "निरुक्त में कुछ निर्वचनों के उदाहरण लिखिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "राजपुरुषः इत्यादिकमत्र उदाहरणम्‌।", "tgt_text": "ರಾಜಪುರುಷಃ ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ द्युति अर्थ वाली या कान्ति अर्थ वाली ग्रहण की है।", "tgt_text": "अत्र द्युत्यर्थकः कान्त्यर्थो वा गृहीतः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮಭುವನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬ್ರಹ್ಮಭುವನದಿಂದ ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಗುವ ಸ್ವಭಾವವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "आ ब्रह्मभुवनात्‌ सह ब्रह्मभुवनेन लोकाः सर्वे पुनरावर्तिनः पुनरावर्तनस्वभावा ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "3. दीया- दी-धातु से लोट मध्यमपुरुष एकवचन में वैदिक रूप है।", "tgt_text": "३. दीया - दी - धातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने वैदिकं रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्मात्‌ स यागो नैमित्तिकं कर्म।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಯಾಗವು ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मृत्योः अपसारणाय एकस्य विशिष्टयागस्य एकादशतमाध्याये विस्तृतं विवरणं प्रदत्तमस्ति।", "tgt_text": "मृत्यु को भगाने के लिए एक विशिष्ट याग का ग्यारहवें अध्याय में विस्तृत विवरण दिया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवञ्च गत्यर्थलोटा युक्तं यत्‌ लोडन्तं तिङन्तं तत्‌ अनुदात्तं न भवति इति सूत्रार्थः समायाति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಗತ್ಯರ್ಥವಾದ ಲೋಟ್ ನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಯಾವ ಲೋಡಂತ ತಿಙಂತ ಪದವಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಇದು ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र में कृता इससे कृदन्त ग्रहण से यहाँ प्रसङ्ग से गति पूर्व का भी कृदन्त का भी ग्रहण होता है।", "tgt_text": "सूत्रे कृता इत्यनेन कृदन्तग्रहणादत्र प्रसङ्गतः गतिपूर्वस्यापि कृदन्तस्यापि ग्रहणं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶೃಣೋತಿ - \"ಶೃ ಶ್ರವಣೇ\" ಈ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಶೃಣೋತಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "शृणोति- 'श्रु श्रवणे' इति धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने शृणोति इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ आरण्यके महाव्रतस्य पञ्चमे दिने प्रयोक्तव्या महानाम्न्यः ऋचः सन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾವ್ರತನ ಐದನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗುವ ಮಹಾನಾಮ್ನ ಎಂಬ ಋಚವು ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭುಜ್ಯಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಯಂತೆ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ.", "tgt_text": "भुज्यग्निहोत्रादिक्रियावत्‌ स्यात्‌ इति चेत्‌ न।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शाखया सह 'चरण”-शब्दस्यापि सम्बन्धोऽस्ति।", "tgt_text": "शाखा के साथ 'चरण'-शब्द का भी सम्बन्ध है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह नपुंसक होता है।", "tgt_text": "ಅದು ನಪುಂಸಕವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वे प्रत्यय “तद्धिताः\" इस सूत्र के अधिकार बल से तद्धितसंज्ञक होती है।", "tgt_text": "ते च प्रत्ययाः \"तद्धिताः\" इत्यधिकारबलात्‌ तद्धितसंज्ञका भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತಾ ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಪ್ರಜಾಪತಿರ್ವೈ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಪ್ರಜಾಪತೇರನುರೂಪತ್ವಾಯ ।। (೫.೫.೧.೨)", "tgt_text": "तैत्तिरीयसंहितायामाम्नातम्‌ - प्रजापतिर्वै हिरण्यगर्भः प्रजापतेरनुरूपत्वाय॥ (५.५.१.२)"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सामवेद के स्वरों के रहस्य को जानने के लिए यह ग्रन्थ अत्यन्त उपयोगी है।", "tgt_text": "ಸಾಮವೇದದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಗ್ರಂಥವು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಕಾರಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सङग्राम भूमि पर जाने के लिए वीरो को उत्साहित करने के लिए दुन्दुभि का वर्णन अत्यधिक सरल और वीररस पूर्ण है।", "tgt_text": "ಯುದ್ಧಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ವೀರರರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ದುಂದುಭಿಯ ವರ್ಣನೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಮತ್ತು ವೀರರಸ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका प्रथमा एकवचन में निर्णिक्‌ रूप बना।", "tgt_text": "ಅದರ ಮೊದಲ ವಿಭಕ್ತಿ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಿಕ್ ಎಂದು ರೂಪ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ಛಿನ್ನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "विशेष रूप से छिन्न।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವಿದ್ಯಾ ಮತ್ತು ವಾಸನಾಮಯ ಇವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अविद्या तथा वासनामय जो काम होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": ". तवलकार आरण्यक किस नाम से कहलाता है?", "tgt_text": "तवलकारारण्यकं केन नाम्ना कथ्यते?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु पासा किसी के वश में नही आता है, उग्रचित क्रूरमन वाले क्रोध मनुष्य के भी वश में ये पास नही होते है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ದಾಳ ಯಾರ ಹಿಡಿತಕ್ಕೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಉಗ್ರ ಕ್ರೂರ ಮನವುಳ್ಳ ಕ್ರೋಧವಿರುವ ಹೃದಯದ ಮನುಷ್ಯನ ವಶಕ್ಕೂ ಕೂಡ ಬರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದ ಮಂತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯು ವಾಜಸನೇಯ ಸಂಹಿತೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शुक्लयजुर्वदीय-मन्त्रसंहिता वाजसनेयीसंहिता इति नाम्ना विख्याता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः सूत्र का अर्थ होता है - क्तान्त उत्तरपद रहते चतुर्थ्यन्त पूर्वपद को प्रकृतत स्वर होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಕ್ತಾಂತ ಉತ್ತರಪದವಿದ್ದಾಗ ಚತುರ್ತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे - “गृणानि हव्यदातये इस पद में हकार के उपर विराम है।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ- \"ಗೃಣಾನಿ ಹವ್ಯದಾತಯೇ\" ಈ ಪದದಲ್ಲಿ ಹಕಾರದ ಮೇಲೆ ವಿರಾಮವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಶೀತೋಷ್ಣ ಮೊದಲಾ ಪರಸ್ಪರವಿರುದ್ಧಗಳ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಅದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಸುಖದುಃಖಗಳ ಸಹನೆಯು.", "tgt_text": "अर्थात्‌ शीतोष्णप्रभृति-परस्परविरुद्धानां द्वन्द्वानां तथा ततः उत्पन्नसुखदुःखादीनां सहनम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सान्वयप्रतिपदार्थः - (देवाः= पुरन्दरप्रभृतयः) यत्‌ = यदा, पुरुषं =विराडूपं, व्यदधुः = सङ्कल्पेन समुत्पादितवन्तः, (तद्‌) कतिधा = कतिभिः प्रकारैः, व्यकल्पयन्‌ = विविधं कल्पितवन्तः।", "tgt_text": "ಸಾನ್ವಯ ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ - ದೇವಾಃ - ಪುರಂದರ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರನು) ಯತ್ - ಯಾವಾಗ, ಪುರುಷಂ - ವಿರಾಟ ರೂಪವನ್ನು, ವ್ಯದಧುಃ - ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಸಮುತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು, (ತದ್) ಕತಿಧಾ - ಎಷ್ಟು ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ, ವ್ಯಕಲ್ಪಯನ್ - ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इदानीं पञ्चीकरणप्रक्रिया विस्तार्यते।", "tgt_text": "यहाँ पर पञ्चीकरण प्रक्रिया का विस्तार दिया जा रहा है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सायणाचार्य के अनुसार से गम्‌ - धातु लोट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में यह वैदिक रूप है।", "tgt_text": "ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಗಮ್ - ಧಾತು ಲೋಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ವೈದಿಕ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः यह वेदाङ्ग नहीं हो सकता इस आशङऱका का समाधान के लिए - “ अर्थावबोधे निरपेक्षतया पदजातं यत्रोक्तं तन्निरुक्तम्‌।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ವೇದಾಂಗವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಶಂಕ್ಯೆಯ  ಸಮಾಧಾನ ರೂಪವಾಗಿ -\" ಅರ್ಥಾವಬೋಧನೆ ನಿರಪೇಕ್ಷತಯಾ ಪದಜಾತಂ ಯತ್ರೋಕ್ತಮ್ ತನ್ನಿರುಕ್ತಮ್."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विचार ही आत्मा तथा अनात्मा के बन्धन तथा मोक्ष के स्वरूप का शास्त्रानुसार चिन्तन करके निर्णय करता है।", "tgt_text": "ವಿಚಾರವು ಆತ್ಮಾನಾತ್ಮಗಳ ಬಂಧಮೋಕ್ಷಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವ್ಯಯೀಭಾವೇ ಇದರ ವಿಭಕ್ತಿ ವಿಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಾದ್ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अव्ययीभावे इत्यस्य विभक्तिविपरिणामेन अव्ययीभावाद्‌ इति भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ - ಋಗ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವವೇದ.", "tgt_text": "वेद चार है- ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद और अथर्ववेद।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ಮಯೋಗದ ಫಲವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए कर्मयोग का फल भी कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च अत्र यथा इति शब्दः पादस्य अन्ते अस्ति।", "tgt_text": "और यहाँ यथा यह शब्द पाद के अन्त में है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन के बिना कोई भी कार्य न ही होता है।", "tgt_text": "मनसः ऋते किमपि कर्म न क्रियते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चोदयित्री इत्यत्र ईकारस्य उदात्तत्वं केन विहितम्‌?", "tgt_text": "ಚೋದಯಿತ್ರೀ ಇಲ್ಲಿ ಈಕಾರದ ಉದಾತ್ತವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೮. ಬಭೂವ ಇಲ್ಲಿ ಭೂ - ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವರವಿದೆ?", "tgt_text": "8. बभूव इत्यत्र भू-इत्यत्र कः स्वरः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "एवं अर्थ होता है-अचादि के और अकार दो।", "tgt_text": "एवञ्च अस्य अर्थः भवति - अजादेः अतः च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "साम्प्रतिके काले केचिद्‌ भ्रान्त्या विधि हित्वा येन केनापि क्रमेण कांश्चिद्‌ ग्रन्थान्‌ इतस्ततः पठन्ति।", "tgt_text": "ಸಾಂಪ್ರತಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಯಾವುದಾರೊಂದು ಕ್ರಮದಿಂದ ಯಾವುದಾದರೂ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಂದರೆಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूक्त में परमात्मा ही जगन्नियामक है, यह स्तुति की गई है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಜಗನ್ನಿಯಾಮಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ \"ಯಚಿಭಮ್\" ಇದರಿಂದ ಪೂರ್ವವಿರುವುದು ಪ್ರತಿಸಾಮನ್ ಇದರ ಭಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ \"ನಸ್ತದ್ಧಿತೆ\" ಇದರಿಂದ ಟಿ ಇದರ ಅನ್ ಲೋಪವಾದಾಗ ಪ್ರತಿ ಸಾಮ್ ಅ ಆದಾಗ ಸರ್ವಸಂಯೋಗ ಆದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ ಪ್ರತಿಸಾಯ ಶಬ್ದದ \"ಪರವಲ್ಲಿಂಗ ದ್ವಂದ್ವ ತತ್ಪುರುಷೋಃ\" ಇದರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗತ್ವವಾಗುವುದರಿಂದ ನಪುಂಸಕದಲ್ಲಿ ಸು ಪ್ರತ್ಯಯ ಆದಾಗ ಪ್ರತಿಸಾಮಮ್ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसके बाद “यचिभम्‌'' इससे पूर्व प्रतिसामन्‌ कौ भसंज्ञा होने पर “नस्तद्धिते \" इससे टि का अन्‌ लोप होने पर प्रति साम्‌ अ होने पर सर्वसंयोग होने पर निष्पन्न प्रतिसाय शब्द का “परवल्लिङ्ग द्वन्द तत्पुरुषोः” इससे पर लिङ्गत्व होने पर नपुसक में सु प्रत्यय होने पर प्रतिसामम्‌ रूप बना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯಿದೆ.", "tgt_text": "संहितायां स्तुतीनां प्राधान्यम्‌ अस्ति, ब्राह्मणग्रन्थे तद्विधीनाम्‌ एव प्राधान्यम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चित्त की शुद्धि होने पर उसके बाद क्या करना चाहिए।", "tgt_text": "चित्तं शुद्धं चेत्‌ ततः परं किं कर्तव्यम्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कुछ लोग कहते हैं की कर्मकाण्ड के बिना ज्ञानकाण्ड सम्भव नहीं होता है।", "tgt_text": "केचिद्‌ वदन्ति यत्‌ कर्मकाण्डं विना ज्ञानकाण्डं न सम्भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव जन्तुः मोहग्रस्तो भवति।", "tgt_text": "इसलिए जन्तु मोहग्रस्त हो जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "राजकर्म विषय सूक्त राजा से सम्बद्ध बहुत सूक्त अथर्ववेद में प्राप्त होते है।", "tgt_text": "राजकर्मविषयकसूक्तानि राजभिः सम्बद्धानि बहूनि सूक्तानि अथर्ववेदे समुपलब्धानि सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೭೨. \"ನದೀಭಿಶ್ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯೇನು?", "tgt_text": "७२. \"नदीभिश्च\" इति सूत्रस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಬೋಧಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इसलिए वह बोधक कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಪಚತ್ ಈ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे पचत्‌ ई होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रपञ्चहृदयस्य कथनम्‌ अस्ति यत्‌ - पिप्पलादशाखायाः मन्त्रसंहिता विंशतिकाण्डेषु विभक्ताः सन्ति, तथा तस्याः ब्राह्मणे अष्टौ अध्यायाः सन्ति।", "tgt_text": "ಪ್ರಪಂಚಹೃದಯದ ಕಥನವಿದೆ - ಪೈಪ್ಪಲಾದ ಶಾಖೆಯ ಮಂತ್ರ ಸಂಹಿತೆಯ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಾಂಡಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆಯೋ, ಮತ್ತು ಯಾವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂತಕಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ವಸ್ತು, ವರ್ತಮಾನ ಸಂಬಂಧಿ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ವಸ್ತುವಿನ ಜ್ಞಾನವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಯಾವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೋತೃ ಮೈತ್ರಾವರುಣ ಆದಿ ಏಳು ಹೋತೃಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಶುಭಸಂಕಲ್ಪದಿಂದಲೇ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.", "tgt_text": "येन मनसा इदं सर्वं सर्वतः ज्ञातं , येन च मनसा भूतकालसम्बन्धि वस्तु , वर्तमानकालसम्बन्धि वस्तु , भविष्यत्कालसम्बन्धि वस्तु च परिगृह्यन्ते , येन मनसा होतृमैत्रावरुणादिसप्तहोतृयुक्तः अग्निष्टोमयज्ञः विस्तार्यते तत्‌ मम मनः शुभसङ्कल्पयुक्तं भवतु।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दधाति - धा - धातोः लटि प्रथमैकवचने रूपमिदम्‌", "tgt_text": "दधाति - धा-धातु से लट्‌ प्रथमा एकवचन का यह रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ತೇನ ನಾಕ್ಷಃ ಎಂಬ ಉದಾಹರಣವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷ ಶಬ್ದದ ಅದೇವನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ , ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ಅಕ್ಷ ಶಬ್ದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರದ ಆಕಾರವು ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- तेन नाक्षः इति उदाहरणवाक्ये अक्ष- शब्दस्य अदेवनार्थे प्रयोगः अस्ति, तस्मात्‌ प्रकृतसूत्रेण तस्य अक्षशब्दस्य आदेः स्वरस्य आकारस्य उदात्तत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पदात्‌ इति अधिकृतं पञ्चम्यन्ततया विपरिणम्यते।", "tgt_text": "ಪದಾತ್ ಈ ಅಧಿಕಾರವು ಪಂಚಮ್ಯಂತದಿಂದ ವಿಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बहुमास्य यहाँ पर पूर्वपद को प्रकृति स्वर होने का विधान बह्वन्यतरस्याम्‌ इस सूत्र से है।", "tgt_text": "बहुमास्य इत्यत्र पूर्वपदस्य प्रकृतिस्वरत्वं बह्वन्यतरस्याम्‌ इति सूत्रेण विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रद्धयाग्निः यहाँ पर अग्निपद से किस अर्थ की विवेचना की गई है?", "tgt_text": "ಶ್ರದ್ದಯಾಗ್ನಿಃ ಇಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಪದದಿಂದ ಯಾವ ಅರ್ಥದ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सः पुरुषः भूमिं ब्रह्माण्डगोलकरूपां विश्वतः सर्वतः वृत्वा परिवेष्ट्य दशाङ्कुलं दशाङ्गुलपरिमितं देशम्‌ अत्यतिष्ठत्‌ अतिक्रम्य व्यवस्थितः।", "tgt_text": "ಆ ಪುರುಷ ಭೂಮಿ ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಲಕ ರೂಪಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವತ ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ವೃತ್ವಾ- ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿ ದಶಾಂಗುಲ ಅಂದರೆ ದಶಾಂಗುಲದ ಪರಿಮಾಣ ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಕುಳಿತಿದೆ ಅಥವಾ ಅವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“सह सुपा'' इस सूत्र से किस प्रकार का समास होता है?", "tgt_text": "\"ಸಹ ಸುಪಾ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯಾವ ಪ್ರಕಾರದ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗ್ರಾಮದ ಒಳಗೆ ಇದರ ಅಧ್ಯಯನ ಯಾವಾಗಲು ಲಾಭದಾಯಕ ಉಚಿತವಾದ ಉಪಯೋಗವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "ग्रामाभ्यन्तरे अस्य अध्ययनं कदापि लाभप्रदम्‌ उचितम्‌ उपादेयं च नासीत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसका फलितार्थ यह हुआ की श्रवणादि विषयों को छोड़कर के अन्य विषयों से मन का निग्रह करना चाहिए।", "tgt_text": "ಶ್ರವಣಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಮನೋನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಎಂದು ಫಲಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दूरात्‌ सम्बोधने वाक्यम्‌ एकश्रुति भवति।", "tgt_text": "दूर से संबोधन करने वाले वाक्य में एकश्रुति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निरुक्तादिग्रन्थेषु 'इति विज्ञायते' इति कथयित्वा ब्राह्मणग्रन्थानाम्‌ एव प्रमाणरूपेण निर्देशः कृतः।", "tgt_text": "निरुक्त आदि ग्रन्थ इस प्रकार जाना जाता है ऐसा कहकर ब्राह्मण ग्रन्थों का ही प्रमाण रूप से निर्देश किया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥ - ಈ ಜಗತ್ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೊದಲೇ ಏಕಮೇವ ಅದ್ವಿತೀಯಮ್ ಎಂಬ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮ ಇದ್ದಿತೋ ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಂತರವೂ ಅಂತಹ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಇದೆ.", "tgt_text": "इस श्लोक का अर्थ है कि इस जगत्‌ की सृष्टि से पूर्व एक ही अद्वितीय नामरूप रहित जो ब्रह्म था सृष्टि के बाद भी वैसा ही ब्रह्म रहेगा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“स्तोकान्तिकदूरार्थकृच्छ्राणि क्तेन'' ( 2.9.37 ) सूत्रार्थ-स्तोक, अन्तिक, दूर अर्थ वाची और कृच्छशब्द पञ्चम्यन्त को सुबन्त को वत्तान्त प्रकृति सुबन्त के साथ विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "\"ಸ್ತೋಕಾಂತಿಕದೂರಾರ್ಥಕೃಚ್ಛ್ರಾಣಿ ಕ್ತೇನ\" (೨.೯.೩೭) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಸ್ತೋಕ, ಅಂತಿಕ, ದೂರ ಅರ್ಥ ವಾಚಕ ಮತ್ತು ಕೃಚ್ಛಶಬ್ದದ ಪಂಚಮ್ಯಂತಕ್ಕೆ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಕ್ತಾಂತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "न लोपः अलोप: पद में नज्तत्पुरुषसमास है।", "tgt_text": "न लोपः अलोपः इति नञ्तत्पुरुषसमासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದೇ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "स च तत्पुरुषसमासः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्रह्म कर्म का प्रतिपादन करने से अथर्ववेद 'ब्रह्मवेद' कहलाता है।", "tgt_text": "ब्रह्मकर्मणः प्रतिपादकत्वेनार्ववेदः 'ब्रह्मवेदः' कथ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन अस्य सूत्रस्य अर्थो भवति क्षयशब्दस्य आदिः उदात्तः भवति निवासे अर्थे इति।", "tgt_text": "उससे इस सूत्र का यह अर्थ होता है- क्षय शब्द का आदि उदात्त होता है निवास अर्थ में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬೋಧಕವು ಪ್ರಮಾಣ.", "tgt_text": "बोधकं च प्रमाणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಹಾಂತಂ ಕೋಶಾಮುರ್ದಚಾ ನಿ ಷಿಂಚ ಸ್ಯಂದಂತಾಂ ಕುಲ್ಯಾ ವಿಷಿತಾಃ ಪುರಸ್ತಾತ್ । ಘೃತೇನ ದ್ಯಾವಾಪೃಥ್ವೀ ವ್ಯುಂಧಿ ಸುಪ್ರಪಾಣಂ ಭವತ್ವಘ್ನ್ಯಾಭ್ಯಃ ।।", "tgt_text": "महान्तं कोशामुर्द॑चा नि षिञ्च स्यन्द॑न्तां कुल्या विषिताः पुरस्तात्‌। घृतेन द्यावापृथिवी व्युन्धि सुप्रपाणं भ॑वत्वघ्न्याभ्यः॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए कौन-सी वस्तु प्रत्यक्ष होती है कौन-सी नहीं होती है।", "tgt_text": "अतः किं वस्तु प्रत्यक्षं भवति, किं न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನಗಳಿಂದಲೇ ಅವುಗಳ ಜ್ಞಾನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रत्यक्ष अनुमान से ही उनका प्रमाण स्वीकार है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे द्वे पदे स्तः।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इमं पाठं पठित्वा भवान्‌ - ब्राह्मणग्रन्थानां महत्त्वविषये अधिकतया ज्ञास्यति। मुख्यानि आख्यानानि कानि भवन्ति किञ्च तेषां प्रतिपाद्यमानानां विषायाणां विषये अपि अधिकतया ज्ञास्यति। संहिताब्राह्मणयोः पार्थक्यं ज्ञास्यति। देवाः कथं अमरा अभवन्‌ इति ज्ञास्यति। प्रधानानां ब्राह्मणग्रन्थानां विषये अपि विस्तारेण ज्ञास्यति।", "tgt_text": "ಈ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ನೀವು- ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. ಸಂಹಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. ದೇವತೆಗಳು ಹೇಗೆ ಅಮರರಾದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. ಪ್ರಧಾನವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗ್ರಂಥಗಳ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रागजननद्वारा मनः बन्धस्य कारणं तथा वैराग्यजननद्वारा मोक्षकारणञ्च ।", "tgt_text": "ಪ್ರೀತಿಯ ಜನಗಳಿಂದ ಮನಸಿನ ಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವು. ಹಾಗೆಯೇ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಮೋಕ್ಷದ ಕಾರಣವೂ ಕೂಡ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ भी प्रस्तुत सूत्र से सहशब्द के स्थान पर स आदेश होता है।", "tgt_text": "अत्रापि प्रस्तुतसूत्रेण सहशब्दस्य सादेशः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन अत्र प्रकृतसूत्रेण ज्येष्ठशब्दस्य अन्तः स्वरः अकारः उदात्तो भवति।", "tgt_text": "ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರ ಅಕಾರ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आनन्दं भुङ्क्ते इति आनन्दभुक्‌।", "tgt_text": "ಆನಂದಂ ಭುಂಕ್ತೇ ಎಂಬುದು ಆನಂದಭುಕ್ |"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾನೋ ಹಿ ಶರೀರಮಧ್ಯಗತಾಶಿತಪೀತಾನ್ನಾದಿಸಮೀಕರಣಕರಃ  ಎಂದು ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ (ಇತಿ ಉಕ್ತಂ ವೇದಾಂತಸಾರೆ |)", "tgt_text": "समानो हि शरीरमध्यगताशितपीतान्नादिसमीकरणकरः इति उक्तं वेदान्तसारे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आरण्यकमिदं यजुर्वेदेन सह सम्बद्धः अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಆರಣ್ಯಕವು ಯಜುರ್ವೇದದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे पदद्वयं विराजते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯತೋನಾವಃ ಇದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಅದರ ಸಮನ್ವಯ ತಿಳಿಸಿ .", "tgt_text": "यतोऽनावः इत्यस्य एकमुदाहरणं प्रदर्श्य समन्वयत।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किन्तु भागवत में (१२/७/१) स्कन्ध का नाम निर्दिष्ट नहीं है।", "tgt_text": "किञ्च भागवते (१२/७/१) स्कन्धस्य नाम निर्दिष्टं नास्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रश्नोपनिषद्‌, मैत्रायणीयोपनिषद्‌ माण्डूक्योपनिषच्चेति।", "tgt_text": "प्रश्‍न उपनिषद्‌, मैत्रायणीय उपनिषद्‌ और माण्डूक्य उपनिषद्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पूर्वार्ध विष्णुसूक्तं विद्यते, उत्तरार्थे च मित्रावरुणसूक्तम्‌ उपन्यस्तमस्ति।", "tgt_text": "पूर्व भाग में विष्णुसूक्त विद्यमान है, और उत्तरार्ध भाग में मित्रावरुणसूक्त लिया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाँच ज्ञानेन्द्रियाएँ, पाँच कर्मेन्द्रियाएँ, पाँच प्राण, बुद्धि, मन, अहङकार तथा चित्त इस प्रकार से इसके उन्नीस मुख होते है।", "tgt_text": "ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಪಂಚಕಮ್, ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಪಂಚಕಮ್. ಬುದ್ಧಿಃ, ಮನಸ್ಸು, ಅಹಂಕಾರ, ಚಿತ್ತ ಇವು ಹನ್ನೊಂದು ಮುಖಗಳು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿರುವದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಃ ಎಂಬ ರೂಪವೇ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस के द्वारा आद्युदात्त होने से प्रकृतः यह रूप ही होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(छा.उ.भा.६.१४.२) आचार्यवान्‌ पुरुषो वेद॥ (छा.उ. ६.१४.२) इति श्रुतितः अवगम्यते यद्‌ यस्य आचार्यः अस्ति स ब्रह्म जानाति। आचार्य विना मार्गोदेष्टा नास्ति।", "tgt_text": "(छा.उ. भा.6.14.2) आचार्यवान्‌ पुरुषो वेद (छा.उ. 6.14.2) इस श्रुति के माध्यम से यह समझा जाता है की आचार्य के द्वारा ही ब्रह्म का अनुभव होता है अचार्य के बिना कोई मार्गदर्शक नहीं होता हे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः राजन्‌ ङ्स पुरुष सु यहाँ समुदाय शक्ति से विशिष्ट अर्थ प्रतिपादित होने से एकार्थीभावरूप सामर्थ्य होता है।", "tgt_text": "अतः राजन्‌ ङस्‌ पुरुष सु इत्यत्र समुदायशक्त्या विशिष्टार्थप्रतिपादकत्वात्‌ अस्ति एकार्थीभावरूपं सामर्थ्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपि च, \"तत्तेजोऽसृजत\" इति सकृच्छ्रुतस्य स्रष्टुः स्रष्टव्यद्वयेन सम्बन्धः न उपपद्यते - \"तत्तेजोऽसृजत\" \"तदाकाशमसृजत\" इति।", "tgt_text": "\"ತತ್ತೇಜೋಽಸೃಜತ\" ಎಂಬುದು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಂಬಂಧಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ. \"ತತ್ತೇಜೋಽಸೃಜತ\" \"ತದಾಕಾಶಮಸೃಜತ\" ಎಂಬುದಾಗಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ’ಅನುದಾತ್ತಾನಾಮ್’ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ, ಎರಡು ಅನುದಾತ್ತಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ಅನುದಾತ್ತಗಳಿಗೆ , ಎಂದು.", "tgt_text": "अतः अनुदात्तानाम्‌ इसका अर्थ है, अनुदात्त का, दो अनुदातों का, अथवा अनेक अनुदात्तों का।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद अर्धर्च अ होने पर सर्वसंयोग होने पर निष्पन्न अध “रच शब्द का “परवल्लिंङ्गंद्वन्दतत्पुरुषोः”' इससे पर लिङ्गत्व प्राप्त होने पर “अर्धर्चाः पुंसि च'' इस विकल्प से पुल्लिंग होने पर सु प्रत्यय होने पर अर्धर्यः रूप होता है।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಅರ್ಧರ್ಚ ಅ ಆದಾಗ ಸರ್ವಸಂಯೋಗ ಆದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನ ಅಧ \"ರಚ ಶಬ್ದದ \"ಪರವಲ್ಲಿಂಗದ್ವಂದ್ವತತ್ಪುರುಷಯೋಃ\" ಇದರ ನಂತರವಾಗುವ ಲಿಂಗತ್ವ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದಾಗ \"ಅರ್ಧರ್ಚಾಃ ಪುಂಸಿ ಚ\" ಈ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಆದಾಗ ಸು ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಅರ್ಧರ್ಯಃ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तुम्हारा अकेला रथक्रम पूर्वक धीरे धीरे चले।", "tgt_text": "एकनेमिरथः युवयोः अनुग्रहेण आवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तस्थाने स्वरितस्थाने च यो यण्‌ वर्तते ततः परस्य अनुदात्तस्य स्वरितः भवति इति 'उदात्तस्वरितयोर्यणः स्वरितोनुदात्तस्य' इति सूत्रस्य अर्थः।", "tgt_text": "ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಣ್-ವರ್ಣ ಇದೆಯೋ ಅದರ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಸ್ವರಿತಸ್ವರ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು \"ಉದಾತ್ತಸ್ವರಿತಯೋರ್ಯಣಃ ಸ್ವರಿತೋಽನುದಾತ್ತಸ್ಯ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರಾಜಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವವೇದದ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ.", "tgt_text": "राजकार्येषु अपि अथर्ववेदस्य सविशेषमहत्त्वम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सम्मुख करने अर्थ में प्रयुक्त निपात है।", "tgt_text": "अभिमुखीकरणार्थो निपातः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌ - अस्य सूत्रस्योदाहरणानि अधः प्रदीयन्ते।", "tgt_text": "उदाहरण -इस सूत्र का उदाहरण नीचे दिये गये हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಜ್ಞ ಇದೆ, ಗವಾಮಯನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯಜ್ಞವಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ एक यज्ञ है, गवामयन-नामक यज्ञ ऐसा उसका नाम है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथर्व नाम के ऋषि द्वारा दृष्ट मन्त्र शान्ति और पुष्टिकर्म युक्त है।", "tgt_text": "ಅಥರ್ವ ಎಂಬ ಋಷಿಯಿಂದ ನೋಡಲಾದ ಮಂತ್ರವು ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿಕರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್-ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯೋಗದ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेद में त्रिष्टुप्‌-छन्द का प्रयोग अधिक दिखाई देता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नाहं प्रथममक्षान्‌ विसृजामीति ।", "tgt_text": "ನಾನು ಈ ಪ್ರಥಮ ಅಕ್ಷಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपनिषदाम्‌ अध्ययनेन ऐहिकविषयेषु तथा आमुष्मिकविषयेषु च वैराग्यं स्वीकृतवतां मुमुक्षूणां संसारस्य बीजभूता विद्या नश्यति।", "tgt_text": "उपनिषदों के अध्ययन से ऐहिक विषयों में तथा आमुष्मिक विषयों में वैराग्य को स्वीकार करके संन्यासियों की संसार की बीजभूत विद्या नष्ट हो जाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "34. गुरु करुणा के द्वारा विधिवत्‌ उपासना के लिए उपदेश देता है।", "tgt_text": "३४. गुरुः करुणया एव उपदिशति विधिवदुपसन्नाय।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದ ಪ್ರತೀತಿಯಿಂದ ದ್ವೈತದ ಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ.", "tgt_text": "लेकिन प्रत्यक्ष प्रतीति के द्वारा द्वैत का ही मुख्य भान होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಮವೇದ ಸಂಬಂಧಿತ ಆರಣ್ಯಕದ ಹೆಸರೇನು?", "tgt_text": ". सामवेद संबन्धित आरण्यक का क्या नाम है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜೂಜು ಮಾಡುವವನು ಯಾರ ಬಳಿಯೂ ಏನಾದರೂ ಕೇಳಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ಏನೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अपि च नाथितः याचमानः कितवो धनं मर्डितारं धनदानेन सुखयितारं न विन्दते न लभते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಾರ್ತಕೌಜಪಾದಯಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕಾರ್ತಕೌಜಪಾದಿ ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವವಿದೆ , ಅದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುವ ವಿಧಾನವಿದೆ.", "tgt_text": "कार्तकौजपादयश्च इस सूत्र से कार्तकौजपादि जो द्वन्द हैं, उनमे पूर्वपद को प्रकृतिस्वर होने का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯತಿರೇಕ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಋತಚಕ್ರದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. -\"ದ್ವಾದಶಾಹಂ ನಹಿ ತಜ್ಜರಾಯ ವವರ್ತಿ ಚಕ್ರಂ ಪರಿಧಾಮೃತಸ್ಯ\" ಎಂದು.", "tgt_text": "व्यतिरेकस्य अपरम्‌ अपि सुष्ठु उदाहरणम्‌ ऋतचक्रस्य वर्णने प्राप्यते - 'द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वत्ति चक्रं परिधामृतस्य' इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಾನೇ ಸಮಸ್ತಭುವನದ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ವಾಯುವಿನ ಸಮಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "मैं ही समस्तभुवन की रचना करती हुई वायु के समान चलती हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पूर्व शब्द भूतपूर्व अर्थ में है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಶಬ್ದವು ಭೂತಪೂರ್ವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैत्तिरीयोपनिषदं व्याख्यात।", "tgt_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯಾ ಉಪನಿಶದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन घटनाओं का वर्णन पाठकों के मन में आनन्द को उत्पन्न करता है।", "tgt_text": "ಈ ಘಟನೆಗಳ ವಿವರಣೆಯು ಓದುಗರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರಿಂದ ವಿವೇಕಚೂಡಾಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "इसलिए इसे विवेकचूडामणी में इस प्रकार से कहा गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "२०॥ सायणभाष्यम्‌ - देवों के लिए तप करोति प्रकाशयति च प्रकाशते।", "tgt_text": "२०॥। सायणभाष्यम्‌- देवेभ्यः अर्थाय आतपति आतपं करोति प्रकाशयति च प्रकाशते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವೇದಗಳಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.", "tgt_text": "एतेभ्यो वेदेभ्यो मोक्षो ज्ञायते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धर्मः अर्थः कामः मोक्षः च इति चत्वारः पुरुषार्थाः सन्ति।", "tgt_text": "ಧರ್ಮ ಅರ್ಥ ಕಾಮ ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "18.4.6 ) आनन्दमयकोश का आत्मत्व निरास आनन्द आत्मा का स्वरूप होता है।", "tgt_text": "१८.४.६) आनन्दमयकोशस्य आत्मत्वनिरासः आनन्दः आत्मनः स्वरूपं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३३. अव्ययीभावसमासलक्षणे प्रायेण इति पदं किमर्थम्‌?", "tgt_text": "೩೩. ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೇಣ ಪದ ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂಗ ಜ್ಯೋತಿಷದ ಮತದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಸ್ಥಾನವು ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತವಾಗಿದೆ - ಯಥಾ ಶಿಖಾ ಮಯೂರಾಣಾಂ ನಾಗಾನಾಂ ಮಣಯೋ ಯಥಾ.", "tgt_text": "वेदाङ्ग ज्योतिष के मत में ज्योतिष का स्थान वेदाङ्गों में सबसे ऊचा स्थान है - यथा शिखामयूराणां नागानां मणयो यथा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञ में माष विधान का निषेध है।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಾಷಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्यनैमित्तिक प्रायश्चित तथा उपासनाओं के अवान्तरफल अर्थात्‌ गौण फल होते हैं जिससे पितृलोक की तथा सत्यलोक प्राप्ति होती है।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಿಕಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತೊಪಾಸನಗಳ ಅವಾಂತರಫಲವು ಗೌಣಫಲವು ಪಿತೃಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सम्पत्तिः का।", "tgt_text": "सम्पत्ति क्या होती है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭೃತಿಃ - ಭೃಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತಿನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भृतिः - भृधातु से क्तिन्प्रत्यय करने पर प्रथमा एकवचन में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪರಿಭೂಃ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "परिभूः यह रूप कैसे सिद्ध होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ನೇತಿ ನೇತಿ\" (ಬೃಹ. ಉ -೪.೪.೨೨) \"ಅಶಬ್ದಮಸ್ಪರ್ಶಮರೂಪಮವ್ಯಯ\" (ಕಥೋಪನಿಶತ್ - ೧.೩.೧೫) \"ಅಸ್ಥೂಲಮನಣ್ವಹೃಸ್ವರ್ಮಸ್ದೀರ್ಘಮ್\" (ಬೃಹ. ಉ- ೩.೮.೮) ಚೆತ್ಯೆವಂ ಸರ್ವಾಸು ಉಪನಿಷತ್ಸು ಜ್ಞೇಯವಸ್ತುನಃ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ವಾಗಗೋಚರತ್ವಾದಶೇಷವಿಶೇಷಪ್ರತಿಷೇಧದ್ವಾರೇಣ ನಿರ್ವಿಶೇಷತ್ವಂ ಭಣಿತಮ್ |", "tgt_text": "“नेति नेति” (बृह.उ-४.४.२२), “अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययम्‌” (कठोपनिषत्‌-१.३.१५),“अस्थूलमनण्वहृस्वर्मस्दीर्घम्‌” (बृह.उ-३.८.८) चेत्येवं सर्वासु उपनिषत्सु ज्ञेयवस्तुनः ब्रह्मणः वागगोचरत्वादशेषविशेषप्रतिषेधद्वारेण निर्विशेषत्वं भणितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य विनियोगस्य विशिष्टविवेचनस्य आवश्यकता नास्ति, यतः इयं वार्ता तु मन्त्रपदादेव सिध्यति (६/१/६- ९)।", "tgt_text": "इस विनियोग का विशिष्ट विवेचन की आवश्यकता नहीं है, जिससे यह बात तो मन्त्र पद से ही सिद्ध होती है (६/१/६-९)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए उसे मन्त्रमयी स्वीकार किया है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಮಂತ್ರಮಯಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और तुम दोनों राजा के समान बुलाने पर क्रोध रहित होकर सम्पत्ति एवं हजार खम्भों वाले भवन को धारण करते हो।", "tgt_text": "ಮತ್ತೆ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನು ಅರಸನಂತೆ ಕರೆದರೆ, ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾವಿರ ಕಂಬಗಳುಳ್ಳ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तमेव प्रकृतियागम्‌ आश्रित्य विकृतियागाः अनुष्ठीयन्ते।", "tgt_text": "ಇದೇ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ವಿಕೃತಿಯಾಗಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे पचत्‌ ङीप्‌ होता है।", "tgt_text": "तेन पचत्‌ ङीप्‌ इति भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिनसे चार प्रकार के ही कर्म किए जाते है।", "tgt_text": "यस्माच्चतुर्विधमेव हि सर्वं कर्म कार्यम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गकारस्य सिद्धिदातृत्वमर्थः।", "tgt_text": "गकार का का सिद्धिदातृत्व अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದರಿಂದ 'ತದಂತಗ್ರಹಣ' ಇದರಿಂದ ಅದರ ತದಂತಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तस्मात्‌ प्रत्ययग्रहणे 'तदन्तग्रहणम्‌' इत्यनेन तदन्तग्रहणं भविष्यति|"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुनः ज्ञानसाधनभिन्नेभ्यः शब्दास्पर्शरूपरसादिविषयेभ्यः श्रोत्रादीनि बाह्येन्द्रियाणि येन वृत्तिविशेषेण निगृह्यन्ते ।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಸಾಧನೆಗಳ ಭಿನ್ನ ಶಬ್ದ ಸ್ಪರ್ಶ ರೂಪ ಮತ್ತು ರಸಾಸಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಯಾವ ವೃತ್ತಿ ವಿಶೇಷದಿಂದ ನಿಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇನ್ನು ಒಂದಿಷ್ಟು ವೃತ್ತಿಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "और भी बहुत सारी वृत्तियाँ होती हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पुराणानुसारेण वेदव्यासमहोदयः यं शिष्यम्‌ अथर्ववेदम्‌ अध्यापितवान्‌ तस्य नाम सुमन्तुः आसीत्‌ (श्रीमद्भागवते १२/७/१-३, वायुपुराणे ६१/४९-५३, विष्णुपुराणे ३/६/९-१३)।", "tgt_text": "पुराणों के अनुसार वेदव्यास महोदय ने जिस शिष्य को अथर्ववेद पढ़ाया है उसका नाम सुमन्तु था ( श्रीमद्भागवत में १२/७/१-३,, वायुपुराण में ६१/४९-५३, विष्णुपुराण में ३/६/९-१३)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः उगिदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ पचत्‌ इत्यतः उगितश्च इति सूत्रेण ङीप्प्रत्ययःभवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಉಗಿದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಪಚತ್ ಇದರಿಂದ ಉಗಿತಶ್ಚ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಕೂಡ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गति समास का ऊरीकृत्य, शुक्लीकृत्य, पटपटाकृत्य इत्यादि यहाँ उदाहरण हैं।", "tgt_text": "गतिसमासस्य ऊरीकृत्य शुक्लीकृत्य पटपटाकृत्य इत्यादीनि अत्रोदाहरणानि ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर भी सत्त्वरजतमोगुणमय अज्ञान से तथा सत्वगुण के प्राधान्य अन्तः करण उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಅದರಲ್ಲೂ ಸತ್ವರಜಸ್ತಮೋಗುಣಮಯದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸತ್ವಗುನದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯಿಂದ ಅಂತಃಕರಣವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವೃದ್ಧಿಹ್ರಾಸವು ಸಮಾನ ಅನುಪಾದದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अयं वृद्धिह्रासः समानानुपातेनैव भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर शरद्‌ हवि थी।", "tgt_text": "ನಂತರ ಶರದ್ ಹವಿಸ್ಸಿತ್ತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार की निरुक्ति स्वयं संहिता भाग में भी उपलब्ध होती है।", "tgt_text": "ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿರುಕ್ತಿಗಳು ಸ್ವಯಂ ಸಂಹಿತಾಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಕಿತವಾ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವರ ಅತ್ತೆ ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "यः कितवः भवति तस्य श्वश्रूः अपि तं निवारयति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तानुदात्तादिकं च अचः एव सम्भवति अतः अच्‌ इत्यपि संयुज्यते।", "tgt_text": "'ಉದಾತ್ತಾನುದಾತ್ತಾದಿ'ಗಳು 'ಅಚ್'ಗಳಿಗೆ ಆಗುವುದರಿಂದ 'ಅಚ್' ಎಂದು ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१. वेदान्ते अधिकारिणो विवेकः कः।", "tgt_text": "೧. ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿವೇಕವು ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बर्हिः इस शब्द का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "बर्हिः इति शब्दस्य कः अर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वितीयभाग में ब्राह्मण है।", "tgt_text": "ದ್ವಿತೀಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य अनेन प्रकृतसूत्रेण लुक्‌ भवति।", "tgt_text": "इस प्रकृत सूत्र से लुक्‌ होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೃತ್ರನ ಸಾವಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದ ಜಲವು ಶರೀರದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वृत्र के मरने पर विरोधरहित जल वृत्र शरीर का उल्लङ्घन करके बहता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ರಹಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಆರಣ್ಯಕದ ಏಕತಾ ಸಿದ್ಧಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ, ಆರಣ್ಯಕದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ರಹಸ್ಯವು ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "अनेन रहस्यब्राह्मण- आरण्यकयोः एकतायाः सिद्धिर्भवति, आरण्यकस्य नामान्तरं रहस्यमपि अस्ति (गोपथ० ब्रा० १०)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्यतिरेक का सुंदर उदाहरण कहाँ प्राप्त होता है?", "tgt_text": "व्यतिरेकस्य सुष्ठु उदाहरणं कुत्र प्राप्यते?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌ - सूत्रस्यास्योदाहरणं यथा पौर्वशालः इति। पूर्वस्यां शालायां भवः इति विग्रहे प्रक्रियाकार्ये निष्पन्नात्‌ दिक्पूर्वपदात्‌ पूर्वशाला इत्यस्मात्‌ प्रातिपदिकात्‌ \"दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां ञः\" इत्यनेन ञप्रत्यये अनुबन्धलोपे पूर्वशाला अ इति भवति।", "tgt_text": "उदाहरण -सूत्र का उदाहरण है जैसे-पौर्वशालः पूर्वस्यां शालायां भवः इस विग्रह में प्रक्रिया अर्थ में निष्पन्न दिशावाची पूर्व पद से पूर्वशाला इस प्रातिपदिक से “' दिक्पूर्वपदादसंज्ञायांजः'' इससे ञ प्रत्यय होने पर अनुबन्ध लोप होने पर पूर्वशाला अ होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और भी प्र यह शब्द प्रकार आदि से भिन्न है।", "tgt_text": "अपि च प्र इति शब्दः प्रकारादिभिन्नः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಆದಿಃ ಈ ಪದವನ್ನು ಅಧಿಕಾರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "अनेन आदिः इति पदम्‌ अधिक्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्तवे यहाँ पर किससे आद्युदात्त हुआ?", "tgt_text": "ಸರ್ತವೇ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದರಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಇದರ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯು ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसके द्वारा इसकी प्राचीनता प्रमाणित होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्रः कपटासुराणां हननानन्तरं सूर्यम्‌ उषःकालम्‌ आकाशं च उत्पादितवान्‌।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರನು ಕಪಟ ಅಸುರರನ್ನು ಕೊಂದು, ಸೂರ್ಯ ಉಷಾಕಾಲ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಿದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तो वहाँ पर कहते हैं कि वर्तमान में किया गया कर्म तथा उसका कुछ दृष्ट फल तुरन्त उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವು ಏನಾದರೂ ಸದ್ಯದಲ್ಲೇ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः लौकिक लिङ्ग के लक्षण में दोषों को देखकर शास्त्रकर्त्ताओं द्वार लिङ्ग का शास्त्रीय लक्षण कल्पित है।", "tgt_text": "अतः लौकिकलिङ्गस्य लक्षणे दोषान्‌ दृष्ट्वा शास्त्रकर्तृभिः लिङ्गस्य शास्त्रीयं लक्षणं कल्पितम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र \"स्त्रियाः पुंवद्भाषितपुंस्कादनूङ्समानाधिकरणे स्त्रियामपूरणीप्रियादिषु\" इति सूत्रात्‌ स्त्रियाः भाषितपुंस्कादनूङ्‌ चेति पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "यहाँ “स्त्रिया: पुंवद्भाषितपुंस्कादनूङ्समानाधिकरणे स्त्रियामपूरणीप्रियादिषु”' इस सूत्र से स्त्रियाः और भाषितपुंस्कादनूङ् दो पदों की अनुवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः यह षष्ठयन्त पद है।", "tgt_text": "अतः इति षष्ठ्यन्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೈದಿಕವಾಕ್ಯಗಳಂತು ಕೆಲವ ಮತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕರಣದಂತೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರ ಮತದಲ್ಲಿ ಉಪಕ್ರಮಾದಿಗಲ ತಾತ್ಪರ್ಯನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वैदिकों के वाक्यों का तो किन्हीं के मत में अधिकरणमुख से तथा किन्हीं के मत में उपक्रमादि के द्वार तात्पर्य का निर्णय किया जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पृथिवी की सभी ये प्रजा देशान्तर को प्राप्त होंगे।", "tgt_text": "पृथिव्याः सर्वाः इमे प्रजाः देशान्तरं प्रापयिता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವರುಣ ಶಬ್ದವು ಯಾವ ಧಾತುವಿನಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "वरुणशब्दः कस्माद्‌ धातोः निष्पन्नः ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಯಾವ ಪದದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರು ಉದಾತ್ತ ಅಥವಾ ಸ್ವರಿತದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ , ಆ ಒಂದು ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಉಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪದಗಳು ಅನುದಾತ್ತ ವಾಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थः - यस्मिन्‌ पदे यस्य उदात्तः स्वरितः वा विधीयते तम्‌ एकम्‌ अचं वर्जयित्वा शेषं तत्पदम्‌ अनुदात्ताचकं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसी प्रकार से यहाँ पर भी जिसने साङ्गपूर्वक सभी वेदों का अध्ययन कर लिया है।", "tgt_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರು ಅಂಗಸಹಿತವಾಗಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನು ಅಧಿಕಾರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यस्य त्री पूर्णा ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।", "tgt_text": "\"ಯಸ್ಯ ತ್ರೀ ಪೂರ್ಣಾ...\"  ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पूर्वे भूतपूर्वे इस सूत्र से पूर्व शब्द उत्तरपद रहते भूतपूर्ववाची अर्थ में तत्पुरुष समास में पूर्वपद को प्रकृति स्वर होता है।", "tgt_text": "पूर्व भूतपूर्वे इति सूत्रेण पूर्वशब्दे उत्तरपदे भूतपूर्वे अर्थ तत्पुरुषे पूर्वपदस्य प्रकृतिस्वरत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रपूर्वक ज्ञाधातु से ल्युट्प्रत्यय करने पर (अन्‌) प्रज्ञानम्‌ रूप बनता है।", "tgt_text": "प्रपूर्वकात्‌ ज्ञाधातोः ल्युट्प्रत्यय ( अन्‌ ) प्रज्ञानम्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत्तरकालिकोपनिषदि काः उपनिषदः अन्तर्गताः।", "tgt_text": "ಉತ್ತರಕಾಲಿನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शब्दः अपि क्वचित्‌ अपरोक्षज्ञानम्‌ उत्पादयितुं समर्थः अस्ति।", "tgt_text": "ಶಬ್ದವು ಕೆಲವು ಅಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಕ್ಷಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनन्तरः यह भी प्रथमान्त पद है।", "tgt_text": "ಅನಂತರಃ ಇದೂ ಕೂಡ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो आत्मा का अप्रिय होता है वह आत्मा का द्वेषी तथा जो सम्बन्धी होता है वह बन्धु होता है।", "tgt_text": "आत्मनः अप्रियः द्वेष्यः भवति। सम्बन्धी बन्धुः कथ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शाकः प्रियः यस्य इति विग्रह में  \"अनेकमन्यपदार्थे\" इससे समास होने पर शाकप्रियः रूप होता है।", "tgt_text": "ಶಾಕಃ ಪ್ರಿಯಃ ಯಸ್ಯ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \"ಅನೇಕಮನ್ಯಪದಾರ್ಥೇ\" ಇದರಿಂದ ಸಮಾಸವಾದಾಗ ಶಾಕಪ್ರಿಯಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र द्वे पदे स्तः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सर्वत्र मन्त्रेषु दृष्टेन अहमिति पदेन वागाम्भृणी ऋषिः ज्ञेयः।", "tgt_text": "सभी मन्त्रों में द्रष्टा रूप से अहमिति पद से वागाम्भृणी ऋषिका को जानना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर भी वासनाओं का नाश तो नहीं होता है।", "tgt_text": "ಆದರೂ ಸಹ ವಾಸನಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಶವು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्रव्य का एकजातीय अनेक द्रव्यो का समवायी कारण होता है।", "tgt_text": "ದ್ರವ್ಯದ ಏಕಜಾತೀಯದ ಅನೇಕ ದ್ರವ್ಯವು ಸಮವಾಯಿಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವುರು.", "tgt_text": "क्षिप्रदानौ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यत्र विद्वांसो मुक्तिं प्राप्नुवन्ति तत्र किञ्चिदप्यन्धकारो नास्ति प्राप्तमोक्षाश्च भास्वरा भवन्ति तदेवाप्तानां मुक्तिपदं ब्रह्म सर्वप्रकाशकमस्तीति।", "tgt_text": "जहाँ विद्वान मुक्ति को प्राप्त करते है, वहा कुछ भी अन्धकार नही है, और मोक्ष प्राप्त किरने प्रकाशित होती है उस विद्वान को ही मुक्तिपद ब्रह्म सभी और से प्रकाशित करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಆತ್ಮದರ್ಶನವು ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗವು. ವೇದಾಂತತತ್ವ-ಶ್ರವಣ-ಮನನ-ನಿದಿಧ್ಯಾಸನವು ಆತ್ಮದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "तेन आत्मदर्शनं मोक्षस्य मार्गः, वेदान्ततत्त्व-श्रवण-मनन-निदिध्यासनम्‌ आत्मदर्शने कारणम्‌ इति बोद्धुं न शक्‍नोति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आधिदैवतप्रकरणे- नानादेवतानां, विविधानां यज्ञानां, कालादीनां च विषये सङ्कलनम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "आधिदैवत प्रकरण में अनेक देवताओं का, अनेक यज्ञों का, और काल आदि के विषय में सङकलन है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜಮಾನನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ- ಓ ಅನ್ನಸಂಪದ್ಭರಿತ ಬಲಶಾಲಿ ಮಿತ್ರವರುಣರೇ!", "tgt_text": "यजमान प्रार्थना करता है की - हे अन्नसम्पन्न बलशाली मित्रवरुण!"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - मद से युक्त वृत्र ने अनेक गुणों से सम्पन्न वीर अनेक शत्रुओं को मारने वाले इन्द्र को अकुशल योद्धा के समान ललकारा।", "tgt_text": "सरलार्थः- दर्पयुक्तः वृत्रः महद्गुणसम्पन्नं वीरं बहुशत्रुघातकं असमर्थम्‌ इव युद्धे आहूतवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्तिममन्त्रे दम्पतिं प्रति उच्यते अहे दम्पती (यागकर्मणः यजमानौ) युष्मभ्यं प्रसिद्धानि सुखेन उषितुं योग्यानि स्थानानि कामयामहे, तदर्थं विष्णुं प्रार्थयामहे।", "tgt_text": "ಅಂತಿಮ ಮಂತ್ರವು ದಂಪತಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆಃ ಹೇ ದಂಪತಿಗಳೇ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗೌಣ ಸಿಂಹಾಗ್ನಿಗಳಿಂದ ಮುಖ್ಯಸಿಂಹಾಗ್ನಿಗಳ ಕಾರ್ಯದ ಹಾಗೆ ಅದೃಷ್ಟ ವಿಷಯ ಪ್ರೇರಕ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಆತ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಗೌಣ ದೇಹೇಂದ್ರಿಯ ಆತ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಲಾದಾಗ ಹಾಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯವು ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "जैसे गौणसिंहाग्नि से मुख्यसिंहाग्निवत्‌ कार्य अदृष्टविषयप्रेरक प्रमाण से आत्मकर्तव्य गौण देहेन्द्रिय आत्मा के द्वार किए जाते है तो ऐसा भी नहीं है, क्योंकि उनका कार्य तो अविद्या के द्वारा किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಖ) ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವು ಯಾವ ಫಲದಾನವು ಪ್ರಾರಬ್ಧವು ?", "tgt_text": "(ख) पूर्वजन्म में किए गये कर्म जो फल प्रदान करने में प्रारब्ध होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए यहाँ पर जहत्‌ लक्षणा हो ऐसी आशङ्का के होने पर कहतें है कि ऐसा नहीं है।", "tgt_text": "अतः अत्र जहल्लक्षणा भवतु इति आशङ्कायां सत्याम्‌ उच्यते तत्‌ न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ಉದಾಹರಣೆ ಆಗಿದೆ - ಗೋಪಾಯತಂ ನಃ ಮತ್ತು ಅಸಿ ಸತ್ಯಃ .", "tgt_text": "अस्य उदाहरणं भवति गोपायते नः इति, असि सत्यः इति च।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमिदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇಹಾದಿ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನವು ಅವಿದ್ಯಾತ್ಮಕವು.", "tgt_text": "देहादिसङ्घात में आत्माभिमान अविद्यात्मक होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "39. “नाव्ययीभावादतोऽम्त्वपञ्चभ्याः” इस सूत्र से क्या विधान होता है?", "tgt_text": "३९.\"नाव्ययीभावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः\" इति सूत्रं किंप्रकारकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಚ್ಚ ಹಿ ಚ ತುಶ್ಚ ಇತಿ ತದ್ಧಿತು ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಾರದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ , ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರದಲ್ಲಿನ್ ಯದ್ಧಿತುಪರಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚಮೀ ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यच्च हि च तुश्च इति यद्धितु यहाँ समाहारद्वन्द समास है, उससे परे यद्धितुपरम्‌ यहाँ पञ्‌चमीतत्पुरुष समास है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स चतनेषु अचेतनेषु च विविधरूपेण व्याप्तः अस्ति।", "tgt_text": "वो चेतन और अचेतन में विविधरूप से व्याप्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತದನಂತರ ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವು ಫಲೋನ್ಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः परं संचितेषु कर्मसु यत्‌ कर्म फलोन्मुखं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದದ ಸೂಕ್ತಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇದು ಅನ್ಯತಮವಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शुक्लयजुर्वेदीयसूक्तसंग्रहेषु अन्यतममिदं प्रजापतिसूक्तम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शौनकविरचिते ऋक्प्रातिशाख्ये चरमभागे छन्दसां पर्याप्तं विवेचनं विद्यते।", "tgt_text": "शौनक विरचित ऋक्‌प्रातिशाख्य में अंतिम भाग में छन्दों की पर्याप्त विवेचन विद्यमान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आचार्य उपसर्जन अन्तेवासी है आचार्योपसर्जनान्तेवासी।", "tgt_text": "आचार्योपसर्जनश्चासौ अन्तेवासी इति आचार्योपसर्जनान्तेवासी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पठितुमिच्छति इत्यर्थ पिपठिषतीत्यादौ सन्नन्ते एकपदीभवनं भवति।", "tgt_text": "ಪಠಿತುಮಿಚ್ಛತಿ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಿಪಠಿಷತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುವುದರಿಂದ ಏಕೀಪದಭವನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१४. वृक्षेण।", "tgt_text": "೧೪. ವೃಕ್ಷದಿಂದ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜರಾಯುಜಂ, ಸ್ವೆದಜಮ್, ಅಂಡಜಮ್, ಉದ್ಭೀಜಮ್, ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥೂಲಶರೀರಗಳು.", "tgt_text": "जरायुजं स्वेदजम्‌ अण्डजम्‌ उद्भिज्जं चेति चतुर्विधानि स्थूलशरीराणि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಸಹ ಸುಪಾ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸುಪಾ ಇದರ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“सह सुपा” इस सूत्र से सुपा की अनुवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर अनुप्रास, उपमा, उत्प्रेक्षा, दृष्टान्त, अर्थान्तरन्यास, इत्यादि अलङ्कार स्थान-स्थान में प्राप्त होते है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅನುಪ್ರಾಸ, ಉಪಮಾ, ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಾ, ದೃಷ್ಟಾಂತ ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तिङन्त में स्वर विषयक सूत्रों की अच्छी प्रकार से आलोचना की है।", "tgt_text": "तिङन्ते स्वरविषयकानि सूत्राणि सम्यक्‌ आलोचितानि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಸುರೇಷು - ಅಸುರ ಈ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "व्याकरणम्‌- असुरेषु - असुर इति प्रातिपदिकस्य सप्तम्यैकवचने रुपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कृष्णशब्दात्‌ भावे ष्यञि कार्ष्ण्यशब्दो निष्पन्नः।", "tgt_text": "कृष्णशब्द से भाव में ष्यञ्‌ प्रत्यय होने पर कार्ष्ण्यः शण्ड निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವನು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಪರಾಜಿತನಾಗಿ ಆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "वह बहुत वार पराजित होकर के भी उस आसक्ति से मुक्त नही होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "धृ-धातु से णिच लडङ-लकार मध्यमपुरुषद्विवचन में।", "tgt_text": "धृ-धातोः णिचि लङ्-लकारे मध्यमपुरुषद्विवचने।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सम्यग्ज्ञानं नाम ब्रह्मैकत्वज्ञानम्‌।", "tgt_text": "सम्यक्‌ ज्ञान से तात्पर्य है ब्रह्म के साथ एकत्व का ज्ञान।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और स्त्रीत्व विवक्षा में युवन्‌ प्रातिपदिक से  यूनस्ति  सूत्र से तिप्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "एवञ्च स्त्रित्वविवक्षायां युवन्‌ इति प्रातिपदिकात्‌ यूनस्ति इति सूत्रेण ति प्रत्ययः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಧಿಕರಣ ಶಬ್ದವು ಇಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯ ಪ್ರಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अधिकरणशब्दश्चात्र द्रव्यपरकः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैस ब्रह्मविद्यविधिश्रुति के द्वारा आत्मा में अवगत होने पर देहादिसङगात में अहं प्रत्यय बाधित होता है।", "tgt_text": "यथा ब्रह्मविद्याविधिश्रुत्या आत्मनि अवगते देहादिसङ्काते अहंप्रत्ययः बाध्यते|"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸವಿಕಲ್ಪಕ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಮೂರು ಪುಟಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "सविकल्पकसमाधौ एषा त्रिपुटी विद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समास अवयव और विभक्ति का लोप नहीं होता हे।", "tgt_text": "समासावयवविभक्तेश्च लोपो न भवति\" इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सैव प्रसन्ना सती उपासकाय ब्रह्मादिदेवपदम्‌ ऋषित्वं विद्यां वा प्रयच्छति।", "tgt_text": "ಅವಳೇ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದಾಗ ಉಪಾಸಕರಿಗಾಗಿ  ಬ್ರಹ್ಮಾದಿದೇವಪದವನ್ನು ಋಷಿತ್ವ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ कार शब्द से वौषट्‌ इस अव्यय का ग्रहण किया है ऐसा कुछ का मत है।", "tgt_text": "अत्र कारशब्देन वौषट्‌ इति अव्ययस्य ग्रहणं क्रियते इति केषाञ्चन मतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನದೀಚ ಅಜಾದಿಶ್ಚ ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "नदी च अजादिश्च इति कर्मधारयसमासः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नित्यनैमित्तिककाम्य प्रतिषिद्ध कर्म होते हैं।", "tgt_text": "नित्यनैमित्तिककाम्यप्रतिषिद्धानि च कर्माणि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ में हमने आदि भाग में आरण्यकों के विषय में विस्तार से जाना है।", "tgt_text": "ಈ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಆರಣ್ಯಕರ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂದಿದ್ದೇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और सूत्र का अर्थ है “मन्नन्तात्‌ प्रातिपदिक से अन्नन्त बहुव्रीहि से और प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योतक होने से विकल्प से डाप्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ \"ಮನ್ನಂತಾತ್ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಅನ್ನಂತ ಬಹುವ್ರೀಹಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತಕವಾಗುವುದರಿಂದ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಡಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार अच्‌ के तीन स्वर सम्भव है।", "tgt_text": "एवम्‌ अचः त्रयः स्वराः सम्भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ \"ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಉದಾತ್ತಃ' ಎಂದು ಪ್ರಥಮಾಂತಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे \"कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः\" इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜೂಜಾಟವು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वैदिककालतः एव अक्षक्रीडा बहुप्रचलितसामाजिककुक्रीडा अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಮೂರು ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "जो तीनों, प्राचीनकाल में, वर्तमानकाल में तथा भविष्यत्काल में विद्यमान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य उत्तरपदं च कृदन्तं वर्तते।", "tgt_text": "ಇದರ ಉತ್ತರಪದವು ಕೃದಂತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्रः चन्द्रः काशकृत्स्नः आपिशलिः शाकटायनः पाणिनिः अमरः जैनेन्द्रः चेति।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರ, ಚಂದ್ರ, ಕಾಶಕೃತ್ಸ್ನ, ಆಪಿಶಲಿ, ಶಾಕಟಾಯನ, ಪಾಣಿನಿ, ಅಮರ ಮತ್ತು ಜೈನೇಂದ್ರ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण उदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिक दृष्टि से यज्ञ ही श्रेष्ठतम वैदिक कर्म है।", "tgt_text": "ವೈದಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಜ್ಞವೇ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अण्डेभ्यः जातानि पक्षिसर्पादीनि अण्डजानि।", "tgt_text": "अण्डज अर्थात्‌ अण्डे से उत्पन्न होने वाले पक्षी तथा सर्पादि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतेषां मन्त्राणां साहाय्येन कृतानाम्‌ अभिचाराणां विशेषवर्णनं कौशिकसूत्रेऽस्ति।", "tgt_text": "इन मन्त्रों की सहायता से किये हुए अभिचारों का विशेष वर्णन कौशिक सूत्र में है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३. सम्पूर्णः कालपरिणामः कुतः उत्पन्नः?", "tgt_text": "೩. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಲಪರಿಣಾಮ ಎಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಅವಿದ್ಯಮಾನವದ್ಭಾವ ಇರುವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ’ದೇವೀಃ’ ಎಂಬ ಪದವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन अविद्यमानवत्त्वपक्षे देवीः इति पदम्‌ अविद्यमानं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन्द्र ने ही दो पत्थरों के टुकड़ों से अग्नि को उत्पन्न किया।", "tgt_text": "इन्द्र एव द्वाभ्यां पाषाणखण्डाभ्याम्‌ अग्निं समुत्पादितवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "याज्ञिकविषयेषु क्वचिद्विरोधः अपि प्रतीतो भवति, तत्र परिष्कारः अपि ब्राह्मणस्य उद्देश्यम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಯಾಜ್ಞಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿರೋಧಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಉದ್ದೇಶವೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र मण्डलरूपेण विभागे सति इदं सूक्तम्‌ दशममण्डले नवतितमम्‌ (ऋ.वे. म-१०.९०)।", "tgt_text": "मण्डलरूप विभाग होने पर यह सूक्त दशम मण्डल के नवतितम (९०वां)(ऋ.वे. म-१०.९०)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विषयः प्रमेयः।", "tgt_text": "विषय प्रमेय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಜಯಿಸಲು ರುದ್ರನ ಷಷ್ಠೀ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥೀ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "व्याख्या- पुरा त्रिपुरविजयसमये रुद्राय रुद्रस्य। षष्ठ्यर्थ चतुर्थी ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अस्मिन्‌ उदाहरणे दिवे दिवे इत्यत्र वारद्वयं दिवे-शब्दः प्रयुक्तः अस्ति।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- इस उदाहरण में दिवे दिवे यहाँ पर दो बार दिवे-शब्द का प्रयोग है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( १.२.३७) सूत्र का अर्थ - सुब्रह्मण्या नामवाले निगद में “यज्ञकर्मणि' इससे और “विभाषा छन्दसि' इससे प्राप्त एकश्रुति नहीं होती है, किन्तु स्वरित को उदात्त हो जाता है।", "tgt_text": "(१.२.३७) सूत्रार्थः - सुब्रह्मण्याख्ये निगदे ' यज्ञकर्मणि ' इति ' विभाषा छन्दसि ' इति च प्राप्ता एकश्रुतिर्न स्यात्‌ स्वरितस्योदात्तश्च स्यात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - जो हिरण्यगर्भ अपनी महिमा से श्वास प्रश्‍वास ग्रहण करने वाले दर्शनेंद्रिय और गतिशील प्राणिजगत का एका की राजा हुआ।", "tgt_text": "सरलार्थः- यः हिरण्यगर्भः स्वमहिम्ना श्वासप्रश्वासग्रहणकारिणां अक्षिपक्ष्मचलनकारिणां गतिशीलप्राणिजगतः एकाकी एव राजा अभूत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "काश्यप का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "ಕಾಶ್ಯಪದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ वृत्तान्त अन्वाख्यान न प्रवर्तक और न निवर्तक है, प्रयोजन के अभाव से।", "tgt_text": "त्र वृत्तान्तान्वाख्यानं न प्रवर्तकम्‌, न निवर्तकश्चेति प्रयोजनाभावात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ- ’ಆಗಚ್ಛ ಭೋಃ ಮಾಣವಕ ದೇವದತ್ತ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಸಮೀಪದಿಂದ ಅಹ್ವಾನವಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಾದಿಸ್ವರಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "यथा- आगच्छ भौं माणवक देववत्त इति वाक्येन समीपात्‌ एव यदा आह्वानं विधीयते तदा उदात्तानुदात्तादिस्वराः एव तत्र तिष्ठन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्यथा युद्धत्यागम्‌ उपदिशेत्‌। नित्यादीनि च केवलानि विदध्यात्‌।", "tgt_text": "नहीं तो युद्ध त्याग का उपदेश देते नित्यादि केवल कर्म के कारण।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पञ्च दिनं यावत् अयं यागः प्रचलति।", "tgt_text": "पाँच दिन तक यह याग चलता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और यह विलक्षणता ही वेद के पद्यों और गद्यों में प्रकाशित है।", "tgt_text": "इयं च विलक्षणता वेदस्य पद्येषु गद्येषु च प्रकाशिता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಂತರ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯದವರೆಗೆ ಅಗ್ನಿಚಯನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "उसके बाद ग्यारहवें अध्याय से आरम्भ करके अठारहवें अध्याय पर्यन्त अग्नि चयन विषय में आलोचना है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्वा इष आभीक्ष्ण्ये ऋयादिः अत्र इच्छार्थः।", "tgt_text": "या इष आभीक्ष्ण्ये ऋयादि यहाँ पर इच्छार्थक है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧. ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಸೂಕ್ತದ ಸಾರವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "1. शिवसंकल्पसूक्त का सार लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उज्जिहते - उत्पूर्वक आत्मनेपदहा-धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "उज्जिहते - उत्पूर्वकात्‌ आत्मनेपदिनः हा - धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्वा । न दविषाणि न देविष्याणीत्यर्थः ।", "tgt_text": "अथवा उनके पास नही बैठता हूँ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನುದಾತ್ತಸ್ವಾವು ನಿಘಾತಶಬ್ದದಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और अनुदात्त स्वर निघात शब्द को कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत: अन्तिम अच्‌ उदात्त होता है यह अर्थ है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂತಿಮ ಅಚ್ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थान्‌ कोऽपि कर्म कर्तु प्रवर्तते, तथा प्रवृत्तिं प्रति को हेतुः।", "tgt_text": "ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಯಾವುದೋ ಕರ್ಮ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ, ಅಂತಹ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಏನು ಕಾರಣ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चित्तमलः पापम्‌।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತಮಲವು ಪಾಪ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इति द्वितीयोऽर्थः।", "tgt_text": "इस प्रकार से यह दूसरा अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मायाध्यक्षो हि परमात्मा।", "tgt_text": "इस समस्त माया जगत्‌ का अध्यक्ष ही परमात्मा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रमेयं जीवब्रह्मणोः ऐक्यम्‌, अभेदः।", "tgt_text": "ಪ್ರಮೇಯವು ಜೀವ ಮತು ಬ್ರಹ್ಮಗಳ ಐಕ್ಯವು ಮತ್ತು ಅಭೇದವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यागों का अधिक महत्त्व होने से यह ही सबसे बड़े यज्ञ के नाम से सुशोभित है (ताण्ड्य. ६/३/८-९)।", "tgt_text": "ಯಾಗಗಳ ಅಧಿಕ ಮಹತ್ವವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದೇ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸುಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ. (ತಾಂಡ್ಯ. ೬/೩/೮-೯)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न अश्वः इति लौकिकविग्रहे न अश्व सु इत्यलौकिकविग्रहे \" नञ्‌ \" इत्यनेन सूत्रेण नञ्समासे प्रक्रियाकार्य न अश्व इति स्थिते नञः नकारस्य लोपे अ अश्व इति भवति ।", "tgt_text": "ನ ಅಶ್ವಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನ ಅಶ್ವ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಞ್ ಸಮಾಸವಾದಾಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನ ಅಶ್ವ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಞಃ ನಕಾರದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಅ ಅಶ್ವ ಎಂಬ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ विषये पुराण-स्मृत्यादिग्रन्थेषु बहूनि प्रमाणानि समुपलब्धानि भवन्ति।", "tgt_text": "इस विषय में पुराण, स्मृत्ति आदि ग्रन्थों में बहुत प्रमाण उपलब्ध होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जितने काल तक भ्रान्ति रुकती है उतने काल तक ही जीवभाव की भी सत्ता होती है।", "tgt_text": "यावत्कालं भ्रान्तिः अवतिष्टते तावत्कालमेव जीवभावस्य सत्ता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भगवता पाणिनिना विरचिता या अष्टाध्यायी तत्र वैदिकस्वरविषयकानि सूत्राणि प्राधान्येन षष्ठाध्यायाद्‌ आरभ्य ग्रन्थस्य आसमाप्तिं यावद्‌ उपन्यस्तानि।", "tgt_text": "भगवान पाणिनि के द्वारा रचित जो अष्टाध्यायी है, वहाँ वैदिक स्वर विषयक सूत्रों की प्रधानता छठे अध्याय से आरम्भ करके ग्रन्थ की समाप्ति तक इनका वर्णन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्मृति अनुभव जन्य होती है।", "tgt_text": "ನೆನಪು ಅನುಭವದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चेदुच्यते- पुरं शरीरं तस्मिन्‌ शेते इति पुरुषः।", "tgt_text": "ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - ಪುರಂ ಶರೀರಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಶೇತೆ ಇತಿ ಪುರುಷಃ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂಕ ಎತ್ತುಗಳಂತೆ ದುರ್ಬಲನಾದ ಪುರುಷನು ಬಲವುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಾನೆ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "बधिया बैल के समान निर्बल पुरुष भी सांढ के समान बलवान पुरुष से मुकाबला करना चाहता है, अनेक स्थानों पर पछाड़ खाकर के परास्त होकर के भूमि पर गिर जाता है उसी प्रकार यह है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "3. समृद्ध्यर्थक 4. वृद्ध्यर्थकम्‌ 5. अर्थभावअर्थक 6. अव्ययार्थक 7. असम्प्रत्ति अर्थक 8. शब्दप्रादुर्भावार्थक 9. पश्चादर्थक 10. य़थार्थकम् 11.आनपूव्यर्थक 12. यौगयद्यार्थकम्‌ 13. सादृश्यार्थक 14. सम्पत्त्यर्थक 15. साकल्यार्थक 16. अन्तार्थकम्‌ अव्यय का सुबन्त के समर्थन सुबन्त के साथ समास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "३) समृद्ध्यर्थकं ४) वृद्ध्यर्थकम्‌ ५) अर्थाभावार्थकम्‌ ६) अत्ययार्थकम्‌ ७) असम्प्रत्यर्थकम्‌ ८) शब्दप्रादुर्भावार्थकं ९) पश्चादर्थकं १०) यथार्थकम्‌ ११) आनपूर्व्यर्थकम्‌ १२) यौगपद्यार्थकं १३) सादृश्यार्थकं १४) सम्पत्त्यर्थके १५) साकल्यार्थकम्‌ १६) अन्तार्थकम्‌ अव्ययं सुबन्तं समर्थन सुबन्तेन सह समाससंज्ञं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अवयव से तात्पर्य है पाँच ज्ञानेन्द्रियाँ, पाँच कर्मेन्द्रियाँ, बुद्धि मन तथा पाँच वायु होते हैं।", "tgt_text": "ಅವಯವಗಳಂತೂ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಐದು, ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಐದು, ಬುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಯುಪಂಚಕಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್, ಸ್ವರಿತಾತ್, ಅನುದಾತ್ತಾನಾಮ್, ಏಕಶ್ರುತಿಃ, ಸ್ಯಾತ್  ಎಂದು ಸೂತ್ರಪದಗಳ ಸಮನ್ವಯ.", "tgt_text": "संहितायां स्वरिताद्‌ अनुदात्तानाम्‌ एकश्रुतिः स्यादिति सूत्रगतपदानाम्‌ अन्वयः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से समानाधिकरण के तत्पुरुष के कर्मधारय संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ತತ್ಪುರುಷದ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂಬಷ್ಠ ಎಂದರೆ ಜನರ ಪುತ್ರೀ ಇದೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अम्बष्ठ नामक जन की पुत्री यही उसका अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೬. ಗೃಧಾತು ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "६. गृधातुः कस्मिन्नर्थे भवति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾಗಗಳ ಅಧಿಕ ಮಹತ್ವವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದೇ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸುಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ. (ತಾಂಡ್ಯ. ೬/೩/೮-೯).", "tgt_text": "यागानां समधिकमहत्त्वशालित्वेन अयम्‌ एव ज्येष्ठयज्ञाभिधानेन मण्डितः अस्ति (ताण्ड्य. ६/३/८-९)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे -पन्द्रह, तिरेपन, एक सौ पच्चीस।", "tgt_text": "यथा - पञ्चदश , त्रिपञ्चाशत्‌ , पञ्चविंशत्युत्तरम्‌ एकशतम्‌ इति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तीसरे आरण्यक का अन्य नाम है संहितोपनिषद्‌।", "tgt_text": "ತೃತೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ಸಂಹಿತೋಪನಿಷತ್ತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಾಸವನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.", "tgt_text": "अतः अत्र सामान्यसमासः एव स्वीकर्तव्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಮುನಿಯು ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ಅಧ್ಯತ್ಮ ವೇತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पिप्पलाद मुनि एक महान्‌ अध्यात्म वेत्ता ऐसा प्रतीत होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अस्ति - अस्‌-धातु से लट्‌-लकार का प्रथमपुरुष का एकवचन में रूप है।", "tgt_text": "अस्ति - अस्‌-धातोः लट्-लकारस्य प्रथमपुरुषस्य एकवचने रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदः मण्डल-अनुवाक-वर्गभेदेन अष्टकाध्यायसूक्तभेदेन च द्विधा।", "tgt_text": "ऋग्वेद मण्डल-अनुवाक-वर्ग भेद से और अष्टक अध्याय सूक्त भेद से दो प्रकार की है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- कुश-इस शब्द में दो अच्‌ है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಕುಶ - ಈ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಚ್ ಗಳಿವೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದ ಅನುಸಾರ ಪಥ್ಯನ ಮೂರು ಶಿಷ್ಯರ ಹೆಸರುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜಾಬಾಲಿ,ಕುಮುದ ಮತ್ತು ಶೌನಕವೆಂದಾಗಿತ್ತು.", "tgt_text": "विष्णुपुराणानुसारेण पथ्यस्य त्रयाणां शिष्याणां नामानि क्रमशः जाबालिः कुमुदादिः तथा शौनकः इति आसीत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में विभाषा छन्दसि ये दो पद हैं।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे विभाषा छन्दसि इति द्वे पदे स्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदस्य लक्षणविषये इतः पूर्वं वयम्‌ आलोचनां कृतवन्तः।", "tgt_text": "वेद के लक्षण विषय में इससे पूर्व हमने आलोचना कि है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः शकारस्य लशक्वतद्धिते इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण लोपे, पकारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण लोपे सति पच्‌ अ अत्‌ इति जायते। ततश्च अतो गुणे इति सूत्रेण पररूपे पचत्‌ इति सिद्ध्यति।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಶಕಾರದ ಲಶಕ್ವತದ್ಧಿತೆ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಪಕಾರಕ್ಕೆ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಪಚ್ ಅ ಅತ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ ಅತೋ ಗುಣೇ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪರರೂಪವಾದಾಗ ಪಚತ್ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತದನಂತರ ಗುರುವಿನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.", "tgt_text": "ततः गुरुगृहं गन्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - इस मन्त्र में पासरों के प्रति कहते है की हे पासों तम्हारे समूह के प्रधान अथवा राजा को मैं उसके लिए नमस्कार करता हूँ।", "tgt_text": "सरलार्थः - अस्मिन्‌ मन्त्रे अक्षान्‌ प्रति उच्यते यत्‌ हे अक्षाः युष्माकम्‌ एकः महान्‌ गणः अस्ति । तत्र यः प्रधानः तम्‌ अहं नमस्करोमि ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समवर्तत - सम्पूर्वक वृद्‌-धातू से लड्‌ लकार प्रथमपुरुष एकवचन में समवर्तत रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಸಮವರ್ತತ - ಸಂ ಪೂರ್ವಕ ವೃದ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಸಮವರ್ತತ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुरुष शब्द का पुरुष यही अर्थ है।", "tgt_text": "ಪುರುಷ ಶಬ್ದದ ಪುರುಷ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समास के भेद के विषय में बहुत सी विप्रतिपत्ति है।", "tgt_text": "ಸಮಾಸದ ಭೇದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿಗಳಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आचार्य वररुचि ने व्याकरण शास्त्र की महानता का गान किया जब उसके अध्ययन के पांच प्रयोजन का प्रतिपादन किया तब महर्षि पतञ्जलि ने उस अध्ययन के लिए तेरह प्रयोजन बताते हैं।", "tgt_text": "ಆಚಾರ್ಯರಾದ ವರರುಚಿಯು ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹಾನತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು ಯಾವಾಗ ಅದರ ಅಧ್ಯಯನದ ಐದು ಪ್ರಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಆವಾಗ ಮಹರ್ಷಿ ಪತಂಜಲಿಯು ಆ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹದಿಮೂರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तीन पादों में लोकों का अतिक्रमण किया इसलिये ऐसा कहते है।", "tgt_text": "त्रिषु पादेषु त्रीन्‌ लोकान्‌ अतिक्रामति। अत एवमुक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶತುರನುಮೋ ನದ್ಯಜಾದಿ  ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ .", "tgt_text": "शतुरनुमो नद्यजादी  इस सूत्र की व्याख्या कीजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "देदीप्यमान आदित्य जो ब्राह्मण के समान है।", "tgt_text": "रुचं ब्राह्यं देदीप्यमानं ब्राह्यं ब्राह्मणजातिं ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस भ्रमोदय का कारण है - ऋग्वेद में कितनी ऋचा इस प्रकार की है जो ऋचा अध्ययन काल में चार पाद वाली होती है किन्तु प्रयोग काल में दो पाद वाली ही मानते हैं।", "tgt_text": "ಈ ಭ್ರಮೆಗೆ ಕಾರಣವು - ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಎಷ್ಟು ಋಕ್ಕುಗಳಿವೆ, ಯಾವುದು ಅಧ್ಯಯನಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪಂಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪಂಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अप्रातिलोम्ये इसका अनुकूलता गम्यमान हो यह अर्थ है।", "tgt_text": "अप्रातिलोम्ये इत्यस्य अभिमतकारित्वे इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಮೇಘವನ್ನು ಕೊಂದು ಜಲವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ, ಆಗ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನದಿಯನ್ನು ಪ್ರವಾಹವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स मेघं हतवान्‌ जलानि भूमौ पातितवान्‌ तथा पर्वतानां मध्ये नदीः प्रवाहितवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ನವದ್ವಾರಂ ಪುರಂ ಪುಣ್ಯಮೇತೈಭವೈಃ ಸಮನ್ವಿತಮ್.", "tgt_text": "तदुक्तं महाभारते- नवद्वारं पुरं पुण्यमेतैभविः समन्वितम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रायश्चित्तवद्वा पूर्वोपात्तदुरितक्षयार्थं नित्यं कर्म।", "tgt_text": "प्रायश्चित्त के लिए तथा पूर्व के उपात्तों को दूर करने के लिए नित्यकर्म किए जाते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಚಲನಶೀಲ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು.", "tgt_text": "चलायमान धर्म वाले।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಧಿಕಾರಲಾಭದ ನಂತರ ಶ್ರವಣಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲಿ ಗುರುವಿನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.", "tgt_text": "अतः अधिकारलाभोत्तरं श्रवणादीनां कृते गुरुसमीपं गन्तव्यमेव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- स्वाहा इसका 'चादयोऽसत्त्वे' इस सूत्र से निपात संज्ञा है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರ ಅರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಸ್ವಾಹಾ ಎಂಬುದು 'ಚಾದಯೋ - ಸತ್ವೇ' ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಿಪಾತ ಸಂಜ್ಞಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अलङ्काराः सौन्दर्यस्य प्रकटीकरणे अपि पटवः वर्तन्ते।", "tgt_text": "अलङ्कार सौन्दर्य को प्रकट करने का भी साधन है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वर्णसम्मेलने च सति दामा इति रूपं सिध्यति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ವರ್ಣ ಸಮ್ಮೇಳನವಾದಾಗ ದಾಮಾ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'अङ्ग्यन्ते ज्ञायन्ते अमीभिरिति अङ्गानि' अर्थाद्‌ येन कस्य अपि वस्तुनः स्वरूपज्ञाने साहाय्यं प्राप्यते तद्‌ अङ्गम्‌ इति कथ्यते।", "tgt_text": "` अडऱ्यन्ते ज्ञायन्ते अमीभिरिति अङ्गानि' अर्थात्‌ जिससे किसी भी वस्तु के स्वरूप ज्ञान में सहायता प्राप्त होती है, उसको अङ्ग कहते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह सूत्र ङीप्‌ प्रत्यय का विधान करता है।", "tgt_text": "इदं सूत्रं ङीप्प्रत्ययं विदधाति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ उच्चौस्तराम्‌ इति और वा इति ये दो अव्ययपद हैं, वषट्कारः यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ’ಉಚ್ಚೈಸ್ತರಾಂ’ ಮತ್ತು ’ವಾ’ ಎಂಬ ಎರಡುಪದಗಳು ಅವ್ಯಯಪದಗಳಾಗಿವೆ. ’ವಷಟ್ಕಾರಃ’ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शब्दः तु अपरोक्षज्ञानस्य जनकः भवति।", "tgt_text": "शब्द तो अपरोक्ष ज्ञान का जनक मात्र होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मैं ही उपासको से अभिव्यवृत होती हूँ जल आदि के द्वारा इस प्रकार व्याख्या की।", "tgt_text": "एवमेव अभ्यवहरासि उपासासै आपद्यासै इति व्याख्येयानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ में उदात्त स्वर की और अनुदात्त स्वर की आलोचना की है।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರದ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्रिपुरहरादयस्तु निमित्तभूताः।", "tgt_text": "त्रिपुर आदि तो उसके निमित्तभूत है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुख तथा दुःख का परिहार रूपी विषय होता है।", "tgt_text": "सुखं दुःखपरिहारश्च विषयः, भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆರು ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾ ನಾಮವಾದ ಗ್ರಂಥವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एतस्माद्‌ एव कारणात्‌ षट्सु वेदाङ्गेषु शिक्षानामकस्य अङ्गस्य मूर्धन्यत्वम्‌ आम्नातम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कल्पसूत्राणि द्विविधानि- श्रौतसूत्राणि स्मार्त्तसूत्राणि च।", "tgt_text": "ಕಲ್ಪ ಸೂತ್ರಗಳು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇದೆ - ಶ್ರೌತ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಥ ಸೂತ್ರ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವಳು ತಾನಾಗಿಯೇ ಅಮರಳಾಗಿರುತ್ತಾಳೆ ಮರಣಧರ್ಮದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತ್ತಾಳೆ.", "tgt_text": "वह स्वय अमर होती हुई मरणधर्म घरों में आश्रय को स्वीकार करती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೆಲವೊಂದು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "क्वचित्‌ त्रेधापि प्रदर्श्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुरुष के मुख से कौन उत्पन्न हुआ?", "tgt_text": "ಪುರುಷನ ಮುಖದಿಂದ ಯಾರು ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य पत्नी , श्वश्रूः , अन्ये शुभाकाङ्क्षिणः च तस्मै द्विषन्ति ।", "tgt_text": "ಅವರ ಪತ್ನಿ, ಶ್ವಶು ಮತ್ತು ಅನ್ಯ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಅವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कोऽस्य विशेष इति उच्यते।", "tgt_text": "ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಿಶೇಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु प्रकारान्तेषु सत्सु वेदान्तोक्तोपायैरेव दुःखनिवृत्तिः कुत इति जिज्ञासा उदेति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಪ್ರಕಾರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತವು ಹೇಳಿದ ಉಪಾಯಗಳಿಂದಲೇ ದುಃಖನಿವೃತ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे\" इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते।", "tgt_text": "“सुबामन्त्रितेपराङ्गवत्सरे'' इससे सुप्‌ की अनुवृति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्विविधः ।", "tgt_text": "ಎರಡು ವಿಧ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೌತ್ರಾಮಣಿ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸೋಮರಾಸನೊಂದಿಗೆ ಸುರಾಪಾನವೂ ಇದೆ.", "tgt_text": "सौत्रामणि यज्ञ में सोमरस के साथ सुरापान का भी विधान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शमः दमः च येन साधितः।", "tgt_text": "ಶಮ ಮತ್ತು ದಮ ಯಾವುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह इन्द्र अस्त्रों के मध्य- मध्य में बाण को भी धारण करता है।", "tgt_text": "अयम्‌ इन्द्रः अस्त्रत्वेन मध्ये मध्ये बाणमपि धारयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನಶ್ಚ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನಃ ಎಂಬ \"ಅವ್ಯಯೀಭಾವೇ ಶರತ್ಪ್ರಭೃತಿಭ್ಯಃ\" ಇಲ್ಲಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“अनश्च इस सूत्र से अनः: इस का \"अव्ययी भावशरद्प्रभृतिः'' यहाँ से अव्ययीभाव पद का  अनुवृत्ति होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थः- वायुना रक्षिताः सर्वे देवाः तथा यजमानाः स्वस्य हार्दिकसङ्कल्पेन केवलं श्रद्धायाः उपासनां कुर्वन्ति।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ವಾಯುವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿರುವ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಯಜಮಾನನು ತನ್ನ ಹಾರ್ದಿಕ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಶ್ರದ್ದೆಯ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ पूर्व का जैसा स्वर था, वैसे ही रहता है।", "tgt_text": "अर्थात्‌ पूर्वं यथा स्वरः आसीत्‌ तथा एव भवति इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः सत्‌ ब्रह्मैव अद्वितीयमिति उच्यते।", "tgt_text": "इसलिए सत्‌ ब्रह्म ही अद्वितीय कहलाता हे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कृष विलेखने इस धातु से घज्‌प्रत्यय करने पर कर्षः यह रूप बनता है।", "tgt_text": "कृष विलेखने इति धातोः घञ्ग्रत्यये कर्षः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सावेकाचस्तृतीयादिर्विभक्तिः (६.१.१८६) सूत्रार्थः- सौ परे सति पूर्वस्मात्‌ एकाचः शब्दात्‌ परस्य तृतीयादिविभक्तेः स्वरः उदात्तः स्यात्‌।", "tgt_text": "ಸಾವೇಕಾಚಸ್ ತೃತೀಯಾದಿರ್ವಿಭಕ್ತಿಃ (೬.೧.೧೮೬) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ -  ಸು ವಿನ ನಂತರವಿರುವ ಒಂದು ಅಚ್ ಶಬ್ದವು , ಅದರ ನಂತರವಿರುವ ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ನಂತರವಿರುವ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾದ ಯಣ್ ಆದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನದೀ ಸಂಜ್ಞಕ ಮತ್ತು ಶಸಾದಿ ವಿಭಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಉದಾತ್ತ ವಿಧಿಗಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रावतरणम्‌- उदात्तस्वरस्य स्थाने विहितः यः यणादेशः तस्मात्‌ पूर्वं नदीसंज्ञकस्य शसादीनां विभक्तीनां च उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतावता सृष्टिप्रतिपादकसूक्तभागार्थः संगृहीतः।", "tgt_text": "इसप्रकार सृष्टिप्रतिपादक सूक्त भाग का अर्थ हुआ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ किम्‌ अव्यय पद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕಿಮ್ ಎಂಬ ಅವ್ಯಯವೂ ಇದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सान्वयप्रतिपदार्थः - (देवाः= पुरन्दरप्रभृतयः) यत्‌ = यदा, पुरुषं =विराडूपं, व्यदधुः = सङ्कल्पेन समुत्पादितवन्तः, (तद्‌) कतिधा = कतिभिः प्रकारैः, व्यकल्पयन्‌ = विविधं कल्पितवन्तः।", "tgt_text": "सान्वयप्रतिपदार्थः - (देवाः = पुरन्दर या इंद्र आदि ने ) यत्‌ = जब, पुरुषं = विराट रूप को, व्यदधुः = सङ्कल्प से समुत्पादित किया, (तद्‌) कतिधा = कितने प्रकार से, व्यकल्पयन्‌ = विविधरूपों की कल्पना की।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಥರ್ವ ವೇದದ ಪರಿಶಿಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದೆ - ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜನ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಇರುತ್ತಾನೆಯೋ ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪದ್ರವಾದಿಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अथर्ववेद के परिशिष्ट में लिखा है कि - जिस राज्य में अथवा राजा के जनपद में अथर्ववेद का ज्ञाता रहता है उस राष्ट्र में उपद्रव आदि नहीं रहते हैं और वह राष्ट्र भी शीघ्र ही वृद्धि को प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हलन्त्यम्‌ सूत्र से षकार की इत्संज्ञा होती है।", "tgt_text": "हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण षकारस्य इत्संज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बहुव्रीहो प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की यहाँ अनुवृति आ रही है।", "tgt_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इति सूत्रात्‌ प्रकृत्या इति पूर्वपदम्‌ इति च पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके बाद सामवेद संहिता की आलोचना करेंगे।", "tgt_text": "अनन्तरं सामवेदसंहिता आलोचयिष्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह यह देवदत्त है, यहाँ पर जैसे तत्काल विशिष्ट के तथा एतत्कालविशिष्ट के विरुद्धांश का परित्याक करके लक्षणा के द्वारा अविरुद्ध देवदत्त रूप पिण्ड अवबोधित होता है।", "tgt_text": "सोऽयं देवदत्तः इत्यत्र यथा तत्कालतद्देशविशिष्टस्य एतत्कालैतद्वेशविशिष्टस्य च विरुद्धांशस्य परित्यागं कृत्वा लक्षणया अविरुद्धदेवदत्तरूपपिण्डः अवबुध्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ - ಶತ್ರುಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಯೋಗಿ ಸಾಧನಗಳ ವಿಶೇಷ ವಿವರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यथा- शत्रूणां विनाशाय प्रार्थनया सह सङ्ग्रामस्य तथा तदुपयोगिनां साधनानां विशेषविविरणं प्राप्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और विनियोग है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಗವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "15.1.2 मूलपाठ को जानते है। अग्निर्होता कविक्रतुः सत्यश्चित्रश्रवस्तमः।", "tgt_text": "१५.१.२ इदानीं मूलपाठम्‌ अवगच्छाम। अग्निर्होता कविक्रतुः सत्यश्चित्रश्रवस्तमः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूर्यचन्द्रादयः अपि ब्रह्मणा एव प्रकाशिताः भवन्ति।", "tgt_text": "सूर्य तथा चन्द्र भी ब्रह्म से ही प्रकाशित होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈಗ ಅಧ್ಯಾರೋಪ ಮತ್ತು ಅಪವಾದಗಳಿಂದ ತತ್ ತ್ವಮ್ ಪದಾರ್ಥದ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अधुना अध्यारोपापवादाभ्यां तत्त्वम्पदार्थशोधनं क्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके द्वारा अहिह॑तः ही प्रयोग होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಹಿಹತಃ ಇದೇ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11.4 ) अहं ब्रह्मास्मि बृहदारण्यकोपनिषद्‌ में इसको कहा गया है - “ अह ब्रह्मास्मि\" (1/4/10)।", "tgt_text": "೧೧.೪) ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. \"ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ\" (೧/೪/೧೦)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उक्तादन्यः शेषः।", "tgt_text": "ಹೇಳಿದ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ಶಬ್ದವು ಶೇಷವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೬. ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿ.", "tgt_text": "६. श्रद्धाम्‌ स्पष्ठीकुरुत।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "लेकिन संस्कारवश मन विक्षिप्त होता है।", "tgt_text": "परन्तु संस्कारवशात्‌ विक्षिप्तं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर शास्त्र में अनेक उपाय बताए गये हैं।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಪಾಯಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फलस्वरूप धन पुष्टि वीर पुत्र सहित और कीर्ति को प्राप्त करता है।", "tgt_text": "ಫಲಸ್ವರೂಪ ಧನಪುಷ್ಟಿ ವೀರ ಪುತ್ರ ಸಹಿತ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यः तस्य जनस्य पुत्रः अस्ति ।", "tgt_text": "ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಗನದ್ದು ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उन चारो वेदों में ऋग्वेद प्राचीनतम है।", "tgt_text": "ಆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जनिता - जन्‌-धातु से णिच और तृच्‌ होने पर पुल्लिङ्ग में प्रथमा एकवचन में जनिता रूप बनता है।", "tgt_text": "ಜನಿತಾ - ಜನ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಣಿಚ್ ಮತ್ತು ತೃಚ್ ಆದಾಗ ಪುಲ್ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಜನಿತಾ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन्द्र स्तुति में (१/३२) अङिगरसहिरण्यस्तूप ऋषि की यह उक्ति है, जब त्वष्टा द्वारा निर्मित स्वर युक्त वज्र से इन्द्र ने पर्वत आश्रित वृत्रासुर को मारा तब रम्भाति हुई गाय बछडे के समीप जाती है, उसी प्रकार जल समुद्र की तरफ गया - “अहन्नहिपवते शिश्चियाणां त्वष्टास्मै वज्रं स्वयं ततक्षः। वाश्रा इव धेनवः स्यन्दमाना अञ्जः समुद्रमवदग्मुरापः॥", "tgt_text": "इन्द्रस्तुतौ (१/३२) आङ्गिरसहिरण्यस्तूपस्य ऋषेः इयम्‌ उक्तिः अस्ति यत्‌ त्वष्ट्वा निर्मितेन स्वरयुक्तवज्रेण यदा इन्द्रः पर्वताश्रितं वृत्रासुरं निहतवान्‌ तदा रम्भणं कुर्वन्तः समागताः गावः इव जलानि समुद्रं प्रति अगच्छन्‌- 'अहन्नहिपवते शिश्रियाणां त्वष्टास्मै वज्रं स्वयं ततक्ष। वाश्रा इव धेनवः स्यन्दमाना अञ्जः समुद्रमवदग्मुरापः॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निरुक्ते केषां निरुक्तकाराणां नाम वर्तते।", "tgt_text": "ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ನಿರುಕ್ತಾಕಾರರ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌- प्रकृतसूत्रेण एव सुगन्धितेजनशब्दस्य आदेः उकारस्य द्वितीयस्य अकारस्य च स्वरस्य उदात्तत्वं विकल्पेन विधीयते।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸುಗಂಧಿತೇಜನ ಶಬ್ದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಉಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅಕಾರ ಸ್ವರವನ್ನು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಾತ್ತ ವಿಧಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह व्याकरण शास्त्र हमेशा प्राचीन शास्त्र हैं, ऐसा जानते है।", "tgt_text": "तेन व्याकरणशास्त्रं नितरां प्राचीनं शास्त्रम्‌ अस्ति इति ज्ञायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण -इस सूत्र का उदाहरण है वैयाकरणखसूचिः।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ವೈಯಾಕರಣಖಸೂಚಿಃ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसा अग्नि और सूर्य यथाक्रम पृथिवीलोक में और द्युलोक में स्वामी हैं, वैसे ही इन्द्र भी अन्तरिक्षलोक में स्वामी है।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೃಥ್ವೀಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದ್ಯುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರನು ಅಂತರಿಕ್ಷಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಸಂಶಯವಾದಾಗ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಖಂಡಾಕಾರಾ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಕಾರಶಬ್ದದ ಸ್ವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "एवं संशये सति समाधानं कथयति यत्‌ अखण्डाकाराकारिता चित्तवृत्तिः इत्यत्र आकारशब्दस्य स्वार्थे तात्पर्यं नास्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌ ।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಆರು ವಿಧದ ಪಾಣಿನೀಯಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथैव पुण्येन चितो लोकः स्वर्गलोकः अपि भोगेन क्षीयते।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಪುಣ್ಯದದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕೊಳವು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವೂ ಭೋಗದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारयः इति पदत्रयं प्रथमैकवचनान्तम्‌ ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷಃ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಃ ಕರ್ಮಧಾರಯಃ  ಈ ಮೂರು ಪದಗಳು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पदपाठ - यस्मात्‌।", "tgt_text": "पदपाठः - यस्मात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಗಮ್-ಧಾತು ಲೋಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ವೈದಿಕ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सायणाचार्यमतानुसारेण गम्‌-धातोः लोटि प्रथमपुरुषैकवचने वैदिकं रूपमिदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किंच जयतः कुमारदेष्णाः धनदानेन धन्यतां लम्भयन्तः कुमाराणां दातारो भवन्ति ।", "tgt_text": "जो जुआरी विजय होता है, उसके लिए पासे पुत्रजन्म के समान आनंद दाता होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ರಾಜ್ಞಃ ಪುರುಷಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ರಾಜನ್ ಜ್ಞಸ್ ಪುರುಷ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ರಾಜನ್ ಜ್ಞಸ್ ಎಂಬ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಪುರುಷ ಸು ಎಂಬ ಸಮರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "राज्ञः पुरुष इति लौकिकविग्रहे राजन्‌ ङस्‌ पुरुष सु इत्यलौकिकविग्रहे राजन्‌ ङस्‌ इति षष्ठ्यन्तं सुबन्तं पुरुष सु इति समर्थन सुबन्तेन सह प्रकृतसूत्रेण तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भर्त्रा तत्र कश्चन उपायः कृतः।", "tgt_text": "ಪತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಉಪಾಯ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲಶರೀರವನ್ನು ಅನ್ನಮಯಕೋಶ ಎನ್ನುವರು.", "tgt_text": "एतेषु स्थूलशरीरम्‌ अन्नमयकोश इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आठवें अध्याय में स्थित ` आमन्त्रितस्य च' इस सूत्र में किसका अधिकार आता है?", "tgt_text": "ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿರುವ 'ಆಮಂತ್ರಣ ಚ' ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಧಿಕಾರಸೂತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह ही समाधि योगशास्त्र में सम्प्रज्ञातसमाधि इस प्रकार से कही गई है।", "tgt_text": "ಇದೇ ಸಮಾಧಿಯು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- रूढिपक्ष में यज्ञ शब्द की अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम्' इस सूत्र से उसको प्रातिपदिक संज्ञा होती है, उसके बाद डऱयाप्प्रातिपदिकात्‌, प्रत्ययः परश्च इनके अधिकार में वर्तमान स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङसोसांङऱयोस्सुप्‌ इस सूत्र से इक्कीस प्रत्ययों की प्राप्ति में षष्ठी एकवचन की विवक्षा में ङसू प्रत्यय करने पर यज्ञ ङस्‌ इस स्थित्ति में ङस्‌ के ङकार की लशक्वतद्धिते इस सूत्र से इत्संज्ञा करने पर तस्य लोपः इस सूत्र से इत्संज़क ङकार के लोप करने पर यज्ञ अस्‌ इस स्थित्ति में अदन्त प्रातिपदिक से परे अस स्थान में टाङसिङसामिनात्स्याः इस सूत्र से स्य यह आदेश होने पर यज्ञ स्य इस स्थित्ति में सभी का संयोग करने पर यज्ञस्य यह रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- रूढिपक्षे यज्ञशब्दस्य अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रातिपदिकम्‌ इत्यनेन सूत्रेण तस्य प्रातिपदिकसंज्ञायां ततश्च झ्याप्प्रातिपदिकात्‌, प्रत्ययः परश्च चेत्यधिकृत्य प्रवर्तमानेन स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्डेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङ्योस्सुप्‌ इति सूत्रेण एकविंशतिस्वादिप्रत्ययेषु प्राप्तेषु षष्ठ्येकवचनविवक्षायां ङस्प्रत्यये यज्ञ ङस्‌ इति स्थिते ङसः ङकारस्य लशक्वतद्धिते इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌ तस्य लोपः इति सूत्रेण च इत्संज्ञकस्य ङकारस्य लोपे कृते यज्ञ अस्‌ इति स्थिते अदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ परस्य असः स्थाने टाङसिङसामिनात्स्याः इति सूत्रेण स्य इत्यादेशे यज्ञ स्य इति स्थिते सर्वसंयोगे यज्ञस्य इति रूपं सिद्ध्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಷಷ್ಠೀ ಇದರಿಂದ ಷಷ್ಠೀ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು \"ನ ನಿರ್ಧಾರಣೆ\" ಇದರಿಂದ \"ನ\" ಎಂಬ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“ षष्ठी '' इससे षष्ठी इस पद को “न निर्धारणे” इससे “न” पद की अनुवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "संस्कृतव्याकरणजगति वैदिकव्याकरणं लौकिकव्याकरणं च विद्यते।", "tgt_text": "संस्कृत व्याकरण जगत में वैदिक व्याकरण और लौकिक व्याकरण विद्यमान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रति संवत्सरं वसन्त-ऋतौ त्रैवर्णिकयजमानः सपत्नीकः अस्य यागस्य अनुष्ठानं कुर्यात्‌।", "tgt_text": "ಪ್ರತಿ ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತ್ರೈವರ್ಣಿಕ ಯಜಮಾನನು ಸಪತ್ನೀಕನಾಗಿ ಈ ಯಾಗದ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ- कतर तथा कतम पूर्वपद को कर्मधारय समास में विकल्प खे प्रकृत्ति स्वर होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थः- कतरशब्दः कतमशब्दश्च पूर्वपदं कर्मधारये समासे अन्यतरस्यां प्रकृत्या भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रातिशाख्यप्रदीपशिक्षा- इस पाण्डित्य पूर्ण शिक्षा शास्त्र को सदाशिव पुत्र बालकृष्ण नाम के किसी विद्वान ने की है।", "tgt_text": "ಪ್ರಾತಿಶಾಖ್ಯಪ್ರದೀಪಶಿಕ್ಷಾ-ಈ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಶಿಕ್ಷಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸದಾಶಿವಪುತ್ರನಾದ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಯಾವುದೋ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ವಾಂಸಕನು ಮಾಡಿದನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किन्तु सूत्र का वैकल्पिक होने से पक्ष में “एकादेश उदात्तेनोदात्त: इस सूत्र से उदात्त स्वर का विधान किया है।", "tgt_text": "किन्तु सूत्रस्य वैकल्पिकत्वात्‌ पक्षे 'एकादेश उदात्तेनोदात्तः' इति सूत्रेण उदात्तस्वरः विहितः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसी प्रकार से उपाधि के विलय से तथा अज्ञान के नाश हो जाने पर ब्रह्मवान जीवात्म ब्रह्म रूप में स्वयं में होता है।", "tgt_text": "तथा उपाधिविलये आवरणनाशे अज्ञाननाशे जाते ब्रह्मवित्‌ जीवात्मा ब्रह्मैव परं ब्रह्म एव स्वयं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतेषाम्‌ आचार्याणां क्रमशः नामानि सन्ति- कहोलः, कौषीतकः, महाकौषीतकः, भरद्वाजः, पैङ्ग्यः, महापैङ्ग्यः, सुयज्ञः, शाङ्खायनः, ऐतरेयः, वाष्कलः, शाकलः, गार्ग्यः, सुजातवक्रः, औदवाहिः, सौजामिः, शौनकस्तथा आश्वलायनः चेति।", "tgt_text": "ಈ ಆಚಾರ್ಯರ ಹೆಸರುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೀಗಿದ್ದವು - ಕಹೋಲ, ಕೌಷೀತಕ, ಮಹಾಕೌಷೀತಕ, ಭರದ್ವಾಜ, ಪೈಂಗ್ಯ, ಮಹಾಪೈಂಗ್ಯ, ಸುಯಜ್ಞ, ಶಾಂಖಾಯನ, ಐತರೇಯ, ವಾಷ್ಕಲ, ಶಾಕಲ, ಗಾರ್ಗ್ಯ, ಸುಜಾತವಕ್ರ, ಔದವಾಹಿ, ಸೌಜಾಮಿ, ಶೌನಕ ಮತ್ತು ಆಶ್ವಾಲಾಯನ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदच - उत्पूर्वकात्‌ अच्‌ - धातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने वैदिकं रूपम्‌ ।", "tgt_text": "ಉದಚ - ಉತ್ಪೂರ್ವಕ ಅಚ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆರಣ್ಯಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನದ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಬೋಧಕ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ ಇದೂ ಕೂಡ ಇದರಿಂದಲೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आरण्यकं विज्ञानस्य, विशिष्टज्ञानस्य, अध्यात्मज्ञानस्य वा बोधको ग्रन्थोऽस्ति, इत्यपि अनेन ज्ञायते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रज्ञानशब्देन अत्र चैतन्यम्‌ उच्यते।", "tgt_text": "ಪ್ರಜ್ಞಾನ ಶಬ್ದದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यजु शब्द की व्याख्या समय-समय के अनुसार अलग- अलग प्रतीत होती है परन्तु फिर भी उनमें एक ही लक्षण के प्रति सङ्केत प्राप्त होते हैं।", "tgt_text": "ಯಜು ಎಂಬ ಪದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಒಂದು ನೂರು ಮೂವತ್ತು.", "tgt_text": "एक सौ तीस (१३०)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೌಥುಮೀಯ ಶಾಖೆಯ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "कौथुमीयशाखाविषये टिप्पणी लेख्या।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂತಿಮ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ?", "tgt_text": "अन्तिमारण्यके कस्य वर्णनम्‌ अस्ति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "त्रयाणां धातूनां समाहारस्त्रिधातु।", "tgt_text": "ಮೂರು ಧಾತುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ತ್ರಿಧಾತು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके बाद उस यज्ञ से गाय उत्पन्न हुई।", "tgt_text": "ಅದರ ನಂತರ ಆ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಗೋವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवेभिः इत्यस्य लौकिकं रूपं किम्‌।", "tgt_text": "ದೇವೇಭಿಃ ಇದರ ಲೌಕಿಕ ರೂಪವು ಏನಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी कारण ही अथर्ववेद इहलौकिक (इहलोक) कहलाता है, तथा अन्य तीनों वेद पारलौकिक (परलोक) के लिए कहलाते है।", "tgt_text": "अनेन एव कारणेन अथर्ववेदः ऐहिलौकिकः इति कथ्यते, तथाऽन्ये त्रयो वेदाः पारलौकिकाः इति कथ्यन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಚಿತದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಕರ್ಮಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "संचित कर्मा में बहुत प्रकार के कर्म होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे” इससे सुप्‌ पद की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "\"ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೆ ಪರಾಂಜ್ಞವತ್ಸ್ವರೆ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವಿಗಳು ಸಂಸಾರಾವರ್ತದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಕಳೆದು ಸತ್ಕರ್ಮಪರಿಪಾಕದಿಂದ ಕರುಣಾನಿಧಿಯಿಂದ ಪರಮಕೃಪಾಳುವಿನಿಂದ ಗುರುವಿನಿಂದ ಆದವುಗಳು ರಕ್ಷಣೆ ಆಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "तथैव जीवाः संसारावर्ते बहु जन्म यापयित्वा सत्कर्मपरिपाकात्‌ करुणानिधिना परमकृपालुना गुरुणा उद्धृताः सन्तः रक्षिताः भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कथासार - कभी प्रातः काल हाथ धोने के लिए महर्षि मनु के लिए उनके सेवक जल को लेकर आये।", "tgt_text": "ಕಥಾಸಾರ - ಒಂದು ದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮಹರ್ಷಿ ಮನುವಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೇವಕನು ಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "६. महावाक्यं नाम किम्‌?", "tgt_text": "೬. ಮಹಾವಾಕ್ಯವೆಂದರೆ ಎಂದರೆ ಏನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ - ವೃಕ್ಷಾದಿ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಲಿಂಗವೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यथा वृक्षादिपदार्थानां न किमपि प्रोक्तं लिङ्गं दृश्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪೬. ಸಮೃದ್ಧ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆ ಯಾವುದಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "46. समृद्धयर्थ में अव्ययीभावसमास का उदाहरण क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ गुप्‌-इस धातु से आय प्रत्यय करने पर उससे निष्पन्न गोपाय इसके पकार से उत्तर आकार को  \"आद्युदात्तश्च' इससे आद्युदात्त स्वर है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಗುಪ್ ಎಂಬ ಧಾತುವಿಗೆ ಆಯ ಪ್ರತ್ಯಯ  ವಿಹಿತವಾದಾಗ ಅದರಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ಗೋಪಾಯ ಶಬ್ದದ ಪಕಾರದ ನಂತರವಿರುವ ಆಕಾರವು \" ಆದ್ಯುದಾತ್ತಶ್ಚ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತ ಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೋದಾಗ \"ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೇ ಪರಾಂಗವತ್ಸ್ವರೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "कस्मिन्‌ कर्तव्ये 'सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे' इति सूत्रं प्रवर्तते ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೂರನೆಯ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಸೋಮಪಾನ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ततः तृतीये मन्त्रे उक्तम्‌ इन्द्रस्य सोमपानविषये।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे यहाँ यह सूत्रार्थ प्राप्त होता है - तद्धित कित्प्रत्ययान्त शब्द का अन्त उदात्त होता है।", "tgt_text": "तेन अत्र सूत्रार्थः इत्थं भवति- तद्धितकित्प्रत्ययान्तस्य शब्दस्य अन्तः उदात्तो भवति इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैदिक ऋषि ने अमर सन्देश का मनुष्यों में प्रचार किया की जुए में कभी भी आसक्त मत हो, और अपना नाश मत करो।", "tgt_text": "वैदिकः ऋषिः अमरसन्देशं जनेषु प्रचारयति यत्‌ अक्षेषु कदापि आसक्तः मा भवतु , स्वक्षतिं च मा करोतु ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ \"ಅರ್ಥೇನ ನಿತ್ಯಸಮಾಸೋ ವಿಶೇಷ್ಯಲಿಂಗತಾ ಚೇತಿ ವಕ್ತವ್ಯಮ್\" ಈ ವಾರ್ತಿಕದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.", "tgt_text": "और वहाँ “ अर्थेन नित्यसमासो विशेल्यलिङगता चेति वक्तव्यम्‌'' इस वार्तिक की व्याख्या की गई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः एताः प्रामाणिकाः भवन्ति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗುತ್ತವೆ,"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चरणव्यूहस्य टीकाकर्त्रा महिमदासेनाऽपि पूर्वोक्तकथनं समर्थितम्‌।", "tgt_text": "ಈ ಮೊದಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಣಾಕಾರನಾದ ಮಹಿಮದಾಸನಿಂದ ಸಮರ್ಥಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऐतरेयब्राह्मणे लिखितमस्ति यद्‌ यदि पत्नी विगता स्यात्‌ तर्हि पुनः विवाहः कार्यः नो चेत्‌ श्रद्धां पत्नीरूपेण कल्पयित्वा ब्राह्मणः अग्निहोत्रं कुर्यात्‌ इति।", "tgt_text": "ऐतरेयब्राह्मण में लिखा है कि यदि उसकी पत्नी मर चुकी है तो पुनर्विवाह करना चाहिए अथवा श्रद्धा को पत्नी रूप में कल्पित करके ब्राह्मण अग्निहोत्र करे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह ही उसको चाहिए।", "tgt_text": "ಅದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस जगत में छोटे-छोटे कीट से लेकर मनुष्यों तक प्राणियो को सुखप्राप्त करने के लिए और दुःख छोड़ने के लिए उनकी यह प्रवृत्ति हम दिन रात देखते हैं।", "tgt_text": "इह खलु जगति आकीटपतङ्गं प्राणिनां सुखप्राप्तये दुःखपरिहाराय च प्रवृत्तिद्वयम्‌ अहर्निशं दरीदृश्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "7. अजिरम्‌ इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "७. अजिरम्‌ इत्यस्य कः अर्थः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(೯.೪) ಯೂನಸ್ತಿಃ (೪.೧.೭೭) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಯುವನ್ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತಿಸಿದಾಗ ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "( 9.4 ) यूनस्तिः ( 4.1.77 ) सूत्रार्थ - युवन्‌ प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर ति प्रत्यय होता है और वह तद्धित का होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यज्ञस्य साफल्यं न केवलम्‌ उचितविधाने अस्ति प्रत्युत उचितसमयस्य नक्षत्रस्य अपि आवश्यकता वर्तते।", "tgt_text": "यज्ञ कौ सफलता में केवल उचित विधान में ही नहीं है अपितु उचित समय के नक्षत्र की भी आवश्यकता होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपरञ्च छन्दसि च इति सूत्रेण दक्षिणशब्दस्य आदिः अन्तः च उदात्तः भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು  ಛಂದಸಿ ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಶಬ್ದದ ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और इसके बाद भवत्‌ शब्द उगिदन्त है।", "tgt_text": "ततश्च भवत्‌ इति शब्दः उगिदन्तः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಥರ್ವ-ಧಾತು ಕುಟಿಲತಾ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾವಾಚಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "थर्व'-धातुः कुटिलता अर्थ में तथा हिंसावाचक है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "2. मछली मनु के किस अंग पर गिरी?", "tgt_text": "೨. ಮೀನು ಮನುವಿನ ಯಾವ ಕೈ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पुराणों के अनुसार वेदव्यास महोदय ने जिस शिष्य को अथर्ववेद पढ़ाया है उसका नाम सुमन्तु था ( श्रीमद्भागवत में १२/७/१-३,, वायुपुराण में ६१/४९-५३, विष्णुपुराण में ३/६/९-१३)।", "tgt_text": "पुराणानुसारेण वेदव्यासमहोदयः यं शिष्यम्‌ अथर्ववेदम्‌ अध्यापितवान्‌ तस्य नाम सुमन्तुः आसीत्‌ (श्रीमद्भागवते १२/७/१-३, वायुपुराणे ६१/४९-५३, विष्णुपुराणे ३/६/९-१३)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दशाङऱगुल यह उपलक्षण है।", "tgt_text": "दशाङ्कुलमित्युपलक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसको ही षष्ठी विभक्ति में शुभः यह रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "तस्य षष्ठीविभक्तौ शुभः इति रूपं सिध्यति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुपा यह तृतीया विभक्ति एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಸುಪಾ ಇದು ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रजापति के मुख से ब्राह्मण का और अग्नि का भुजाओं से क्षत्रिय का और इन्द्र का, मध्यदेश से वैश्य का और विश्वदेव का, पाद से केवल शूद्र की ही उत्पति बताई शूद्र का कर्त्तव्य का भी निर्देश- “तस्मात्‌ शूद्र उत बहुपशुरयज्ञियो विदेवो हि।", "tgt_text": "ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮುಖದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ, ಮಧ್ಯದೇಶದಿಂದ ವೈಶ್ಯರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದೇವರ, ಪಾದದಿಂದ ಕೇವಲ ಶೂದ್ರರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು - 'ತಸ್ಮಾತ್ ಶೂದ್ರ ಉತ ಬಹುಪಶುರಜ್ಞಿಯೋ ವಿದೇವೋ ಹಿ'."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷಣದ ಅರ್ಥವು ಲಕ್ಷ್ಯ ಇದನ್ನು ತ್ರಿತಯ ನಿಷ್ಟೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.", "tgt_text": "अतः लक्षण का अर्थ लक्ष्य यह त्रितय निष्ठा से जानना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रज के तथा तम के क्षीण होने पर सत्त्वगुण के आधिक्य से अन्तःकरण में सभी ज्ञेय प्रकाशक हो जाता है।", "tgt_text": "ರಜೋಗುಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸತ್ವಗುಣಾಧಿಕ್ಯೆತೆಯಿಂದ ಅಂತಃಕರಣವು ಯಥಾವತ್ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ईळे इत्यत्र स्वरिताद्‌ ईकारात्परस्य ळे इत्यस्य एकारस्य अनुदात्तत्वात्‌ 'स्वरितात्‌ संहितायामनुदात्तानाम्‌' इति सूत्रेण एकारस्य एकश्रुतिस्वरः( उदात्तानुदात्तस्वरितानां तिरोधानम्‌) भवति।", "tgt_text": "ईळे यहाँ पर स्वरित ईकार से परे ळे इसके एकार के अनुदात्त होने से स्वरितात्‌ संहितायामनुदात्तानाम्‌' इस सूत्र से एकार की एकश्रुति स्वर (उदात्त अनुदात्त स्वरित का तिरोधान) होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि “एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्ति अग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः” इति।", "tgt_text": "कहा भी है - “एकं सद्विप्रा बहुध वदन्ति अग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः” इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तो कहते हैं की कारणों में सबसे अन्यतम कारण है अन्तःकरण की मालिन्य।", "tgt_text": "तत्र कारणेषु अन्यतमं कारणं हि अन्तःकरणस्य मालिन्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए बृहदारण्यक आदि ग्रन्थ को उपनिषद्‌ इस शब्द से भी प्रयोग किया जाता है।", "tgt_text": "अतो बृहदारण्यकादिग्रन्थाः उपनिषदिति शब्देन अपि व्यवह्नियन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए केवल सगुण की ही उपासना करनी चाहिए।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಸುಗುಣವನ್ನು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾನ್ವಯ ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ - ದೇವಾಃ - ಪುರಂದರ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರನು) ಯತ್ - ಯಾವಾಗ, ಪುರುಷಂ - ವಿರಾಟ ರೂಪವನ್ನು, ವ್ಯದಧುಃ - ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಸಮುತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು, (ತದ್) ಕತಿಧಾ - ಎಷ್ಟು ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ, ವ್ಯಕಲ್ಪಯನ್ - ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "सान्वयप्रतिपदार्थः - (देवाः= पुरन्दरप्रभृतयः) यत्‌ = यदा, पुरुषं =विराडूपं, व्यदधुः = सङ्कल्पेन समुत्पादितवन्तः, (तद्‌) कतिधा = कतिभिः प्रकारैः, व्यकल्पयन्‌ = विविधं कल्पितवन्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यावद्‌ जलम्‌ अपसरति तावद्‌ भवानपि तदनु अस्मात्‌ स्थानात्‌ नीचैः अवतरेत्‌।\"", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಜಲದ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನೀವು ಕೂಡ ಅದರ ಅನುರೂಪದಂತೆಯೇ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಬನ್ನಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅಗಿದೆ.", "tgt_text": "समास में और इसमें समास विधायक सूत्र में यही अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदि भाषा न स्यात्‌ तर्हि जगदिदम्‌ अन्धतमसि मज्जेत्‌।", "tgt_text": "यदि भाषा नहीं होती तो यह जगत अन्धकार रूपी रात से ढका रहता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याकरणाध्यनकाले कुत्र अवधानं देयम्‌ बहुत जगह शास्त्रों में मूल के कण्ठपाठ भी आवश्यक नहीं होना चाहिए।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಕರಣಾಧ್ಯಯನಕಾಲೆ ಕುತ್ರ ಅವಧಾನಂ ಧೇಯಂ - ಬಹಳ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲದ ಕಂಠಪಾಠವು ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अङ्गिरः यह कह करके किसका सम्बोधन किया जाता है?", "tgt_text": "ಅಂಗಿರಃ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ ಯಾರ ಸಂಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार वैदिक मन्त्रों में काव्य के अत्यधिक गुण देखे जाते हैं, जिनका ज्ञान वैदिक मन्त्रों के अर्थ समझाने के लिए अत्यन्त आवश्यक है।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯದ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಅವುಗಳ ಜ್ಞಾನವು ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वषट्कार- इस शब्द से यहाँ वौषट्‌ इस अव्यय का ग्रहण है।", "tgt_text": "वषट्कार- इति शब्देन अत्र वौषट्‌ इति अव्ययं ग्राह्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಚೀನ ಆರ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಗಧ್ಯವು ಛಂದೋಬದ್ಧ ರಚನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "प्राचीन आर्य परम्परा के अनुसार से गद्य भी छन्दोबद्ध रचना ही मानते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सप्तम्यन्तं सुबन्तं शौण्डादिप्रकृतिकैः सुबन्तैः सह विकल्पेन तत्पुरषसमाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ ಸುಬಂತದಲ್ಲಿರುವ ಶೌಂಡಾದಿಪ್ರಕೃತಿಕ ಸುಬಂತಗಳ ಜೊತೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೯. ಒಳ್ಳೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "9. अच्छी प्रकार से ग्रहण करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ’ವಿಭಾಷಾ’ ಎಂಬುದು ಅವ್ಯಯಪದವಾಗಿದೆ. ’ಛಂದಸಿ’ ಎಂಬುದು ಸಪ್ತಮೀವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्र विभाषा इति अव्ययपदम्‌, 'छन्दसि' इति च सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मत्स्यपुराणस्य कथनम्‌ अस्ति- पुरोहितः अथर्वमन्त्रे ब्राह्मणे च पारङ्गतः स्यात्‌ इति।", "tgt_text": "मत्स्य पुराण का कथन है - पुरोहित अथर्व मन्त्र में और ब्राह्मण में निपुण होना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शांख्यायनारण्यकस्य द्रष्टा कः?", "tgt_text": "शांख्यायन आरण्यक का द्रष्टा कौन है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा- दर्पणः विनष्टः चेत्‌ दर्पणस्थः मुखप्रतिबिम्बः बिम्बेन साकम्‌ अभिन्नः भवति।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ - ಕನ್ನಡಿಯು ನಾಶವಾದಾಗ ದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಮುಖದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಬಿಂಬದ ಜೊತೆಗೆ ಅಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "२. वेदान्ते अधिकारिणो वैराग्यं किम्‌।", "tgt_text": "೨. ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವೈರಾಗ್ಯವು ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ - ಉಪಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಭಿವರ್ಜ ಇದು ಸೂತ್ರದಿಂದ ಬಂದ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಾಗಿವೆ .", "tgt_text": "यहाँ तीन पद है, उपसर्गः च अभिवर्जम्‌ ये सूत्र में आये पदच्छेद हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "परमात्मा से सभी उत्पन्न होते है इसलिए आत्मा और बल का दाता वो ही है।", "tgt_text": "परमात्मनः सर्वम्‌ उत्पद्यन्ते। तस्मात्‌ आत्मनां दाता, बलस्य च दाता स एव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हे अग्ने प्रतिदिनम्‌ यथा अस्माकं प्रज्ञा तथा नमस्कारं स्तुतिं वा कुर्वन्तः वयं तव समीपम्‌ आगच्छामः इति।", "tgt_text": "हे अग्नि प्रतिदिन जैसी हमारी बुद्धि है वैसा ही नमस्कार अथवा स्तुति करते हुए हम तेरे समीप आते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪುರುಷನ ಹಸ್ತಗಳಿಂದ ಯಾರು ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು?", "tgt_text": "पुरुषस्य हस्ताभ्यां कौ उत्पन्नौ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विस्पष्टादीनि गुणवचनेषु इति सूत्रेण गुणवचनेषूत्तरपदेषु विस्पष्टादिनां पूर्वपदानां प्रकृतिस्वरत्वं विधीयते।", "tgt_text": "ವಿಸ್ಪಷ್ಟಾದೀನಿ ಗುಣವಚನೇಷು ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಗುಣವಚನದ ಉತ್ತರಪದದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಪಷ್ಟಾದಿ ಪೂರ್ವಪದಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आदित्यवर्ण- आदित्यस्य वर्ण इव वर्णो यस्य स आदित्यवर्णः अर्थात्‌ स्वयं प्रकाश स्वरूप।", "tgt_text": "ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ - ಆದಿತ್ಯಸ್ಯ ವರ್ಣ ಇವ ವರ್ಣೋ ಯಸ್ಯ ಸ ಆದಿತ್ಯವರ್ಣಃ ಅಂದರೆ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶ ಸ್ವರೂಪ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र का अर्थ- आचार्य है अप्रधान जिसका, ऐसा जो अन्तेवासी, उसको कहने वाले शब्द के परे रहते भी दिशा अर्थ में प्रयुक्त होने वाले पूर्वपद शब्द को अन्तोदात्त होता है।", "tgt_text": "ಆಚಾರ್ಯೋಪಸರ್ಜನಾಂತೆವಾಸಿವಾಚಿನಿ ಉತ್ತರಪದೆ"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಪರ್ವತದಂತೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದು ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ पर्वतजैसे उच्छ्रित तथा उन्नतलोकवासी यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "११. परिदिदेश इति कस्मिन्‌ लकारे रूपम्‌?", "tgt_text": "11. परिदिदेश यह किस लकार में बनता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य मते न तत्‌ प्रेम यत्‌ अनाचारदोषेण दूषितं स्वार्थविशेषसाधकं वा विद्यते।", "tgt_text": "ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಅನೈತಿಕತೆಯ ದೋಷದಿಂದ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡಿರುವ ಅಥವಾ ಸ್ವಾರ್ಥದ ವಿಶೇಷ ಸಾಧಕರಾಗಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यौगपद्यम्‌ एककालता।", "tgt_text": "यौगपद्यम्‌ का अर्थ है एककालता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಥಾ ಚ ಶೃತಿಃ ಜಾಗರಿತಸ್ಥಾನೋ ಬಹಿಷ್ಪ್ರಜ್ಞಃ ಸಪ್ತಾಂಗೋ ಎಕೊನವಿಂಶತಿಮುಖ ಸ್ಥೂಲಭುಗ್ವೇಶ್ವಾನರಃ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದಃ ಇತಿ |", "tgt_text": "तथा च श्रुतिः जागरितस्थानो बहिष्प्रज्ञः सप्ताङ्गो एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग्वेश्वानरः प्रथमः पादः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಧಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಗಳ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಈ ಪಾಠವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "धातोः प्रातिपदिकस्य च स्वरम्‌ अवलम्ब्य पाठोऽयं विरचितो भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲಾ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಖಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪದ ವಿಶೇಷ ಆತ್ಮ ತತ್ವವು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.", "tgt_text": "सर्वासामुपनिषदाम्‌ अखण्डे ब्रह्मणि पर्यवसानाद्‌ निर्विशेषमात्मतत्त्वम्‌ उपनिषत्सु मुख्यतया प्रतिपाद्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु विजातीयैः देहादिप्रत्ययैः रहितस्य अद्वितीयब्रह्मणः विषये निरन्तरं चित्तवृत्तिः भवति चेत्‌ निदिध्यासनं सम्भवति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ವಿಜಾತೀಯ ದೇಹಾದಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿಂದ ರಹಿತವಾದ ಅದ್ವಿತೀಯ ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯು ಯಾವಾಗ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಆಗಲೇ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ಯಾರ್ಥದ ಪರಂಪರಾ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಅರ್ಥದ ಪ್ರತೀತಿಯು ಇದೆ.", "tgt_text": "यत्र शक्यार्थस्य परम्परासम्बन्धेन वाच्यार्थात्‌ भिन्नस्य अर्थस्य प्रतीतिः भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से वृत्र को इन्द्र ने मारा।", "tgt_text": "एवंरूपेण वृत्रस्य निधनं चकार इन्द्रः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ಮಹಾಭಾರತ ೧/೨೬೫) ಮಂತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಣಾತ್ಮಕದ ವೇದ ಯಾವ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರತೀಕ ಮತ್ತು ಉಪಾಸನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಅದೇ ಅಂಶ ಆರಣ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "(महाभा० १।२६५) मन्त्रब्राह्मणात्मकस्य वेदस्य यस्मिन्‌ अंशे प्राणविद्यायाः प्रतीकोपासनायाश्च विषये वर्णनमस्ति स एव अंशः आरण्यकमिति कथ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मनुष्यों के भोग के लिए ओषधियों को उत्पन्न किया है।", "tgt_text": "किमर्थम्‌ अत्येतवा उ अतिक्रम्य गन्तुम्‌ । ओषधीः अजीजनः उत्पादय । किमर्थम्‌ । भोजनाय धनाय भोगाय वा कम्‌ इति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गतिपूर्वक के ग्रहण में नखनिर्भिन्नः उदाहरण है।", "tgt_text": "गतिपूर्वकस्य ग्रहणे नखनिर्भिन्नः इत्युदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शीतोष्णद्वन्दवसहिष्णुता ही तितिक्षा है।", "tgt_text": "ಶೀತೋಷ್ಣದ್ವಂದ್ವಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಇದೇ ತಿತಿಕ್ಷಾವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वन्द्वसमासं विवृणुत।", "tgt_text": "ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे छान्दोग्योपनिषद्‌ के छठे अध्याय में “तत्त्वमसि” इस वाक्य को नौ बार पढ़ा गया है।", "tgt_text": "यथा- छान्दोग्योपनिषदः षष्ठाध्याये “तत्त्वमसि” इति वाक्यं नववारं पठितम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और सह शब्द का सादेश होता है अव्ययीभाव समास में।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸಹ ಶಬ್ದದ ಸ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्मणः स्वरूपस्य तत्प्राप्त्युपायस्य जीवस्य जगतश्च तथा आत्मादिविषयाणां सविस्तरं वर्णनम्‌ उपनिषदि अस्ति।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ ಅದರ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಉಪಾಯ ಜೀವದ ಜಗತ್ತಿನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಾದಿವಿಷಯಗಳ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರ್ಣನೆಯು ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಹಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "महाभाष्ये ऋग्वेदस्यैकविंशतिशाखा निर्दिष्टाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञ में किसके विधान का निषेद्ध है?", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ವಿಧಾನದ ನಿಷೇಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಅಗ್ನಿಯು ತ್ರೇಧಾ ಎಂದರೆ ಪೃಥಿವೀ, ಅಂತರಿಕ್ಷ, ದ್ಯುಲೋಕ ಎಂದು ಸ್ಥಾನತ್ರಯಭೇದದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अयमग्निः त्रेधा अर्थात्‌ पृथिवी, अन्तरिक्षम्‌, द्युलोकः इति स्थानत्रयभेदेन भिन्नः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे \"ह्रस्वो नपुंसके प्रातिपदिकस्य\" इस सूत्र से नपुंसक का ह्रस्व होता है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ \"ಹ್ರಸ್ವೋ ನಪುಂಸಕೆ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸ್ಯ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಪುಂಸಕದ ಹ್ರಸ್ವವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು.", "tgt_text": "कह सकते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗತಿಃ ಅರ್ಥಃ ಯಸ್ಯ ಸಃ ಗತ್ಯರ್ಥಃ ಇದು ಬಹುವ್ರೀಹಿಸಮಾಸವಾಗಿದೆ, ಗತ್ಯರ್ಥಃ ಯಸ್ಯ ಇತಿ ಗತ್ಯರ್ಥಃ ಇಲ್ಲಿ ಶಾಕಪಾರ್ಥಿವಾದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "गतिः अर्थः यस्य सः गत्यर्थः यहाँ बहुव्रीहि समास है, गत्यर्थः अर्थः यस्य इति गत्यर्थः यहाँ शाकपार्थिव आदि के सामान समास।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शांख्यायनारण्यकस्य सप्तमाष्टमाध्यायौ अभिव्याप्य का उपनिषद्‌ तिष्ठति?", "tgt_text": "शांख्यायन आरण्यक के सातवें, आठवें अध्याय में व्याप्त कौन सा उपनिषद्‌ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'क्रियाग्रहणं कर्त्तव्यम्‌' इति कर्मणः सम्प्रदानत्वाच्चतुर्थी।", "tgt_text": "“ क्रियाग्रहणं कर्त्तव्यम्‌' इससे कर्म में सम्प्रदान होने से चतुर्थी हुई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१८.४.१) अन्नमयस्य आत्मत्वनिरासः स्थूलदेहः खलु अन्नमयकोशः।", "tgt_text": "18.4.1 ) अन्नमय का आत्मत्व निराश स्थूल देह अन्नमय कोश होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "न च एवं कर्मविधिश्रुतेरप्रामाण्यं, पूर्वपूर्वप्रवृत्तिनिरोधेन उत्तरोत्तरापूर्वप्रवृत्तिजननस्य प्रत्यगात्माभिमुख्येन प्रवृत्तयुत्पादनार्थत्वात्‌।", "tgt_text": "पूर्वप्रवृत्ति निरोध से उत्तरोत्तर अपूर्व प्रवृत्ति जनन का प्रत्यगात्माभिमुख्य के द्वारा तथा प्रवृत्युत्पादनार्थत्व से कर्मविधि श्रुति का अप्रमाण्य भी नहीं कहा जा सकता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮಿಂದ ಈ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯ ಸ್ವರೂಪ, ಸಮಾಧಿಯ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಯ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "अतः अस्माभिरस्मिन्‌ प्रबन्धे समाधेः स्वरूपम्‌, समाधेः आवश्यकता, समाधेः प्रकाराः इत्यादिविषये आलोचनं विधास्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डलान्तर्गतं हिरण्यगर्भसूक्तं तेषु प्रामुख्यं भजते।", "tgt_text": "ऋग्वेद के दशममण्डल के अन्तर्गत आया हुआ हिरण्यगर्भ सूक्त उनमें प्रमुख है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಉದ್ಗಾತಾ ಉದುಂಬರ ಶಾಖೆಯ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಓದುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "अतः उद्गाता उदुम्बरशाखायाः उच्छ्रयणकार्यं स्वस्य प्रथमकर्मणा करोति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ - ಙಸ್ ನ ನಂತರವಿರುವ ಕಾರಣ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯುಷ್ಮದಶ್ಮದ್ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "उससे इस सूत्र का अर्थ होता है - ङयि के परे होने पर पूर्व के युष्मद्‌ अस्मद्‌ का आदि अच्‌ उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवञ्च गुरुः कस्मै शिष्याय ब्रह्मविद्यां दद्याद्‌ इति अधः श्लोके सनिबद्धमस्ति।", "tgt_text": "इसी प्रकार से गुरु के द्वारा भी किसी शिष्य के लिए ब्रह्मविद्या देना चाहिए तो उसके लिए नीचे श्लोक मे कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದ್ವೈತ ಎಂದರೆ ಭೇದ ಅಭೇದವು, ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ವೆಂದರೆ ದ್ವೈತವು ಶುದ್ಧಾದ್ವೈತವು ಇತ್ಯಾದಿ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "तत्र अद्वैतं भेदाभेदं विशिष्टाद्वैतं द्वैतं शुद्धाद्रैतम्‌ इत्यादयः मुख्याः सम्प्रदायाः भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "१०/५४ सूक्त का नाम ही “मन का परिवर्तन' सूक्त है।", "tgt_text": "१०/५४ सूक्तस्य नाम एव 'मनःआवर्त्तनम्‌' सूक्तमस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ನಪುಂಸಕಾದನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್ ಎಂಬ ಪದವು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"नपुंसकादन्यतरस्याम्‌\" इति सूत्राद्‌ अन्यतरस्याम्‌ इति पदमनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - \"ಪ್ರ ವಾತಾಃ\" ಇಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥೀ ಪರ್ಜನ್ಯಸ್ಯ ಚರೋರ್ಯಾಜ್ಯಾ ।", "tgt_text": "व्याख्या- 'प्र वाताः' इति चतुर्थी पर्जन्यस्य चरोर्याज्या।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಫಲವು ಮರಣೋತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उनका फल मरने के बाद प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रशंसावचनैश्च ॥ सूत्रार्थः - रूढ्या प्रशंसावाचकैः समानाधिकरणैः सुबन्तैः जातिवाचकं सुबन्तं समस्यते, स च तत्पुरुषसंज्ञको भवति ।", "tgt_text": "\"ಪ್ರಶಂಸಾವಚನೈಶ್ಚ\" ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ರೂಢೀ ಇದರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಾವಾಚಕ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಸುಬಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾತಿವಾಚಕ ಸುಬಂತಗಳು ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಕವು ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवों ने उस दहीमिश्रित घी से वायव्य, आरण्य और ग्राम्य पशुओं को उत्पन्न किया।", "tgt_text": "ದೇವತೆಗಳು  ಆ ದಧಿಮಿಶ್ರಿತ ತುಪ್ಪದಿಂದ ವಾಯವ್ಯ, ಆರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ್ಯ ಪಶುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಿದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೫. ಆದಿತ್ಯವರ್ಣಂ ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್... ಇಲ್ಲಿ ತಮಪದಾರ್ಥ ಅವಿದ್ಯೆ ಇದೆ.", "tgt_text": "5. आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्‌ ... यहाँ तमपदार्थ अविद्या है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“दिशावाचक और संख्यावाचक सुबन्त को समानाधिकरण से सुबन्त के साथ संज्ञा में गम्यमान होने पर तत्पुरुष समास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ದಿಶಾವಾಚಕ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕದ ಸುಬಂತಮ್ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುವಾಗ ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस वार्तिक से जिस पक्ष में उपोत्तम के उदात्त स्वर का अभाव है उस पक्ष में स्यान्त के अन्त का उदात्त स्वर होता है।", "tgt_text": "ಈ ವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಯಾವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಉಪೋತ್ತಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एव जगतः भानमपि नास्ति।", "tgt_text": "ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಜಗತ್ತು ಭಾನವೂ ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस अध्याय में अथर्ववेद की संहिता विषय पर आलोचना प्रस्तुत है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ अध्याये अथर्ववेदस्य संहिताविषये आलोचना प्रस्तूयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः - यदा कश्चित्‌ पुरुषः जागर्ति तदा तस्य दिव्यं मनः येन प्रकारेण दूरं गच्छति यदा स शेते तदा तदेव मनः तेनैव प्रकारेण आगच्छति।", "tgt_text": "सरलार्थ - जब कोई पुरुष जागृत अवस्था में रहता है तब उसका दिव्य मन जिस प्रकार से दूर जाता है, वह ही जब सुप्तावस्था में वैसे ही उसी प्रकार से पुन आता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ - ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಾದಿಸ್ವರಗಳ ಏಕಶ್ರುತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಪನ್ಯೂಂಖಸಾಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು.", "tgt_text": "और उससे यहाँ सूत्र का अर्थ होता है - यज्ञकर्म में उदात्त अनुदात्त स्वरित स्वरो की एकश्रुति होती है, जप न्यूङख साम को छोड़कर।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र अगिधातोः अकारस्य उदात्तस्वरः धातुपाठे निर्दिष्टः परन्तु नि-प्रत्ययस्य इकारस्य उदात्तस्वरः सूत्रेण उपदिष्टः अतः 'सतिशिष्टस्वरो बलीयान्‌' (६.१.१५८) इति परिभाषासूत्रेण सतिशिष्टस्वरस्य (परं निर्दिष्टस्य स्वरस्य) बलवत्तरत्वम्‌ इति।", "tgt_text": "यहाँ अगि धातु से अकार का उदात्त स्वर धातुपाठ में निर्देश किया है, परन्तु नि-प्रत्यय के इकार का उदात्त स्वर सूत्र से उपदेश किया है, अतः सतिशिष्टस्वरो बलीयान्‌' (६.१.१५८) इस परिभाषा सूत्र से बाद में होने वाला स्वर का (पर निर्देश किया स्वर) बलवान होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुनः अत्र बहुव्रीहिसमासः अपि अस्ति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವು ಇದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स च उक्तलक्षणलक्षितः अधिकारी जननमरणात्मकं चक्रं परीक्ष्य तद्गतव्याध्यादिकं च विचिन्त्य संसारानलसन्तप्तः गुरुम्‌ उपसर्पति।", "tgt_text": "ಹೇಳಿದ ಲಕ್ಷಣವು ಲಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಜನನಮರಣಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅದರ ವ್ಯಾಧ್ಯಾದಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಸಂಸಾರಾನಲಸಂತಪ್ತನು ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ಹೋಗುವನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मा मा हिंसीज्जनितेत्येका एषा (१२/१०२)।", "tgt_text": "मा मा हिंसीज्जनितेत्येका यह (१२/१०२)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ प्रपाठके अभिचारमन्त्राणामपि सत्ता वर्तते।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಪಾಠಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿಚಾರ ಮಂತ್ರಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವೂ ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತಃ ಸಪ್ರಕೃತೆರ್ಬಹ್ವಕಜರ್ಥಮ್ ಎಂಬ ವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಚಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಸಮಾನ ಸಮುದಾಯಾರ್ಥವು ಇಲ್ಲಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इदानीम्‌ अत्र चितः सप्रकृतेर्बह्वकजर्थम्‌ इति वार्तिकेन चित्प्रत्ययवतः समुदायस्य इत्यर्थः लभ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "७. विशेषेण ज्ञानजनकम्‌।", "tgt_text": "7. विशेषरूप ज्ञान का जनक।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "10. जन्‌-धातोः लिटि प्रथमपुरुषबहुवचने।", "tgt_text": "10. जन्‌-धातु से लिट्‌ लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से प्राण का आगमन उच्छवास तथा निर्गमन निच्छवास कहलाता है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಣದ ಆಗಮನವೇ ಉಚ್ಛ್ವಾಸ. ನಿರ್ಗಮನವೇ ನಿಚ್ವಾಸವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "न प्रातिलोम्यम्‌ अप्रातिलोम्यं तस्मिन्‌ अप्रातिलोम्ये यहाँ पर नञ्तत्पुरुष समास है।", "tgt_text": "न प्रातिलोम्यम्‌ अप्रातिलोम्यं तस्मिन्‌ अप्रातिलोम्ये इति नञ्तत्पुरुषसमासः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र पूर्वशाला इति स्थिते भवार्थे ञप्रत्ययविधानाय इदं सूत्रं प्रवृत्तम्‌।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಶಾಲಾ ಎಂದು ಇದ್ದಾಗ ಭವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಸೂತ್ರವು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಜಿಹ್ವೆಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದೇವಹವಿಸ್ಸಿನ ಭಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "उसकी जिह्वा का आश्रय लेकर के ही देवहवि का भक्षण करते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रातिपदिक से विहित स्वरों के विषय में सूत्र है, जैसे - “कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः, उञ्छादीनाञ्‌च इत्यादि सूत्र है।", "tgt_text": "ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಸ್ವರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರವಿದೆ , ಉದಾಹರಣೆಗೆ - ಕರ್ಷತ್ವತೋ ಘಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ , ಉಞಛಾದೀನಾಞಚ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಗಳು ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "1 मनन क्या होता है?", "tgt_text": "೧. ಮನನವು ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन अहिह॑तः एवं प्रयोगो भवति।", "tgt_text": "उसके द्वारा अहिह॑तः ही प्रयोग होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्यां संहितायाम्‌ ऋङ्मन्त्रयजुर्मन्त्रयोः पार्थक्यम्‌ अतिविस्तरेण वर्णितम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಋಗ್ಮಂತ್ರ ಯಜುರ್ಮಂತ್ರದ ಭೇದವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\" उपमानानि सामान्यवचनैः \" इति सूत्रस्योदाहरणं देयम्‌ ।", "tgt_text": "ಉಪಮಾನಾನಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಚನೈಃ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅಜಾದೇಃ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಇದರ ವಿಶೇಷಣವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्र अजादेः इति प्रातिपदिकात्‌ इत्यस्य विशेषणं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಬೃಹತ್ ಚಂದ್ರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಉದಕ ಅಥವಾ ಜಲವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.", "tgt_text": "यश्च बृहतीः महतीः चन्द्रा आह्णादिनीः अपः उदकानि जजान जनयामास।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಅಭಾವದಲ್ಲೂ ಅಜ್ಞಾವೃತ್ತಿಯು ಇದೆ.", "tgt_text": "वहाँ पर उसके अभाव में अज्ञावृत्ति इस प्रकार से होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वार्तिकार्थः - स्यान्तस्य उपोत्तमस्य अन्त्यस्य च उदात्तस्वरः स्यात्‌।", "tgt_text": "ವಾರ್ತಿಕಾರ್ಥ - ಸ್ಯ-ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತವಾದಂತಹ ಉಪೋತ್ತಮದ ಅಂತಿಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತ್ರುಟಿಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಅನ್ಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೀನ ಮಾಡುವ ಆಚರಣೆಗಳ ವಿಧಾನವು ಇದೆ - ಹೇಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಗಳ ಹೇತುವಿನಿಂದ , ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ವಿವಾಹದ ಕಾರಣದಿಂದ , ಋಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವೇಷ ಭಾವದ ಹೇತುವಿನಿಂದ, ಜ್ಯೇಷ್ಠನಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಯಾವ ಅಪರಾಧಗಳು ಆಗುತ್ತವೆಯೋ ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "चारित्रिकत्रुटेः धार्मिकविरोधस्य तथा अन्यविधिहीनानाम्‌ आचाराणां विधानम्‌- यथा- ज्ञातस्य अज्ञातस्य वा अपराधस्य हेतुना, धर्मशास्त्रेण वर्जितस्य विवाहस्य कारणेन, ऋणप्रतिशोधाभावहेतुना, ज्येष्ठं विना विवाहहेतुना च ये अपराधाः भवन्ति तेषां दूरीकरणाय अत्र प्रायश्चित्तस्य विधानम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस जल स्पर्श का क्या कारण है ऐसा प्रश्‍न होने पर भी कहते हैं जल पवित्र होता है।", "tgt_text": "ಈ ಜಲ ಸ್ಪರ್ಷದ ಏನು ಕಾರಣ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಜಲವು ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "संहिताबाह्मणेषु छन्दोनाम्नाम्‌ उपलभ्यत्वात्‌ छन्दोऽङ्गस्य अपि उत्पत्तिः वैदिकयुगे एव संवृत्तः इति प्रतीयते।", "tgt_text": "संहिता ब्राह्मणों में छन्द का नाम उपलब्ध होने से छन्द अङग की भी उत्पत्ति वैदिक युग में ही प्रतीत होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सभी ही जलचर अत्यधिक वृद्धि को प्राप्त होते है, वह तो विशाल मछलियों से भी अत्यधिक वृद्धि को प्राप्त हुई यह श्रुतिवचन है।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಾ ಜಲಚರಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದು ವಿಶಾಲವಾದ ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಇದು ಶೃತಿ ವಚನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಐತರೇಯಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶುನಃಶೇಪೋಖ್ಯಾನವು, ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಉರ್ವಶೀ-ಪುರೂರವ ಉಪಾಖ್ಯಾನ  ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "तेषु ऐतरेयब्राह्मणगतं शुनःशेपोपाख्यानं, शतपथब्राह्मणगतमुर्वशी-पुरुरव-उपाख्यानम्‌ इत्यादीनि मुख्यानि सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चौलादिकर्म में भी ये हवि होम के लिए प्रयुक्त होती है।", "tgt_text": "चौलादिकर्मस्वप्येषा होमार्था।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪. ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವೃತ್ರನು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು?", "tgt_text": "4. किस प्रकार के वृत्र ने इन्द्र को युद्ध के लिए ललकारा?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "19. “उपसर्जनं पूर्वम्‌” इस सूत्र से क्या होता हे?", "tgt_text": "೧೯. \"ಉಪಸರ್ಜನಂ ಪೂರ್ವಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देवत्वमाजानमग्रे इत्यत्र कतिविधा देवा व्याख्याकारेण उक्ताः।तद्भेदाः के।", "tgt_text": "देवत्वमाजानमग्रे यहाँ व्याख्याकार ने कितने प्रकार के देव बताए है और उनके भेद?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण में कहाँ पर उदात्त स्वर होता है इसको प्रक्रिया के साथ दिखाई गई है।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜೂಜುಗಾರನ ಪತ್ನಿಯು ಹೇಗೆ ಸಂತಪ್ತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ?", "tgt_text": "कैसे जुआरी की पत्नी सन्तप्त होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೇರವೇರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮುನಿ ವ್ಯಾಸರು ಸುಮಂತುಮುನಿಗಳಿಗೆ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.", "tgt_text": "यज्ञनिरीक्षणकार्यसम्पादनाय मुनिः व्यासः सुमन्तुमुनिमर्थववेदं पाठितवान्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्या - वह मछली मनु से कहती है।", "tgt_text": "व्याख्या - स मत्स्यः अस्मै मनवे वाचम्‌ उवाद उदितवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ್ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಅದ್ವೈತಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆಯೋ ಹಾಗೆ.", "tgt_text": "येन क्रमेण सृष्टिः प्रतिपाद्यते अद्वैतिभिः"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "संध्या में प्रयुक्त सूर्य अर्घ के जल की महिमा का वर्णन है।", "tgt_text": "संध्यायां प्रयुक्तस्य सूयर्घिस्य जलस्य महिमा वर्णिता अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे द्वे पदे स्तः, तत्र निपाताः इति प्रथमाबहुवचनान्तं पदम्‌, आद्युदात्ताः इत्यपि प्रथमाबहुवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ, ನಿಪಾತಾಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದ, ಆದ್ಯುದಾತ್ತ ಇದು ಕೂಡ ಪ್ರಥಮ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अप्सु मग्नत्वेन गूढत्वात्‌ तदीयं नाम न केनापि ज्ञायते।", "tgt_text": "ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಹೆಸರು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳ ಬೊಧ್ಯಬೋಧಕಭಾವಸಂಬಂಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अतः ग्रन्थविषययोः बोध्यबोधकभावसम्बन्धः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थ - मैं राष्ट्र की स्वामी हूँ, धन का संग्रह करने वाली हूँ, चेतन के समान, यज्ञ को चाहने वालो की मुख्या हूँ।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ನಾನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಧನದ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವವಳಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಚೇತನಕ್ಕೆ ಸಮಾನ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस याग का प्रथम दिवस पूर्णिमा हो।", "tgt_text": "अस्य यागस्य प्रथमदिनं पूर्णिमा भवेत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मुखात्‌ = आननात्‌, अग्निः = अनलः (वह्निः), अजायत = समुद्भूतः।तस्य पुरुषस्य मनसः चन्द्रमा उत्पन्नः, नेत्रात्‌ सूर्यः उत्पन्नः, मुखात्‌ इन्द्रः अग्निश्च उत्पन्नौ, प्राणेभ्यः वायुः उत्पन्नः।", "tgt_text": "ಮುಖಾತ್ - ಆನನಾತ, ಅಗ್ನಿಃ - ಅನಲಃ (ವಹ್ನಿಃ), ಅಜಾಯತ - ಸರಳಾರ್ಥ - ಆ ಪುರುಷನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು, ನೇತ್ರದಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು, ಮುಖದಿಂದ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು, ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದ ವಾಯುವು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि न्यायो - 'वैशेष्यात्तु तद्वादस्तद्वादः' इति।", "tgt_text": "जिस न्याय में इस प्रकार से कहा गया है, ' वैशेष्यात्तु तद्वादस्तद्वादः' इस प्रकार से।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्र कारणं भवति अज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಒಂದು ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ (ಋಗ್ವೇದ 7/86) ಅವನು ತನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವನಾದ ವರುಣನಿಗೆ ವಸಿಷ್ಠನ ವಿನಮ್ರತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य एकस्मिन्‌ सूक्ते (ऋग्वेदः ७/८६) स्वकीयम्‌ आराध्यदेवं वरुणं प्रति महर्षेः वसिष्ठस्य विनम्रता प्रकटिता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "7. ईष्धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन का यह रूप है।", "tgt_text": "७. ईष्धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने रूपमिदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಅವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಹೋದರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಹೋದರನಂತೆಯೇ ಹಿತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार वह ही सभी का भाई है सभी के लिये भाई के समान हितकारी अथवा उसके पदको प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಮನನಗಳಿಂದ ಏನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ಆತ್ಮವು ದೇಹಾದಿಗಳ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ ಶೃತಿಯಿಂದ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "लेकिन श्रवण मनन के द्वारा निश्चित होने पर जो 'श्रुति के द्वारा तथा उसके प्रतिपादकत्व से आत्मा देहादि से व्यतिरिक्त होती है ' इत्यादि युक्तियों के द्वारा उसमें बताया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಶ್ವಲಾಯನ ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ (೩ಅ. ೩ಖ.) ಋಷಿತರ್ಪಣನ ಜೊತೆಗೆ ಆಚಾರ್ಯ ತರ್ಪಣನದ್ದೂ ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आश्वलायन गृह्यसूत्र में (३अ. ३ख.) ऋषि तर्पण के साथ आचार्य तर्पण का भी उल्लेख प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜೀವ ಬ್ರಹ್ಮದ ಐಕ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಂಖ್ಯಾಯನ ಆರಣ್ಯಕದ ಯಾವ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ?", "tgt_text": "जीव ब्रह्म की एकता शांख्यायन आरण्यक के किस अध्याय में वर्णित हे?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "झयन्त अव्यर्थाभाव से पर समासान्त तद्धित से टच् प्रत्यय विकल्प से होता है यही सूत्रार्थ है।", "tgt_text": "एवं झयन्ताद्‌ अव्ययीभावात्‌ परः समासान्तः तद्धितः टच्प्रत्ययः विकल्पेन भवति इति सूत्रार्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में तीन पद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद तदत्तविधि से गो अन्त से आता है।", "tgt_text": "ततः तदन्तविधिना गोऽन्ताद्‌ इति समायाति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पौर्णमासयागे दीक्षितो जनः पूर्वस्यां दिशि आहवनीय- गार्हपत्याग्नयोः मध्ये स्थित्वा जलस्य स्पर्श करोति।", "tgt_text": "ಪೂರ್ಣಮಾಸ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತ ಮನುಷ್ಯರ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆಹವನೀಯ- ಗಾರ್ಹಪತ್ಯ,ಅಗ್ನಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ङयि इत्यत्र सप्तमीनिर्देशात्‌ \"तस्मिन्निति निर्दिष्ट पूर्वस्य\" इत्यनया परिभाषया चतुर्थ्येकवचने परे सति पूर्वस्य कार्यमिति बोध्यम्‌।", "tgt_text": "ಙಯಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮಿಯ ನಿರ್ದೇಶವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ \" ತಸ್ಮಿನ್ನಿತಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟೆ ಪೂರ್ವಸ್ಯ \" ಈ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಚತುರ್ಥಿ ಏಕವಚನದ ನಂತರವಿರುವುದರಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಭಾವವೇ ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವ.", "tgt_text": "उसका भाव मुमुक्षुत्व होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ अर्थ तथा कर्म के द्वारा जो प्राप्तव्य होता है वह प्रयोजन नहीं होता है इस प्रकार की उसकी बुद्धि हो जाती है।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಅರ್ಥಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಏನು ಸಿಗಬೇಕು ಅದು ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अत्र पदत्तप्रकारात्‌ भिन्नेन प्रकारेण छात्रः स्वस्य उत्तराणि सिद्धानि कुर्यात्‌।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದತ್ತ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ಸಿದ್ದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ दोष है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ದೋಷವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಬುದ್ಧಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮವು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मन से बुद्धि श्रेष्ठ होती है तथा बुद्धि से महान्‌ आत्मा श्रेष्ठ होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮುಕ್ತಿ ಪರ್ಯಂತ ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಗಳ ನಾಶವು ಆಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಮನವು ಅಮರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मुक्तिपर्यन्त श्रोत्र आदि का तो नाश होता है परन्तु मन तो अमर है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अञ्चेश्छन्दस्यसर्वनामस्थानम्‌ इस सूत्र से यहाँ असर्वनामस्थानम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त पद की यहाँ अनुवृति आ रही है।", "tgt_text": "अञ्चेश्छन्दस्यसर्वनामस्थानम्‌ इति सूत्रात्‌ अत्र असर्वनामस्थानम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಎರಡೂ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ-ಅನುದಾತ್ತ-ಸ್ವರಿತಸ್ವರಗಳ ಏಕಶ್ರುತಿಯು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण मन्त्रद्वये अस्मिन्‌ उदात्तानुदात्तस्वरितस्वराणां विकल्पेन ऐकश्रुत्यं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रत्येकं पदार्थ चैतन्यम्‌ अनुस्यूतम्‌, तत्‌ च चैतन्यं आपातदृष्टानां जडपदार्थानाम्‌ अभिमानिनी देवता।", "tgt_text": "प्रत्येक पदार्थ में चेतन का अनुश्रवण किया जाता है, और वहाँ चेतन के अभाव में जडपदार्थो के अभिमानी देवता को संबोधित किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿವಿಧ ಗೌಣಾಹುತಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಇಷ್ಟಿಯಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಇಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यद्यपि विविध गौण आहुतियाँ तथा देवताओं के नाम इष्टियाग में होते हैं, तथापि उसमें आहुति ही मुख्य होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एते गृहघटादयः वस्तुतस्तु मृत्तिका एव।", "tgt_text": "ये घटादि वस्तुतः मृत्तिका ही होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अरणिद्वयघर्षणेन अग्निरुत्पद्यते।", "tgt_text": "ಎರಡು ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಉಜ್ಜುವುದರಿಂದ ಬೆಂಕಿಯು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डले वरुणदेवः कथं प्रतिपादितः?", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವರುಣದೇವನು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಐದನೇ ಕಾಂಡದ ಹತ್ತನೇ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕವಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ಭಾವಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಅತ್ಯಧಿಕ ರೋಚಕ, ಸರಳ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಂಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पांचवे काण्ड के दसवें सूक्त में कवि की दृष्टि से और मनोहर भावों के प्रदर्शन से अत्यधिक रोचक, सरल तथा अभिव्यञ्‌जनात्मक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यज्ञभागाः बहुविधाः सन्ति।", "tgt_text": "' यज्ञ भाग अनेक प्रकार का है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन्त्र भाग ही संहिता शब्द से प्रयोग किया जाता है।", "tgt_text": "मन्त्रभाग एव संहिताशब्देन व्यवह्वियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "परमार्थतः उन दोनों में अभेद कथन के लिए लब्धूलब्धव्य भाव कहा गया है।", "tgt_text": "परमार्थतः तयोरभेदकथनाय लंब्धृलब्धव्यभावः कथितः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ सप्तम्यन्त समर्थ सुबन्त को समास होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮ್ಯಂತವು ಸಮರ್ಥ ಸುಬಂತದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रवणादिकं कार्यं कर्तव्यम्‌।", "tgt_text": "श्रवणादि कार्य करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ प्रजापतिसर्वात्मा आदित्य पुरुष है,जो माया से प्रपञ्चरूप से उत्पन्न हुआ है।", "tgt_text": "प्रजापतिरत्र सर्वात्मा आदित्यः पुरुषः, यो मायया प्रपञ्चरूपेण उत्पद्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಹಾವ್ರತನ ಎಲ್ಲಾ ಅನುಷ್ಟಾನಗಳ ವಿಧಾನಗಳು ಶಾಂಖಾಯನ ಶ್ರೌತಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "महाव्रतस्य सर्वाणि आनुष्ठानिकानि विधानानि शाङ्खायनश्रौतसूत्रे विद्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "ननु कथं रक्षति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಪ್ರಶಂಸಾವಚನೈಶ್ಚ\" ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ರೂಢೀ ಇದರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಾವಾಚಕ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಸುಬಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾತಿವಾಚಕ ಸುಬಂತಗಳು ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಕವು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“प्रशंसावचनैश्च“ सूत्रार्थ-रूढी से प्रशंसावाचक समानाधिकरण सुबन्तों से जातिवाचक सुबन्त को समास होता है और वह तत्पुरुष संज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವ್ಯಯೀಭಾವಃ.", "tgt_text": "अव्ययीभाव है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस समास का सुप्सुपासमास यह नामान्तरण है।", "tgt_text": "ಈ ಸಮಾಸದ ಸುಪ್ ಸುಪಾ ಸಮಾಸ ಹೀಗೆ ನಾಮಾಂತರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुत्सित का अर्थ कुत्स्यमान है।", "tgt_text": "ಕುತ್ಸಿತಾನಿ ಇದರ ಅರ್ಥ ಕುತ್ಸ್ಯಮಾನ ಎಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन विश्वदेवः इत्येवं रूपं भवति।", "tgt_text": "उससे विश्वदेवः यह रूप होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एव सत्त्वगुणस्य अविशुद्धता भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ವಗುಣದ ಅವಿಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಲೇಖಕನಿಂದ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓದುವವನು ಬೇರೆಯದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अन्यथा लेखकेन अभीष्टं त्यक्त्वा अन्यदेव गृह्णीयात्‌ पाठकः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र उदाहरणरूपेण दविद्युत्या रुचा (ऋ. ९/६४-२८) इति मन्त्रो द्रष्टव्यः।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆ ರೂಪದಿಂದ ದವಿದ್ಯುತ್ಯಾ ರುಚಾ (ಋ. ೯/೬೪-೨೮) ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सा कदाचित्‌ स्मितवदना कुमारी इव दर्शकानां हृदयम्‌ आकृष्टं करोति।", "tgt_text": "वह कभी स्मित मुख वाली कुमारी के समान दर्शकों के हदय को आकृष्ट करती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸತ್ರಯಾಗದ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಗವಾಮಯನ ಎಂಬ ಯಜ್ಞವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सत्र याग की प्रकृति गवामयन नामक यज्ञ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डलान्तर्गतं हिरण्यगर्भसूक्तं तेषु प्रामुख्यं भजते।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಸೂಕ್ತವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ - ಪೀತಾಂಬರ.", "tgt_text": "अस्य समासस्य पीताम्बरः इत्यादिकम्‌ उदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार देवों का शरीर चैतन्य नही होता है तो आलाप, विवाह या प्रणय कथा की प्रासंगिकता कैसे हो सकती है ?", "tgt_text": "ಹೀಗೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶರೀರ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆಲಾಪ, ವಿವಾಹ, ಪ್ರಣಯಕಥಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रत्यहं वारत्रयं सोमरसस्य निष्कासनं विहितं वर्तते, प्रातः मध्याह्णे सायं च।", "tgt_text": "ಪ್ರತಿದಿವವೂ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸೋಮರಸದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस वज्र के द्वारा मेघ के भिन्न होने पर चलते हुए प्रस्रव युक्त जल समुद्र को अच्छी प्रकार से प्राप्त करता है।", "tgt_text": "ಆ ವಜ್ರದಿಂದ  ಮೇಘಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುರಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಜಲವು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಒಳ್ಳೆ ರೀತಿಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಯಾವಾಗ ಕೂಡಿರುತ್ತದೋ ಆಗ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्र रजोगुणेन तमोगुणेन च सहितं यदा भवति मनः तदा अशुद्धं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सम्मुख करने अर्थ में प्रयुक्त निपात है।", "tgt_text": "ಸಮ್ಮುಖ ಮಾಡುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವ ನಿಪಾತವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दु:ख का कारण अधर्म होता है।", "tgt_text": "दुःखस्य कारणम्‌ अधर्मः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಯಾವದವಧಾರಣೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಯಾವಚ್ಛಲೋಕಮ್ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "\"यावदवधारणे\" इति सूत्रस्य उदाहरणं अस्ति यावच्छलोकम्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जन्मसमय में वह अपनी माता को मारकर उसकी भुजाओं के मूल से बाहर आना चाहता था।", "tgt_text": "ಜನ್ಮಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಅವಳ ಭುಜಗಳ ಮೂಲದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अयं च ब्राह्मणभागः अपि वेदः एव।", "tgt_text": "और यह ब्राह्मणभाग भी वेद ही है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ವರಿತಸ್ಯ ತು ಉದಾತ್ತಃ ಎಂದು ಸೂತ್ರದ ಪದವಿಭಾಗ.", "tgt_text": "“न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तु उदात्तः ये सूत्र में आये पदच्छेद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಅನುಭವವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "लेकिन इस प्रकार का अनुभव संसार मे नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्या कारण है जिसके द्वारा जन्तु जन्ममृत्युरूपी संसार का अतिक्रमण करता है।", "tgt_text": "किंलक्षणः जन्तुः जन्ममृत्युरूपसंसारम्‌ अतिक्रमति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य रथस्य स्थूणा कीलकादयः हिरण्येन निर्मितम्।", "tgt_text": "इस रथ के खम्भे किल आदि भी सोने के ही निर्मित है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂತ್ರವು ಯಾವುದಾದರೊಂದು ದೇವತೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುವುದು.", "tgt_text": "वेदस्य प्रत्येकं मन्त्रः कमपि देवम्‌ उद्दिश्य एव प्रयुक्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ - ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗು ಜಾತಿಗುಣಕ್ರಿಯಾವಾಚಕ ಶಬ್ದಗಳ ಸಮಭಿವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಜಾತಿವಾಚಕಗಳೇ ವಿಶೇಷ್ಯ , ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷಣವು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ समाधान है-जब तक जातिगुणक्रियावाची शब्दों के समभिव्यवहार में जातिवाचक ही विशेष्य है, अन्यपद विशेषण स्वभाव से।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿಶ್ಚಿತ ರೂಪದಿಂದ ಯಾವ ವೈದ್ಯನು ರೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆಯೋ , ಔಷಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಯ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "निश्चित रूप से जो वैद्य रोग जानता है और औषधि जानता है और औषधि का प्रयोग भी जानता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैवस्वत-यम-दिव-भूमि-समुद्रादीनां पार्श्वगतानां जनानां मनसां परिवर्त्तनाय प्रार्थनाऽस्ति- 'यत्‌ ते यमं वैवस्वतं मनो जगाम दूरकम्‌।", "tgt_text": "ವೈವಸ್ವತ-ಯಮ-ದಿವ-ಭೂಮಿ-ಸಮುದ್ರ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿದೆ.- \"ಯತ್ ಮೇ ಯಮಂ ವೈವಸ್ವತಂ ಮನೋ ಜಗಾಮ ದೂರಕಮ್\""}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“द्विगुरेकवचनम्‌ ( 2.4.1 ) सूत्रार्थ-द्विगु अर्थ समाहार एकवत्‌ होता है।", "tgt_text": "द्विगुरेकवचनम्‌ ॥ (२.४.१) सूत्रार्थः - दिग्वर्थः समाहारः एकवद्‌ भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - दाक्षायणयज्ञ में `यद्‌ बंहिष्ठम्‌' इति नवमी द्विताया अमावस्या में मैत्रावरुण की हवि के द्वारा अर्चना की जाती है।", "tgt_text": "ವಿವರಣೆ - ದಾಕ್ಷಾಯಣಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ 'ಯದ್ ಬಂಹಿಷ್ಠಂ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನವಮೀ, ದ್ವಿತೀಯಾ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಮೈತ್ರಾವರುಣರನ್ನು ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೨. \"ತೃತೀಯಾ ತತ್ಕೃತಾರ್ಥೇನ ಗುಣವಚನೇನ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ವಿಗ್ರಹದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ.", "tgt_text": "12. “तृतीया तत्कृतार्थेन गुणवचनेन'' सूत्र का विग्रह सहित एक उदाहरण दीजिये।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद के हिरण्यगर्भ सूक्त का देवता हिरण्यगर्भ प्रजापति स्वयं है।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸೂಕ್ತದ ದೇವನು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಪ್ರಜಾಪತಿ ತಾನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद ही यज्ञ अर्थ को बताते है .......इत्यादि।", "tgt_text": "ವೇದವೇ ಯಜ್ಞದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ...ಇತ್ಯಾದಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಕರಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "व्याकरणदृष्ट्या अपि भाषायां पार्थक्यं परिलक्ष्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಥರ್ವ ವೇದದ ಪರಿಶಿಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದೆ - ಯಾವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜನ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಇರುತ್ತಾನೆಯೋ ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪದ್ರವಾದಿಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अथर्ववेदस्य परिशिष्टे लिखितम्‌ अस्ति- यस्य राज्ञः जनपदे अथर्ववेदस्य ज्ञाता निवसति तस्य राष्ट्र उपद्रवादिकं न तिष्ठति अपि च तद्राष्टं शीघ्रमेव वृद्धिम्‌ अभिगच्छति इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कृणोमि - कृ-धातु से लट्‌ उत्तमपुरुष एकवचन में करोमि इसका यह वैदिक रूप है।", "tgt_text": "कृणोमि- कृ-धातोः लटि उत्तमपुरुषैकवचने करोमि इत्यस्य वैदिकं रूपमिदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे इस सूत्र से सुप पद की अनुवर्ती होती है।", "tgt_text": "ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತ ಪರಾಂಗವತ್ಸ್ವರೆ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಈ ಸುಪ್ ಪದದ ಅನುವರ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೬. ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆರೋಪವು ಅಧ್ಯಾರೋಪವು.", "tgt_text": "6 वस्तु में अवस्तु का आरोप ही अध्यारोप होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೂರ್ಧಾ ಸುತೇಜಾ, ಚಕ್ಷುರ್ವಿಶ್ವರೂಪಃ, ಪ್ರಾಣಃ ಪೃಥಗ್ವರ್ತ್ಮಾತ್ಮಾ, ಸಂದೇಹೋ ಬಹುಲೋ, ವಸ್ತಿರೇವರಯಿಃ, ಪೃಥಿವ್ಯೇವ ಪಾದೌ, ಮುಖಮ್ ಆಹವನೀಯಾಗ್ನಿಃ ಇವು ವೈಶ್ವಾನರನ ಏಳು ಅಂಗಗಳು.", "tgt_text": "मूर्धा सुतेजा, चक्षुर्विश्वरूपः, प्राणः पृथग्वर्त्मात्मा, सन्देहो बहुलो, वस्तिरेवरयिः, पृथिव्येव पादौ, मुखम्‌ आहवनीयाग्निः इत्येवं भवन्ति वैश्वानरस्य सप्ताङ्गानि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं संज्ञासूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह संज्ञा सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कुछ मुख्य आख्यानों के उदाहरण दीजिए।", "tgt_text": "कानिचन मुख्यानि आख्यानानि उदाहरत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महाभाष्ये (४/१/८६), शाबरभाष्ये (१/१/३०) अस्य मौदमुनेः उल्लखः प्राप्यते।", "tgt_text": "ಮಹಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ (೪/೧/೮೬), ಶಾಬರಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ (೧/೧/೩೦) ಈ ಮೌದಮುನಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुप्‌ इत्यस्य तदन्तविधौ सुबन्तमिति भवति।", "tgt_text": "ಸುಪ್ ಇದರ ತದಂತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಬಂತಮ್ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रारम्भ में देवीसूक्त का वर्णन है।", "tgt_text": "प्रारम्भे देवीसूक्तमस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂರು ಗುಣಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "गुण तीन प्रकार के होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शिवः कल्याणकारी धर्मविषयः सङ्कल्पो यस्य तत्‌ तादृशं भवति।", "tgt_text": "शिव कल्याणकारी धर्म विषय सङ्कल्प जिस प्रकार का है उस प्रकार का वह मेरा मन हो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राणः अपानः व्यानः उदानः समानश्च।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ವ್ಯಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾನ"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नाभ्याः प्रजापतेनभिः अन्तरिक्षमासीत्‌।", "tgt_text": "प्रजापति के नाभि में अन्तरिक्ष था।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವದ ನಿಯಂತ್ರಕ, ಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "समस्त जगत का नियन्ता, सर्वज्ञ, और सर्वशक्तिमान्‌ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से भाष्य की भी इसमें सम्मति है क्रियाणां यज्ञादीनाम्‌ इह जन्मनि जन्मान्तरे वा अनुष्ठितानाम्‌ उपात्तदुरितक्षयहेतुत्वेन सत्त्वशुद्धिकारणानां तत्कारणत्वेन च ज्ञानोत्पत्तिद्वारेण ज्ञाननिष्ठाहेतूनाम्‌ (गीता.भा.3.4) ज्ञानमुत्पद्यते पुंसां क्षयात्‌ पापस्य कर्मणः।", "tgt_text": "तथाहि भाष्यसम्मतिः- क्रियाणां यज्ञादीनाम्‌ इह जन्मनि जन्मान्तरे वा अनुष्ठितानाम्‌ उपात्तदुरितक्षयहेतुत्वेन सत्त्वशुद्धिकारणानां तत्कारणत्वेन च ज्ञानोत्पत्तिद्वारेण ज्ञाननिष्ठाहेतूनाम्‌ (गीता.भा.३.४) ज्ञानमुत्पद्यते पुंसां क्षयात्‌ पापस्य कर्मणः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "द्यूत क्रीडा का कठिन दुष्परिणाम उसी प्रकार दिखाई देते हैं, जब पराजित की पत्नी को कोई भी आलिङ्गन करता है।", "tgt_text": "द्यूतक्रीडायाः कठिनः दुष्परिणामः तदैव दृश्यते यदा पराजितस्य पत्नीं कश्चिद्‌ अपरः आलिङ्गति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह संशयाविरोधि निश्चयात्मक ज्ञान क्या होता है तो कहते हैं कि यदि निश्चय हो जाए तो संशय का निवारण हो जाता है।", "tgt_text": "किमिदं संशयाविरोधिनिश्चयात्मकं ज्ञानम्‌ यदि निश्चयः स्यात्‌ संशयो निवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಶಸ್ತ್ರೀಶ್ಯಾಮಾ ಇಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರೀ ಎಂಬುದು ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रकृत सूत्र से शस्त्रीश्यामा यहाँ पर शस्त्री यह अन्तोदात्त ही रहता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विष्णुपुराण का स्पष्ट कथन है कि - “पुरोहित के शान्तिक और पौष्टिक आदि कर्म इस अथर्ववेद से ही जाने जाते है।", "tgt_text": "विष्णुपुराणस्य स्पष्टकथनम्‌ अस्ति यत्‌- \"पौरहित्य, शान्तिक. पौष्टिकादिकर्म इति अथर्ववेदाद्‌ एव ज्ञायते\" इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हेयोपादेय रहित क्या होता है?", "tgt_text": "हेयोपादेयरहितं किम्‌ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಔದುಂಬರ ಮರದ ದೇವತೆಯು ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಆಯಿತು.", "tgt_text": "इस प्रकार से औदुम्बर वृक्ष का देवता प्रजापति हुए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कृषिकार्य में गाय जैसे पालतु पशु रहते है।", "tgt_text": "कृषिकार्ये गौः तथा पालितपशुः तिष्ठति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण- आहो उताहो वा भुङ्क्ते ये इस सूत्र का एक उदाहरण है।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌- आहो उताहो वा भुङ्क्ते इति सूत्रस्य अस्य एकमुदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾದರೆ ತದನಂತರ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಕ್ಷೋಪನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "चित्‌ शुद्ध हो जाने पर उसके बाद चित्त के विक्षेप के नाश के लिए उपासना करनी चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अक्षशौण्डः इत्यत्र अक्षशब्दः अन्तोदात्तः एव तिष्ठति।", "tgt_text": "अतः अक्षशौण्ड यहाँ पर अक्ष शब्द अन्तोदात्त ही रहता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा स्वप्नकाले मनःकल्पितानि सुखदुःखाभयादिहेतूनि वस्तूनि सत्यवद्भान्ति प्रबोधे चासन्ति भवेयुः।", "tgt_text": "ಸ್ವಪ್ನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ಸುಖ ದುಃಖ ಭಯಾದಿಗಳು ವಿಷಯಗಳು ಸತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡರೂ ಅಸತ್ಯವಾಗಿ ಇರುವವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "40. संख्यापूर्व तत्पुरुष समासको द्विगु सज्ञा प्राप्त होती है।", "tgt_text": "४०. संख्यापूर्वः तत्पुरुषसमासो द्विगुसंज्ञां लभते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "लसार्वधातुकम्‌ इत्यत्र सप्तमीनिर्देशात्‌ तस्मिन्निति निर्दिष्टे पूर्वस्य इत्यनेन तस्मिन्‌ परे सति पूर्वस्य कार्यम्‌ इति ज्ञायते।", "tgt_text": "लसार्वधातुकम्‌ यहाँ पर सप्तमी निर्देश होने से तस्मिन्निति निर्दिष्टे पूर्वस्य इससे उसके परे होने पर पूर्व का कार्य भी जाना जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विद्युतः विशेष रूप से प्रकाशित होता है उससे।", "tgt_text": "विद्युतः विशेषेण द्योतते विद्युत्‌ तस्मात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्यां शिक्षायां वैदिकस्वराणाम्‌ उदाहरणेन सह विशिष्टं विस्तृतं च वर्णनं वर्तते।", "tgt_text": "इस शिक्षा में वैदिक स्वरों का उदाहरण के साथ विशिष्ट और विस्तृत वर्णन प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नित्यकर्मणा अनुष्ठीयमानेन अन्यस्य कर्मणः फलं भुज्यते इति अभ्युपगम्यमाने स एव उपभोगः नित्यस्य कर्मणः फलम्‌ इति, नित्यस्य कर्मणः फलाभाव इति च विरुद्धम्‌ उच्यते।", "tgt_text": "नित्यकर्म के द्वारा अनुष्ठीयमान से अन्य कर्म का फल भोगा जाता है, इस प्रकार से मानने पर ही वह उपभोग नित्यकर्म का फल होता है तथा नित्यकर्म का फलाभाव इसके विरुद्ध कहा जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಭಿಃ ಎಂಬುದು ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "व्याघ्रादिभिः इति तृतीयाबहुवचनान्तं"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವರ್ತಮಾನ ಯುಗದಂತೆಯೇ ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯರು ಕೆಟ್ಟ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು.", "tgt_text": "वर्तमानयुगे इव तस्मिन्नपि युगे अशुभस्वप्ने मानवानां विश्वासः आसीत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्यसमासस्य लौकिकः अस्वपदविग्रहः भवति।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯ ಸಮಾಸದ ಲೌಕಿಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹವೂ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सभी प्राणियों के उदरमध्य में अन्तर्यामिरूप से ये विचरण करता है और वो स्वरूप से अजायमान अर्थात्‌ देहादि से जन्म शून्य होते हुए भी उपाधिवश बहुत प्रकार से उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉದರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಯಾಮಿರೂಪದಿಂದ ವಿಚರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಅಜಾಯಮಾನ ಅಂದರೆ ದೇಹಾದಿಗಳಿಂದ ಜನ್ಮ ಶೂನ್ಯವಾಗಿದ್ದರು ಉಪಾಧಿವಶದಿಂದ ಬಹಳ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೭. ಈಷ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "७. ईष्धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने रूपमिदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "९. तदेवाग्निस्तदादित्य ... इति मन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "೯. ಸರ್ವೇ ನಿಮೇಷಾ.... ಈ ಮಂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ - ಒಂದು ದಿನ ಉಷಾ ತನಗೆ ಸಹೋದರ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವ ತರ ತನ್ನ ಭೂಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸೂರ್ಯನ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಾಳೆ.", "tgt_text": "इस मन्त्र का यह अर्थ है - कभी उषा भाई रहित बहिन के समान अपने दायभाग को प्राप्त करने के लिए पितृ स्थानीय सूर्य के समीप आती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदान्तशास्त्रे पुरुषः परतमत्वेन मोक्षं कामयते।", "tgt_text": "वेदान्त शास्त्र में तो पुरुषपरमत्व के द्वारा मोक्ष की कामना को बताया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ गणे अष्टौ गणसूत्राण्यपि सन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಗಣದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಗಣಸೂತ್ರಗಳೂ ಇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और कहते है अरण्य में अध्ययन के कारण ही इनको आरण्यक कहते है।", "tgt_text": "उच्यते च अरण्याध्ययनादेतद्‌ आरण्यकमितीर्यते इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र गङ्गा-यमुनयोः मध्यदेशः पवित्रः, तथा मुनीनां निवासाय उत्कृष्टभूमिः वर्णिता अस्ति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾದ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಸ್ಥಾನವು ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳ ನಿವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಭೂಮಿಯ ವರ್ಣನೆಯು ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ “स्त्रिया: पुंवद्भाषितपुंस्कादनूङ्समानाधिकरणे स्त्रियामपूरणीप्रियादिषु”' इस सूत्र से स्त्रियाः और भाषितपुंस्कादनूङ् दो पदों की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಪುಂವದ್ಭಾಷಿತಪುಂಸ್ಕಾದನೂಙ್ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೆ ಸ್ತ್ರಿಯಾಮಪೂರಣೀಪ್ರಿಯಾದಿಷು\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸ್ತ್ರಿಯಾಃ ಭಾಷಿತಪುಂಸ್ಕಾದನೂಙ್ ಇವೆರಡು ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च प्रकृतसूत्रेण अत्रापि कनिष्ठशब्दस्य अन्त्यः स्वरः अकारः उदात्तो भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕನಿಷ್ಠ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "न तन्तुओं के संयोगों का समानजातीयत्व होता है, तन्तु के द्रव्यत्व से, संयोग के गुणत्व से तथा निमित्तकारणों का भी और तुरी वेमादी का भी समानजातीयत्व नियम नहीं होता है।", "tgt_text": "न हि तन्तूनां तत्संयोगानां च समानजातीयत्वमस्ति, तन्तोः द्रव्यत्वात्‌, संयोगस्य च गुणत्वात्‌; न च निमित्तकारणानामपि तुरीवेमादीनां समानजातीयत्वनियमोऽस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रकाणन्तर से लक्षणा के तीन भाग किये गये हैं।", "tgt_text": "प्रकारान्तरेण लक्षणायाः भागत्रयं विद्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं यः अग्निः स देवताभिः सह यज्ञम्‌ आगच्छतु।", "tgt_text": "इस प्रकार का जो यह अग्नि है वह देवता के साथ यज्ञ में आये।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "धर्म, अर्थ, काम तथा मोक्ष ये चार पुरुषार्थ होते है।", "tgt_text": "धर्मः अर्थः कामः मोक्षः च इति चत्वारः पुरुषार्थाः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತ್ರಿಕಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತ ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "त्रिकालसम्बन्धी वस्तुओं में मन प्रवृत्त करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शौर्यस्य वीर्यस्य च प्रतीकः कः अस्ति?", "tgt_text": "शौर्य के और शक्ति के प्रतीक कौन हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "२०. प्राणमयकोशः कः ?", "tgt_text": "೨೦. ಪ್ರಾಣಮಯಕೋಶವೆಂದರೆ ಏನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಕಲ್ಪಯನ್ - ವಿ ಪೂರ್ವಕ ಕುಪ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಣಿಚ್ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "व्यकल्पयन्‌- विपूर्वकात्‌ कुप्‌-धातोः णिचि लङि प्रथमपुरुषबहुवचने।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथैव सुषुप्त्यवस्थायां सुप्तस्य निकटम्‌ आगच्छति।", "tgt_text": "वैसे ही सुषुप्ति अवस्था में पुरुष के निकट आता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत: सूत्र का अर्थ होता है - गुण को कहने वाले शब्दों के उत्तरपद रहते विस्पष्टादि पूर्वपदों को प्रकृतिस्वर होता है।", "tgt_text": "अतः सूत्रार्थः भवति- गुणवचनेषु उत्तरपदेषु विस्पष्टादीनां पूर्वपदानां प्रकृतिस्वरः भवति इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दो सुबन्तों का समास होता है।", "tgt_text": "द्वयोः सुबन्तयोः समासः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा वारिवर्षणं कुरु ।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ನೀರಿನ ಧಾರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदपि सरलीकृत्य दीयते।", "tgt_text": "उसको और भी सरल करके प्रस्तुत किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\" प्राक्कडारात्समासः \" , \" सह सुपा \" , \" तत्पुरुषः \" इत्येतानि अत्र अधिकृतानि ।", "tgt_text": "\"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\",\"ಸಹ ಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\" ಈ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तं विहाय कं हविषा पूजयेम अथवा प्रजापतिं हविषा पूजयेम।", "tgt_text": "ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾವು ಯಾರ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "1. अभ्यैक्षेताम्‌ रूप कैसे सिद्ध हुआ?", "tgt_text": "1. अभ्यैक्षताम्‌ इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\" दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌ \" इति सूत्रं व्याख्यात ।", "tgt_text": "“ दिक्संख्येसज्ञायाम्‌ “ सूत्र की व्याख्या की गई है ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "9.संन्यास के भेद को लिखिए।", "tgt_text": "9. ಸಂನ್ಯಾಸಭೇದವು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परोक्षकृताः प्रत्यक्षकृताश्च मन्त्रा भूयिष्ठाः, अल्पश आध्यात्मिकाः इति।", "tgt_text": "ಪರೋಕ್ಷಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಕೃತ ಮಂತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಂತ್ರವು ಕಡಿಮೆ ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವನು ಈ ದೇವದತ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತತ್ಕಾಲ ವಿಶಿಷ್ಟದ ಮತ್ತು ಏತತ್ ಕಾಲವಿಶಿಷ್ಟದ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧ ಅಂಶದ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಲಕ್ಷಣದ ಅವಿರುದ್ಧ ದೇವದತ್ತ ರೂಪ ಪಿಂಡದ ಅವಬೋಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सोऽयं देवदत्तः इत्यत्र यथा तत्कालतद्देशविशिष्टस्य एतत्कालैतद्वेशविशिष्टस्य च विरुद्धांशस्य परित्यागं कृत्वा लक्षणया अविरुद्धदेवदत्तरूपपिण्डः अवबुध्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕೇವಲ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸನಾತನ ಜನರು ಆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "केवल सन्यासी ही नहीं, अपितु संसार में स्थित सनातन लोग उस उपनिषदों का श्रद्धा से अध्ययन करके तत्त्वज्ञान को प्राप्त करना चाहते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतिरोहति-अतिपूर्वकात्‌ रुह्‌-धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने।", "tgt_text": "ಅತಿರೋಹತಿ - ಅತಿಪೂರ್ವಕ ರೂಹ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ \"ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಞೋऽoತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಉದಾತ್ತಃ'  ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र में “कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमान्त पद की अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಏನೇನು ನೋಡಿದೆವೋ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಬೋಧವಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಮೂಲಗಳ ಸಹಿತವಾಗಿ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वप्ने यद्यत्‌ दृष्टं तत्सर्वमपि प्रबोधे समूलं नश्यति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और रात में भी वह जुआरी बेचारा दूसरे के घर में रात काटा करता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯು ಕೂಡ ಆ ಜೂಜುಗಾರನು ಇನ್ನೊಬರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रस्यास्यार्थो भवति - \"षष्ठ्यन्तं सुबन्तं पूरणाद्यर्थः सदादिभिश्च न समस्यते\" इति।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಷಷ್ಠ್ಯಂತವಿರುವ ಸುಬಂತಗಳಿಗೆ ಪೂರಣಾದಿ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಸದಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्तिमारण्यके कस्य वर्णनम्‌ अस्ति?", "tgt_text": "ಅಂತಿಮ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಯಾರ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दूसरे दिन प्रातः प्रायणीय-इष्टी का अनुष्ठान विहित है।", "tgt_text": "ದ್ವಿತೀಯ ದಿನದ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಣೀಯ-ಇಷ್ಟಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ವಿಧಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "संबभूव- सम्पूर्वकात्‌ भू-धातोः लिटि उत्तमपुरुषैकवचने संबभूव इति रूपम्‌।", "tgt_text": "संबभूव - सम्पूर्वक भू-धातु से लिट उत्तमपुरुष एकवचन में संबभूव यह रूप बना।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैदिक अलङऱकारों में जो सुन्दरता, जो कुशलता और जो रचना दिखाई देती है, वह अन्यत्र नहीं प्राप्त होती है।", "tgt_text": "वैदिकेषु अलङ्कारेषु यत्सौष्ठवं यत्पाटवं यत्‌ च आर्जवं दृश्यते तद्‌ अन्यत्र न प्राप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ, ಅಕ್ಷಕ್ರೀಡೆಯ ನಂತರ ಅವಳು ತೊರೆದವಳೇ ಆಗಿರುತ್ತಾಳೆ.", "tgt_text": "परन्तु, अक्षक्रीडा के बाद वह परित्यक्ता होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೭. ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಹೇತುವು ಯಾರು ?", "tgt_text": "7 कः चित्तविक्षेपहेतुः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಯಶವಾಗಿ ಈ ಋಷಿಗಳಿಂದ ನೋಡಿದ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಬೇರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सम्भवतः आभ्याम्‌ ऋषिभ्यां दृष्टानां मन्त्रानां समूहः पृथक्‌ सत्ताम्‌ अपि धत्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्राह्मण ग्रन्थों में यज्ञीय विधि, विधान निमित्त का उचित कारण का भी निर्देश विस्तार से प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ब्राह्मणग्रन्थेषु यज्ञीयविधि-विधाननिमित्तकस्य समुचितकारणस्य अपि निर्देशः विस्तारेण प्राप्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शास्त्राध्ययन में अनुबन्धत्व के द्वारा कौन सा विषय कहा गया है इस प्रकार का स्पष्ट ज्ञान आवश्यक होता है।", "tgt_text": "ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅನುಬಂಧತ್ವದಿಂದ ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಜ್ಞಾನವು ಇರಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदेवात्र उपन्यस्यते।", "tgt_text": "ಅದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವ ಮತ್ತು ದೇವತಾ ಶಬ್ದಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಚಿ.", "tgt_text": "देवशब्दः देवताशब्दश्च उभौ पर्यायौ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸಾಧಾರಣವಾದ ಸ್ವರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಓದಬೇಕು.", "tgt_text": "स्वरविषयकं सम्यक्‌ ज्ञानं प्राप्तुम्‌ अस्माभिः अवश्यम्‌ एव इदं साधारणस्वरप्रकरणं पठनीयम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन \"ह्रस्वो नपुंसके प्रातिपदिकस्य\" इत्यनेन सूत्रेण नपुंसकस्य ह्रस्वो भवति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ \"ಹ್ರಸ್ವೋ ನಪುಂಸಕೆ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸ್ಯ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಪುಂಸಕದ ಹ್ರಸ್ವವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से समासान्त निषेध होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸಾಂತ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "4.  शोभना मेधा यस्य तम्‌ इति बहुव्रीहिः।", "tgt_text": "4. शोभना मेधा यस्य तम्‌ यहाँ बहुव्रीहि समास है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿರುಕ್ತದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 'ನಿಘಂಟುಮ್' 'ಸಮಾಮ್ನಾಯ' ಈ ಪದಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निरुक्त के आरम्भ में 'निघण्टुम्‌' *समाम्नाय' इस पद से ज्ञात होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एव श्रुतिस्मृत्योः विरोधे सति श्रुतिरेव गरीयसी।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಶೃತಿ  ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿರೋಧವಿದ್ದರೂ ಶೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸರ್ವ ಖಲ್ವಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮ\" (ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಶದ್ ೩.೧೪.೧), \"ಅತ್ಮೈವೇದಂ ಸರ್ವ\" (ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷದ್ ೭.೨೫.೨), \"ಬ್ರಹ್ಮೈವೆದಮಮೃತಮ್\" (ಮುಂಡಕೋಪನಿಷದ್ ೨.೨.೧೧), \"ಸದೇವ ಸೋಮ್ಯ ಇದಮಗ್ರ ಅಸೀತ್\" (ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷದ್ ೩.೨.೧), \"ತತ್ವಮಸಿ\" (ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷದ್ ೬.೮.೭), \"ಅಯಮಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ\" (ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕೋಪನಿಷದ್ ೨.೫.೧೯) ಇತ್ಯಾದಿ ಶೃತಿಗಳು ವೇದಾಂತಗಳ ಪ್ರತ್ಯಗಭಿನ್ನದಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "“सर्व खल्विदं ब्रह्म\" (छान्दोग्योपनिषद्‌ ३.१४.१), “आत्मैवेदं सर्व” (छान्दोग्योपनिषद्‌ ७.२५.२), “ब्रह्मैवेदममृतं” (मुण्डकोपनिषद्‌ २.२.११), “सदेव सोम्य इदमग्र आसीत्‌”(छान्दोग्योपनिषद्‌ ३.२.१), “तत्त्वमसि” (छान्दोग्योपनिषद्‌ ६.८.७), “अयमात्मा ब्रह्म” ( बृहदारण्यकोपनिषद्‌२.५.१९) चेत्यादिसहस्रश्रुतयः वेदान्तानां प्रत्यगभिन्ने एकस्मिन्‌ ब्रह्मण्येव तात्पर्यं दर्शयन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "६. अपसः इत्यत्र इष्ठाभावेपि कथं विनः लुक्‌?", "tgt_text": "೬. ಅಪಸಃ ಇಲ್ಲಿ ಇಷ್ಠದ ಅಭಾವವಿದ್ದಾಗ ವಿನ ಇದರ ಲುಕ್ ಹೇಗಾಯಿತು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "लेकिन उसका अनुमान किया जाता है।", "tgt_text": "किन्तु अनुमीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩೦. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಏಕೆ ಕಲ್ಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "30. मन से कल्पित क्या होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए मन्त्र यज्ञादि अनुष्ठान कारणभूद द्रव्य देवतादि के प्रकाशक है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಮಂತ್ರ ಯಜ್ಞಾದಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಕಾರಣಭೂತ ದ್ರವ್ಯ ದೇವತಾದಿಗಳ ಪ್ರಕಾಶಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "’ಇದಮ್’ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಪಾದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವು ಇದೆ.", "tgt_text": "ततः इदम्‌ इत्यत्र पादादौ अनुदात्तस्वरः वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्यैव मोक्षलाभाय सन्नद्धता अस्ति न वेति ज्ञानाय विषयः प्रस्तूयते।", "tgt_text": "ಅದರ ಮೋಕ್ಷಲಾಭಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "11. चित्त का मल पाप होता है।", "tgt_text": "११. चित्तमलः पापम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतत्‌ हेतुत्रयं यस्य पुरुषस्य अस्ति ।", "tgt_text": "यह हेतु त्रय जिस पुरुष के होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೭. ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ವಸ್ತು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "७. सिद्धान्ते वस्तु किम्‌ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्वात्रिंशस्य अध्यायस्य प्रारम्भे एव हिरण्यगर्भस्य विचारः वर्तते।", "tgt_text": "बतीसवें अध्याय के प्रारम्भ में ही हिरण्यगर्भ का विचार है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अभ्युद्धरति इत्यत्र हरति इति तिङन्तम्‌ अभि इति गतिसंज्ञकम्‌ उदिति अपि गतिसंज्ञकं पदम्‌।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- अभ्युद्धरति यहाँ पर हरति इस तिङन्त, अभि ये गतिसंज्ञक उद्‌ यह भी गतिसंज्ञक पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಿತ್ರಂ ಕೃಣುಧ್ವಂ..... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "मित्रं कृणुध्वं खलु ... इत्यादिमन्त्र को पूरा करके व्याख्या कीजिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नद्यजादी इति प्रथमाद्विवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ನದ್ಯಜಾದಿ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ದ್ವಿವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यज्ञ को आवश्यकता को अनुभव करके उदात्त द्रष्टा महामुनि व्यास ने अपने चार शिष्यो को वेद पढ़ाया।", "tgt_text": "यज्ञस्य आवश्यकताम्‌ अनुभूय उदात्तदृष्ट्या महामुनिः व्यासः स्वस्य चतुरः शिष्यान्‌ वेदम्‌ अध्यापितवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समासविधायकसूत्रार्थलेखनावसरे बहुत्र \"समस्यते\" इति पदस्य प्रयोगः अस्ति।", "tgt_text": "समास विधायक सूत्रार्थ लेखन अवसर पर बहुत \"समस्यते'' इस पद का प्रयोग है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳ ಕಾರ್ಯವು.", "tgt_text": "यस्माच्चतुर्विधमेव हि सर्वं कर्म कार्यम्‌ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಮನು ಅವಳ ಪ್ರಲೋಭನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यमः तु तस्याः प्रलोभनेन न आकृष्टः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अब्राह्मणः- न ब्राह्मणः इति विग्रहे नञ्तत्पुरुषसमासे अब्राह्मणः इति रूपं भवति।", "tgt_text": "ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ - ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಜ್ಞತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಈ  ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं सूत्रार्थः भवति - \"द्विगुरपि तत्पुरुषसंज्ञः भवति\" इति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ದ್ವಿಗುರಪಿ ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गोपथब्राह्मणस्य (३/२) कथनम्‌ अस्ति यत्‌ त्रिभिः वेदैः यज्ञस्यान्तरः पक्ष एव संस्क्रियते।", "tgt_text": "गोपथ ब्राह्मण का (३/२) कथन है की तीनों वेदों के द्वारा यज्ञ का अन्तर पक्ष को ही शुद्ध करते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदान्तसाधनों मे जो क्रम है उसी क्रम का अनुसरण यहाँ पर इन पाठों में किया गया है।", "tgt_text": "वेदान्तसाधने यः क्रमः अस्ति तमेव क्रमम्‌ अनुसृत्य उपस्थाप्यन्ते पाठेषु एषु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए विषं भुङ्क्ष्व यहाँ पर जहत्‌ लक्षणा है।", "tgt_text": "अतः विषं भुङ्क्ष्व इत्यत्र जहल्लक्षणा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ವಿಧವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहां पर यह प्रमाण है कि जगत में कुछ विदुर धर्म व्याध आदि पुरुष उत्पन्न हुए है वे द्विजकुलो में उत्पन्न नहीं हुए अपितु अन्य कुलों में उत्पन्न हुए है।", "tgt_text": "अत्र प्रमाणं हि - जगति केचन विदुरधर्मव्याधादयः पुरुषाः समभूवन्‌ ये द्विजकुलेषु न उत्पन्नाः अपि तु अन्यकुले उत्पन्नाः अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदेषु प्रशंसनीयः अलङ्कार कः अस्ति?", "tgt_text": "ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವುದರ ಜ್ಞಾನ ಆಗುತ್ತದೋ ಅದು.", "tgt_text": "जिसको ज्ञान होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿವಿದಿಷಾಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರು ವಿವಿದಿಷ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "विविदिषा संन्यास जो करता है वह विविदिषु कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यः अनात्मविद्‌ तस्य कामः जायते।", "tgt_text": "यह काम आत्मज्ञान रहितों से उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस विधान के कारण का निर्देश करते हुए ताण्ड्य ब्राह्मण का (६/४/१) यह कथन है की प्रजापति ने ऊर्जा का (बल का) विभाजन किया है।", "tgt_text": "अस्य विधानस्य कारणस्य निर्देशं कुर्वन्‌ ताण्ड्यब्राह्मणस्य (६/४/१) कथनमिदम्‌ अस्ति यत्‌ प्रजापतिः ऊर्जस्य (बलस्य) विभाजनं कृतवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्थम्‌ विषयेषु कर्मसु अनुषङ्गहीनः, सर्वसंकल्पसंन्यासी, जितेन्द्रियः, जितात्मा, प्रशान्तः, समाहितः, शीतादिबाह्यद्वन्द्रेषु समः, मानापमानादि-मानसद्वन्द्वेषु समः, ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा, कूटस्थः, समलोष्टाश्मकाञ्चनः एव योगारूढः इति लक्ष्यते।", "tgt_text": "इस प्रकार से विषय कर्मों में अनुषङ्गहीन सर्वसंकल्पसन्यासी, जितेन्द्रिय, जितात्मा, प्रशान्त, समाहित, शीतोष्णादिबाह्य द्वन्दों में सम, मानोपमानादि मानस द्वद्वों में सम ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा, कूटस्थ, समलोष्टाश्माकाञ्चन ही योगरूढ़ कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा अविद्या परिणाम रूप वृत्ति आनन्दमय कोश कहलाती है।", "tgt_text": "ಅವಿದ್ಯಾ ಪರಿಣಾಮ ರೂಪದ ವೃತ್ತಿಯು ಆನಂದಮಯ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सगुणोपसाना रूपी फल से सगुण ब्रह्म की उपासना से प्राप्त होता है।", "tgt_text": "सगुणोपासनफलं च एषां मन्दानां सगुणब्रह्मशीलनात्‌ भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಥವಾ ವೃತ್ರೈಃ ತರತಿ ಇದರಿಂದ ವೃತ್ರತರಮ್ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अथवा वृत्रैः तरति इससे वृत्रतरम्‌ बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं सूत्रार्थः भवति - \" नञ्‌ सुबन्तेन सह समस्यते , स च तत्पुरुषसंज्ञको भवति \" इति ।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ - ನಞ್ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಕವು ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಗ್ರಂಥ ಪೂರ್ಣವಾಗಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "ग्रन्थोऽयम्‌ अपूर्णः एवास्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "16. “कर्तृकरणे कृता बहुलम्‌'' इस सूत्र का विग्रह सहित एक उदाहरण दीजिये?", "tgt_text": "೧೬. \"ಕರ್ತೃಕರಣೆ ಕೃತಾ ಬಹುಲಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದ ವಿಗ್ರಹ ಸಹಿತ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಿ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ಥಾನವು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेद में तीन प्रमुख देवों में अग्नि का दूसरा स्थान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐದು ವಾಯುಗಳು ಯಾವುವು ?", "tgt_text": "पञ्च वायवः के?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण अत्र पूर्वपदस्य बहुशब्दस्य विकल्पेन प्रकृतिस्वरः भवति।", "tgt_text": "अतः प्रकृत सूत्र से यहाँ पूर्वपद बहु शब्द को विकल्प से प्रकृति स्वर होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तन्मयता औरअनन्यता के उत्कृष्ट वैशिष्ट्य वेदों में प्राप्त है।", "tgt_text": "ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ಮಯತೆ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯತೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೦. ಭಾಗತ್ಯಾಗಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "10. भागत्याग लक्षणा किस प्रकार की होती हे?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समष्टिसूक्षशरीराज्ञानोपहितं चैतन्यं हिरण्यगर्भः।", "tgt_text": "समष्टिसूक्ष्मशरीराज्ञानोपहित चैतन्य हिरण्यगर्भ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथा तन्यतुः गर्जनं यां मिहं यां वृष्टिम्‌ अकिरत्‌ वृत्रो विक्षिप्तवान्‌ सापि वृष्टिः न सिषेध।", "tgt_text": "तथा भंयकर गर्जना करने वाले मेघ को वृत्र ने इन्द्र पर छोड़ दिया वह भी इन्द्र को नहीं रोक सका।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निरुक्तं वेदानां षडङ्गेषु अन्यतमम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ನಿರುಕ್ತವು ವೇದಗಳ ಷಡಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದ್ದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः सर्पिषः इति षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य ज्ञानम्‌ इत्यनेन सुबन्तेन सह \"षष्ठी\" इत्यनेन सूत्रेण समासे प्राप्ते सर्पिषः इत्यस्य प्रतिपदविधानषष्ठ्यन्तत्वात्‌ प्रोक्तवार्तिकेन समासनिषेधो भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಪಿಷಃ ಈ ಷಷ್ಠ್ಯಂತದ ಸುಬಂತದ ಜ್ಞಾನ ಇದರಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಷಷ್ಠೀ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾದಾಗ ಸರ್ಪಿಷಃ ಇದರ ಪ್ರತಿಪದವಿಧಾನ ಷಷ್ಠ್ಯಂತವಾದಾಗ ಹೇಳಿದ ವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಸಮಾಸ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रजापतिमुखाद्‌ ब्राह्मणस्य, अग्नेश्च बाहोः क्षत्रियस्य, इन्द्रस्य च मध्यदेशात्‌ वैश्यस्य, विश्वेदेवायाश्च पादेन केवलं शूद्रस्यैवोत्पत्तिं दर्शयित्वा शूद्रस्य कर्त्तव्यम्‌ अपि निर्देशितम्‌- 'तस्मात्‌ शूद्र उत बहुपशुरयज्ञियो विदेवो हि।", "tgt_text": "ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮುಖದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ, ಮಧ್ಯದೇಶದಿಂದ ವೈಶ್ಯರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದೇವರ, ಪಾದದಿಂದ ಕೇವಲ ಶೂದ್ರರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಕೂಡ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು - 'ತಸ್ಮಾತ್ ಶೂದ್ರ ಉತ ಬಹುಪಶುರಜ್ಞಿಯೋ ವಿದೇವೋ ಹಿ'."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "षूञ्‌ प्राणिगर्भविमोचने।", "tgt_text": "षूञ्‌ प्राणिगर्भविमोचने धातु है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तैत्तिरीयसंहितायां वृजिन्‌-शब्दस्य उपलब्धिः भवति।", "tgt_text": "तैत्तिरीय संहिता में वृजिन्‌ -शब्द का अर्थ उपलब्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका विग्रह होता है अविद्यमान उदात्त को अनुदात्त को।", "tgt_text": "’ಅವಿದ್ಯಮಾನಮ್ ಉದಾತ್ತಮ್ ಅನುದಾತ್ತಮ್’ ಎಂದು ಅನುದಾತ್ತಪದದ ವಿಗ್ರಹ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किन्तु वास्तव में यह आरण्यक निरुक्त से अधिक प्राचीन है।", "tgt_text": "किञ्च यथार्थत आरण्यकमिदं निरुक्तात्‌ प्राचीनतरमस्ति"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ उत्तर तब तक सादृश्य के गौण होने पर भी समास के विधान के लिए सूत्र में पुनः सादृश्य ग्रहण किया गया है।", "tgt_text": "अत्रोत्तरं तावत्‌ सादृश्यस्य गौणत्वे अपि समासविधानाय सूत्रे पुनः सादृश्यग्रहणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतश्च अविद्यापूर्वकस्य कर्मणः विद्यैव शुभस्य अशुभस्य वा क्षयकारणम्‌ अशेषतः, न नित्यकर्मानुष्ठानम्‌।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಿದ್ಯಾಪೂರ್ವಕದ ಕರ್ಮದ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದಲೇ ಶುಭದ ಅಥವಾ ಅಶುಭದ ಕ್ಷಯಕಾರಣವು ಅಶೇಷದಿಂದ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನವಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಹವ್ರತನ ಅನುಷ್ಟಾನ ವರ್ಣನೆ, ನಿಷ್ಕೈವಲ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಾಣವಿದ್ಯಾ, ಪುರುಷಾದಿಗಳ ವರ್ಣನೆ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯ ಗೂಢತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "महाव्रतस्य अनुष्ठानवर्णनं-निष्कैवल्यशास्त्र - प्राणविद्या - पुरुषप्रभृतीनाम्‌ वर्णनं केषुचित्‌ स्थलेषु ब्रह्मविद्यायाः गूढतया विस्तारेण च वर्णनमपि वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(मो.ध.३२९. ४०) १. ब्रह्मजिज्ञासा कदा कर्तव्या।", "tgt_text": "(मो.ध. 329. 40)1. ब्रह्मजिज्ञासा कब करनी चाहिए?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನ ಕರ್ತನು ಈಶ್ವರನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "वो ही प्राणियों का उत्पन्न कर्ता ईश्वर हे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಚತುರ್ಥೀ ತದರ್ಥಾಅರ್ಥಬಲಿಹಿತಸುಖರಕ್ಷಿತೈಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಏನಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "\"चतुर्थी तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः\" इति सूत्रस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु एतेषु प्रापश्चिकवस्तूनां ज्ञानस्थले न हि केवलम्‌ अद्वितीयं ब्रह्म ज्ञायते, तद्विजातीयैः घटपटादिभिः सह तादात्म्येन ब्रह्म ज्ञातं भवति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅದ್ವಿತೀಯ ಬ್ರಹ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿಜಾತೀಯ ಘಟ ಪಟಗಳೊಟ್ಟಿಗೂ ಕೂಡ ತಾದಾತ್ಮ್ಯದ ಬ್ರಹ್ಮದ ಜ್ಞಾನವೇ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आ ब्रह्मभुवनात्‌ सह ब्रह्मभुवनेन लोकाः सर्वे पुनरावर्तिनः पुनरावर्तनस्वभावा ।", "tgt_text": "ब्रह्मलोक से लेकर के इस पृथ्वी तक जितने भी लोक हैं वे सभी पुनरावर्ति वाले हैं अर्थात्‌ पुनरावर्ति स्वभाव वाले हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "21. मनोमय कोश क्या है?", "tgt_text": "೨೧. ಮನೋಮಯ ಕೋಶವೆಂದರೆ ಏನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उगितः पञ्चमी एक वचनान्त पद है।", "tgt_text": "उगितः इति पञ्चम्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹದಿನೇಳನೇ ಪಾಠವು ಮುಗಿಯಿತು.", "tgt_text": "सत्रहवां पाठ समाप्त ॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी ही क्रम से रात का देवता वरुण है, इसलिए यह अपान का प्रतीक है।", "tgt_text": "ಈ ಕ್ರಮದಿಂದಲೇ ರಾತ್ರಿಯ ದೇವತೆ ವರುಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅಪಾನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन से बुद्धि श्रेष्ठ होती है तथा बुद्धि से महान्‌ आत्मा श्रेष्ठ होती है।", "tgt_text": "मनसः अपि बुद्धिः श्रेष्ठा, बुद्धेरपि महान्‌ आत्मा श्रेष्ठः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಐತರೇಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ \"ಪ್ರಜ್ಞಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮ\" (೩/೧/೩) ಎಂಬ ಮಹಾವಾಕ್ಯವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जिसमें ऋग्वेदीय ऐतरेयोपनिषद्‌ में “प्रज्ञानं ब्रह्म” (3/1/3 ) इसर प्रकार का महावाक्य है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अग्नि की अनेक पशुओं के साथ तुलना की गई है।", "tgt_text": "अग्निः बहुत्रैव विविधैः पशुभिः सह तुलितः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः इसे दर्वीहोम भी कहते हैं।", "tgt_text": "अतः अयं दर्वीहोमः इत्यपि उच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कार्य में प्रेरक विश्वास ही श्रद्धा है ऐसा कह सकते है।", "tgt_text": "ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಕವಾದ ವಿಶ್ವಾಸವೇ ಶ್ರದ್ಧೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उपनिषद्‌ का सामान्य परिचय लिखिए।", "tgt_text": "उपनिषदः सामान्यपरिचयं लिखत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "काञ्चित्‌ विशेषप्रत्ययान्‌ समाश्रित्य त्रिसृभ्यो जसः इत्यादिविशेषसूत्रं रचितं सूत्रकर्त्रा।", "tgt_text": "कुछ विशेष प्रत्ययों के आश्रित त्रिसृभ्यो जसः इत्यादि विशेष सूत्र की रचना सूत्र कर्ता ने की है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "रसनेन्द्रिय के द्वारा निर्गत जिस अन्तःकरणवृत्युपहित चैतन्य से स्वाद तथा अस्वाद का ज्ञान होता है।", "tgt_text": "रसनेन्द्रयिण निर्गतेन येन अन्तःकरणवृत्त्युपहितचैतन्येन स्वादु अस्वादु च विजानाति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्योंकि अग्नि ही याग को पूर्ण करती है, उससे वह यज्ञ का ऋत्विग्‌, विप्र पुरोहित इन नामों से भी जानी जाती है।", "tgt_text": "यतोऽग्नौ हि यागो निष्पाद्यते ततः स यज्ञस्य ऋत्विग्‌, विप्रः पुरोहित इत्यभिधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಗೀತಾ. 3/13) ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿರುವಂತೆ,  ದಾರ್ಶನಿಕಸೂಕ್ತಗಳು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ತಾತ್ವಿಕ ವಿವರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಹಾಗೆ ಪ್ರಬಂಧಕಾವ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ನಾಟಕದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.", "tgt_text": "( गीता. ३/१३ ) ऋग्वेद में दार्शनिक सूक्तों की जैसी उपनिषदो में तात्त्विक विवेचनों के साथ सम्बद्ध है, वैसे ही इन सूक्तों का प्रबन्ध काव्य और नाटक के साथ भी सम्बन्ध जुड़ता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आसितम्‌ इत्यत्र \"क्तोऽधिकरणे च श्रौव्यगतिप्रत्यवसानार्थेभ्यः\" इति अधिकरणे क्तः।", "tgt_text": "ಆಸಿತಮ್ ಇಲ್ಲಿ \"ಕ್ತೋಽಚಿಕರಣೇ ಚ ಧ್ರೌವ್ಯಗತಿ ಪ್ರತ್ಯಚಸಾನಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ\" ಇದರಿಂದ ಅಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ರಿತಾದಿಭಿಃ ಸುಬಂತೈಃ ಇದರ ಶ್ರಿತಾದಿ ಪ್ರಕೃತಿಕೈಃ ಸುಬಂತೈಃ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "श्रितादि सुबन्तों के द्वारा श्रितादिप्रकृति के द्वारा सुबन्त आदि का समास होता है यही सूत्र का अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮನಸೈವಾನುದ್ರಷ್ಟವ್ಯಮೇತದಪ್ರಮೇಯಂ ಧ್ರುವಮ್ । ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಅಪ್ರಮೇಯದ ಯಾವುದಾದರು ಧ್ರುವ ವಸ್ತುಗಳ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.", "tgt_text": "मनसैवानुद्रष्टव्यमेतदप्रमेयं ध्रुवम्‌। मनसा एव अप्रमेयस्य किञ्च ध्रुवस्य च वस्तुनः दर्शनं कर्तुं शक्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಗನದ್ದು ಎಂದು.", "tgt_text": "यः तस्य जनस्य पुत्रः अस्ति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार यहाँ उदात्त से (इकार से) पर अनुदात्त का (ईकार का) वर्तमान से प्रकृत सूत्र के द्वारा पर अनुदात्त के स्थान में स्वरित स्वर होता है।", "tgt_text": "एवमत्र उदात्तात्‌ (इकारात्‌) परस्य अनुदात्तस्य (ईकारस्य) वर्तमानात्‌ प्रकृतसूत्रेण परस्य अनुदात्तस्य स्वरितस्वरः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं कृदन्तप्रकृतिकेन सुबन्तेनेति तात्पर्यम्‌।", "tgt_text": "और कृदन्त प्रकृति से सुबन्तेन (सुबन्त से) यही तात्पर्य है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೈದಿಕ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೇವತೆಗಳು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "वैदिकसूक्तेषु नानादेवतानां यज्ञं प्रति समागमनाय पार्थिवसुखस्य सम्पादनाय आध्यात्मिकभावस्य उन्मेषणाय च बहुविधेषु छन्दःसु प्रार्थना कृता अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रपिन्वत - प्रपूर्वकपिन्व्‌-धातु से लोट मध्यमपुरुषबहुवचन में। निषिञ्चन्‌ - निपूर्वकसिञ्च्-धातु से शतृप्रत्यय करने पर प्रथमा एकवचन में।", "tgt_text": "प्रपिन्वत - प्रपूर्वकात्‌ पिन्व्‌ - धातोः लोटि मध्यमपुरुषबहुवचने । निषिञ्चन्‌ - निपूर्वकात्‌ सिञ्च्‌ - धातोः शतृप्रत्यये प्रथमैकवचने ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶೋಭನವಾದ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುವವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸುವ ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "तथा हविष्मते हविर्भिर्युक्ताय सुप्राव्ये शोभनं हविर्देवानां प्रापयित्रे तर्पयित्रे। सुन्वते सोमाभिषवं कुर्वते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके लाभ के अधिकारी वेदान्त ग्रन्थों में कहे गये है।", "tgt_text": "तस्य लाभस्य एव अधिकारी वेदान्तग्रन्थेषु उच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मर्डितारम्‌ - मृड्‌-धातु से तृच्प्रत्यय करने पर द्वितीया एकवचन मे।", "tgt_text": "मर्डितारम्‌ - मृड् - धातोः तृच्प्रत्यये द्वितीयैकवचने ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "परन्तु अलौकिक शक्तिशाली रुद्र अपने स्वयं के बल से हजारो रूप धारण करने में समर्थ है।", "tgt_text": "परन्तु अलौकिकशक्तिशाली रुद्रः स्वस्य विभूतिबलेन सहस्ररूपाणि धारयितुं समर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಷಯವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "कस्यापि प्रमाणस्य विषयो न भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे इस सूत्र का अर्थ होता है - संज्ञा में उपमान शब्द का आदि अच्‌ उदात्त होता है।", "tgt_text": "तेन अस्य सूत्रस्यार्थः भवति- संज्ञायाम्‌ उपमानशब्दस्य आदिः अच्‌ उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वाक्यमेतद्‌ यदा दूरात्‌ कस्यापि सम्बोधने व्यवह्नियते, तदा प्रकृतसूत्रेण अत्र उदात्तानुदात्तादिस्वरगतभेदस्य अपसारणेन तथा एकस्य एव उदात्तस्वरस्य विधानेन, आगच्छ भो माणवक देवदत्त३ इति एकश्रुत्या अत्र उदात्तस्वरस्यैव समावेशः भवति।", "tgt_text": "ಯಾವ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ದೂರದಿಂದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲು ಬಳಸುವಾಗ, ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಾದಿಸ್ವರಗತಭೇದವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ’ಆಗಚ್ಛ ಭೋಃ ಮಾಣವಕ ದೇವದತ್ತ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಏಕಶ್ರುತಿಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ಸಮಾವೇಶವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे “चतुर्थ्यन्तवाच्य को उस तद्वाची और अर्थादि सुबन्तों के द्वारा और सुबन्त को विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है यही अर्थ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ \"ಚತುರ್ಥ್ಯಂತವಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಆ ತದ್ವಾಚಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಾದಿ ಸುಬಂತಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸುಬಂತಗಳಿಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದೇ ಅರ್ಥವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.\""}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अचि यहाँ पर लसार्वधातुक में इसका विशेषण है उससे “यस्मिन्‌ विधिस्तदादावल्ग्रहणे' इस परिभाषा से उसके आदि में विधि होती है, उससे अजादि में लसार्वधातुक यह प्राप्त होता है।", "tgt_text": "अचि इति लसार्वधातुके इत्यस्य विशेषणं तेन \"यस्मिन्‌ विधिस्तदादावल्ग्रहणे' इत्यनया परिभाषया तदादिविधिः भवति, तेन अजादौ लसार्वधातुके इति प्राप्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "1 छान्दोग्योपनिषद्‌ में विद्यमान महावाक्य क्या है?", "tgt_text": "೧. ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಹಾವಾಕ್ಯ ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೊದಲು ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಯಾಗುವುದೋ ಆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "आदौ तानि कर्माणि कर्तव्यानि यानि चित्तशुद्धिं कुर्वन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಪ್ರಕಾರವಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದೇನೆ.", "tgt_text": "उस प्रकार विशिष्ट गुण से युक्त, अनेक रूप में अनेक वस्तुओं में अवस्थित हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "फिर भी मन के सूक्ष्म भावक्‍या है, उनका परिणाम क्या है, भावो का संरक्षण कैसे किया जा सकता है, भाव के दृढकरने के बाद क्या होता है इत्यादिविषय भी वेद में प्राप्त होते है।", "tgt_text": "तथापि मनसः सूक्ष्मा भावाः के, तेषां परिणामाः के, भावानां सवर्धनं कथं भवितुमर्हति, भावस्य दृढीकरणे के अन्तरायाः सन्ति इत्यादिविषयोऽपि वेदे समुलभ्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಆಢ್ಯಃ ಭೂತಪೂರ್ವಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಆಢ್ಯಪೂರ್ವಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- आढ्यः भूतपूर्वः इति विग्रहे आढ्यपूर्वः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदा षट्-शब्दः एव पादादौ तिष्ठति।", "tgt_text": "तब षट्‌-शब्द ही पाद के आदि में रहता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे “सिंहो देवदत्त: ` अग्निर्माणवक: ' इत्यादि में सिंह के समान अग्नि के समान क्रूरता पिङ्गलता आदि सामान्य धर्मत्व से देवदत्तत्व माणवकाधिकरण स्तुतियार्थ ही होता है, न की सिंह के कार्य को तथा अग्नि के कार्यो को गौण शब्द प्रत्यय निमित्त रूप में कुछ साधित होता है मिथ्याप्रत्यय कार्य तो अनर्थ का अनुभव करवाते है।", "tgt_text": "यथा “सिंहो देवदत्तः” 'अग्निर्माणवकः' इति सिंह इव अग्निरिव क्रौर्यपैङ्गल्यादिसामान्यवत्त्वात्‌ देवदत्तमाणवकाधिकरणस्तुत्यर्थमेव, न तु सिंहकार्यम्‌ अग्निकार्य वा गौणशब्दप्रत्ययनिमित्तं किञ्चित्साध्यते ; मिथ्याप्रत्ययकार्य तु अनर्थमनुभवति इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दाधार - धा-धातु से लट्लकार प्रथमपुरुष एकवचन में दाधार रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "दाधार- धा-धातोः लिटि प्रथमपुरुषैकवचने दाधार इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहा गिरि इस पद में भी गि'यह वाणी है।", "tgt_text": "तत्र गिरि इति पदेऽपि गिर्‌ इति वाणी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए सूत्र में ब्राह्मणनामधेयस्य इस पद को जोड़ा गया है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಮಧೇಯಸ್ಯ ಈ ಪದವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे - “तोयारि' पद का दो बार उच्चारण करना।", "tgt_text": "यथा- 'तोयारि' पदस्य द्विवारम्‌ उच्चारणम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इत्येते विषयाः चतुर्दशमन्त्रैः आबद्धाः ।", "tgt_text": "ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡುವುದು ?", "tgt_text": "चित्तविक्षेपस्य शान्तिः कथं क्रियते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೭. ಅಜ್ಞಾನಾವರಣದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಏನು ?", "tgt_text": "७. अज्ञानावरणनाशस्य कारणं किम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वसूनाम्‌ इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "वसूनाम्‌ इत्यस्य कः अर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मयोगः कियद्दूरं कर्तव्यः। कथं कर्मयोगसाफल्यं ज्ञातुं शक्यते।", "tgt_text": "ಕರ್ಮಯೋಗವು ಎಷ್ಟು ದೂರ ಮಾಡಬೇಕು. ಕರ್ಮಯೋಗದ ಫಲವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರು ವೇದಾಂತಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮೈಕ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अतः समेषामपि वेदान्तानां ब्रह्मात्मैक्ये तात्पर्यमिति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद सुराजन्‌ से पुल्लिंग का लोप होने पर सुप्रत्यय में प्रक्रियाकार्य में सुराजा रूप बना।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಸುರಾಜನ್ ಇದರಿಂದ ಪುಲ್ಲಿಂಗದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಸುಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುರಾಜಾ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वर्गस्तु ऋचां समुदायस्य संज्ञाऽस्ति।", "tgt_text": "वर्ग तो ऋचा के समुदाय की संज्ञा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಅನ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯಿಂದ ಈ ಸಮಾಸವು ಅನ್ಯಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस अन्य पदार्थ विष्णु की प्राधान्यता से यह समास अन्यपदार्थ प्रधान बहुव्रीहि समास होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ, ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಇವುಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ- ವಿಧಿಯಿಂದ ಒಂದು ವಾಕ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ತುತಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಗಳಿಗೆ ಆಗಲಿ. (ಜೈ.ಸೂ ೧/೨/೨೭)", "tgt_text": "अतः परम्परा से इनका उपयोग विधि में अवश्य ही होता है - विधि से एक वाक्य होने से स्तुति अर्थ से विधि की हो (जैमि. सू १/२/२७)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜಾತಿ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ.", "tgt_text": "जाति, व्यक्ति और लिङ्ग।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पर्यतिष्ठत्‌ - पर्युपसर्गपूर्वकात्‌ स्था-धातोः लङि प्रथमपुरुषैकवचने रूपम्‌।", "tgt_text": "पर्यतिष्ठत्‌ - परि उपसर्ग पूर्वक स्था-धातु से लङ्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪುರುರವ ಮತ್ತು ಊರ್ವಶಿಯ ಪ್ರಣಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿರಹದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ನಾಯಕನ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವಾಗ ವಿಪ್ರಲಂಭಶೃಂಗಾರದ ಉಲ್ಲೇಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ. - \"ಇಷುರ್ನ ಶ್ರಿಯ ಇಷುಧೇರಸನಾ ಗೋಷಾಃ ಶತಸಾ ನ ರಂಹಿಃ\".", "tgt_text": "तत्र एकस्मिन्‌ सूक्ते पुरूरवा-उर्वश्योः प्रणयप्रसङ्गे विरहपीडितस्य नायकस्य कथने विप्रलम्भशृङ्गाररसस्य सङ्केतः प्राप्यते- 'इषुर्न श्रिय इषुधेरसना गोषाः शतसा न रंहिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಥಮ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ದರ್ಶಪೌರ್ಣಮಾಸ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯದ ಮತ್ತು ಅವಾಂತರದ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳ ವರ್ಣನೆ ಯಾಗ ಕ್ರಮದಿಂದ ಇದೆ.", "tgt_text": "प्रथम काण्ड में दर्शपौर्णमास आदि मुख्य के और अवान्तर के अनुष्ठानों का वर्णन याग क्रम से है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अविवेकिनां हि अज्ञानकाले बालानां दृश्यते 'दीर्घोऽहम्‌,गौरोऽहम्‌, इति देहादिसङ्घाते अहंप्रत्ययः।", "tgt_text": "ಅವಿವೇಕಿ ಬಾಲಕರಿಂದ ಅಜ್ಞಾನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು ನಾನು ದೊಡ್ಡವನಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ದೇಹ ಸಂಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಹಂ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ज्येष्ठ ङस्‌ अनु इत्यलौकिकविग्रहः।", "tgt_text": "ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಸುಸ್ ಅನು ಇದು ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसका उदाहरण है युच्छति यहाँ पर युच्छ प्रमादे इस धातु से वर्तमाने लट्‌ इससे लट करने पर, लट के अकार और टकार की इत्संज्ञा और लोप करने पर युच्छ ल्‌ इस स्थित्ति में लकार के स्थान में तिप्तस्झिसिप्थस्थमिब्वस्मस्तातांथासाथान्ध्वमिड्वहिमहिङ्‌ इस सूत्र से अठारह तिप्प्रत्ययों को प्राप्ति में प्रथम पुरुष एकवचन कौ विवक्षा में तिप्‌ प्रत्यय करने पर युच्छ तिप्‌ इस स्थित्ति में पकार कौ हलन्त्यम्‌ इस सूत्र से इत्संज्ञा होने पर इत्संज्ञक पकार का तस्य लोपः इस सूत्र से लोप करने पर कर्तरि शप्‌ इस सूत्र से धातु को शप्प्रत्यय करने पर शप्प्रत्यय के आदि शकार की लशक्वतद्धिते इस सूत्र से इत्संज्ञा होने पर और पकार की हलन्त्यम्‌ इस सूत्र से इत्संज्ञा होने पर उन दोनों इत्संज्ञक लकार पकार की तस्य लोपः इससे लोप करने पर युच्छ अ ति इस स्थित्ति में सभी का संयोग होने पर युच्छति यह रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಯುಚ್ಛತಿ ಇಲ್ಲಿ ಯುಚ್ಛ ಪ್ರಮಾದೇ ಈ ಧಾತುವಿನಿಂದ ವರ್ತಮಾನೆ ಲಟ್ ಇದರಿಂದ ಲಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಲಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲಕಾರ ಮತ್ತು ಟಕಾರಗಳ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾ ಮತ್ತು ಲೋಪ ಮಾಡಿದಾಗ ಯುಚ್ಛ ಲ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಿಪ್-ತಸ್-ಝಿ-ಸಿಪ್-ತಸ್-ಥ-ಮಿಪ್-ವಸ್-ಮಸ್-ತ-ಆತಾಮ್-ಝ-ಥಾಸ್-ಆಥಾಮ್-ಧ್ವಮ್-ಇಡ್-ವಹಿ-ಮಹಿಜ್ಞ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಹದಿನೆಂಟು ತಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ ಏಕವಚನ ಇದರ ವಿವಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ತಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಯುಚ್ಛ ತಿಪ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪಕಾರಕ್ಕೆ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಕ ಪಕಾರದ ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲೋಪ ಮಾಡಿದಾಗ ಕರ್ತರಿ ಶಪ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಧಾತುವಿಗೆ ಶಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಶಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಕಾರವು ಲಶಕ್ವ ತದ್ಧಿತೆ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಪಕಾರವು ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞೆಯಾದಾಗ ಆ ಎರಡು ಇತ್ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ಲಕಾರ ಮತ್ತು ಪಕಾರಗಳನ್ನುಯು ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲೋಪ ಮಾಡಿದಾಗ ಯುಚ್ಛ ಅ ತಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲದರ ಸಂಯೋಗವಾದಾಗ ಯುಚ್ಛತಿ ಈ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महिम्ना लौकिक रूप है।", "tgt_text": "ಮಹಿಮ್ನಾ ಲೌಕಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಕ್ಷಕ್ರೀಡೆಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ಆಸಕ್ತ ಮನುಷ್ಯನು ದ್ಯೂತಸ್ಥಳದ ಪ್ರತಿ ಓಡುತ್ತಾನೆ ಹೇಗೆ ಕುಲಟಾ ಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ಸಂಕೇತಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಓಡುತ್ತಾಳೆಯೋ ಹಾಗೆ.", "tgt_text": "अक्षक्रीडायाः शब्देन आसक्तः जनः द्यूतस्थलं प्रति धावति यथा पुंश्चली कुलटा स्त्री वा स्वसंकेतस्थलं प्रति धावति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एषु पञ्चमन्त्रेषु श्रद्धया किं किं कर्तव्यमिति मुख्यतया उक्तम्‌।", "tgt_text": "ಈ ಐದು ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ದೆಯ ಮುಖ್ಯರೂಪದಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಇರಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पार्थिवाग्नि ही अन्तरिक्ष में इन्द्ररूप में तथा विद्युदूप में द्युलोक में सूर्यरूप में प्रकटित होती है।", "tgt_text": "पार्थिवाग्निरेव अन्तरिक्षे इन्द्ररूपेण विद्युद्रूपेण तथा द्युलोके सूर्यरूपेण प्रकटितः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सादृश्यरूप में यथार्थ में अव्ययीभावसमास का उदाहरण है सहरि।", "tgt_text": "सादृश्यरूपे यथार्थे अव्ययीभावसमासस्योदाहरणं भवति सहरि इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಾಂಖ್ಯಾಯನ ಆರಣ್ಯಕದ ದ್ರಷ್ಟಾ ಯಾರು?", "tgt_text": "शांख्यायन आरण्यक का द्रष्टा कौन है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಗಿರಿಷ್ಠಾ ಎಂದು ಹೇಳಲಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्थिर रहने पर वह गिरिष्ठाः कहलाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सभी उपनिषदों के तात्पर्य का प्रतिपाद्यार्थ कहा है - तमेव विदित्वाऽतिमृत्युमिति।", "tgt_text": "सर्ववेदान्तैः तात्पर्येण प्रतिपाद्यार्थम्‌ आह- तमेव विदित्वाऽतिमृत्युमिति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए मुण्डकोपनिषद्‌ में कहा है- “न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः।", "tgt_text": "ಅದರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಕೂಡ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ \"ನ ತತ್ರ ಸೂರ್ಯೋ ಭಾತಿ ನ ಚಂದ್ರತಾರಕಂ ನೇಮಾ ವಿದ್ಯುತೋ ಭಾಂತಿ ಕುತೋಽಯಮಗ್ನಿಃ | ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಚ,ವಾ,ಹ,ಅಹ ಮತ್ತು ಏವ ಗಳ ಲೋಪವಾದಾಗ ಪ್ರಥಮ ತಿಙ್  ವಿಭಕ್ತ್ಯಂತಕ್ಕೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अतः सूत्र का अर्थ होता है - च, वा, ह, अह आदि के लोप होने पर प्रथम तिङ विभक्त्यन्त को विकल्प से अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಮೀಳೆ ಪುರೋಹಿತಮ್... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "अग्निमीळे पुरोहितम्‌ ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तापयिष्णवः इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌ ?", "tgt_text": "ತಾಪಯಿಷ್ಣವಃ ಇದರ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यस्मिन्‌ वीराः पुत्राः सन्ति तद्‌ वीरवत्‌।", "tgt_text": "ಯಾರಿಗೆ ವೀರಪುತ್ರರಿರುತ್ತಾರೆಯೋ ಅವರ ಹಾಗೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐದು ವಿಧವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಗಳ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "पञ्चविधानां प्रकृतियागानां प्रकृतिः अत्र प्रदर्श्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इत्थं कामनान्विताः याज्ञिकाः कामनापूर्त्यर्थं हिरण्यगर्भाय हवींषि प्रयच्छन्ति हिरण्यगर्भस्तुतिं च कुर्वन्तः प्रार्थयन्ति तं कामनापूर्तये।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಯಾಜಕ ಕಾಮನೆ ಪೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭವನ್ನು ಹವಿಸ್ಸಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಕಾಮನೆಯು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರವು ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रमिदं पदद्वयात्मकम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अम्बष्ठनामकस्य जनस्य पुत्री इति तदर्थः।", "tgt_text": "अम्बष्ठ नामक जन की पुत्री यही उसका अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "छन्द में मन्त्रों की उदात्त अनुदात्त स्वरित स्वरों की विकल्प से एकश्रुति होती है यह इस सूत्र का निष्कर्ष निकला है।", "tgt_text": "ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ-ಅನುದಾತ್ತ-ಸ್ವರಿತಸ್ವರಗಳ ಏಕಶ್ರುತಿಯು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಾತ್ಪರ್ಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಐಕ್ಯಗತ ಅಜ್ಞಾನನಿವೃತ್ತಿಯು ಆದರೆ ಸ್ವಸ್ವರೂಪಾನಂದದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ऐक्यगत अज्ञान की निवृत्ति होती है तो स्वस्वरूपानन्द की प्राप्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಲ್ಲಿಯು ನೋಡಿದನು.", "tgt_text": "परितो दृष्टवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌ - अस्य सूत्रस्योदाहरणं यथा \"द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इति सूत्रम्‌।", "tgt_text": "उदाहरण -इस सूत्र का उदाहरण यथा “'द्वितीयाकीतातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्तैः'' सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अञ्चेश्छन्दस्यसर्वनामस्थानम्‌ इति सूत्रात्‌ अत्र असर्वनामस्थानम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "अञ्चेश्छन्दस्यसर्वनामस्थानम्‌ इस सूत्र से यहाँ असर्वनामस्थानम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त पद की यहाँ अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मित्रवरुण के रथसोने से निर्मितहे।", "tgt_text": "ಮಿತ್ರವರುಣರ ರಥಗಳು ಚಿನ್ನದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಜ್ಞೀನ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इदं सूत्रं ङीन्प्रत्ययं विदधाति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ತೈ. ಆ. ಭಾ. ಶ್ಲೋ. ೬) ಈ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮನನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಏಕಾಂತ ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ .", "tgt_text": "(तै० आ० भा०, श्लो० ६) एतेषां ग्रन्थानां मननस्थानम्‌ अरण्यस्य एकान्तशान्तं वातावरणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकृत सूत्र के वैकल्पिक होने से ' यज्ञकर्मण्यजपन्यूङखसामसु' इस सूत्र से वहाँ निषेध जप, न्यूङख, और साम में प्रकृत सूत्र से विकल्प में एक श्रुति प्राप्त होती है।", "tgt_text": "ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಕಲ್ಪವಾಗಿ ವಿಧಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ \"ಯಜ್ಞಕರ್ಮಣ್ಯಜಪನ್ಯೂಂಖಸಾಮಸು\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜಪ - ನ್ಯೂಂಖ ಮತ್ತು ಸಾಮಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧ ಆದಾಗ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಏಕಶ್ರುತಿಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदत्रयी जहाँ अलौकिक फलदाता है, वहाँ अथर्ववेद लौकिक फलदाता है।", "tgt_text": "वेदत्रयी यत्र अलौकिकफलदाता अस्ति तत्र अथर्ववेदः लौकिकफलदाता अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದೇ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और वह तत्पुरुषसमास होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्या उत्पत्ति से पहले आकाश अच्छिद्र हुआ इस प्रकार से इस समझा जा सकता है।", "tgt_text": "किं हि प्रागुत्पत्तेः अनवकाशम्‌ अच्छिद्रं बभूवेति शक्यतेऽध्यवसातुम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गीतिप्रधान सामवेद का भी अग्न आयाहि वीतये इति अग्नि के आह्वान से ही आरम्भ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಗೀತಿ ಪ್ರಧಾನದ ಸಾಮವೇದದ ಅಗ್ನ ಆಯಾಹಿ ವೀತಯೇ ಇತಿ ಅಗ್ನಿಯ ಆಹ್ವಾನದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇನ್ಜು ಆಕಾಶದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನಂತೂ ಭಾವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "इस प्रकार से आकाश की उत्पत्ति सम्भव ही नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे जातिवाचकात्‌ अनुपसर्जनात्‌ अञन्तात्‌ यह अर्थ होता है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಜಾತಿವಾಚಕಾತ್ ಅನುಪಸರ್ಜನಾತ್ ಅಜ್ಞಂತಾತ್ ಈ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗೋರತದ್ಧಿತಲುಕಿ ಇಲ್ಲಿ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "\"गोरतद्धितलुकि\" इति सूत्रस्यार्थः कः ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೭. ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ.", "tgt_text": "१७. ब्रह्मणः स्वरूपं वर्णयतु?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ , ಕರ್ಷಃ ಮತ್ತು  ದಾಯಃ .", "tgt_text": "इसका उदाहरण है, कर्षः इति, दायः इति च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथवा पार्थिवानि पृथिवीनिमित्तकानि रजांसि लोकान्‌ विममे।", "tgt_text": "अथवा पृथिवीनिमित्तलोको का निर्माण किया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और सूत्रार्थ आता है-''द्वितीयान्त सुबन्त को श्रितादि प्राकृतिको द्वारा सुबन्त के साथ विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "एवं सूत्रार्थः समायाति - \"द्वितीयान्तं सुबन्तं श्रितादिप्रकृतिकैः सुबन्तैः सह विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति\" इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः सूत्र का अर्थ होता है - बहुव्रीहि समास में संज्ञा विषय में विशव शब्द पूर्वपद को अन्तोदात्त होता है।", "tgt_text": "अतः सूत्रार्थः - भवति बहुव्रीहौ समासे संज्ञायां विषये विश्वशब्दः पूर्वपदम्‌ अन्तोदात्तं भवति इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यं विषयं ज्ञातुं शास्त्रं पठति स विषय एव अनुबन्धः।", "tgt_text": "जिन विषयों को जानने के लिए शास्त्रों का पढ़ा जाता है वे विषय ही अनुबन्ध कहलाते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सम्बोधन में जो प्रथमा है, उस पद को वेद में आमन्त्रित कहते हैं।", "tgt_text": "सम्बोधन या प्रथमा, तदन्तं पदं वेदे आमन्त्रितम्‌ इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೫. ಸುಖದ ಕಾರಣ ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "5 सुख का कारण क्या है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ತೈತ್ತಿರೀಯಶೃತಿಯಿಂದ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲಿ ಸಾಧಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವು. ಆದರೆ ಛಾಂದೋಗ್ಯಶೃತಿಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.", "tgt_text": "अशक्या हीयं तैत्तिरीयश्रुतिः अन्यथा परिणेतुम्‌; शक्या तु परिणेतुं छान्दोग्यश्रुतिः -"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರ ಸಾದೃಶ್ಯ ಹೆಸರು ತುಲ್ಯತಾ.", "tgt_text": "जिस प्रकार सादृश्य नाम तुल्यता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुराणानुसारेण वेदव्यासमहोदयः यं शिष्यम्‌ अथर्ववेदम्‌ अध्यापितवान्‌ तस्य नाम सुमन्तुः आसीत्‌ (श्रीमद्भागवते १२/७/१-३, वायुपुराणे ६१/४९-५३, विष्णुपुराणे ३/६/९-१३)।", "tgt_text": "ಪುರಾಣಗಳ ಅನುಸಾರ ವೇದವ್ಯಾಸ ಮಹೋದಯರು ಯಾವ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟರೋ ಅವನ ಹೆಸರು ಸುಮಂತುವಾಗಿತ್ತು (ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾದಲ್ಲಿ ೧೨/೭/೧-೩, ವಾಯುಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ೬೧/೪೯-೫೩, ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ೩/೬/೯-೧೩)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतयोः उदात्तस्वरितयोः स्थाने अत्र एकादेशः जातः।", "tgt_text": "ಈ ಎರಡೂ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾದೇಶವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಸಾಧಕನು ಈ ತತ್ವದಿಂದ ಅಜ್ಞಾತನಾಗಿ ಕೇವಲ ಹೊರಗಿನ ಹವನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಿರುತ್ತಾರೆಯೋ, ಅವರು ಕೇವಲ ಭಸ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಹವನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "यो हि साधकः तत्त्वमिदम्‌ अज्ञात्वा केवलं बाह्यहवने एव आसक्तो भवति, सः भस्मचये एव जुहोति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तब शरीर अत्यन्त दुर्बल होता है।", "tgt_text": "अत्यन्तं दुर्बलं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ವಾಣಿಯನ್ನು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು, ವಾಣಿಯು ಆ ಸೋಮನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ವಾಪಾಸ್ಸಾದರು.", "tgt_text": "तदा देवाः वाचं तस्य पार्श्वे प्रेषितवन्तः, वाक्‌ तं सोमं नीत्वा परावर्तिता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ನೀರು ಇವೆರಡೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "घृतं तथा उदकम् उभयमपि भवतां अनुसरणं कुरुतः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वायुपुराणाद्‌ ज्ञातः भवति यत्‌ अस्यां शाखायां षड्विंशत्यधिकषट्सहस्रं (६०२६) मन्त्राः आसन्‌, किञ्च अद्यावधि इयं संहिता समुपलब्धा नास्ति इति।", "tgt_text": "ವಾಯುಪುರಾಣದಿಂದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ  ಇದು ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ  ಆರು ಸಾವಿರ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಮಂತ್ರಗಳಿತ್ತು (೬೦೨೬) ಮಂತ್ರಗಳಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಈಗಿನವರೆಗು ಇದರ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕತರಶ್ಚಾಸೌ ಕಠಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದ ಕರ್ಮಧಾರಯಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕತರಕಠಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कतरश्चासौ कठः इति विग्रहे कर्मधारयसमासे कतरकठः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಯಜ್ಞಕರ್ಮಣ್ಯಜಪನ್ಯೂಙ್ಖಸಾಮಸು\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.", "tgt_text": "\"यज्ञकर्मण्यजपन्यूङ्खसामसु' इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತೈತ್ತೀರಿಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ \"ವಾಯೋರಗ್ನಿಃ\" ಎಂದು ವಾಯುವಿನಿಂದಲೇ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಉಪಾದಾನವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तैत्तिरीयके तु \"वायोरग्निः\" इति वायुरेव तेजसः उपादानत्वेन वर्णित ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे: राज्ञः पुरुषः इस विग्रह में राजपुरुष है।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ರಾಜ್ಞಃ ಪುರುಷಃ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ರಾಜಪುರುಷವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- विराडाख्यः पुरुषः अनन्तशिरोयुक्तः अनन्ताक्षियुक्तः अनन्तपादयुक्तः।", "tgt_text": "सरलार्थ - विराडाख्य पुरुष अनन्त शिरों से युक्त अनन्त आखों से युक्त अनन्त पादों से युक्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲೈಕಸರ್ವಜರತ್ಪುರಾಣನವಕೇವಲಾಃ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र \"पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराणनवकेवलाः समानाधिकरणेन\" इति सूत्रात्‌ समानाधिकरणेन इति पदम्‌ अनुवर्तते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रत्येक पदार्थ को उसने प्राप्त कर रखा है।", "tgt_text": "प्रत्यङ्‌ प्रतिपदार्थमञ्चति प्रत्यङ्।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से अनुदात्तस्वर का निषेध होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"धर्मादिष्वनियमः\" \"अनेकप्राप्तावेकत्र नियमोऽनियमः शेषे\", \"ऋतुनक्षत्राणां समाक्षराणामानुपूर्व्यण\" \"लघ्वक्षरं पूर्वम्‌\" \"अभ्यर्हितं च\", \"वर्णानामानुपूर्व्यण\" \"भ्रातुर्ज्यायसः\" इत्यादीनि पूर्वपरनिपातबोधकानि वार्तिकानि सन्ति।", "tgt_text": "\"धर्मादिष्वनियमः\" \"अनेकप्राप्तावेकत्र नियमोऽनियमः शेषे\", \"ऋतुनक्षत्राणां समाक्षराणामानुपूर्व्यण\" \"लघ्वक्षरं पूर्वम्‌\" \"अभ्यर्हितं च\", \"वर्णानामानुपूर्व्यण\", \"भ्रातुर्ज्यायसः\" इत्यादि पूर्वपर निपात बोधक वार्तिक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्मफलसंकल्पो हि चित्तविक्षेपहेतुः।", "tgt_text": "ಕರ್ಮಫಲಸಂಕಲ್ಪವೇ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಮಂತ್ರಗಳು ಹುಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಅರ್ಥರಹಿತವಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "ये मन्त्र उन्माद व्यक्तियों के प्रलाप के समान अर्थहीन हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः - गत्यर्थानां लोटा युक्तं तिङन्तम्‌ अनुदात्तं न भवति, यत्रैव कारके लोट्‌ तत्रैव लृट्‌ अपि चेत्‌।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - गति अर्थ वाले धातुओं को लोट्‌ लकार से युक्त तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है, यदि कारक सारा अन्य न हो तो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಶ್ಚಯ ರೂಪದಿಂದ ಅದು ದೊಡ್ಡ ವಿಶಾಲವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.", "tgt_text": "हि यस्मात्‌ स ज्येष्ठं बृहत्तमं वर्धते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण उदात्तस्वरो भवति।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(कठ.उ.1.2.9) अर्थात्‌ यह तर्क के द्वारा अपनी बुद्धि के द्वारा प्राप्तीय ब्रह्म नहीं होता है।", "tgt_text": "(कठ.उ.१.२.९) अर्थात्‌ - नैषा तर्केण स्वबुद्ध्यभ्यूहमात्रेण आपनेया नापनीया न प्रापणीया इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्वतायाः क्रम इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಪೂರ್ವತೆಯ ಕ್ರಮ ಇದೇ ಅರ್ಥವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद के दशम मण्डल के नवतितम (९०वां ) सहस्रशीर्षं ... १६ ऋचा वाला सूक्त पुरुषसूक्त कहलाता है।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದ ತೊಂಭತ್ತನೆಯ (90ನೇ) ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷ... 16- ಮಂತ್ರಗಳಿರುವ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಪುರುಷಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रे \"प्रत्ययः\", \"परश्च\", \"तद्धिताः\" \"समासान्ताः\" इत्येतानि अधिकृतानि।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ \"ಪ್ರತ್ಯಯಃ\",\"ಪರಶ್ಚ\",\"ತದ್ಧಿತಾಃ\",\"ಸಮಾಸಾಂತಾಃ\" ಇವು ಅಧಿಕೃತ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು \"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\",\"ಸಹಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\",\"ವಿಭಾಷಾ\" ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕೃತ ಸೂತ್ರಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "और “'प्राक्कडारात्समासः'', ““ सहसुपा'', “तत्पुरुषः”, “*विभाषा'' ये चार सूत्र अधिकृत सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे पदद्वयम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अंधकार में प्रकाश किरण के समान, ये आख्यान पाठक हृदय के उद्ठिग्न चित्त में शान्ति और शीतलता प्रदान करता है।", "tgt_text": "ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ ಕಿರಣದ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಈ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಓದುಗರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಶೀತಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ದೈವಿಕಳಾಗಿರುವೆ.", "tgt_text": "अतः त्वं दिव्या।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यतो हि स जलवर्षकः ओषधीषु गर्भरूपेण बीजानि धारयति ।", "tgt_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಜಲವರ್ಷದಿಂದ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭರೂಪದಿಂದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಥ್ಯನ ಮೂವರು ಶಿಷ್ಯರಿದ್ದರು - ಜಾಜಲಿ, ಕುಮುದ, ಮತ್ತು ಶೌನಕ.", "tgt_text": "पथ्यस्य त्रयः शिष्याः आसन्‌- जाजलिः, कुमुदः, शौनकश्च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र \"तुभ्यं, मह्यम्‌' इत्यनयोः ङे इति प्रत्ययौ अन्ते विद्येते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ 'ತುಭ್ಯಂ , ಮಹ್ಯಂ' ಈ ಎರಡು ಪದಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಙೆ ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಬರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से यह स्पष्ट हो गया की जो मुमुक्षु होता है।", "tgt_text": "अत इदं स्पष्टं यद्‌ मुमुक्षुः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮನನದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರ ಅವಧಾರಿತವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೃಢ ಮತಿಯು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मननेन शास्त्रावधारिते अर्थे दृढा मतिर्भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "इस सूत्र में  कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमान्त पद की अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह आठ अध्यायों में लिखा हुआ उपनिषद्‌ है।", "tgt_text": "अष्टाध्यायसमन्विता इयमुपनिषत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गणव्रत में थोडा ही भेद है।", "tgt_text": "ಗಣವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಭೇದವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भाषा विद्वानों की यह मान्यता है की संस्कृत भाषा जैसे विकसित होती वैसे ही उसकी भाषा में रेफ के स्थान में लकार का प्रयोग बढ़ता गया है, जैसे जल वाचक के सलिल-शब्द का प्राचीन रूप सरिर ऐसा पद गोत्र मण्डलों में प्रयुक्त है।", "tgt_text": "भाषाविदामियं मान्यता अस्ति यत्‌ संस्कृतभाषा यथैव विकसिता भवति तथैव तस्यां भाषायां रेफस्य स्थाने लकारस्य प्रयोगो वर्द्धते, यथा जलवाचकस्य सलिल-शब्दस्य प्राचीनरूपं सरिर इति पदं गोत्रमण्डलेषु प्रयुक्तम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विशेषः- आद्युदात्तः स एव भवति यः प्रत्ययसंज्ञः भवति, तन्नाम यः यः शब्दः प्रत्ययाधिकारे पठितः, तस्य तस्य शब्दस्य आदिः स्वरः उदात्तः भवति।", "tgt_text": "विशेष- आद्युदात्त वह ही होता है, जो प्रत्यय संज्ञक है, उस नाम के प्रत्यय अधिकार में जो-जो पढ़े गए है, उस-उस शब्द का आदि स्वर उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीवः अपरोक्षः, ईश्वरः परोक्षः।", "tgt_text": "ಜೀವ ಅಪರೋಕ್ಷ, ಈಶ್ವರ ಪರೋಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से मोक्ष की प्राप्ति के लिए कुछ उपाय उपनिषदों में बताए गए है- बृहदारण्योकोपनिषद्‌ में इस प्रकार से कहा गया है- “ आत्मा वाऽरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः” इस प्रकार से।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಮೋಕ್ಷದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ- ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ- \"ಆತ್ಮಾ ವಾಽರೆ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಃ ಶ್ರೋತವ್ಯೋ ಮಂತವ್ಯೋ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸಿತವ್ಯಃ\" ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बहुव्रीहिसमासस्य विधायकानि पञ्च सूत्राणि सन्ति \"अनेकमन्यपदार्थे\", \"संख्ययाव्ययासन्नदूराधिक-संख्याः संख्येये\", \"दिङ्नामान्यन्तराले\" \"तत्र तेनेदमिति सरूपे\", \"तेन सहेति तुल्ययोगे\" इति।", "tgt_text": "बहुव्रीहि समास के पञ्च विधायक सूत्र है- \"अनेकमन्यपदार्थे\", \"संख्ययाव्ययासन्नदूराधिक-संख्याः संख्येये\", \"दिङ्नामान्यन्तराले\" \"तत्र तेनेदमिति सरूपे\", \"तेन सहेति तुल्ययोगे\"।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಙಿ ಇಲ್ಲಿ ತಿಙ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆ.", "tgt_text": "तिङि इत्यत्र तिङ्‌ इति प्रत्ययः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनुदात्तं पदमेकवर्जम्‌ इस सूत्र में अनुदात्तम्‌ इस पद में किस अर्थ में क्या प्रत्यय है?", "tgt_text": "ಅನುದಾತ್ತಂ ಪದಮೇಕವರ್ಜ್ಯಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುದಾತ್ತಮ್ ಈ ಪದದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಹ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಅಸುನ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಉಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "सह धातू से असुन्‌ प्रत्यय उणादि में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದು - ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ನಿರ್ವಿಶೇಷಬ್ರಹ್ಮಸಾತ್ಕಾರವಾಗುವುದೋ ಅಥವಾ ಪರಂಪರೆಯಿಂದಲೋ ?", "tgt_text": "यहाँ पर यह भी प्रश्‍न उत्पन्न होता है कि उपासना के द्वारा साक्षात्‌ निर्विशेष ब्रह्म का साक्षात्कार होता है अथवा परम्परा के द्वारा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪದಪಾಠ - ತತ್.", "tgt_text": "पदपाठ - तत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಅಜ್ಞಾನದ ವಿರೋಧಿಯಲ್ಲ.", "tgt_text": "भले ही ब्रह्म ज्ञानस्वरूप ही होता है फिर भी वह अज्ञान का विरोधी नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ರೌತಸೂತ್ರ, ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರ, ಧರ್ಮಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಶುಲ್ಬಸೂತ್ರ.", "tgt_text": "श्रौतसूत्र, गृह्यसूत्र, धर्मसूत्र और शुल्वसूत्र।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सोलहवां पाठ समाप्त ॥", "tgt_text": "ಹದಿನಾರನೇ ಪಾಠ ಮುಗಿದಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः समानाधिकरणैः पूज्यमानैः सुबन्तैः सह समस्यन्ते, स च तत्पुरुषसंज्ञको भवति ।", "tgt_text": "ಸನ್ಮಹತ್ಪರಮೋತ್ಮೋತ್ಕೃಷ್ಟಾಃ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಪೂಜ್ಯಮಾನ ಸುಬಂತಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಕಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न गतिः अगतिः तस्मात्‌ अगतेः इति द्वन्द्वसमासः।", "tgt_text": "ನ ಗತಿಃ ಅಗತಿಃ ತಸ್ಮಾತ್ ಅಗತೇಃ ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अज्ञान के नष्ट हो जाने पर चैतन्य मात्र तो रूकता है।", "tgt_text": "अज्ञाने नष्टे चैतन्यमात्रं विराजते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा ( मनुः ) अवततार।", "tgt_text": "ಆಗ (ಮನು) ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಂದರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि सुहृदः पर्यायभूतः मित्रशब्दः नपुंसकलिङ्गः अस्ति", "tgt_text": "तथाहि सुहृद: पर्यायभूत मित्र शब्द नपुंसकलिङ्ग होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शुक्लयजुर्वेद-शिवसङ्कल्पसूक्त में मन के स्वरूप विषय को प्राप्त करते हैं।", "tgt_text": "शुक्लयजुर्वेदीय-शिवसङ्कल्पसूक्ते मनसः स्वरूपविषये प्राप्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्वं कमनीया कन्या इव अत्यन्तम्‌ आकर्षणमयी भूत्वा इष्टफलप्रदातुः सूर्यस्य समीपं गच्छसि किञ्च तत्र गत्वा दिवाकरस्य पुरस्तात्‌ स्मितानना तरुणीव स्ववक्षः प्रदेशम्‌ अनावृतं करोषि।", "tgt_text": "तुम कमनीय कन्या की तरह अत्यन्त आकर्षणमयी होकर इच्छित फल देने के लिए सूर्य के समीप जाती हो, किन्तु वहाँ जाकर सूर्य के सामने स्मित आनंद देने वाली तरुणी के समान अपने वक्षस्थल प्रदेश को खोल देती हो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और उसका विभक्ति विपरिणाम से व्याघ्र आदि विशेषण से समानाधिकरणैः होता है।", "tgt_text": "तच्च विभक्तिविपरिणामेन व्याघ्रादिभिः इत्यस्य  विशेषणत्वात्‌  समानाधिकरणैः इति भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३. ऋग्वेदः नाम किम्‌?", "tgt_text": "೩. ಋಗ್ವೇದವೆಂದರೆ ಏನು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्वयं शक्तिशाली से रहित होने पर भी हजारों को पराजित करता है।", "tgt_text": "स्वयं दन्तरहितः सन्‌ अपि सहस्रजनान्‌ पराजेतुम्‌ इच्छति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು - ಪ್ರಕೃತಿಯ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಅನಾವೃತವರ್ಣನೆ.", "tgt_text": "प्रकृति का चित्रण प्रकृति का वर्णन दो प्रकार से हो सकता है - प्रकृति में स्वयं के आलम्बन से वर्णन को अनावृत्त वर्णन कहते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अमृतत्वाय त्याग एव एकं साधनम्‌ ।", "tgt_text": "ಅಮೃತಕ್ಕಾಗಿ ತ್ಯಗ ಒಂದು ಸಾಧನ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्थूलात्मक जगत्प्रपज्च का स्वप्नस्थप्रपञ्च का तथा सूक्ष्मप्रपञ्च का सुषुप्ति अवस्था में लय हो जाता है।", "tgt_text": "ಸ್ಥೂಲಾತ್ಮದ ಜಗೃತ್ಪ್ರಪಂಚದ ಸ್ವಪ್ನಸ್ಥದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರಪಂಚದ ಸುಷುಪ್ತಿಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಸ್ವರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರವಿದೆ , ಉದಾಹರಣೆಗೆ - ಕರ್ಷತ್ವತೋ ಘಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ , ಉಞಛಾದೀನಾಞಚ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಗಳು .", "tgt_text": "प्रातिपदिकात्‌ विहितस्वराणां विषये सूत्राणि भवन्ति, यथा- \"कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः\", उञ्छादीनाञ्च इत्यादीनि सूत्राणि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्या - हे मित्र और वरुण रथ में ठीक प्रकार से जुड़े हुए तुम्हारे घोड़े तुम दोनों को ढोवे।", "tgt_text": "व्याख्या- हे मित्रावरुणौ वां युवाम्‌ अश्वासः अश्वाः सुयुजः सुष्ठु रथे युक्ताः सन्तः आवहन्तु ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वह उक्तलक्षण लक्षित अधिकारी जननमरणात्मक चक्र की परीक्षा करके उसमें होने वाली व्याधियों का विचार करके संसारनल से संतप्त होकर के गुरु के पास जाता है।", "tgt_text": "ಹೇಳಿದ ಲಕ್ಷಣವು ಲಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಜನನಮರಣಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅದರ ವ್ಯಾಧ್ಯಾದಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಸಂಸಾರಾನಲಸಂತಪ್ತನು ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ಹೋಗುವನು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಆಢ್ಯಃ ಭೂತಪೂರ್ವಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಆಢ್ಯಪೂರ್ವಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- आढ्यः भूतपूर्वः इस विग्रह में आढ्यपूर्व: यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಮಾದಿಗಳಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಶಮ, ದಮ, ಉಪರತಿ, ತಿತಿಕ್ಷಾ, ಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾ  ಎಂಬ ಆರು ಸಂಪತ್ತಿಗಳು ಇವೆ. ಯಾವಾಗ ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಏನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "शमादयः नाम शमः दमः उपरतिः तितिक्षा समाधानं श्रद्धा च इति षट्‌। यदा बुभुक्षा अतितीव्रा भवति तदा भोजनं विहाय अन्यत्‌ किञ्चित्‌ अपि मनसे न रोचते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सैव इन्द्राग्निमित्रावरुणादीनां धारयित्री।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇಂದ್ರ ಅಗ್ನಿ ಮಿತ್ರ ವರುಣ ಆದಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङङ्तिङ: इस सूत्र से तिङ इस प्रथमान्त पद की अनुवृति है।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರನು ಸೋಮವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ಎಲ್ಲ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इन्द्र सोम को आनन्द से पीता है सभी सूक्त में कीर्ति व्याप्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\" ಆಮಂತ್ರಿತೇ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇ ವಿಶೇಷವಚನೇ ಪದೇ ಆಮಂತ್ರಿತಂ ಬಹುವಚನಂ ಪದಂ ವಿಭಾಷಿತಮ್ ಅವಿದ್ಯಮಾನವತ್ \" ಹೀಗೆ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪದಗಳ ಸಮನ್ವಯ.", "tgt_text": "“आमन्त्रिते समानाधिकरणे विशेषवचने “ पदे आमन्त्रितं बहुवचनं पदं विभाषितम्‌ अविद्यमानवत्‌ इति पदयोजना।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनः अविद्यायाः कार्यमस्ति।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸು ಅವಿದ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಯವು ಇದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भर्तुः वचनमस्ति तन्न अरुन्धतीनक्षत्रमिति। तस्य समीपे यत्‌ अत्यन्तं लघुभूतमस्ति तदेव इति।", "tgt_text": "भर्ता कहता है वह नहीं लेकिन उसके पास में जो सबसे छोटा नक्षत्र दिखाई दे रह है वह अरुन्धती नक्षत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(वि.चू ) सर्वदुःखानां सर्वविधदुःखानां चिन्ताविलापरहितं चिन्तां विलापं च त्यक्त्वा अप्रतीकारपूर्वकम्‌ प्रतीकारम्‌ अकृत्वा सहनं स्वीकारः एव तितिक्षा निगद्यते उच्यते इत्यर्थः।", "tgt_text": "(ವಿ. ಚೂ) ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳ ಎಲ್ಲವಿಧದುಃಖಗಳ ಚಿಂತಾವಿಲಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಲಾಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಪ್ರತೀಕಾರಪೂರ್ವಕವು ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಸಹಿಸುವುದೇ ತಿತಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿಷೇಧದಿಂದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ವಿಕ್ಲಪ್ದಿಂದ ಅದರ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಅಪಥಿನ್ ಅ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಭಸಂಜ್ಞಕದ ಟಿ (ಅನ್) ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನ ಅಪಥಶಬ್ದದ \"ಪಥಃ ಸಂಖ್ಯಾವ್ಯಯಾದೇಃ\" ಇದರಿಂದ ನಪುಂಸಕವಾದಾಗ ಸು ಪ್ರತ್ಯಯ ಆದಾಗ ಅಪಥಮ್ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निषेध के  टिप्पणियाँ विकल्पता से उसके अभाव में अच्‌ प्रत्यय होने पर अपथिन्‌ अ इस स्थिति में, भसंज्ञक के टि (अन्‌) का लोप होने पर निष्पन्न अपथशब्द का \"पथः संख्याव्ययादेः\"  इससे नपुंसक होने पर सु प्रत्यय होने पर अपथम्‌ रूप बना।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्त दूसरे मन्त्र में कहते है - ` सहस्राणि सहस्रशो ये रुद्रा अधिभूम्याम्‌' (तैत्तिरीयसंहिता ४-५-११-५) , अर्थात्‌ पृथिवी पर हजारो रुद्र हैं।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. - \"ಸಹಸಾಣಿ ಸಹಸ್ರಶೋ ಯೇ ರುದ್ರಾ ಅಧಿಭೂಮ್ಯಾಮ್\" (ತೈತ್ತಿರೀಯಸಂಹಿತಾ 4-5-11-5) ಅಂದರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ರುದ್ರರಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पादों के साथ।", "tgt_text": "ಪಾದಗಳೊಂದಿಗೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಚ ಹೀಗೆ ಪದಚ್ಛೇದವಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ अव्ययीभाव ऐसा पदच्छेद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गतिः इत्यनेन गतिश्च इति सूत्रेण विधीयमानाः प्रादयः गतिसंज्ञकाः उपसर्गाः उच्यन्ते।", "tgt_text": "गतिः इसकी गतिश्च इस सूत्र से विधियमान प्र आदि की गतिसंज्ञक और उपसर्ग कहलाते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "फिर उन चार भागों का अपना-अपना दूसरा भाग का त्याग करके भागान्तर में संयोजन ही पञ्चीकरण कहलाता है।", "tgt_text": "पुनः तेषां चतुर्णां भागानां स्वस्वद्वितीयार्द्धभागं परित्यज्य भागान्तरेषु संयोजनम्‌ एव पञ्चीकरणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निषिद्धकर्माचरणस्य वासनया चित्तमलः अनुमीयते।", "tgt_text": "ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮಾಚರಣೆಯ ವಾಸನೆಯಿಂದ ಚಿತ್ತಮಲವು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे छान्दोग्योपनिषद्‌ के छठे अध्याय में “तत्त्वमसि” इस वाक्य को नौ बार पढ़ा गया है।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ - ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ \"ತತ್ವಮಸಿ\" ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಒಂಭತ್ತು ಬಾರಿ ಓದಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“निदिध्यासनशीलस्य बाह्यप्रत्यय ईक्ष्यते \" इत्यादिविवेकचूडामणि के वचन से यह जाना जाता है कि यहाँ पर निदिध्यासन पद के द्वारा साधारणतया सविकल्प समाधि ही उपदिष्ट है।", "tgt_text": "\"ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನಶೀಲದ ಬಾಹ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ \"ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವೇಕಚೂಡಾಮಣಿ ವಚನದಿಂದ ಇದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನ ಪದದಿಂದ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿಯೇ ಉಪದಿಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೈತಾನ ಸೂತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿಚಾರಕ್ರಿಯೆಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "वैतान सूत्र अधिक प्राचीन नहीं है, और कौशिकसूत्र में अभिचारक्रिया का वर्णन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“सह सुपा'' सूत्र अनुवर्तन होता है।", "tgt_text": "\"सह सुपा\" इति सूत्रमनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“पञ्चमी भयेन'' इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"ಪಂಚಮೀ ಭಯೇನ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतीत अनागत-वर्तमान-में प्रयोग करने वाले पदार्थो का ग्राहक है।", "tgt_text": "ಅತೀತ - ಅನಾಗತ - ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಗ್ರಾಹಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಜ್ಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಈ ಪೂರ್ವಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "'कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इति पूर्वसूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ इह संसारे नास्ति कश्चिदपि अकृतः अर्थात्‌ नित्यः पदार्थः।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಮಾಡದಿರುವುದು ಅಂದರೆ ನಿತ್ಯ ಪದಾರ್ಥವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದರ  ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗಿದೆಯೋ.", "tgt_text": "यस्य सः प्रकृतिस्वरः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇ ಸಖನೇ ಕೇಳಿಸಿಕೋ.", "tgt_text": "हे सखा सुनो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मूलप्रकृति से अविद्या के परिणाम रूप में यह होती है।", "tgt_text": "मूलप्रकृतेः अवद्यायाः परिणामो भवत्ययम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅವರು ಯಾವ ಫಲದ ಕಾಮನೆಯಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೋ ಆ ಫಲದ ಲಾಭವಾಗಬೇಕು ಹೀಗೆ ಅವರ ಇಚ್ಛೆ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ते च यत्फलं कामयमानाः यज्ञं कुर्वन्ति तत्फललाभो भवतु इति तेषाम्‌ इच्छा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವಿದ್ದಾಗ ಅಜ್ಞಾನದ ಬಾಧೆಯು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "लेकिन ब्रह्मज्ञान होने पर अज्ञान का बाध अर्थात्‌ नाश हो जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए उस स्थल पर बाधित अर्थ के दोष का अवकाश नहीं है।", "tgt_text": "अत एव तस्मिन्‌ स्थले बाधितार्थदोषस्य अवकाशो नास्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अथवा जीवात्मा का तथा परमात्मा का अभेद ज्ञान है।", "tgt_text": "अथवा जीवात्मनः परमात्मनश्च अभेदज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "४।२७ मन्त्र में तथा ४।३७ मन्त्र में 'छिन्धी भिन्धी हन्धी कट' इस प्रकार के मन्त्रों का स्पष्ट रूप से यहाँ संकेत है।", "tgt_text": "४।२७ मन्त्रे तथा ४।३७ मन्त्रे छिन्धी भिन्धी हन्धी कट” एवंविधानां मन्त्राणां स्पष्टरूपेणात्र संकेतो वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಚುಟು ಸೂತ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಡಕಾರದ ಇತ್ರ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसके बाद पर को “चुटू” सूत्र दो डकार की इत्संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನಾತ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮತ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಆವರಣವು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनात्मसु आत्मत्वबुद्धितः आवरणम्‌ अनुमीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तादृश एव आत्मा आत्मनः बन्धुः।", "tgt_text": "उस प्रकार की आत्मा ही आत्म की बन्धु होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्वं गाः अजयः, सोमं जीतवान्‌, सप्त नदीः मुञ्चसि स्म।", "tgt_text": "तुम ने गायों को चुराने वालों को जीता, सोम को जीता, और सात नदियों को बंधन से मुक्त किया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसी प्रकार जो जन साहित्य शास्त्र को नहीं जानता वह व्यञ्जना के द्वारा प्रतिपादित वैदिक अर्थो को नहीं जान सकता।", "tgt_text": "ಅದೇ ರೀತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರಿವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ವ್ಯಂಜನಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ವೈದಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತದ್ಧಿತೇಷ್ವಚಾಮಾದೇಃ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "\"तद्धितेष्वचामादेः \" इति सूत्रस्यार्थः कः ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "टाप्‌, डाप्‌, चाप्‌, ङीप्‌, ङीष्‌, ङीन्‌, ऊङ्‌, ति इत्येते अष्टौ प्रत्ययाः स्त्रीत्वस्य द्योतनाय प्रातिपदिकात्‌ भवन्ति।", "tgt_text": "टाप्‌, डाप्‌, चाप्‌, ङीप्‌, ङीष्‌, ङीन्‌, ऊङ, ति ये आठ प्रत्यय स्त्रीत्व द्योतन के लिए प्रातिपदिक से होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "42. इष्टवस्तु का दर्शनजन्य सुख क्य होता है?", "tgt_text": "೪೨. ಇಷ್ಟ ವಸ್ತುವಿನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗುವ ಸುಖವು ಯಾವುದು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके पास में एक और लघु प्रकाशमान नक्षत्र दिखाई दे रहा है, क्या?", "tgt_text": "तत्समीपे अन्यदेकं प्रकाशमानं लघुभूतं यत्‌ वर्तते तदेव इति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेनैव क्रमेण पङ्क्तिबद्धो भूत्वा तैः गमनं कर्तव्यम्‌।", "tgt_text": "इसी ही क्रम से पङिक्त बद्ध होकर उनके द्वारा गमन करना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन पचत्‌ ई इति जायते।", "tgt_text": "उससे पचत्‌ ई होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಚಾದಿಗಳ ಲೋಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "और यहाँ चादि का लोप हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ನಜ್ಞ್ಸ್ತತ್ಪುರುಷಾತ್\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "“नञस्तत्पुरुषात्‌”' इस सूत्र का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जंघाओं से वैश्य तथा पादों से शूद्र की उत्पत्ति हुई।", "tgt_text": "ತೊಡೆಗಳಿಂದ ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಿಂದ ಶೂದ್ರರು ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಿಮವಂತಃ - ಹಿಮ ಶಬ್ದದಿಂದ ಮತುಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಹಿಮವಂತಃ ರೂಪವು ಆಯಿತು.", "tgt_text": "हिमवन्तः- हिमशब्दात्‌ मतुप्प्रत्यये प्रथमाबहुवचने हिमवन्तः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದವು ಭಗಾಲವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उत्तरपदञ्च भगालशब्दः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಸಪ್ತಮೀ ಶೌಂಡೈಃ\" ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "“सप्तमी शौण्डैः” सूत्र की व्याख्या करो?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ततर्द - तृद्-धातु से लिट् प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।", "tgt_text": "ततर्द - तृद्‌-धातोः लिटि प्रथमपुरुषैकवचने रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रतिष्ठम्‌ - प्रपूर्वकस्थाधातु से कप्रत्यय करने पर प्रतिष्ठम्‌ रूप बनता है।", "tgt_text": "ಪ್ರತಿಷ್ಠಮ್ - ಪ್ರಪೂರ್ವಕ ಸ್ಥಾ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಮ್ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण -कारिका, बालिका इत्यादि उदाहरण है।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - कारिका बालिका इत्यादीनि उदाहरणानि सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಣೀತಿ - ಪ್ರ- ಪೂರ್ವಕ ಅನ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣೀತಿ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्राणिति - प्रपूर्वक अन्‌-धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में प्राणिति रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಬಹುವ್ರೀಹೌ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಪೂರ್ವಪದೌ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಪದಗಳೆಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की यहाँ अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रात का देवता कौन है?", "tgt_text": "ರಾತ್ರಿಗಳ ದೇವತೆ ಯಾರು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रौतसूत्रे तेषाम्‌ अनुष्ठानाचारयागानां वर्णनं विद्यते, येषां सम्पादनं त्रैवर्णिकैः अवश्यं कर्तव्यम्‌।", "tgt_text": "श्रौतसूत्र में उनके अनुष्ठान आचार यागों का वर्णन विद्यमान है, जिनका सम्पादन तीन वर्णों के द्वारा अवश्य करना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शतुरनुमो नद्यजादी इति सूत्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "ಶತುರನುಮೋ ನದ್ಯಜಾದಿ  ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನುದಾತ್ತಮ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनुदात्तम्‌ इस प्रथमान्त पद की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सगतिरपि तिङ इस परसूत्र में तिङग्रहण से यह सूत्र सुप्‌ विषयक है।", "tgt_text": "सगतिरपि तिङ्‌ इति परसूत्रे तिङ्ग्रहणात्‌ इदं सूत्रं सुब्विषयकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥವು - ಯಾವುದು ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರಾಂತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದೋ ಅದು ಜೀವ ಆಗುವುದು.", "tgt_text": "सरलार्थः - यः लौकिकवैदिकव्यवहारेषु अभ्रान्तो यो जीवः भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨೦.೧ ಮೂಲಪಾಠ ವಿಷ್ಣುಸೂಕ್ತ ವಿಷ್ಣೋರ್ನು ಕಂ ವೀರ್ಯಾಣಿ ಪ್ರ ವಾಚಂ ಯಃ ಪಾರ್ಥಿವಾನಿ ವಿಮಮೇ ರಜಾಂಸಿ ।", "tgt_text": "20.1 मूलपाठ विष्णुसूक्त विष्णोर्नु क॑ वीर्याणि प्र वाचं यः पार्थिवानि विममे रजांसि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರವು ಎಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ಆದ್ಯುದಾತ್ತಶ್ಚ ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "और उससे यह सूत्र जहाँ कार्य करता है, वहाँ आद्युदात्तश्च इस सामान्य सूत्र की प्रवृति नहीं होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕುರುಡನು  ನಡೆಯುವ ವೇಳೆ ಸ್ತಂಭದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡರೆ ಆ ತಪ್ಪು ಕುರುಡನ ದೃಷ್ಟಿಹೀನ್ತೆಯದ್ದು ಹೊರತು ಸ್ತಂಭದ್ದಲ್ಲ. - \"ನಾಯಂ ಸ್ಥಾನೋರಪರಾಧೋ ಯದೇನಮ್ ಅಂಧೋ ನ ಪಶ್ಯತಿ\".", "tgt_text": "यथा अन्धः गमनसमये यदि स्तम्भे आघातं प्राप्नोति तर्हि सः दोषः तस्य अन्धस्य दृष्टिहीनतायाः न तु स्तम्भस्य - 'नायं स्थानोरपराधो यदेनम्‌ अन्धो न पश्यति'।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव वेदान्तोक्तमार्ग एव अनसरणीय इति सिद्धान्तः।", "tgt_text": "अतः वेदान्त उक्त मार्ग का ही अनुसरण करना चाहिए यह सिद्धान्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं बन्धनकारणं मोचनकारणमपि मन एव इति सिद्धम्‌।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಬಂಧಕಾರಣ ಮತ್ತು ಮೊಕ್ಷಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಸಿದ್ಧ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समासः इति अव्ययीभावः इति चाधिकृतम्‌।", "tgt_text": "समास यह अव्ययीभाव यह अधिकृत किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रायश्चित्त पापक्षयसाधन चान्द्रायणादि कर्म होते हैं।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು ಪಾಪಕ್ಷಯಸಾಧನಗಳು ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ಕರ್ಮಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सामर्थ्य दो प्रकार का होता है-एकार्थीभाव रूप और व्यपेक्षा भाव रूप।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಏಕಾರ್ಥಿಭಾವರೂಪ ಮತ್ತು ವ್ಯಪೇಕ್ಷಾಭಾವರೂಪ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ಪಲಪದದ ಅನುತ್ಪಲದಿಂದ ನೀಲ ಇದಕ್ಕೆ  ವ್ಯಾವರ್ತವಾದ ಉತ್ಪಲ ಪದದ ವಿಶೇಷಣವೂ ಕೂಡ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तथैव उत्पलपदम्‌ अनुत्पलान्नीलं व्यावर्तयतीत्युत्पलपदस्यापि विशेषणत्वम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा \"नाव्ययीभावादतोऽम्त्वपञ्चम्या\" इत्यनेन अदन्ताद्‌ अव्ययीभावात्‌ परस्य सुपः \"अव्ययादाप्सुपः\" इत्यनेन लुको निषेधो भवति।", "tgt_text": "ಆಗ \"ನಾವ್ಯಯೀಭಾವಾದತೋಽಮ್ತ್ವಪಂಚಮ್ಯಾ\" ಅದಂತ ಅವ್ಯಯೀಭಾವದಿಂದ ನಂತರ ಬರುವ ಸುಪ್ ಇದರ \"ಅವ್ಯಯಾದಾಪ್ಸುಪಃ\" ಇದರಿಂದ ಲೋಪ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ರೂಪಕಗಳು ಕೂಡ ಋಗ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "रूपकों की भी बहुलता ऋग्वेद के मन्त्रों में उपलब्ध है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शब्दाः अपि बाहुल्येन भिन्ना भवन्ति।", "tgt_text": "अधिकांश शब्द भी बाहुल्य से भिन्न होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "५. निर्पर्वकात्‌ वह्‌ - धातोः लुटि एकवचने वैदिकप्रयोगः।", "tgt_text": "೫. ನಿಪೂರ್ವಕ ವಹ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲುಟ್ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए वेद ज्ञान हमेशा आवश्यक है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದ ಜ್ಞಾನವು ಯಾವಾಗಲು ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निरुक्ते वृ-धातोः वरुणशब्दः निष्पन्नः।", "tgt_text": "निरुक्त में वृ-धातु से वरुण शब्द निष्पन्न है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः सूत्र का अर्थ होता है-निन्दा में गम्यमान किम्‌ अव्यय को समानाधिकरण से सुबन्त के साथ समास होता है और वह तत्पुरुष संज्ञक होता है।", "tgt_text": "अतः सूत्रस्यास्यार्थस्तावत्‌ - \" निन्दायां गम्यमानायां किमित्यव्ययं समानाधिकरणेन सुबन्तेन सह समस्यते , स च तत्पुरुषसंज्ञको भवति \" इति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಚಿ ಭಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಭಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यचि भम्‌ इति सूत्रेण भसंज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वृहज्जलसमूहः यदा समग्रं विश्वं परिव्याप्य आसीत्‌ तदा देवाः गर्भरूपेण यं धत्तवन्तः अग्निना उपलक्षितं समग्रं भुवनं च सम्पादितवन्तः।", "tgt_text": "वृहत्‌ जलसमूह जब समग्र विश्व में परिव्याप्त था तब देवों ने गर्भरूप में धारण किया और अग्नि को उपलक्षित और समग्र भुवन को बनाया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗವೆ ಇದೆ ಆದರೆ ಸರ್ಪವಲ್ಲ.", "tgt_text": "वस्तुतः वहाँ पर रस्सी ही होती है न की सर्प।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪೭. ವ್ಯೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸದ ಯಾವ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ?", "tgt_text": "47. व्यृद्धि अर्थ में अव्ययीभावसमास का क्या उदाहरण हे?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और स्वरित के अभाव में “एकादेश उदात्तेनोदात्त:' इस सूत्र से उदात्त होता है।", "tgt_text": "स्वरिताभावे च 'एकादेश उदात्तेनोदात्तः' इति सूत्रेण उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए संसारबन्धन का हेतु मन ही होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸಾರಬಂಧದ ಕಾರಣ ಮನಸ್ಸು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण की परिभाषा से तिङन्त को प्राप्त है।", "tgt_text": "अतः प्रत्ययग्रहणपरिभाषया तिङन्तमिति लाभः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आदौ यत्‌ वदति अन्तिमे अपि तस्यैव कथनम्‌ उपक्रमोपसंहारौ।", "tgt_text": "आदि में जो कहा गया है अन्त में भी उसका कथन उपक्रम तथा उपसंहार कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवमेव आसीत्‌ प्रजापतेः तथा हिरण्यगर्भस्य पूजनीयता।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಪೂಜನೀಯವಾಗಿದ್ದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಾ ನೋ ಹಿಂಸೀಜ್ಜನಿತಾಂಕಮಂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "मा नो हिसीज्जनिताङ्कमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಂಚದಶಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "ततदुक्तं पञ्चदश्याम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्मद्विषे ब्राह्मणानां द्वेष्ठारं शरवे शरुं हिंसकं त्रिपुरनिवासिनमसुरं हन्तवै हन्तुं हिंसितुम्‌।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿಂಸಕ ತ್ರಿಪುರ ನಿವಾಸಿ ಅಸುರನ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲು ವಿಸ್ತಾರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह ही यज्ञ का पुरोहित है।", "tgt_text": "स एव यज्ञस्य पुरोहितः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यत्‌ शब्द से “सप्तम्यास्त्रल्‌' इससे त्रल्‌ प्रत्यय करने पर त्रल्‌ प्रत्यय का लित्‌ होने से उससे पूर्व के यकार से उत्तर अकार की प्रकृत सूत्र से उदात्त स्वर सिद्ध होता है।", "tgt_text": "'ಯತ್ ಶಬ್ಧ'ಕ್ಕೆ \"ಸಪ್ತಮ್ಯಾಸ್ತ್ರಲ್\" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ 'ತ್ರಲ್ - ಪ್ರತ್ಯಯ'ವಾದಾಗ, 'ತ್ರಲ್ - ಪ್ರತ್ಯಯ'ವು 'ಲಿತ್' ಆದುದರಿಂದ ಅದರ ಹಿಂದಿರುವ 'ಯಕಾರ'ದ ಮುಂದಿರುವ 'ಅಕಾರ'ಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च\" इति सूत्रं किम्प्रकारकम्‌", "tgt_text": "“तद्धितार्थोत्तपदसमाहारे च\" यह किस प्रकार का सूत्र है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- यह पटु- शब्द प्रकार आदिगण में पढ़ा गया है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अयं पटु- शब्दः प्रकारादिगणे पठितः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನ ಕಾರದ ಅರ್ಥವು ಇದೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "नकार का यही अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೆ ಅರ್ಜುನ ! ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "हे अर्जुन ! माम्‌ एकम्‌ उपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म पुनरुत्पत्तिः न विद्यते॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಪಾಠಕರ ವಿಭಜನೆಯು ಅನುವಾಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "प्रपाठकानां विभाजनम्‌ अनुवाकेषु अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार मनुष्यों के सामाजिक दुर्व्यवहार के निराकरण के लिये सूक्तो का सङ्कलन किया गया है।", "tgt_text": "एवं मानवानां सामाजिकदुर्व्यवहाराणां निराकरणाय सूक्तानां सङ्कलनं कृतम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुत्सितैः का अर्थ है कुत्स्यमानों से।", "tgt_text": "ಕುತ್ಸಿತೈಃ ಇದರ ಅರ್ಥ - ಕುತ್ಸ್ಯಮಾನೈಃ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕ್ರೌಂಜಾಯನಾಃ ಈ ರೂಪವನ್ನು ಸೂತ್ರ ಸಹಿತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಸಿರಿ.", "tgt_text": "कौञ्जायनाः इति रूपं ससूत्रं साधयत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಹಿತಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಭೇದವಿದೆ.", "tgt_text": "संहिता और ब्राह्मण में महान्‌ भेद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "19.3 देवीसूक्त का आशय मन्त्र तीन प्रकार के होते है परोक्षकृत, प्रत्यक्षकृत, और आध्यात्मिक।", "tgt_text": "१९.३) देवीसूक्तस्याशयः- त्रिविधा हि ऋचः परोक्षकृताः, प्रत्यक्षकृता, आध्यात्मिक्यश्च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾತ್ತವು ಯಾವುದರ ಮುಂದಿರುತ್ತದೋ ಅದು 'ಉದಾತ್ತಪರಃ', ಸ್ವರಿತವು ಯಾವುದರ ಮುಂದಿರುತ್ತದೋ ಅದು 'ಸ್ವರಿತಪರಃ'.", "tgt_text": "उदात्त परे है जिससे वह उदात्तपरः, स्वरित परे है जिससे वह स्वरितपरः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण विकल्पेन स्वरितस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸತ್ಯವಸ್ತು ಅಸತ್ಯವಸ್ತು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ ಆ ವಸ್ತುವು ಅಸತ್ಯವಸ್ತುವಿನ ನಿರಾಶೆ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सत्यवस्तु असत्यवस्तुरूपेण परिणतं तस्य असत्यवस्तुनः निरासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಚವಾಯೋಗೆ ಪ್ರಥಮಾ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಥಮಾ ಈ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "चवायोगे प्रथमा इस सूत्र से प्रथमा इस प्रथमान्त पद की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಾವರುಣಸೂಕ್ತವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उत्तरार्थ में तो मित्रावरुणसूक्त की आलोचना की।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(बृहदारण्यकभाष्यवार्तिकम्‌ - ४.३.१९०७) एवञ्च शुद्धं चैतन्यमेव अद्वैतम्‌।", "tgt_text": "( ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕಭಾಷ್ಯವಾರ್ತಿಕಮ್ - ೪.೩.೧೯೦೭) ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶುದ್ಧದ ಚೈತನ್ಯವೇ ಅದ್ವೈತವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿದ್ವಾಂಸ ಈ ಶಬ್ದದ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "विद्वांन इस शब्द के अनेकों अर्थ किये हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्निमीळे यहाँ पर किससे सभी को अनुदात्त होता है?", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿಮೀಳೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾದಕ್ಕು ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "संदीप्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- कुमारी च इयं कुलटा इति विग्रहे कर्मधारयसमासे कुमारी इत्यस्य पुंवद्भावे कुमारकुलटा इति रूपम्‌।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- कुमारी च इयं कुलटा इस विग्रह में कर्मधारय समास में कुमारी इसका पुंवद्‌भाव करने पर कुमार कुलटा यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या- एषाम्‌ अक्षाणां त्रिपञ्चाशः त्र्यधिकपञ्चाशत्संख्याकः व्रातः संघः क्रीळति आस्फारे विहरति ।", "tgt_text": "ವಿವರಣೆ - ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತಮೂರು ದಾಳಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ, ಹೇಗೆ ಸೂರ್ಯ ದೇವನ ಸತ್ಯ ಸ್ವರೂಪವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र स्तनकेशादिकमपि भवितुमर्हति लोमादिकमपि भवितुमर्हति।", "tgt_text": "और यह स्तनकेशवती हो सकती है और लोभवान भी हो सकता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पशुयागस्य देवाः के ?", "tgt_text": "पशु याग के देव कौन हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मुख्यतः ब्रह्मविद्या रहस्यशब्देन ज्ञायते।", "tgt_text": "ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯು ರಹಸ್ಯ ಶಬ್ದದಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಋಷಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - ಅದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಿವ್ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿರಲಿ.", "tgt_text": "व्याख्या - ऋषि कहते हैं- वह मेरा मन शिवसङ्कल्प हो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "येन प्रमिणोति तत्‌ प्रमाणम्‌।", "tgt_text": "ಯಾವುದರಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀ ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ಪ್ರಮಾಣಮ್."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "धृष्णु इत्यत्र कस्मिन्‌ अर्थे प्रथमा ?", "tgt_text": "धृष्णु यहाँ पर किस अर्थ में प्रथमा है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आत्मभाव स्वयं का भाव होता है।", "tgt_text": "आत्मभावः आत्मनः स्वस्य भावः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विष्णु का प्रिय लोक मेरा भी हो जहा मनुष्यबिना किसी बाधा के  आनन्द को प्राप्त करते है।", "tgt_text": "ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರೀತಿಯ ಲೋಕ ನನ್ನದಾಗಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विद्या प्राप्ति के लिए जिस प्रकार से इष्टदेव की आराधना की जाती है,उसी प्रकार गुरु को आराधना भी विद्या प्राप्ति के लिए को जाती है।", "tgt_text": "विद्याप्राप्त्यर्थम्‌ इष्टदेवस्य आराधना यथा क्रियते तथैव गुरोः आराधना अपि विद्याप्राप्त्यर्थं क्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस वज्र से मेघ के भिन्न होने पर शब्द करती हुई गाय के समान जल शीघ्र समुद्र की और जाता है।", "tgt_text": "ಆ ವಜ್ರದಿಂದ ಮೋಡದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವ ಕರುವಿನ ಸಮಾನವಾಗಿ ಜಲವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಿವೃತ್ತಿಯಾದರೆ ವೇದಾಂತಶ್ರವಣವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यदि सम्पूर्णतया इन्द्रियाणि निवृत्तानि तर्हि वेदान्तश्रवणमपि न स्यात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में वाचादीनाम्‌ उभौ उदात्तौ ये सूत्र में आये पदच्छेद हैं।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे वाचादीनाम्‌ उभौ उदात्तौ इति सूत्रगतपदच्छेदः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्य प्रलय किसे कहते हैं?", "tgt_text": "ನಿತ್ಯಪ್ರಳಯ ಎಂದರೇನು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्वस्य पद अतः का विशेषण होता है।", "tgt_text": "ಪೂರ್ವಸ್ಯ ಪದ ಅತಃ ಪದದ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्ताः एव उपनिषदः।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತವು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೇ ಆಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः द्योतनात्‌ देवः इति सिध्यति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ, ದ್ಯೋತನಾತ್ ದೇವಃ ಎಂಬುದು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततश्च गुरुः तं वेदान्तम्‌ श्रावयति।", "tgt_text": "वहाँ पर गुरु उसको वेदान्त का श्रवण कराते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य च अन्त्यवर्णः ह्रस्वाकारः अस्ति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ಅಂತ್ಯವರ್ಣ ಹ್ರಸ್ವ ಅಕಾರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अब कहते हैं की भले ही इस उपनिषद्‌ में आकाश की उत्पत्ति दिखाई गई है लेकिन यह तत्‌ 'तत्तेजोऽसृजत' इस श्रुति वाक्य के तो विपरीत है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ವಿರುದ್ಧವದು. \"ತತ್ತೇಜೋಽಸೃಜತ\" ಎಂಬುದರಿಂದ ಶೃತ್ಯಂತರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्रवन्तीः - स्रु-धातोः शतृप्रत्यये डीपि द्वितीयाबहुवचने स्रवन्तीः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಸ್ರವಂತೀಃ - ಸ್ರು - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಜ್ಞೀಪ್ ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಸ್ರವಂತೀಃ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಕಲ್ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆ ಇರುತ್ತದೆ ಸತೃಣಮ್.", "tgt_text": "साकल्य अर्थ में अव्ययीभाव समास का उदाहरण होता है सतृणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैत्तरीय आरण्यक के कौन-कौन से अध्याय तैत्तिरिय उपनिषद्‌ कहलाते हैं?", "tgt_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ಯಾವ ಯಾವ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं ते इत्यत्रापि प्रकृतसूत्रेण विकल्पेन उदात्तः अस्ति।", "tgt_text": "इसी प्रकार ते यहाँ पर भी प्रकृत सूत्र से विकल्प से उदात्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए जो आकशोत्पत्तिवादिनी श्रुति है वह गौणत्व के रूप में समझी जानी चाहिए।", "tgt_text": "अतः या वियदुत्पत्तिवादिनी श्रुतिः विद्यते सा सर्वापि गौणत्वेन अवगम्या।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रौतसूत्र में उनके अनुष्ठान आचार यागों का वर्णन विद्यमान है, जिनका सम्पादन तीन वर्णों के द्वारा अवश्य करना चाहिए।", "tgt_text": "ಶ್ರೌತಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನ ಆಚಾರ ಯಾಗಗಳ ವರ್ಣನೆಯು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ, ಯಾವುದರ ಸಂಪಾದನೆಯಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ವರುಣನು ತುಷ್ಟನಾದರೆ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "अतएव वरुण के तुष्ट होने पर पाप नष्ट होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन पूजनार्थात्परं यत्प्रातिपदिकम्‌ तस्माद्‌ इति लभ्यते।", "tgt_text": "उससे पूजनार्थ से परे जो प्रातिपदिकान्तात्‌ समासात्‌ पद प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗಾರ್ಹಪತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "गार्हपत्यादिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह संन्यास ज्ञानरहित होता है।", "tgt_text": "ಜ್ಞಾನರಹಿತವಾದದ್ದು ಈ ಸನ್ಯಾಸವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अहम्‌ अञ्जलिं कृत्वा सत्यं वदामि यत्‌ अहं ( कितवः ) धनानि न ग्रहिष्यामीति ।", "tgt_text": "मैं दसों अंगुलियों वाले हाथ को जोड़कर सत्य कहता हूँ की भविष्य में मैं जुए से धन नही कमाऊंगा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तर्हि मतिमतां का कथा।", "tgt_text": "तो फिर बुद्धिमानों को तो बात ही क्या है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಫಿಷೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅಂತಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ ಮತ್ತು ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "फिषोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ अत्र अन्तः इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌, उदात्तः इति च प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अनुवर्तेते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "११.४.३) नैमित्तिकप्रलयः कार्यब्रह्मणः हिरण्यगर्भस्य दिवसावसाननिमित्तकः त्रैलोक्यमात्रनाशः नैमित्तिकः प्रलयः कथ्यते।", "tgt_text": "ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಪ್ರಳಯ ಎಂದರೆ - ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಪ್ರಳಯವು ಕಾರ್ಯಬ್ರಹ್ಮನ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭದ ದಿವಸದ ಅವಸಾನದ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕಗಳ ನಾಶ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राणादिपञ्चकं कर्मेन्द्रियैः सहितं सत्‌ प्राणमयकोशो भवति।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಣಾದಿ ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು ಪ್ರಾಣಮಯ ಕೋಶವು ಆಗುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "संख्या पूर्वः पूर्वावयवः यस्य स संख्यापूर्वः इति बहुव्रीहिसमासः।", "tgt_text": "संख्या पूर्वः पूर्वावयवः यस्य स संख्यापूर्वं बहुव्रीहि समास है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पृथ्वी आदि के वैधर्म्य से तथा विभूत्वादि लक्षण से आकाश की अजत्व सिद्धि होती है।", "tgt_text": "पृथिव्यादिवैधर्म्याच्च विभुत्वादिलक्षणात्‌ आकाशस्य अजत्वसिद्धिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "रोगाणाम्‌ उत्पत्तिः अनेककष्टप्रदानां रक्षोभूतपिशाचादीनां उपद्रवेणैव भवति।", "tgt_text": "रोगों की उत्पत्ति अनेक दु:ख राक्षस, भूत, पिशाच आदि के उपद्रव से ही होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यद्यपि महाभाष्य में ऋग्वेद की इक्कीस शाखा का निर्देश है, परन्तु शाकल-वाष्कल- आश्वलायन-शाङखायन-माण्डूकायन-नाम की पांच शाखा मुख्य हैं।", "tgt_text": "ಮಹಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಶಾಖೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಾಕಲ, ಬಾಷ್ಕಲ, ಶಾಂಖಾಯನ, ಮಾಂಡೂಕಾಯನ, ಆಶ್ವಲಾಯನ ಎಂಬ ಐದು ಶಾಖೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अज्ञानावभासकत्वात्‌ अस्य प्राज्ञ इति नाम इति केचित्‌। कारणशरीराभिमानी भवति प्राज्ञः।", "tgt_text": "अज्ञानावभासकत्व से इस प्राज्ञ का नाम कुछ लोग कारण शरीराभिमानी प्राज्ञ मानते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इदं ज्योतिषम्‌ कालविज्ञापकं शास्त्रम्‌|", "tgt_text": "यह ज्योतिष काल के विषय में बताने वाला शास्त्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದ-1.22.20. ಎಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಮಧುಸರೋವರ ಇರುತ್ರದೋ ಅಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेद-१.२२.२०॥ जहा सज्जन निवास करता है, और पुन जहा मधुसरोवर वहा पर ही विष्णुनिवास करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अज्ञान नाश से ही ज्ञान उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "अज्ञाननाशाद्‌ एव ज्ञानं जायते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति तु अज्ञातम्‌ एव अस्ति।", "tgt_text": "ಇದು ಅಜ್ಞಾತವೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "साङ्ख्यमते लौकिकवाक्यानाम्‌ अन्तर्भावः कुत्र न स्वीक्रियते?", "tgt_text": "साख्य दर्शन के मत में लौकिक वाक्यों का अन्तर्भाव कहाँ स्वीकार नहीं है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಷು ಇಚ್ಛಾಯಾಂ ಧಾತುವಿನಿಂದ ವಿಕರಣ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इषु इच्छायां धातु से विकरण प्रत्यय।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸತ್ವಮ್, ರಜಃ, ತಮಃ ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "सत्त्वम्‌, रजः, तमः ये तीन गुण हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಒಂದು ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ (೫/೧೩) ಅಸಿತ-ತೈಮಾತ-ಆಲಿಂಗಿ-ವಿಲಿಂಗಿ-ಉರು-ಗೂಲಾದಿ ಸರ್ಪಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एक सूक्त में (५/१३) असित-तैमात-आलिङ्गी-विलिङ्गी-उरु-गूल आदि सांपो का नाम उल्लेखित है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥದ ಅಂತರ್ಭಾವ್ಯವೇ ಅರ್ಥಾಂತರ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यत्र शक्यार्थम्‌ अन्तर्भाव्य एव अर्थान्तरप्रतीतिः तत्र अजहल्लक्षणा भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಕರ್ತೃ ಜ್ಞೀಪ್ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन कर्तृ ङीप्‌ इति भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मनसैवानुद्रष्टव्यमेतदप्रमेयं ध्रुवम्‌ । मन से ही अप्रमेय कोई ध्रुव वस्तुओ का दर्शन कर सकते है।", "tgt_text": "मनसैवानुद्रष्टव्यमेतदप्रमेयं ध्रुवम्‌। मनसा एव अप्रमेयस्य किञ्च ध्रुवस्य च वस्तुनः दर्शनं कर्तुं शक्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವೇ ನಿಃಶ್ರೇಯಸ ಸಾಧನವೆಂದಲ್ಲ.", "tgt_text": "अतः केवलमेव ज्ञानं निःश्रेयससाधनम्‌ इति न।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨೧. ಮನೋಮಯ ಕೋಶವೆಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "21. मनोमय कोश क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि मन वश में होता है तो चक्षु आदि इन्द्रियों का निग्रह सम्भव हो जाता है।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸು ವಶವಾದರೆ ಚಕ್ಷುರಾದಿ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹ ಮಾಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "५. ओतम्‌ इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌?", "tgt_text": "5. ओतम्‌ यह रूप कैसे सिद्ध हुआ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसका षष्ठी एकवचन में यातः यह रूप बना।", "tgt_text": "तस्य षष्ठ्येकवचने यातः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पीताम्बररूपसमस्यमानपदयोः अथपिक्षया अन्यपदार्थः भवति विष्णुरूपः।", "tgt_text": "ಪೀತಾಂಬರರೂಪ ಸಮಾಸವಾಗುವ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅನ್ಯಪದಾರ್ಥ ವಿಷ್ಣು ರೂಪವೇ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः इनके द्वारा अलौकिक विग्रह वाक्य में एकार्थी भाव रूप सामर्थ्य स्वीकृत किया जाता है।", "tgt_text": "अतः अस्माभिः अलौकिकविग्रहवाक्ये एकार्थीभावरूपं सामर्थ्यं स्वीक्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इष्टि मूलक यागों में होता ही अनुवाक्य और याज्य उभयविध मन्त्रों का व्यवहार करता है।", "tgt_text": "ಇಷ್ಟಿಮೂಲಕವಾದ ಯಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೋತೃವೇ ಅನುವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಯಾಜ್ಯವೆಂಬ ಉಭಯವಿಧ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और कौन त्रिलिङ्गक है यहाँ पर कोशादि ही प्रमाण है।", "tgt_text": "कः त्रिलिङ्गकः इत्यत्र कोशादिकमेव प्रमाणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯೇನ ಕರ್ಮಾಣ್ಯಪಸೋ ಮನೀಷಿಣೋ ಯಜ್ಞೇ ಕೃಣ್ವಂತಿ ವಿದರ್ಥೇಷು ಧೀರಾ ।", "tgt_text": "येन कर्माण्यपसो मनीषिणो यज्ञे कृण्वन्ति विदर्थेषु धीरा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्युक्तानां यागविधीनां प्रकाशकानि हि श्रौतसूत्राणि।", "tgt_text": "वेद युक्त याग विधानों के प्रकाशक ही श्रौतसूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "असम्प्रत्यर्थ अव्ययीभावसमासस्योदाहरणं भवति अतिनिद्रम्‌ इति।", "tgt_text": "ಅಸಂಪ್ರತಿ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಅತಿನಿದ್ರಮ್."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से अनुदात्त स्वर का निषेध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्तोकादिशब्देन पूर्वसूत्रोक्तानां स्तोकान्तिकदूरार्थकृच्छ्राणां ग्रहणम्‌।", "tgt_text": "स्तोक आदि शब्द से पूर्व सूत्र द्वारा उक्त (स्तोकान्तिक दूरार्थकृच्छ्राणां) स्तोक, अन्तिक, इरार्थ, कृच्छ आदि का ग्रहण किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हिरण्यगर्भ के आश्रय से ही सूर्य उदित होकर चमकता है।", "tgt_text": "हिरण्यगर्भाश्रयेणैव सूर्य उदितः सन्‌ विभाति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उत्तरपदे परतो दिशावाचकेन सह समासस्योदाहरणं भवति पूर्वशालप्रियः इति ।", "tgt_text": "उत्तर पद में पर दिशावाचक के साथ समास का उदाहरण है पूर्वशालप्रियः समाहार वाच्य होने पर संख्यातत्पुरुष का उदाहरण है पञ्चगवम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರನ ಭೋಜನದ ಎತ್ತುಗಳ ಮಾಂಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इन्द्र का भोजन बैल का मांस है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार के महानुभाव को हम शीघ्र प्राप्त हो।", "tgt_text": "ಇಂತಹ ಮಹಾನುಭಾವರನ್ನು ನಾವು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಷಯಸಪ್ತಮೀ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.", "tgt_text": "यहाँ विषयसप्तमी यह समझना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“आत्मा वाऽरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः” इत्यादि श्रुतियों में एकबार श्रवण एकबार मनन तथा एकबार निदिध्यासन का उपदेश नहीं दिया है।", "tgt_text": "न हि “आत्मा वाऽरे द्रष्टव्यः श्रोतव्यो मन्तव्यो निदिध्यासितव्यः” इत्यादिश्रुतिषु सकृच्छ्रवणं सकृत्‌ मननं सकृत्‌ निदिध्यासनं वा उपदिश्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसरी यज्ञ से ऋग, साम, यजू, गायत्र्यादि छन्द तथा अश्वगर्दभ आदि पशु उत्पन्न हुए।", "tgt_text": "तस्मादेव यज्ञात्‌ ऋचः सामानि यजूंषि, गायत्र्यादीनि च्छन्दांसि तथा अश्वगर्दभादयश्च पशवः उत्पन्नाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪುರುಷನ ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿಗಳು ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲವಾದರೆ ಮೋಕ್ಷೋಪಾಯದ ಹುಡುಕಾಟವು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यदि पुरुष की मोक्ष प्राप्ति की इच्छा नहीं होती है तो वह मोक्ष के उपायों का अन्वेषण नहीं करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में दो पद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र से प्रकृतिस्वर का विधान है।", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण प्रकृतिस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तास्यनुदात्तेन्ङिददुपदेशाल्लसार्वधातुकमनुदात्तमन्ह्निङोः इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ लसार्वधातुकम्‌ इति पदम्‌ अनुवर्तते तच्चात्र सप्तम्यन्ततया विपरिणम्यते।", "tgt_text": "तास्यनुदात्तेन्ङिददुपदेशाल्लसार्वधातुकमनुदात्तमन्ह्विङोः इस सूत्र से लसार्वधातुकम्‌ इस पद की अनुवृति यहाँ आती है, और वह यहाँ पर सप्तम्यन्त से विपरिणाम होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विषयश्चायं सुलभेन अवगन्तुं न शक्यते।", "tgt_text": "ಈ ವಿಷಯ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्यपि स्वप्नकाले स्थूलविषयाः न सन्ति तथापि सूक्ष्मविषयाः सन्त्येव।", "tgt_text": "भले ही स्वप्नकाल में स्थूल विषय नहीं होते हैं, फिर भी सृक्ष्म विषय तो होते ही हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಏನೇನು ನೋಡಿದೆವೋ ಅದೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಬೋಧವಾದಾಗ ಎಲ್ಲ ಮೂಲಗಳ ಸಹಿತವಾಗಿ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वप्न में जो-जो देखा जाता है प्रबोध होने पर उन सभी का मूल सहित नाश हो जाता |"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಯಜ್ಞದ ದಾತಾ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು ಈ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस यज्ञ का दाता, प्रकाश देने वाला अथवा प्रकाशित करने वाला यह अग्नि है ऐसा कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ವೇದಾಂತಸಾರಃ) ಯಾವು ಪುರುಷನು ನಿತ್ಯಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ.", "tgt_text": "(वेदान्तसारः) जो पुरुष नित्यादि कर्मों को करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಧ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾದ ಸೂರ್ಯಾಘದ ಜಲದ ಮಹಿಮೆಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "संध्या में प्रयुक्त सूर्य अर्घ के जल की महिमा का वर्णन है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः तस्य संक्षेपेण सारोऽत्र प्रदीयते।", "tgt_text": "इसलिए उसका संक्षेप से सार यहाँ प्रदान रूप से दिया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शाखा के साथ 'चरण'-शब्द का भी सम्बन्ध है।", "tgt_text": "ಶಾಖೆಯೊಂದಿಗೆ 'ಚರಣ' ಎಂಬ ಪದವು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गत्यर्थलोटा लृट्‌ न चेत्‌ कारकं सर्वान्यत्‌ इति सूत्रगतपदच्छेदः।", "tgt_text": "गत्यर्थलोटा लृट्‌ न चेत्‌ कारक सर्वान्यत्‌ ये सूत्र में आये पदच्छेद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथर्वाङ्गिरस”-इति पदस्य व्याख्यया प्रतीतो भवति यद्वेदोऽयं ऋषिद्वयेन द्रष्टानां मन्त्राणां समूहं प्रस्तौति।", "tgt_text": "ಅಥರ್ವಾಂಗೀರಸ- ಈ ಪದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎರಡು ಋಷಿಗಳಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಮಂತ್ರಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "1 अध्यारोप तथा अपवाद के द्वारा निष्प्रपञ्च क्या होता है?", "tgt_text": "1 अध्यारोपापवादाभ्यां निष्प्रपञ्चः प्रपञ्च्यते, कथम्‌"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपने सामर्थ्यवश से ये पृथिवी और स्वर्ग को धारण इन दोनों ने किया है।", "tgt_text": "ಈ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಶಬ್ದವುಳ್ಳ ಮಂತ್ರಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರವರ್ತಮಾನವಾದ ವೇದಾಂಗಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यह शब्द मन्त्रों का यथार्थ उच्चारण के लिए प्रवर्तमान वेदाङ्ग को शिक्षा इस नाम से जाना जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसे ही वेदत्रयी कहा जाता है।", "tgt_text": "ಅದನ್ನೇ ವೇದತ್ರಯೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निदिध्यासन ही समाधि है।", "tgt_text": "ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನವೇ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा लवणजलयोः मिश्रणे सति न तयोः भेदो गृह्यते  ।", "tgt_text": "जैसे जल तथा नमक के मिश्रण होने पर उन दोनों में भेद ग्रहण किया जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतयोः उभयोः समान एव रथः निरन्तरं भ्रमति।", "tgt_text": "ಇವರಿಬ್ಬರ ರಥಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कथं द्युस्थानः - यद्यपि अग्निः पृथिवीस्थानः तथापि देवान्‌ प्रति हविवहनाद्‌ द्युस्थानो भवति।", "tgt_text": "ದ್ಯುಸ್ಥಾನೀಯ ಹೇಗಾಯಿತು - ಏನಾದರು ಅಗ್ನಿ ಪೃಥ್ವೀ ಸ್ಥಾನೀಯವಾಗಿದೆ ಆದರು ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರತಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರಿಂದ  ದ್ಯುಸ್ಥಾನೀಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रकृत सूत्र से गोत्र शब्द को अनुदात्त होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಗೋತ್ರ ಶಬ್ದವು ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಮುಕ್ಕಾಲು ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮನು ದ್ಯುಲೋಕದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಅಂಶವೂ ಇದೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "सरलार्थ - तीन चौथाई पुरुष या ब्रह्म द्युलोक में है तथा, चतुर्थ अंश इसी लोक में है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुण्यकर्मणां फलानुभवकाले काचिद्धीवृत्तिःअन्तर्मुखा सती आनन्दप्रतिबिम्भभाक्‌ भवति।", "tgt_text": "ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಫಲಗಳ ಅನುಭವದಿಂದ ಯಾವುದೋ ವೃತ್ತಿಯು ಅಂತರ್ಮುಖವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಆನಂದವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೦. ಮಾನವನ ಅಂತಃಕರಣದ ದೋಷಗಳು ಎಷ್ಟು ? ಅವು ಯಾವುವು ?", "tgt_text": "१०. मानवान्तःकरणस्य दोषाः कति के च।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसका विस्तार सहित वर्णन वहीं अन्य अध्यायों में भी (१।४।५,२=१-१७) उपलब्ध होता है।", "tgt_text": "अस्य सविस्तृतं वर्णनं तत्र एव अन्येषु अध्यायेषु (१।४।५,२=१- १७) उपलभ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निरुक्तस्य आरम्भे 'निघण्टुम्‌' 'समाम्नाय' इत्येतेन पदेन अभिधीयते।", "tgt_text": "निरुक्त के आरम्भ में 'निघण्टुम्‌' *समाम्नाय' इस पद से ज्ञात होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र सः इति पदेन समाहारार्थे द्विगोः समाहारद्वन्द्वस्य च ग्रहणम्‌ ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಃ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಸಮಾಹಾರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗು ಮತ್ತು ಸಮಾಹಾರದ್ವಂದ್ವದ ಗ್ರಹಣೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेषु - ऋन्नेभ्यो ङीप्‌ , उगितश्च, वयसि प्रथमे, द्विगोः, वर्णादनुदात्तात्तोपधात्‌ तो नः, टिड्ढाणञ्द्वयसज्दघ्नञ्मात्रच्तयप्ठक्ठञ्कञ्क्वरपः इति एतानि सूत्राणि मुख्यानि अत्र चितानि च।", "tgt_text": "उनमें- ऋन्नेभ्यो ङीप्‌ , उगितश्च, वयसि प्रथमे, द्विगोः, वर्णादनुदात्तात्तोपधात्‌ तो नः, टिड्ढाणञ्द्वयसज्दघ्नञ्मात्रच्तयप्ठक्ठञ्कञ्क्वरपः ये सूत्र यहाँ मुख्य रूप से चिन्तन करने योगय हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस मनुष्य के लिये घर नहीं होता है।", "tgt_text": "तस्मै जनाय गृहं न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರವೆಂದರೇನು ?", "tgt_text": "किन्नाम सूक्ष्मशरीरम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शुक्ल यजुर्वेद की माध्यन्दिन शाखा और काण्व शाखा दो शाखा है।", "tgt_text": "शुक्लयजुर्वेदस्य माध्यन्दिनशाखा, काण्वशाखा चेति द्वे शाखे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विशेषः- ननु अत्र अग्निम्‌ ईळे इत्यत्र उदात्तानुदात्तयोः (इकार-ईकारयोः) मध्ये मकारस्य विद्यमानत्वात्‌ कथम्‌ इकारात्परस्य ईकारस्य स्वरितस्वरः इति चेद्‌ उच्यते, स्वरविधौ व्यञ्जनमविद्यमानवद्‌ इति परिभाषया अत्र मकारस्य विद्यमानत्वेऽपि स्वरविधित्वात्‌ तन्नास्ति इति गृह्यते तेन अत्र मकारेण व्यवधानाभावात्‌ न स्वरितत्वबाधः इति।", "tgt_text": "'विशेष- यहाँ पर ` अग्निम्‌ ईळे' उदात्त अनुदात्त के (इकार-ईकार के) मध्य में मकार की विद्यमानता होने से कैसे इकार से परे ईकार को स्वरित स्वर होता है इस प्रकार कहा है, (स्वरविधौ वेदाध्ययन ३४५ (पुसतक२) `` ( पुस्तक -१ ) व्यञज्जनमविद्यमानवद्‌ ' इस परिभाषा से यहाँ मकार के विद्यमान होने पर भी स्वर विधि के नहीं होने से उसको ग्रहण नहीं करते है, उससे यहाँ मकार से व्यवधान का अभाव होने से स्वरित का कोई तोड नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देववाचिशब्दानां द्वन्द्वसमासे इत्यर्थः।", "tgt_text": "देवता वाची शब्दों का हुन्द्व॒ समास में यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "असाधारणधर्मप्रतिपादकस्य वाक्यस्य यत्‌ प्रतिपाद्यं वस्तु तदेव लक्ष्यं भवति।", "tgt_text": "असाधारण धर्मप्रतिपादक वाक्य की जो प्रतिपाद्य वस्तु लक्ष्य होती है वही लक्ष्य होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋक्संहितायाः कति भागाः, प्रतिभागं कति अध्यायाश्च सन्ति?", "tgt_text": "ऋग्वेद संहिता के कितने भाग है और प्रत्येक भाग में कितने अध्याय है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಗ್ರಂಥದ ರಚನಾಕಾರರ ಹೆಸರು ಇವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस ग्रन्थ के रचयिता का नाम आज भी अज्ञात ही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "च यह अव्यय पद है।", "tgt_text": "चेत्यव्ययपदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "लोपे विभाषा इति सूत्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "लोपे विभाषा इस सूत्र की व्याख्या कीजिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌ - अस्य सूत्रस्योदाहरणं भवति उपसमिधम्‌ इति।", "tgt_text": "उदाहरणः- इस सूत्र का उदाहरण है उपसमिधम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मोक्षः विषयः न प्रत्यक्षगम्यः नापि अनुमानगम्यः।", "tgt_text": "ಮೋಕ್ಷ ವಿಷಯವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗಮ್ಯವಲ್ಲ ಅನುಗಮ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किन्तु वर्णनीय विषय की समानता भी उन दोनों के मध्य में कुछ भेद दिखाई देता है।", "tgt_text": "किञ्च वर्णनीयविषयस्य साम्यत्वेन अपि तयोः मध्ये किञ्चित्‌ पार्थक्यं परिलक्ष्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸದ ಪೂರ್ವಪದವು ಏನಾದರು ತುಲ್ಯಾರ್ಥವಾಚಕ,ತೃತೀಯಾಂತ,ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ,ಉಪಮಾನವಾಚಕ,ಅವ್ಯಯ,ಕೃತ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्पुरुषसमासे पूर्वपदं यदि तुल्यार्थवाचकं, तृतीयान्तं, सप्तम्यन्तं, उपमानवाचकम्‌, अव्ययं, कृत्यप्रत्ययान्तं वा भवति तर्हि पूर्वपदं प्रकृत्या भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚ ಇದು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "च इत्यव्ययपदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದ್ರೋಣಕಲಶವೆಂಬ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶುದ್ಧರಸವನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "द्रोणकलश नामक पात्र में विशुद्ध रस स्थापित किया जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैशेषिक दर्शन में कणाद ऋषि ने वेद के प्रमाण को स्वीकार किया।", "tgt_text": "वैशेषिकदर्शने कणादर्षिः वेदस्य प्रामाण्यं स्वीकृतवान्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समानाधिकरणम्‌ इसका समानविभक्तिकम्‌ यह अर्थ है।", "tgt_text": "’ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಮ್’ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ಸಮಾನವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು, ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बृहदारण्यक का उपनिषद्‌ कथन का क्या कारण है?", "tgt_text": "बृहदारण्यकस्य उपनिषदिति कथनस्य किं कारणम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "3 . गुरुसमीपं गत्वा अधिकारी किं करोति।", "tgt_text": "೩. ಗುರುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परमार्थत्वेन एषा स्थितिः अस्ति।", "tgt_text": "ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समसनम्‌ नाम बहुत सारे पदों के मेल से एकपदी होता है।", "tgt_text": "समसनं नाम बहूनां पदानां मेलनेन एकपदीभवनम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ಅರ್ಥವೇ ಅಧಿಕರಣ ಅಥವಾ ಆಧಾರವೆಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तदर्थः अधिकरणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस प्रकृत वार्तिक से स्यान्त पद के अन्त्य का, और अन्त्य से पूर्व का उदात्त स्वर करने का विधान है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಸ್ಯಾಂತವಾದಂತಹ ಪದದ ಅಂತಿಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವರ್ಣದ ಮುಂಚೆ ಇರುವ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे शतृप्रत्यय उगित्‌ है।", "tgt_text": "तेन शतृप्रत्ययः उगित्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति विषयकं मन्त्रं लिखित्वा व्याख्यात ।", "tgt_text": "ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬರೆದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गुणों का चित्त में प्रभाव ब्रह्मविद्या के द्वारा अविद्यामान संसार की निवृत्ति नित्यनिरतिशयानन्द की प्राप्तिरूप महान प्रयोजन की सिद्धि होती है।", "tgt_text": "ಗುಣಗಳ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವವು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಅವಿದ್ಯಾಮಯದ ಸಂಸಾರದ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯನಿರತಿಶಯಾನಂದಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ಮಹಾ ಪ್ರಯೋಜನವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "न केवलम्‌ एतेषाम्‌ अष्टानाम्‌ एव व्याकरणकर्तृणां व्याकरणानि वर्तन्ते, अपि तु अन्येषाम्‌ अपि आचार्याणां व्याकरणानि श्रूयन्ते।", "tgt_text": "केवल इन आठ ही व्याकरण कर्ताओं का व्याकरण नहीं है, अपितु अन्य आचार्यो का भी व्याकरण सुना जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस समाधान के लिए उत्तरगर्भ का यह मन्त्र बताता है - श्रोत्रस्य श्रोत्रं मनसो मनो यद्‌ वाचो ह वाचं स उ प्राणस्य प्राणः।", "tgt_text": "ಆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರಗರ್ಭದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ - ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯ ಶ್ರೋತ್ರಂ ಮನಸೋ ಮನೋ ಯದ್ ವಾಚೋ ಹ ವಾಚಂ ಸ ಉ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಃ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇದೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \" ಗೋ ಶಬ್ದದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸಾಂತದಿಂದ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ತದ್ದಿತ ಲೋಪವಾದಾಗ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "एवमर्थः समायाति - \"गोशब्दान्तात्‌ तत्पुरुषात्‌ समासान्तः टच्प्रत्ययो भवति न तु तद्धितलुकि\" इति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಉಪಸರ್ಜನ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪೂರ್ವ ನಿಪಾತದಲ್ಲಿ ಸಹ ಹರಿ ಜ್ಞಸ್ ಹೀಗಾದಾಗ ಸಮಾಸದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾದಾಗ ಅದರ ಅವಯವ ಸುಪಃ ಜ್ಞಸಃ ಲುಕಿ ಸಹಹರಿ ಪದವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसके वादं उपसर्जन संज्ञक का सह के साथ पूर्व निपात में सह हरि ङस्‌ ऐसा होने पर समास के प्रातिपदिक होने पर उसके अवयव सुपः ङसः लुकि सहहरि पद निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪರಿಬಭೂವ - ಪರಿ ಪೂರ್ವಕ ಭೂ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಪರಿಬಭೂವ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "परिबभूव - परि पूर्वक भू धातु से लिट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में परिबभूव यह रूप बना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೮೬. \"ಝಯಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯೇನು?", "tgt_text": "86. “ झयः'' इस सूत्र का क्या उदाहरण है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿದ ಮೇಲೆ ನೀವು - ಕುಗತಿಪ್ರಾದಿಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ವಾರ್ತಿಕಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ, ಉಪಪದ ಸಮಾಸ ಸಂಬಂಧಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ , ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸಾಂತ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ , ಲಿಂಗನಿರ್ಣಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಆದೇಶ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು     ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ, ಸಸೂತ್ರ ಸಮಾಸವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಆ ಸಮಾಸದಿಂದ ಅನ್ಯ ಸಮಸ್ತ ಪದಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತೀರಿ.", "tgt_text": "इमं पाठं पठित्वा भवान्‌ -  कुगतिप्रादिसमासानां विधायकं सूत्रं वार्तिकानि च जानीयात्‌।  उपपदसमाससम्बन्धानि सूत्राणि जानीयात्‌।  तत्पुरुषसमासान्तप्रत्ययानां विधायकानि सूत्राणि जानीयात्‌।  लिङ्गनिर्णायकानि सूत्राणि जानीयात्‌।  विशिष्टादेशविधायकानि सूत्राणि जानीयात्‌।  ससूत्रं समासं ज्ञात्वा तादृशानाम्‌ अन्येषां समस्तपदानां निर्माणे समर्थो भविष्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಮೊದಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಣಾಕಾರನಾದ ಮಹಿಮದಾಸನಿಂದ ಸಮರ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "चरणव्यूहस्य टीकाकर्त्रा महिमदासेनाऽपि पूर्वोक्तकथनं समर्थितम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 80 ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "इन मन्त्रों की संख्या अस्सी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए भगवान श्री कृष्ण ने श्रीमदभगवद्‌ गीता में कहा हेै।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಭಗವಾನ್ ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य शब्दस्य व्याख्यायां दुर्गाचार्यण लिखितम्‌- एवं ब्राह्मणेऽपि विचार्यमाणे ज्ञायते' इति (निरु. टी. ३/११, २/१७)।", "tgt_text": "ಈ ಶಬ್ದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಚಾರ್ಯರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ- “ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿಯು ವಿಚಾರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ” (ನಿರೂ. ಟಿ. ೩/೧೧,೨/೧೭)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मणशब्दस्य यज्ञः इत्यपि अर्थः अस्ति।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಯಜ್ಞದ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पुरुषसूक्ते कः आदित्यरूपं प्राप्तः।", "tgt_text": "पुरुषसूक्त में किसने आदित्यरूप को प्राप्त किया?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यः सूर्यः सर्वान्‌ प्रकाशयति ।", "tgt_text": "जो सूर्य सभी को प्रकाशित करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कीदृशाय।", "tgt_text": "ಯಾವ ರೀತಿಯ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "षष्ठ्यन्तस्य ब्राह्मणस्येति सुबन्तस्य तव्यप्रत्ययान्तेन कर्तव्यम्‌ इत्यनेन प्राप्तः षष्ठीसमासः अनेन निषिध्यते।", "tgt_text": "ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ಎಂಬ ಸುಬಂತದ ತವ್ಯತ್ ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯಮ್ ಇದರಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಷಷ್ಠೀ ಸಮಾಸವನ್ನು ಇದರಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे त्रीणि पदानि सन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या- इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्याः सम्बन्धः शुक्लयजुर्वेदीय-वाजसनेयीशाखया सह अस्ति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದದ - ವಾಜಸನೇಯಿ ಶಾಖೆಯು ಕೂಡ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "11. अज्ञान के अनिर्वचनीयत्व का प्रतिपादन कीजिए।", "tgt_text": "११. अज्ञानस्य अनिर्वचनीयत्वं प्रतिपादयतु?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "2. तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु इस मन्त्र अंश में किस प्रकार का मन शिवसङ्कल्प वाला हो?", "tgt_text": "೨. ತನ್ಮೇ ಮನಃ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ಈ ಮಂತ್ರ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಮನಸ್ಸು ಶಿವಸಂಕಲ್ಪ ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ನಿರ್ದೇಶವುಯು ಎಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವೆಂದರೆ, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यह निर्देश इतना मार्मिक और वैज्ञानिक है कि भाषाशास्त्र की दृष्टि से भी यह अत्यधिक महत्त्वपूर्ण प्रतीत होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समानाधिकरणे अस्य स्तः इति समानाधिकरणः इति अर्श  आदित्वादच्प्रत्ययः।", "tgt_text": "ಸಮಾನ ಅಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಅರ್ಶ ಆದಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "त्याग से ही मुक्ति की प्राप्ति होती है।", "tgt_text": "त्यागेनैव मुक्तिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ (ನಿನ್ನ) ದೋಣಿ ಸಮುದ್ರಜಲದಿಂದ ಛಿನ್ನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "पर्वत में विद्यमान (तुम्हारी) नौका समुद्रजल से छिन्न नही होगी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ प्रक्रियादशायां प्रत्येकमर्थवत्त्वेन प्रथमविगृहीतानां पदानां समुदायशक्त्या विशिष्टैकार्थप्रतिपादिका वृत्तिः।", "tgt_text": "अर्थात्‌ प्रक्रिया दशा में प्रत्येक अर्थवत्व से प्रथम विगृहीता पदों समुदाय शक्ति से विशिष्टार्थप्रातिपदिक वृत्ति है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अङ्गशब्दस्य व्युत्पत्तिलभ्यः अर्थः अस्ति - 'उपकारकः' इति।", "tgt_text": "ಅಂಗ ಶಬ್ದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಲಭ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ - ಉಪಕಾರಕ ವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस आरण्यक में महाव्रत के पांचवे दिन में प्रयुक्त होने वाली महानाम्न ऋचा है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ आरण्यके महाव्रतस्य पञ्चमे दिने प्रयोक्तव्या महानाम्न्यः ऋचः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न हि संसारविषयात्‌ साध्यसाधनादिभेदलक्षणाद्‌ अविरक्तस्य आत्मैकत्वज्ञानविषये अधिकारः।", "tgt_text": "ಸಂಸಾರವಿಷಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧ್ಯಸಾಧನಾದಿ ಭೇದಲಕ್ಷದಿಂದ ಅವಿರಕ್ತದ ಆತ್ಮದ ಏಕತ್ವಜ್ಞಾನವಿಷಯವೇ ಅಧಿಕಾರವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮೀ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ ಶೌಂಡೈಃ ಎಂಬ ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत्र सप्तमी इति प्रथमैकवचनान्तं शौण्डैः इति च तृतीयाबहुवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಹೇ ಅಗ್ನಿಯೇ ನಾವು ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ನಿನ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತೇವೆ.", "tgt_text": "व्याख्या- हे अग्ने वयम्‌ अनुष्ठातारः दिवेदिवे प्रतिदिनं दोषावस्तः रात्रौ अहनि च धिया बुद्ध्या नमः भरन्तः नमस्कारं सम्पादयन्तः उप समीपे त्वा एमसि त्वाम्‌ आगच्छामः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रातः सूर्य को तथा सायं को अग्नि उद्देश्य करके मन्त्रपाठ आहुति दी जाती है।", "tgt_text": "प्रातः सूर्यम्‌ उद्दिश्य सायं च अग्निम्‌ उद्दिश्य मन्त्रपाठः आहुतिश्च क्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समास और अव्ययीभाव दो पद अधिकृत किया गया है।", "tgt_text": "समासः अव्ययीभावः च इति पदद्वयमधिकृतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१४. गुरुलक्षणानि लिखत।", "tgt_text": "೧೪. ಗುರುವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उपोत्तमंरिति (६.१.१९७ ) सूत्र का अर्थ- रेफ इत्‌ वाले शब्द के उपोत्तम को उदात्त होता है।", "tgt_text": "उपोत्तमंरिति (६.१.१९७) सूत्रार्थः- रित्प्रत्ययान्तस्योपोत्तममुदात्तं स्यात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विशेष रूप से वीर के समान, वीरो में भी श्रेष्ठ वीर।", "tgt_text": "अतिशयेन वीरवत्‌ वीरवत्तमम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इससे जाना जाता है की वे प्राचीन काल में मध्यप्रदेश में रहते थे।", "tgt_text": "अनेन ज्ञायते यत्‌ ते प्राचीनकाले मध्यप्रदेशे वसन्ति स्म।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मात्‌ कारणात्‌ जलस्पर्शन असौ पापं त्यक्त्वा मेध्यो भवति।", "tgt_text": "ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಜಲ ಸ್ಪರ್ಷದಿಂದ ಈ ಪಾಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪಂಚಾನಾಂ ರಾಜಾನಾಂ ಸಮಾಹಾರಃ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪಂಚರಾಜನ್ ಇಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸಾಂತದ \"ರಾಜಾಹಃಸಖಿಭ್ಯಷ್ಟಚ್\" ಇದರಿಂದ ಟಚ್ ಇದರ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पाँच राजाओं का समाहार इस विग्रह में पञ्चराजन्‌ यहाँ तत्पुरुषसमासान्त का \"राजाहःसखिभ्यष्टच्‌\" ' इससे टच की प्रवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದಿರುವ ಅನುಮಃ ಶತುಃ ಅಂತೋದಾತ್ತದ ನಂತರವಿರುವ ನದೀಸಂಜ್ಞಕ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಈಕಾರವನ್ನು ಉದಾತ್ತ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಯಿದೆ .", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण अनुमः शतुः अन्तोदात्तात्‌ परस्य नदीसंज्ञकस्य ङीप्प्रत्ययस्य ईकारस्य उदात्तत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इष्टियागस्य काम्यानुष्ठाने किं किं वैशिष्ट्यं वर्तते?", "tgt_text": "ಇಷ್ಟಿಯಾಗಿದ ಕಾಮ್ಯಾನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವೆಲ್ಲ ವಿಶೇಷತೆಗಳಿವೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अवनेग्यमुदकमाजदहर्यथेदं पाणिभ्यामवनेजनायाहरन्त्येवं तस्यावनेनिजानस्य मत्स्यः पाणी आपेदे ॥ १॥", "tgt_text": "ಅವನೇಗ್ಯಮುದಕಮಾಜದಹ್ಲರ್ಯಥೇದಂ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಮವನೇಜನಾಯಾಹರಂತ್ಯೇವಂ ತಸ್ಯಾವನೇನಿಜಾನಸ್ಯ ಮತ್ಸ್ಯಃ ಪಾಣೀ ಆಪೇದೆ ।।೧।।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य ग्रन्थस्य प्रधानलक्ष्यं हि संहितापदानां शुद्धता एव।", "tgt_text": "ಈ ಗ್ರಂಥದ ಪ್ರಧಾನ ಲಕ್ಷ್ಯವು ಸಂಹಿತಾ ಪದಗಳ ಶುದ್ಧತೆಯೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದು ತನ್ನ ಉಪಾಸಕರನ್ನು ವರ ರೂಪದಿಂದ ಪುತ್ರವಿತ್ತಾದಿಗಳ ವರ್ಷವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वह अपने उपासको को वर रूप से पुत्रवित्तादि की वर्षा करती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಯಾಜ ಮತ್ತು ಎರಡು ಅನುಯಾಜಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ವಿಧಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "चार प्रयाजों और दो अनुयाजों का अनुष्ठान विहित है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये कितवाः भवन्ति तेषां स्त्रियः दुःखिताः भवन्ति ।", "tgt_text": "ಯಾರು ಜೂಜುಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ದುಃಖಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद में मित्र का और वरुण का सम्मिलित रूप से अनेक स्तुति की गई है।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರನಿಗೆ ಮತ್ತು ವರುಣನಿಗೆ ಹಲವು ಸ್ತುತಿಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಾದವು ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पाद इन्द्रिय गमन साधती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಧನದ ಸ್ವಾಮಿನಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.", "tgt_text": "धनस्य सा धारिका।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परन्तु अस्मिन्‌ सूक्ते तथाविधं किमपि कल्पनादिकं न विद्यते।", "tgt_text": "परन्तु इस सूक्त में उस प्रकार की कोई कल्पनादि विद्यमान नही है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಕ್ಷಿಪ್ತಸ್ಯ ಉಪಮಾನಸ್ಯ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಭಿಃ ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आक्षिप्तस्य उपमानस्य समानाधिकरणेन इत्यस्य च व्याघ्रादिभिः सहान्वयः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्योंकि श्रुतियों में कहा है तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय' (श्वे. उ. 3.क्र) इस प्रकार से उस विद्या के उसको जाने बिना और कोई मार्ग हैं को नहीं इस प्रकार से श्रुति ने कहा है।", "tgt_text": "\"ತಮೇವ ವಿದಿತ್ವಾತಿಮೃತ್ಯುಮೇತಿ ನಾನ್ಯಃ ಪಂಥಾ ವಿದ್ಯತೇಽಯನಾಯ (ಶ್ವೇ.ಉ.೩.೮) ಎಂದು ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವವು ಎಂದು ಶೃತಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ಭ.ಗೀ. ೬.೪೫) ಸಂಶುದ್ಧಕಿಲ್ಬಿಷಃ ವಿನಷ್ಟಪಾಪಃ ಯಸ್ಯ ಸರ್ವಾಣಿ ಪಾಪಾನಿ ವಿನಷ್ಟಾನಿ ತಾದೃಶಃ ಪುರುಷಃ |", "tgt_text": "(भ.गी.६.४५)  संशुद्धकिल्बिषः विनष्टपापः यस्य सर्वाणि पापानि विनष्टानि तादृशः पुरुषः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर ज्ञान में परमप्रमाण वेद ही होते हेैं।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ವೇದವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लौकिक विश्वानि और भुवनानि दो रूप है।", "tgt_text": "ಲೌಕಿಕ ವಿಶ್ವಾನಿ ಮತ್ತು ಭುವನಾನಿ ಇವೆರಡು ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके लिए विषयों से मन को विरक्ति अपेक्षित होती है।", "tgt_text": "तदर्थं विषयेभ्यः मनसः विरक्तिः अपेक्षते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "8 आत्मा के पाँच कोश के अतिरिक्त प्रबन्ध की रचना कीजिए।", "tgt_text": "೮. ಆತ್ಮದ ಪಂಚಕೋಶವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ರಚಿಸಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वप्नावस्थायाम्‌ अयं तैजसो भवति।", "tgt_text": "स्वप्नावस्था  में यह तैजस के रूप में होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः यह निषिद्ध है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ನಿಷಿದ್ಧ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे चत्वारि पदानि वर्तन्ते।", "tgt_text": "इस सूत्र में चार पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वार्तिक व्याख्याः-'' वर्णो वर्णेन'' सूत्रस्थ महाभाष्य में “समानाधिकरणाधिकारे शाकपार्थिवादीनामुपसंख्यानमुत्तरपदलोपाश्च'' वार्तिक विहित है।", "tgt_text": "वार्तिकव्याख्या - \"वर्णो वर्णन\" इति सूत्रस्थे महाभाष्ये \"समानाधिकरणाधिकारे  शाकपार्थिवादीनामुपसंख्यानमुत्तरपदलोपश्च\" इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रत्न को धारण करने वाली यागफल रूपों के रत्नों को विशेष रूप से धारण अथवा पोषण करने वाली।", "tgt_text": "ರತ್ನವನ್ನು ಧರಿಸಿವವರು, ಯಾಗ ಫಲ ರೂಪಗಳ ರತ್ನಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನು ಅಥವಾ ಪೋಷಿಸುವವನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रे यूपदारु इत्यत्र यूप इति पूर्वपदे प्रकृतिस्वरः भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಯೂಪದಾರು ಇಲ್ಲಿ ಯೂಪ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಜ್ಯಸ್ತೋತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅಜಿ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅದರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ, ಹೇಗೆ - \"ಯದಾಜಿಮಾಯನ್ ತದಾ ಆನಜ್ಯಾನಾಮ್ ಆಜತ್ವಮ್' (ತಾ. ೭/೨/೧) ರಥಂತರದ ನಿರುಕ್ತಿಯು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ - 'ರಥಂ ಮರ್ಯಾ ಕ್ಷೇಪ್ಲಾತಾರೀತ್ ಇತಿ ತದ್ರಂಥರಸ್ಯ ರಥಂತರತ್ವಮ್' (ತಾಂಡ್ಯ. ೭/೬/೪).", "tgt_text": "आज्यस्तोत्र की व्याख्या अजि शब्द से कहते हुए उसके व्याख्यान का भी क्रम प्राप्त होता है, जैसे - “यदाजिमायन्‌ तदा आनज्यानाम्‌ आजत्वम्‌' (ता. ७/२/१) रथन्तर की निरुक्ति इस प्रकार होती है - ` रथं मर्या क्षेप्लातारीत्‌ इति तद्रथन्तरस्य रथन्तरत्वम्‌' (ताण्ड्य. ७/६/४)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತದನಂತರ, ಪಶುವಿನ ಪಕ್ವವಾದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಅಧ್ವರ್ಯುವು ಆಹವನೀಯಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "तदनन्तरं पशोः पक्वानि अङ्गानि मृत्पात्रात्‌ बहिष्कृत्य खण्डशः कर्तयित्वा अध्वर्युः आहवनीयाग्नौ प्रददाति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्तोक, अन्तिक, दूर अर्थवाची से कृच्छर शब्द से विहित पञ्चमी के उत्तरपद परे लोप नहीं होता है यही सूत्रार्थ है।", "tgt_text": "ಸ್ತೋಕ, ಅಂತಿಕ, ದೂರ, ಅರ್ಥವಾಚಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಕೃಚ್ಛ್ರ ಶಬ್ದದಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಪಂಚಮೀ ಉತ್ತರಪದದ ನಂತರ ಲೋಪವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कुचरः इत्यस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "कुचरः इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "एकाच: इस पद की अनुवृति होने से वर्तमान पद के विशेष्य रूप से शब्दस्य इस षष्ठी एवचनान्त पद का यहाँ ग्रहण है।", "tgt_text": "एकाचः इति अनुवर्तमानस्य पदस्य विशेष्यरूपेण शब्दस्य इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदमत्र ग्राह्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङ्ङतिङः इति सूत्रात्‌ तिङ्‌ इति प्रथमान्तं सुबन्तं पदम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - रथी योद्धा जिस प्रकार कोडे से घोड़ो को मारता हुआ योद्धाओं को प्रकट करता है, उसी प्रकार पर्जन्य जब आकाश को वर्षा से युक्त करते हैं, तब उनका गर्जन सिंह के समान दूर से उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "सरलार्थः - कशया अश्वं प्रेरणं कुर्वन्‌ रथस्वामी इव ( पर्जन्यदेवः ) वर्षासम्बन्धिदूतान्‌ प्रकटयति । यदा पर्जन्यदेवः आकाशात्‌ वर्षणं करोति तदा दूरात्‌ गर्जनस्य ध्वनिः श्रूयते ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪೈಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹಾಪೈಂಗ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಸಮಾನವಾಗಿ ಭಾರತ ಎಂದು ಕೂಡ ಒಂದು ಭಿನ್ನವಾದ ಗ್ರಂಥವಿತ್ತು.", "tgt_text": "पैङ्ग्यः महापैङ्ग्य इति नामभ्यां प्रतीतो भवति यत्‌ महाभारत इव भारत इत्यपि एकः भिन्नग्रन्थः आसीत्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और यह माष- शब्द धान्यवाची (धान का पर्यायवाची )।", "tgt_text": "ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾಷ ಶಬ್ದವು ಧಾನ್ಯವಾಚಿ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಷ್ಕಲ ಶಾಖೆಯ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ, ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यद्यपि आजकल वाष्कल शाखा की संहिता प्राप्त नहीं होती है, फिर भी इसको विशिष्टता का वर्णन विविध स्थलो में प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"अस्तं पस्त्यम्‌\" इति गृहनाम में पढ़ा हुआ है।", "tgt_text": "\"ಅಸ್ತಂ ಪಸ್ತ್ಯಮ್\" ಎಂದು ಗೃಹದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಓದಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और इन विनियोग का वैज्ञानिक दृष्टि से भी वहाँ समानता प्रदर्शित है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಆ ವಿನಿಯೋಗದ ವಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "10. तत्कृत इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "೧೦. ತತ್ಕೃತ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನ ಪಂಥಾಃ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನ ಪಥಿನ್ ಸು ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \"ನಜ್ಞ್\" ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾದಾಗ, ಪ್ರಾತಿಪದಿಕತ್ವದಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ನ ಲೋಪ ಅಪಥಿನ್ ನಿಷ್ಫನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "न पन्थाः इति लौकिकविग्रहे न पथिन्‌ सु इत्यलौकिकविग्रहे \"नञ्‌\" इत्यनेन सूत्रेण तत्पुरुषसमासे, प्रातिपदिकत्वात्‌ सुब्लुकि, नलोप अपथिन्‌ इति निष्पदद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मूर्धन्‌ - मूर्ध्न-इसका सप्तमी एकवचन में यह वैदिक रूप है।", "tgt_text": "मूर्धन्‌- मूर्ध्नि-इत्यस्य सप्तम्येकवचने वैदिकं रूपमिदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वास्तविकतया वर्गेषु ऋचां संख्या सुनिश्चिता नास्ति।", "tgt_text": "ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಋಙ್ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जब तुम बढकर बुरे कर्म को करने वाले को मेघ मारता है, तब यह विश्व प्रसन्न होता है, क्योंकि वर्षा ही सभी जगत के प्रीतिकारण के रूप में प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "हे पर्जन्य यदा त्वं स्तनयन्‌ दुष्कृतः मेघान्‌ विदारयसि, तदा विश्वमिदं मोदते, यतो हि वृष्टेः सर्वजगत्प्रीतिकारणत्वं प्रसिद्धम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ನಜ್ಞ್\" ನಜ್ಞ್ ತತ್ಪುರುಷ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "“नञ्‌'' नञ्तत्पुरुषविधायक सूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಪದವಾಚ್ಯವಾಗುವುದು.", "tgt_text": "तब निदिध्यासन पद वाच्य होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಎತ್ತಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "बैल के समान आचरण करना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀನ ಲೋಕದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "हीनलोकप्राप्तिः न भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऐसे याग में जो बारह स्तोत्र गाए जाते हैं, उनमें अन्तिम स्तोत्र को अग्निष्टोम कहते हैं।", "tgt_text": "ಈ ರೀತಿಯ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಹನ್ನೆರಡು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವನ ಮುಖ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗ ಘ್ರತವರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ.", "tgt_text": "उसका आनन और पृष्ठ देश घृतवर्ण से युक्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तथा धर्म तथा ब्रह्म जिज्ञासा का पूर्व पर भाव नहीं कहा गया है।", "tgt_text": "अत्रापि धर्मब्रह्मजिज्ञासयोः पूर्वपरीभावो नास्तीति उक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಒಬ್ಬರ ಪ್ರಕಾರ ಪಶುವು ಯಜಮಾನನ ಚಿಹ್ವಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एके वदन्ति यत्‌ पशुः यजमानस्य चिह्वस्वरूपः इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थ - अपमानित वृत्रमाता अपने पुत्र की रक्षा के लिए अपने हाथ को फैलाया।", "tgt_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಅವಮಾನಿತಳಾದ ವೃತ್ರಮಾತೆ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೈ ಚಾಚಿದಳು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कारणं हि गङ्गायां कदापि घोषः अवस्थातुं न शक्नोति।", "tgt_text": "ಕಾರಣವು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಘೋಷವು ಯಾವಾಗಲು ನಿಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ - ಕೌಮಾರ ಸಾರಸ್ವತ ಮತ್ತು ಶಾಕಲ ವ್ಯಾಕರಣ.", "tgt_text": "जैसे - कौमार सारस्वत और शाकल व्याकरण।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಅಗ್ನಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತ ಜಲವನ್ನು ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಇದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಚನೆ ಮತ್ತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सृष्ट्यारम्भे सः अग्निं सृजति किञ्च प्रलयकाले समावृतं पयः स्वोदरि संस्थापयति येन सृष्टिः पुनजयित।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ವರ್ಣನೆಯು ಕಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪವನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कस्यचन पदार्थस्य स्वाभाविकतया यद्‌ वर्णनं भवति तदेव वर्णनं कलायाः उत्कृष्टत्वं द्योतयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जितनी सुललित देववाणी का शास्त्रीय विवेचन वहाँ देखते हैं, अन्य जगह उस प्रकार की सुललिता दिखाई नहीं देती है।", "tgt_text": "यादृशं हि सुललितं देववाण्याः शास्त्रीयं विवेचनं तत्र दृश्यते, नान्यत्र तादृशं क्वापि विलोक्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दूसरे पक्ष में देव भी गायन और वादन द्वारा उसको संतुष्ट करना चाहते थे।", "tgt_text": "ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ದೇವತೆಗಳು ಕೂಡ ಗಾಯನದಿಂದ ಮತ್ತು ವಾದನಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ತಿಙಂತ ಇದರ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण की परिभाषा से तिङन्तम यह लाभ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नैष्कर्म्यसिद्धौ सुरेश्वराचार्येण उक्तम्‌।", "tgt_text": "नैष्कर्म्यसिद्धि में सुरेश्‍वराचार्य ने इस प्रकार से कहा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸಿಂಹದ ತರ ಇರುವವನು , ತನ್ನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ವಿಷ್ಣುವು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "वीरकर्मणा स्तूयमानः सिंहादिवत्‌ भयानकः, शत्रुवधकर्त्ता, उन्नतवाचि मन्त्रेषु स्थितः, यस्य विष्णोः पादप्रक्षेपैः इदं सर्वं भुवनम्‌ आश्रितं जातं, सः विष्णुः प्रकर्षेण स्तूयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रकृतजन्मनि यत्‌ कर्म क्रियते ।", "tgt_text": "इसलिए प्रत्येक जन्म में जो कर्म किए जाते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र गृहनिर्माणाय, सीरकर्षणाय, बीजवपनाय, अन्नोत्पादनाय, पुष्ट्यर्थाय, व्यापारहेतवे विदेशगमनाय नानाविधाशीर्वादाय च प्रार्थना कृताऽस्ति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ, ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅಗೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಅನ್ನವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ,ಪುಷ್ಟಿಗಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾರಣ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸೋಽಯಂ ದೇವದತ್ತಃ\" (ಅವನು ಈ ದೇವದತ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ) ಈ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಃ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅಯಂ ಶಬ್ದ ಇವೆರಡರ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿರುದ್ಧಾಂಶಗಳಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅವುಗಳ ತತ್ಕಾಲ ತದ್ದೇಶ ವಿಶಿಷ್ಟಗಳ ತತ್ಕಾಲ ತದ್ದೇಶ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳ ಪರಿತ್ಯಾಗದಿಂದ ಅವಿರುದ್ಧ ದೇವದತ್ತ ಪಿಂಡದ ಜೊತೆಗೆ ದೇವದತ್ತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದೇವದತ್ತ ವಾಚಕ ಶಬ್ದದ ಲಕ್ಷ್ಯ-ಲಕ್ಷಣ ಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“सोऽयं देवदत्तः” इत्यस्मिन्‌ वाक्ये सशब्दायंशब्दयोः तदर्थयोः च ये विरुद्धांशाः सन्ति तेषां तत्कालतद्देशविशिष्टैतत्कालैतद्वेशविशिष्टांशानां परित्यागेन अविरुद्धदेवदत्तपिण्डेन साकं देवदत्तविशिष्टदेवदत्तवाचकशब्दस्य लक्ष्यलक्षणभावसम्बन्धः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र चोदयित्री इत्यत्र चोदयितृ इति अवस्थायाम्‌ उदात्तस्य ऋकारस्य स्थाने यण्‌ रेफः विधीयते, स च रेफः हल्पूर्वः।", "tgt_text": "ಚೋದಯಿತ್ರೀ ಇಲ್ಲಿ ಚೋದಯಿತೃ ಈ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತವಾದ ಋಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಣ್ ರೇಫವಾಗುವ ವಿಧಾನವಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ರೇಫವು ಹಲ್ ಪೂರ್ವವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथापि अन्यानि अपि कानिचन कार्याणि तस्य सन्ति ।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಬೇರೆ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳು ಆತನದ್ದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अस्य सूत्रस्य अर्थः भवति- तुपश्यपश्यताहैः शब्दैः युक्तं तिङन्तं पदम्‌ अनुदात्तं न भवति पूजायां गम्यमानायाम्‌ इति।", "tgt_text": "अतः इस सूत्र का अर्थ होता है - तु, पश्य, पश्यत, अह शब्द से युक्त तिङन्त पद को अनुदात्त नहीं होता है, पूजा विषय गम्यमान होने पर।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವತಾವಾಚಿ ದ್ವಂದ್ವಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದವು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ देवतावाची हुन्द्व॒ समास में पूर्वपद को और उत्तरपद दोनों को प्रकृत्ति स्वर होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಈ ಶಾಖೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಬೋಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इससे यह शाखा कम प्रचलित थी ऐसा बोध होता हेै।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "8. विवृक्णा इस रूप को सिद्ध करो?", "tgt_text": "८. विवृक्णा इति रूपं साधयत?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "परन्तु द्विगु की तत्पुरुष संज्ञा अभीष्ट होती है अतः विशेषण सूत्र से तत्पुरुषसंज्ञा का विधान किया गया है।", "tgt_text": "परन्तु द्विगोः तत्पुरुषसंज्ञा अभीष्टा, अतः विशेषेण सूत्रेण तत्पुरुषसंज्ञाया विधानं कृतम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दानुः - दो अवखण्डने इस धातु से नुप्रत्यय करने पर दानुः यह रूप बनता है।", "tgt_text": "दानुः - दो अवखण्डने इति धातोः नुप्रत्यये दानुः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए विवेक चूडामणि में यह कहा गया है कि बुद्धि जीव के पीछे-पीछे चलती है।", "tgt_text": "अत उच्यते बुद्धिः जीवमनुगच्छतीति। अनुव्रजच्चित्प्रतिबिम्बशक्तिः इति विवेकचूडामणौ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार की देवी को केवल पास के कारण मैने उस परम अनुरागिणी भार्या को छोड़ दिया।", "tgt_text": "इत्थम्‌ अनुव्रताम्‌ अनुकूलां जायाम्‌ एकपरस्य एकः परः प्रधानं यस्य तस्य अक्षस्य हेतोः कारणात्‌ अहम्‌ परित्यक्तवानस्मीत्यर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रत्येक प्रकृतियाग की बहुत सी विकृतियाँ हैं।", "tgt_text": "प्रत्येकं प्रकृतियागस्य बह्व्यः विकृतयः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ವೇದರೂಪ ಜ್ಞಾನದ ವಿಶಾಲ ಪರ್ವತದಿಂದ ಅನೇಕ ಸ್ರೋತ ಜನಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರವಾಹವಾಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "वैसे ही वेदरूप ज्ञान के विशाल पर्वत से अनेक स्रोत जनकल्याण के लिए प्रवाहित होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपमानोपमेययोः उपमानस्यैव पूर्वनिपाते प्राप्ते उपमितस्य पूर्वनिपातविधानार्थम्‌ इदम्‌ ।", "tgt_text": "उपमान और उपमेय में उपमान का ही पूर्व निपात प्राप्त होने पर उपमित का पूर्वनिपात के विधान के लिए यह सूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ದೇವತೆಗಳು ಕೂಡ ಗಾಯನದಿಂದ ಮತ್ತು ವಾದನಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.", "tgt_text": "दूसरे पक्ष में देव भी गायन और वादन द्वारा उसको संतुष्ट करना चाहते थे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव भगवान्‌ यास्कः उक्तवान्‌ - वरुणो वृणोतीति सतः।", "tgt_text": "इसलिये भगवान्‌ यास्क ने कहा - वरुणो वृणोतीति सतः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- क्षि निवासगत्योः इति क्षिधातोः अर्थद्वयमस्ति।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - 'ಕ್ಷಿ ನಿವಾಸಗತ್ಯೋಃ' ಎಂದು 'ಕ್ಷಿ ಧಾತು'ವಿಗೆ ಎರಡು ಅರ್ಥವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सर्वसंसारधर्मविलक्षणः सर्वक्रियाकारकफलायासशून्यश्च यः आत्मा तमात्मानं प्रविशतीति तात्पर्यम्‌।", "tgt_text": "सर्व संसार धर्म विलक्षण सर्व क्रिया कारक फलायासशून्य जो आत्मा होती है वह आत्मस्वरूप में प्रवेश करता है, इसका इस प्रकार का तात्पर्य है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨. \"ದ್ವಿಗುಶ್ಚ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "2. “द्विगुश्च\" इस सूत्र का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्वाध्यात्म विषयों का संशय निवारण के लिए सुकेशा, भारद्वाज आदि छः मुनि उसके समीप में आने का उल्लेख प्राप्त होता है।", "tgt_text": "स्वाध्यात्मविषयकानां संशयानां निवारणाय सुकेशा, भारद्वाजादीनां षण्णां मुनीनां तस्य पार्श्वे आगमनस्य उल्लेखः प्राप्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवम्‌ आकाशस्य तेजसश्च ब्रह्मजत्वात्‌ श्रुतिः न श्रुत्यन्तरविहितं तेजःप्रमुखम्‌ उत्पत्तिक्रमं वारयति, न च श्रुत्यन्तरविहितं।", "tgt_text": "ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಆಕಾಶದ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪತ್ತಿಕ್ರಮವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಶೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಕರ್ಷತ್ವತೋ ಘಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "यहाँ “कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमान्त पद की अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यास्ककृत निरुक्त तो निघण्टु ग्रन्थ की व्याख्या है।", "tgt_text": "ಯಾಸ್ಕರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ನಿರುಕ್ತವು ನಿಘಂಟು ಗ್ರಂಥದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसका ही सप्तमी बहुवचनान्त रूप सूत्र में होता है।", "tgt_text": "अस्यैव सप्तमीबहुवचनान्तं रूपं सूत्रे वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವು ಪರಮ ಪುರುಷಾರ್ಥವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "धर्मार्थकाममोक्षाख्येषु चतुर्विधपुरुषार्थेषु मोक्ष एव परमपुरुषार्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹತ್ತನೇ ಪ್ರಪಾಠಕನನ್ನು ಮಹಾನಾರಾಯಣೀಯ ಉಪನಿಷತ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "दसवें प्रपाठक को भी महानारायणीय उपनिषद्‌ कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रकृत सूत्र से प्र इस गतिसंज्ञक को अनुदात्त होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः तस्य प्रत्येकं पदं बहून्‌ अर्थान्‌ प्रकाशयति।", "tgt_text": "ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದವೂ ಹಲವು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि छह बार करना हो तो प्रत्येक ऋतु में एक एक सम्पादन करना चाहिए।", "tgt_text": "ಆರು ಬಾರಿ ಆಚರಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೃತ್ತಿ ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "वृत्तिर्नाम का ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆರಣ್ಯಕದ ಮುಖ್ಯವಿಷಯವು ಪ್ರಾಣವಿದ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀಕದ ಉಪಾಸನೆಯಿದೆ.", "tgt_text": "आरण्यक का मुख्य विषय प्राणविद्या तथा प्रतीक उपासना है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र उपमानानि इति प्रथमाबहुवचनान्तं सामान्यवचनैः इति च तृतीयाबहुवचनान्तं पदम्‌ ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಾನಾನಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಚನೈಃ ಇದು ತೃತೀಯಾಂತ ಬಹುವಚನ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨೮. \"ಇವೇನ ಸಮಾಸೋ ವಿಭತ್ಯಲೋಪಸ್ಚ\" ಈ ವಾರ್ತಿಕದ ಉದಾಹರಣೆಯೇನು?", "tgt_text": "28. “इवेन समासो विभक्त्थलोपश्च'' इस वार्तिक का क्या उदाहरण हे?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए इन सभी विषयों का विचार करके ही किन्हीं शब्दों के तात्पर्य को समझना चाहिए।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿಯೇ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಶಬ್ದದಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्मकाण्ड में नित्यनैमित्तिककाम्य भेद से तीन प्रकार के कर्मवेद में कहे गए है।", "tgt_text": "कर्मकाण्डे नित्यनैमित्तिककाम्यभेदेन त्रिविधानि कर्माणि आम्नातानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एक ही श्रुति अर्थात्‌ एक श्रवण यह ही अर्थ है।", "tgt_text": "ಒಂದೇ ಶೃತಿ ಅಂದರೆ ಒಂದು ಶ್ರವಣ ಎಂದರೆ ಇದೇ ಅರ್ಥ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए शास्त्र के ज्ञाता अधिकारी का उल्लेख सबसे पहले किया गया है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರ ತಿಳಿದ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಮೊದಲು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैत्तिरीयसंहितानुसारं यज्ञानां कृते यानि विधानानि सन्ति तत्र तादृशी दृढता न परिलक्ष्यते।", "tgt_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಇರುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ದೃಢತೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಏಳು ಹೋತೃಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಆದಿ ಯಜ್ಞಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.", "tgt_text": "येन सप्तहोतृविशिष्टः अग्निष्टोमादियज्ञः सम्पाद्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सहशब्दस्य सादेशः भवति अव्ययीभावे, कालविशेषवाचके उत्तरपदे परे न भवति।", "tgt_text": "सह शब्द का स आदेश होता है अव्ययीभाव होने पर, काल विशेष वाचक उत्तरपद पर होने पर नहीं होता हेै।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ निपात संज्ञा का विधान करने वाले अनेक सूत्र हैं।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ನಿಪಾತಸಂಜ್ಞಾ ವಿಧಾನ ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ಸೂತ್ರಗಳಿವೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र ह्युत्तमः सोमो जायते।", "tgt_text": "वहाँ पर उसका ही सोम उत्तम माना जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚತುರ್ಥೀ ತದರ್ಥ ಈ ಸೂತ್ರದ ಚತುರ್ಥ್ಯಂತಾರ್ಥದ ಉತ್ತರಪದವಿದ್ದಾಗ ಚತುರ್ಥಿ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "चतुर्थी तदर्थ इति सूत्रस्य चतुर्थ्यन्तार्थाय यत्तद्वाचिन्युत्तरपदे चतुर्थ्यन्तं प्रकृत्या भवति इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जागरण किसे कहते हैं?", "tgt_text": "जागरणं किम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्यपदेशिवद्भावम्‌ आश्रित्य देवीः इति पदस्य आमन्त्रितान्तत्वम्‌ अपि सिध्यति।", "tgt_text": "ವ್ಯಪದೇಶಿವದ್ಭಾವದಿಂದ ’ದೇವೀಃ’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞೆ ಕೂಡ ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“प्रशंसावचनैश्च\"  इस सूत्र का उदाहरण दीजिये।", "tgt_text": "ಪ್ರಶಂಸಾವಚನೈಶ್ಚ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - अस्य सूत्रस्योदाहरणं भवति उपशरदम्‌ इति।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯು ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಉಪಶರದಮ್ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रूयते इति श्रवः कीर्तिः।", "tgt_text": "ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ ಇದು ಶ್ರವ ಕೀರ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸ್ಥೂಲ ವಿವೇಚನೆಯ ನಂತರ ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಯು ಇದೆ.", "tgt_text": "एवंविधस्य स्थूलविवेचनस्य पश्चात्‌ विस्तृतविवरणम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उत्पत्ति से पूर्व यह जगत्‌ सत्‌ शब्द बुद्धमात्र के द्वारा अवगम्य होता है।", "tgt_text": "उत्पत्तेः पूर्वम्‌ इदं जगत्‌ सच्छब्दबुद्धिमात्रगम्यम्‌ आसीत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶುದ್ಧವಾದ ಮನಸ್ಸು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तथा शुद्धमन मोक्ष का कारण होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदादिशास्त्रतः ज्ञायमानः स्वर्गादिः अनित्यः कर्मजन्यत्वात्‌ इत्यत्र श्रुतिस्मृतिवचनानि प्रमाणत्वेन सन्ति।", "tgt_text": "वेदादि शास्त्रों के ज्ञान से आचरण से स्वर्गादि अनित्य कर्मजन्यत्व की प्राप्ति होती है इसमें श्रुति तथा स्मृति प्रमाण रूप में है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿಧಾನವೇ ಕರಣದಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಟ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र अभिधानम्‌ इति करणे ल्युट्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रतिष्ठिताः - प्रतिपूर्वक स्थाधातु से क्तप्रत्यय करने पर प्रथमाबहुवचन में प्रतिष्ठिताः रूप है।", "tgt_text": "ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ - ಪ್ರತಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ಥಾಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾಃ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಛಂದೋಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಾದಬದ್ದವಾಗಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ದೇವಸ್ತುತಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅಭೀಷ್ಟ ಪ್ರರ್ಥನೆ ಆದಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "छन्दोबद्धानां पादबद्धानां च ऋङ्गन्त्राणां देवस्तुतिः देवान्‌ उद्देश्य अभीष्टप्रार्थनादिकं च मुख्योद्देश्यत्वेन गण्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪರಮಾತ್ಮನ ಸರಿಯಾದ ತಿಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "परमात्मतत्त्वस्य सुष्टु बोधाय बहवः उपायाः स्वीकृताः वर्तन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इति चेत्‌ वक्तुं शक्यते यत्‌ सर्वेषां देवानां गुणसाम्यात्‌।", "tgt_text": "यह प्रश्‍न उठने पर कह सकते हैं कि सभी देवों के गुणसाम्य से।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अव्यय के निषेध होने पर ब्राह्मणस्य कृत्वा इत्यादि यहाँ उदाहरण है।", "tgt_text": "अव्ययेन निषेधे ब्राह्मणस्य कृत्वा इत्यादिकमत्रोदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಅಮುಷೇತ್ಯಂತಃ\" ಎಂಬ ವರ್ತಿಕದಿಂದ ಸ್ಯಾಂತವಾದಂತಹ ಷಷ್ಠ್ಯಂತಪದಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅಂತೋದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ?", "tgt_text": "अमुष्येत्यन्तः इस वार्तिक से कैसे स्यान्तस्य षष्ठ्यन्त पद का अन्त उदात्त नहीं होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वषट्‌ - कारेण कः शब्दः गृह्यते ?", "tgt_text": "वषट्‌ कार से किस शब्द का ग्रहण होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ವಂಶಮಂಡಲದಿಂದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "अस्य कारणञ्च वंशमण्डलात्‌ भाषागतभेदः तथा विषयगतभेदः च बहुत्र दृश्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस कारण से जल स्पर्श से यह पाप को छोड़कर पवित्र होता है।", "tgt_text": "अस्मात्‌ कारणात्‌ जलस्पर्शन असौ पापं त्यक्त्वा मेध्यो भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "13.अज्ञान का आवरण क्या होता है?", "tgt_text": "१३. अज्ञानावरणं किम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशरणं नाम विनाशः इत्यर्थः।", "tgt_text": "ವಿಶರಣಂ ಎಂದರೆ ವಿನಾಶಃ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ ಒಂದೇ ವಿಷಯವ್ವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟನೆ ಮಾಡಬಹುದು.", "tgt_text": "एतेन अध्येता अवच्छेद्‌ यद्‌ एकस्यापि विषयस्य भिन्नशैल्या प्रकटनं सम्भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಮಾಣಾಂತರದಿಂದ ಅವಿಷಯೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡುವುದೇ ಅಪೂರ್ವತಾ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रकरणे यत्‌ वस्तु प्रतिपाद्यते तस्यैव वस्तुनः प्रमाणान्तरेण अविषयीकरणम्‌ अपूर्वता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩೬. ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದ ಲಕ್ಷಣವೇನು ?", "tgt_text": "36. “तत्पुरुष समास का लक्षण क्या है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य द्वयोः आरणयकयोः मध्ये अन्यतमम्‌ इदम्‌ आरण्यकर्मस्ति।", "tgt_text": "ऋग्वेद के दो आरण्यको के मध्य में यह श्रेष्ठ आरण्यक है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವೃತ್ತ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸುಷುಪ್ತಿ ಕಾಲದ ಆನಂದವು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वह अज्ञान से आवृत्त है इस कारण से सुषुप्ति कालीन आनन्द मुख्य नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गर्भाधाननिमित्ताय अन्यैः देवैः सह विष्णोरपि स्तुतिः प्रसिद्धा अस्ति।", "tgt_text": "ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಇತರೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಕರ್ತೃ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ತೃಜಕ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿಗೆ ತದಂತ, ಸುಬಂತಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "एवं सूत्रार्थो भवति - \"कर्त्र्थकौ यौ तृजकौ प्रत्ययौ तदन्तेन सुबन्तेन सह षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य समासो न भवति\" इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "' चार प्राचीन गद्य उपनिषद्‌, प्राचीन पद्य उपनिषद्‌, उत्तरकालिक गद्य उपनिषद्‌, अथर्वण कठ उपनिषद्‌, ईश उपनिषद्‌, श्वेताश्वतर उपनिषद्‌ और महानारायण उपनिषद्‌।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಚೀನ ಗದ್ಯ ಉಪನಿಷದ್, ಪ್ರಾಚೀನ ಪದ್ಯ ಉಪನಿಷದ್, ಉತ್ತರಕಾಲಿಕ ಗದ್ಯ ಉಪನಿಷದ್, ಅಥರ್ವಣ ಕಠ ಉಪನಿಷದ್, ಈಶ ಉಪನಿಷದ್,ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಉಪನಿಷದ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಾನಾರಾಯಣ ಉಪನಿಷದ್."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "छन्दोबद्धानां पादबद्धानां च ऋङ्गन्त्राणां देवस्तुतिः देवान्‌ उद्देश्य अभीष्टप्रार्थनादिकं च मुख्योद्देश्यत्वेन गण्यते।", "tgt_text": "ಛಂದೋಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಾದಬದ್ದವಾಗಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ದೇವಸ್ತುತಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅಭೀಷ್ಟ ಪ್ರರ್ಥನೆ ಆದಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಶ್ವಲಾಯನನ ಮತದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮಂತ್ರ ದೃಷ್ಟಿ ಋಷಿಯು ಇರುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದೃಷ್ಟಿ ಆಚಾರ್ಯರು ಕೂಡ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು.", "tgt_text": "आश्वालायनमतानुसारेण मन्त्रद्रष्टारः ऋषयो भवन्ति, ब्राह्मणद्रष्टारः आचार्याश्च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेषु मन्त्राणां विनियोगविषये च सविस्तीर्णं वर्णनं प्राप्यते।", "tgt_text": "उनमें मन्त्रों के विनियोग विषय पर विस्तार सहित वर्णन प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए उसका प्रत्यक्ष प्रमाण के द्वारा ग्रहण नहीं होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं क्वचिद्‌ अन्यत्र होता, अध्वर्युः, ब्रह्मण इत्यादिभिरभिधाभिः सोऽभिहितः।", "tgt_text": "इसी प्रकार कुछ अन्यत्र स्थान पर होता, अध्वर्यु, ब्रह्मण इत्यादि नामों से भी जानी जाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರನೂ ಕೂಡ ಕೇಳಿದ ವರವನ್ನು ನೀಡದನು.", "tgt_text": "इन्द्रोऽपि तदा प्रार्थितं दरं प्रदत्तवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यतो हि तत्र स्तनकेशादिकं नास्ति।", "tgt_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತನಕೋಶ ಆದಿಗಳಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन का शम किया जाता है।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಶಮವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೫. ಅರ್ಥವಾದ ಎಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "5 अर्थवाद किसे कहते हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणेन स्पष्टं भवति।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिकपदानां व्युत्पादनं हि निरुक्तस्य विषयः अस्ति।", "tgt_text": "ವೈದಿಕ ಪದಗಳ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯೇ ನಿರುಕ್ತದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ये अज्ञानियों की दृष्टि में जगत्‌ तथा ज्ञानियों की दृष्टि में वो पुरुष ही हैं।", "tgt_text": "एतेन अज्ञानिनां दृष्ट्या यज्जगत्‌, ज्ञानिदृशा तत्पुरुष एव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "न यह अव्यय है, अनुदात्तम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त दो पदों की यहाँ अनुवृति है।", "tgt_text": "न इति अव्ययम्‌, अनुदात्तम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಜ್ಞಿತ್ಯಾದಿರ್ನಿತ್ಯಮ್' ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ  ಆದಿ ಎಂಬ ಅನುವೃತ್ತಿಯು ಬರುತ್ತಿದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र में 'ज्नित्यादिर्नित्यम्‌' इस सूत्र से आदि: इसकी अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಸಂಗ ಭೇದದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तच्च प्रसङ्गभेदेन भिन्नं भवितुमर्हति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "8 कौन-से कर्म संचित कर्म होते हैं?", "tgt_text": "८. संचितं किं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेषु ङीप्प्रत्ययः अपि एकः।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कृणोमि इत्यस्य लौकिकं रूपं किम्‌ ?", "tgt_text": "कृणोमि इसका लौकिक रूप क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन का कथन था कि मेरे बिना बताये बात को वाणी प्रकट नहीं कर सकती है।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಕಥನೆಯು ಇತ್ತು ನನ್ನ ವಿನಹ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಇಂದರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರಕೃದುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उपरतेः अपरोऽप्यर्थः शास्त्रकृद्किः प्रतिपाद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ङीप्‌ यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಜ್ಞೀಪ್ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दोषयुक्तेभ्यः चक्षुरादिकरणेभ्यः अहमन्धः, अहं मूकः इत्यादि प्रत्यक्षं भवति।", "tgt_text": "दोष युक्त चक्षु आदि से मैं अन्धा हूँ, मैं मूक हूँ, इस प्रकार का प्रत्यक्ष होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಠಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಖಂಡಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "कठसंहितायां पञ्च खण्डाः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿರ್-ಉಪಸರ್ಗಪೂರ್ವಕ ನಿಜ್-ಧಾತುವಿನ ಕ್ವಿಪ್-ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "निपूर्वकनिज्‌-धातोः क्विप्प्रत्यये प्रथमैकवचने।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರಿಯಾದ ಜ್ಞಾನವಿದ್ದಾಗ ಆ ಅವಿದ್ಯೆಯು ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सम्यक्‌ ज्ञान होने पर ही वह अविद्या नष्ट हो जाती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एव अग्निना सह तस्य सम्बन्धो देवान्तरापेक्षया अधिकं दृढः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಗ್ನಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧ ಅನ್ಯ ದೇವತೆಗಳ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಶ ಶಬ್ದದಿಂದ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ .", "tgt_text": "यशश्शब्दस्य अच्प्रत्यये द्वितीयैकवचने।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद सूत्र प्रवृत्त हुआ है- (3.10) “स नपुंसकम्‌ '' सूत्रार्थ-समाहार में द्विगु और दढृवन्द नपुंसक होता है।", "tgt_text": "ततः स्त्रं प्रवृत्तम्‌- [३.१०] स नपुंसकम्‌॥ (२.४.१७) सूत्रार्थः - समाहारे द्विगुर्दन्द्वश्च नपुंसकं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो की कर्म देवों से श्रेष्ठ है।", "tgt_text": "ಯಾವ ಕರ್ಮ ದೇವಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರ ಮತದಲ್ಲಿ ಇತಾಲೀಯ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್ ದೇಶ ಅಗ್ನಿಯ ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "तन्मते इतालीया ग्रीसदेशीयाश्च अग्नौ इव विविधान्‌ देवानुद्दिश्य होममकुर्वन्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विषयासक्ति से चित्त मलिन होता है।", "tgt_text": "ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣ ಚಿತ್ತಸ್ಥಮಲವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन च सूत्रस्यास्य अयमर्थो भवति हल्परकोदात्तस्थाने विहितः यः यण्‌ ततः परेषां सर्वनामस्थानसंज्ञकविभक्त्यवयवस्वराणां नदीसंज्ञकानां ङीप्‌-ङीष्‌-ङीन्‌-प्रत्ययानां ईकारस्य च उदात्तत्वं भवति इति।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವು ಹೀಗೆ ಬರುತ್ತದೆ - ಹಲ್ಪೂರ್ವಕ ಉದಾತ್ತಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾದ ಯಣ್ ನ ನಂತರದಲ್ಲಿ  ಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನಸಂಜ್ಞಕವಿಭಕ್ತಿಅವಯವಸ್ವರಗಳ  ನದೀಸಂಜ್ಞಕಗಳ ಜ್ಞೀಪ್-ಜ್ಞೀಷ್-ಜ್ಞೀನ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಈ ಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂಚೇಶ್ಛಂದಸ್ಯಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತಿದೆ.", "tgt_text": "अञ्चेश्छन्दस्य सर्वनामस्थानम्‌ इस सूत्र से असर्वनामस्थानम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त संज्ञा बोधक पद की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- यहाँ हन्त इससे युक्त है, प्रविश यहाँ तिङन्त पद है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अत्र हन्त इत्यनेन युक्तम्‌ अस्ति प्रविश इति तिङन्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಪಿತ್ ಪ್ರತಯವಾದಾಗ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮುದಾಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तिप्प्रत्यस्य पित्त्वात्‌ प्रकृतसूत्रेण समुदायस्य अन्तस्य स्वरस्य उदात्तत्वं सिध्यति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वे होता, पोता, मैत्रावरुण, ग्राववरुण, ब्राह्मणाच्छंदस, आच्छावाक और अग्नीद है।", "tgt_text": "ते च होता , पोता , मैत्रावरुणः , ग्राववरुणः , ब्राह्मणाच्छंदसी , आच्छावाक्‌ एवम्‌ अग्नीदः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वे कौन देव है, वो यहां बताया गया है।", "tgt_text": "ಅವರು ಯಾವ ದೇವ, ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्र हाथ में हमेशा सुनहरे अथवा रक्तिम वस्त्र को धारण करते हैं।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರನ ಕೈನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲು ಸುವರ್ಣ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन आदिः इति पदम्‌ अधिक्रियते।", "tgt_text": "इसके द्वारा आदि: इस पद का अधिकार किया जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा तत्र वृत्रासुरस्य विकटरूपस्य वर्णनं प्राप्यते तथा देवासुरसङ्ग्रामस्य अपि वर्णनं लभ्यते।", "tgt_text": "जैसे वहां पर वृत्रासुर का विकराल रूप का वर्णन प्राप्त होता है, वैसा ही देवासुर सङ्ग्राम का भी वर्णन प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भले ही जीव स्थूल देहादि से अथवा पञ्चकोशों से अत्यन्त ही भिन्न होता है।", "tgt_text": "यद्यपि जीवः स्थूलदेहादिभ्यः अथवा पञ्चकोशेभ्यः अत्यन्तं भिन्नः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಲ್ಯಾಣಮ್ ಇದು ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कल्याणम्‌ इति तस्य सामान्यार्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಶ್ಯಪ ನೋಡುವವನು ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "“कश्यप देखने वाला होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद में ऋक्‌ मन्त्रों की गणना भी एक कठिन समस्या है।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಋಕ್ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "निरुक्तयुगम्‌ - निघण्टुकाल के बाद निरुक्त का समय प्रारम्भ होता है।", "tgt_text": "निरुक्तयुगम्‌ - निघण्टुकालानन्तरं निरुक्तानां समयः प्रारम्भो भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "त्रिधातु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत्तरपदेषु इस पद को यहाँ जोड़ा गया है।", "tgt_text": "ಉತ್ತರಪದೇಷು ಎಂಬ ಪದವು ಅಧ್ಯಾಹಾರ್ಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'मङ्गलादीनि मङ्गलमध्यानि मङ्गलान्तानि च शास्त्राणि प्रथन्ते वीरपुरुषाणि' भवन्त्यायुष्मत्पुरुषाणि च इति बृद्धिरादैच्‌ इति सूत्रभाष्ये पतञ्जलिना उक्तम्‌।", "tgt_text": "'मङ्गलादीनि मङ्गलमध्यानि मङ्गलान्तानि च शास्त्राणि प्रथन्ते वीरपुरुषाणि भवन्त्यायुष्मत्पुरुषाणि च' इस प्रकार वृद्धिरादैच्‌ इस सूत्रभाष्य में पतञ्जलि ने कहा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन सूत्रेण अनुदात्तस्वरस्य निषेधः विधीयते।", "tgt_text": "इस सूत्र से अनुदात्त स्वर का निषेध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಚಿತಃ ಇಲ್ಲಿ ಅಂತೋದಾತ್ತವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "चितः अन्त उदात्त किस सूत्र से होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "उनके वश में नही होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विशिष्टरूपेण बद्धं जलपात्रम्‌ अधोमुखीकृत्य जलं पिन्वताम्‌ ।", "tgt_text": "विशिष्टरूप से बंधे हुए जलपात्र को नीचे की और मुख करके जल को खोलो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ನ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ವರಿತಸ್ಯ ತೂದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತವಾದಂತಹ ’ಸ್ವರಿತಸ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಮ್ಯಂತವಾದತಂಹ ’ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಯಾಂ’ ಎಂಬ ಪದದ ಅನುವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पूर्व “न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः' इस सूत्र से स्वरितस्य इस षष्ठ्यन्त तथा सुब्रह्मण्यायाम्‌ इस सप्तम्यन्त पद की यहाँ अनुवृति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರನು ಯುದ್ಧಜಯ, ಅಸುರವಧ, ದುಷ್ಟರ ನಾಶಕ, ಜಲ ನಿಷ್ಕಾಸನ ಇತ್ಯಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "इन्द्र युद्ध जय, असुर वध, दुष्टों का नाशक, जल निष्कासन इत्यादि कर्म करता था।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्विविधा इयं शिक्षा समुपलब्धा भवति।", "tgt_text": "यहाँ दो प्रकार की शिक्षा उपलब्ध होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. गृधातु किस अर्थ में होती है?", "tgt_text": "६. गृधातुः कस्मिन्नर्थे भवति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ಸಂಜ್ಞಾ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह संज्ञा सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यदि इच्छा है तो जाने हेतु मार्गव्यय के लिए पर्याप्त धन है अथवा नहीं।", "tgt_text": "यदि इच्छा अस्ति तर्हि गमनस्य मार्गव्ययाय पर्याप्तं धनम्‌ अस्ति न वा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स तस्य ज्वालारूपेण चमसेन देवान्‌ हविः प्राशयति।", "tgt_text": "ಅವಳು ಆ ಜ್ವಾಲೆರೂಪದ ಚಮಚದಿಂದ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹಂಚುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅನ್ಯ ಎಂಟು ವ್ಯಾಕರಣಕಾರರು - ಪ್ರಥಮಂ ಪ್ರೋಚ್ಯತೆ ಬ್ರಾಹ್ಯಂ ದ್ವಿತೀಯಮ್ ಐಂದ್ರಮುಚ್ಯತೆ.", "tgt_text": "और अन्य आठ व्याकरण कर्ता - “प्रथमं प्रोच्यते ब्राह्यं द्वितीयमैन्द्रमुच्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದ್ವಿಗು ಇಲ್ಲಿ ಏಕವದ್ಭಾವ ಇದರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ.", "tgt_text": "द्विगौ एकवद्भावस्योदाहरणमेकं देयम्‌ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೋಕ್ಷದ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಅಲೌಕಿಕ ಉಪಾಯಗಳಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मोक्ष तथा उसके उपायों का ज्ञान अलौकिक उपयों के द्वारा ही होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मित्रस्य सहचरः अयम्‌, अतः समासप्रकरणे मित्रावरुणौ इत्येवम्‌ प्रयोगः दृश्यते।", "tgt_text": "ಇವನು ಸೂರ್ಯನ (ಮಿತ್ರನ) ಸಹಚರನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಾಸಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರಾವರುಣೌ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "जहाँ जिस मण्डल में स्थितघोड़ो को स्तोता मुक्त करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "षडहयागः षड्षु दिवसेषु क्रियमाणः यागः।", "tgt_text": "षडह याग छह दिनों में निष्पन्न होने वाला याग है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए वह बोधक कहलाता है।", "tgt_text": "अतः तद्‌ बोधकम्‌ इति उच्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यक्ष्माख्यस्य व्याधेः विनाशाय १६१, १६३ तथाऽन्यानि अनेकविधानि च सूक्तानि लभ्यन्ते।", "tgt_text": "ಕ್ಷಯರೋಗವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು 161,163 ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಸೂಕ್ತಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- यः हिरण्यगर्भः स्वमहिम्ना श्वासप्रश्वासग्रहणकारिणां अक्षिपक्ष्मचलनकारिणां गतिशीलप्राणिजगतः एकाकी एव राजा अभूत्‌।", "tgt_text": "सरलार्थ - जो हिरण्यगर्भ अपनी महिमा से श्वास प्रश्‍वास ग्रहण करने वाले दर्शनेंद्रिय और गतिशील प्राणिजगत का एका की राजा हुआ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಸೃಭ್ಯಃ ಇದು ಪಂಚಮಿ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ, ಜಸಃ ಇದು ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तिसृभ्यः इति पञ्चमीबहुवचनान्तं पदम्‌, जसः इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ತುಲ್ಯಶ್ವೇತಃ.", "tgt_text": "यथा तुल्य॑श्वेतः इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ दिक्संख्ये प्रथमा द्विवचनात्त और संज्ञायाम्‌ सप्तम्येकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "अत्र दिक्संख्ये इति प्रथमाद्विवचनान्तं संज्ञायामिति च सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे कोई वाराणसी जाने का अधिकारी है अथवा नहीं सर्वप्रथम इसको मीमांसा करते है।", "tgt_text": "ಅದು ಹೇಗೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ವಾರಾಣಸಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅಧಿಕಾರೀ ಯೋಗ್ಯನೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "“विजातीय- देहादिप्रत्ययरहिताद्वितीयवस्तुसजातीयप्रत्ययप्रवाहः निदिध्यासनम्‌\" इति।जाग्रदवस्थायां विविधविषयाणां ज्ञानमस्माकं भवति।", "tgt_text": "“विजाती देहादिप्रत्ययरहित अद्वितीयसजातीयप्रत्ययप्रवाह निदिध्यासन होता है” जाग्रत अवस्था में विविध विषयों का ज्ञान हमें होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नास्ति विग्रहो यस्य सः अविग्रहः।", "tgt_text": "ನಾಸ್ತಿ ವಿಗ್ರಹೋ ಯಸ್ಯ ಸಃ ಅವಿಗ್ರಹಃ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪಮಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಲಂಕಾರಕಾರಗಳು ವೈದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.", "tgt_text": "उपमा आदि अलङऱकारों की उत्पति वैदिक काल में ही हुई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(बृ-२.१.१९) सुषुप्तौ संसारो नास्ति।", "tgt_text": "( ಬೃ.೨.೧.೧೯) ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ पाठे दश सूत्राणि वयं पठामः।", "tgt_text": "इस पाठ से हम दस सूत्र पढ़ेगें।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಆರಣ್ಯಕದ ಕರ್ತೃ ಯಾರು- ಯಾರಾಗಿದ್ದಾನೆ?", "tgt_text": "द्वितीयचतुर्थारण्यकयोः रचयितारौ कौ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः- अभिशब्दं वर्जयित्वा उपसर्गाः आद्युदात्ताः स्युः।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ- अभि शब्द को छोड़कर उपसर्ग आद्युदात्त होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आरण्यक प्रपाठकों में विभक्त है।", "tgt_text": "आरण्यकानि प्रपाठकेषु विभज्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सामवेद के स्वरों के रहस्य को जानने के लिए यह ग्रन्थ अत्यन्त उपयोगी है।", "tgt_text": "सामवेदीयस्वराणां रहस्यं विज्ञातुम्‌ अयं ग्रन्थः अतीव उपयोगी वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದಶಾಂಗುಲ ಇದು ಉಪಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "दशाङ्गुलमित्युपलक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके साधन के लिए ये शब्द है शब्दा: सदेव सोम्येदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयम्‌' (छा. उ. 6. 2.1) 'तदैक्षत' “तत्तेजोऽसृजत' (छा. उ. 6.2.3) इस प्रकार से कार्य होने पर ब्रह्म का प्रदर्शन करके अव्यतिरेक को प्रदर्शित करते हैं 'ऐतदात्म्यमिद्‌ सर्वम्‌' (छा. उ. 6.8.7) यहाँ से लेकर के प्रापठक की समाप्ति तक वह जो आकाश हो वह ब्रह्म का कार्य नहीं होना चाहिए।", "tgt_text": "ತತ್ಸಾಧನಯೈವ ಚೊತ್ತರೇ ಶಬ್ದಾಃ ಸದೇವ ಸೋಮ್ಯೇದಮಗ್ರ ಆಸೀದೇಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯಮ್\" ( ಛಾ. ಉ. ೬.೨.೧) \"ತದೈಕ್ಷತ\" \"ತತ್ತೇಜೋಽಸೃಜತ\" (ಛಾ. ಉ. ೬.೨.೩) ಈ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತೋರಿಸಿ ಅವ್ಯತಿರೇಕವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. \" ಏತದಾತ್ಮಮಿದಂ ಸರ್ವಮ್\" (ಛಾ. ಉ. ೬.೮.೭) ರಿಂದ ಆ ಪ್ರಪಾಠಕದ ವರೆಗೂ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न कोऽपि यष्टा अग्नेः ज्यायान्‌ यतस्तेनैव प्रथमतो यागः सम्पादितः।", "tgt_text": "ಯಾವುದೇ ಯಜಮಾನನು ಅಗ್ನಿ ರೂಪೀ ಹೋತೃವಿಲ್ಲದೇ ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಹಿಷ್ಫವಮಾನ-ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಐದು ಋತ್ವಿಜರು ಮುಂದೆ ಹೋಗುವ ಅಧ್ವರ್ಯುವು ತನ್ನ ಕೈಯ್ನಲ್ಲಿ ದರ್ಭದ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "वहिष्पवमान-स्तोत्र में पांच ऋत्विज में आगे जाने वाला अध्वर्यु ने अपने हाथ में दर्भ को मुट्ठी में लेकर जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "टिप्पणी - उत शब्द का विकल्प अर्थ है।", "tgt_text": "ಟಿಪ್ಪಣಿ - ಉತ ಶಬ್ದದ ವಿಕಲ್ಪ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "२१॥व्याख्या- देवाः दीप्यमानाः प्राणाः रुचं शोभनं देदीप्यमानं ब्राह्यं ब्रह्मणः अपत्यम्‌ आदित्यं जनयन्तः उत्पादयन्तः अग्रे प्रथमं तत्‌ वचः अब्रुवन्‌ ऊचुः।", "tgt_text": "೨೧ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ದೇವತೆಗಳು ಶೋಭಾಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ದೇದೀಪ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರ ಆದಿತ್ಯನನ್ನು ಮೊದಲು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"एकश्रुति दूरात्संबुद्धौ' इति सूत्रात्‌ अत्र \"एकश्रुति' इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "“एक श्रुति दूरात्संबुद्धौ ' इस सूत्र से यहाँ “एक श्रुति' इस प्रथमा एकवचनान्त पद की अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ ऋन्नेभ्यो ङीप्‌ सूत्र से ङीप्‌ (1/1) पद है और अजाद्यतष्टाप्‌ सूत्र से अत्‌ (5/1) पद की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "अत्र \"ऋन्नेभ्यो ङीप्‌\" इति सूत्रात्‌ ङीप्‌ (१/१) इति पदम्‌, अजाद्यतष्टाप्‌ इति सूत्रात्‌ अतः (५/१) इति पदं च अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेषां पूर्वजन्मनि सम्पादितेन नित्यादिकर्मणा चित्तं शुद्धम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "उनेक पूर्वजन्म में सम्पादित नित्यादि कर्मों के द्वारा उनका चित्त शुद्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन अस्यैव ऋषेः अभ्यर्हितत्वं अवगम्यते।", "tgt_text": "उससे इसी ऋषि के महत्व को जाना जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಚಾಪ್ ಇದರ ಚಕಾರದ ಚುಟೂ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ , ಪಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಇತ್ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಲೋಪವಾದಾಗ ಕಾರೀಷಗಂಧ್ಯ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसके बाद चाप्‌ के चकार का चुदू सूत्र से इत्संज्ञा होने पर, पकार की हलन्त्यम्‌ सूत्र से इत्संज्ञा होने पर तस्यलोपः सूत्र से दोनों इत्संज्ञकों का लोप होने पर कारीषगन्ध्य आ स्थिति होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "धातु के अन्त में क्या स्वर होता है?", "tgt_text": "धातोः अन्ते कः स्वरः भवति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೃಷಭಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಇಂದ್ರನಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕದ್ರುಕ ಸಂಜ್ಞಕ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕವಾದ ಸೋಮವನ್ನು ಕುಡಿದನು.", "tgt_text": "वृषभः इव आचरन्‌ इन्द्रः त्रिकद्रुकसंज्ञकयागे अभिषुतं सोमं अपिबत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಈ ಘೃತಾದಿಗಣವೇ ಆಕೃತಿಗಣವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "यहाँ यह घृतादिगण ही आकृतिगण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्नमय शरीर ही आत्मा है इस प्रकार से मूढ लोग सोचते है।", "tgt_text": "ಅನ್ನಮಯ ಶರೀರವು ಆತ್ಮಾ ಎಂದು ಮೂಢರು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः सर्वमेतत्‌ मनसः विजृम्भणमात्रमेव। स्वप्रेर्थशुन्ये  सृजति स्वशक्त्या भोक्कादि विश्वं मन एव सर्वम्‌।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಜೃಂಭತೆಮಾತ್ರ. ಸ್ವಪ್ರೇರಿತಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಭೋಕ್ತಾದಿಗಳ ವಿಶ್ವವು ಮನಸ್ಸೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दूसरे प्रपाठक में स्वाध्याय का तथा पञ्चमहायज्ञों का वर्णन है।", "tgt_text": "ಎರಡನೇ ಪ್ರಪಾಠಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದ ಮತ್ತು ಪಂಚ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳ ವರ್ಣನೆಯು ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ವಿಜಾತೀಯದೇಹ ಘಟಾದಿಗಳಿಂದ ತಾದಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಭಾಸಮಾನ ಬ್ರಹ್ಮದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಂಭವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "परन्तु विजातीयदेहघटादिभिः तादात्म्येन भासमानस्य ब्रह्मणः ज्ञानेन न मुक्तिः सम्भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಷಾದೇವಿಯವರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಅದರ ಸಹೃದಯತೆ ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "प्रकृति वर्णन में उषादेवी के सौन्दर्य कथन करने में और उसके निरीक्षण करने में सहृदय के पट पर और अधिक कल्पनाशक्ति को विशेष रूप से प्रकाशित करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उत्तरपदे इसका यहाँ अध्याहार किया गया है।", "tgt_text": "उत्तरपदे इति अध्याहार्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - सूत्रस्यास्य तृजन्तेन निषेधे तावत्‌ अपां स्रष्टा इत्यादिकम्‌ उदाहरणम्‌।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ತೃಜಕದಿಂದ ನಿಷೇಧವಾದಾಗ \"ತಾವತ್ ಅಪಾಂ ಸ್ರಷ್ಟಾ\" ಇತ್ಯಾದಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಆದವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यास्केनापि उक्तम्‌- \"तिस्र एव देवता इति नैरुक्ता अग्निः पृथिवीस्थानो वायुर्वेन्द्रो वाऽन्तरिक्षस्थानः सूर्यो द्युस्थानः\" इति।", "tgt_text": "\"ತಿಸ್ರ ಏವ ದೇವತಾ ಇತಿ ನೈರುಕ್ತ್ಯಾ ಅಗ್ನಿಃ ಪೃಥಿವೀಸ್ಥಾನೋ ವಾರ್ಯುರ್ವೇಂದ್ರೋ ವಾऽನ್ತರಿಕ್ಷಸ್ಥಾನಃ ಸೂರ್ಯೋ ದ್ಯುಸ್ಥಾನಃ\" ಎಂದು ಯಾಸ್ತನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दृश्यते।", "tgt_text": "ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ किसका वेत्ता नहीं होता हे?", "tgt_text": "न तस्यास्ति वेत्ता, कस्य ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मण ग्रन्थ विषय पर भट्टभास्कर का क्या मत है?", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟ ಭಾಸ್ಕರರ ಮತವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वरिताभावे च 'एकादेश उदात्तेनोदात्तः' इति सूत्रेण उदात्तः भवति।", "tgt_text": "ಸ್ವರಿತಸ್ವರ ಆಗದೆ ಇದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ \"ಏಕಾದೇಶ ಉದಾತ್ತೇನೋದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಯಾಮಕಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "न खलु नियम्यनियामकयोरभेदः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದ ಶಬ್ದಾರ್ಥವನ್ನು - \"ಪ್ರಾಯಃ ತುಷ್ಟಂ ಚಿತ್ತಂ ಯತ್ರ ತತ್ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಮ್\" ಎಂದು.", "tgt_text": "प्रायश्चित्तशब्दार्थः “प्रायः तुष्टं चित्तं यत्र तत्‌ प्रायश्चित्तम्‌” इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स उच्यते - शास्त्रस्य ज्ञातारं विना शास्त्रे प्रवृत्तिः नैव सम्भवति।", "tgt_text": "ಅದು - ಶಾಸ್ತ್ರಸ್ಯ ಜ್ಞಾತಾರಂ ವಿನಾ ಶಾಸ್ತ್ರೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ನೈವ ಸಂಭವತಿ | ಶಾಸ್ತ್ರ ತಿಳಿದವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವ್ರುತ್ತಿಯು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह अज्ञान से आवृत्त है इस कारण से सुषुप्ति कालीन आनन्द मुख्य नहीं होता है।", "tgt_text": "अज्ञानेनावृतमिति कारणात्‌ सुषुप्तिकालीनः आनन्दः न मुख्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಕರ್ತರಿ ಚ\" ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ-  ಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಷಷ್ಠೀ ತದಂತದ ಣ್ವುಲ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "कर्तरि च॥ सूत्रार्थः - कर्तरि या षष्ठी तदन्तस्य ण्वुल्प्रत्ययान्तेन सह समासो न भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चान्द्रायणविषये मनुमुनिराह - एकैकं हासयेत्‌ पिण्डं कृष्णे शुक्के च वर्धयेत्‌।", "tgt_text": "चान्द्रायण के विषय में मनुमुनि ने कहा है- एकैकं हासयेत्‌ पिण्डं कृष्णे शुक्ले च वर्धयेत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्यः, प्राकृतः ,नैमित्तिकः, आत्यन्तिकः चेति।  नित्यप्रलयः नाम सुषुप्तिः।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯಃ, ಪ್ರಾಕೃತಃ, ನೈಮಿತ್ತಿಕಃ, ಆತ್ಯಂತಿಕಃ ಎಂದು. ನಿತ್ಯ ಪ್ರಳಯ ಎಂದರೆ ಸುಷುಪ್ತಿಯು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हे पर्जन्य यदा त्वं स्तनयन्‌ दुष्कृतः मेघान्‌ विदारयसि, तदा विश्वमिदं मोदते, यतो हि वृष्टेः सर्वजगत्प्रीतिकारणत्वं प्रसिद्धम्‌।", "tgt_text": "जब तुम बढकर बुरे कर्म को करने वाले को मेघ मारता है, तब यह विश्व प्रसन्न होता है, क्योंकि वर्षा ही सभी जगत के प्रीतिकारण के रूप में प्रसिद्ध है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(೨) ಪಾರಾಶರ ವ್ಯಾಸರ ಉಲ್ಲೇಖವು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ (೧.೯.೨).", "tgt_text": "(२) पाराशर्यव्यासस्यापि अत्र उल्लेखः प्राप्यते (१।९।२)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ \"ಪ್ರಾಯೇಣ ಅನ್ಯಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत एवोच्यते प्रायेण अन्यपदार्थप्रधानः बहुव्रीहिः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡು ನಿರ್ದೇಶಗಳಿಂದಲು ಪಂಚಮೀನಿರ್ದೇಶದಿಂದ ಬಲೀಯ ಇದರಿಂದ ಅಜಾದಿಗಳ ಉತ್ತರಪದದಲ್ಲಿ ಇದರ ಷಷ್ಠ್ಯಂತದಿಂದ ವಿಪರಿಣಾಮವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उभयनिर्देशे पञ्चमीनिर्देशस्य बलीयस्त्वात्‌ अजादौ उत्तरपदे इत्यस्य षष्ठ्यन्तत्वेन विपरिणामो भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಸ್ಮಿನ್ ಎಂಬ ಇತರೇತರದ್ವಂದ್ವ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ ಞಿತಿ ಇದರಿಂದ ತದ್ಧಿತೇಷು ಇದರ ಅನ್ವಯದಿಂದ ಅದರ ಏಕವಚನಾಂತವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तस्मिन्‌ इति इतरेतरद्वन्द्वगर्भबहुब्रीहिसमासः। ञ्णिति इत्यनेन तद्धितेषु इत्यस्य अन्वयात्‌ तस्य एकवचनान्तत्वं भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत मन्त्रो का विद्वानों द्वारा जो अर्थ किया गया है उससे भिन्न भी अर्थ हो सकता है।", "tgt_text": "अतः मन्त्राणाम्‌ आपाततो योऽर्थः प्रतिभाति ततो भिन्न एव अर्थो भवितुमर्हति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां ञः'' इस सूत्र का अर्थ क्या है?", "tgt_text": "ದಿಕ್ಪೂರ್ವಪದಾದಸಂಜ್ಞಾಯಾಮ್ ಞಃ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದೀಯ ಈ ಸೂಕ್ತದ ಹತ್ತನೆಯ ಮಂಡಲದ ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेदीय यह सूक्त दशम मण्डल के अन्तर्गत आता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- सूत्रमिदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस युग में प्रजा ही राजा का चुनाव करती थी।", "tgt_text": "तस्मिन्‌ युगे प्रजाः एव राज्ञः संवरणम्‌ कृतवन्तः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आरण्यक का सामान्य परिचय आरण्यक और उपनिषद्‌ ब्राह्मणों के परिशिष्ट ग्रन्थ के समान होते हैं।", "tgt_text": "आरण्यकस्य सामान्यपरिचयः आरण्यकोपनिषदौ ब्राह्मणानां परिशिष्टग्र्थसमानौ भवतः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जनन देह का धर्म होता है।", "tgt_text": "जननं देहस्य धर्मः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭೂತಪಂಚಕದಿಂದ ರಸವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भूतपञ्चक से रस प्राप्त हुआ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्यपि सृष्टिस्थितिलयाः ब्रह्मण एव।", "tgt_text": "भले ही सृष्टि, स्थिति तथा लय, ब्रह्म से ही होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೫೫. ಪದಾರ್ಥದ ಅನತಿವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ  ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆ ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "55. पदार्थ के अनतिवृत्ति में अव्ययीभाव समास का उदाहरण लिखो?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "42. इष्टवस्तु का दर्शनजन्य सुख क्य होता है?", "tgt_text": "४२. इष्टवस्तुदर्शनजन्यं सुखं किम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुब्रह्मण्य शब्द का यत्‌ प्रत्ययान्त होने से और उस यत्‌ प्रत्यय के तित्‌ होने से तित्‌ स्वरितम्‌' इस सूत्र से यहाँ अन्त्य अकार को स्वरित स्वर होता है।", "tgt_text": "सुब्रह्मण्यशब्दस्य यत्प्रत्ययान्तत्वात्‌ तस्य च यत्प्रत्ययस्य तित्त्वात्‌ तित्‌ स्वरितम्‌ इति सूत्रेण अत्र अन्त्यस्य अकारस्य स्वरितस्वरः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सा अस्मदीयेभ्यः विशेषेण सेवां कुर्वती आसीत्‌ ।", "tgt_text": "वह पत्नी मेरे परिवार की विशेष रूप से सेवा करती थी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीव अपरोक्ष होता है ईश्वर परोक्ष होता है।", "tgt_text": "ಜೀವ ಅಪರೋಕ್ಷ, ಈಶ್ವರ ಪರೋಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. “श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः'' यहाँ कौन सा समास है और कौन सा विग्रह है?", "tgt_text": "६. \"श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इत्यत्र कः समासः, कश्च विग्रहः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेनैव शब्दानां लिङ्गविषये प्रामाणिकं ज्ञानं भवति।", "tgt_text": "ಆ ಶಬ್ದಗಳ ಲಿಂಗ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಜಾನವು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समास में जिन सामाजिक पद हैं उनका “समर्थः पदविधिः सूत्र द्वारा बलपूर्वक समर्थ होते हैं।", "tgt_text": "ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಸಮಾಸವಾಗುವ ಪದಗಳಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅವುಗಳ \"ಸಮರ್ಥಃ ಪದವಿಧಿಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮರ್ಥಪದಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः एव भगवता श्रीकृष्णेन श्रीमद्भगवद्गीतायां कथ्यते- “दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दूरत्यया।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಭಗವಂತ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ಶ್ರೀ ಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ - \"ದೈವೀ ಹ್ಯೇಷಾ ಗುಣಮಯೀ ಮಮ ಮಾಯಾ ದೂರತ್ಯಯಾ.\""}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महाभारतस्य कथनमस्ति यद्‌ औषधीभ्यो यथा अमृतम्‌ उद्धृतं तथैव वेदेभ्यः सारं समुद्धृत्य आरण्यकं प्रणीतम्‌।", "tgt_text": "ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥನವಿದೆ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ವೇದಗಳ ಸಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆರಣ್ಯಕಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिस प्रकार पहिए के अरे नेमी में स्थित रहते है उसी प्रकार इंद्र ने सबको धारण किया।", "tgt_text": "यथा रथचक्रस्य परितो वर्तमाना नेमिः अरान्‌ नाभौ कीलितान्‌ काष्ठविशेषान्‌ व्याप्नोति तद्वत्‌॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಯಾವ ಪುರುಷ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ जो पुरुष विधि का अनुसरण करके शास्त्रोक्त कर्मो का आचरण करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अहं सोममाहनसं... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "अहं सोममाहनसंङ्कु ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद समास का प्रातिपदिकत्व होने से सु का लोप होने पर अर्ध 'शब्द का पूर्वनिपात होने पर “ आद्गुणः'' सूत्र से अकार के स्थान पर और ऋकार के स्थान पर गुण होने पर रपत्व होने पर अर्धर्च होता है।", "tgt_text": "ततः समासस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ सुब्लुकि, अर्धशब्दस्य पूर्वनिपाते \"आद्‌ गुणः\" इत्यनेन सूत्रेण अकारस्य ऋकारस्य च स्थाने गुणे रपरत्वे अर्धर्च इति भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕೆಯು (ಪ್ರಶ್ನೆ) ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यह शंका (प्रश्‍न) पैदा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चौदह भुवन कौन-कौन से हैं?", "tgt_text": "ಹದಿನಾಲ್ಕು ಭುವನಗಳು ಯಾವುವು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परमवाचा इति रूपं साधयत।", "tgt_text": "ಪರಮವಾಚಾ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ब्र.सू.शा.भा.1.1.1) इस वचन से यह ज्ञात होता है की साधनसम्पत्ति के लाभ के बाद ही ब्रह्मजिज्ञासा करनी चाहिए।", "tgt_text": "(ब्र.सू. शा.भा.१.१.१) अस्माद्‌ वचनाद्‌ ज्ञायते यद्‌ साधनसम्पत्तिलाभात्‌ परं ब्रह्मजिज्ञासा कर्तव्या इति|"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಪೂರ್ವಪದಾದಸಂಜ್ಞಾದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಃ ಎಂಬ ಪದಚ್ಛೇದವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ दिक्पूर्वपदाद्‌ असंज्ञायां ञः पदच्छेद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आचार्याणां त्रयो गणाः के?", "tgt_text": "आचार्यो के तीन गण कौन-कौन से है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ರಾಜ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "राजा और पुरुष के मध्य में तो सम्बन्ध नहीं हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನು ಓದುವವನು ಅನುಬ್ರಾಹ್ಮಣ.", "tgt_text": "तदधीते अनुब्राह्मणी इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इदं सूत्रं तिप्रत्ययं विदधाति।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರ ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "२. कः हिरण्यगर्भः इत्युच्यते।", "tgt_text": "2. हिरण्यगर्भ किसको कहते है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वप्‌-धातुः आदिः यस्य सः स्वपादिः,स्वपादिश्च हिंस्‌ च स्वपादिहिंसः छन्दसि बहुवचनम्‌, तेषां स्वपादिहिंसाम्‌ इति।", "tgt_text": "स्वप्‌-धातुः आदि में जिसके वह स्वपादि, स्वपादि और हिस्‌ स्वपादिहिसः छन्द में बहुवचन है, उन स्वपादि हिंसा को।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವವೇದದ ಎಷ್ಟು ಶಾಖೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "सम्प्रति अथर्ववदेस्य कति शाखाः लभ्यन्ते?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇಹಾದಿಗಳ ಆಶ್ರಮಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತದನುಗುಣ ಕರ್ಮಗಳು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "देहादि के आश्रमधर्म तथा तदनुगण कर्म भी होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“'पुंवत्कर्मधारयजातीयदेशीयेषु ”' इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "ಪುಂವತ್ಕರ್ಮಧಾರಯಜಾತೀಯದೇಶೀಯೇಷು ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಉದಾತ್ತ ತಿಙಂತದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕವು ನಿರ್ಹೀನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थः - उदात्तवति तिङन्ते परे गतिर्निहन्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಧಿಗರ್ತ್ಯಸ್ಯ - ಗರ್ತೇ ಇತಿ ಅಧಿಗರ್ತಮ್ ಇತಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸ, ಅಧಿಗರ್ತೇ ಭವಃ ಇತಿ ಅಧಿಗರ್ತ್ಯಃ, ತಸ್ಯ ಅಧಿಗರ್ತ್ಯಸ್ಯ.", "tgt_text": "अधिगर्त्यस्य- गर्ते इति अधिगर्तम्‌ इति अव्ययीभावसमासः, अधिगर्ते भवः इति अधिगर्त्यः, तस्य अधिगर्त्यस्य ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "खद्वादिपदार्थानां न किमपि प्रोक्तं लिङ्ग दृश्यते।", "tgt_text": "ಖದ್ವಾ ಆದಿ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಯಾವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಥಾಸಾರ - ಒಂದು ದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮಹರ್ಷಿ ಮನುವಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸೇವಕನು ಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.", "tgt_text": "कथासारः - अथ कदाचित्‌ प्रातः हस्तप्रक्षालनाय महर्षेः मनोः कृते तस्य भृत्याः जलम्‌ आनीतवन्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'द्वितीयाटौस्वेनः' (पा. २. ४. ३४) इतीदम एनादेशः।", "tgt_text": "` द्वितीयाटौस्वेनः' (पा. २. ४. ३४) इससे यहाँ एना आदेश हुआ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस मित्रावरुण सूक्त के आत्रेय श्रुतिविद ऋषि, मित्रावरुण देव, त्रिष्टुप्‌ छन्द है।", "tgt_text": "अस्य मित्रावरुणसूक्तस्य आत्रेयः श्रुतिविद्‌ ऋषिः, मित्रावरुणौ देवौ, त्रिष्टुप्‌ छन्दः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकस्मिन्‌ प्रस्तरखण्डे सोमलतां संस्थाप्य तदुपरि 'वसतीवरी' इति नामकस्य जलस्य सिञ्चनं करणीयम्‌।", "tgt_text": "ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತರಖಂಡದಲ್ಲಿ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಅದರ ಮೇಲೆ, 'ವಸತೀವರೀ' ಎಂಬ ನೀರಿನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यही सूत्र का अर्थ आता है।", "tgt_text": "इति सूत्रस्यार्थः समायाति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वेषां दर्शनानामिव अद्वैतवेदान्तिनां सृष्टिक्रमः इति वेदितव्यः।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಾ ದರ್ಶನಗಳಂತೆ ಅದ್ವೈತವೇದಾಂತಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ವಿಭಕ್ತಿವಿಧಾನವಾಗಿ \"ಚಿಕೀರ್ಷಕಃ\" ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वहाँ सभी के संयोग करने पर और विभक्ति आदि कार्य करने पर चिकीर्षक यह रूप सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमान्तं पदमनुवर्तते।", "tgt_text": "इस सूत्र में “कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमान्त पद की अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः चक्षुषा सत्ताग्रहणात्‌ ब्रह्म ज्ञातमिति स्पष्टम्‌।", "tgt_text": "इसलिए आँखों के सत्ताग्रहण से ब्रह्म को जाना जाता है यह स्पष्ट हो गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'ಉದಾತ್ತಃ' ಎಂದು ಪ್ರಥಮಾಂತವಾದುದರಿಂದ ಇದು 'ವಿಧಾಯಕಪದ'ವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उदात्तः यह यहाँ पर प्रथमान्त होने से इसको विधायक पद जाना जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सः सर्वस्य प्रपञ्चस्य स्रष्टा।", "tgt_text": "वह ही सभी प्रपञ्च का निर्माता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या- सूत्रमिदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಆಂಬಷ್ಠ್ಯ ಶಬ್ದ ಜ್ಞಂಯಂತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत्र आम्बष्ठ्य इति शब्दः ञ्यङन्तः अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"मनसैवानुद्रष्टव्यम्‌\" इति श्रुति है।", "tgt_text": "\"मनसैवानुद्रष्टव्यम्‌\" इति श्रुतिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका यहाँ षष्ठी एकवचनान्त का व्यत्यय है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತದಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೆ ಪರಾಂಗ್ವತ್ಸ್ವರೆ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\" सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे \" इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - मैं ही इस पृथिवी परमात्मा के शिर के ऊर्ध्वभाग को अथवा द्युलोक की रचना करती हूँ।", "tgt_text": "सरलार्थः- अहमेव अस्याः पृथिव्याः परमात्मनः शिरसि ऊर्ध्वभागे वा द्युलोकं सृजामि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಸುಗಂಧಿತೆಜನಸ್ಯ ಮತ್ತು ತೇ ಈ ಶಬ್ದಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ಸ್ವರ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "सूत्रार्थः- सुगन्धितेजनस्य ते इति शब्दस्य च आदिः द्वितीयः च विकल्पेन उदात्तः स्यात्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಬಹು + ಅರತ್ನಿಃ ಈ ಅವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಣ್ ಆದೇಶವಾದಾಗ ಬಹುರತ್ನಿಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ बहु+अरत्निः इस अवस्था में यण आदेश करने पर बह्वरत्निः यह शब्द बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भुवनपतिः यहाँ भुवन शब्द आद्युदात्त है।", "tgt_text": "भुवनपतिः इत्यत्र भुवनशब्दः आद्युदात्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿಪಾತಾಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದೆ .", "tgt_text": "निपाताः इस प्रथमा बहुवचनान्त पद की तो उस पूर्व सूत्र से ही यहाँ अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नौ सोपानों के द्वारा समन्वित कोई भक्तिमार्ग भक्तों के लिए भागवतमहापुराण में निरूपित किया गया है।", "tgt_text": "नवभिः सोपानैः समन्वितः कश्चन भक्तिमार्गः भक्तानां कृते भागवतमहापुराणे निरूपितो वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तृतीयान्तार्थाकृत इत्यर्थः।", "tgt_text": "ತೃತೀಯಾಂತಾರ್ಥಾಕೃತ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ अव्यय यह प्रथमा एक वचनान्त पद हैं।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕ ವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೪. ಬಹುಲ ಗ್ರಹಣದ ಫಲವೇನು?", "tgt_text": "14. बहुल ग्रहण का क्या फल है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೬. ಯಂಜ್ಞಶ್ಚಾಪ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಚಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "6. यङश्चाप्‌ सूत्र से चाप्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदीयम्‌ इदं सूक्तं दशममण्डले अन्तर्भवति।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದೀಯ ಈ ಸೂಕ್ತದ ಹತ್ತನೆಯ ಮಂಡಲದ ಒಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಯಾವಾಗಲು ಏಕರೂಪವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "नित्यश्चेत्‌ सर्वदा एकरूपेण भवत्येव ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "त्रिकालसम्बन्धिवस्तुषु मनः प्रवर्तते।", "tgt_text": "ತ್ರಿಕಾಲ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರವೃತ್ತ ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಮಲವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तथा उसके चित्त में मल आ जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "॥ इति नवदशः पाठः ॥", "tgt_text": "ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೆಯ ಪಾಠ ಮುಗಿದಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರು ಯಾವ ದೇವ, ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "के ते देवा इत्यत्र आह।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसी प्रकार चिदाभास भी अखण्ड ब्रह्मत अज्ञान का नाश करके अन्त में स्वयं भी निवृत्त हो जाता है।", "tgt_text": "ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಚಿದಾಭಾಸವು ಕೂಡ ಅಖಂಡ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಬಂದ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಾನೇ ನಿವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವಾದಾಗ ಅಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯದ ವೃತ್ತಿಯು ಕೂಡ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए अज्ञान का नाश होने पर अज्ञान कार्य वृत्ति का भी नाश हो जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यत्र समुपलब्धाः अवान्तरविषयाः तु तेषाम्‌ एव विधीनां पोषकाः निर्वाहकाश्च भवन्ति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಅವಾಂತರಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಆ ವಿಧಿಗಳ ಪೋಷಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾಹಕವೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्मात्‌ स समस्तप्राणिनां प्राणभूतः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಭೂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಂಚಮೀಸಮಾಸವಾಗುವಾಗ \"ಪಂಚಮ್ಯಾಃ ಸ್ತೋಕಾದಿಭ್ಯಃ\" ಎಂಬ ಪಂಚಮಿಯಿಂದ ಅಲುಕ್ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "पञ्चमीसमासावसरे \"पञ्चम्याः स्तोकादिभ्यः\" इति पञ्चम्या अलुग्विधायकं सूत्रं व्याख्यातम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अक्ष भगवन्‌ मेरे साथ मित्रता करो।", "tgt_text": "अतः हे अक्षभगवन्‌ मया सह सख्यतां विधेहि ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विहगाः ऊर्ध्वं यत्र यान्ति, दिक्चक्रवाले पोताः यत्र यान्ति, सर्वं स पश्यति।", "tgt_text": "विह्गऊर्ध्व को जहाँ जाते है, दिक्चक्र वाले पोत जहां जाते है, सब वह देखता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे द्वे पदे स्तः।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11.4) अहं ब्रह्मास्मि - बृहदारण्यकोपनिषदि आम्नायते “अहं ब्रह्मास्मि” (१/४/१०) इति।", "tgt_text": "೧೧.೪) ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. \"ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ\" (೧/೪/೧೦)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तद्धितेष्वचामादेः॥ (७.२.११७) सूत्रार्थः - ञिति णिति च तद्धिते परे अचाम्‌ आदेः अचो वृद्धिः भवति ।", "tgt_text": "\"ತದ್ಧಿತೇಷ್ವಚಾಮಾದೇಃ\".(೭.೨.೧೧೬) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ -ಞಿತಿ ಣಿತಿ ಚ ತದ್ಧಿತದ ನಂತರದ ಅಚಾಮ್ ಆದೇಃ ಅಚ್ ಇದರ ವೃದ್ಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस कारण से ही छः वेदाङऱगों में शिक्षा नाम अङग की प्रधानता बताई है।", "tgt_text": "ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆರು ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾ ನಾಮವಾದ ಗ್ರಂಥವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके द्वारा बहुक॑पालः, बहुकपालः ये दो रूप प्राप्त होते है।", "tgt_text": "तेन बहुक॑पालः, बहुकपालः इति रूपद्वयं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये चार भेदों में भिन्न वेद ऋग्वेद यजुर्वेद सामवेद और अथर्ववेद हैं।", "tgt_text": "ಈ ನಾಲ್ಕು ಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾದ ವೇದಗಳಿವೆ. ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವವೇದ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एषा उपासना उद्गीतसङ्गीतस्य अङ्गभूता।", "tgt_text": "ಇದು ಭಕ್ತಿಗೀತೆಯು ಉದ್ಗೀತಸದ್ಗೀತದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಲೌಕಿಕಸಂಸ್ಕೃತದ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "किञ्च लौकिकसंस्कृतस्य छन्दःसु इयं वार्ता नास्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“उपसर्गादध्वनः\" इस सूत्र का क्या अर्थ है।", "tgt_text": "\"ಉಪಸರ್ಗಾದಧ್ವನಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಯು - \"ಬಿಭ್ರೇತೀ ಜರಾಮ್\".", "tgt_text": "उदाहरणम्‌- अस्य उदाहरणं भवति - बिभ्रेती जराम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस पाठ में फिट्‌-स्वर  विधायक कुछ विशेष सूत्र की आलोचना है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ पाठे फिट्-स्वरविधायकानि कानिचित्‌ विशेषसूत्राणि आलोच्यन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಸಮಾಧಿಯ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತಸಾರದ ಟೀಕಾ ಸುಬೋಧಿನಿಯಲ್ಲಿ ನೃಸಿಂಹಸರಸ್ವತೀಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ ಹೇಳಲಾಗದೇ - \"ವ್ಯುತ್ಥಾನ-ನಿರೋಧಸಂಸಾರಯೋಃ ಅಭಿಭವಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೇ ಸತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಏಕಾಗ್ರತಾಪರಿಣಾಮಃ ಸಮಾಧಿಃ\" ಚಿತ್ತವು ಎರಡು ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರ ಪ್ರತ್ಯಯರೂಪ ಚಿತ್ತದ ಉತ್ಥಾನವೇ ವ್ಯುತ್ಥಾನ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದು ಪ್ರತ್ಯಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "दोनों प्रकार को समाधि के लक्षण में वेदान्तसार टीका सुबोधिनी में नृसिंहसरस्वतीस्वामी के द्वारा कहा गया है - “व्युत्थान-निरोधसंस्कारयोः अभिभवप्रादुर्भावे सति चित्तस्य एकाग्रतापरिणामः समाधिः” चित्त के दो धर्म होते हैं प्रत्यय तथा संस्कार प्रत्ययरूप चित्त का उत्थान ही व्युत्थान कहलाता है, वह प्रत्ययात्मक होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्त का विषय होता है- जीवब्रहयौक्य शुद्धचैतन्य प्रमेय यह विषय क्या होता है।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತದ ವಿಷಯವು - ಜೀವಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯವು ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पर सः इस शब्दार्थ का तत्काल तत्देशविशिष्ट भेद व्यावृत्त होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಃ ಎಂಬ ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ತತ್ಕಾಲ ತದ್ದೇಶ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೇದದಿಂದ ವ್ಯಾವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "““समर्थपदविधि :'', “प्राक्कडारात्समासः'', “ सहसुपा'', “तत्पुरुष”, “विभाषा” ये पूर्व से अधिकृत है।", "tgt_text": "ಸಮರ್ಥಃ ಪದವಿಧಿಃ, \"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\" \"ಸಹಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\" \"ವಿಭಾಷಾ\" ಇವು ಪೂರ್ವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार वेद के प्रथम भाग देवस्तुतिमूलक मन्त्रभाग है।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವೇದದ ಪ್ರಥಮ ಭಾಗ ದೇವಸ್ತುತಿಮೂಲಕ ಮಂತ್ರಭಾಗವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"ज्नित्यादिर्नित्यम्‌' इत्यस्मात्‌ सूत्राद्‌ आदिरिति अनुवर्तते।", "tgt_text": "\"ಞ್ನಿತ್ಯಾದೇರ್ನಿತ್ಯಮ್ \" ಎನ್ನುವ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಆದಿಃ' ಎಂದು ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मधुना ।", "tgt_text": "मधुना लौकिक रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಾದಾಗ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ’ನಿಗದ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಗದ-ಧಾತುವು ಅಪಾದಬಂಧಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ. ನಿ-ಎಂಬ ಉಪಸರ್ಗಪೂರ್ವಕ ಗದ-ಧಾತುವಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದು ಎಂಬ ಕರ್ಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ \"ನೌ ಗದನದಪಠಸ್ವನಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಪ್-ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इति जिज्ञासायाम्‌ उच्यते निगदशब्दे वर्तमानः गद - धातुः अपादबन्धार्थकः, निपूर्वकात्‌ गद्‌ - धातोः नितरां गद्यते इत्यर्थे कर्मणि ' नौ गदनदपठस्वनः ' इति सूत्रेण अप्‌ - प्रत्ययः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चित्तवृत्त्युपहितं चैतन्यमेव अज्ञानं नाशयति।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಹಿತವಾದ ಚೈತನ್ಯವೇ ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुरुत्रा - पुरु इत्यस्मात्‌ सप्तम्यर्थे त्राप्रत्यये पुरुत्रा इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಪುರುತ್ರಾ - ಪುರು ಇದರ ಸಪ್ತಮೀ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತ್ರಾ ಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಪುರುತ್ರಾ ಎಂಬ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अनयोः उदात्तानुदात्तयोः स्थाने यः ईकाररूपः एकादेशः जातः स प्रकृतसूत्रेण विकल्पेन स्वरितः भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಅನುದಾತ್ತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಈಕಾರರೂಪ-ಆದೇಶವು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಸ್ವರಿತವರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे शुक्ल: घट: (सफेद घड़ा) यहाँ पर शुक्ल शब्द का शुक्लगुणरूप वाच्यार्थ है।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಶುಕ್ಲ ಘಟ ಅಂದರೆ (ಬಿಳಿಯ ಘಟ) ಇಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲ ಶಬ್ದದ ಶುಕ್ಲಗುಣ ರೂಪವೇ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "4. लब्धाधिकारः मुमुक्षुः कथं ब्रह्मान्वेषणं कुर्यात्‌।", "tgt_text": "೪. ಅಧಿಕರಾ ಸಿಕ್ಕಮೇಲೆ ಮುಮುಕ್ಷುವು ಹೇಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रकरण प्रतिपाद्य वस्तु का उसके बीच बीच में बार बार प्रतिपादन अभ्यास कहलाता है।", "tgt_text": "ಪ್ರಕರಣಪ್ರತಿಪಾದಕದ ವಸ್ತುವಿನ ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು ಅಭ್ಯಾಸವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सत्य है इसकी महिमा के वर्णन में कहा गया है - “वेदस्य निर्मलं चक्षुः ज्योतिःशास्त्रमकल्मषम्‌।", "tgt_text": "ಸತ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - \"ವೇದಸ್ಯ ನಿರ್ಮಲಂ ಚಕ್ಷುಃ ಶಾಸ್ತ್ರಮಕಲ್ಮಷಮ್."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಿವರ್ತಿತವಾದ ಬಾಹ್ಯೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಶ್ರವಣಾದಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಿಷಯಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ದೋಷದರ್ಶನದಿಂದ ಉಪರಮಣವು ನಿವೃತ್ತಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः निवर्तितानाम्‌ बाह्येन्द्रियाणाम्‌ मनसः च श्रवणादिव्यतिरिक्तविषयेभ्यः पुनः पुनः दोषदर्शनेन उपरमणम्‌ निवृत्तिः एव उपरतिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದ್ವಿತೀಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಿದೆ.", "tgt_text": "द्वितीयभाग में ब्राह्मण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्त परे है जिससे वह उदात्तपरः, स्वरित परे है जिससे वह स्वरितपरः।", "tgt_text": "ಉದಾತ್ತಃ ಪರಂ ಯಸ್ಮಾತ್ ಸಃ ಉದಾತ್ತಪರಃ. ಸ್ವರಿತಃ ಪರಂ ಯಸ್ಮಾತ್ ಸಃ ಸ್ವರಿತಪರಃ ಎಂದು ವಿಗ್ರಹ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ  ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ ಜಾತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುರುಷನ ಮುಖವಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಮುಖದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು.", "tgt_text": "इस प्रजापति से ब्राह्मण अर्थात ब्राह्मणत्व जाति विशिष्ट पुरुष मुख था मुख से उत्पन्न हुआ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भुवनम्‌ - भूधातोः क्युप्रत्यये भुवनम्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "भुवनम्‌ - भृधातु से क्युप्रत्यय करने पर भुवनम्‌ रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्तृकरणे इत्यस्य तृतीयान्तं सुबन्तमित्यनेनान्वयः।", "tgt_text": "ಕರ್ತೃಕರಣೆ ಇದರ ತೃತೀಯಾಂತದ  ಸುಬಂತ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्यथा प्रवृत्त्यनुपपत्तेः ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅನುಪಪತ್ತಿಯಂತೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तृतीय, सप्तम, अष्टमप्रपाठकानां नामानि लिखत।", "tgt_text": "तीसरे, सातवें, आठवें प्रपाठकों का नाम लिखिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "त्रयोदशः तु स्वयं यास्क एव अस्ति।", "tgt_text": "ಹದಿಮೂರೆನೇಯವರು ಸ್ವಯಂ ಯಾಸ್ಕರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "12. स्थूल विषयोपभोग कब होता है?", "tgt_text": "೧೨. ಸ್ಥೂಲವಿಷಯೋಪಭೋಗವು ಯಾವಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यश्चिदापो महिना पर्यप॑श्यहक्षं दर्धांना जनय॑न्तीर्यज्ञम्‌।", "tgt_text": "यश्चिदापो महिना पर्यपश्यद्दक्षं दधाना जनयन्तीर्यज्ञम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌ ।", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ चतुर्थ्यन्त को समर्थ से सुबन्त के साथ समास होता है।", "tgt_text": "अत्र चतुर्थ्यन्तं समर्थन सुबन्तेन समस्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और शाक्त आदि शक्ति महामाया को संसार का सर्जन-परिपालन और विनाशकारी मानते है और सप्तशती में कहा गया है - सृष्टिस्थितिविनाशानां शक्तिभूते सनातनि।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಶಾಕ್ತ ಆದಿ ಶಕ್ತಿ ಮಹಾಮಾಯದ ಸಂಸಾರದ ಸರ್ಜನೆ- ಪರಿಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಶತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपमानवाचकपदस्यैव पूर्वनिपातः यथा स्यात्‌ तदर्थमिदं सूत्रम्‌ ।", "tgt_text": "उपमानवाचक का ही पूर्व निपात है जैसे: स्यात् तदर्थमिदं सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(क) श्रवणम्‌ (ख) मननम्‌ (ग) निदिध्यासनम्‌ (घ) उपासना  मोक्षः परमनिःश्रेयसम्‌ कथ्यते।", "tgt_text": "(क) श्रवण (ख) मनन (ग) निदिध्यासन (घ) उपासना मोक्ष परमनिःश्रेयस्‌ कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सातवें अध्याय में नामब्रह्म, वाग्ब्रह्म आदि के रूप की आलोचना है।", "tgt_text": "सप्तमाध्याये नामब्रह्म-वाख्रह्मादेः रूपमालोचितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तिलकमहोदयानुसारेण उपनिषत्कालः कदा आरभ्यते।", "tgt_text": "तिलक महोदय के अनुसार से उपनिषद्‌ काल कब आरम्भ होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस छन्द की यहाँ पर संख्या १,३४६ है।", "tgt_text": "ಈ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸಂಖ್ಯೆ 1346 ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಸ್ತಿಕದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು ವೇದಾಂತ.", "tgt_text": "आस्तिकदर्शनेषु अन्यतमो भवति वेदान्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ವ್ಯತಿರೇಕವು ಪ್ರಪಂಚವು ಅಲ್ಲ.", "tgt_text": "शब्दार्थ व्यतिरिक्त प्रपञ्च नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "य सर्वात्मा प्रजापतिः अन्तः हृदि स्थितः सन्‌ गर्भे चरति गर्भमध्ये प्रविशति।", "tgt_text": "ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಪ್ರಜಾಪತಿ  ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದರು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಚರಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ-ಈ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಕ್ ಅವರು ಪತ್ನೀಯಜಮಾನರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ಪತ್ನಿಯರೇ, ಎಲ್ಲಿ ಯವಾಗಲೂ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೋ ಅಂತಹ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಎಂದು.", "tgt_text": "सरलार्थ - इस मन्त्र में ऋत्विग पत्नीयजमान के प्रति कहता है की हे पत्नीयजमानो तुम उस स्थान के प्रतिजाओ जहाँ तेज किरने हमेशा गतिशील रहती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदि इच्छा अस्ति तर्हि गमनस्य मार्गव्ययाय पर्याप्तं धनम्‌ अस्ति न वा।", "tgt_text": "यदि इच्छा है तो जाने हेतु मार्गव्यय के लिए पर्याप्त धन है अथवा नहीं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राणिमात्र के लिये इष्टप्राप्ति के लिये और अनिष्ट परिहार के लिये अलौकिक उपाय वेद ही बताते है।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಣಿಮಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಇಷ್ಟಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನಿಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೌಕಿಕ ಉಪಾಯ ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಉಪಲಕ್ಷಣದಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಾರ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು ಅವುಗಳಿಂದ ವರ್ತಮಾನ ಸಂಗ ಉದಾಸೀನಕೂಟಸ್ಥಬ್ರಹ್ಮಚೇತನರೂಪವು ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಇವೆಲ್ಲವು ಆಯಿತು.", "tgt_text": "एतदुपलक्षितात्‌ सर्वस्माद्‌ विकारजातात्‌ परस्ताद्‌ वर्तमाना सङ्कोदासीनकूटस्थब्रह्मचैतन्यरूपाहं महिना महिम्ना एतावती सम्बभूव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदो ज्ञानसागरोऽपि।", "tgt_text": "ವೇದಗಳು ಜ್ಞಾನಸಾಗರವು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न केवलम्‌ एतेषाम्‌ अष्टानाम्‌ एव व्याकरणकर्तृणां व्याकरणानि वर्तन्ते, अपि तु अन्येषाम्‌ अपि आचार्याणां व्याकरणानि श्रूयन्ते।", "tgt_text": "ಕೇವಲ ಈ ಎಂಟು ಜನರ ವ್ಯಾಕರಣವೇ ಅಲ್ಲ , ಆದರೆ ಅನ್ಯ ಆಚಾರ್ಯರ ವ್ಯಾಕರಣವು ಇದೆ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पञ्चम अध्याय का चतुर्थपाद का परिसमाप्ति तक यह सूत्र का अधिकार है।", "tgt_text": "ಐದನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ನಾಲ್ಕನೇ ಪಾದದ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿಯವರೆಗೆ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಯಮ ಹೀಗಿರಬೇಕು - ಸಂಯೋಗಸವಿವಾದ್ರವ್ಯವು ದ್ರವ್ಯಾಂತರದ ಆರಂಭಕವು.", "tgt_text": "भवेदेष नियमः -- यदि संयोगसचिवं द्रव्यं द्रव्यान्तरस्य आरम्भकम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञादिक्रियासु यदा मन्त्राः उच्चार्यन्ते तदा मन्त्ररूपेण देवानामाविर्भावो भवति।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ, ಮಂತ್ರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಆವಿರ್ಭಾವವಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ವೀತಶ್ರದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वे वीत श्रद्धा वाले होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವಾಗ ದೋಣಿಯು ಜಲದ ಕಡೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ನೀನು ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಳೆಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಬಾ.", "tgt_text": "जब नौका जल के प्रति जाए, तब तुम भी वैसे ही नीचे की और गमन करना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನೀರು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಎರಡು ಬೇರೆಯೇ.", "tgt_text": "नीरं क्षीरम्‌ उभयं भिन्नम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾತ್ತಯಣಃ ಮತ್ತು ಹಲ್ಪೂರ್ವಾತ್ ಇವು ಪಂಚಮ್ಯಂತ ಪದಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "उदात्तयणः इति पञ्चम्यन्तं पदम्‌, हल्पूर्वात्‌ इत्यपि पञ्चम्यन्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जर्भुरीति - भुर्‌ - धातोः यङ्लुकि लटि प्रथमपुरुषैकवचने ।", "tgt_text": "जर्भुरीति - भुर्‌-धातु से यङ्लुक लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विश्वः तैजसः प्राज्ञ ईश्वर इति चत्वारः पादाः।।", "tgt_text": "विश्व, तैजस, प्राज्ञ तथा ईश्वर इस प्रकार से चार पैर होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಲೌಕಿಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮ್ನಾ ಈ ರೂಪವು ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "लौकिके तु महिम्ना इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नेति निषेधबोधकम्‌ अव्ययपदम्‌।", "tgt_text": "न यह निषेध बोधक अव्ययपद  है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तात्पर्यनिर्णायक लिंगों में यह अन्यतम होती है।", "tgt_text": "तात्पर्यनिर्णायकेषु  लिङ्गेषु इदम्‌ अन्यतमम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೮. ಅಜ್ಞಾನದ ಲಕ್ಷಣ ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "8 अज्ञान का लक्षण क्या हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रूपाधिक्यकर्तारः।", "tgt_text": "ರೂಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರೇ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(वि.चू.) सभी प्रकार के दुःखों की चिन्ता तथा विलाप को त्यागकर उसका अप्रतिकार कर पूर्व उसका प्रतिकार नहीं करके सहन तथा उसे स्वीकार करना ही तितिक्षा कहलाती है।", "tgt_text": "(ವಿ. ಚೂ) ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳ ಎಲ್ಲವಿಧದುಃಖಗಳ ಚಿಂತಾವಿಲಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಲಾಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಪ್ರತೀಕಾರಪೂರ್ವಕವು ಪ್ರತೀಕಾರವನ್ನು ಮಾಡದೆ ಸಹಿಸುವುದೇ ತಿತಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕ್ರಿಯಾಕಾರಕಫಲಭೇದಬುದ್ಧಿಯು ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿಯು \"ಮಮ ಕರ್ಮ, ಅಹಂ ಕರ್ತಾ, ಇವುಗಳ ಫಲದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "क्रिया कारक फल भेद बुद्धि अविद्या के द्वारा आत्मा में नित्य प्रवृत्त होती है मेरा कर्म, मैं कर्ता, उस फल के लिए यह करूँगा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेष रूप से वीर के समान, वीरो में भी श्रेष्ठ वीर।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ವೀರರ ಸಮಾನವಾಗಿ, ವೀರರಲ್ಲಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೀರ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞೇನ ಯಜ್ಞಮಯಜಂತ ದೇವಾಃ.... ಈ ಪ್ರತೀಕರೂಪದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೃತ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರೆದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः... इति प्रतीकोद्धृतम्‌ मन्त्रं सम्पूर्णम्‌ उद्धृत्य व्याख्यात।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस्री प्रकार से वैदिक मन्त्रों के व्याख्यान का भाग होने से इसका ब्राह्मण नामकरण हुआ।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ನಾಮಕರಣವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शताब्दियों के बाद लौकिक छन्दों का विकास पहले के वैदिक छन्दों से ही हुआ इस प्रकार याद रखना चाहिए।", "tgt_text": "शताब्द्यन्तरम्‌ लौकिकच्छन्दसां विकासः पूर्वोक्तेभ्यः वैदिकच्छन्देभ्यः जातः इत्यपि स्मरणीयम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಹಂತ ಈ ಶಬ್ದದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಉಪಸರ್ಗಪೂರ್ವ ಲೋಟ್ ವಿಭಕ್ತ್ಯಂತ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಪುರುಷಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ हन्त इस शब्द से युक्त उपसर्ग पूर्वक को लोट्‌ विभक्त्यन्त अनुदात्त को विकल्प से होता है, किन्तु उत्तम पुरुष को नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्तःकरणस्य घटकद्रव्याणि सत्त्वरजस्तमांसि त्रयो गुणाः सन्ति।", "tgt_text": "ಅಂತಃಕರಣದ ಘಟಕದ್ರವ್ಯಗಳು ಸತ್ವರಜಸ್ತಮಗಳ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वृतान्तज्ञान विधि न तो प्रवर्तक और न निवर्त्तक है।", "tgt_text": "वृतान्तज्ञानं विधौ न प्रवर्त्तकं नापि निवर्त्तकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವಿನಿಯೋಗ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರ್ಣನೆಯು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेषु मन्त्राणां विनियोगविषये च सविस्तीर्णं वर्णनं प्राप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವಸ್ಥ ಮನದಲ್ಲಿಯೇ ವೇದತ್ರಯೀ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಮನದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಮಾತ್ರವೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ 'ಅನ್ನಮಯಂ ಹಿ ಸೋಮ್ಯ ಮನಃ' ಎಂಬ ಛಾಂದೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ಥ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ವೇದಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मनसः स्वास्थ्ये एव वेदत्रयीस्फूर्तेः मनसि शब्दमात्रस्य प्रतिष्ठितत्वम्‌ 'अन्नमयं हि सोम्य मनः' इति छान्दोग्ये मनस एव स्वास्थ्ये वेदोच्चारणशक्तिः प्रतिपादिता ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಐದು ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಾರರೂಪದಿಂದಲೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಾರರೂಪದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इन पांच मंत्रों में जो साररूप से कहा गया है उसको ही यहाँ पर साररूप से कहते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "4. इन्द्रस्य स्वामित्वम्‌ इन्द्रो यतोवसितस्य... इत्यादिमन्त्रानुसारेण व्याख्यात।", "tgt_text": "4. इन्द्रस्य स्वामित्वम्‌ इन्द्रो यतोवसितस्य... इत्यादि मन्त्र के अनुसार से व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಖಲಪೂಶಬ್ದವು ಅಂತೋದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत: खलपू शब्द अन्त उदात्त सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नित्य तो हमेश एकरूप में ही रहता है।", "tgt_text": "नित्यश्चेत्‌ सर्वदा एकरूपेण भवत्येव ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रमाता जीव चेतन होता है।", "tgt_text": "प्रमाता जीवश्चेतनो भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रकृत सूत्र से उस दक्षिण शब्द के अन्त अकार का और आदि में अकार के उदात्त होने का विधान है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ದಕ್ಷಿಣಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಅಕಾರದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಕಾರದ ಉದಾತ್ತವು ಬರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस समय माता ऊपर थी।", "tgt_text": "तदानीं सू: माता उत्तरा उपरिस्थिता आसीत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुबन्त का विशेषण होने से तृतीया का तदन्त विधि में तृतीयान्तम्‌ पद प्राप्त होता है।", "tgt_text": "सुबन्तस्य विशेषणत्वात्‌ तृतीया इत्यस्य तदन्तविधौ तृतीयान्तमिति लभ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संन्यास के दो प्रकार विविदिष संन्यास तथा विद्वत संन्यास के भेद से संन्यास दो प्रकार का होता है।", "tgt_text": "ಸನ್ಯಾಸವು ದ್ವಿವಿಧ - ವಿವಿದಿಷಾಸಂನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಸಂನ್ಯಾಸ ಎಂಬ ಬೇದದಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸದ ದ್ವೈವಿದ್ಯವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ पाठे साधनायाः उपक्रमः कृतः।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಯ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आशा शब्द किस सूत्र से अन्तोदात्त है?", "tgt_text": "आशाशब्दः केन सूत्रेण अन्तोदात्तः वर्तते ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪುತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಆ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಶಿಶುವಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इन सूक्तों में पुत्र उत्पन्न के लिए और उस उत्पन्न हुए शिशु की रक्षा के लिए सुंदर प्रार्थना भी प्राप्त होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "5. आदित्यवर्णं तमसः परस्तात्‌ ... यहाँ तमपदार्थ अविद्या है।", "tgt_text": "೫. ಆದಿತ್ಯವರ್ಣಂ ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್... ಇಲ್ಲಿ ತಮಪದಾರ್ಥ ಅವಿದ್ಯೆ ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಯಾವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮನು ಮೊದಲು ಇಳಿದರು ಆ ಹಿಮಾಲಯದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಮಾನಸರೋವರದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "और जिस स्थान पर मनु सबसे पहले उतरे उस हिमालय के स्थान को आज भी मानसरोवर के नाम से जाना जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "7. दानुः इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "7. दानुः इत्यस्य कः अर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भुज्यग्निहोत्रादिक्रियावत्‌ स्यात्‌ इति चेत्‌ न।", "tgt_text": "यदि भुज्यग्निहोत्रादिक्रिया के समान हो तो भी नहीं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸನ್ಮಹತ್ಪರಮೋತ್ಕೃಷ್ಟಾಃ ಪೂಜ್ಯಮಾನೈಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ.", "tgt_text": "\" सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः पूज्यमानैः \" इति सूत्रस्योदाहरणं देयम्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“'प्रत्ययः'' (1/1) यह अधिकार और ““परश्च'' यह अधिकार यहाँ आता है।", "tgt_text": "\"ಪ್ರತ್ಯಯಃ\" (೧/೧) ಈ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು \"ಪರಶ್ಚ\" ಈ ಅಧಿಕಾರವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇದೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \" ಗೋ ಶಬ್ದದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸಾಂತದಿಂದ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ತದ್ದಿತ ಲೋಪವಾದಾಗ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यही अर्थ है” गो शब्द से तत्पुरुष से समासात्त टच्‌ प्रत्यय होता है लेकिन तद्धित लोप होने पर नहीं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌” इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌\" इति सूत्रस्य दिग्वाचकेन समासे किमुदाहरणम्‌ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಂಗೋಪಾಂಗವಾಗಿ ವಿವೇಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "इस अध्याय में रुद्र की कल्पना के लिये वेद वेदागों सहित विवेचना की है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೃತ್ತಿಯ ನಾಶವಾದಾಗ ವೃತ್ತಿ ಇಂದ ಜನ್ಯವಾದ ಚಿದಾಭಾಸವು ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ननु वृत्तिः नश्यति चेत्‌ अपि वृत्तिजन्यः चिदाभासः तिष्ठति एव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपिहितम्‌ - अपिपूर्वक धा धातु से क्तप्रत्यय करने पर अपिहितिम्‌ बना।", "tgt_text": "ಅಪಿಹಿತಮ್ - ಅಪಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಧಾ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಅಪಿಹಿತಿಮ್ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ता वां वास्तून्युश्मसि... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "ता वां वास्तून्युश्मसि ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कियन्तं कालं कर्तव्यः।", "tgt_text": "ಎಷ್ತು ಸಮಯ ಮಾಡಬೇಕು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌ ।", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रकृतिस्वरः इत्युक्ते समासभवनात्‌ प्राक्‌ यः स्वाभाविकः स्वरः आसीत्‌, समासकरणात्‌ परमपि स एव स्वरः तिष्ठति।", "tgt_text": "प्रकृतिस्वर यह कहने से समास होने से पहले जो स्वाभाविक स्वर था, समास करने के बाद भी वह ही स्वर रहता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सेनापति उस समय कहता है यहाँ पर क्रियाफल का सम्बन्ध राजा का तथा सेनापति का देखा गया है।", "tgt_text": "ಆಗ ಸೇನಾಪತಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ- ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಫಲದ ಸಂಬಂಧ ರಾಜನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೇನಾಪತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಆ ಅಗ್ನಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಬುದ್ಧಿ ಸಂಪನ್ನರಾಗಿ ಸತ್ಯಶೀಲ ಕೀರ್ತಿವಂತರಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "उक्तं-स अग्निः उत्कृष्टबुद्धिसम्पन्नः सत्यशीलः कीर्तिमान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमत्र पदान्वयः निपाताः आद्युदात्ताः इति।", "tgt_text": "इसी प्रकार यहाँ पदों का अन्वय निपाताः आद्युदात्ताः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विश्वा- नपुंसकलिङ्गे द्वितीयाबहुवचने विश्वानि इत्यस्य वैदिकं रूपमिदम्‌।", "tgt_text": "विश्वा - नपुंसकलिङ्ग द्वितीयाबहुवचन में विश्वानि इसका यह वैदिक रूप हे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "11.3.2) ब्रह्मशब्दार्थः- एवं प्रज्ञानशब्दस्य अर्थम्‌ उक्त्वा विद्यारण्यस्वामिणा पञ्चदश्यां ब्रह्मशब्दस्यार्थः कथ्यते- “चतुर्मुखेन्द्रदेवेषु मनुष्याश्वगवादिषु।", "tgt_text": "11.3.2 ) ब्रह्मशाब्दार्थ इस प्रकार से प्रज्ञान शब्द का अर्थ कहकर के विद्यारण्य स्वामी ने पञ्चदशी मे ब्रह्म शब्द का अर्थ इस प्रकार से कहा है- “चतुर्मुखेन्द्रदेवेषु मनुष्याश्वगवादिषु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "असर्वनामस्थान विभक्तिः इस पद का विशेषण है, अत लिङ्ग के व्यत्यय होने से असर्वनामस्थाना यह रूप प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಅಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನ ವಿಭಕ್ತಿಃ ಎಂಬ ಪದದ ವಿಶೇಷಣೆಯೂ ಇದೆ , ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಅಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನವೆಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ - ಪೀತಮ್ ಅಂಬರಂ ಯಸ್ಯ ಸ (ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದೆ) ವಸ್ತ್ರ ಯಾವುದಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ಪೀತಾಂಬರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यथा पीतम्‌ अम्बरं यस्य स पीताम्बरः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततश्च अत्र पदान्वयः भवति- तिसृभ्यः परस्य जसः अन्तः उदात्तः स्यात्‌ इति।", "tgt_text": "यहाँ पदों का अन्वय है - तिसृभ्यः परस्य जसः अन्तः उदात्तः स्यात्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वयं दन्तरहितः सन्‌ अपि सहस्रजनान्‌ पराजेतुम्‌ इच्छति ।", "tgt_text": "स्वयं शक्तिशाली से रहित होने पर भी हजारों को पराजित करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो बद्ध नहीं होती है तो उसके मोक्ष का विचार क्यों किया जाता है।", "tgt_text": "ಯಾವುದರ ಬಂಧವು ಇಲ್ಲವೋ ಅದರ ಮೋಕ್ಷವು ಹೇಗೆ ವಿಚಾರಿಸುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ “सुब्रह्मण्यायाम्‌ एक श्रुतिः न, स्वरितस्य तु उदात्तः' यह सूत्र में आये पद का अन्वय है।", "tgt_text": "ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಯಾಂ ಏಕಶ್ರುತಿಃ ನ, ಸ್ವರಿತಸ್ಯ ತು ಉದಾತ್ತಃ ಎಂದು ಸೂತ್ರಪದಗಳ ಸಮನ್ವಯ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतीत, अनागत तथा वर्तमान रूप निखिल जगत्‌ पुरुष का अपने विशेष सामर्थ्य का परिणाम है।", "tgt_text": "अतीतानागतवर्तमानरूपां निखिलं जगत्‌ पुरुषस्य स्वकीयसामर्थ्यविशेषः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से इनमें यह भेद होता है।", "tgt_text": "ಇಷ್ಟು ಭೇದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪುರುಷನ ತ=ತೊಡೆಗಳಿಂದ ಯಾರು ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು?", "tgt_text": "पुरुष की जांघो से कौन उत्पन्न हुए?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थः- घृतादीनां शब्दानाम्‌ अन्त्यस्वरः उदात्तः स्यात्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಘೃತಾದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತಿಮ ಸ್ವರ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪೋಷಮ್ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "पोषम्‌ इति रूपं कथं सिद्धम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೪೧. ಪ್ರಾದಿತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ವಾರ್ತಿಕಗಳು ಯಾವುವು ?", "tgt_text": "४१. प्रादितत्पुरुषसमासविधायकानि वार्तिकानि कानि?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस फलत्रय को लाघव कहा जाता है।", "tgt_text": "ಈ ಫಲತ್ರಯವನ್ನು ಲಾಘವ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सम्पूर्ण ऋग्वेद में चौसठ अध्याय हैं।", "tgt_text": "सम्पूर्ण ऋग्वेदे चतुष्षष्टिः अध्यायाः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಸೇನಾಪತಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ- ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಫಲದ ಸಂಬಂಧ ರಾಜನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೇನಾಪತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सेनापति उस समय कहता है यहाँ पर क्रियाफल का सम्बन्ध राजा का तथा सेनापति का देखा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वैदिकमन्त्रेषु विविधरसाः स्फुटाः वर्तन्ते।", "tgt_text": "वैदिक मन्त्रों में अनेक रस प्रकट होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतानि कर्माणि पापाख्यं संस्कारम्‌ अन्तःकरणे जनयन्ति। स च संस्कारः समुचिते काले विविधानि दुःखानि नरकादि अनिष्टं च जनयति।", "tgt_text": "ये कर्म पापरूपी संस्कारो को अन्तः करण में उत्पन्न करते हैं और वे संस्कार समुचित काल में विविध दुःखों को तथा नरकादि अनिष्टों को जन्म देते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पर्वतों के द्वारा पुष्ट करने वाली प्रवहणशील नदियों को बहाता है अर्थात नदियों के किनारे को बहाने वाला यह सूर्य रूपी इन्द्र का तीसरा कार्य है।", "tgt_text": "ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಪುಷ್ಟವನ್ನು ಮಾಡುವ ಪ್ರವಹಣಶೀಲ ನದಿಗಳ ಬಳಿ ಹರಿಸುವ ಈ ಸೂರ್ಯ ರೂಪಿಯಾಗಿರುವ ಇಂದ್ರನ ಮೂರನೆಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतं पाठं पठित्वा भवान्‌ - सूक्तस्थानां मन्त्राणां संहितापाठं ज्ञास्यति। सूक्ते विद्यमानानां मन्त्राणां पदपाठं ज्ञास्यति। सूक्तस्थानां मन्त्राणाम्‌ अन्वयं कर्तु समर्थो भवेत्‌। सूक्तस्थानां मन्त्राणां व्याख्यानं कर्तु समर्थो भवेत्‌। सूक्ते विद्यमानानां मन्त्राणां सरलार्थं ज्ञास्यति। मन्त्रे स्थितं व्याकरणं ज्ञातुं समर्थो भवेत्‌।", "tgt_text": "इस पाठ को पढकर आप सक्षम होंगे - सूक्त में स्थित मन्त्रों का संहिता पाठ कर पाने में। सूक्त में विद्यमान मन्त्रों के पदपाठ को समझ पाने में। सूक्त में स्थित मन्त्रों का अन्वय करने में समर्थ हो पाने में। सूक्त में स्थित मन्त्रों की व्याख्या करने में समर्थ होंगे। सूक्त में विद्यमान मन्त्रों का सरलार्थ जानने में। मन्त्र में स्थित व्याकरण को जानने में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इति विविच्य बलपूर्वक विषयेभ्य आकर्षति स वृत्तिविशेषः शमः।", "tgt_text": "ऐसा विचार करके बलपूर्वक विषयों से जो हटाता है वह शम कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ चितः इस पद की अनुवृति से चित्प्रत्यय के समान प्रकृति प्रत्यय समुदाय का यह अर्थ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಚಿತಃ ಎಂಬ ಪದದ ಅನುವರ್ತನೆಯಿಂದ ಚಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಸಮಾನ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸಮುದಾಯದ ಈ ಅರ್ಥವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"कर्तरि करणे च\" विद्यमानं तृतीयान्तं सुबन्तं कृदन्तेन सह बहुलं तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति>", "tgt_text": "“कर्तरि करणे च'' विद्यमान तृतीयान्त सुबन्त को कृदन्त के साथ बहुल तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पृथिव्यप्तेजोरूपधातुत्रयविशिष्टं यथा भवति तथा दाधार धृतवान्‌।", "tgt_text": "पृथिवी जल अग्नि तीन रूपों जैसा विशिष्टहोता है और उसको धारण करने वाला धृतवान्‌ कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुत्सितो राजा इति लौकिकविग्रहे किम्‌ सु राजन्‌ सु इत्यलौकिकविग्रहे \"किं क्षेपे\" इत्यनेन सूत्रेण तत्पुरुषसमासो भवति।", "tgt_text": "ಕುತ್ಸಿತೋ ರಾಜಾ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕಿಮ್ ಸು ರಾಜನ್ ಸು ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \"ಕಿಂ ಕ್ಷೇಪೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷೋ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅವು - ಋಗ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಅಥರ್ವವೇದವಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "और वे है - ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद, और अथर्ववेद हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಮ್ ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲವೋ, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಸೂತ್ರದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ , ಉದಾಹರಣೆಗೆ - ಅಗ್ನಿರ್ಮಾಣವಕಃ .", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे संज्ञायामित्युक्तत्वात्‌ यत्र संज्ञा नास्ति तत्र नेदं सूत्रं प्रवर्तते यथा अग्निर्माणवकः इति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा (१) कश्यपस्यार्थो भवति सूर्यः।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆಗೆ- ೧. ಕಶ್ಯಪದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಸೂರ್ಯ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ईड्यः इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "ಈಡ್ಯಃ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ನಂತರ ಕರ್ಮಗಳ ವಿಷಯವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "नातः परं कर्मणो विषयोऽस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मात्‌ समग्रसंसारस्य स एव एकः स्वामी।", "tgt_text": "अतः समग्र संसार का वो ही एक स्वामी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और अन्य पदार्थ का प्राधान्यभाव है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅನ್ಯ ಪದಾರ್ಥದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಭಾವವೇ ಇದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तृतीय, सप्तम, अष्टमप्रपाठकानां नामानि लिखत।", "tgt_text": "तीसरे, सातवें, आठवें प्रपाठकों का नाम लिखिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನದೀಚ ಅಜಾದಿಶ್ಚ ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "नदी च अजादिश्च यहाँ कर्मधारय समास है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दाशुषे - दाशृ - धातु से क्वसुप्रत्यय करने पर चतुर्थी एकवचन में दाशुषे यह रूप बनता है।", "tgt_text": "ದಾಶುಷೆ - ದಾಶೃ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ವಸು ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಚತುರ್ಥೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ದಾಶುಷೇ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸುಖದುಃಖಭೋಗವನ್ನೂ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सुख तथा दुःखों का भोग भी करवाते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राज्ञस्य स्थानं भवति सुषुप्तिः अथवा गाढनिद्रा।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಜ್ಞದ ಸ್ಥಾನವು ಸುಷುಪ್ತಿ ಅಥವಾ ಗಾಢವಾದ ನಿದ್ರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो ज्ञान के विषय होते हैं वह ज्ञान आत्मा कहलाता है।", "tgt_text": "ಯಾವ ಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವು ಇರುತ್ತದೆ ಆ ಜ್ಞಾನವೇ ಆತ್ಮವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಭಯಾದತಃ - ಉಭಯೋಃ ದಂತಾಃ ಯೇಷಾಂ ತೇ (ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ) ಜಜ್ಞಿರೆ - ಜನ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उभयादतः - उभयोः दन्ताः येषां ते(बहुव्रीहिसमासः)  जज्ञिरे - जन्‌-धातु से लिट्‌ लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चितः इस पूर्व सूत्र से चितः इस षष्ठ्यर्थ में प्रथमा एकवचनान्त पद की यहाँ अनुवृति आती है।", "tgt_text": "ಚಿತಃ ಎಂಬ ಪೂರ್ವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಚಿತಃ ಎಂಬುದು ಷಷ್ಠೀ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವು ಇಲ್ಲಿ ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಷಟ್-ಕಾರ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಯಾವ ಶಬ್ದದ ಗ್ರಹಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "वषट्‌ कार से किस शब्द का ग्रहण होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हरि ङि अधि इत्यलौकिकविग्रहः अस्ति।", "tgt_text": "हरि ङि अधि यह अलौकिक निग्रह है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एवोच्यते प्रायेण अन्यपदार्थप्रधानः बहुव्रीहिः इति। ४६. \"प्रादिभ्यो धातुजस्य वाच्यो वा चोत्तरपदलोपः\", \"नञोऽस्त्यर्थानां वाच्यो वा चोत्तरपदलोपः\", \"सप्तम्युपमानपूर्वपदस्योत्तरपदलोपश्च\" इत्येतानि वार्तिकानि बहुव्रीहिविधायकानि सन्ति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ \"ಪ್ರಾಯೇಣ ಅನ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನಃ ಬಹುವ್ರೀಹಿಃ\" ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ೪೬. \"ಪ್ರಾದಿಭ್ಯೋಧಾತುಜಸ್ಯ ವಾಚ್ಯೋ ವಾ ಚೋತ್ತರಪದಲೋಪಃ\" \"ನಜ್ಞೋಽಸ್ತ್ಯರ್ಥಾನಾಂ ವಾಚ್ಯೋ ವಾ ಚೋತ್ತರಪದಲೋಪಃ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ನೀವು : ತಿಙಂತ ಸ್ವರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರ, ತಿಙಂತ ಸ್ವರ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯಲು  ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತೀರಾ, ತಿಙಂತಸ್ವರನಿಷೇಧವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ. ತಿಙಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವರದ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೇಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತೀರಿ , ಯಾವ ಅವ್ಯಯದ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವರವಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರ.", "tgt_text": "इस पाठ को पढ़कर आप  : तिङन्त स्वर विषय में विस्तार से जान पाएंगे;  तिङन्त स्वर विधायक सूत्रों की व्याख्या लिख पाएंगे;  तिङन्त स्वर निषेध विधायक सूत्रों को जान पाएंगे;  तिङन्त में कब स्वर का परिवर्तन होता है इस विषय में जान पाएंगे;  किस अव्यय के योग में क्या स्वर होता है इस विषय में जान पाएंगे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೩೫. ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮಾದೇಶ ವಿಧಾಯಕ ಎರಡು ಸೂತ್ರಗಳು ಯಾವುವು ?", "tgt_text": "३५. अव्ययीभावसमासे अमादेशविधायकं सूत्रद्वयं किम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“ सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म' (2.1.1) इति प्रकृत्य, ` तस्माद्वा एतस्मादात्मन आकाशः सम्भूतः' (2.1.1) इस प्रकार से आत्म के द्वारा आकाश की उत्पत्ति वर्णित है।", "tgt_text": "\"ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನಂತಂ ಬ್ರಹ್ಮ\" (೨.೧.೧) ಎಂಬ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ \"ತಸ್ಮಾದ್ವಾ ಏತಸ್ಮಾದಾತ್ಮನಃ ಸಂಭೂತಃ\" (೨.೧.೧) ಎಂಬುದರ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮದಿಂದ ಆಕಾಶದ ಉಪತ್ತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मनुः अपि तद्वत्‌ नीचैः अवततार।", "tgt_text": "मनु भी उसी प्रकार नीचे की ओर उतरे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण -सद्वैद्यः इत्यादि इस सूत्र का उदाहरण है।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - सद्वैद्यः इत्यादिकमस्य सूत्रस्योदाहरणम्‌ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಾಕ್, ಉಷಾ, ಅದಿತಿ, ರಾತ್ರಿ, ಪೃಥಿವೀ, ಸರಸ್ವತೀ, ಶ್ರೀ, ಧಿಷಣಾ - ಇತ್ಯಾದಿಯರು ದೇವಿಯರು.", "tgt_text": "कुछ देवियाँ इस प्रकार है - वाक्‌, उषा, अदिति, रात्रि, पृथ्वी, सरस्वती, श्री, धिषणा जैसी अनेक है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂಕ್ತವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರತಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವ ಆರ್ಯಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಗಣದ ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಧಾರೆಯಿಂದ ಪ್ರವಾಹದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यह सूक्त प्राचीन काल से प्रतिष्ठा प्राप्त आर्यसमाज और आर्यगण की दार्शनिक चिन्तन धारा के प्रवाह के विषय में प्रामाणिकता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸಾಂತ ಅಪ್ರತ್ಯಯ.", "tgt_text": "समासान्तः अप्रत्ययः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ಯೇನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬಲವುಳ್ಳ ಪಕ್ಷಿಯು ಅತ್ಯಂತ ದೂರ ಹೋಗಲು ಭಯಭೀತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "बाज नाम का बलवान पक्षी अत्यन्त दूर जाने के लिए भयभीत नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शौनकस्य द्वै शिष्यौ स्तः, बभ्रः सैन्धवायनश्चेति।", "tgt_text": "शौनक के दो शिष्य है, बभ्र और सैन्धवायन।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಳಯ ಎಂದ ರೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ವಿನಾಶ.", "tgt_text": "त्रैलोक्यविनाश प्रलय कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथर्ववेदे-'तक्माः' इति तु ज्वरस्य एव नाम अस्ति।", "tgt_text": "अथर्ववेद में -'तक्माः' यह बुखार का ही नाम है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेषु शतपथब्राह्मणान्तर्गतं मनुमत्स्यकथा नाम आख्यानम्‌ अन्यतमम्‌।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಮನುಮತ್ಸ್ಯ ಕಥಾ ಹೆಸರಿನ ಆಖ್ಯಾನವು ಅನ್ಯತಮವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಯಾವ ಮನದಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "व्याख्या - जिस मन में ऋग्वेद प्रतिष्ठित है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इसलिए वेदान्त में उसकी प्रवृत्ति ही नहीं होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गृभाय - ग्रभ्‌-धातु से लट्‌ अथवा लोट मध्यम पुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "ಗೃಭಾಯ - ಗ್ರಭ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಅಥವಾ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂಧ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ (೩/೩) ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹೋದ ರಾಜನು ಪುನಃ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अन्धसूक्ते (३/३) ज्ञातो भवति यद्देशात्‌ निष्कासितो राजा पुनः राज्ये सम्मानपूर्वकेण प्रतिष्ठितः अभवत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿದ್ಯುತ್ - ವಿಶೇಷೇನ ದ್ಯೋತ್ಯತೆ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿ ಪೂರ್ವಕ ದ್ಯುದ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ವಿಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विद्युत्‌ - विशेषेण द्योत्यते इत्यर्थे विपूर्वकात्‌ द्युद्‌-धातोः क्विपि विद्युत्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स ओष्ठाधरेण चारुः, नासिकया उन्नतः, वर्णेन उज्ज्वलः च।", "tgt_text": "वो अधार ओष्ठ से चारु, नासिका से उन्नत, और वर्ण से उज्ज्वल है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದೇ ಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वह सम्प्रज्ञात समाधि होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - शक्तिशाली पासे जिस जुआरी के धन को लालच की दृष्टि से देखते है, उसकी व्याभिचारिणी पत्नी का दुसरे लोग स्पर्श करते है।", "tgt_text": "सरलार्थः - यस्य कितवस्य धने बलवान्‌ अक्षः इष्यते अन्यैः कितवैः, तस्य भार्याम्‌ अन्ये कितवाः वस्त्रकेशाद्याकर्षणेन स्पृशन्ति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“अलुगुत्तर पदे” इस सूत्र से उत्तरपद होने पर पद की अनुवर्ती हुई है।", "tgt_text": "\"अलुगुत्तरपदे\" इत्यस्मात्‌ सूत्राद्‌ उत्तरपदे इति पदमनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌- इन्द्र वाज॑षु नोऽव इति सूत्रस्य एकमुदाहरणम्‌।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಇಂದ್ರ ವಾಜೇಷು ನೋವ ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "रत्नम्‌ धनस्य नाम अस्ति।", "tgt_text": "रत्न धन का नाम है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆದ ಅನುಭವವು ಎಂತಹದ್ದು ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆನಂಗದಗಳ ಅನುಭವ ಎಂದು.", "tgt_text": "सुषुप्तिकालीनानुभवः कीदृश इति जिज्ञासायामुच्यते अज्ञानानन्दयोरनुभव इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किस ब्राह्मण में अग्निष्टोम का विवरण विस्तृत रूप से है?", "tgt_text": "कस्मिन्‌ ब्राह्मणे अग्निष्टोमस्य विवरणं विस्तृततया वर्तते ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯು ಜೀವದ ಸ್ವರೂಪ ವಿಷಯಕ ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वह चित्तवृति जीव के स्वरूप विषयक अज्ञान का नाश करती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतीते काले अपि आसीत्‌।", "tgt_text": "ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇತ್ತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्य वस्तु का तथा अनित्य वस्तु कां अलग करना ही नित्यानित्यवस्तु विवेक कहलाता है।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿನ ಅನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಬೇರೆ ಮಾಡುವುದೇ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಊಙೋದುಭಾವಃ ಅನೂಙ್ ಇದು ಅವ್ಯಯೀಭಾವವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऊङोदुभावः अनूड यह अव्ययीभावः पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ವಾಕ್ಯವು ಮೌನದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯ ತಪ್ಪು ಪ್ರಕೃತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यह वचन ही मौनव्रत विरुद्ध होता है, वैसा दोष प्रकृत स्थल पर आता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ರದ್ಧಾಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ.", "tgt_text": "श्रद्धा के समान।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से आत्मा तथा अनात्मा का विवेक करना चाहिए।", "tgt_text": "इति आत्मानात्मविवेकः कर्तव्यः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मत्स्यवचनम्‌ - अपीपरं वै त्वा पालतवानस्मि त्वाम्‌।", "tgt_text": "मत्स्यवचन-इस जल प्रलय से मैंने तुम्हारी रक्षा की है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वक्तुं शक्यन्ते।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಸದಾನಂದಯೋಗೀಂದ್ರರಿಂದ ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ - \"ಅಸ್ಯ ಅಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ನ ಆಶಂಕನೀಯಂ ತ್ರಿವೃತ್ಕರಣಶೃತೇಃ ಪಂಚೀಕರಣಸ್ಯಾಪಿ ಉಪಲಕ್ಷಣತ್ವಾತ್\" ಎಂದು.", "tgt_text": "अतः एव सदानन्दयोगीन्द्रेण वेदान्तसारे उच्यते - “अस्य अप्रामाण्यं न आशङ्कनीयं त्रिवृत्करणश्रुतेः पञ्चीकरणस्यापि उपलक्षणत्वात्‌” इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भौज्योष्णम्‌ इत्यत्र पूर्वपदस्य प्रकृतिस्वरत्वं केन विधीयते?", "tgt_text": "ಭೌಜ್ಯೋಷ್ಣಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुदात्त इसके हैं, इस अर्थ में अनुदात्त शब्द से ' अर्श-आदिभ्योऽच्‌' इस सूत्र से मत्वर्थीय-अच्‌ प्रत्यय होने पर अनुदात्त यह पद निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "अनुदात्ताः अस्य सन्ति इत्यर्थे अनुदात्तशब्दात्‌ 'अर्श- आदिभ्योऽच्‌' इति सूत्रेण मत्वर्थीय-अच्प्रत्यये अनुदात्तम्‌ इति पदं निष्पद्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्वां विहाय अन्यः कोपि एतत्‌ समस्तम्‌ उत्पन्नं वस्तु न परिव्याप्नोति।", "tgt_text": "तुझे छोड़कर अन्य कोई इन समस्त उत्पन्न वस्तुओं में परिव्याप्त नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उनमें मन्त्रों के विनियोग विषय पर विस्तार सहित वर्णन प्राप्त होता है।", "tgt_text": "तेषु मन्त्राणां विनियोगविषये च सविस्तीर्णं वर्णनं प्राप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಉದಾತ್ತ-ಅನುದಾತ್ತ-ಸ್ವರಿತಸ್ವರಗಳ ಅಭಿನ್ನಶ್ರುತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "अतः उदात्त अनुदात्त स्वरित स्वरों की एक अभिन्न श्रुति है यह उसका अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स एव त्रिषु पादप्रक्षेपेषु सृष्टिम्‌ अतिक्रामति।", "tgt_text": "ಅವನು ಮೂರು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ತ್ವಂ ಪದದ ಅಪರೋಕ್ಷತ್ವ ಅಲ್ಪಜ್ಞತ್ವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿ ತತ್ಪದಾರ್ಥದ ಈಶ್ವರ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸಬೇಕು.", "tgt_text": "एवमेव त्वम्पदम्‌ अपरोक्षत्वाल्पज्ञत्वादिविशिष्टं स्वार्थं परित्यज्य तत्पदार्थम्‌ ईश्वरचैतन्यं लक्षयतु।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्राह्मणेषु यज्ञस्य तत्सम्बद्धानां विविधानाम्‌ उपदेशानां च वर्णनम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ब्राह्मण में यज्ञ के सम्बद्ध में और उसके विविध उपदेशों का वर्णन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में “समर्थ: पदविधिः” इस समर्थ अधिग्रहित किया जाता है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे \"समर्थः पदविधिः\" इत्यस्मात्‌ समर्थः इत्यधिक्रियते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्यन्तिकप्रलयः नाम कः।", "tgt_text": "ಆತ್ಯಂತಿಕ ಪ್ರಳಯ ಎಂದರೇನು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जगज्जन्मस्थितिलयकारणं यत्‌ चैतन्यं उत्तमदेवादिषु, मध्यममनुष्यादिषु, अधमेषु अश्वादिषु पृथिव्यादिषु च भूतेषु अस्ति तत्‌ ब्रह्म एव।", "tgt_text": "जगत का जन्म स्थिति तथ लय का कारण जो चैतन्य उत्तमदेवादि, मध्यम मनुष्यादि में तथा अधम अश्वादि में, पृथ्वी आदि में होता है वह ब्रह्म होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य उक्तिर्हि - मित्रः अहरभिमानिनी देवता वरुणः रात्र्यभिमानिनी।", "tgt_text": "उनकी उक्ति है -' मित्रः अहरभिमानिनी देवता वरुणः रात्र्यभिमानिनी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन च खट्व टाप्‌ इति स्थितिः भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಖಟ್ವ ಟಾಪ್ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तिङतिङ: इस सूत्र से तिङ इस प्रथमान्त पद की अनुवृति है।", "tgt_text": "तिङ्ङतिङः इति सूत्रात्‌ तिङ्‌ इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕರ್ಷತ್ವತೋ ಘಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿರಿ .", "tgt_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इस सूत्र कौ व्याख्या कोजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस मनु के हाथ धोते समय मछली उसके हाथ को प्राप्त हुई।", "tgt_text": "तस्य मनोः अवनेनिजानस्य प्रक्षालयतः मत्स्यः पाणी आपेदे प्राप्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿತ್ಯವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕರ್ಮದಿಂದ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "न हि नित्यं वस्तु कर्मणा ज्ञानेन वा क्रियते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಙಂತದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तिङन्ते च परे गतिसंज्ञकः अनुदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "11. परिदिदेश यह किस लकार में बनता है?", "tgt_text": "११. परिदिदेश इति कस्मिन्‌ लकारे रूपम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समासे एकार्थीभावसामर्थ्यम्‌ इति सिद्धान्तः।", "tgt_text": "ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಏಕಾರ್ಥೀಭಾವಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये निर्वचन नहीं हैं काल्पनिक है।", "tgt_text": "ಇವು ನಿರ್ವಚನಗಳಲ್ಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "7 परमः पुरुषार्थः कः?", "tgt_text": "7 परम पुरुषार्थ क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जिससे उसकी वहीं पर उपलब्धि होती है, वहाँ पर गीता ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेर्जुन तिष्ठति।", "tgt_text": "ಹೇಗೆಂದರೆ ಅದರ ಉಪಲಭಿಯು ಅಲ್ಲೇ. ಅಲ್ಲಿ ಗೀತಾವಚನವು ಪ್ರಮಾಣ - ಈಶ್ವರ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಹೃದದೇಶೇರ್ಜುನ ತಿಷ್ಠತಿ |"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह अवभृथ-इष्टि ही अग्निष्टोम का अन्तिम अनुष्ठान है।", "tgt_text": "इयम्‌ अवभृथ-इष्टिः एव अग्निष्टोमस्य अन्तिमम्‌ अनुष्ठानम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तद्धितार्थ द्विगु का उदाहरण है पौर्वशालः।", "tgt_text": "ತದ್ಧಿತಾರ್ಥ ದ್ವಿಗುವಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಪೌರ್ವಶಾಲಃ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्याः कथायाः प्रतीयमानस्य उपदेशस्य उपरि ब्राह्मणस्य मतमस्ति यद्‌ अद्यापि स्त्रियः स्तुतेरपेक्षया गायनं प्रति अधिकाकृष्टा भवन्ति इति।", "tgt_text": "ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರತೀಯಮಾನ ಉಪದೇಶದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಮತವಿದೆ ಇವತ್ತಿಗೂ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ತುತಿಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಗಾಯನದ ಪ್ರತಿ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रजापति से कामना करते हुए “मैं प्रजाओं की सृष्टि करता हूँ इस प्रकार, प्रजापति के मन का चिन्तन से ही उसके शिर से आदित्य की सृष्टि हुई।", "tgt_text": "प्रजापतिना कामना कृता 'प्रजानां सृष्टिरहं करोमि' इति, प्रजापतेरेवं मनसा चिन्तनेन एव तस्य मूर्ध्नः आदित्यस्य सृष्टिरभवत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्याख्या - यस्य कितवस्य वेदने धने वाजी बलवान्‌ अक्षः देवः अगृधत्‌ अभिकाङ्क्षां करोति तस्य अस्य कितवस्य जायां भार्याम्‌ अन्ये प्रतिकितवाः परिमृशन्ति वस्त्रकेशाद्याकर्षणेन संस्पृशन्ति ।", "tgt_text": "व्याख्या - पासे का आकर्षण बड़ा कठिन है, यदि किसी का धन के प्रति अक्ष की लोभ दृष्टि हो जाए, तो पास वाले की पत्नी व्यभिचारिणी हो जाती है, उस पर चालक जुआरियो की दृष्टि पड़ी रहती है, अन्ये जुआरी उसके वस्त्रकेश आदि के आकर्षण से उसका स्पर्श करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वायु के शोधनसे सभी के आरोग्य वर्धन का अवसर प्राप्त होता है।", "tgt_text": "वायोः शोधनेन सर्वेषाम्‌ आरोग्यवर्धनस्य अवसरः प्राप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಿಂದ ವೇದದ ಆಧೇಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಶ್ರುತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾದ ಮಂತ್ರ , ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಎರಡು ವೇದಗಳ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "मन्त्रब्राह्मणयोर्वेदनामधेयम्‌ इति श्रुत्यनुसारेण मन्त्रब्राह्मणौ वेदस्य द्वौ भागौ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಆರು ವಿಧದ ಪಾಣಿನೀಯಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या - संज्ञा-परिभाषा-विधि-नियम-अतिदेश-अधिकार छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यया सर्वजनाश्रयणीयो भवति सा श्रीः ।", "tgt_text": "जो सभी जनों के आश्रयणीय होती है वो लक्ष्मी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वकीयां कारणावस्थामतिक्रम्य परिदृश्यमाना जगदवस्थां प्राप्नोति तस्मात्प्राणिनां कर्मफलभोगाय जगदवस्थास्वीकारान्नेदं तस्य वस्तुत्वमित्यर्थः", "tgt_text": "अपनी कारणावस्था को पार करके परिदुश्यमान जगदवस्था को प्राप्त करता है जिससे प्राणियों के कर्मफलभोग के लिए जगदवस्था को स्वीकारने से यह उसका वस्तुत्व अर्थ नहीं हुआ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "लोग स्फटिक में प्रतीयमान रक्तिमा को पुष्प की रक्तिमा इस प्रकार से नहीं जानकर के अविवेक से लोहित स्फटिक इस प्रकार से ही कहते है।", "tgt_text": "जनाः स्फटिके प्रतीयमानः रक्तिमा पुष्पस्य भवतीत्यज्ञात्वा अविवेकेन लोहतः स्फटिकः इति कथयन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन एतस्मात्‌ सूत्रात्‌ परं पञ्चमाध्यायपरिसमाप्तिं यावद्‌ विद्यमानैः सूत्रैः विहितानां कार्याणां समासान्तसंज्ञा भवति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಂತರ ಇರುವ ಐದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ  ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗುವ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಮಾಸಾಂತ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः तद्धितेष्वचामादेः इति सूत्रेण आदिवृद्धौ यस्येति च इति सूत्रेण अम्बष्ठशब्दस्य अन्त्यस्य अकारस्य लोपे च सति आम्बष्ट य इति रूपं भवति।", "tgt_text": "ತದ್ಧಿತೇಷ್ವಚಾಮಾದೇಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದಿ ವೃದ್ಧಿ ಆದಾಗ ಯಸ್ಯೇತಿ ಚ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂಬಷ್ಠ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಅಕಾರದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಆಂಬಷ್ಠ ಯ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्मधारये यहाँ अधिकरण सप्तमी है और जातीयदेशीय में यहाँ पर सप्तमी है।", "tgt_text": "कर्मधारये इत्यत्र अधिकरणसप्तमी, जातीयदेशीयेषु इत्यत्र परसप्तमी ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾನೋ ಹಿ ಕಂಠಸ್ಥಾನೀಯ ಊರ್ಧ್ವಗಮನವಾನ್ ಉತ್ಕ್ರಣವಾಯುಃ |", "tgt_text": "उदानो हि कण्ठस्थानीय जर्ध्वगमनवान्‌ उत्क्रणवायुः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैसे ही आध्यात्मिक-ऋचाओं का स्वरूप और देवीसूक्त के स्वरूप को निरुक्त में निरुक्तकार ने कहा है - अब आध्यात्मिकस्वरूप उत्तमपुरुष के योग में अहम इस का प्रयोग किया गया है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ- ಋಚಾಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ದೇವೀಸೂಕ್ತದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿರುಕ್ತಾಕಾರನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ - ಈಗ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಉತ್ತಮಪುರುಷನ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಹಮ್ ಇದರ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅಶೃತ ಪದಾರ್ಥವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अत्र अश्रुतः पदार्थः नास्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वृषः आदिः यस्य स वृषादिः, तेषामिति।", "tgt_text": "वृषः आदि में है जिसके वह वृषादि, उन वृषादि का समूह।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಕರ್ಮನಿಷ್ಠ ಮೇಧಾವೀ ಯಾವುದರಿಂದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿಯಜ್ಞದ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಆ ಮನಸ್ಸು ಶುಭಸಂಕಲ್ಪ ಉಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः द्वितीये मन्त्रे उक्तं यत्‌ कर्मनिष्ठाः मेधाविनः येन यज्ञे यज्ञस्य विधिविधानेषु च कार्य कुर्वन्ति तत्‌ शुभसङ्कल्पं भवतु।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸುಖದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ.", "tgt_text": "सुखस्य प्राप्तिः आत्मनि एव वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गिरि+क्षिते।", "tgt_text": "ಗಿರಿ + ಕ್ಷಿತೇ"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೧. ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಳಿದೆ - \"ಅಜಾಮೇಕಾಂ ಲೋಹಿತಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣಾಂ ಬಹ್ವೀಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸೃಜಮಾನಂ ಸರೂಪಾಃ |", "tgt_text": "11. श्वेताश्वतरोपनिषद में यह कहा है कि “अजामेकां लोहितशुक्लकृष्णां बह्वीः प्रजाः सृजमानां सरूपाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रादि से अध्वन समासान्त तद्धितसंजञक अच्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "प्रादिभ्यः अध्वनः समासान्तः तद्धितसंज्ञकः अच्प्रत्ययो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र प्रथमोऽर्थः - ऋग्वेदे ऋतशब्दस्यर्थः प्रकृतिः इत्यपि बाहुल्येन लभ्यते।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ - ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಋತ್ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವು ಪ್ರಕೃತಿ ಇದು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತದ ವಿಷಯವು - ಜೀವಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯವು ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वेदान्तस्य विषयो भवति- जीवब्रह्मैक्यं शुद्धचैतन्यं प्रमेयम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೂ ಅಜ್ಞಾನದ ದೆಸೆಯಿಂದ ಸ್ವಂತದ್ದೇ ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ.", "tgt_text": "तथापि अज्ञानात्‌ स्वकीयं मनुते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विरक्तः पुनः देहादिविषयेषु रागं नोत्पादयति।", "tgt_text": "विरक्त होने पर फिर देहादि विषयों मे राग उत्पन्न नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्युलोक-अन्तरिक्षलोक-पृथ्वीलोक मिलकर के भी उतना यश प्राप्त नहीं कर सकते जितना यश इन्द्र का है।", "tgt_text": "ದ್ಯುಲೋಕ-ಅಂತರಿಕ್ಷಲೋಕ-ಪೃಥ್ವೀಲೋಕ ಮೂರು ಕೂಡಿದರು ಅಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು ಇಂದ್ರನದ್ದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवाः साकाराः निराकाराः वा, शरीरिणः अशरीरिणः वा इति विषये नानादर्शनेषु नानानिरुक्तकारेषु नानामतानि परिलक्ष्यन्ते।", "tgt_text": "ದೇವತೆಗಳು ಸಾಕಾರರೋ ಅಥವಾ ನಿರಾಕಾರರೋ, ಶರೀರಿಗಳೋ ಅಥವಾ ಅಶರೀರಿಗಳೋ ಎಂಬ ವಿಷಯವಾಗಿ ನಾನಾ ದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾ ನಿರುಕ್ತಕಾರರು ನಾನಾ ಮತಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए यह तैजस का प्रविविक्ताहारतर होता है इस प्रकार से बृहदारण्य में कहा है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರವಿವಿಕ್ತಾಹಾರತರವಾಗುವುದೆಂದು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ष्यञ्‌ प्रत्यय के ञकार की इत्संज्ञा तथा तस्य लोप: इससे लोप होता है, अतः शेष जो 'ष्य' उसको ञिद्‌ कहते है।", "tgt_text": "'ಷ್ಯಞ್ - ಪ್ರತ್ಯಯ'ದ ಞಕಾರಕ್ಕೆ 'ಇತ್ ಸಂಜ್ಞೆ'ಯಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ \"ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ\" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ ಲೋಪವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಉಳಿದ 'ಷ್ಯ' - ಎನ್ನುವ ಪದವು ಞಿತ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः इस विधि प्रतिपादित के अर्थ का ही अवान्तर वाक्य है।", "tgt_text": "अतः एतानि विधिप्रतिपादितस्य अर्थस्य एव अवान्तरवाक्यानि सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अज्ञानस्य नाशः भवति ब्रह्मज्ञानेन ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्ततत्त्वज्ञानाय वेदानाम्‌ आपाततः अर्थज्ञानम्‌ आवश्यकम्‌।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತತತ್ವಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ವೇದಾಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ ಅರ್ಥಜ್ಞಾನವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "महाभारतस्य कथनमस्ति यद्‌ औषधीभ्यो यथा अमृतम्‌ उद्धृतं तथैव वेदेभ्यः सारं समुद्धृत्य आरण्यकं प्रणीतम्‌।", "tgt_text": "महाभारत का कथन है कि औषधियों से जैसे अमृत को धारण किया वैसे ही वेदों से सार को लेकर के आरण्यकों की रचना की।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳು, ನನ್ನ ಕೈಗಳು, ನನ್ನ ದೇಹ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನವು.", "tgt_text": "तत्र मम पादौ मम हस्तौ मम देहः इत्येवविधः ममताभिमानश्च भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न पन्थाः इति लौकिकविग्रहे न पथिन्‌ सु इत्यलौकिकविग्रहे \"नञ्‌\" इत्यनेन सूत्रेण तत्पुरुषसमासे, प्रातिपदिकत्वात्‌ सुब्लुकि, नलोप अपथिन्‌ इति निष्पदद्यते।", "tgt_text": "ನ ಪಂಥಾಃ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನ ಪಥಿನ್ ಸು ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \"ನಜ್ಞ್\" ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾದಾಗ, ಪ್ರಾತಿಪದಿಕತ್ವದಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ನ ಲೋಪ ಅಪಥಿನ್ ನಿಷ್ಫನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं इतरेतरयोग और समाहार द्वन्दसमास दो प्रकार विभाजित किया जाता है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಇತರೇತರಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಮಾಹಾರ ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸದ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿಯೇ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಶಬ್ದದಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.", "tgt_text": "इसलिए इन सभी विषयों का विचार करके ही किन्हीं शब्दों के तात्पर्य को समझना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण -लीलोत्पलम्‌ यहाँ इत्यादि उदाहरण है।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ -  ಲೀಲೋತ್ಪಲಮ್ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "क्वचित्‌ त्रेधापि प्रदर्श्यते।", "tgt_text": "कहीं पर तीन प्रकार का दिखाया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅರುಣಿ-ಶ್ವೇತಕೇತುವಿನ ಕಥೆಯು ಆತ್ಮ ತತ್ವದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "षष्ठाध्याये आरुणि-श्वेतकेतोः उपाख्यानेन आत्मतत्त्वं विवृतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕ್ರಂದಸೀ - ಕ್ರಂದ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಅಸುನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗದ ಪ್ರಥಮಾ- ದ್ವಿವಚನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಂದಸೀ ರೂಪವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "क्रन्दसी - क्रन्द्‌-धातु से असुन्‌ प्रत्यय स्त्रीलिङ्ग के प्रथमाद्विवचन में क्रन्दसी रूप बनता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈಗ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾದರು ಅಭೇದವಿದ್ದರೆ ಇವೆರಡರ ಉಪದೇಶ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಏನಕ್ಕೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अब कहते हैं की निदिध्यासन तथा समाधि में जो अभेद होता हैं तो इन दोनों का उपदेश विद्यारण्य स्वामी के द्वारा तथा शङ्कराचार्य के द्वारा एक ही साथ क्यों नहीं दिया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲರೂ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "सर्वे तं प्रति सम्मानं प्रदर्शयन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सम्प्रति समुपलब्धः निघण्टुग्रन्थः एक एव अस्ति, परन्तु प्राचीनपरम्पराया अनुशीलनेन ज्ञातो भवति यत्‌ निघण्टुग्रन्था अनेके सन्ति।", "tgt_text": "ಇಂದು ಉಪಲಬ್ಧಿಯಾಗುವ ಗ್ರಂಥವು ನಿಘಂಟು ಒಂದೇ ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ ಅನೇಕ ನಿಘಂಟು ಗ್ರಂಥಗಳಿವೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनसः असत्त्वात्‌ सुषुप्तौ तदनुपलब्धिश्च।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸತ್ವದಿಂದ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಪಲಬ್ಧಿಯು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परन्तु षष्ठाध्यायस्य तृतीयपादे \"सहस्य सः' इति सूत्रे सहशब्दः आद्युदात्तत्वेन पठितः।", "tgt_text": "परन्तु छठें अध्याय के तीसरे पाद में ही “सहस्य सः' इस सूत्र में सह शब्द आद्युदात्त पढ़ा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्धसूक्ते (३/३) ज्ञातो भवति यद्देशात्‌ निष्कासितो राजा पुनः राज्ये सम्मानपूर्वकेण प्रतिष्ठितः अभवत्‌।", "tgt_text": "ಅಂಧ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ (೩/೩) ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದನು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಸಾದೃಶ್ಯಮ್ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಹ ಹರಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಇದರ ಸ  ಆದೇಶ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರದ \"ಅವ್ಯಯೀ ಭಾವೇಚಾಕಾಲೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.", "tgt_text": "इसके बाद हरे: सादृश्यम्‌ इस लौकिक विग्रह में सह हरि इस स्थिति में सह का स आदेश विधायक सूत्र “ अव्ययी भावेचाकाले'' प्रस्तुत किया गया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ पाठे देवीसूक्तं श्रद्धासूक्तं चेति सूक्तद्वयम्‌ अन्तर्भवति।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ದೇವೀಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾಸೂಕ್ತ ಎರಡು ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉತ್ತರಪದೆ ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಹಾರ್ಯ.", "tgt_text": "उत्तरपदे इति अध्याहार्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथा हि - ऋग्वेदः, सामवेदः, यजुर्वेदः, अथर्ववेदश्चेति।", "tgt_text": "और वे है - ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद, और अथर्ववेद हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ -ಹೇ ಮಿತ್ರಾವರುಣರೇ, ನಿಮ್ಮ ಮಹತ್ವವು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "सरलार्थ - हे मित्रावरुणतुम्हारा महत्व इसलिये प्रसिद्ध है कि उसके द्वारा सदा घुमने वाले सूर्य ने वर्षा ऋतु को स्थावर जलो को दुहा है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत्रेदं बोध्यम्‌-( यहाँ यह ज्ञान होना चाहिए) समास उन दो पदों के मध्य ही होता है उन दो पदों के अर्थों के मध्य परस्पर सम्बन्ध होता है।", "tgt_text": "अत्रेदं बोध्यम्‌ - समासः तयोः पदयोः मध्ये एव भवति ययोः पदयोः अर्थयोः मध्ये परस्परं सम्बन्धः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "त्रिष्ठुप्‌-छन्द में चार पाद होते हैं, और ग्यारह अक्षर होते है।", "tgt_text": "त्रिष्ठुप्‌-छन्दसि चत्वारः पादाः एकादश अक्षराणि च भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उस पुरुषरूप पशु से कौन देव उत्पन्न हुए?", "tgt_text": "ಆ ಪುರುಷರೂಪ ಪಶುವಿನಿಂದ ಯಾವ ದೇವನ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಚ್ಚೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಶ್ವ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಪ್ರತೀತಿ ಇದ್ದರೂ ಸಹ ಅಶ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इति इच्छावशात्‌ अश्वार्थप्रतीतियोग्यतासत्त्वं अपि अश्वः न प्रतीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वः स्वर्गश्च येन स्तभितं स्तब्धं कृतम्‌।", "tgt_text": "स्वर्ग को जिसने स्तब्ध किया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನ್ಯುಪ್ತಾಃ - ನಿ ಪೂರ್ವಕ ವಪ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "न्युप्ताः - निपूर्वकवप्‌ - धातोः क्तप्रत्यये प्रथमाबहुवचने ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಸಂಖ್ಯೇ ಇಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಪದದ ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟದಿಂದ ದಿಕ್ ಬೋಧ್ಯವಾದ ಪೂರ್ವಾ ಜ್ಞಿ ಎಂಬ ಪದದ ಉಪಸರ್ಜನಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसके बाद समास विधायक सूत्र में अनुवृत्ति में दिक्संख्ये यहाँ पर दिक्पद की प्रथमानिर्दिष्ट रिक्‌ बोध का पूर्वा ङि पद की उपसर्जन संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಗೌಣ ದೇಹ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "न च गौणा आत्मानो देहेन्द्रियादयः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस व्युत्थान का संस्कार ही व्युत्थानसंस्कार कहलाता है।", "tgt_text": "तस्य व्युत्थानस्य संस्कारा हि व्युत्थानसंस्काराः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(वि.चू. 98) ज्ञान का साधन करने वाली इन्द्रियाँ ज्ञानेन्द्रियाँ कहलाती हैं।", "tgt_text": "(वि.चू. ९८) ज्ञानसाधनानीन्द्रियाणि ज्ञानेन्द्रियाणि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಪ್ರಕಾರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತವು ಹೇಳಿದ ಉಪಾಯಗಳಿಂದಲೇ ದುಃಖನಿವೃತ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अब कहते है कि दुःखों को निवृत्ति तो पूर्व में बताए हुए प्रकारान्तर उपायों के माध्यम से भी हो रही थी फिर वेदान्त की आवश्यकता क्या है, इस प्रकार की जिज्ञासा उत्पन्न होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तद्यथा- ४.२.५) भैषज्यसूक्तानि अस्मिन्‌ प्रकरणे रोगाणां चिकित्सासम्बन्धिनां मन्त्राणां तथा विधिविशेषाणाम्‌ अन्तर्भावो भवति।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ - ೪.೨.೫) ಭೈಷಜ್ಯಸೂಕ್ತಾನಿ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಿವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चेदुच्यते सिद्धान्तिना - अस्ति हि आकाशस्य उत्पत्तिः।", "tgt_text": "तो सिद्धान्ती कहते हैं कि आकाश की उत्पत्ति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र लक्षितलक्षणा भवति।", "tgt_text": "वहाँ पर लक्षित लक्षणा होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಧಿದೈವತ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ - ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳ, ಹಲವಾರು ಯಜ್ಞಗಳ ಮತ್ತು ಕಾಲಾದಿಗಳ ಸಂಕಲನವಿದೆ.", "tgt_text": "आधिदैवतप्रकरणे- नानादेवतानां, विविधानां यज्ञानां, कालादीनां च विषये सङ्कलनम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१. ऋग्वेदस्य महावाक्यं किम्‌?", "tgt_text": "೧. ಋಗ್ವೇದದ ಮಹಾವಾಕ್ಯವು ಯಾವುದಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಾ ವಿದ್ಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उपनिषद्‌ परा विद्या कहलाती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य = पुरुषस्य= मुखं = आननं, किम्‌ आसीत्‌ =किम्‌ बभूव, किम्‌ बाहू = भुजौ, किम्‌ ऊरू = जङ्के, आस्तामिति शेषः, किम्‌ पादौ = चरणौ, उच्येते = कथ्येते।", "tgt_text": "अस्य = पुरुष का = मुखं = आनन, किम्‌ आसीत्‌ = कौन था, किम्‌ बाहू = भुज कौन, किम्‌ ऊरू = जङ्घा कौन,थे, किम्‌ पादौ = चरण कौन थे, उच्येते = अब कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमेतत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಕೃತಿ ಆತ್ಮದ ಉಪಾಧಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಬುದ್ಧಿ.", "tgt_text": "प्रकृते आत्मनः उपाधिर्भवति बुद्धिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः समासविधायकशास्त्रे  उपमानानि इत्यस्य प्रथमानिर्दिष्टत्वात्‌ तद्भोध्यस्य घन सु इत्यस्य उपसर्जनसंज्ञायां पूर्वनिपाते,  समुदायस्य समासत्वात्‌ सुब्लुकि निष्पन्नात्‌ घनश्यामशब्दात्‌ सौ प्रक्रियाकार्ये घनश्यामः इति रूपं  निष्पन्नम्‌", "tgt_text": "ಆಗ ಸಮಾಸವಿಧಾಯಕವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪಮಾನಾನಿ ಇದರ ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟದಿಂದ ಅದರ ಬೋಧ್ಯದ ಘನ ಸು ಇದರ ಉಪಸರ್ಜನ ಸಂಜ್ಞದ ಪೂರ್ವನಿಪಾತದಲ್ಲಿ , ಸಮುದಾಯದ ಸಮಾಸದಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ಘನಶ್ಯಾಮ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸು ಇದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಘನಶ್ಯಾಮಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सत्यधर्म सविता सभी जगत के प्ररेक सूर्य देव के समान।", "tgt_text": "ಸತ್ಯಧರ್ಮಾ ಸವಿತಾ ಎಲ್ಲಾ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರೇರಕನಾದ ಸೂರ್ಯದೇವನ ಸಮಾನವಾಗಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महाभारत के आदिपर्व के अनुसार (६३/१८) शक्कुन्तला के पालन कर्ता पिता कुलपति कण्व का आश्रम मालिनी नदी के तट पर था।", "tgt_text": "ಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿ ಪರ್ವದ ಅನುಸಾರ (63/18) ಶಕುಂತಲೆಯ ಪಾಲಕರಾದ ತಂದೆ ಕುಲಪತಿಗಳಾದ ಕಾಣ್ವ ಅವರ ಆಶ್ರಮವು ಮಾಲಿನಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿತ್ತು"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र नित्यादिकर्माणि चित्तशुद्धये क्रियन्ते।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯಾದಿಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - बृहत्‌ जलसमूह जब समग्र विश्व में व्याप्त था तब देवों ने गर्भरूप से प्रजापति को धारण किया और फिर अग्नि के द्वारा समग्र भुवन को बनाया।", "tgt_text": "सरलार्थः- बृहज्जलसमूहः यदा समग्रं विश्वं परिव्याप्य आसीत्‌ तदा देवाः गर्भरूपेण प्रजापतिं धत्तवन्तः अग्निना उपलक्षितं समग्रं भुवनं च सम्पादितवन्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚಿತ್ತಮಲವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿ.", "tgt_text": "चित्तमलं स्पष्टीकुरुत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव अस्य प्रश्नस्य प्रशमनाय लक्षणे आपाततः इति पदस्य प्रयोगः।", "tgt_text": "इस प्रश्‍न का उत्तर देते हुए कहतें हैं कि प्रश्‍न के प्रशमन के लक्षण में आपततः इस पद का प्रयोग किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- कुश-इति शब्दे अज्द्वयं वर्तते।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- कुश-इस शब्द में दो अच्‌ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद संहिता में दशम मण्डल में कुछ सूक्तों में देवों की स्तुति नहीं है।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯಿಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ತುತಿಯು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स = अन्तर्यामी, भूमिं = ब्रह्माण्डगोलकरूप धरित्री, अथवा पञ्चभूत में व्याप्त, भूमिशब्द यहां पञ्चभूत उपलक्षक है।", "tgt_text": "ಸ- ಅಂತರ್ಯಾಮಿ, ಭೂಮಿಂ - ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಲಕ ರೂಪದ ಧರಿತ್ರಿ, ಅಥವಾ ಪಂಚಭೂತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿ, ಭೂಮಿ ಶಬ್ದವು ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚಭೂತ ಉಪಲಕ್ಷಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गान पूर्वक परमात्मा की उपासना।", "tgt_text": "गानपूर्वम्‌ परमात्मोपासनम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಓಡಿಸಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಯಾಗದ ವರ್ಣನೆಯು ಎಲ್ಲಿದೆ?", "tgt_text": "मृत्योः अपसारणाय विशिष्टयागस्य वर्णनं कुत्र अस्ति?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह नियम है।", "tgt_text": "ಇದು ನಿಯಮವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४. अध्यारोपापवादाभ्यां प्रपञ्च्यते कः?", "tgt_text": "೪. ಅಧ್ಯಾರೋಪಾಪವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚ ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्राथमिकीशिक्षायां माध्यन्दिनशाखातः सम्बद्धपरिभाषाणां विस्तृतं विवेचनम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "पहली शिक्षा में माध्यन्दिन शाखा से सम्बद्ध परिभाषाओं का विस्तृत विवेचन है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕತಮಕಠಃ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಕತಮಶ್ಚಾಸೌ ಕಠಃ ಈ ವಿಗ್ರಹದ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕತಮಕಠಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसी प्रकार कतमकठः यहाँ पर भी कतमश्चासौ कठः इस विग्रह में कर्मधारय समास करने पर कतमकठः यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्वप्न के अभाव से जो निद्रा होती है वह ही जीव की सुषुप्ति अवस्था होती है।", "tgt_text": "स्वप्नाभावेन या निद्रा भवति सा एव सुषुप्तिर्जीवस्य।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಆರಣ್ಯಕಗಳ ಮೊದಲು ಮೂರರ ಕರ್ತಾ ಐತರೇಯ, ನಾಲ್ಕರ ಕರ್ತ ಆಶ್ವಲಾಯನ ಮತ್ತು ಐದರ ಕರ್ತ ಶೌನಕನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इन आरण्यको में पहले तीन के रचयिता ऐतरेय, चौथे के आश्वलायन और पांचवें का शौनक माना जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्तन्मयत्वादेव जीवस्य बन्धः। तदुक्तं पञ्चदश्याम्‌", "tgt_text": "तत्तन्मयत्व से ही जीव का बन्ध होता है, इसको पञ्चदशी में इस प्रकार से कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾರಿಗೆ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವು ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು?", "tgt_text": "केषां कृते अग्निहोत्रम् आवश्यकम् आसीत्‌ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रीमद्भगवद्गीता द्वितीयं प्रस्थानमिति कथ्यते।", "tgt_text": "श्रीमद्भगवद्गीता को दूसरा प्रस्थान कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र का अवतरण- छन्द में दक्षिण शब्द के आदि और अन्त के स्थान में उदात्त का विधान -. सूत्र की व्याख्या- यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಶಬ್ದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತದ ವಿಧಾನವಿದೆ-. ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके द्वारा आदि: इस पद का अधिकार किया जाता है।", "tgt_text": "अनेन आदिः इति पदम्‌ अधिक्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार आचार्यों के यहाँ तीन गण उपलब्ध होते है - १ माण्डुकेय गण, २ शाङखायन गण, ३ और आश्वलायन गण।", "tgt_text": "एवंविधानाम्‌ आचार्याणाम्‌ अत्र त्रयो गणाः समुपलब्धा भवन्ति- (१) माण्डुकेयगणः, (२) शाङ्खायनगणः, (३) आश्वलायणगणः चेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಫಲ ಸ್ವರೂಪ ವಿವಿಧ ವಿಧವಿದೆ ಎಂಬುದೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "फल स्वरूप विविध विधि ही ब्राह्मण ग्रन्थों का मुख्य विषय है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा- यस्य आज्ञया ओषधयः विविधवर्णयुक्ताः भवन्ति , स पर्जन्यदेवः अस्मान्‌ रक्षतु ।", "tgt_text": "जैसे -जिसकी आज्ञा से ओषधियाँ विविध रंग से युक्त होती हैं, वह पर्जन्य देव हमारी रक्षा करे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अहं सुवे पितरमस्य... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "ಅಹಂ ಸುವೆ ಪಿತರಮಸ್ಯ... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पठितुम्‌ इच्छति इस अर्थ में पिपठिषति इत्यादि में सन्‌ प्रत्यय होने पर एकपदी भाव होता है।", "tgt_text": "ಪಠಿತುಮಿಚ್ಛತಿ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಿಪಠಿಷತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುವುದರಿಂದ ಏಕೀಪದಭವನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಸಮಿಧಗಳು ಏಳು ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ೨೧ ಆಗುತ್ತದೆ \"ದ್ವಾದಶ ಮಾಸಾಃ ಪಂಚೂಚರ್ತವಸ್ತ್ರಯ ಇಮೇ ಲೋಕಾಃ ಅಸಾವಾದಿತ್ಯ ಏಕವಿಶಃ (ತೈ.ಸ. ೫.೧.೧೦.೩) ಅಂದರೆ \"ದ್ವಾದಶ ಮಾಸ, ಪಂಚ ಋತು, ಈ ಮೂರು ಲೋಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಆದಿತ್ಯ ಕುಲ ೨೧ ಈ ಶೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪದಾರ್ಥ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಸಮಿಧಾ ಇದರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಯಿತು.", "tgt_text": "तथा समिधाएं सात को तीन से गुणा करने पर २१ हुई “द्वादश मासाः पञूचर्तवस्त्रय इमे लोकाः असावादित्य एकविशः' (तै०स० ५.१.१०.३) अर्थात “द्वादश मास, पञ्च ऋतु, ये तीन लोक और एक आदित्य कुल २१ इस श्रुति से पदार्थ एकविंशति लकडी से युक्त समिधा के रूप में हुई।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ಇಶಾವಾಸ್ಯಮಿದಂ ಸರ್ವಮ್ ಎಂಬ ಮಂತ್ರ ಭಾಗದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಇಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷದ್ ಅನ್ನು ಇದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवम्‌ ईशावास्यमिदं सर्वम्‌ इति मन्त्रांशमादाय ईशावास्योपनिषदिति नामापि श्रूयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रकरणप्रतिपाद्यस्य वस्तुनः तन्मध्ये पौनःपुन्येन प्रतिपादनम्‌ अभ्यासः।", "tgt_text": "प्रकरण प्रतिपाद्य वस्तु का उसके बीच बीच में बार बार प्रतिपादन अभ्यास कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उभयोः मध्ये देवदर्श- इति नाम एव प्रामाणिकम्‌ इति प्रतीतः भवति।", "tgt_text": "दोनों के मध्य में देवदर्श- यह नाम ही प्रमाणिक है ऐसा प्रतीत होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಕರ್ಮಗಳ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "उनके कर्म का त्याग करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्तोक आदि शब्द से पूर्व सूत्र द्वारा उक्त (स्तोकान्तिक दूरार्थकृच्छ्राणां) स्तोक, अन्तिक, इरार्थ, कृच्छ आदि का ग्रहण किया गया है।", "tgt_text": "स्तोकादिशब्देन पूर्वसूत्रोक्तानां स्तोकान्तिकदूरार्थकृच्छ्राणां ग्रहणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ, ಆ ದೇವತೆಗಳು ಯಜಮಾನನ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವರು.", "tgt_text": "परं तैः देवैः यजमानस्य अभीष्टसिद्धिः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च जागृविः जयपराजयोर्हर्षशोकाभ्यां कितवानां जागरणस्य कर्त्ता विभीदकविकाराऽक्षो मह्यं माम्‌ अच्छान्‌ अचच्छदत्‌ अत्यर्थं मादयति।", "tgt_text": "मुजवान पर्वत पर सोम उत्पन्न उत्तम सोमलता का रस पीकर जैसी प्रसन्नता होती है, वैसे ही प्रसन्नता बहेरे वृक्ष के काठ से बने अक्ष मेरे लिए हो जयपराजय आनंद दुःख को उत्पन्न करने वाले जुआरी मुझे आनंद प्रदान करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶೌನಕನ ಇಬ್ಬರು ಶಿಷ್ಯರುಗಳಿದ್ದರು - ಬಭ್ರ ಮತ್ತು ಸೈಂಧವಾಯನ.", "tgt_text": "शौनकस्य द्वै शिष्यौ स्तः, बभ्रः सैन्धवायनश्चेति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विचरण करते हे।", "tgt_text": "आस्फारे ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बे है ध्यान, योग तथा भक्ति योग।", "tgt_text": "ಧ್ಯಾನಯೋಗ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯೋಗ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "महोभिः - महस्‌-शब्द का तृतीयाबहुवचन में महोभिः रूप है।", "tgt_text": "महोभिः- महस्‌-शब्दस्य तृतीयाबहुवचने महोभिः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗವಾಮಯನ ಯಾಗದ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಏಕವತ್ಸ್ವರವು ಅಪೇಕ್ಷಿತ.", "tgt_text": "गवामयन याग के सम्पादन के लिए एक वत्सर अपेक्षित है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पिप्पलाद मुनि एक महान्‌ अध्यात्म वेत्ता ऐसा प्रतीत होती है।", "tgt_text": "पिप्पलादमुनिः एकः महान्‌ अध्यात्मवेत्ता इति प्रतीतः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇತ್ಯಾದಿ ಶ್ಲೋಕಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "' इत्यादि श्लोकों से विदित होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“यमर्थमधिकृत्य प्रवर्तते तत्‌ प्रयोजनम्‌” (1.1.24) यह गौतमीय सूत्र भी कहता है की जिस-जिस वस्तु की प्राप्ति के लिए कोई भी पुरुष किसी भी कार्य में प्रवृत्त होता है वह ही प्रयोजन कहलाता है।", "tgt_text": "\"ಯಮರ್ಥಮಧಿಕೃತ್ಯ ಪ್ರವರ್ತತೇ ತತ್ ಪ್ರಯೋಜನಮ್\" (೧.೧.೨೪) ಎಂದು ಗೌತಮೀಯ ಸೂತ್ರವು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಯಾವು ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಪುರುಷನು ಯಾವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗುವನೋ ಆ ವಸ್ತುವೇ ಪ್ರಯೋಜನ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वृक्ष के साथ वृक्ष का जो भेद होता है वह सजातीय भेद होता है।", "tgt_text": "वृक्षेण साकं वृक्षस्य यः भेदः स सजातीयः भेदः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह मेरा मन शुभसङ्कल्प वाला हो।", "tgt_text": "तत्‌ मम मनः शुभसङ्कल्पं भवतु।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಲೋಪೆ ವಿಭಾಷಾ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.", "tgt_text": "लोपे विभाषा इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गीता का दूसरा प्रस्थान होने में क्या प्रमाण है?", "tgt_text": "गीतायाः द्वितीयप्रस्थानत्वेन किं प्रमाणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಬೋಧನವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಪ್ರಥಮಾಂತವಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ವೇದದಲ್ಲಿ ಆಮಂತ್ರಿತ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सम्बोधन में जो प्रथमा विभक्ति है उसको वेद में आमन्त्रित कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्नमयादि अनात्मों से मैं अन्य नहीं हूँ इस प्रकार का अभिमान करता है।", "tgt_text": "अन्नमयाद्यनात्मभ्यः नान्योऽहमस्मीति अभिमन्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇ ಪರ್ಜನ್ಯನೇ, ನೀನು ನಮ್ಮ ಜನರಿಗೆ ಮಹತ್ತಾದ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡು.", "tgt_text": "हे पर्जन्य तुम हम लोगो को महान सुख प्रदान करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सान्वयप्रतिपदार्थः - अस्य = पुरुषस्य, परमेश्वरस्य वा, मुखम्‌ = आननं, ब्राह्मणः = द्विजः, आसीत्‌ = अभूत्‌।", "tgt_text": "सान्वयप्रतिपदार्थ - अस्य = पुरुष या परमेश्वर का, मुखम्‌ = आनन, ब्राह्मणः = द्विज, आसीत्‌ = था।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಆನಂದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ಆನಂದಭುಕ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तब वह आनन्दमात्र का अनुभव करता है इसलिए आनन्दभुक्‌ कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪುರುಷಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಆದಿತ್ಯರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು?", "tgt_text": "पुरुषसूक्ते कः आदित्यरूपं प्राप्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन कस्य निवृत्तिः भवति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಯಾವುದರ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಥಾರ್ಥದಿಂದಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಅರ್ಥದ ಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಪುನಃ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ  ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यथार्थत्वेन सादृश्यार्थस्य ग्रहणात्‌ पुनः सादृश्यं सूत्रे किमर्थम्‌ इति प्रश्नः समुदेति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३७. \"अत्यादयः क्रान्ताद्यर्थ द्वितीयया\" इत्यनेन वार्तिकेन मालामतिक्रान्तः इति लौकिकविग्रहे समासे अतिमालः इति रूपं निष्पद्यते।", "tgt_text": "37.  \"अत्यादयः क्रान्ताद्यर्थ द्वितीयया\" इस वार्तिक से “मालामतिक्रान्तः'' इस लौकिक विग्रह में समास होने पर अतिमालः रूप निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನ್ವಯ - ಸರ್ವೇ ನಿಮೇಷಾಃ ವಿದ್ಯುತಃ ಪುರುಷಾತ್ ಅಧಿ ಜಜ್ಞಿರೆ.", "tgt_text": "अन्वयः -सर्वे निमेषाः विद्युतः पुरुषात्‌ अधि जज्ञिरे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕವು ಯಾವ ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "बृहदारण्यकं केन वेदेन सम्बद्धः अस्ति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या- उत अपि च हे इन्द्र यत्‌ यदा अहीनां मेघानां मध्ये प्रथमजां प्रथमोत्पन्नं मेघम्‌ अहन्‌ हतवानसि आत्‌ तदनन्तरं मायिनां मायोपेतानामसुराणां सम्बन्धिनीः मायाः प्र अमिनाः प्रकर्षेण नाशितवानसि।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆಗ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಇಂದ್ರನು ಅವಶ್ಯ ವಧೆ ಮಾಡಲು ಯೋಗ್ಯ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಮೋಡವನ್ನು ಕೊಂದು, ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಮಾಯಾವಿ ನಿಶಾಚರರಿಗೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಯೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಳ್ಳೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः वस्तुतस्तु जीवपरामात्मनोः अभेदः एव।", "tgt_text": "इसलिए वस्तुतः जीव तथा परमात्मा में अभेद ही होता हे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಉಪಾಯದಿಂದ ಗೋತ್ತಾಗದೇ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन च अनेन उपायेन दुर्विज्ञेयमपि सुविज्ञेयमभवत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವನೇ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "और वह ही मोक्ष के लिए यतन करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसी प्रकार पूर्वस्यांशालायां भव इस लौकिक विग्रह में पूर्वा ङि शाला दि इस अलौकिक विग्रह में प्रकृत सूत्र से पूर्वा ङि इस दिशावाचक सुबन्त को प्रस्तुत सूत्र से “ दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां जः”' इस भव अर्थ में तद्धित अर्थ में विषय में शाला ङि इस समानाधिकरण का सुबन्त के साथ तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "तथाहि पूर्वस्यां शालायां भव इति लौकिकविग्रहे पूर्वा ङि शाला ङिः इत्यलौकिकविग्रहे प्रकृतसूत्रेण पूर्वा ङि इति दिग्वाचकं सुबन्तं प्रस्तुतेन सूत्रेण \"दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां ञः\" इति भवार्थे तद्धितार्थ विषये शाला ङि इति समानाधिकरणेन सुबन्तेन सह तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ತೋಕಾತ್ ಮುಕ್ತಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ತೋಕಾನ್ಮುಕ್ತಃ ಇದು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "स्तोकात्‌ मुक्तः इति विग्रहे समासे स्तोकान्मुक्तः इति एकम्‌ उदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन शरीर आदि द्वारा निरुद्ध किया यह अर्थ है।", "tgt_text": "मनः देहादिभिर्निरुद्धानित्यर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मित्रवरुणबिना किसी संकट के सुखप्रदान करने में समर्थ है।", "tgt_text": "मित्रावरुणौ निरवच्छिन्नस्य निरतिशयस्य च सुखस्य प्रदाने समर्थौ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अष्टमाध्याये वर्णितो ब्रह्मोपलब्धेरुपदेशः।", "tgt_text": "आठवें अध्याय में वर्णित ब्रह्म प्राप्ति का उपदेश है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಯತ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ  ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "उससे यत्‌ प्रत्ययान्त का यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ ಸದಾನಂದಯೋಗೀಂದ್ರರಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ- \"ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕಃ ತು ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞಾನಾದಿವಿಕಲ್ಪಲಯಾಪೇಕ್ಷಯಾ ಅದ್ವಿತೀಯವಸ್ತುನಿ ತದಾಕಾರಾಕಾರಿತಾಯಾಃ ಚಿತ್ತವೃತ್ತೇಃ ಅತಿತರಾಮ್ ಏಕೀಭಾವೇನ ಅವಸ್ಥಾನಮ್\" ಅಂದರೆ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕ ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞಾನಲಯಾದಿಗಳ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅದ್ವಿತೀಯವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ತದಾಕಾರಕಾರಿತದಿಂದ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯ ಒಂದಾಗುವುದನ್ನು ಅವಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.", "tgt_text": "इसलिए वेदान्तसार में सदान्दयोगीन्द्र के द्वारा कहा गया है- “निर्विकल्पकः तु ज्ञातृज्ञानादिविकल्पलयापेक्षया अद्वितीयवस्तुनि तदाकाराकारितायाः चित्तवृत्तेः अतितराम्‌ एकीभावेन अवस्थानम्‌” अर्थात्‌ निर्विकल्पक ज्ञातृज्ञानलयादि कि अपेक्षा से अद्वितीयवस्तु में तदाकाराकारिता से चित्तवृत्ति के एक होने को अवस्थान कहते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतेषु अस्मिन्‌ पाठे सामान्यम्‌ आलोचनं विहितम्‌।", "tgt_text": "इन विषयों का इस पाठ में सामान्य रूप से आलोचन किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः तद्धितेष्वचामादेः इति सूत्रेण आदिवृद्धौ यस्येति च इति सूत्रेण करीषगन्धिशब्दस्य इकारस्य लोपे च सति कारीषगन्ध्‌ य इति रूपं भवति।", "tgt_text": "इसके बाद तद्धितेष्वचामादेः सूत्र से आदिवृद्धि होने पर और यस्येति च सूत्र से कारीषगन्धि शब्द के इकार का लोप होने पर कारीषगन्ध्‌ य रूप होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं \"तत्पुरुषः\" इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ \"शेषो बहुव्रीहिः\" इत्यतः प्राग्‌ सूत्रैः यः समासः विधीयते स तत्पुरुषसंज्ञको भवति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ತತ್ಪುರುಷ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ \"ಶೇಷೋ ಬಹುವ್ರೀಹಿಃ\" ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾದ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಯಾವ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಕವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयं यथा जलान्नप्रकृत्यादिप्रदानेन जीवनं प्रददाति, सृष्टिञ्च करोति।", "tgt_text": "ಇದು ಹೇಗೆ ಜಲ ಅನ್ನ ಪ್ರಕೃತಿ ಆದಿ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ, ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र लौकिकविग्रहः परिनिष्ठितः अर्थाद्‌ व्याकरणेन संस्कृतः।", "tgt_text": "यहाँ लौकिक विग्रह परिनिष्ठतः अर्थात्‌ व्याकरण से संस्कृत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಂಸಾರಬಂಧದಿಂದ ಅಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಸ್ಥೂಲ ದೇಹದವರೆಗು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ಬಂಧಸಮೂಹದಿಂದ ಮುಮುಕ್ಷಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "संसारबन्धनाद्‌ अर्थात्‌ सूक्ष्मात्‌ अहंकारात्‌ आरभ्य स्थूलदेहपर्यन्तम्‌ अज्ञानकल्पिताद्‌ बन्धसहमूहाद्‌ मुमुक्षा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಕೃಷ್ಣಾಶ್ರಿತಃ.", "tgt_text": "अस्य समासस्य कृष्णश्रितः इत्यादिकम्‌ उदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पतयन्ति - पत्‌-धातु से लट्‌ प्रथमपुरुषबहुवचन में।", "tgt_text": "पतयन्ति - पत्‌ - धातोः लटि प्रथमपुरुषबहुवचने ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका और प्रथमान्त का सप्तम्यन्त पद से विपरिणाम होता है।", "tgt_text": "ಅದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮಾಂತದ ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ ಪದದಿಂದ ವಿಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शिक्षाशास्त्रस्य यथार्थज्ञानलाभाय ग्रन्थोऽयम्‌ अतीव उपादेयः अस्ति।", "tgt_text": "शिक्षा शास्त्र के यथार्थ ज्ञान लाभ के लिए यह ग्रन्थ अत्यधिक उपयोगी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ “एङहृस्वात्‌ सम्बुद्धे:' इस सूत्र से एङन्त अग्नि इसके पर सम्बुद्धि हल्‌ सकार का लोप होने पर अग्ने यह पद सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ततः 'एङ्हस्वात्‌ सम्बुद्धेः' इति सूत्रेण एङन्तात्‌ अग्ने इत्यस्मात्‌ परस्य सम्बुद्धिहलः सकारस्य लोपे अग्ने इति पदं सिध्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಥಾದಿಃ ಪ್ರಾಕ್ ಶಕಟೇಃ - ಇದು ಅಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ , ಶಕಟಿ ಶಕಟ್ಯಃ ಎಂದು ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಇದು ಅಧಿಕಾರ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "अथादिः प्राक्‌ शकटेः सूत्रार्थः- अधिकारोऽयम्‌, शकटिशकट्योरिति यावत्‌- अधिकारसूत्रमिदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪುರೋಹಿತರ ಪ್ರಸಾದಭಕ್ಷಣವನ್ನು ಏನೆನ್ನುತ್ತಾರೆ?", "tgt_text": "पुरोहितानां प्रसादभक्षणं किम्‌ इति उच्यते् ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗಕಾರದ ಸಿದ್ಧಿದಾತೃ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "गकार का का सिद्धिदातृत्व अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ - जिससे उत्तर चित्‌ है, तथा जिससे पूर्व कोई शब्द नहीं है, ऐसा किंवृत्त शब्द से युक्त तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थः - अविद्यमानपूर्वं चिदुत्तरं यत्किवृत्तं तेन युक्तं तिङन्तम्‌ अनुदात्तं न भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ है - दिव्‌-शब्द से परे झल्‌ आदि विभक्ति को उदात्त नहीं होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थः भवति- दिव्‌-शब्दात्‌ परेषां झलादिविभक्तीनाम्‌ उदात्तत्वं न स्यात्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्राच्यादिचतुर्दिगन्तेषु आहवनीयमार्जालीयगार्हपत्याग्नीध्रीयस्थानेषु अग्निरस्ति।", "tgt_text": "प्राच्य आदि चारों दिशाओं में आहवनीयमार्जालीयगार्हपत्य आग्नीध्रीय स्थानों में अग्नि है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗಮನಪ್ರವೃತ್ತಿಯಂತೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "गमनप्रवृत्तरिेव अपाकृता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्‌ तादृशं मे मनः शिवसङ्कल्पम्‌ अस्त्विति।", "tgt_text": "वह उस स्वरूप वाला मेरा मन धर्मेष्ट होवे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा न ही विपरीत भावना की निवृत्ति होती है।", "tgt_text": "ವಿಪರೀತಭಾವನೆಯು ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार दधि आज्यादि द्रव्य गवादि पशु, ऋगादि चारों वेद, ब्राह्मण आदि मनुष्य, प्रकृतिस्थ सूर्यचन्द्र आदि सभी उसी प्रजापति के अङऱगों से उत्पन्न होने से कल्याणकारी है।", "tgt_text": "एवंरूपेण दध्याज्यादिद्रव्याणि गवादयः पशवः, ऋगादिवेदाः, ब्राह्मणादयो मनुष्याः, प्रकृतिस्थसूर्यचन्द्रादयः सर्वे एव तस्यैव प्रजापतेः अङ्गभूताः सन्तीति शिवम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तृतीय अध्याय में अग्निहोत्र के लिये और चातुर्मास्य यज्ञ के लिए उपयोगी मन्त्रों का विवरण किया है।", "tgt_text": "तृतीयाध्याये अग्निहोत्राय चातुर्मास्याय च यज्ञाय उपयोगिनाम्‌ मन्त्राणां विवरणं कृतम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷಂಗಹೀನರೋ, ಎಲ್ಲ ಸಂಕಲ್ಪಗಳ ಸಂನ್ಯಾಸಿ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯರು, ಜಿತಾತ್ಮರು, ಪ್ರಶಾಂತರು, ಸಮಾಹಿತರು, ಶೀತಾದಿಬಾಹ್ಯದ್ವಂದ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸಮ ಸ್ಥಿತಿಯವರು, ಮಾನ ಅಪಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸದ್ವಂದ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸಮವಾದವರು, ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾದವರು, ಕೂಠಸ್ಥರು, ಸಮಲೋಷ್ಟಾಶ್ಮಕಾಂಚನರೇ ಮೋದಲಾದವರು ಯೋಗಾರೋಢರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿ.", "tgt_text": "इत्थम्‌ विषयेषु कर्मसु अनुषङ्गहीनः, सर्वसंकल्पसंन्यासी, जितेन्द्रियः, जितात्मा, प्रशान्तः, समाहितः, शीतादिबाह्यद्वन्द्रेषु समः, मानापमानादि-मानसद्वन्द्वेषु समः, ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा, कूटस्थः, समलोष्टाश्मकाञ्चनः एव योगारूढः इति लक्ष्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्पुरुषपाठे सामान्यतत्पुरुषविधायकानि अष्टौ सूत्राणि समुल्लिखितानि।", "tgt_text": "ತತ್ಪುರುಷ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ಪುರುಷ ವಿಧಾಯಕ ಎಂಟು ಸೂತ್ರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धनलाभः तथा महान्‌ भवतु येन ते धनानाम्‌ ईश्वराः भवेयुः।", "tgt_text": "ಧನ ಲಾಭವು ಇಷ್ಟೆ ಇರುತ್ತದೆ ಯಾವುದರಿಂದ ಅವರು ಧನದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवञ्च अस्य अर्थः भवति ऋतः नात्‌ इति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಋತಃ ನಾತ್."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "छन्दोज्ञानेन वेदस्य सम्यक्‌ पाठः भवति, पठितृमनसि च आनन्दोद्भवः भवति।", "tgt_text": "छन्द ज्ञान से वेद का उचित पाठ होता है, पढने वाले के मन में आनन्द उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಚಾಪ್ ಇದರ ಚಕಾರದ ಚುಟೂ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ , ಪಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಇತ್ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಲೋಪವಾದಾಗ ಕಾರೀಷಗಂಧ್ಯ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः चापः चकारस्य चुटू इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, पकारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण उभयोः लोपे सति कारीषगन्ध्य आ इति स्थितिः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समानम्‌ एकम्‌ अधिकरणं वाच्यं ययोः समानाधिकरणे पद में बहुब्रीहि समास है।", "tgt_text": "ಸಮಾನಮ್ ಏಕಮ್ ಅಧಿಕರಣಂ ವಾಚ್ಯಂ ಯಯೋಃ ತೆ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಮ್  ಇದು ಬಹುವ್ರೀಹಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की यहाँ अनुवृति है।", "tgt_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इति सूत्रात्‌ प्रकृत्या इति, पूर्वपदम्‌ इति च पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ नित्यादिकर्मो के द्वारा चित्त की शुद्धि को जाती है।", "tgt_text": "तत्र नित्यादिकर्माणि चित्तशुद्धये क्रियन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विष्णोः त्रयाणां पादानां विषये प्राचीनकालादेव वर्णनं दृश्यते।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ಪಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ಣನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "देवब्रह्मणोरनुदात्तः इस सूत्र की व्याख्या कोजिए।", "tgt_text": "देवब्रह्मणोरनुदात्तः इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "५. मुण्डकोपनिषदि निगद्यते “न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः।", "tgt_text": "5. मुण्डकोपनिषद्‌ में कहा गया हैं कि “न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस मन्त्र की ऋषिका श्रद्धा है, जो कामगोत्र में उत्पन्न हुई।", "tgt_text": "ಈ ಮಂತ್ರದ ಋಷಿಕಾ ಶ್ರದ್ದಾಳೆ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ, ಯಾರು ಕಾಮಗೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद में द्यावा पृथिवी यह एक बहुत चर्चित देवता युगल है।", "tgt_text": "ವೇದದಲ್ಲಿ ದ್ಯಾವಾ ಪೃಥ್ವೀ ಇದು ಒಂದು ಚರ್ಚಿಸುವ ದೇವತೆಯೇ ಯುಗಳವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समासः पदविधिषु अन्यतमः।", "tgt_text": "समास पदविधियों में अन्यतम है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ,ಇದು ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अतः गतिसंज्ञके परे गतिसंज्ञकः अनुदात्तः भवति इति सूत्रार्थः जायते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रथममन्त्रे उक्तं यद्‌ अहम्‌ अग्निम्‌ स्तौमि।", "tgt_text": "प्रथम मन्त्र में कहा गया है की में अग्नि की स्तुति करता हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन के असत्व होने से सुषुप्ति में उसकी अनुपलब्धि होती है।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸತ್ವದಿಂದ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಪಲಬ್ಧಿಯು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किं कारणशरीरम्‌?", "tgt_text": "कारण शरीर किसे कहते हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परन्तु सुराजन्‌ इत्यत्र सु इति पूजनार्थकम्‌।", "tgt_text": "परन्तु सुराजन्‌ यहाँ सु प्रत्यय पूजनार्थक है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಲಕ್ಷಣವು ವೇದಾಂತಸಾರದಂತೆ - \"ಅಸ್ಮಿನ್ ಜನ್ಮನಿ ಜನ್ಮಾಂತರೇ ವಾ\" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए अधिकारी के लक्षण में वेदान्तसार में - “ अस्मिन्‌ जन्मनि जन्मान्तरे वा” इस प्रकार से कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथापि यः काम्यानि कर्माणिवर्णाश्रमकर्मरूपेण प्राप्तानि चेत्‌ तानि यदि निष्कामभावनया क्रियन्ते ।", "tgt_text": "ಆದರೂ ಯಾವ ಕಾಮ್ಯ ಕಾರ್ಮಗಳು ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಕರ್ಮರೂಪದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕಾಮಭಾವನೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಐಕ್ಯಶಬ್ದದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಂತೆ ಗೌಣದ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ ऐक्यशब्देन अत्र नीरक्षीरवत्‌ गौणम्‌ ऐक्यं न विवक्षितम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार अवस्थाओं से भिन्न और कोई अवस्था जीव को नहीं होती है।", "tgt_text": "एताभ्यः अवस्थाभ्यः भिन्ना काचिदवस्था जीवस्य नास्ति एव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "लोमान्त के समासान्त में अवलोमम्‌ उदाहरण बना।", "tgt_text": "लोमान्तस्य समासान्ते अवलोमम्‌ इत्युदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः बाद के काल में वार्तिककार ने कुछ वार्तिकों की रचना की है।", "tgt_text": "ಹೀಗಾಗಿ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ತಿಕರು ಕೆಲವು ವಾರ್ತಿಕರನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नित्यं वस्तु किं भवति। यत्‌ कालत्रये एव तिष्ठति तत्‌ नित्यं वस्तु।", "tgt_text": "नित्य वस्तु किसे कहते हैं जो तीनों कालों में होती है वह नित्य वस्तु कहलाती हे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथर्ववेदस्य ब्रह्मवेद- अङ्गिरोवेद-अथर्वाङ्गिरसवेदादीनि नामानि अपि प्रसिद्धानि सन्ति।", "tgt_text": "अथर्ववेद के ब्रह्मवेद-अङिगरावेद-अथर्वाङिगरसवेद आदि नाम भी प्रसिद्ध है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ उपकृष्ण शब्द से तृतीया एकवचन की विवक्षा में टाप्‌ प्रत्यय उपकृष्ण टा इस स्थिति में सुप्‌ का लोप प्राप्त को बाधकर “नाव्ययी भावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः'' इस सूत्र से टा प्रत्यय का नित्य अमादेश प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಉಪಕೃಷ್ಣ ಶಬ್ದದಿಂದ ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನದ ವಿವಕ್ಷವಿದ್ದಾಗ ಟಾ ಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಉಪಕೃಷ್ಣ ಟಾ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ ಲುಕ್ ಇದನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತ \"\"ನಾವ್ಯಯೀಭಾವಾದತೋಽಮ್ತ್ವಪಂಚಮ್ಯಾಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಟಾ ಪ್ರತ್ಯಯದ ನಿತ್ಯ ಅಮಾದೇಶವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सामवेद के ही उपनिषदों में दूसरा ही छान्दोग्य उपनिषद्‌ है।", "tgt_text": "ಸಾಮವೇದದ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಛಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं सुब्रह्मण्योम्‌ इत्यत्र अन्तिमः ओकारः स्वरितः इति सिद्धम्‌।", "tgt_text": "इस प्रकार 'सुब्रह्मण्योम्‌' यहाँ पर अन्तिम ओंकार स्वरित सिद्ध है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन स्वास्थ्य के विना कार्य में प्रवृत्त नहीं होता है।", "tgt_text": "ಮನಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲಂಕೃತ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಷಾ ದೇವಿಯ ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪ ಮತ್ತು ಅವಳ ವ್ಯವಹಾರದ ವರ್ಣನೆಯು ಹೃದಯವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. - \"ಜಾಯೇವ ಪತ್ಯ ಉಶತೀ ಸುವಾಸಾ ಉಷಾ ಹಸ್ರೇವ  ನಿರಿಣೀತೇ ಅಪ್ಸಃ. \"", "tgt_text": "अलङ्कृतवर्णनावसरे उषायाः मनोहररूपस्य व्यापारस्य च हृदयग्राहि वर्णनं प्राप्यते - जायेव पत्या उशती सुवासा उषा हस्रेव निरिणीते अप्सः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ शतृप्रत्यय की इत्संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶತೃಪ್ರತ್ಯಯದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮರ್ಥಃ ಪದವಿಧಿಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮರ್ಥ ಪದ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समर्थः पदविधिः इस सूत्र से समर्थ पद आता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ನಖನಿರ್ಭಿನ್ನಃ , ದಾತ್ರಲೂನಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು .", "tgt_text": "एवं नखनिर्भिन्नः, दात्र॑लूनः इत्यादौ अपि बोद्धव्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूक्त में दान-महिमा का सुन्दर वर्णन है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ದಾನ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनात्मसु आत्मत्वबुद्धितः आवरणम्‌ अनुमीयते।", "tgt_text": "अनात्म में आत्मबुद्ध करने से आवरण बढ़ाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परिनिष्ठितत्वात्साधुर्लौकिकः।", "tgt_text": "परिनिष्ठतत्व से साधुः लौकिक विग्रह होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ದೇವಬ್ರಹ್ಮಣೊರನುದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "देवब्रह्मणोरनुदात्तः इति सूत्रस्य कोऽर्थः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए ही उसके शरीर के समान वृद्धि तथा क्षय भी नहीं होते हैं।", "tgt_text": "अत एव शरीरवत्‌ वृद्धिर्वा क्षयो वा न स्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ \"ಚಿತಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತ ದೇವ ಶಬ್ದದ ಅಂತಿಮ ಅಚ್ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसको 'चितः' इस सूत्र से अच्‌-प्रत्ययान्त देव शब्द का अन्तिम अच्‌ अकार को उदात्त स्वर की प्राप्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಧಿಯ ಲಕ್ಷಣವು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "तथाहि समाधिलक्षणं तेनैवं विधीयते -"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किन्तु ऐतरेय तथा शाङखायन निश्चय से ही ब्राह्मण द्रष्टा ऋषि है।", "tgt_text": "किन्तु ऐतरेयस्तथा शाङ्खायनः च निश्चयेन एव ब्राह्मणद्रष्टारौ ऋषी स्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಯ ಅನೇಕ ಪಶುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅದನ್ನು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अग्निः बहुत्रैव विविधैः पशुभिः सह तुलितः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(पञ्चदशी-१.१७) सुषुप्तौ प्राज्ञः आत्मना ऐक्यं प्राप्नोति।", "tgt_text": "( ಪಂಚದಶೀ - ೧.೧೭ ) ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಜ್ಞವು ಆತ್ಮದಿಂದ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗಮವು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಸತ್ಯ ಎಂದು", "tgt_text": "आगम कहते हैं कि ब्रह्म ही सत्य है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अवशिष्ट त्रिपाद्‌ विनाश रहित सत्‌ अर्थात्‌ प्रकाशरूप में अवस्थित है।", "tgt_text": "ಅವಶಿಷ್ಟ ತ್ರಿಪಾದ್ ವಿನಾಶ ರಹಿತವಾದ ಸತ್ ಅಂದರೆ ಪ್ರಕಾಶರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु अर्वाचीनानां मध्ये मन्त्रगणनाप्रसङ्गे यत्‌ वैषम्यम्‌ अस्ति तत्तु भ्रमजनितम्‌ एव ।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಮಂತ್ರಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ವೈರುಧ್ಯವು ಕೇವಲ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ನಾಶದಿಂದ ವಿಷವು ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "सुषुप्तौ मनसः विलयात्‌ विषयः नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಕೌಷೀತಕಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪನಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಹಿತೋಪನಿಷತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯದ ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.", "tgt_text": "एषा कौषीतकिब्राह्मणोपनिषत्‌ तथा संहितोपनिषत्‌ च अध्यायस्य पुरोभागे वर्तेते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राचीन धर्मसमाज-व्यवहार-आदि विषयों का ज्ञान वेद ही करा सकते है।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮಸಮಾಜ - ವ್ಯವಹಾರ - ಆದಿ ವಿಷಯಗಳ ಜ್ಞಾನವು ವೇದದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾಡಿಸಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದವು ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕಾಂಡವೆಂದು ದ್ವಿವಿಧ.", "tgt_text": "वेदः कर्मकाण्डः ज्ञानकाण्डश्चेति द्विविधः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसा कि शतपथ ब्राह्मण में कहा है - \"अथ यस्मात्‌ पुरुषमेधो नामेमे वै लोकाः पूरयमेव पुरुषोऽयं पवते सोऽस्यां पुरि शेते तस्मात्‌ पुरुषः।\"", "tgt_text": "यथोक्तं शतपथब्राह्मणे - \"अथ यस्मात्‌ पुरुषमेधो नामेमे वै लोकाः पूरयमेव पुरुषोऽयं पवते सोऽस्यां पुरि शेते तस्मात्‌ पुरुषः।\""}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१७॥ व्याख्या- अद्भ्यः संभृत इति उत्तरनारायणेन आदित्यम्‌ उपस्थाय इति (१.३.६.२.२०) षट्‌ कण्डिका उत्तरनारायाणम्‌।", "tgt_text": "೧೭. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಅಭ್ದ್ಯಃ ಸಂಭೃತ ಇತಿ ಉತ್ತರನಾರಾಯಣೇನ ಆದಿತ್ಯಮ್ ಉಪಸ್ಥಾಯ ಇತಿ (೧.೩.೬.೨.೨೦) ಷಟ್ ಮಂತ್ರ ಉತ್ತರನಾರಾಯಣನಿಂದ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೮. ಜಜಾನ ಇದರ ಲೌಕಿಕ ರೂಪವು ಏನಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "8. जजान का लौकिक रूप क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पर्वत में विद्यमान (तुम्हारी) नौका समुद्रजल से छिन्न नही होगी।", "tgt_text": "पर्वते विद्यमाना ( तव ) नौका समुद्रजलेन छिन्ना न स्यात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "3 सगुणब्रह्मोपासनायाः भेदाः कति के च।", "tgt_text": "3 सगुण ब्रह्म कौ उपासना के कितने भेद होते हैं तथा वे कौन-कौन से हैं?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पाणिनि से भी प्राचीन ये है।", "tgt_text": "पाणिनेः अपि प्राचीनतरः अयम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तुश्च पश्यश्च पश्यताः च अहः च इति तुपश्यपश्यताहाः तैः तुपश्यपश्यताहैः इति द्वन्द्वसमासः।", "tgt_text": "ತುಶ್ಚ ಪಶ್ಯಶ್ಚ ಪಶ್ಯತಾಃ ಚ ಅಹಃ ಚ ಇತಿ ತುಪಶ್ಯಪಶ್ಯತಾಹಾಃ ತೈಃ ತುಪಶ್ಯಪಶ್ಯತಾಹೈಃ ಎಂಬುದು ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ \"ಅವ್ಯಯೀಭಾವಶ್ಚ\" ಎಂಬ ಅವ್ಯಯೀಭಾವದ ನಪುಂಸಕವನ್ನು ವಿಧಾನಿಸುವ ಒಂದು ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वहाँ “अव्ययीभावश्च'' अव्यय भाव का नपुंसकत्वविधायक सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कामायनीश्रद्धायाः अतीव रोचकवर्णनं सूक्ते अस्ति - श्रद्धयाग्निः समिध्यते श्रद्धया हूयते हविः।", "tgt_text": "'ಕಾಮಾಯನಿಶ್ರದ್ಧೆಯ' ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾದ ವಿವರಣೆಯು ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿದೆ - \"ಶ್ರದ್ಧಯಾಗ್ನಿಃ ಸಮಿಧ್ಯತೇ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಹೂಯತೇ ಹವಿಃ\""}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆತರದ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಏಕಶ್ರುತಿಯು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तादृशस्य च वाक्यस्य प्रकृतसूत्रेण एकश्रुतित्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुरुष के किस अङ्ग से क्या उत्पन्न हुआ, इसकी मन्त्रानुसार व्याख्या करो।", "tgt_text": "ಪುರುಷನ ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಏನು ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು, ಇದರ ಮಂತ್ರಾನುಸಾರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यशसम्‌ यह रूप कैसे सिद्ध होता है?", "tgt_text": "यशसम्‌ इति रूपं कथं सिद्धम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕುರು ಲೌಕಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कुरु।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೆಯ ವಿಷಯದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए दूसरा  विषय होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रे \"प्रत्ययः\", \"ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌\", \"परश्च\", \"तद्धिताः\" \"समासान्ताः\" इत्येतानि अधिकृतानि।", "tgt_text": "सूत्र में \"प्रत्ययः\",\"ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌\", \"परश्च\", \"तद्धिताः\" \"समासान्ताः\"  ये अधिकृत सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथाहि भाष्यसम्मतिः- क्रियाणां यज्ञादीनाम्‌ इह जन्मनि जन्मान्तरे वा अनुष्ठितानाम्‌ उपात्तदुरितक्षयहेतुत्वेन सत्त्वशुद्धिकारणानां तत्कारणत्वेन च ज्ञानोत्पत्तिद्वारेण ज्ञाननिष्ठाहेतूनाम्‌ (गीता.भा.३.४) ज्ञानमुत्पद्यते पुंसां क्षयात्‌ पापस्य कर्मणः।", "tgt_text": "ಭಾಷ್ಯವು - ಕ್ರಿಯಾಣಾಂ ಯಜ್ಞಾದೀನಾಂ ಇಹ ಜನ್ಮನಿ ಜನ್ಮಾಂತರೇ ವಾ ಅನುಶ್ಠಿತಾನಾಮ್ ಉಪಾತ್ತದುರಿತಕ್ಷಯಹೇತುತ್ವೇನ ಸತ್ವಶುದ್ಧಿಕಾರಣಾನಾಂ ತತ್ಕಾರಣತ್ವೇನ ಚ ಜ್ಞಾನೋತ್ಪತ್ತಿದ್ವಾರೇಣ ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠಾಹೇತೂನಾಮ್ (ಗೀತಾ.ಭಾ.೩.೪) ಜ್ಞಾನಮುತ್ಪದ್ಯತೇ ಪುಂಸಾಂ ಕ್ಷಯಾತ್ ಪಾಪಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ |"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಸೃಭ್ಯ ಈ ಪದವು ಪಂಚಮೀ ವಿಧಾನದಿಂದ ತಸ್ಮಾದಿದ್ಯುತ್ತರಸ್ಯ ಈ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಯ ಈ ಪದವು ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तिसृभ्य इत्यत्र पञ्चमीविधानात्‌ तस्मादित्युत्तस्य इति परिभाषया अत्र परस्य इति पदमत्र उपतिष्ठते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र पुरुषस्य आध्यात्मिककल्पनायाः एकं भव्यं निदर्शनं विद्यते।", "tgt_text": "यहाँ पुरुष की आध्यात्मिक कल्पना का एक भव्य निदर्शन है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"षष्ठी\" इति सूत्रेण अत्र समासः क्रियते।", "tgt_text": "“षष्ठी'' इस सूत्र से यहाँ समास किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ - \"ದಿಶಾವಾಚಕ ಪೂರ್ವಪದವು ಯಾವುದರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಶೈಷಿಕದ ಭವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಸಂಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯಮಾನವಾದಾಗ ತದ್ಧಿತವು ಜ್ಞಾಪ್ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवं च सूत्रार्थः भवति - \"दिशावाचकं पूर्वपदं यस्य तस्मात्‌ प्रातिपदिकाद्‌ शैषिके भवाद्यर्थ असंज्ञायां गम्यमानायां तद्धितः ञप्रत्ययो भवति\" इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं येषां नक्षत्राणां दर्शनं सुलभं भवति तेषां नक्षत्राणां प्रथमम्‌ अरुन्धतीत्वेन परिचयं कृत्वा ततश्च एकैकस्य निरासं कृत्वा अन्ते मुख्यस्य अरुन्धतीनक्षस्य प्रदर्शनं क्रियते।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರಗಲ ದರ್ಶನ ಸುಲಭವೋ ಆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಅರುಂಧತೀ ಎಂದೇ ಪರಿಚಯಿಸಿ ಆಮೇಲೆ ಒಂದೊಂದನ್ನೇ ನಿರಾಸವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅರುಂಧತೀ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ವಿತೀಯವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾದಿಪ್ರಮಾಣಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಅವಿಷಯೀಕರಣವು.", "tgt_text": "यथा छान्दोग्योपनिषदि अद्वितीयवस्तुनः प्रत्यक्षादिप्रमाणान्तरेण अविषयीकरणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'ಕ್ರಿಯಾಗ್ರಹಣಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ' ಇದರಿಂದ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾನವಾಗುವುದರಿಂದ ಚತುರ್ಥೀ ಆಯಿತು.", "tgt_text": "“ क्रियाग्रहणं कर्त्तव्यम्‌' इससे कर्म में सम्प्रदान होने से चतुर्थी हुई।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡು ಅಚ್ ಗಳಿರುವ ತೃಣ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತವಿರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "दुव्यषां तृणधान्यानां च आदिः उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वाणी को अपने पक्ष में लाने के लिए गन्धर्व प्रयत्नशील हुए।", "tgt_text": "ವಾಣಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕರೆತರಲು ಗಂಧರ್ವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भाष्यकार  दुर्गाचार्य ने भी अपने आप को “कपिष्ठल वसिष्ठ' ऐसा कहा है (“' अहञ्च कापिष्ठलो वाशिष्ठः” निरुक्तरीका ४/४)।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ ದುರ್ಗಾಚಾರ್ಯರು ಕೂಡ ತನ್ನನ್ನು ಕಪಿಷ್ಠಲ ವಸಿಷ್ಠ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ प्रकरणे तिङन्तपदानां कः स्वरविशेषः इति आलोच्यः विषयः अस्ति।", "tgt_text": "इस प्रकरण में तिङन्त पदों का क्या स्वर विशेष है इस आलोचना का विषय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह रथ विद्युत्‌ के समान अन्तरिक्षलोक में शोभित होता है।", "tgt_text": "स रथः विद्युत्‌ इव अन्तरिक्षलोके शोभितः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर ज्ञान में परम प्रमाण वेद ही होते हैं।", "tgt_text": "तत्र ज्ञाने परमं प्रमाणं वेदाः एव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवता विषय में यास्कमत और कात्यायनमत निरुक्तकार यास्क के मत में सभी देवों का मूल अग्निः ही है।", "tgt_text": "ದೇವತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾಸ್ಕಮತ ಮತ್ತು ಕಾತ್ಯಾಯನಮತ, ನಿರುಕ್ತಕಾರ ಯಾಸ್ಕಮತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಮೂಲ ಅಗ್ನಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪. ಅಧಿಕರಾ ಸಿಕ್ಕಮೇಲೆ ಮುಮುಕ್ಷುವು ಹೇಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು ?", "tgt_text": "4 लब्धाधिकार मुमुक्षु को किस प्रकार से ब्रह्म का अन्वेषण करना चाहिए?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तृतीयासमासत्वात्‌ नेदं सूत्रं समासं बाधते।", "tgt_text": "ತೃತೀಯ ಸಮಾಸವಾಗುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"सह सुपा\" इति सूत्रं \"इवेन सह समासो विभक्त्यलोपश्च\" इति वार्तिकम्‌ अस्य समासस्य विधायकम्‌।", "tgt_text": "\"ಸಹ ಸುಪಾ\" ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು \"ಇವೇನ ಸಹ ಸಮಾಸೋ ವಿಭಕ್ತ್ಯಲೋಪಾಶ್ಚ\" ಈ ವಾರ್ತಿಕ ಈ ಸಮಾಸದ ವಿಧಾಯಕವಾಗಿದೆ ಹೀಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः \"कृत्तद्धितसमासाश्च\" इति सूत्रेण पूर्वा सु इषुकामशमी सु इति समासस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ \"सुपो धातुप्रातिपदिकयोः\" इत्यनेन सूत्रेण सुपः सुद्वयस्य लुकि पूर्वा इषुकामशमी इति भवति।", "tgt_text": "इसके बाद “'कृत्तद्धितसमासाश्च'' इस सूत्र से पूर्वा सु इषु कामशमी सु इय समास का प्रातिपडिकत्व होने से “सुपो धातु प्रतिप्रातिपदिकयोः'' इस सूत्र से सुप्‌ के दो सूत्रों का लोप होने पर पूर्वा इषु कामशमी होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "7. मारना।", "tgt_text": "೭. ಕೊಲ್ಲುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವುದು.", "tgt_text": "सततगन्ता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\",\"ಸಹಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\", ಈ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳು ಅಧಿಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“'प्राक्कडाराल्समासः'', “सहसुपा'', “तत्पुरुषः'” ये तीन सूत्र अधिकृत (अधिकार) सूत्र हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सन्दर्भ ध्यातव्यम्‌ इदम्‌ अस्ति यत्‌- जयन्तभट्टेण न्यायमञ्जर्याम्‌ अथर्ववेदस्य एव प्राथमिकत्वम्‌ उद्घोषितम्‌ - \"तत्र वेदाश्चत्वारः, प्रथमोऽथर्ववेदः\" इति।", "tgt_text": "इस सन्दर्भ में यहाँ यह ध्यान रखना चाहिए की जयन्त भूट ने न्यायमञ्जरी में अथर्ववेद की ही प्राथमिकता की उदगोषणा की है - “वहाँ चारों वेद में, प्रथम अथर्ववेद'' है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आमन्त्रिते इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "’ಆಮಂತ್ರಿತೇ’ ಎಂಬುದು ಸಪ್ತಮೀವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಇಂದ್ರನು ಪರ್ವತ ಶಿಖರದ ತರಹವೇ ಇರುವ ಭುಜಗಳ ಮೇಲೆ ವಜ್ರದಿಂದ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು.", "tgt_text": "तब इन्द्र ने पर्वत शिखर के तुल्य कन्धो पर वज्र से प्रहार किया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङन्त से परे गोत्रादि अनुदात्त होता है।", "tgt_text": "ತಿಙಂತದ ನಂತರವಿರುವ ಗೋತ್ರಾದಿ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन मनः इत्यस्य मन्नन्तात्‌ इत्यर्थो भवति।", "tgt_text": "उससे मनः का मन्नन्तात्‌ यह अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತ್ರಿಧಾ ಬದ್ದೋ ವೃಷಭೋ ರೋರವೀತಿ ಮಹೋದೇವೋ ಮರ್ತ್ಯಾಮ್ ಅವಿವೇಶ\" ಎಂದು.", "tgt_text": "त्रिधा बद्धो बृूषभो रोरवीति महोदेवो मत्याम्‌ आविवेश।। इति।।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदभागस्य सूचकः ब्राह्मणशब्दः कस्मिन्‌ लिङ्गे भवति।", "tgt_text": "ವೇದಭಾಗದ ಸೂಚಕವಾಗಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದವು ಯಾವ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಏಳನೇ, ಎಂಟನೇ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಪ್ರಪಾಠಕಗಳಲ್ಲಿ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತು ಇದೆ.", "tgt_text": "सातवें, आठवें और नौवें प्रपाठकों में तैत्तरीय उपनिषद्‌ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः उगिदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ भवत्‌ इत्यतः उगितश्च इति सूत्रेण ङीप्प्रत्ययः भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಉಗಿದಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಭವತ್ ಇದರಿಂದ ಉಗಿತಶ್ಚ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अंधकार में प्रकाश किरण के समान, ये आख्यान पाठक हृदय के उद्ठिग्न चित्त में शान्ति और शीतलता प्रदान करता है।", "tgt_text": "ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣದಂತೆ, ಈ ಆಖ್ಯಾನವು ಓದುಗರ ಉದ್ವಿಘ್ನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನುದಾತ್ತೇ ಪದಾದೌ ಉದಾತ್ತೇನ ಏಕಾದೇಶಃ ಸ್ವರಿತೋ ವಾ ಎಂದು ಸೂತ್ರಪದಗಳ ಸಮನ್ವಯ.", "tgt_text": "अनुदात्ते पदादौ उदात्तेन एकादेश स्वरितो वा इति पदयोजना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಮಾಣಮ್, ಉಪನಿಷತ್, ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಂ, ಭಗದ್ಗೀತಾ ಇತ್ಯಾದಿಗ್ರಂಥಗಳು.", "tgt_text": "प्रमाणम्‌ उपनिषद्‌ ब्रह्मसूत्रं भगवद्गीता इत्यादयो ग्रन्थाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदान्त के मत में जो मोक्ष का प्रयोजन है।", "tgt_text": "वेदान्तस्य यत्‌ मोक्षाख्यं प्रयोजनम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'ಅಂಗ್ಯಂತೆ ಜ್ಞಾಯಂತೆ ಅಮೀಭಿರಿತಿ ಅಂಗಾನಿ' ಅಂದರೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವಿನಿಂದಾದರು ಸ್ವರೂಪದ ಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು ಅಂಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "` अडऱ्यन्ते ज्ञायन्ते अमीभिरिति अङ्गानि' अर्थात्‌ जिससे किसी भी वस्तु के स्वरूप ज्ञान में सहायता प्राप्त होती है, उसको अङ्ग कहते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ಪದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶಿರಾದಿ ಧರ್ಮಗಳು ಇವೆಯೋ ಅವು ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು.", "tgt_text": "इसी प्रकार सर्प के जो जो धर्म होते हैं वे सभी रस्सी मे कल्पित किये जाते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ- ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ನೂತನ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सरलार्थः- अग्निः प्रचीनैः नूतनैश्च ऋषिभिः स्तुत्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से तत्पुरुष समास होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४५ . बहुव्रीहिसमासलक्षणे प्रायेण इति पदं किमर्थम्‌?", "tgt_text": "45. बहुव्रीहि समास लक्षण में प्रायेण क्यों लिया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವರ್ಗವೆಂದರೆ ಋಙ್ಮಂತ್ರಗಳ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಜ್ಞೆ.", "tgt_text": "वर्ग तो ऋचा के समुदाय की संज्ञा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ ಯತಿಥೀಂ ತತ್ಸಮಾಂ ಪರಿದಿದೇಷ ತತಿಥೀಂ ಸಮಾಂ ನಾವಮುಪಕಾಲ್ಪ್ಯೋಪಾಸಾಂಚಕ್ರೇ ಸಽಅಔಘಽ ಉತ್ಥಿತೆ ನಾವಮಾಪೇದೆ ತಂ ಸ ಮತ್ಸ್ಯ ಉಪನ್ಯಾಪುಪ್ಲುವೇ ತಸ್ಯ ಶೃಂಗೆ ನಾವಃ ಪಾಶ ಪ್ರತಿಮುಮೋಚ ತೇನೈತಮುತ್ತರಂ ಗಿರಿಮತಿದುದ್ರಾವ ।।", "tgt_text": "स यतिथीं तत्स॒मां परिदिदेष ततिथीं समां नावमुपकाल्प्योपासांचक्रे स ऽअऔघऽ उत्थिते नावमापेदे तं स मत्स्य उपन्यापुप्लुवे तस्य शुडऱगे नावः पाश प्रतिमुमोच तेनैतमुत्तरं गिरिमतिदुद्राव॥५ ॥"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार दुःखम्‌ अतीतः दुःखातीतः, नरकं पतितः नरकपतितः, ग्राम गतः ग्रामगतः, ग्रामं अस्त्यस्तः ग्रामाम्त्यस्तः, यामं प्राप्तः ग्राम प्राप्तः संशयम्‌ आपन्नः संशयापन्नः आदि इस सूत्र के उदाहरण है।", "tgt_text": "एवमेव दुःखम्‌ अतीतः दुःखातीतः, नरकं पतितः नरकपतितः, ग्रामं गतः ग्रामगतः, ग्राममत्यस्तः ग्रामात्यस्तः, ग्रामं प्राप्तः ग्रामप्राप्तः, संशयम्‌ आपन्नः संशयापन्नः इत्यादिकम्‌ एतस्य सूत्रस्योदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಧಿಹರಿ ಇದರ ಹರೌ ಇದು ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अधिहरि इसका हरौ यह लौकिक विग्रह है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "संहिता ब्राह्मण के विषय की भिन्नता संहिता का और ब्राह्मण के स्वरूप विषय में बहुत अंतर दिखाई देता है।", "tgt_text": "संहिताब्राह्मणयोः विषयस्य पार्थक्यम्‌ संहिताया ब्राह्मणस्य च स्वरूपविषये महत्‌ पार्थक्यं परिलक्ष्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार आचार्यों के यहाँ तीन गण उपलब्ध होते है - १ माण्डुकेय गण, २ शाङखायन गण, ३ और आश्वलायन गण।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಆಚಾರ್ಯರ ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ - (೧) ಮಾಂಡೂಕೇಯ ಗಣ, (೨) ಶಾಂಖಾಯನ ಗಣ, ಮತ್ತು (೩) ಆಶ್ವಲಾಯನ ಗಣ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किम्‌-शब्द से 'किमोऽत्‌' इस सूत्र से अद्‌ आदेश होता है।", "tgt_text": "किम्‌-शब्दात्‌ 'किमोऽत्‌' इति सूत्रेण अदादेशः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ -  अपन्थाः इति।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆ ಆಗಿದೆ ಅಪಂಥಾಃ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और बाद में चित्‌ शब्द विद्यमान है।", "tgt_text": "परं च चिच्छब्दः विद्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಸಂಹಿತಾ ಗಣಿತ ಜಾತಕ ಆಖ್ಯಾನ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "गच्छता कालेन इदं शास्त्रं संहितागणितजातकायख्येषु त्रिषु भागेषु आत्मानं प्रकटीचकार।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವು.", "tgt_text": "तत्‌ प्रायश्चित्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿರ್ವೋಢಾ - ನಿರ್ ಪೂರ್ವಕ ವಹ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲುಟ್ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निर्वोढा - निर्‌ पूर्वक वह-धातु से लुट एकवचन में वैदिक प्रयोग है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ- ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ರಾಜ್ಞಾಂ ಮತಃ.", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - सूत्रस्यास्योदाहरणं यथा राज्ञां मतः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वपितीति अस्य जीवस्य लोकप्रसिद्धं नाम भवति।", "tgt_text": "स्वपिति यह इस जीव का लोकप्रसिद्ध नाम होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸರಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "उपनिषद्‌ अतिसरलशैल्यां तत्त्वं ग्राहयन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೮. ನಶ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಷ್ಟನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "८. नश्‌ - धातोः ष्टन्प्रत्यये बहुवचने।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वे एव हि जलचरा अतिशयेन वर्धन्ते, स तु मत्स्यत्वादनाष्ट्रत्वाच्च बृहत्तमं वर्धत इति श्रुतिवचनम्‌।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಾ ಜಲಚರಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದು ವಿಶಾಲವಾದ ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಇದು ಶೃತಿ ವಚನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रैषमन्त्रों को भी मैत्रावरुण ही पढ़ता है।", "tgt_text": "प्रैषमन्त्राः अपि मैत्रावरुणेन एव पठनीयाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वृत्रासुर के वधकाल में विष्णु ने इन्द्र की सहायता की।", "tgt_text": "वृत्रासुरस्य वधसमये विष्णुः इन्द्रस्य सहायतां विहितवान्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे ऋदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ नान्तात्‌ और प्रातिपदिकात्‌ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಋದಂತಾತ್ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ನಾಂತಾತ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह लोक प्रज्ञा चक्षु है तथा इस जगत की प्रतिष्ठा प्रज्ञा ही है।", "tgt_text": "ಈ ಲೋಕವು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಚಕ್ಷುವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಲೋಕವು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುಭ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वह मेरा मन शुभसङ्कल्प वाला हो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण प्रकृतिस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके ही साधनचतुष्टय सिद्ध होते है।", "tgt_text": "तस्यैव साधनचतुष्टयं सिद्ध्यति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण - इसका उदाहरण है - यस्मिन्‌ विश्वानि पौंस्या (ऋ.१.६.९) इति, सुते देधिष्व नश्चनः (ऋ.१-३-६) इति।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ - \"ಯಸ್ಮಿನ್ ವಿಶ್ವಾನಿ ಪೌಂಸ್ಯಾ\" (ಋ.1.6.9) ಎಂದು, \"ಸುತೇ ದೇಧಿಷ್ವ ನಶ್ಚನಃ\" (ಋ.1.3.6) ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಅಕ್ಷಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆ ದ್ಯೂತನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ अक्षसूक्ते तस्य द्यूतस्य विषये तथा तस्मात्‌ जनानां विमुक्तिविषये उच्यते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“ शाकपार्थिवादीनां सिद्धये उत्तरपदलोपस्योपसंख्यानाम्‌ \" इस वार्तिक का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\" शाकपार्थिवादीनां सिद्धये उत्तरपदलोपस्योपसंख्यानम्‌ \" इति वार्तिकस्यार्थः कः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नः अस्मान्‌ धृष्णु धृष्णुना तृतीयार्थे प्रथमा ।", "tgt_text": "ನಃ ಅಸ್ಮಾನ್ ಧೃಷ್ಣು ಧೃಷ್ಣುನಾ ತೃತೀಯಾ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಯುಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಆರೋಗ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸುವುದು.", "tgt_text": "वायोः शोधनेन सर्वेषाम्‌ आरोग्यवर्धनस्य अवसरः प्राप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ವೇದಾಂಗಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ವೇದಮಂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र अस्माकं वक्तव्यमिदं यत्‌ निरुक्त-व्याकरणप्रभृतीनां वेदाङ्गानां अध्ययनेन एतेषां मन्त्राणाम्‌ अर्थः बोधगम्यः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्निशब्दस्य अर्थः भवति- यः देवः यज्ञे प्रदत्तं हविः देवतानां कृते आदाय गच्छति सः अग्निः।", "tgt_text": "ಅಗ್ನಿ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಯಾವ ದೇವ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಹವಿಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆಯೋ ಅವನೇ ಅಗ್ನಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसे प्रकृति स्वर पक्ष में आद्युदात्त होता है।", "tgt_text": "तेन प्रकृतिस्वरपक्षे आद्युदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಧನಾದಿಗಳ ಸಂಪತ್ತಿಗಳು ದೊರೆತ ನಂತರವು ಆ ಯಾಗದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಖವಾಗಿ ಸೇರಿಸುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "यजमान को धन आदि संपत्ति मिलाने के बाद वह याग के द्वारा तुम्हे ही सुख पहुँचाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इदं त्रिकालवर्त्तनीम्‌ अपि स्थितिं करतलामलकवत्‌ करोति।", "tgt_text": "ಇದು ಮೂರು ಕಾಲಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ನೂತನ ಋಷಿಗಳಿಂದ.", "tgt_text": "प्राचीनैः नूतनैश्च ऋषिभिः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨. ಇಂದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "2. इन्द्र का पराक्रम युक्त कार्यो का वर्णन करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पञ्चमी इस प्रथमा एकवचनान्त तथा भयेन यह तृतीया एक वचनान्त पद हैं।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚಮೀ ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಮತ್ತು ಭಯೇನ ಇದು ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "८. अजहल्लक्षणा नाम किम्‌, ?", "tgt_text": "೮. ಅಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದರೇನು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಉದಾತ್ತದ ಲೋಪವನ್ನು ನಿಮಿತ್ತ ಮಾಡುವಾಗ \"ಅನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಚ ಯತ್ರೋದಾತ್ತಲೋಪಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ವಿಧಾನವಿರುತ್ತದೆಯೋ , ಅದರ ಅಪವಾದ ಭೂತವಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ उदात्तस्य लोपं निमित्तीकृत्य 'अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः' इति सूत्रेण अनुदात्तस्य स्थाने यत्‌ उदात्तस्वरविधानं भवति, तस्य अपवादभूतं भवति एतत्‌ सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಅಂತರ್ಭಾಗವು ಅನುಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪದದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इससे प्रतीत होता है कि ब्राह्मण का ही अन्तरभाग अनुब्राह्मण पद से प्रयोग किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्विपदात्मकं सूत्रमिदम्‌।", "tgt_text": "ಇದು ಎರಡು ಪದಗಳುಳ್ಳ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विश्वेषां नराणां नयनाद्‌ वैश्वानरः।", "tgt_text": "विश्व के नरों को ले जाने के कारण इसका नाम वैश्वानर है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मन्त्रस्य होत्रा प्रयोज्यत्वात्‌ अहं होता स्तौमीति लभ्यते।", "tgt_text": "मन्त्र का होता के प्रयोज्य होने से मैं होता स्तुति करता हूँ, यह अर्थ प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ - यत परक ही परक तथा तु परक तिङन्त को छन्द विषय में अनुदात्त नहीं होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थः - यद्धितुपरं तिङन्तं छन्दसि विषये अनुदात्तं न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಕ) ಶ್ರವಣಮ್ (ಖ) ಮನನಮ್ (ಗ) ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಮ್ (ಘ) ವಿವೇಕ. ೪. ವಿಪರೀತಭಾವನೆಯ ನಿವರ್ತಕವು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "(क) श्रवण (ख) मनन (ग) निदिध्यासन (घ) विवेक 5. विपरीत भावना का निवर्तक क्या होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧.೬ \"ಸುಪೋ ಧಾತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ\" ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ಧಾತುವಿನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದ ಅವಯವಗಳ ಸುಬಂತದ ಲುಕ್ (ಲೋಪ) ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "१.६ सुपो धातुप्रातिपदिकयोः सूत्रार्थः - धातोः प्रातिपदिकस्य च अवयवस्य सुपः लुक्‌ भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“दमो बाह्येन्द्रियाणां तद्वयतिरिक्तविषयेभ्यो निवर्तनम्‌” वेदान्त सार में दम कौ यह परिभाषा दी गई है।", "tgt_text": "“दमो बाह्येन्द्रियाणां तद्व्यतिरिक्तविषयेभ्यो निवर्तनम्‌\" इति वेदान्तसारे उक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ನಿತ್ಯಾದಿಕರ್ಮಗಳ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उनेक पूर्वजन्म में सम्पादित नित्यादि कर्मों के द्वारा उनका चित्त शुद्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "९. अभ्यवहरासि इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌?", "tgt_text": "9. अभ्यवहरासि यह रूप कैसे सिद्ध हुआ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सन्दर्भ में यहाँ यह ध्यान रखना चाहिए की जयन्त भूट ने न्यायमञ्जरी में अथर्ववेद की ही प्राथमिकता की उदगोषणा की है - “वहाँ चारों वेद में, प्रथम अथर्ववेद'' है।", "tgt_text": "ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು - ಜಯಂತಭಟ್ಟರಿಂದ ನ್ಯಾಯಮಂಜರಿಯಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವವೇದದ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉದ್ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ - \"ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು, ಮೊದಲನೆಯದು ಅಥರ್ವವೇದವಾಗಿದೆ\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರು ಇಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಸಮುಚ್ಚಯಾರ್ಥದಿಂದ ನಿಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तथापि अत्र चार्थः अर्थात्‌ समुच्चयः अर्थः निपातनाद्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಳೆಗಾಗಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಒಳ್ಳೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಔಷಧಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ತನ್ನನ್ನು ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಭುವನಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಅನ್ನವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಯಾವಾಗ ಪರ್ಜನ್ಯ ಪೃಥ್ವಿಯನ್ನು ಜಲದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वृष्ट्यर्थं वाताः प्रवान्ति , विद्युतः समन्तात्‌ संचरन्ति, ओषधयः प्रवर्धन्ते, स्वः अन्तरिक्षं पिन्वते, सर्वस्मै भुवनाय भूमिः अन्नम्‌ उत्पादयति, यदा पर्जन्यः पृथिवीम्‌ उदकेन अवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मित्रः प्राणरक्षकरूपेण प्रतिपादितः।", "tgt_text": "ಗೆಳೆಯನನ್ನು ಜೀವರಕ್ಷಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अविनश्वरं ब्रह्मलोकमित्यर्थः।", "tgt_text": "ಅವಿನಶ್ವರನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಲೋಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्वाव॑रं मरुतः यहाँ पर उदात्त स्वरित के स्थान में एकादेश होता है।", "tgt_text": "’ಕ್ವಾವರಂ ಮರುತಃ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾದೇಶವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वाक्‌ इन्द्रिय के ह्वारा निर्गत जिस अन्तःकरणवृत्युपहित चैतन्य से शब्दों का व्यवहार होता है।", "tgt_text": "ವಾಕ್ ಇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ಹೊರಹೋದ ಯಾವ ಅಂತಃಕರಣ ವೃತ್ತಿ ಉಪಹಿತ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಶಬ್ದಗಳ ವ್ಯವಹಾರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण -अब्राह्मणः इत्यादि इस सूत्र का उदाहरण है।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यत्र विद्वांसो मुक्तिं प्राप्नुवन्ति तत्र किञ्चिदप्यन्धकारो नास्ति प्राप्तमोक्षाश्च भास्वरा भवन्ति तदेवाप्तानां मुक्तिपदं ब्रह्म सर्वप्रकाशकमस्तीति।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೋ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕತ್ತಲೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ವಾಂಸನನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಮುಕ್ತಿಪದಗಳು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः इस सूत्र का अर्थ होता है - तु, पश्य, पश्यत, अह शब्द से युक्त तिङन्त पद को अनुदात्त नहीं होता है, पूजा विषय गम्यमान होने पर।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ತು, ಪಶ್ಯ, ಪಶ್ಯತ, ಅಹೈಃ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ತಿಙಂತ ಪದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಪೂಜಾಯಾಮ್ ಗಮ್ಯಮಾನಾಯಾಮ್ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಷಷ್ಠೀತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण षष्ठीतत्पुरुषसमासो विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "8 इसका अर्थ रहस्य होता है।", "tgt_text": "८. रहस्यम्‌ इति अर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೬. ಅಧ್ಯಾರೋಪ ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "6. अध्योरोपवाद किसे कहते हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हव्यद्रव्यं च यथाक्रमं दधि दुग्धं च।", "tgt_text": "और हव्य द्रव्य यथा क्रम दही और दृध हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतत्सम्बन्धिनः एवंविधाः मन्त्राः सन्ति यैः शारीरिकदुर्बलता, मानसिकत्रुटि, दुःस्वप्न, अपशकुनादीनां निराकरणम्‌ अपसरणञ्च भवति।", "tgt_text": "ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಮಂತ್ರವಿದೆ, ಯಾವುದು ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಮಾನಸಿಕ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ, ದುಃಸ್ವಪ್ನದಿಂದ, ಅಪಶಕುನಾದಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತರೆಯೋ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಎತ್ತಿಹಾಕುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे किसी व्यक्ति की सम्पत्ति होती है।", "tgt_text": "ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य षष्ठ्येकवचने इदं रूपम्‌।", "tgt_text": "उसका षष्ठी एकवचन में यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वथा च नोपासनात्मकक्रियासाध्यो मोक्षः।", "tgt_text": "ಉಪಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ ಆತ್ಮಕ್ರಿಯಾಸಾಧ್ಯವು ಮೋಕ್ಷವು ಸರ್ವಥಾ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र कृ धातोः ण्वुल्तृचौ इति सूत्रेण ण्वुल्प्रत्यये कृते कृ ण्वुल्‌ इति जाते ततः परं चुटू इति सूत्रेण णकारस्य इत्संज्ञायाम्‌, लकारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायां च सत्यां तस्य लोपः इति सूत्रेण उभयोः लोपे कृ वु इति जायते।", "tgt_text": "यहाँ कृ धातु से ण्वुल्तृचौ  सूत्र से व्वुल्‌ प्रत्यय होने पर कृ ण्वुल्‌ होने पर चुटू सूत्र से णकार की इत्संज्ञा होने पर और लकार की हलन्त्यम्‌ सूत्र से इत्संज्ञा होने पर तस्य लोपः सूत्र से दोनों इत्संज्ञकों का लोप होने पर कृ वु होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "डयसनमहोदयानुसारेण उपनिषदः कतिविधाः भेदाः। के च ते।", "tgt_text": "डयसन महोदय के अनुसार से उपनिषदों के कितने प्रकार के भेद है और वे कौनसे है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्या - वीर्य्य वृद्धि का आचरण करते हुए इन्द्र ने सोम को स्वीकार करता है।", "tgt_text": "व्याख्या- वृषायमाणः वृष इवाचरन्‌ सोमम्‌ अवृणीत वृतवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स द्युलोकं विस्तीर्णपृथिवीं च धृतवान्‌।", "tgt_text": "उन्होंने द्युलोक और विस्तीर्ण पृथिवी को धारण किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "८. सिद्धान्ते अवस्तु किम्‌ ?", "tgt_text": "೮. ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವಸ್ತು ಯಾವುದು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अतः उसको अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वे तीन दोष है मल, विक्षेप तथा आवरण।", "tgt_text": "दोषत्रयं हि मलः विक्षेपः आवरणं चेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಂದು ಬುದ್ಧಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इति बुद्धिः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯತ್ - ಜೋ, ವೈಶ್ಯಃ- ವೈಶ್ಯಜಾತಿ ಪುರುಷನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ತತ್ - ಆ ಊರು - ಜಂಘಾದಿಂದ.", "tgt_text": "यत्‌ = जो, वैश्यः = वैश्यजातिमान्‌ पुरुष है, तत्‌ = वो ऊरू = जङ्घा से।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र तु वृत्तस्य अक्षराणां गुरता लघुता निश्चिता एव अस्ति।", "tgt_text": "वहाँ तो वृत्त के अक्षरों के छोटे बड़े में निश्चित ही है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಥ್ಯರ ಮೂವರು ಶಿಷ್ಯರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜಬಾಲಿ, ಕುಮುದಾದಿ ಮತ್ತು ಶೌನಕ ಎಂದಾಗಿದ್ದವು.", "tgt_text": "विष्णु पुराण के अनुसार से पथ्य के तीन शिष्यों के नाम क्रमश जाबालि, कुमुद तथा शौनक ये तीन थी।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ನೀವು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳ ಸ್ವರವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು . ಫಿಟ್ ಸೂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು . ಅಪಾಣಿನೀಯ ಫಿಟ್ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಮಾಣರೂಪವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು . ವಿಭಿನ್ನ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ , ವಿಭಿನ್ನ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಆದ್ಯುದಾತ್ತ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ , ಅಂತೋದಾತ್ತದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಉದಾತ್ತವಾಗುವ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀರಾ . ಮತ್ತು ಅನುವೃತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು .", "tgt_text": "इमं पाठं पठित्वा भवान्‌ वा, लोके वेदे च शब्दानां स्वरव्यवस्था कथं भवति इति विषये अधिकतया ज्ञातुं शक्नुयात्‌। फिट्सूत्राणां विषये विशेषरूपेण ज्ञातुं शक्नुयात्‌। अपाणिनीयत्वे अपि फिट्सूत्राणि कथं प्रमाणरूपेण स्वीकृतानि इति विषये ज्ञातुं शक्नुयात्‌। विभिन्नासु अवस्थासु विभिन्नानां शब्दानाम्‌ आद्युदात्तत्वविषये अन्तोदात्तत्वविषये सर्वोदात्तत्वविषये च अधिकतया ज्ञातुं शक्नुयात्‌। सूत्राणाम्‌ अर्थनिर्णयं कर्तु समर्थो भवेत्‌। सूत्राणां व्याख्यानं कर्तु स्वयमपि योग्यो भवेत्‌। अनुवृत्त्यादीनां ज्ञानं भवितुं शक्नुयात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "घनशब्द के जलधरवाचक और श्याम शब्द के रामार्थवाचकता से समानाधिकरण नहीं है यह शंका है।", "tgt_text": "घनशब्दस्य जलधरवाचकत्वात्‌ श्यामशब्दस्य च रामार्थवाचकत्वात्‌ नास्ति सामानाधिकरण्यम्‌  इति शङ्का।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು - \"ಕ್ಷಯ\"ಶಬ್ಧದ ಆದಿಯು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ 'ನಿವಾಸೇ' ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "उससे इस सूत्र का यह अर्थ होता है- क्षय शब्द का आदि उदात्त होता है निवास अर्थ में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೬. ವಿಜ್ಞಾನಮಯಕೋಶದ ಅನಾತ್ಮತ್ವದ ನಿರಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "6 विज्ञानमय कोश के आत्मत्व का निरास कीजिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಮಪ್ - ಪ್ರತ್ಯಯ ಅತಿಶಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तमप्‌-प्रत्यय अतिशय अर्थ में जाना जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद वर्णसम्मेलन करके कारीषगन्ध्य रूप बना।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ವರ್ಣಸಮ್ಮೇಳನ ಮಾಡಿ ಕಾರೀಷಗಂಧ್ಯ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदान्त शास्त्र में तो पुरुषपरमत्व के द्वारा मोक्ष की कामना को बताया गया है।", "tgt_text": "वेदान्तशास्त्रे पुरुषः परतमत्वेन मोक्षं कामयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“कर्मणा पितृलोकः विद्यया देवलोकः” इस प्रकार से श्रुतियों में कहा है।", "tgt_text": "“कर्मणा पितृलोकः विद्यया देवलोकः” इति श्रुतिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथापि यं विषयं विशेषतः जिज्ञासति तस्य सामान्यज्ञानं तु अधिकरिणः स्यादेव ।", "tgt_text": "ಆದರೂ ಯಾವ ವಿಷಯದ ವಿಶೇಷತೆಯಿಂದ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯಜ್ಞಾನವು ಅಧಿಕಾರಿಯದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन कृष्णसर्पः इत्यादौ नित्यसमासः ।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चतुर्णाम्‌ अपि वेदानां भिन्नभिन्नशाखासु शिक्षायाः सम्बन्धः वर्तते।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ-ಸುಗಂಧಿತೇಜನಸ್ಯ ಮತ್ತು ತೆ - ಈ ಪದದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಸ್ವರವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततश्च अत्र सूत्रार्थः भवति- सुगन्धितेजनस्य ते- इति शब्दस्य च आदिः द्वितीयः विकल्पेन उदात्तः स्यात्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदुच्यते वेदान्तो नाम उपनिषत्प्रमाणमिति।", "tgt_text": "ವೇದಂತಗಳೆಂದರೆ ಉಪನಿಶತ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्तरंग  साधन तथा बहिरङ्ग साधन कहलाते हैं।", "tgt_text": "अन्तरङ्गबहिरङ्गसाधनविभागम्‌ अवगच्छेत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಾಕಪೂಣಿಯವರನ್ನು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "शाकपूर्णि को पुराणों में किस नाम से जाना जाता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕ್ಷೀರಸ್ವಾಮಿ ಅಮರಕೋಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಟೀಕಾಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ನಿಘಂಟು - ನಿರ್ವಚನ ಈ ಗ್ರಂಥದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "क्षीरस्वामी अमरकोश के प्रसिद्ध टीकाकार है, और निघण्टु-निर्वचन इस ग्रन्थ के व्याख्याता हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा मुमुक्षुः पुरुषः ब्रह्म प्राप्नोति, दुःखानि च दूरीभवन्ति।", "tgt_text": "ಆಗ ಮುಮುಕ್ಷುವು ಪುರುಷ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತಿ ಅನು ಅವ ಪೂರ್ವದಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಪ್ರತಿ, ಅನು, ಅವ ಇವುಗಳು ಪೂರ್ವಪದವಾಗಿವೆ ಇದರಿಂದ.", "tgt_text": "प्रत्यन्ववपूर्वात्‌ इत्यस्य तात्पर्यं प्रति अनु अव इति पूर्वपदं यस्य।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರೂ ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "केवल नारी नहीं अपितु नर और नारी दोनों ही वहाँ पर अपेक्षित है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಆಹೋ ಉತಾಹೋ ವಾ ಭುಂಕ್ತೇ ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उदाहरणम्‌- आहो उताहो वा भुङ्क्ते इति सूत्रस्य अस्य एकमुदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिसे स्मृतियों में इस प्रकार से कहा है आ ब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन।", "tgt_text": "तथाहि स्मृतिः- आ ब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಚಕ್ಷು ಪರ್ಯಾಯದಿಂದ ಅಕ್ಷ್ಣಕ್ಕೆ ಸಮಾಸಾಂತ ತದ್ಧಿತ ಸಂಜ್ಞಕ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अचक्षु पर्याय से अक्ष्ण को समासान्त तद्धित संज्ञक अच्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं शकटिः इत्यत्रापि प्रकृसूत्रेण एव पर्यायक्रमेण स्वरवर्णाः उदात्ताः सन्ति।", "tgt_text": "ಅದೇ ರೀತಿ ಶಕಟಿಃ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ವರದ ವರ್ಣಗಳು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೦. ಹಿಂಸೀತ್ ಯಾವ ಲಕಾರದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "10. हिंसीत्‌ किस लकार का में बनता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ आमन्त्रितस्य यह षष्ठी का एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "तत्र आमन्त्रितस्य इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "केवलं वेदपाठेन एव वेदे कुत्र कः स्वरः भविष्यति इति विद्वांसः ज्ञातुं न प्रभवन्ति।", "tgt_text": "ಕೇವಲ ವೇದಪಾಠದಿಂದ ವೇದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವರ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ತಿಳಿದುಕೋಳ್ಳಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವಬ್ರಹ್ಮಣೋಃ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಸಮಾಸ. ’ದೇವಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ದೇವಬ್ರಹ್ಮಾಣೌ, ತಯೋಃ ದೇವಬ್ರಹ್ಮಣೋಃ’ ಎಂದು ವಿಗ್ರಹ.", "tgt_text": "देवब्रह्मणोः इत्यत्र 'देवश्च ब्रह्मा च इत्यनयोः द्वन्द्वसमासे 'देवब्रह्माणौ, तयोः देवब्रह्मणोः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्ते च एते पञ्चकोशाः अपि आत्मा भवितुं नार्हति इत्युक्त्वा यथार्थम्‌ आत्मस्वरूपं उद्बोधयति।", "tgt_text": "ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಂಚಕೋಶಗಳೂ ಕೂಡ ಆತ್ಮ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಆತ್ಮದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस विषय में पुराण, स्मृत्ति आदि ग्रन्थों में बहुत प्रमाण उपलब्ध होते हैं।", "tgt_text": "ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ, ಸ್ಮೃತಿ ಆದಿ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತಾ,ಪದಕ್ರಮ, ಪಾಠಗಳ ವರ್ಣನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವರ ವ್ಯಂಜನ ಆದಿಗಳ ಸ್ವರೂಪದ ವಿವೇಚನೆಯು ಇದೆ.", "tgt_text": "अस्याम्‌ उपनिषदि संहिता-पदक्रमपाठानां वर्णनं तथा स्वरव्यञ्जनादिस्वरूपस्य च विवेचनमस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ग्रन्थेऽस्मिन्‌ ऋग्वेदस्य वर्गाणां सूक्तानाञ्च संख्या निर्धारिताऽस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಋಗ್ವೇದದ ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ಪ್ರಯೋಗವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अस्य लोके प्रयोगो न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಶ್ವಯಾತ್ಮಕದಲ್ಲಿನ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಹೃದಯದ ಅಂತರ್ಭಾವವು.", "tgt_text": "अतः निश्चयात्मिकायां बुद्धौ एव चित्तस्य अन्तर्भावः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्याकरण में प्रत्यवायप्राप्ति से कैवल्य का ही नित्यत्व होता है।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯ ಅಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯವಾಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈವಲ್ಯದ ನಿತ್ಯತ್ವದಿಂದ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नेत्र अर्थ है।", "tgt_text": "ನೇತ್ರ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदा सङ्कल्पं परित्यज्य अक्षव्यसनेनाभिभूयमाना स्वैरिणी सङ्केतस्थानं याति तद्वत्‌ एमीत्‌ गच्छाम्येव ।", "tgt_text": "उस समय सङ्कल्प का परित्याग करके जैसे भ्रष्टा नारी उप पति के पास जाती है वैसे ही मैं भी जुआरियो के घर पर जाता हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके लिए वर्षा की रचना करके शीघ्र जीवन प्रदान करो।", "tgt_text": "तदर्थं वृष्टिम्‌ अवसृजतम्‌ अवाङ्गुखं प्रेरयतं हे जीरदानू क्षिप्रदानौ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१०. बहुयज्वा इति प्रयोगस्य सिद्धिप्रक्रियां प्रदर्श्यन्तु।", "tgt_text": "೧೦. ಬಹುಯಜ್ವಾ ಪ್ರಯೋಗದ ಸಿದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस मित्रावरुणसूक्त के आत्रेय श्रुतिविद्‌ ऋषि, मित्रावरुण देव, त्रिष्टुप्‌ छन्द है।", "tgt_text": "अस्य मित्रावरुणसूक्तस्य आत्रेयः श्रुतिविद्‌ ऋषिः, मित्रावरुणौ देवौ, त्रिष्टुप्‌ छन्दः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಲಸಾರ್ವಧಾತುಕಮ್\" ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ 'ಲಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿದ್ದು' ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "लसार्वधातुकम्‌ यहाँ लकार के स्थान में हुआ है यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कतरकतमौ इति प्रथमान्तं समस्तं पदम्‌।", "tgt_text": "कतरकतमौ यह प्रथमान्त समस्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदे अनेकानि कथोपकथनप्रधानानि यमयमीसूक्त-सरमाणिसंवादसूक्त- ऊर्वशीपुरुरवःसंवादसूक्त-प्रभृतीनि सूक्तानि सन्ति, यानि आधारीकृत्यैव भारतीयनाटकानि जातानि।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಿರೂಪಣೆಗಳಿವೆ ಯಮಯಮೀ ಸೂಕ್ತ, ಸರಮಣಿ ಸಂವಾದ ಸೂಕ್ತ, ಊರ್ವಶೀಪುರುರವಃ ಸಂವಾದ ಸೂಕ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂಕ್ತಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನುಆಶ್ರಯಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಟಕಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭೈಷಜ್ಯ ಸೂಕ್ತದ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆಯು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "भैषज्य सूक्त विषय पर विस्तार से लिखिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಜ್ಞಾನದ ಆಕಾರದಿಂದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿಮ್ನ ಮಾಡಿ ಈ ವರ್ತಮಾನ ಮಹಾಂತ ಅಂದರೆ ಆದಿತ್ಯಾಂತಸ್ಥ ಪೂರ್ಣ ಪುರುಷನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದರ್ಶನ, ಅಹ-ಶೋಧಿತ-ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ನಾನು ಬಲ್ಲೆನು.", "tgt_text": "अज्ञान के आकार से ऊपर अपने तेज से अज्ञानान्धकार को निम्न करके इस वर्तमान महान्त अर्थात्‌ आदित्यान्तस्थ पूर्ण पुरुष का साक्षाद्‌ दर्शन, अह- शोधित-पदार्थ मै जानता हूँ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥ ಸಮನ್ವಯಃ - ಕೌಂಜಾಯನಃ ಇಲ್ಲಿ ಚ್ಫ್ಜ್ಞ್ ಎಂಬ ತದ್ಧಿತ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- कौञ्जायनाः यहाँ पर च्फञ्‌ यह तद्धित प्रत्यय किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तैत्तिरीयब्राह्मणे (३/१२/९/१) 'अथर्वणामङ्गिरसां प्रतीची' इत्यस्मिन्‌ पदे अथर्वाङ्गिरसोः मिलितस्वरूपं वर्णितम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "तैत्तिरीय ब्राह्मण में (३/१२/९/१) “ अथर्वणामङिगरसां प्रतीची इस पद में अथर्व अडिगरस का मिला हुआ स्वरूप वर्णित है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुप्‌ आमन्त्रिते पराङ्गवत्‌ स्वरे ये सूत्र में आये पदच्छेद है।", "tgt_text": "सुप्‌ आमन्त्रिते पराङ्गवत्‌ स्वरे इति सूत्रगतपदच्छेदः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬೇರೆ ಕಡೆ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ - ಮಿತ್ರನು ನೀರನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಅಂತರಿಕ್ಷಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "अन्यत्र पुनः तेनैव उक्तम्‌ - मित्रः जलं प्रक्षिपन्‌ अन्तरिक्षलोकं गच्छति इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅವು ವಿಧಿಗಳು ಹೇಗೆಂದರೆ - ವಿನಿಯೋಗ, ಹೇತು, ನಿರುಕ್ತಿ, ಆಖ್ಯಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು.", "tgt_text": "ते च विधयः यथा विनियोगः, हेतुः, निरुक्तिः आख्यानम्‌ इत्यादयः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ ಸಮಾಸದ \"ಕೃತ್ತದ್ಧಿತ ಸಮಾಸಾಶ್ಚ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततश्च समासस्य \"कृत्तद्धितसमासाश्च\" इति सूत्रेण प्रातिपदिकसंज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ श्रित आदि प्रकृति का जिनके वे सब श्रित आदि प्रकृतिक यहाँ श्रित आदि पदों से ग्रहण किये गये हैं।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಯಾವುದರ ಶ್ರಿತಾದಿಗಳು ಪ್ರಕೃತಗಳು ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಶ್ರಿತಾದಿಪ್ರಕೃತಿಕಾಃ ಎಂಬ ಶ್ರಿತಾದಿ ಪದದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರ್ಣನೆಯು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅನ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ (೧/೪/೫, ೨=೧-೧೭) ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्य सविस्तृतं वर्णनं तत्र एव अन्येषु अध्यायेषु (१।४।५,२=१- १७) उपलभ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनुदात्ते च इत्यस्य कोऽर्थ?", "tgt_text": "अनुदात्ते च इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾ ಭುವನಮ್, ಪೂರ್ವೆ ಭೂತಪೂರ್ವೇ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वा भुवनम्‌, पूर्वे भूतपूर्व इत्यादीनि सूत्राणि पूर्वपदस्य विकल्पेन प्रकतिस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ, ಅಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಜಹದಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದು. ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ಯಾರ್ಥದ ಅನಂತರ್ಭಾವ್ಯವೇ ಅರ್ಥಾಂತರ ಪ್ರತೀತಿ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ ಅದೇ ಇಲ್ಲಿ ಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣಾ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जहल्लक्षणा, अजहल्लक्षणा और जहदजहल्लक्षणा जहाँ पर शक्यार्थ के अनन्तर्भाव्य ही अर्थान्तर प्रतीत होता है वहाँ पर जहल्लक्षणा होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದು ತತ್ಪುರುಷಸಂಜ್ಞಕವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और वह तत्पुरुष संज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सृष्टी के आरम्भ में वह ही अग्नि की रचना करता है, और प्रलयकाल में विस्तृत जल को अपने उदर में स्थापित करता है जिससे सृष्टि रचना दुबारा हो।", "tgt_text": "सृष्ट्यारम्भे सः अग्निं सृजति किञ्च प्रलयकाले समावृतं पयः स्वोदरि संस्थापयति येन सृष्टिः पुनजयित।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः सः अज्ञानमात्रसाक्षी भवति।", "tgt_text": "इसलिए वह अज्ञानमात्र साक्षी होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಜೂಜುಗಾರನು ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "कथं कितवाः जीवनं यापयन्ति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೬. ವೃತ್ತಿಯ ಎಷ್ಟು ಭೇದಗಳು ಇವೆ?", "tgt_text": "6. वृत्ति के कितने भेद होते हैं?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಯಾರನ್ನು ಪಾದ ಎಂದು ಕರೆದರು?", "tgt_text": "कौ च पादावुच्येते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यूपदारु द्विजार्थः सूपः इत्यादिकमेतस्योदाहरणम्‌।", "tgt_text": "यूपदारु द्विजार्थः सुपः इत्यादि इस सूत्र का उदाहरण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - क्षुल्लकाः क्षुद्रकाः अल्पकाः।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಕ್ಷುದ್ರಕ ಕಮ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "47. \"अप्पूरणीप्रमाण्योः\" \"अन्तर्बहिर्भ्यां च लोम्नः\" ये दो सूत्र अप्‌ प्रत्यय विधायक हैं।", "tgt_text": "೪೭. \"ಅಪ್ಪೂರಣೀಪ್ರಮಾಣ್ಯೋಃ\" \"ಅಂತರ್ಬಹಿಭ್ಯಾಂ ಚ ಲೋಪಃ\" ಇವೆರಡು ಸೂತ್ರಗಳು ಅಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ बहु शब्द पूर्वपद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಬಹುಪದವು ಪೂರ್ವಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಲ ಶಬ್ದದ ಜಾತಿವಾಚಕದಿಂದ ವಿಶೇಷಣದ ಅಭಾವದಿಂದ ಪೂರ್ವನಿಪಾತವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यहां उत्पल शब्द का जातिवाचक से विशेषणत्व के अभाव से पूर्व निपात नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः समासविधायकसूत्रे द्वितीया इत्यस्य प्रथमानिर्दिष्टत्वात्‌ तद्वोध्यस्य कृष्ण अम्‌ इत्यस्य \"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" इत्यनेनोपसर्जनसंज्ञायाम्‌ \"उपसर्जनं पूर्वम्‌\" इत्यनेन पूर्वनिपाते कृष्ण अम्‌ श्रित सु इति भवति।", "tgt_text": "इसके बाद समासविधायकसूत्र में द्वितीया इसका प्रथमानिर्दिष्ट होने से उसके बोध्य का कृष्ण अम्‌ इसका “प्रथमानिर्दिष्ट समास उपसर्जनम्‌ इससे उपसर्जन संज्ञा होने पर “उपसर्जनं पूर्वम्‌” इससे पूर्व निपात होने पर कृष्ण अम्‌ श्रित सु होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂರು ಪದವುಳ್ಳ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಫಿಷಃ ಇದು ಷಷ್ಠಿ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ , ಅಂತಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ , ಉದಾತ್ತಃ ಇದೂ ಕೂಡ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "तीन पद वाले इस सूत्र में फिषः यह षष्ठी एकवचनान्त पद है, अन्तः यह प्रथमा एकवचनान्त पद है, उदात्तः यह भी प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ರಶ್ರವಸ್ತಮ ಇದರ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಅರ್ಥಗಳಿರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "अत: चित्रश्रवस्तम इसका एक से अधिक अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅರ್ವಾಚೀನ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "अर्वाचीन इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः मनः विना श्रोत्रादीन्द्रियैः सत्त्वेऽपि शब्दादिज्ञानं न सम्भवति।", "tgt_text": "अतः मन के विना श्रोत्र आदि इन्द्रियों के होने पर भी शब्द आदि का ज्ञान सम्भव नही है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि \"ऋक्पूरब्धू: पथामानक्षे\" इति समासान्तस्य अप्रत्ययस्य विधायकम्‌,", "tgt_text": "तथाहि \"ऋक्पूरब्धू: पथामानक्षे\" इस समासान्त अप्रत्यय विधायक हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "राजा अपि तान्‌ अवज्ञां न करोति ।", "tgt_text": "राजा भी उनकी अवज्ञा नही करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಎರಡನೇ ಅರ್ಥವು ಇದರದ್ದೇ ಆಗಿದೆ - ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ- ಪೃಥ್ವೀ-ನಕ್ಷತ್ರ-ಋತು-ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಿಯಮದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "द्वितीय अर्थ यह हे की- जगत में सूर्य-चन्द्र-पृथिवी-नक्षत्र- ऋतु-दिन-रात इत्यादि सभी विशिष्ट नियम के अनुसार प्रवृत करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಅಲಗುತ್ತರ ಪದೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉತ್ತರಪದವಾದಾಗ ಪದದ ಅನುವರ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"अलुगुत्तरपदे\" इत्यस्मात्‌ सूत्राद्‌ उत्तरपदे इति पदमनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "15.11 मूलपाठ - अग्निसूक्त ( ऋग्वेद का १.१) अग्निमीळे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम्‌।", "tgt_text": "१५.११ मूलपाठः - अग्निसूक्तम्‌ (ऋग्वेदीयम्‌ १.१) अग्निमीळे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आप अब जल को पूर्णरूप से रोक लो।", "tgt_text": "ನೀವು ಈಗ ಜಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य अष्टमाष्टके षष्ठसूक्तमिदं चकास्ति।", "tgt_text": "ಇದು ಋಗ್ವೇದದ ಎಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರನೆಯ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अव्ययीभावे शरत्प्रभृतिभ्यः इत्यतः च अव्ययीभावे इति पदमनुवर्तते।", "tgt_text": "अव्ययी भावेशरत्प्रमृतिम्यः यहाँ से अव्ययीभाव में पद की अनुवृत्ति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಿ ಶಬ್ದಯುಕ್ತವಾದ ತಿಙಂತವು ಹೇಗೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ?", "tgt_text": "हि शब्द युक्त तिङन्त को कैसे अनुदात्त नहीं होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद छन्दोबद्ध हैं, अतः: उनके उच्चारण निमित्त के लिए छन्द का ज्ञान हमेशा अपेक्षित होता है।", "tgt_text": "ವೇದಗಳು ಛಂದೋಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಜ್ಞಾನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ  ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः तस्य कृते सूत्रमिदं नावश्यकम्‌।", "tgt_text": "अतः उसके लिए यह सूत्र आवश्यक नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनके द्वारा दिए उत्तरों भी प्रश्‍नोपनिषद्‌ में सुरक्षित है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರಗಳು ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಬಗೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಯಾವುವು?", "tgt_text": "11. ऋग्वेद कितने प्रकार का है, और वे कौन-कौन से है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शतुः अनुमः नद्यजादी इति सूत्रगतपदच्छेदः।", "tgt_text": "शतु: अनुमः नद्यजादी ये सूत्र में आये पदच्छेद हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "8. वसु इत्यस्य कोऽर्थः।", "tgt_text": "೮. ವಸು ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सावेकाचस्तृतीयादिर्विभक्तिः इति सूत्रात्‌ अत्र विभक्तिः इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "ಸಾವೇಕಚಸ್ತೃತೀಯಾದಿವಿಭಕ್ತಿಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಭಕ್ತಿಃ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತದ ಪದವು ಇಲ್ಲಿ ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನೀಂಧ್ರರುದ್ರರ ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಗ್ನಾಯೀ, ಇಂದ್ರಾಣೀ, ರುದ್ರಾಣೀ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವರ್ಣನೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अग्नीन्द्ररुद्राणां यथाक्रमं अग्नायी-इन्द्राणी-रुद्राणी प्रभृतीनां स्त्रीणामपि वर्णना प्राप्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हमारे पालक, प्राण देने वाले आप जलदेने कके लिए गर्जना करते हुए मेघो के साथ आओ।", "tgt_text": "अस्माकं पालकः , प्राणदः त्वं जलं प्रयच्छन्‌ गर्जनं कुर्वता मेघेन सह आगच्छ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अत्र यः किम्शब्दः वर्तते।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- यहाँ जो किम्‌ शब्द है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇವಾ ಅಗ್ರೇ ತದಬ್ರುವನ್ ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳಿದನು?", "tgt_text": "देवा अग्रे तदब्रुवन्‌ यहां क्या कहा?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಂದು ಭಾವಾರ್ಥ.", "tgt_text": "इति भावार्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अपि च \"विष्णुर्विचक्रमे त्रेधा निदधे पदम्‌\" इति मन्त्रम्‌ उच्चारयन्‌ त्रिपदं गच्छति।", "tgt_text": "और “विष्णुर्विचक्रमे त्रेधा निदधो पदम्‌\" इस मन्त्र का उच्चारण करके त्रिपद जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदस्य प्रयमभि पाथो अश्याम्‌ ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।", "tgt_text": "\"ತದಸ್ಯ ಪ್ರಯಮಭಿ ಪಾಥೋ ಅಶ್ಯಾಮ್..\" ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ \"ಪ್ರಾಯೇಣ ಅನ್ಯಪದಾರ್ಥಪ್ರಧಾನಃ ಬಹುವ್ರೀಹಿಃ\" ಇದು ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸದ ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "बहुव्रीहिसमासः \"प्रायेण अन्यपदार्थप्रधानः बहुव्रीहिः\" इति बहुव्रीहिसमासस्य लक्षणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आधिभूत प्रकरण में राजा, राज्य, राज्यशासन और सङ्ग्राम आदि का वर्णन है।", "tgt_text": "आधिभूतप्रकरणे- राज-राज्यशासन-सङ्ग्रामादीनां च वर्णनम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथाहि आम्नातम्‌ - 'अग्निना रयिमश्नवत्‌/ पोषमेव दिवेदिवे।", "tgt_text": "ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಅಗ್ನಿನಾ ರಯಿಮಶ್ನವತ್/ ಪೋಷಮೇವ ದಿವೇದಿವೇ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे पदद्वयं वर्तते।", "tgt_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆ ಅಧಿಗೋಪಮ್ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र विभक्तौ अन्यदुदाहरणं भवति अधिगोपम्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धातोः तिङ्प्रत्ययेन तिङन्तं पदं भवति।", "tgt_text": "ಧಾತುಗಳಿಗೆ ತಿಙ್ ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ತಿಙಂತ ಪದವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೋಮಜಾತೀಯ ಯಾಗಗಳ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "होमजातीययागानां प्रकृतिः अग्निहोत्रः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्पष्ट रूप से व्याकरण शास्त्र का इतिहास देखने से ज्ञात होता है की भारत में प्राचीन अनेक व्याकरण कर्ता आचार्य थे।", "tgt_text": "ಸ್ಪಷ್ಟ ರೂಪದಿಂದ ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಹೀಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಕರಣಕರ್ತ ಆಚಾರ್ಯರಿದ್ದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस पाठ में उन सूत्रों के व्याख्यान है, उदाहरण, और उदाहरण सङ्गति का यहाँ प्रदर्शन किया है।", "tgt_text": "पाठे अस्मिन्‌ तेषां सूत्राणां व्याख्यानम्‌, उदाहरणम्‌, उदाहरणसङ्गतिश्च प्रदर्श्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(क) शमः (ख) विवेकः (ग) प्रयोजनम्‌ (घ) वैराग्यम्‌ 5. अयमनुबन्धेषु अन्यतमः।", "tgt_text": "(क) शम (ख) विवेक (ग) प्रयोजन (घ) वैरण्ग्य 5 इन अनुबन्धों में सबसे अन्यतम क्या हे?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'ಲೋಪಸ್ತ ಆತ್ಮನೇಪದೇಷು' ಇದರಿಂದ ಅನುದಾತ್ತೇತ್ವದಿಂದ ಲ ಸಾರ್ವಧಾತುಕ ಅನುದಾತ್ತತ್ವ ಧಾತುಸ್ವರ.", "tgt_text": "'लोपस्त आत्मनेपदेषु' से अनुदात्तेत्त्व से ल सार्वधातुक अनुदात्तत्व धातुस्वर।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚ ಎಂಬುದು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "चेत्यव्ययपदम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बृहदारण्यकस्य उपनिषदिति कथनस्य किं कारणम्‌?", "tgt_text": "ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕವನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತು ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಕಾರಣವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण परिभाषा से तिङन्त की प्राप्ति है।", "tgt_text": "अतः प्रत्ययग्रहणपरिभाषया तिङन्तमिति लाभः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विवेकचूडामणौ अपि उक्तम्‌ - तद्वैराग्यं जुगुप्सा या दर्शनश्रवणादिभिः।", "tgt_text": "इसलिए विवेकचूडामणी में कहा गया है- तद्वैराग्यं जुगुप्सा या दर्शनश्रवणादिभिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ವಸ್ಯಾಂ ಶಾಲಾಯಾಂ ಭವಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಶಾಲಾ ಎಂದು ಇದ್ದಾಗ ಪೂರ್ವ ಶಬ್ದದ ದಿಕ್ವಾಚಕದಿಂದ ಪೂರ್ವಶಾಲಾ ಎಂಬ ದಿಶಾವಾಚಕ ಪೂರ್ವಪದದಿಂದ ಭವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞಪ್ರತ್ಯಯವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पूर्वस्यां शालायां भव इस विग्रह में प्रक्रियाकार्य में पूर्वशाला में पूर्वशब्द का दिशावाचक पूर्वशाला का दिशावाचक पूर्वपद से भव अर्थ में प्रकृत सूत्र से ञप्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से अनुदात्तस्वर का निषेध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಥಾರ್ಥದಿಂದಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಅರ್ಥದ ಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಪುನಃ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ  ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यथार्थता से सादृश्य के अर्थ के ग्रहण से पुनः सादृथ्य का सूत्र में किसलिए प्रश्‍न उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವೆರಡರಿಂದ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪರಿಶುದ್ಧಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इन दोनों के द्वारा ही तत्व तथा पदार्थ में परिशुद्धि भी होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्य पदार्थ है प्रधान जहाँ वह अन्यपदार्थ प्रधान है।", "tgt_text": "ಅನ್ಯ ಪದಾರ್ಥವು ಎಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಅನ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಜಾಯಂತ - ಜನ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अजायन्त - जन्‌-धातु से लड लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पथिन्शब्दस्य तत्पुरुषादित्यनेनान्वयात्‌ तदन्तविधौ पथिन्शब्दान्तात्‌ तत्पुरुषात्‌ इति लभ्यते।", "tgt_text": "पथिन शब्द का तत्पुरुषात्‌ इत्यादि अन्वय से तदन्तविधि में पथिन्‌ शब्द से तत्पुरुषात्‌ पद प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समासप्रकरणे विद्यमानैः समासविधायकैः सूत्रैः समासः विधीयते।", "tgt_text": "समास प्रकरण में विद्यमान समासविधायक सूत्रों द्वारा समास होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "उनमे कुछ अंश ही गद्यात्मक है, किन्तु ब्राह्मण ग्रन्थ सभी प्रकार से गद्यात्मक ही है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स द्विविधः।", "tgt_text": "वह दो प्रकार का होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आरण्यान्‌ - अरण्यशब्द से अण्प्रत्यय, उससे द्वितीयाबहुवचन में यह रूप बनता है।", "tgt_text": "आरण्यान्‌- अरण्यशब्दात्‌ अण्प्रत्ययः, ततः द्वितीयाबहुवचनम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतोऽस्य मण्डल्यस्य समस्तसूक्तानां संख्या (९९) नवनवतिर्भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಂಡಲದ ಎಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 99."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आत्मज्ञानप्राप्तये एतत्‌ एव प्रधानं साधनम्‌।", "tgt_text": "आत्मज्ञान की प्राप्ति के लिए यह ही एक प्रधान साधन होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಕೂಡ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ \"ನ ತತ್ರ ಸೂರ್ಯೋ ಭಾತಿ ನ ಚಂದ್ರತಾರಕಂ ನೇಮಾ ವಿದ್ಯುತೋ ಭಾಂತಿ ಕುತೋಽಯಮಗ್ನಿಃ | ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए मुण्डकोपनिषद्‌ में कहा है- “न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निदिध्यासनमेव यदि समाधिः न स्यात्‌ तर्हि निदिध्यासनात्‌ परं सङ्घतिनिर्देशं विना साक्षात्‌ समाधेः आलोचनम्‌ अप्रासङ्गिकोपन्यास एव स्यात्‌।", "tgt_text": "ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನವೇ ಏನಾದರು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನಸ ನಂತರ ಸಂಗತಿ ನಿರ್ದೇಶನವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾಧಿಯ ಆಲೋಚನೆಯಿಂದ ಅಪ್ರಸಂಗವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತದ ಅನುದಾತ್ತ ಇರುವುದರಿಂದ \"ಉದಾತ್ತಾದನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಸ್ವರಿತಃ\" ಎಂಬ ಪೂರ್ವಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಸ್ವರಿತಸವರದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದಾಗ ಸ್ವರಿತಪರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ವಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ವರಿತದ ನಿಷೇಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार यहाँ उदात्त से परे अनुदात्त के होने से 'उदात्तादनुदात्तस्य स्वरितः' इस पूर्वसूत्र से अनुदात्त को स्वरित स्वर की प्राप्ति होने पर उसका स्वरित परे होने से इस प्रकृत सूत्र से, पूर्व सूत्र से प्राप्त स्वरित स्वर का निषेध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಶಬ್ದದಿಂದ ನಿಪ್ರತ್ಯಯದ ವಿಧಾನವು ಅಂಗರ್ನಲೋಪಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अग्निशब्दात्‌ निप्रत्ययस्य विधानम्‌ अङ्गर्नलोपश्च इति सूत्रेण भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अब केन उपनिषद्‌ तथा छान्दोग्य उपनिषद्‌ को संक्षेप से जानेंगे।", "tgt_text": "ಮುಂದೆ ಕೇನ ಉಪನಿಶತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಛಂದೋಗ್ಯ ಸಂಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿ ತಿಳೀದುಕೊಳ್ಳೋಣ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से समास होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "योऽयं राजन्यः क्षत्रियत्वजातिमान्‌ सः बाहु कृतः बाहुत्येन निष्पादितः। बाहुभ्यामुत्पादित इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಯಾರು ಈ ರಾಜನ್ಯ ಅಂದರೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯತ್ವ ಜಾತಿಯಾವನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೋ ಅವನು ಬಾಹುಗಳಿಂದ ನಿಷ್ಪಾದಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಅಥವಾ ಬಾಹುವಿನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿತವಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समान एक अधिकरण कहा जाता है उसका वह समानाधिकरण है और उससे बहुव्रीहि समास होता है।", "tgt_text": "समानम्‌ एकम्‌ अधिकरणं वाच्यं यस्य तत्‌ समानाधिकरणम्‌, तेनेति बहुव्रीहिसमासः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसीलिये वो समस्त प्राणियों का प्राणभूत है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಭೂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्यन्तविशिष्टकर्मज्ञानसाध्यो दुष्प्रापो ब्रह्मलोकः।", "tgt_text": "ಅತ್ಯಮ್ತವಿಷಿಷ್ಟಕರ್ಮಜ್ಞಾನಸಾಧ್ಯವು ದುಷ್ಪ್ರಾಪವು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र कथम्‌ इन्द्रः वृत्रं जीतवान्‌ इत्यपि उक्तम्‌।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರನ ಮೇಲೆ ವಿಜಯವನ್ನು ಪಡೆದರು ಇದನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳಿದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದಲೇ ಘೃತಾದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ .", "tgt_text": "इसी प्रकार अन्य जगह भी प्रकृत सूत्र से घृतादि शब्दों के अन्त्य स्वर को उदात्त किया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे इस सूत्र का अर्थ होता है - आहो उताहो इन अविद्यमान पूर्व से युक्त अनन्तर तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಆಹೋ ಉತಾಹೋ ಈ ಅವಿದ್ಯಮಾನ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಅನಂತರ ತಿಙಂತವು ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आज विजय होऊंगा ऐसा चिन्तन करके द्यूत खेलता यद्यपि जीतता परन्तु, दिन के अन्त में वह सभी और खाली दरिद्र भिक्षुक के समान घर को प्राप्त करके अग्नि के समीपवर्ति स्थान का आश्रय लेता है।", "tgt_text": "ಇವತ್ತು ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಾನೆಯಂದ್ ಯೋಚಿಸಿ ದ್ಯೂತವನ್ನು ಆಡುತ್ತಾನೆ ಏನಾದರು ಗೆದ್ದರು, ದಿನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರೆಲ್ಲರು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ದರಿದ್ರ ಭಿಕ್ಷುಕನ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮನೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಅಗ್ನಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पर भी श्रुतिविरोध दिखाई देता है।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಹೇಳುವುದೂ ಶ್ರುತಿಯ ವಿರೋಧವೇ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅವು - ಅಂಕುಶಿನ, ನಿತೋದಿನ, ವಿನಾಶಿನ, ಸಂತಾಪದಾ, ಪುತ್ರತುಲ್ಯಧನದಾ.", "tgt_text": "और वे अङ्कुशिन, नितोदिन, विनाशिन, सन्तापदा, पुत्रतुल्यधनदा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कर्माणि फलदाने नियतानि सन्ति।", "tgt_text": "कर्म फल को देने मे नियत होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಥರ್ವವೇದದ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವ ವೇದ, ಬ್ರಹ್ಮ ವೇದ, ಅಂಗಿರೋವೇದ, ಅಥರ್ವಾಂಗಿರಸೋವೇದ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अथर्ववेदस्य उपलब्धेषु अनेकेषु अभिधानेषु अथर्ववेद-ब्रह्मवेद-अङ्गिरोवेद- अथर्वाङ्गिरसवेदादिनामानि मुख्यानि सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಮೀಪದಿಂದ ನೀನು ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯ.", "tgt_text": "प्रजाभ्यः सकाशात्‌ मनीषाम्‌ अविदः प्राप्तवानसि ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर यह भाग पुरुषसुक्त का ही भाग माना गया है।", "tgt_text": "तत्र पुरुषसुक्तस्यैव अंशभूतः गण्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदुक्तमभिज्ञैः मुख्यं तु सप्तदशकं प्रथितं हि लिङ्गम्‌ इति।", "tgt_text": "जो अनभिज्ञो के द्वारा इस प्रकार से कहा गया है की मुख्य तो सत्रह रूपों में ही होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲೋಪೋಽನಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲೋಪಃ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“' अल्लोपोऽनः”' इस सूत्र से लोप के प्रथमान्त पद की अनुवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಸತ್\" ಈ ಪದದಿಂದ \"ತೌಸತ್\" ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸತ್ಸಂಜ್ಞಕ ಯಾವ ಎರಡು ಶತೃ ಶಾನಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿಗೆ ತದಂತದ ಬೋಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“सत्'' इस पद से “तौसत्‌'' सूत्र से सत्संज्ञक जो दोनों शतृशानच्‌ प्रत्ययों को तदन्त का बोध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कृष्ण यजुर्वेद की कितनी शाखा प्राप्त होती हैं?", "tgt_text": "ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಶಾಖೆಗಳಿವೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಾಪಃ ಚ ಅಸೌ ನಾಪಿತಃ ಚ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಪಾಪ ಸು ಎಂಬ ನಾಪಿತ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ  ಪಾಪ ಸು ಎಂಬ ಸುಬಂತದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣದಿಂದ ಕುತ್ಸ್ಯಮಾನವಾದಾಗ ನಾಪಿತ ಸು ಇದರಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರೋಕ್ತಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पापश्चासौ नापितश्चेति इति लौकिकविग्रहे पाप सु नापित सु इत्यलौकिकविग्रहे पाप सु इति सुबन्तं समानाधिकरणेन कुत्स्यमानेन नापित सु इत्यनेन सुबन्तेन सह प्रोक्तसूत्रेण तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭೋಗ್ಯವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तो भोग्य वस्तु का आकर्षण होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "10. करण अर्थ में।", "tgt_text": "१०. करणे।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅರ್ಥ - ಜೂಜಾಡಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಬಂದ ಜೂಜಿನ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜೂಜಿನ ಹಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ದಾಳಗಳನ್ನು ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾ ನೋಡುತ್ತೇನೆ, ಆಗ ನಾನು ಆ ಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಹೇಗೆ  ವ್ಯಾಭಿಚಾರಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸಂಕೇತ ಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆಯೋ ಹಾಗೆ.", "tgt_text": "सरलार्थ - जब मैं निश्चय कर लेता हूँ की जुआ नही खेलूंगा, तब मैं आए हुए जुआरी मित्रो का त्याग देता हूँ, किन्तु जब जुआ खेलने के तख्ते पर फेके हुए पीले रंग के पासों को शब्द करते हुए देखता हूँ, तो मैं उस स्थान की तरफ चला जाता हूँ जैसे व्याभिचारिणी स्त्री संकेत स्थान पर पहुँच जाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए यहाँ पर पर्जन्यदेव को उद्देश्य करके विविध प्रार्थना का उच्चारण करते हैं।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ವೃತ್ತಿಯೇ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "चित्त की कोई विशिष्ट वृत्ति ही अज्ञान का नाश करती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ “प्राक्कडारात्समासः'', “सह सुपा”, “तत्पुरुषः'', “विभाषा ये तीनों सूत्र अधिकृत है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\",\"ಸಹ ಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\",\"ವಿಭಾಷಾ\"ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रय आ रुः इत्यत्र ये इति यच्छब्दस्य प्रथमाबहुवचनं फिट्स्वरेण 'फिषोऽन्त उदात्तः' इति सूत्रेण अन्तोदात्तम्‌।", "tgt_text": "’ಪ್ರಯ ಆ ರುಃ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ’ಯೇ’ ಎಂಬುದು ಯದ್-ಶಬ್ದದ ಪ್ರಥಮಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಬಹುವಚನವಾಗಿದೆ. ಅದು \"ಫಿಷೋಽಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "और वह प्रथमान्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ नमस्कारम्‌ सम्पादयन्तः कुर्वन्तः इति।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಈ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पर्जन्यदेव ही अन्न के उत्पादन करने में मूल कारण होता है।", "tgt_text": "पर्जन्यदेवः एव अन्नस्य उत्पादने मूलं कारणं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "10 मानवों के अन्तः करण के दोष कितने होते हैं तथा बे कौन-कौन से हैं?", "tgt_text": "१०. मानवान्तःकरणस्य दोषाः कति के च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थः - यस्मात्‌ प्रजापतेः प्राक्‌ किमपि नोत्पन्नं , यः प्रजापतिः सम्पूर्णलोकं परितः कल्पितवान्‌ , षोडशावयवविशिष्टः प्रजापतिः प्रजाभिः सह रमति, प्रकाशत्रयं धारयति।", "tgt_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಯಾವ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮೊದಲು ಏನು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೋ, ಯಾವ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೋಕದ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನೋ ಮತ್ತು ಅದು ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ, ಹದಿನಾರು ಅವಯವಗಳಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರಮಿಸುತ್ತದೆ, ಮೂರು ಪ್ರಕಾರವಾದ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಗೋಷ್ಠಜಃ ಪಶುಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ನಾಮಧೇಯದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರಗಳು  ಉದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अत एव गोष्ठजः पशुः इत्यादौ गोष्ठजशब्दस्य ब्राह्मणस्य नामधेयत्वाभावात्‌ प्रकृतसूत्रेण तत्र स्वराः उदात्ताः न भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मनसः असत्त्वात्‌ सुषुप्तौ तदनुपलब्धिश्च।", "tgt_text": "मन के असत्व होने से सुषुप्ति में उसकी अनुपलब्धि होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌- यावत्‌ प्रपचति शोभनम्‌ इति अस्य सुत्रस्य एकमुदाहरणम्‌।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ- ಯಾವತ್ ಪ್ರಪಚತಿ ಶೋಭನಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ पाठे वयं तान्‌ एव उदात्तानुदात्तस्वरिताख्यान्‌ स्वरान्‌ तद्विधायकानि सूत्राणि च पठामः।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ನಾವು ಆ ಉದಾತ್ತ, ಅನುದಾತ್ತ, ಸ್ವರಿತ ಆಖ್ಯಾನದ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತೇವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'कर्मण्येवाधिकारस्ते' (भ. गी. २.४७) “कुरु कर्मैव' (भ. गी. ४.१५) इत्येवमादीनि कर्मणाम्‌ अवश्यकर्तव्यतां दर्शयन्ति।", "tgt_text": "` कर्मण्येवाधिकारस्ते' (भ. गी. 2.47) ‹कुरु कर्मैव' (भ. गी. 4.15) इत्यादि वाक्य कर्म की आवश्यक्ताओं को दशति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दूसरा है गति इसका ज्ञान (विद्या ) अर्थ होता है।", "tgt_text": "ಗತಿ ಎಂಬುದರ ಜ್ಞಾನ ಎನ್ನುವ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदावरणकारित्वात्‌ छन्दः इति पदं युक्तम्‌ एव।", "tgt_text": "ವೇದಾವರಣ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಛಂದವು ಈ ಪದದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अयं वृद्धिह्रासः समानानुपातेनैव भवति।", "tgt_text": "यह वृद्धि ह्यास समानानुपात से ही होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಹುಲ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ, ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ , ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯ ರೀತಿಯಿಂದ, ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ, ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಾಹುಲಕಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "बहुलशब्दस्य अर्थः- \"क्वचित्प्रवृत्तिः क्वचिदप्रवृत्तिः क्वचिद्विभाषा क्वचिदन्यदेव। विधेर्विधानं बहुधा समीक्ष्य चतुर्विधं बाहुलकं वदन्ति इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तात्पर्य यह है कि मन के राज जनन से बन्धन का कारण होता है तथा वैराग्य जनन से मोक्ष कारण होता है।", "tgt_text": "ಪ್ರೀತಿಯ ಜನಗಳಿಂದ ಮನಸಿನ ಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವು. ಹಾಗೆಯೇ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಮೋಕ್ಷದ ಕಾರಣವೂ ಕೂಡ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रजापति से जब पुरुष उत्पादित हुआ तब वो कितने प्रकार से कल्पित हुआ।", "tgt_text": "ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಯಾವಾಗ ಪುರುಷನು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನೋ ಆಗ ಅವನು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾದನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन रहस्यब्राह्मण- आरण्यकयोः एकतायाः सिद्धिर्भवति, आरण्यकस्य नामान्तरं रहस्यमपि अस्ति (गोपथ० ब्रा० १०)।", "tgt_text": "ಈ ರಹಸ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಆರಣ್ಯಕದ ಏಕತಾ ಸಿದ್ಧಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ, ಆರಣ್ಯಕದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ರಹಸ್ಯವು ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೂರದಿಂದ ಸಂಬೋಧಿಸುವ ವಾಕ್ಯವು 'ಏಕಶ್ರುತಿ'ಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "दूरात्‌ सम्बोधने वाक्यम्‌ एकश्रुति भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "'' यद्यपि महाभाष्य में ऋग्वेद की इक्कीस शाखाओं का निर्देश है, और वहाँ शाकल-वाष्कल- आश्वलायन-शांख्यायन-माण्डूकायन-नाम की पांच मुख्य शाखाओं के विषय में कहा गया है।", "tgt_text": "यद्यपि महाभाष्ये ऋग्वेदस्य एकविंशतिसंख्यकाः शाखा निर्दिष्टाः, तत्र च शाकल-वाष्कल- आश्वलायन-शांख्यायन-माण्डूकायन-नामधेयाः पञ्च मुख्याः शाखाः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಯೋಜನವೇ ಜೀವಬ್ರಹ್ಮಗಳ ಐಕ್ಯರೂಪಪ್ರಮೇಯವಿಷಯಕದ ಅಜ್ಞಾನದ ನಿವೃತ್ತಿಯು ಸ್ವಸ್ವರೂಪಾನಂದದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಎಂದು.", "tgt_text": "वेदान्तशास्त्रस्य प्रयोजनम्‌ हि  जीवब्रह्मैक्यरूपप्रमेयविषयकस्य अज्ञानस्य निवृत्तिः स्वस्वरूपानन्दावाप्तेश्च इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಿದ್ದರು ವಿದ್ವಜ್ಜನರು ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "तस्य बहुधा वर्तमानस्यापि प्रजापतेः योनिं स्थानं स्वरूपं च धीराः सम्यक्‌ ज्ञानिनः परिपश्यन्ति साक्षात्‌ कुर्वन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಗ ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಘೃತ ವಸಂತ ಋತುವೇ ಆಗಿತ್ತು ಅಂದರೆ ಅದರ ಆಜ್ಯತ್ವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तदानीम्‌ अस्य यज्ञस्य वसन्तः वसन्तर्तुरेव आज्यम्‌ आसीत्‌ अभूत्‌। तमेवाज्यत्वेन सङ्कल्पितवन्तः इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदनन्तरम्‌ एकादशाध्यायाद्‌ आरभ्य अष्टादशाध्यायपर्यन्तम्‌ अग्निचयनविषये आलोचना वर्तते।", "tgt_text": "ನಂತರ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯದವರೆಗೆ ಅಗ್ನಿಚಯನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चतुर्थी तदर्थ इस सूत्र का चतुर्थ्यन्तार्थ के उत्तर पद रहते चतुर्थी पूर्वपद को प्रकृति स्वर होता है।", "tgt_text": "ಚತುರ್ಥೀ ತದರ್ಥ ಈ ಸೂತ್ರದ ಚತುರ್ಥ್ಯಂತಾರ್ಥದ ಉತ್ತರಪದವಿದ್ದಾಗ ಚತುರ್ಥಿ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उनका विस्तार के भय से यहाँ वर्णन नहीं किया जा सका।", "tgt_text": "ते विस्तरभयादत्र नोच्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह उपनिषद्‌ “केनेषितं पतति प्रेषितं मनः'' इत्यादि मन्त्र से आरम्भ होता है।", "tgt_text": "इयम्‌ उपनिषद्‌ केनेषितं पतति प्रेषितं मनः इत्यादिकात्‌ मन्त्रादारभ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जलचर्म को लेकर वह जल को सीचता हैं।", "tgt_text": "जलचर्म आकुञ्च्य ततः जलं सिञ्चति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಜ್ಞಾನವು ಎಂದಿಗೂ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अज्ञानं न जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चकारः आदिः येषां ते चादयः तेषु चादिषु यहाँ बहुव्रीहि समास है।", "tgt_text": "चकारः आदिः येषां ते चादयः तेषु चादिषु इति बहुव्रीहिसमासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀಗೆ ಪಂಚದಶೀಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "तदुक्तं पञ्चदश्याम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लोमवान पुरुष होता है।", "tgt_text": "ಲೋಮವಾನ್ ಪುರುಷನು ಹೇಗೆ ಇರುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "1 मुमुक्षु कब गुरु के पास जाता है?", "tgt_text": "1 मुमुक्षुः कदा गुरुम्‌ उपसर्पति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विवृक्णा -विपूर्वक व्रश्च्धातु से क्तप्रत्यय करने पर विवृक्ण यह रुप बनता है।", "tgt_text": "ವಿವೃಕ್ಣಾ - ವಿಪೂರ್ವಕ ವ್ರಸ್ಚ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತಪ್ರತ್ಯಯ ಹಾಕಿದಾಗ ವಿವೃಕ್ಣ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "लुप्त-अकार विशिष्ट अञ्च् धातु यह अर्थ है।", "tgt_text": "लुप्त-अकारविशिष्टः अञ्च्‌ धातुः इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसी का यहाँ संक्षेप में आलोचना की जायेगी।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "षड्दर्शनेषु वेदस्य प्रामाण्यप्रतिपादनम्‌ न्यायसाङ्ख्यमीमांसादिदर्शनानाम्‌ आचार्याः शब्दं प्रमाणतया स्वीकृतवन्तः।", "tgt_text": "वेद के छः दर्शनो में प्रमाण का प्रतिपादन न्याय, साङ्ख्य, मीमांसा आदि दर्शनो के आचार्य शब्द को प्रमाण रूप से स्वीकार किया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "’ಉದಾತ್ತೇನ’ ಎಂಬುದು ತೃತೀಯಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उदात्तेन यह तृतीया एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्यन्तं दुर्बलं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेष वचन यह सप्तमी एकवचनान्त समस्त पद है।", "tgt_text": "’ವಿಶೆಷವಚನೇ’ ಎಂಬುದು ಸಪ್ತಮೀವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सा च छान्दोग्योपनिषत्‌।", "tgt_text": "ಅದು ಛಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷದ್."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथाहि अनुमानम्‌- इदम्‌ अनित्यम्‌ कृतकत्वाद्‌।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಅನುಮಾನವು - ಇದು ಅನಿತ್ಯವು ಕೃತಕತ್ವದಿಂದ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थ- मनुष्यों के मनोहारि वर्षा जैसे वृष्टिकाल में कभी नदी का अतिक्रमण करके जाती है वैसे ही पृथिवी पर जल वृत्र के शरीर को अतिक्रमण करके गिरता है।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ  ಅರ್ಥ -  ಮನುಷ್ಯರ ಮನೋಹರವಾದ ಮಳೆಯು ಹೇಗೆ ವೃಷ್ಟಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲಾದರು ನದಿಯ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಮಾಡಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में तीन पद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳಿದ್ದವು.", "tgt_text": "इसके दो ग्रन्थ थे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेषु कानिचित्‌ विशिष्टानि आरण्यकानि यथा ऐतरेयारण्यकं, बृहदारण्यकं , शांख्यायनारण्यकं तैत्तिरीयारण्यकं चेति अत्र प्रस्तूयन्ते।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆರಣ್ಯಕಗಳಿವೆ ಐತರೇಯಾರಣ್ಯಕ, ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ, ಶಾಂಖ್ಯಾಯನ ಅರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯ ಅರಣ್ಯಕ ಇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन का कथन था कि मेरे बिना बताये बात को वाणी प्रकट नहीं कर सकती है।", "tgt_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಕಥನೆಯಾಗಿದೆ ನಾನು ಹೇಳಿಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಾಣಿಯು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञियानाम्‌ इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "ಯಜ್ಞಿಯಾನಾಮ್ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङ्ङतिङः इति सूत्रात्‌ तिङ्‌ इति प्रथमान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "'ಉದಾತ್ತಾನುದಾತ್ತಾದಿ'ಗಳು 'ಅಚ್'ಗಳಿಗೆ ಆಗುವುದರಿಂದ 'ಅಚ್' ಎಂದು ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उदात्तानुदात्तादिकं च अचः एव सम्भवति अतः अच्‌ इत्यपि संयुज्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "लेकिन इन प्रापञ्चिकवस्तुओं के ज्ञानस्थल मे न केवल अद्वितीय ब्रह्म को जाना जाता है, अपितु विजातीय घटपटादि के साथ तादात्म्य से ब्रह्म का ज्ञान हो जाता है।", "tgt_text": "परन्तु एतेषु प्रापश्चिकवस्तूनां ज्ञानस्थले न हि केवलम्‌ अद्वितीयं ब्रह्म ज्ञायते, तद्विजातीयैः घटपटादिभिः सह तादात्म्येन ब्रह्म ज्ञातं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तब राजत्‌ इसका ईशान का शासनकर्ता यह अर्थ है।", "tgt_text": "तदा राजत्‌ इत्यस्य ईशान शासनकर्ता इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದೇ ತ್ರಿವೃತ್ಕರಣಶೃತಿಯು ಪಂಚೀಕರಣದ ಸ್ಮರಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एषैव त्रिवृत्करणश्रुतिः पञ्चीकरणस्य ज्ञापिका भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मोक्ष विषय प्रत्यक्ष गम्य नहीं होकर के अनुमान के द्वारा गम्य होता है।", "tgt_text": "ಮೋಕ್ಷ ವಿಷಯವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗಮ್ಯವಲ್ಲ ಅನುಗಮ್ಯವೂ ಅಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेद में अग्नि बहुत प्रसिद्ध देवता है।", "tgt_text": "वेदे अग्निः बहुप्रसिद्धः देवता अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗೋಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣದ (೩/೨) ಕಥನವಿದೆ ಮೂರು ವೇದಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞದ ಅಂತರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "गोपथब्राह्मणस्य (३/२) कथनम्‌ अस्ति यत्‌ त्रिभिः वेदैः यज्ञस्यान्तरः पक्ष एव संस्क्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "5. यज्वसु इसका क्या अर्थ है?", "tgt_text": "5. यज्वसु इत्यस्य कोऽर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅತೀತಾದಿ ಮೂರು ಕಾಲಗಳ ಒಡೆಯ ಇದರ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "अतीतादि कालत्रयवर्ती प्राणिजात इसका चतुर्थ अंश है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "निरुक्त में कितने अध्याय है?", "tgt_text": "निरुक्तस्य कति अध्यायाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವಪ್ನವು ಜಾಗರಣಾವಸ್ಥೆಯ ಅನುಭೂತಿವಿಷಯಗಳ ಸ್ಮೃತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यद्यपि स्वप्नः जाग्रदवस्थानुभूतविषयाणां स्मृतिः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वह उत्तरपद है।", "tgt_text": "तच्च उत्तरपदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीवस्य जीवत्वं वह्नेः उष्णत्ववत्‌ न स्वाभाविकम्‌ किन्तु कल्पितमेव।", "tgt_text": "ಜೀವದ ಜೀವತ್ವವು ಬೆಂಕಿಗೆ ಉಷ್ಣತೆಯಂತೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಲ್ಲ ಆದರೆ ಕಲ್ಪಿತಮಾತ್ರವೇ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ- कर्मवाची क्तान्त उत्तरपद रहते पूर्वपदस्थ अव्यवहित गति को प्रकृत्ति स्वर होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थः- कर्मवाचिनि क्तान्ते उत्तरपदे गतिरनन्तरः पूर्वपदं प्रकृत्या भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ताः गणनायां सप्तदश एव सन्ति।", "tgt_text": "ಅವುಗಳು ಹದಿನೇಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रयोजनम्‌ अज्ञात्वा मन्दबुद्धिः जनः अपि कस्मिन्नपि कार्ये प्रवृत्तः न भवति।", "tgt_text": "ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಮಂದಬುದ್ದಿಯೂ ಕೂಡ ಯಾವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತೆ ಅವಿದ್ಯೆಯ ರೀತಿಯೇ ಬುದ್ಧಿಯ ಅನಾದಿತ್ವವು ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯ.", "tgt_text": "तो अविद्या के समान बुद्धि का अनादित्व होता है क्या यह संशय उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देह अशुद्ध पदार्थ होता है।", "tgt_text": "ದೇಹವು ಅಶುದ್ಧ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌- दीर्घान्तात्‌ अष्टन्‌-शब्दात्‌ परेषां शसादीनाम्‌ असर्वनामस्थानसंज्ञकानाम्‌ उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ದೀರ್ಘ ಅಂತವಾಗಿರುವ ಅಷ್ಟನ್ - ಶಬ್ದದಿಂದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಶಸ್ ಆದಿ ಅಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನ ಸಂಜ್ಞಕದ ಉದಾತ್ತ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗುವುದೆಂದು ಒಂದು ಕಡೆ ಆದರೆ, ಒಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಸರ್ವಸೃಷ್ಟಿಯ ಉಪದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "श्रुति में ब्रह्म से सम्पूर्ण जगत्‌ को सृष्टि होती है तथा एक ही सृष्टा से सम्पूर्ण सृष्टि का उपदेश मिलता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "मुण्डकोपनिषदि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसका यह अर्थ है - प्रजापति के मन में यह साम लम्बे समय तक रहा है।", "tgt_text": "अस्यायमाशयः- प्रजापतेः मनसि इदं साम बृहत्कालपर्यन्तं निवसितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अति= अतिक्रान्तं कृत्वा , अधिकं वा, अतिष्ठत्‌= अवस्थितः।", "tgt_text": "ಅತಿ - ಪಾರು ಮಾಡಿ, ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ಅತಿಷ್ಠತ್ - ಅವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र उद्दालकेन उक्तं ' स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो' इति।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಉದ್ಧಾಲಕ ಅವರಿಗೆ \"ಸ ಆತ್ಮಾ ತತ್ವಮಸಿ ಶ್ವೇತಕೇತೋ\" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೯. ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯಗಳ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "9 ब्रह्म में ही जगत की उत्पत्तिलय संभव है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद चाप्‌ प्रत्यय विधायक  यङश्चाप्‌ सूत्र का व्याख्यान और उदाहरण हैं।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಚಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಯಂಜ್ಞಶ್ಚಾಪ್  ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सम्प्रति यास्करचितं निरुक्तम्‌ एव अस्य वेदाङ्गस्य प्रतिनिधिग्रन्थः वर्तते।", "tgt_text": "ಇಂದು ಯಾಸ್ಕರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ನಿರುಕ್ತವು ಈ ವೇದಾಂಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನ ವಿಭಕ್ತಿಃ ಎಂಬ ಪದದ ವಿಶೇಷಣೆಯೂ ಇದೆ , ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಅಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನವೆಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तच्च असर्वनामस्थानं विभक्तिः इति पदस्य विशेषणम्‌ अतो लिङ्गविपरिणामेन असर्वनामस्थाना इति रूपं लभते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು- ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ವಿಷ್ಣುವಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "तस्य इत्थमपि व्याख्या सम्भवति - यः सृष्टिकर्ता स एव विष्णुः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "वेदान्त शास्त्र में तो पुरुषपरमत्व के द्वारा मोक्ष की कामना को बताया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸುಹಿತಾರ್ಥದಿಂದ ನಿಷೇಧವಾದಾಗ ಫಲಾನಾಂ ಸುಹಿತಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಇದೆ.", "tgt_text": "सुहितार्थ से निषेध होने पर फलानां सुहितः इत्यादि एक उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - किन्तु कभी कभी वह ही पासा बे हाथ हो जाता है, अङ्कुश के समान चुभता है, बाण के समान छेदता है, छुरे के समान काटता है, तप्त पदार्थ के समान संताप देता है।", "tgt_text": "ವಿವರಣೆ - ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದೇ ದಾಳವು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಅಂಕುಶಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಬಾಣದಂತೆ ಘಾಸಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಚಾಕುವಿನಂತೆ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ, ಬಿಸಿ ಪದಾರ್ಥದಂತೆ ನೋವುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वीप्सारूप में यथा अर्थ में अव्ययीभावसमास का उदाहरण है प्रत्यर्थम्‌।", "tgt_text": "ವೀಪ್ಸಾರೂಪದ ಯಥಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಪ್ರತ್ಯರ್ಥಮ್."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दूरात्‌ सम्बूद्धौ वाक्यस्य एकश्रुतिः विधीयते।", "tgt_text": "ದೂರದಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಬೋಧನವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕಶ್ರುತಿಯ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुरुषस्य पादाभ्यां कौ उत्पन्नौ।", "tgt_text": "ಪುರುಷನ ಪಾದಗಳಿಂದ ಯಾರು ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - इस मन्त्र में यज्ञकार अग्नि के प्रति कहते है की हम दिन और रात बुद्धि से युक्त आप को नमस्कार करते हुए और हम तेरे समीप आते है।", "tgt_text": "सरलार्थः- अस्मिन्‌ मन्त्रे यज्ञकारिणः अग्निं प्रति कथयति यत्‌ वयं दिवा रात्रौ च बुद्धियुक्ताः भवन्तः प्रणमन्तश्च तव समीपम्‌ आगच्छामः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतद्भिन्नेषु अध्यायेषु आरण्यकस्य मुख्यविषयाणां प्रतिपादनमस्ति।", "tgt_text": "इनसे भिन्न अध्यायों में आरण्यक के मुख्य विषयों का प्रतिपादन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ उदात ही मुख्य स्वर है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತದ ಸ್ವರವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ವ ಅಮ್ ಭೂತ ಸು ಇಲ್ಲಿ \"ಸಹ ಸುಪಾ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पूर्व अम्‌ भूत सु इत्यत्र च \"सह सुपा\" इत्यनेन समाससंज्ञा कृता अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरण- “यावत्‌ प्रपचति शोभनम्‌' यह इस सूत्र का एक उदाहरण है।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ- ಯಾವತ್ ಪ್ರಪಚತಿ ಶೋಭನಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृषादीनाम्‌ यह षष्ठी बहुवचनान्त है, च यह अव्ययपद है।", "tgt_text": "'ವೃಷಾದೀನಾಮ್' ಎಂದು ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನಾಂತಪದವು, 'ಚ' ಎಂದು ಅವ್ಯಯಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बाघ का स्वप्न देखा यह उसका समाधान होता है।", "tgt_text": "ಹುಲಿಯ ಕಥೆ ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "“सोऽयं देवदत्तः” इत्यस्मिन्‌ वाक्ये सशब्दायंशब्दयोः तदर्थयोः च ये विरुद्धांशाः सन्ति तेषां तत्कालतद्देशविशिष्टैतत्कालैतद्वेशविशिष्टांशानां परित्यागेन अविरुद्धदेवदत्तपिण्डेन साकं देवदत्तविशिष्टदेवदत्तवाचकशब्दस्य लक्ष्यलक्षणभावसम्बन्धः।", "tgt_text": "“सोऽयं देवदत्तः” (वह यह देवदत्त है) इस वाक्य में सः शब्द तथा अयं शब्द इन दोनों के अर्थ में तो विरुद्धांश है उनका तत्काल तत्देश विशिष्ट तत्काल देश तत्काल विशिष्टों का परित्याग से अविरुद्ध देवदत्त पिण्ड से साथ देवदत्त विशिष्ट देवदत्त वाचचक शब्द का लक्ष्य लक्षण भाव सम्बन्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्ममनःसंयोगं विना किमपि ज्ञानं श्रोत्रादीन्द्रियैः न सम्भवति।", "tgt_text": "ಆತ್ಮಾ ಮನದ ಸಂಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಜ್ಞಾನವು ಶ್ರೋತ್ರ ಆದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಸಂಭವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(८.५) \"न पूजनात्‌\"(५.४.६९.) सूत्रार्थः - पूजनार्थात्‌ परं यत्‌ प्रातिपदिकं तदन्तात्‌ समासात्‌ समासान्ताः न भवन्ति।", "tgt_text": "(8.5) “न पूजनात्‌ '' ( 5.4.69 ) सूत्रार्थ-पूजन अर्थ से पर जो प्रातिपदिक है उससे समास से समासान्त नहीं होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "19. श्रवणादि के प्रतिबन्धक क्या क्या होते हैं, तथा उनकी निवृत्ति किस प्रकार से होती है।", "tgt_text": "१९. श्रवणादिकं प्रतिबन्धकानि कानि। कथं वा तन्निवृत्तिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्यां संहितायां स्थानकस्य संख्या चत्वारिंशत्‌, अनुवचनानां संख्या त्रयोदश, अनुवाकानां संख्या त्रयश्चत्वारिंशदधिकाष्टशतम्‌, मन्त्राणां संख्या एकनवत्यधिकत्रिसहस्रम्‌।", "tgt_text": "इस संहिता में स्थानक की संख्या चालीस है, अनुवचनों की संख्या तेरह है, अनुवाकों की संख्या ८४३ है, मन्त्रों की संख्या ३०९१ है, मन्त्र ब्राह्मणों की सम्पूर्ण संख्या १८००० तक है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಆದಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಉಪನಿಷತ್ ಈ ಶಬ್ದದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗವು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अतो बृहदारण्यकादिग्रन्थाः उपनिषदिति शब्देन अपि व्यवह्नियन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨. ಅದ್ವಿತೀಯಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದ  ಅದ್ವಿತೀಯಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯೇ ಫಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "2 अद्वितीय ब्रह्मज्ञान का अद्ठितीयब्रह्म की प्राप्ति ही फल है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ पदद्वयम्‌ अस्ति ।", "tgt_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से मन का एकत्व भी गुण भेद के कारण बन्ध तथा मोक्ष का कारण हो जाता हे।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸು ಎಂಬ ಗುಣಗಳಿಂದ ರಹಿತವಾದ ಮನಸ್ಸು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಗ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಞ್ ಇದರ ಪ್ರಥಮಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟದಿಂದ ಅದರ ಬೋಧ್ಯದ ನ ಎಂಬುದರ  \"ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸಮಾಸ ಉಪಸರ್ಜನಮ್\" ಇದರಿಂದ ಉಪಸರ್ಜನ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಉಪಸರ್ಜನ ಪೂರ್ವಮ್ ಎಂಬ ಪೂರ್ವನಿಪಾತದಿಂದ ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸು ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः सूत्रे नञ्‌ इत्यस्य प्रथमानिर्दिष्टत्वात्‌ तद्वोध्यस्य नेत्यस्य \" प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌ \" इत्यनेन उपसर्जनसंज्ञायाम्‌ \" उपसर्जनं पूर्वम्‌ \" इत्यनेन पूर्वनिपाते न ब्राह्मण सु इति भवति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य वेदान्त इति नामधेयम्‌।", "tgt_text": "उसी अन्तिम भाग को वेदान्त के नाम से जाना जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "( 9.2 ) डाबुभाभ्यामन्यतरस्याम्‌ ( 4.1.13 ) सूत्रार्थ-मन्नन्त प्रातिपदिक से अन्नत बहुव्रीहिसंज्ञाक से और प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर विकल्प से डाप्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "(೯.೨) ಡಾಬುಭಾಭ್ಯಾಮನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್ (೪.೧.೧೩) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಮನ್ನಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಅನ್ನಂತ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಂಜ್ಞಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತಕವಾದಾಗ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಡಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆಗೆ (7) ಕಠ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (8) ಈಶ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (9) ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು (10) ಮತ್ತು ಮಹಾನಾರಾಯಣ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು", "tgt_text": "जैसे - (७) कठ उपनिषद्‌, (८) ईश उपनिषद्‌, (९) श्वेताश्वतर उपनिषद्‌ (१०) और महानारायण उपनिषद्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣತ್ವದಿಂದ ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इति विषये शास्त्राणि प्रमाणत्वेन उपस्थाप्यन्ते अधः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಪಾತಗಳ ಸಮಾಸವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "निपातयोः समासो न भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङङ्तिङ: इस सूत्र से तिङ इस प्रथमान्त पद की यहाँ अनुवृति है।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन आरण्यकमिदं यास्कपूर्ववर्ति इति मन्यन्ते नैके।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಆರಣ್ಯಕವು ಯಾಸ್ಕರಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿನದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದು ಜಲವನ್ನು ವರ್ಷಿಸುತ್ತದೆಯೋ ದಾನಶೀಲ ಗರ್ಜನಕಾರಿ ಪರ್ಜನ್ಯ ವೃಷ್ಟಿಪಾತದಿಂದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಗರ್ಭಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यः पर्जन्यः वृषभः अपां वर्षिता जीरदानुः क्षिप्रदानः कनिक्रदत्‌ गर्जनशब्दं कुर्वन्‌ ओषधीषु  गर्भ गर्भस्थानीयं रेतः उदकं दधाति स्थापयति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಅನಿತ್ಯ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಅಂತೋದಾತ್ತದಿಂದ ಉತ್ತರ ಪದದ ನಂತರ ತೃತೀಯಾದಿವಿಭಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रावतरणम्‌- अनित्यसमासे अन्तोदात्तात्‌ उत्तरपदात्‌ परस्य तृतीयादिविभक्तेः उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु स्वतः न अज्ञानं नाशयति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಅಜ್ಞಾನವು ಸ್ವತಃ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सप्रमाणं ज्ञानं भवति चेत्‌ साधकः सन्देहरहितः सन्‌ श्रद्धावित्तो भूत्वा साधनेषु प्रवर्तते।", "tgt_text": "सप्रमाण ज्ञान होता है तो साधक सन्देह रहित तथा श्रद्धावान होकर के साधनों में प्रवर्तित होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಂಖ್ಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ವಾಕ್ಯಗಳು  ಶಬ್ದಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "साङ्ख्य दर्शन में लौकिक वाक्यों के शब्द प्रमाण में अन्तर्भाव स्वीकार नहीं करते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿ ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ - \"ಧೃತಪ್ರತೀಕೋ ಬೃಹತಾ ದಿವಿ ಸ್ಪೃಶಾ\" (ಋಗ್ವೇದ 5/1/1).", "tgt_text": "अग्निः स्वप्रभया आकाशं स्पृशति - \"धृतप्रतीको बृहता दिवि स्पृशा” इति (ऋग्वेदः ५/१/१)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "श्रौतसूत्र, गृह्यसूत्र, धर्मसूत्र और शुल्वसूत्र।", "tgt_text": "श्रौतसूत्रम्‌, गृह्यसूत्रम्‌, धर्मसूत्रम्‌, शुल्वसूत्रं चेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅನ್ನಂತ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಂಜ್ಞಕ ಬಹುಯಜ್ವನ್ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತಿಸಲು ಡಾಬುಭ್ಯಾಮನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಡಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और अन्नन्त बहुव्रीहि संज्ञक बहुयज्वन्‌ प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योतन के लिए डाबुभाभ्यामन्यतरस्याम्‌ सूत्र से विकल्प से डाप्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर स्थूलभुक वैश्वानर ही प्रमाण होता है।", "tgt_text": "स्थूलभुक्‌ वैश्वानर इति तत्र प्रमाणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "न, अनुदात्तम्‌ इस पद की अनुवृति है।", "tgt_text": "न,अनुदात्तम्‌ इति पदम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञे हि सर्वस्य अनुग्रहः भवति न तु हिंसा।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲದರ ಅನುಗ್ರಹವು ಇರುತ್ತದೆ ಹಿಂಸೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यतो हि वेदे अचेतनानाम्‌ अपि स्तुतिर्विहिता।", "tgt_text": "ಏಕೆಂದರೆ ವೇದದಲ್ಲಿ ಅಚೇತನಗಳ ಸ್ತುತಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಅನುದಾತ್ತಂ ಪದಮೇಕವರ್ಜಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ (ಅಗಿ) ಎಂಬಲ್ಲಿ  ಅಕಾರದ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯಯಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "उसको ' अनुदात्तं पदमेकवर्जम्‌' इस सूत्र से धातु के (अगि-इसके) अकार का अनुदात्त स्वर है प्रत्यय का नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रत्येकम्‌ अध्यायस्य अन्तरविभागस्य नाम किम्‌ अस्ति?", "tgt_text": "प्रत्येक अध्याय के अन्दर विभाग का क्या नाम है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಆಂಙಃ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಶ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕರ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಆಶಿತಮ್ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- आङ्पूर्वकात्‌ अश्धातोः कर्तरि क्तप्रत्यये आशितम्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्नमयकोशः अत्यन्तं स्थूलः भवति। तावान्‌ स्थूलः न भवति प्राणमयकोशः।", "tgt_text": "ಅನ್ನಮಯಕೋಶವು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೊಂದು ಸ್ಥೂಲ ಪ್ರಾಣಮಯಕೋಶವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या- पुरा त्रिपुरविजयसमये रुद्राय रुद्रस्य। षष्ठ्यर्थ चतुर्थी ।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಜಯಿಸಲು ರುದ್ರನ ಷಷ್ಠೀ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥೀ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥೂಲ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಆತ್ಮಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪದ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ , ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿದ್ದೇನೆ (ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ) ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ರ ಆತ್ಮಬುದ್ಧಿಂ ತ್ಯಜ ಮೂಢಬುದ್ಧೇ ತ್ವಂಜ್ಞ್ಯಾಂಸಮೇದೋಸ್ಥಿಪುರೀಷರಾಶೌ.", "tgt_text": "यहाँ शङ्कराचार्य का यह उपदेश है कि स्थूल देह में इस प्रकार की आत्मबुद्धि का त्याग करके निर्विकल्प शुद्ध ब्रह्म में, मैं ब्रह्मा हूँ इस प्रकार कौ बुद्धि का सम्पादन करना चाहिए आत्रात्मबुद्धिं त्यज मूढबुद्धे त्वङऱमांसमेदोस्थिपुरीषराशौ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಸು ಪ್ರತ್ಯಯ ಆದಾಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಧೂಃ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः सौ प्रक्रियाकार्ये अक्षधूः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दास्यम्‌ - भगवतः दासरूपेण आचरणम्‌।", "tgt_text": "दास्यम्‌ भगवान के दास रूप में आचरण।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಅಭಾವದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "उसके अभाव से आत्मा को स्पर्श नहीं कर सकते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वासिष्ठी शिक्षा का सम्बन्ध किस संहिता के साथ है?", "tgt_text": "ವಾಸಿಷ್ಠೀ ಶಿಕ್ಷಾದ ಸಂಬಂಧವು ಯಾವ ಸಂಹಿತಾದ ಜೊತೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯದ ಯಾವ ಬೋಧವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಅಂತರಂಗ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अंत में मन्त्रों के तात्पर्य का जो बोध होता है वह तो ब्राह्मणों के अन्तरङ्ग आध्यात्मिक व्याख्या से ही जाना जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತೋಕ್ತಸಾಧಸಂಪತ್ತಿಯ ನಂತರವೇ ಬ್ರಹ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "वेदान्तोक्तसाधनसम्पत्त्यनन्तरं ब्रह्मजिज्ञासा कर्तव्या।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन पाशेन सह मत्स्यः एतम्‌ गिरि हमवन्तम्‌(अतिदुद्राव) अतिजगाम ॥ ५ ॥", "tgt_text": "ಆ ಪಾಶದ ಜೊತೆಗೆ ಮೀನು ಇವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು (ಅತಿದುದ್ರಾವ) ।।೫।।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्या कर्म करना चाहिए तो कहते है कि नित्य कर्म करना चाहिए।", "tgt_text": "किं कर्म कर्तव्यम्‌। नित्यं कर्म कर्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದಾ ದಾನೆ ಈ ಆಕಾರಯುಕ್ತ ಧಾತುವಿಗೆ  \"ಆತೋ ಯುಕ್ಚಿಣ್ಕೃತೋಃ\" ಇದರಿಂದ ಘಞ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿ ದಾಯಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "दा दाने इस आकार युक्त धातु से `आतो युक्चिण्कृतोः' इससे घञ्‌प्रत्यय करने पर दायः यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इससिए वेदान्त के श्रवणादि में तदनुकूलविषयों का हमेशा चिन्तन ही यहाँ पर समाधान कहा गया है।", "tgt_text": "अतः वेदान्तस्य श्रवणादौ तदनुकूलविषयाणां सदा चिन्तनमेव अत्र समाधानम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निषिद्ध जैसे पाप के द्वारा दुःख को उत्पन्न करते हैं।", "tgt_text": "ನಿಷಿದ್ಧಗಳು ಹೇಗೆ ಪಾಪದಿಂದ ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋतेन इत्यत्र ऋतशब्दस्य कः अर्थः।", "tgt_text": "ಋತೇನ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಋತಶಬ್ಧದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतेषु ब्रह्मसाक्षात्कारेण अशेषप्रपञ्चविनाशः आत्यन्तिकप्रलयः इत्युच्यते।", "tgt_text": "इन में ब्रह्म साक्षात्कार के द्वारा अशेष प्रपञ्च का विनाश आत्यन्तिक प्रलय कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आरण्या हरिणादयः।", "tgt_text": "आरण्य पशु हरिणादि है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्वपक्षी कहते है की वेद है, परन्तु प्रमाण सिद्ध में फिर भी वेद वाक्यों के प्रमाण स्वीकार्य नहीं हैं।", "tgt_text": "ವೇದವ್ವು ಪ್ರಮಾಣಸಿದ್ಧವಾದರೂ ವೇದವನ್ನೇ ವೇದವಾಕ್ಯಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಪೂರ್ವಪಕ್ಷಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "फिर इस प्रकर से कह गया है की- छान्दोग्य उपानिषद्‌ में आकाश की उत्पत्ति के अश्रवण से आकाश की उत्पत्ति नहीं है।", "tgt_text": "पुनः - छान्दोग्ये आकाशस्य उत्पत्त्यश्रवणात्‌ न आकाशस्य उत्पत्तिः विद्यते इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण -इस सूत्र का उदाहरण है जैसे आदमियों में ब्राह्मण श्रेष्ठ होता है।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - सूत्रस्यास्योदाहरणं यथा नृणां द्विजः श्रेष्ठः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(೯.೩) ಯಜ್ಞಶ್ಚಾಪ್ (೪.೧.೭೪) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಜ್ಞಯಂತಾ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಷ್ಯಜ್ಞಂತ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ ದ್ಯೋತಿಸಿದಾಗ ಚಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "( 9.3 )  यङश्चाप्‌( 4.1.74 ) सूत्रार्थ-ञ्यङन्ता प्रातिपदिक से और  ष्यङन्त प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर चाप्‌ प्रत्यय परे होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದದ ನಿರ್ಮಲ ನೇತ್ರವು ಯಾವುದಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "वेदस्य निर्मलं चक्षुः किम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "धेनाशब्दस्य द्वितीयाबहुवचने धेनाः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "धेनाशब्द का द्वितीयाबहुवचन में धेना: यह रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "8 आत्मनः पञ्चकोशातिरिक्तत्वे प्रबन्धमारचयत।", "tgt_text": "೮. ಆತ್ಮದ ಪಂಚಕೋಶವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ರಚಿಸಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रुतिर्हि अतीन्द्रियार्थप्रतिपत्तौ अस्माकं प्रमाणम्‌।", "tgt_text": "श्रुति का अतीन्द्रियार्थ प्रतिपत्ति में हमारा प्रमाण होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಆ ಸರ್ವನಾಮ್ನಃ\" (ಪಾ.೬.೩.೯೧) ಇದರಿಂದ ಆತ್ವ.", "tgt_text": "` आ सर्वनाम्नः' (पा. ६. ३. ९१) इससे आत्व।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नैमित्तिक पुत्रजन्मादि जातेष्ट्यादि कर्म होते है अर्थात्‌ जिनके निमित्त कारण होते है व नैमित्तिक कहलाते हैं।", "tgt_text": "नैमित्तिकानि पुत्रजन्माद्यनुबन्धीनि जातेष्ट्यादीनि कर्माणि। निमित्तं कारणं यस्यास्ति तत्‌ नैमित्तिकम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವ ಕಳ್ಳರು ಅಥವಾ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರುವನ್ನು ಜನರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆಯೇ, ನನ್ನ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾದ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸು.", "tgt_text": "यथा पशूनाम्‌ अपहर्त्तरिं चौरं यथा वा रज्वा बद्धं वत्सं जनाः मुक्तं कुर्वन्ति तथैव मम अपराधेन बद्धं वसिष्ठं त्वं मोचय।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सम्पूर्ण रूप से यहाँ एक सौ चौवन खण्ड तथा छः सौ अट्टाईस मन्त्र है।", "tgt_text": "साकल्येनात्र चतुःपञ्चाशदधिक- एकशतखण्डास्तथा अष्टाविंशत्यधिक-षट्शतमन्त्राः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य लोके प्रयोगो न भवति।", "tgt_text": "इसका लोक में प्रयोग नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इति वार्तिकस्यास्यार्थः।", "tgt_text": "यही वातिक का अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅಥವಾ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದೋ ಅದರ ಜ್ಞಾನವು ವೇದದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रत्यक्ष प्रमाण से अथवा अनुमान से जो विषय नहीं जाना जाता है उसका ज्ञान वेद से होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೊದಲನೆಯದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಎರಡನೆಯದು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.", "tgt_text": "प्रथमायां नयनं द्वितीयायां नियमनम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨. ನಿದಿಧ್ಯಾಸನವು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "2 निदिध्यासन क्या होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "7. श्रितादि शब्दों की लक्षण किसमें है?", "tgt_text": "೭. ಶ್ರಿತಾದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಲಕ್ಷಣವು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्यथा इन दोनों गुणवाचकत्त से विशेषण विशेष्य भाव में कामचर से खञ्जकुब्जः, कुब्जखञ्जः ऐसा इस नियम से आपत्ति होनी चाहिए।", "tgt_text": "अन्यथा उभयोः गुणवाचकत्वेन विशेषणविशेष्यभावे कामचारात्‌ खञ्जकुब्जः, कुब्जखञ्जः इतिवद्‌ अनियमापत्तिरिति स्यात्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शांख्यायन आरण्यक के सातवें, आठवें अध्याय में व्याप्त कौन सा उपनिषद्‌ है?", "tgt_text": "शांख्यायनारण्यकस्य सप्तमाष्टमाध्यायौ अभिव्याप्य का उपनिषद्‌ तिष्ठति?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वि.चू. 172 सुषुप्तिकाल में मन का लय हो जाता है इस प्रकार से कहा जा चुका है।", "tgt_text": "ವಿ.ಚೂ. ೧೭೨ ಸುಷುಪ್ತಿಕಾಲೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಲಯ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दिवशब्दस्य सप्तम्येकवचने किं रूपं भवति?", "tgt_text": "दिव शब्द का सप्तमी एकवचन में क्या रूप होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರು ಅಗ್ನಿಯು ರೂಪಭೇದಮಾತ್ರರು.", "tgt_text": "सूर्य और इन्द्र अग्नि के रूप भेद मात्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "द्वित्व होने पर प्रकार आदि शब्दों के पर का अन्त उदात्त किस सूत्र से होता है?", "tgt_text": "द्विरुक्तौ प्रकारादिशब्दानां परस्य अन्तः उदात्तः केन सूत्रेण भवति ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुमारिलभट्ट ने भी कहा है सर्वस्यैव तु शास्त्रस्य कर्मणो वापि कस्यचित्‌।", "tgt_text": "ಕುಮಾರಿಲಭಟ್ಟ - ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕರ್ಮವು ಯಾವುದರದ್ದೋ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एषा च संज्ञा महर्षिपाणिनेः पूर्वकालादेव प्रवर्तमाना अस्ति।", "tgt_text": "और यह संज्ञा महर्षि पाणिनि के पूर्वकाल से ही चली आ रही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से तत्पुरुष समास होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङ यह प्रत्यय है।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ಇದು ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र षष्ठी इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "वह षष्ठी पद प्रथमा विभक्ति का एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शिक्षा इयं परिमाणे गरिष्ठा।", "tgt_text": "यह शिक्षा परिमाण में बड़ी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वह याग अग्नि के द्वारा ही सिद्ध होता है।", "tgt_text": "स च यागः अग्निसाध्यः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्तवाक्यैः एतादृशम्‌ ऐक्यं विवक्षितं वा।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पुनः शार्ङ्गरवादेः इति पदं प्रातिपदिकात्‌ इत्यस्य विशेषणं भवति।", "tgt_text": "पुनः शार्ङ्गरवादेः पद प्रातिपदिकात्‌ का विशेषण होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ, ಈ ಕಾರಣದ ನಿರ್ದೇಶನದಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಂಡ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ (೬/೭/೧೬/೨೦) ಅಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಹೋಗುವ ಮತ್ತು ದರ್ಭದಿಂದ ಮುಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅದನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಆಖ್ಯಾನ ಹೇತು ರೂಪದಿಂದ ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कैसे, इस कारण का निर्देशन काल में ताण्ड्य ब्राह्मण में (६/७/१६/२०) घोडे रूप को धरकर यज्ञ से जाने का तथा दर्भ से भरी मुट्ठी को देखकर उसके परावर्तन का आख्यान हेतु रूप से उपस्थित है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सर्वे निमेषा जज्ञिरे विद्युतः पुरुषादधि।", "tgt_text": "सर्वे निमेषा जज्ञिरे विद्युतः पुसुषादधि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इति एतावता उक्तम्‌।", "tgt_text": "यहाँ तक अधिकारी के विषय को कहा गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र में सम्बुद्धौ इस पद से “एकवचनं सम्बुद्धि:' इस सूत्र से निर्दिष्ट पारिभाषिक सम्बुद्धि शब्द का बोध नहीं करना है, अपितु सम्बुद्धि:- भली प्रकार से किसी को बुलाना यह अर्थ लिया है।", "tgt_text": "सूत्रे सम्बुद्धौ इति पदेन न हि \"एकवचनं सम्बुद्धिः' इति सूत्रेण निर्दिष्टः पारिभाषिकः सम्बुद्धिशब्दः बोध्यः, अपि तु सम्बुद्धिः इति शब्दः अत्र अन्वर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಸಾರಬಂಧನದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "संसार बन्धनों से मुक्ति सभी चाहते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूक्त में आदिपुरुष के शरीर के माध्यम से देवताओं द्वारा जो सृष्टि की गई है वो वर्णित है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆದಿಪುರುಷನ ಶರೀರದ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಯಾವ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆಯೋ ಅದನ್ನೇ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಹು ವಿಧವಾದ ಔಷಧಿಗಳ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಮರಗಳ ಪ್ರಶಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂತ್ರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.", "tgt_text": "बहुविधानाम्‌ औषधीनां तथा नानावृक्षाणां प्रशंसायाम्‌ अपि अनेके मन्त्राः अत्र सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से बहुत जन्मों के बाद कभी उद्बोध सम्भव होता हे।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ತುಂಬಾ ಜನ್ಮಗಳ ನಂತರ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಉದ್ಬೋಧವಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जनिष्यमाणः - जनी ( प्रादुर्भावे ) इत्यर्थकात्‌ धातोः शानच्‌-प्रत्ययान्तस्य रूपम्‌।", "tgt_text": "ಜನಿಷ್ಯಮಾಣಃ - ಜನೀ (ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೆ) ಈ ಅರ್ಥದ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್- ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ರೂಪವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "त्यागेनैव मुक्तिः।", "tgt_text": "ತ್ಯಾಗದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಸ್ತು ಅಜ್ಞಾನಾದಿಸಕಲಜಡಸಮೂಹವು ಅವಸ್ತು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सिद्धान्ते च ब्रह्म वस्तु अज्ञानादिसकलजडसमूह अवस्तु च भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "9. अच्छी प्रकार से ग्रहण करता है।", "tgt_text": "೯. ಒಳ್ಳೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सादृश्यरूपे यथार्थे अव्ययीभावसमासस्योदाहरणं भवति सहरि इति।", "tgt_text": "सादृश्यरूप में यथार्थ में अव्ययीभावसमास का उदाहरण है सहरि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४३।। (अनुवाकानुक्रमणी) ऋचां शब्दानां संख्या १५३८२३ वर्तते।", "tgt_text": "४३॥ ( अनुवाक अनुक्रमणी में) ऋचाओं में शब्दो की संख्या १५३८२३ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तः इत्यत्र प्रथमान्तत्वाद्‌ इदं विधायकपदमिति ज्ञायते।", "tgt_text": "'ಉದಾತ್ತಃ' ಎಂದು ಪ್ರಥಮಾಂತವಾದುದ್ದರಿಂದ ಇದು 'ವಿಧಾಯಕಪದ'ವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿದ್ವತ್ಸಂನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विद्वत्संन्यासे सर्वकर्माणि त्यज्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्षय इस शब्द स्वरूप का ग्रहण है।", "tgt_text": "क्षय इति शब्दस्वरूपस्य ग्रहणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಾನು ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "अहं मित्रवरुणयोः उभयोः धारकः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः - हन्तेत्यनेन युक्तमनुदात्तं लोडन्तं विकल्पेन अनुदात्तं भवति।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - हन्त से युक्त सोपसर्ग उत्तमपुरुष को छोड़कर लोडन्त तिङन्त को विकल्प से अनुदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कानिचन सूक्तानि अपि प्राथम्येन ज्ञातव्यानि।", "tgt_text": "कुछ सूक्तों को भी पहले जान लेना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्या - हे शास्त्रवेता विद्वानों अथवा यजमान तुम्हारे लिये प्राप्त करने योग्य प्रसिद्ध वस्तुओ को सुखनिवास के योग्य स्थानजाने को हम लोग चाहते है।", "tgt_text": "व्याख्या- हे पत्नीयजमानौ वां युष्मदर्थं ता तानि गन्तव्यत्वेन प्रसिद्धानि वास्तूनि सुखनिवासयोग्यानि स्थानानि गमध्यै युवयोः गमनाय उश्मसि कामयामहे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस वाक्य का संस्कृत व्याकरणत्व के अभाव से लोक में प्रयोग नहीं होता है।", "tgt_text": "अस्य वाक्यस्य व्याकरणसंस्कृतत्वाभावात्‌ लोके प्रयोगार्हत्वं नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಂಡಲಗಳ ಅನುಸಾರ ಸೂಕ್ತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (191 + 43 + 62 + 58 + 87 + 104 + 92 + 114 + 191) ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ.", "tgt_text": "मण्डलानुसारेण सूक्तानां व्यवस्था (१९१+४३+६२+५८+८७+१०४+९२+११४+१९१) एवमस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रजापति ही पृथिवीलोक और द्युलोक की रचना करता है।", "tgt_text": "ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ ಪೃಥ್ವೀಲೋಕ ಮತ್ತು ದ್ಯುಲೋಕದ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಜೂಜುಗಾರನು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಾನೆಯೋ, ಅವನೇ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "पुनः पूर्वाह्णे प्रातःकाले बभ्रून्‌ बभ्रूवर्णान्‌ अश्वान्‌ व्यापकानक्षान्‌ युयुजे युनक्ति । पुनश्च वृषलः वृषलकर्मा सः कितवो रात्रौ अग्नेरन्ते समीपे पपाद शीतार्तः सन्‌ शेते ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः तयोः यथा पूर्वं स्वरः आसीत्‌ तथा एव भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಸ್ವರಗಳು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಮಂತ್ರ ರೂಪ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪ.", "tgt_text": "द्विविधः, मन्त्ररूपो ब्राह्मणरूपश्चेति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "राज्ञः अभिषेककाले राजसूययज्ञो भवति।", "tgt_text": "राजा के अभिषेक के समय में राजसूय यज्ञ होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚಕ್ಷುಷಃ ಯಾವುದರ ವಿಷಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "चक्षुषः विषयः कः ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಗದ ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "को निगदः ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह वृत्ति घटाकार होती है।", "tgt_text": "सा वृत्तिः घटाकाराकारिता भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ - ಕನ್ನಡಿಯು ನಾಶವಾದಾಗ ದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಮುಖದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಬಿಂಬದ ಜೊತೆಗೆ ಅಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जैसे दर्पण विनष्ट होता है तो दर्पणस्थ मुखप्रबिम्ब बिम्ब के साथ अभिन्न होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पुरुषस्य अवशिष्टं त्रिपात्‌ कुत्र विद्यते।", "tgt_text": "यद्यपि पुरुष के पादचतुष्टय का निरूपण सामर्थ्य से परे था फिर भी कैसे पादत्व का वर्णन किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तनोमि- तन्‌-धातोः लटि उत्तमपुरुषैकवचने तनोमि इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ತನೋಮಿ - ತನ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ತನೋಮಿ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यया इष्ट्या यज्ञस्य आरम्भः भवति सा प्रायणीयः इष्टिः इति उच्यते।", "tgt_text": "ಯಾವ ಇಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಜ್ಞದ ಆರಂಭವಾಗುವುದೋ, ಆ ಇಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಯಣೀಯ-ಇಷ್ಟಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्रादौ आकाशः उत्पद्यते न वेति प्रश्नः पूर्वपक्षिणः।", "tgt_text": "ಮೊದಲು ಆಕಾಶವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತಾ ? ಇಲ್ಲವಾ ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪೂರ್ವಪಕ್ಷದವರದ್ದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्य देवों का इन्ही दोनों में अन्तर्भाव हो जाता है।", "tgt_text": "ಉಳಿದೆಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतैः वाक्यैः जीवब्रह्मणोः ऐक्यम्‌ एव प्रतिपाद्यते।", "tgt_text": "इन वाक्यों के द्वारा जीव तथा ब्रह्म का एक्य ही प्रतिपादित किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಗಾಃ ಪಾತಿ ಎಂದು ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾ ಶಬ್ದವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तथाहि गाः पातीति विग्रहे गोपाशब्दो निष्पन्नः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा तस्य ज्ञानं जातं यत्‌ दशमः अहमस्मि इति।", "tgt_text": "ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಆ ಜ್ಞಾನವು ಆಗುತ್ತದೆ ಹತ್ತನೆಯವನು ನಾನೇ ಆಗಿದ್ದೀನಿ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಕ್ಷಯಶಬ್ಧ\"ವು 'ನಿವಾಸೇ' ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಷಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र क्षयशब्दस्य निवासेऽर्थ विद्यमानत्वात्‌ प्रकृतसूत्रेण आदेः षकारोत्तरस्य अकारस्य उदात्तस्वरः सिध्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\" तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च \" इति सूत्रं व्याख्यात ।", "tgt_text": "\"ತದ್ಧಿತೋತ್ತರಪದಸಮಾಹಾರೇ ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "याज्ञवल्क्यशिक्षा - परिमाण से यह शिक्षा बड़े आकार में है।", "tgt_text": "ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಶಿಕ್ಷಾ - ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಈ ಶಿಕ್ಷಾದ ಸ್ವರೂಪವು ಬೃಹದಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡೂ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಸ್ವಭಾವ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ.", "tgt_text": "पक्षिद्वयस्य स्वभावः समानः नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧಾರಣಮ್ ಇದರಿಂದ ನೃಣಾಂ ಇಲ್ಲಿ  ನಿರ್ಧಾರಣದಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠೀ ಎಂಬುದು ವಿಹಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "(नृणां द्विजः श्रेष्ठः) “यतश्च निर्धारणम्‌\" इससे नृणाम्‌ यहाँ पर निर्धारण में षष्ठी विहित है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“कर्मणि च इस सूत्र का एक उदाहरण दीजिये।", "tgt_text": "\"कर्मणि च\" इति सूत्रस्य उदाहरणम्‌ एकं देयम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳಿವೆ .", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे चत्वारि पदानि विद्यन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋक्परिशिष्टस्य मन्त्राः पुराणेषु प्रमाणाय समुद्धृताः सन्ति, तेन एते मन्त्राः विशेषसम्मान्नार्हाः भवन्ति।", "tgt_text": "ऋक्परिशिष्ट के मन्त्र पुराणों में प्रमाण के लिये उद्धृत है, उसके कारण ये मन्त्र विशेष सम्मान वाले हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಏಕಂ ವೈ ಇದಂ ವಿಭು ಬಭೂವ ಸರ್ವಂ\" ಇತಿ.", "tgt_text": "ऋग्वेद के अपर मन्त्र में कहा है - “एकं वै इदं विभु बभूव सर्वम्‌' इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ देव ई इस स्थिति में (यचि भम्‌' इस सूत्र से देव इसकी भ संज्ञा होने पर “यस्येति च' इस सूत्र से ईकार परक होने से पूर्व की भ संज्ञक देव इसके वकार के उत्तर अकार का लोप होने पर देव्‌ ई यह स्थिति होती है।", "tgt_text": "ततः देव ई इति स्थिते 'यचि भम्‌' इति सूत्रेण देव इत्यस्य भसंज्ञायां 'यस्येति च' इति सूत्रेण ईकारपरकत्वात्‌ पूर्वस्य भसंज्ञकस्य देव-इत्यस्य वकारोत्तरस्य अकारस्य लोपे देव्‌ ई इति स्थितिः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शास्त्राचार्यों के उपदेश के द्वारा यह सिद्ध है लेकिन परोक्षानुभव तो कुछ को ही है।", "tgt_text": "शास्त्राचार्योपदेशसिद्धः परोक्षानुभवस्तु केषाश्चिदस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः पौर्वशाला इत्यस्य  \"यचि भम्‌\" इत्यनेन भसंज्ञायां \"यस्येति च\" इति सूत्रेण भसंज्ञकस्य आकारस्य लोपे पौर्वशाल्‌ अ इति जाते सर्वसंयोगे निष्पन्नस्य पौर्वशालशब्दस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ ततः सौ विभक्तिकार्ये पौर्वशालः इति रूपं सिद्धम्‌।", "tgt_text": "ಆಗ ಪೌರ್ವಶಾಲಾ ಇದರ \"ಯಚಿ ಭಮ್\" ಇದರಿಂದ ಭಸಂಜ್ಞದ \"ಯಸ್ಯೇತಿ ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಭಸಂಜ್ಞಕದ ಆಕಾರಲೋಪವಾದಾಗ ಪೌರ್ವಶಾಲ ಅ ಎಂದು ಆದಾಗ ಸರ್ವಸಂಯೋಗವಾದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಪೌರ್ವಶಾಲಾ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಆದಾಗ ಸೌ ಎಂಬ ವಿಭಕ್ತಿಕಾರ್ಯದಿಂದ ಪೌರ್ವಶಾಲ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सर्वे एव हि जलचरा अतिशयेन वर्धन्ते, स तु मत्स्यत्वादनाष्ट्रत्वाच्च बृहत्तमं वर्धत इति श्रुतिवचनम्‌।", "tgt_text": "सभी ही जलचर अत्यधिक वृद्धि को प्राप्त होते है, वह तो विशाल मछलियों से भी अत्यधिक वृद्धि को प्राप्त हुई यह श्रुतिवचन है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ನೀವು ವೇದಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ರಸಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ವೈದಿಕಋಷಿಗಳ ಕವಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವೇದದಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ವೇದಪ್ರಾಮಾಣ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ.", "tgt_text": "इमं पाठं पठित्वा भवान्‌ वैदिकवाङ्गयस्य विलक्षणताम्‌ अधिगमिष्यति। वेदेषु रसस्य विधानं कथं भवति इति बोद्धुं शक्नुयात्‌। वैदिकानाम्‌ ऋषीणां कवित्वविषये ज्ञास्यति। वेदे अलंकाराणाम्‌ उपयोगः कथम्‌ अस्ति इति अवगच्छेत्‌। वेदे सौन्दर्यपरिकल्पनं कथम्‌ अस्ति तद्विषये ज्ञातुं समर्थः भवेत्‌। वेदस्य प्रामाण्यविषये जानीयात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "4 मानवों के अन्तः करण तीन दोषों का परिचय दीजिए?", "tgt_text": "೪. ಮಾನವನ ಅಂತಃಕರಣದ ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇವರಾಜಯಜ್ವರು ತನ್ನ ಭಾಷ್ಯದ ಉಪೋದ್ಘಾತದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಅನಂತ ಆಚಾರ್ಯರ ನಿಘಂಟು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.", "tgt_text": "देवराजयज्वाने अपने भाष्य के उपजीव्य के रूप में क्षीरस्वामी तथा अनन्त आचार्य की निघण्टु व्याख्या का उल्लेख किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र शङ्कराचार्यस्य उपदेशोऽस्ति। स्थूलदेहस्थम्‌ अहमिति आत्मत्वबुद्धिं त्यक्त्वा निर्विकल्पे शुद्धे ब्रह्मणि अहं ब्रह्मास्मीति बुद्धिं सम्पादयतु इति। आतत्रात्मबुदिं त्यज मूढबुद्धे त्वड्यांसमेदोस्थिपुरीषराशौ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥೂಲ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಆತ್ಮಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪದ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ , ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿದ್ದೇನೆ (ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ) ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ರ ಆತ್ಮಬುದ್ಧಿಂ ತ್ಯಜ ಮೂಢಬುದ್ಧೇ ತ್ವಂಜ್ಞ್ಯಾಂಸಮೇದೋಸ್ಥಿಪುರೀಷರಾಶೌ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः - स्त्रीत्वे द्योत्ये अजादिगणपठितशब्दान्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ परः टाप्‌ प्रत्ययः भवति।", "tgt_text": "सूत्रार्थ-स्त्रीत्व द्योत्ये होने पर आजादिगण में पठितशब्दान्त प्रातिपदिक से परे टाप् प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लौकिक काव्यों में छन्द का और पादबद्धता का सम्बन्ध इस प्रकार है की पद्यों में ही छन्दों की योजना मानते हैं, तथा गद्य तो छन्दोहीन रचना रूप से स्वीकार होता है।", "tgt_text": "ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ಪದಬದ್ಧತೆಯ ಸಂಬಂಧವು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ಮತ್ತು ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಛಂದೋಹೀನವಾದ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತೃತೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ಸಂಹಿತೋಪನಿಷತ್ತು.", "tgt_text": "तृतीयारण्यकस्य अपरं नाम अस्ति संहितोपनिषद्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर भी गृह घटादि शब्दों के द्वार कहे जाते हैं।", "tgt_text": "ಆದರು ಗೃಹ ಮತ್ತು ಘಟಾದಿ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यच्च भूतमतीतं जगत्‌ यच्च भव्यं भविष्यज्जगत्‌ तदपि पुरुष एव।", "tgt_text": "जो भूत या अतीत जगत्‌, यच्च भव्य-भविष्य जगत्‌ वो सब भी पुरुष ही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतरः - तृ-धातु से लङ मध्यमपुरुष एकवचन का रूप है।", "tgt_text": "ಅತರಃ - ತೃ- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मोक्षे च सति पुनः देहधारणादिकं न भवति।", "tgt_text": "मोक्ष होने पर तो देहादि धारण नहीं होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"मनसैवानुद्रष्टव्यम्‌\" इति श्रुतिः।", "tgt_text": "\"ಮನಸೈವಾನುದ್ರಷ್ಟವ್ಯಮ್\" ಎಂಬ ಶೃತಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जातिवाचकात्‌ अनुपसर्जनात्‌ अञन्तात्‌ अदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ च स्त्रीत्वे द्योत्ये ङीन्‌ प्रत्ययः परः भवति।", "tgt_text": "जातिवाचक अनुपसर्जन अञन्त और अदन्त प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर ङीन्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತತ್ಕೃತೇನ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसके लिए यह अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಧಾತುವು ಯಾವಾಗ ದ್ವಿತ್ವವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಆ ಸಮುದಾಯವು 'ಅಭ್ಯಸ್ತಸಂಜ್ಞಕ'ವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "धातु को जब द्वित्व होता है, तब उस समुदाय की अभ्यस्त संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धर्मार्थकाममोक्षाख्येषु चतुर्विधपुरुषार्थेषु मोक्ष एव परमपुरुषार्थः।", "tgt_text": "ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವು ಪರಮ ಪುರುಷಾರ್ಥವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिकमन्त्रेषु प्रकृतेः अपि मनोहरं वर्णनं प्राप्यते।", "tgt_text": "ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮನೋಹರವಾದ ವಿವರಣೆಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्रान्तप्रज्ञा वाला अथवा क्रान्तकर्मा।", "tgt_text": "ಕ್ರಾಂತಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಳ್ಳವನು ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಕರ್ಮವನ್ನು ಉಳ್ಳವನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु अलौकिक शक्तिशाली रुद्र अपने स्वयं के बल से हजारो रूप धारण करने में समर्थ है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಶಕ್ತಿಯಾದ ರುದ್ರನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सभी कार्यो को करने से पहले प्राणियों का मन पूर्वप्रवृत्त होता है, मन के स्वास्थ्य के विना कार्यो में प्रवृत नही होता है यह अर्थ है।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮೊದಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮನ ಪೂರ್ವಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮನದ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಈ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्नम्भट्देन तर्कसङ्ग्रहे उच्यते- “सुखाद्युपलब्धिसाधनमिन्द्रियं मनः” इति। श्रीमद्भगवद्गीतायामपि कथ्यते-“ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः।", "tgt_text": "अन्नम्भट्ट ने तर्क संग्रह में कहा है कि “सुखाद्युपलब्धिसाधनमिन्द्रियं मनः” इस प्रकार से तथा श्रीमद्भगवद्गीता मे भी कहा गया है कि “ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्तस्य यत्‌ मोक्षाख्यं प्रयोजनम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತಕ್ಕೆ ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಜನವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शिक्षा के अन्य विषयों का यहाँ पर अभाव है।", "tgt_text": "ಶಿಕ್ಷಾದ ಅನ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಅಭಾವವು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ कारीषगन्ध्य शब्द ष्यङन्त है।", "tgt_text": "अत्र कारीषगन्ध्य इति शब्दः ष्यङन्तः अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "साधारणो धर्मः इति तदर्थः ।", "tgt_text": "ಸಾಧಾರಣ ಧರ್ಮಃ ಎಂಬುದೇ ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शब्दद्वयम्‌ अण्प्रत्ययान्तम्‌।", "tgt_text": "दोनों शब्द अण्प्रत्ययान्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः विरोधपरिहारस्य असम्भवात्‌ अत्र अजहल्लक्षणा न सङ्गच्छते।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವಿರೋಧ ಪರಿಹಾರದ ಅಸಂಭವದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅಜಹಲ್ಲಕ್ಷಣವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन क्रमों की यहाँ संक्षेप से आलोचना दी गई है।", "tgt_text": "एतौ क्रमौ अत्र संक्षेपेण आलोच्येते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ ऋग्वेदीयपुरुषसूक्ते सृष्टिप्रक्रिया यज्ञरूपेण कल्पिता।", "tgt_text": "ಈ ಋಗ್ವೇದೀಯ ಪುರುಷಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಯಜ್ಞ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "6. छान्दस से।", "tgt_text": "೬. ಛಾಂದಸದಿಂದ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन विशेष संज्ञाओं से निर्युक्त जो समास है वही केवल समास अथवा सुप्सुपा समास कहलाता है।", "tgt_text": "ಈ ವಿಶೇಷ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಯಾವ ಸಮಾಸಗಳಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅವೇ ಕೇವಲ ಸಮಾಸ ಅಥವಾ ಸುಪ್ಸುಪಾಸಮಾಸವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर फल लाभ के लिए काम्य कर्मों के द्वारा पुण्यों का संचय करना चाहिए।", "tgt_text": "ಮತ್ತೆ ಫಲ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवम्‌ एव यदा पूर्वसंस्कारवशात्‌ मालाचन्दनभार्यापुत्रगृहक्षेत्रपशुषु गम्यमानं मनः येन अन्तःकरणनिवृत्तिविशेषेण निगृह्यते तादृशः वृत्तिविशेषः शमः कथ्यते।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಏನಾದರು ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾಲಾ ಚಂದನ ಭಾರ್ಯಾ, ಪುತ್ರ, ಗೃಹ, ಪಶುಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಮನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಂತಃಕರಣದ ನಿವೃತ್ತಿ ವಿಶೇಷದಿಂದ  ನಿಗ್ರಹಣವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಆ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ವೃತ್ತಿ ವಿಶೇಷವನ್ನು ಶಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तश्च अत्र अयं सूत्रार्थः लभ्यते - चादयः निपातसंज्ञकाः अनुदात्ताः स्युः इति।", "tgt_text": "उससे यह सूत्र का अर्थ प्राप्त होता है - चादय निपात संज्ञक अनुदात्त हो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमिदम्‌।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ तत्पुरुषः इति पदं प्रथमैकवचनान्तम्‌।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್,ಯಜು,ಸಾಮದಿಂದ ಅಥರ್ವನ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ऋग्यजुस्सामभ्यः अथर्वस्य पार्थक्यं स्पष्टतः ग्रन्थेषु प्राप्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नञ्तत्पुरुषः, कुतत्पुरुषः, गतितत्पुरुषः, प्रादितत्पुरुषः उपपदतत्पुरुषश्चेति।", "tgt_text": "नञ्तत्पुरुष, कुतत्पुरुष, गतितत्पुरुष, प्रादितत्पुरुष और उपपदतत्पुरुष है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನ ರಾಜಾ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನ ರಾಜನ್ ಸು ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ನಜ್ಞ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾದಾಗ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ನ ಲೋಪೆ ಅರಾಜನ್ ಶಬ್ದವು ನಿಷ್ಫನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "न राजा इस लौकिक विग्रह में न राजन्‌ सु इस अलौकिक विग्रगह में नञ्‌  सूत्र से तत्पुरुष समास होने पर प्रातिपदिक से सुप्‌ का लोप होने पर न लोपे अराजन्‌ शब्द निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭದಿಂದ ಆಶ್ರಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "हिरण्यगर्भाश्रेणैव सूर्यः उदितः सन्‌ विभाति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अग्नेः विशेषणभेदात्‌ कार्यभेदाद्वा वैश्वानरः, जातवेदाः, नाराशंसः, सुसमिद्धः, तदनुपात्‌ इत्यादीनि नामानि, एवञ्च वायोः मातरिश्वा, इन्द्रः, रुद्रः, अपान्नपात्‌ प्रभृतीनाम्‌ देवानां नामानि तथा सूर्यात्‌ आदित्यः, विष्णुः, मित्रः, वरुणः, पूषा, भगः, उषा, अश्विनीकुमारौ, सविता इत्येतेषां नामानि जातानि।", "tgt_text": "अग्नि के विशेषण भेद से या कार्य भेद से वैश्वानर, जातवेदा, नाराशंस, सुसमिद्ध, तदनुपात्‌ इत्यादि नाम, और भी वायु से मातरिश्वा, इन्द्र, रुद्र, अपान्नपात्‌ अनेक देवों के नाम तथा सूर्य से आदित्य, विष्णु, मित्र, वरुण, पूषा, भग, ऊषा, अश्विनीकुमार, सविता ये नाम उत्पन्न हुए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्यनैमित्तिकप्रायश्चित्तानां बुद्धिशुद्धिः परम्‌ अर्थात्‌ आवश्यकं प्रयोजनम्‌।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಿಕಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳ ಬುದ್ಧಿಶುದ್ಧಿಯ ನಂತರ ಪ್ರಯೋಜನವು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्योंकि ` आमन्त्रितं पूर्वमविद्यमानवत्‌' इस सूत्र से द्रवत्पाणी यह पद अविद्यमानवत्‌ है।", "tgt_text": "यतो हि 'आमन्त्रितं पूर्वमविद्यमानवत्‌' इति सूत्रेण द्रव्यत्पाणी इति पदम्‌ अविद्यमानवत्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "4. पुत्रजन्मादिरूप कुछ भी विशिष्ट निमित्त का आश्रय लेकर के जो कर्म करने होते हे वे नैमित्तिक होते हैं।", "tgt_text": "೪. ಪುತ್ರಜನ್ಮಾದಿರೂಪವಾದ ಯಾವುದರೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನಿಮಿತ್ತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಅವು ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शाङ्खायनब्राह्मणस्य अपरं नाम किम्‌?", "tgt_text": "शाङखायन ब्राह्मण का अन्य क्या नाम है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुठारेण छिन्ना वृक्षशाखा इव वृत्रासुरं पृथिव्याः क्रोडे शयितवान सः।", "tgt_text": "ಕೋಲಿನಿಂದ ಕತ್ತರಿಸುವ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ವೃತ್ರಾಸುರನನ್ನು ಪೃಥ್ವಿಯ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳಿಸಿದನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वह षष्ठी प्रतिपदविधाना षष्ठी होती है।", "tgt_text": "सा च षष्ठी प्रतिपदविधाना षष्ठी भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इदं सूत्रं ङीप्प्रत्ययं विदधाति।", "tgt_text": "यह सूत्र ङीप्‌ प्रत्यय का विधान होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "'अङ्ग्यन्ते ज्ञायन्ते अमीभिरिति अङ्गानि' इति व्युत्पत्तिवशात्‌ अङ्गशब्दस्य अर्थः भवति 'उपकारकः' इति।", "tgt_text": "''ಅಂಗ್ಯಂತೆ ಜ್ಞಾಯಂತೆ ಅಮೀಭಿರಿತಿ ಅಂಗಾನಿ'' ಈ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಅಂಗ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವು ಉಪಕಾರಕ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मालावरीय नारायण भट्ट द्वारा रचित सूक्त श्लोक प्राप्त होते हैं।", "tgt_text": "ಮಾಲಾವೀರೀಯ ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಸೂಕ್ತ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सावेकाचस्तृतीयादिर्विभक्तिः ( ६.१.१८६ ) सूत्र का अर्थ- सु के परे रहते जो एक अच्‌ वाला शब्द, उससे परे जो तृतीय विभक्ति से लेकर आगे की विभक्तियाँ, उनको उदात्त हो।", "tgt_text": "सावेकाचस्तृतीयादिर्विभक्तिः (६.१.१८६) सूत्रार्थः- सौ परे सति पूर्वस्मात्‌ एकाचः शब्दात्‌ परस्य तृतीयादिविभक्तेः स्वरः उदात्तः स्यात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह अधिकार सूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदम्‌ अधिकारसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४४. तृतीयासप्तम्योर्बहुलम्‌ इति सूत्रस्यार्थः कः?", "tgt_text": "೪೪. \"ತೃತೀಯಾಸಪ್ತಮ್ಯೋರ್ಬಹುಲಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परं ब्रह्म उपाधिवर्जितं शुद्धं च भवति।", "tgt_text": "परब्रह्म उपाधिवर्जित तथा शुद्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "६. भुवनम्‌ इत्यत्र कः प्रत्ययः?", "tgt_text": "6. भुवनम्‌ यहाँ पर क्या प्रत्यय है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङय्रत्यय जिनके अन्त में है, वे तिङन्त पद है।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಯಾವುದರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅವುಗಳು ತಿಙಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाँच प्राण तथा पाँच कर्मेन्द्रियों के साथ प्राणमय कोश होता है।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಣಾದಿ ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು ಪ್ರಾಣಮಯ ಕೋಶವು ಆಗುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "4.  शोभना मेधा यस्य तम्‌ इति बहुव्रीहिः।", "tgt_text": "೪. ಶೋಭನಾ ಮೇಧಾ ಯಸ್ಯ ತಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮಾತ್ಮಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "सः समेषां प्राणिनां नियन्ता, स्थावरजङ्गमात्मकस्य पदार्थस्य च अधीश्वरः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "31. विशेष संज्ञा क्या है?", "tgt_text": "೩೧. ವಿಶೇಷ ಸಂಜ್ಞೆಏನಾಗಿದೆ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಸಂಜ್ಞಾ-ಪರಿಭಾಷಾ-ವಿಧಿ-ನಿಯಮ-ಅತಿದೇಶ-ಅಧಿಕಾರ ಇವು ಆರು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- संज्ञा-परिभाषा-विधि-नियमातिदेशाधिकारात्मकेषु षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वह यहाँ पर पद से बाद में विद्यमान है, पाद के आदि में विद्यमान नहीं हैं।", "tgt_text": "ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಪದದ ಮುಂದೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಪಾದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शिवसङ्कल्पमिति शिव-सङ्कल्पम्‌। अस्तु॥१॥", "tgt_text": "ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಿತಿ ಶಿವ-ಸಂಕಲ್ಪಮ್.  ಅಸ್ತು।।೧।।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इससे उसका ब्रह्माण्ड से बाहर भी विद्यमानता ज्ञात होती है।", "tgt_text": "अनेन तस्य ब्रह्माण्डात्‌ बहिरपि विद्यमानत्वं ज्ञायते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನೂ ಕೂಡ ಸ್ವತಂತ್ರದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಾನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "शास्त्रज्ञोऽपि स्वातन्त्र्येण ब्रह्मज्ञानान्वेषणं न कुर्याद्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗದಿದ್ದರೆ ಸಿಗದೇ ಇದ್ದಹಾಗೆಯೇ.", "tgt_text": "उससे सम्यक्‌ ज्ञान होने पर भी अप्रतिष्ठित अनवाप्त ही होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्मतत्त्वजिज्ञासोः श्रद्धा एव मेरुदण्डः।", "tgt_text": "ಆತ್ಮ ತತ್ವಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳ ಶ್ರದ್ಧೆಯೇ ಮೇರುದಂಡವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಗಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮದ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अन्ते च सामगानसामान्यपरिचयः सामविभागः च प्रदर्शयिष्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪದಪಾಠ-ಯಸ್ಮಿನ್.", "tgt_text": "पदपाठः - यस्मिन्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತುಂಬಿದ (ಓತಪ್ರೋತರೂಪದಿಂದ) ದಾರಗಳು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಶುಭಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.", "tgt_text": "पटे यथा ओतप्रोतरूपेण तन्तवः विद्यन्ते तथा यस्मिन्‌ मनसि सर्वपदार्थविषयकं ज्ञानं निहितमस्ति तादृशं मम मनः शुभसङ्कल्पयुक्तं भवतु।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परमात्मा अहं सर्वदा एव विद्यमानः अस्मीति शिष्यस्य अनुभवो भवति।", "tgt_text": "परमात्मा के रूप में मैं हमेशा ही विद्यमान हूँ इस प्रकार से शिष्य को अनुभव होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति चत्वारः अनुबन्धाः सन्ति। एषां समुदाय एव अनुबन्धचतुष्टयम्‌ इति आख्यायते।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕು ಅನುಬಮ್ಧಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳ ಸಮುದಾಯವೇ ಅನುಬಂಧಚತುಷ್ಟಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನೂರು ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅರ್ಥದ ಧಾರಣೆಯು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "श्रद्धा नास्ति चेत्‌ शतशः उपदेशे अपि अर्थस्य अवधारणं न भविष्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न नित्यं किञ्चिद्‌।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु उसको बाध करके प्रकृत सूत्र से दो अचों से युक्त काम्या इसका आदि अच्‌ ककार से उत्तर आकार को उदात्त स्वर होता है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬಾಧಿಸಿ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಅಚ್ ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾಮ್ಯಾ ಇದರ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ಕಕಾರೋತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಆಕಾರದ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ  - ಇದರಿಂದ, ಜ್ಯಾಯಾನ್- ಅತಿಶಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ, ಪುರುಷಃ - ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡನಾಯಕ.", "tgt_text": "अतः - इससे, ज्यायान्‌ = अतिशय से और अधिक, पूरुषः = ब्रह्माण्डनायक।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "गद्यात्मक मन्त्रों का क्या अभिधान है?", "tgt_text": "गद्यात्मकमन्त्राणां किमभिधानम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "71. “नदीभिश्च इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "७१. \"नदीभिश्च\" इति सूत्रस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವು ಯಾವಾಗಲು ಅಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अलौकिकविग्रहस्तु कदापि न अस्वपदविग्रहः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಥರ್ವಣಜ್ಯೋತಿಷ, ಒಂದುನೂರು ಅರವತ್ತೆರಡು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.", "tgt_text": "आथर्वणज्यौतिषम्‌, द्विषष्टि-उत्तरशतपद्यात्मकम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यावन्तः श्लोकाः इति लौकिकविग्रहे यावत्‌ श्लोक जस्‌ इत्यलौकिकविग्रहे प्रकृतसूत्रेण अवधारणार्थे विद्यमानस्य यावत्‌ इत्यव्ययं श्लोक जस्‌ इत्यनेन समर्थन सुबन्तेन सह अव्ययीभावसमाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "ಯಾವಂತಃ ಶ್ಲೋಕಾಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ ಶ್ಲೋಕ ಜಸ್ ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವಧಾರಣಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಯಾವತ್ ಎಂಬ ಅವ್ಯಯ ಶ್ಲೋಕ ಜಸ್ ಈ ಸಮರ್ಥದಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಈ ಅಗ್ನಿ ದೇವನು ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹವಿಭೋಜಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ.", "tgt_text": "व्याख्या- अयम्‌ अग्निः देवः अन्यैर्देवैर्हविर्भोजिभिः सह आ गमत्‌ अस्मिन्‌ यज्ञे समागच्छतु।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧. ಅಧ್ಯಾರೋಪ ಅಪವಾದಗಳು ನಿಷ್ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆ?", "tgt_text": "1 अध्यारोपापवादाभ्यां निष्प्रपञ्चः प्रपञ्च्यते, कथम्‌"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ಕೂಡ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "उसकी दोनों उपाधियाँ सुषुप्ति में नहीं होती हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हिरण्यगर्भसूक्ते कस्मै इति शब्दस्य विषये लघुप्रबन्धं लिखत।", "tgt_text": "हिरण्यगर्भसूक्त में कस्मै शब्द के विषय में लघुलेख लिखो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३. \"यङश्चाप्‌\" इति सूत्रस्य सोदाहरणं व्याख्यां लिखत।", "tgt_text": "೩. \"ಯಂಜ್ಞಶ್ಚಾಪ್\" ಸೂತ್ರವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पदपाठ - यस्मिन्‌।", "tgt_text": "ಪದಪಾಠ-ಯಸ್ಮಿನ್."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "4. हन्‌-धातु से क्वसु प्रत्यय करने पर जघन्वस्‌ इसका षष्ठी एकवचन में।", "tgt_text": "4. हन्‌-धातोः क्वसुप्रत्यये जघन्वस्‌ इति जाते ततः षष्ठ्येकवचने।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मनसः- मनस्‌-शब्दस्य षष्ठ्येकवचने पञ्चम्येकवचने वा।", "tgt_text": "मनसः - मनस्‌-शब्द के षष्ठ्येकवचन और पञ्चम्येकवचन में यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अथवा यज्ञ का सम्बन्धि पूर्वभाग में आवहनीय रूप से अवस्थित पुनः किस प्रकार का है?", "tgt_text": "यद्वा, यज्ञस्य सम्बन्धिनि पूर्वभागे आवहनीयरूपेण अवस्थितम्‌ पुनः कीदृशम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೀಗೇ- (1) ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (2) ಛಂದೊಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (3) ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (4) ಐತರೇಯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (5) ಕೌಶೀತಕ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು (6) ಕೇನೊಪನಿಶತ್ತುಗಳು.", "tgt_text": "यथा- (१) बृहदारण्यकोपनिषद्‌, (२) छान्दोग्योपनिषद्‌, (३) तैत्तिरीयोपनिषद्‌, (४) ऐतरेयोपनिषद्‌, (५) कौषीतकि-उपनिषद्‌ (६) केनोपनिषच्चेति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हेतुपदेन च तेषां कारणानां निर्देशः भवति येः कर्मकाण्डविधयः सुष्टु सम्पद्यन्ते।", "tgt_text": "ಹೇತುಪದದಿಂದ ಅವುಗಳ ಕಾರಣಗಳ ನಿರ್ದೇಶವಾಯಿತು, ಯಾವ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ರೂಪವನ್ನು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कभी भयानक जंतु के समान हमारे हृदय में भय और क्षोभ को उत्पन्न करता है।", "tgt_text": "ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಯಂಕರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಯ ಮತ್ತು ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೋತಾರಮ್ - ಹೂ ಧಾತುವಿನಿಂದ ತೃನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ದ್ವಿತೀಯ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಹೋತಾರಮ್ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "होतारम्‌- हूधातोः तृन्प्रत्यये द्वितीयैकवचने होतारम्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- इन्द्रारुणौ इत्यत्र देवतावाचकानां द्वन्द्वसमासः अस्ति।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- इन्द्रारुणौ यहाँ पर देवतावाचियों का द्वन्द्वसमास है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए ही अन्तः करण को शुद्धि सत्त्वशुद्धि इस प्रकार से कही गयी है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅಂತಃಕರಣದ ಶುದ್ಧಿ ಸತ್ವಶುದ್ಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ವಿಷ್ಟಭ್ಯಾಹಮಿದಂ ಕೃತ್ಸ್ನಮೇಕಾಂಶೇನ ಸ್ಥಿತೋ ಜಗತ್ (ಭ. ಗೀ. ೧೦.೪೨).", "tgt_text": "भागवत में भी कहा है - “विष्टभ्याहमिदं कृत्स्नमेकांशेन स्थितो जगत्‌' (भ० गी० १०.४२)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂತಃಕರಣವು ನಾಲ್ಕುವಿಧ ಇದೆ.", "tgt_text": "अन्तःकरण चार प्रकार का होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदा पुनः मर्त्यलोके जन्म भवति।", "tgt_text": "ಆಗ ಮತ್ತೆ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "देवब्रह्मणोः अनुदात्तः ये सूत्र में आये पदच्छेद हैं।", "tgt_text": "देवब्रह्मणोः अनुदात्तः इति सूत्रगतपदच्छेदः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ಗೀತಾ ೧೭.೨೫) ತತ್ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು \"ತತ್\" ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದನ್ನು ಉಚ್ಚಾರಿಸಿ ಮತ್ತು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಯಜ್ಞಗಳ ಫಲವನ್ನು ಯಜ್ಞತಪಸ್ಸಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ರಿಯಗಲು ಮತ್ತು ತಪಃಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಯಜ್ಞತಪಃ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಹಿರಣ್ಯಪ್ರದಾನಾದಿಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "(गीता १७.२५)  तत्‌ इति अनभिसन्धाय, “तत्‌ इति ब्रह्माभिधानम्‌ उच्चार्य अनभिसन्धाय च यज्ञादिकर्मणः फलं यज्ञतपःक्रियाः यज्ञक्रियाश्च तपःक्रियाश्च यज्ञतपःक्रियाः दानक्रियाश्च विविधाः क्षेत्रहिरण्यप्रदानादिलक्षणाः क्रियन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಶಿತಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ  , ಕರ್ತಾ ಇದೂ ಕೂಡ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪದವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "अशितः इति प्रथमैकवचनान्तं कर्ता इत्यपि प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಅಧ್ಯಾತ್ಮವಿದ್ಯಾ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उपनिषद्‌ अध्यात्मविद्या के रहस्य का प्रतिपादन करते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದಶಾಂಗುಲ ಶಬ್ದದ ತಾತ್ಪರ್ಯವೇನು?", "tgt_text": "दशाङ्कुलम्‌ इत्यस्य किं तात्पर्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समास के तीन फल एकपद, एकस्वर और एक भाव होता है।", "tgt_text": "समासस्य फलत्रयम्‌ ऐकपद्यम्‌ ऐकस्वर्यम्‌ एकार्थीभावश्चेति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निरुक्तं निघण्टोः महत्त्वपूर्णा टीका अस्ति।", "tgt_text": "ನಿರುಕ್ತವು ನಿಘಂಟುವಿನ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः सूत्रे नञ्‌ इत्यस्य प्रथमानिर्दिष्टत्वात्‌ तद्वोध्यस्य नेत्यस्य \" प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌ \" इत्यनेन उपसर्जनसंज्ञायाम्‌ \" उपसर्जनं पूर्वम्‌ \" इत्यनेन पूर्वनिपाते न ब्राह्मण सु इति भवति ।", "tgt_text": "ಆಗ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಞ್ ಇದರ ಪ್ರಥಮಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟದಿಂದ ಅದರ ಬೋಧ್ಯದ ನ ಎಂಬುದರ  \"ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸಮಾಸ ಉಪಸರ್ಜನಮ್\" ಇದರಿಂದ ಉಪಸರ್ಜನ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಉಪಸರ್ಜನ ಪೂರ್ವಮ್ ಎಂಬ ಪೂರ್ವನಿಪಾತದಿಂದ ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸು ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಹೇ ಆದಿತ್ಯ ನಿನಗೆ ಈ ಉಕ್ತವಿಧಿಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಿದರು ಆ ಆದಿತ್ಯನ ವಶದಲ್ಲಿ ದೇವನು ಇರುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "यो ब्राह्मणः हे आदित्य त्वा त्वाम्‌ एवम्‌ उक्तविधिना उत्पन्नं विद्यात्‌ जानीयात्‌ तस्य ब्राह्मणस्य देवाः वशे असन्‌ वश्याः भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಏಕಾಧಿಕರಣೆ ಇದರ ಸಂಬಂಧವು ಏಕದೇಶಿನಾ ಎಂಬ ಪದದ ಸಹ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एकाधिकरण में इसका सम्बन्ध एकदेश पद के साथ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मित्रावरुणयोः माहात्म्यम् अतिप्रशस्तं, यद्वशात्‌ एव निरन्तरभ्रमणरतः सूर्यः दैनिकगत्या बद्धान्‌ जलराशीन्‌ आकर्षयितुं समर्थो भवति।", "tgt_text": "मित्रवरुण की महानता से महानता अत्यन्त प्रशसा से, जो वश से ही निरन्तरभ्रमणरत सूर्य दैनिक गति से बन्ध जलराशी को आकर्षण करने में समर्थ होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ शेष क्या है?", "tgt_text": "ननु अत्र कः शेषः ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र सूत्रे अतः अव्ययीभावात्‌ सुपो न लुक्‌ इत्येकं वाक्यम्‌ अम्‌ तु अपञ्चम्याः इत्यपरं वाक्यम्‌।", "tgt_text": "अत्र सूत्र होने पर अतः अव्ययीभाव से सुप्‌ न लोप इस एक वाक्य अम्‌ तु अपञ्चम्याः यह दूसरा वाक्य है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಕ) ಶ್ರವಣಮ್ (ಖ) ಮನಂ (ಸಿ) ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಮ್ (ಘ) ವಿವೇಕಃ. ೪. ಪ್ರಮೇಯಗತದ ಅಸಂಭಾವನೆಯ ನಿವರ್ತಕವು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "(क) श्रवणम्‌ (ख) मननम्‌ (ग) निदिध्यासनम्‌ (घ) विवेकः 4 प्रमेयगतासम्भावना का निवर्तक क्या होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और षष्ठयन्त सुबन्त को सम अर्थ होने से सुबन्त के साथ विकल्प से तत्पुरुष समास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಸಮ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಾಗುವುದರಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतिङन्तात्‌ परं तिङन्तम्‌ अनुदात्तं भवति।", "tgt_text": "अतिङन्त से परे तिङन्त को अनुदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आदित्यस्य कार्यं, गुणं वा आधारीकृत्य देवानां नामानि जातानि।", "tgt_text": "आदित्य के कार्य या गुणों के आधार पर देवों के नाम हुए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದ್ವಾಭ್ಯಾಮ್ ಇತಿ ದ್ವೀತಮ್ |", "tgt_text": "द्वाभ्याम्‌ इतं द्वीतम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विमानः- विपूर्वकात्‌ मा-धातोः ल्युटि विमानः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ವಿಮಾನಃ -  ವಿಪೂರ್ವಕ ಮಾ-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲ್ಯುಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ ವಿಮಾನಃ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಪೈಥಾಗೋರಸ್ ಆದಿ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ , ಅವು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿದೆ, ಆ ಶುಲ್ವ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ದೃಢ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಏನೆಂದರೆ ಈ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಭಾರತೀಯರ ದ್ವಾರ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಕಟವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "पाश्चात्त्यैः पिथागोरस-प्रभृतिभिः ज्यामितिशास्त्रं प्रणीतम्‌ इति ये कल्पयन्ति, ते शुल्वसूत्रं दृष्ट्या दृढीकुर्न्तु यत्‌ इदम्‌ ज्यामितिशास्त्रं भारतीयैः पाश्चात्यज्यामितिशास्त्रोत्पत्तेः बहुदिवसपूर्वम्‌ एव प्रकटीकृतम्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जाग्रत अवस्था में अन्तः करण कौ वृत्ति के द्वारा जो जो शब्दादि विषय जीव के स्थूलरूप के द्वारा अनुभूत होते हैं उनके संस्कार सूक्ष्म रूप से मन में रहते हैं उन्हीं का नाम वासना होता है।", "tgt_text": "ವಾಸನಾ ಜಾಗರಣಾವಸ್ಥೆಯ ಅಂತಃಕರಣವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಆಯಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ಶಬ್ದವಿಷಯಗಳು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲರೂಪವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆಯೋ ಆಯಾ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮರೂಪದಿಂದ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಹೆಸರೇ ವಾಸನಾ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨. ಕರ್ಮಬಂಧನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.", "tgt_text": "2. फकर्मबन्धनों का वर्णन कीजिए?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭಾರತೀಯ ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಆದಿ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "भारतीयस्य ज्यौतिषशास्त्रस्य अयम्‌ आद्यः ग्रन्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रथमे सप्तमी एकवचान्त पद है।", "tgt_text": "ಪ್ರಥಮೇ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದು ಸಂಜ್ಞಾ ಅಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यह संज्ञा अधिकार है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दुन्दुभि की गर्जना को सुनकर शत्रु युवती का भयानक शास्त्र सङ्घर्ष के मध्य में अपने पुत्र को लेकर पलायन की प्रार्थना भी बहुत ही कारुणिक है।", "tgt_text": "ದುಂದುಭಿಯ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ರಿಪು ಯುವತಿಯು ಭಯಾನಕ ಅಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ  ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಯಮರ್ಥಮಧಿಕೃತ್ಯ ಪ್ರವರ್ತತೇ ತತ್ ಪ್ರಯೋಜನಮ್\" (೧.೧.೨೪) ಎಂದು ಗೌತಮೀಯ ಸೂತ್ರವು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಯಾವು ವಸ್ತುವನ್ನು ಹಿಡಿದು ವಸ್ತುವಿನ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಪುರುಷನು ಯಾವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗುವನೋ ಆ ವಸ್ತುವೇ ಪ್ರಯೋಜನ.", "tgt_text": "“यमर्थमधिकृत्य प्रवर्तते तत्‌ प्रयोजनम्‌”(१.१.२४) इति गौतमीयं सूत्रम्‌ अपि कथयति यत्‌ यद्‌ वस्तु अधिकृत्य अर्थात्‌ यस्य वस्तुनः प्राप्तये पुरुषः कस्मिन्नपि कार्ये प्रवृत्तः भवति, तद्‌ वस्तु एव प्रयोजनम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स च विग्रहः लौकिकालौकिकभेदेन द्विविधः।", "tgt_text": "वह विग्रह लौकिक और अलौकिक भेद से दो प्रकार के होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "8. प्रपूर्वक उक्ष्‌-धातु से लड लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में।", "tgt_text": "೮. ಪ್ರಪೂರ್ವಕ ಉಕ್ಷ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್-ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद एवाखिलधर्ममूलम्‌।", "tgt_text": "ವೇದವೇ ಸಮಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अवतरण - फिट्‌-रूप प्रातिपदिक के अन्त्य का उदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना कौ है।", "tgt_text": "सूत्रावतरणम्‌- फिट्-रूपस्य प्रातिपदिकस्य अन्त्यस्य उदात्तविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧. ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತದ ಸಾರವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "1. पर्जन्यसूक्त का सार संक्षेप से लिखो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन सूत्रस्य अर्थः भवति - उदात्तेन सह एकादेशः उदात्तः भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಉದಾತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವ ಏಕಾದೇಶವು ಉದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಪುರುಷರೂಪ ಪಶುವಿನಿಂದ ಯಾವ ದೇವನ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು?", "tgt_text": "उस पुरुषरूप पशु से कौन देव उत्पन्न हुए?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆರಣ್ಯಕದ ಪ್ರತಿಪಾದಿತ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣವಿದ್ಯಾ, ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಪಾದಿತ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದು ಅವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭೇದ.", "tgt_text": "आरण्यकस्य प्रतिपाद्यविषयः प्राणविद्या, उपनिषदः प्रतिपाद्यविषयः निर्गुणब्रह्मणः प्राप्तिः इति तयोः प्रतिपाद्यविषये भेदः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಕು ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಕುಪುರುಷಃ.", "tgt_text": "उदाहरण -कु समास का उदाहरण है कुपुरुषः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूक्त से ही वाष्कल शाखा-संहिता की समाप्ति होती है।", "tgt_text": "अस्मादेव सूक्तात्‌ वाष्कलशाखा-सम्मत-संहितायाः समाप्तिर्भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या- प्रश्नोत्तररूपेण ब्राह्मणादिसृष्टिं ब्रह्मवादिनां प्रश्ना उच्यन्ते।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಿಕ್ತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದೇ ಪ್ರವಿವಿಕ್ತಭುಕ್.", "tgt_text": "उनसे अत्यन्त विविक्त होते हैं इस प्रकार से वे प्रविविक्तिभुक्‌ कहलाते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದಾದರು ಪದದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿರಾಮವನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "आराम के लिए किसी भी पद के मध्य में विराम लगाना।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किम्‌ अन्यत्‌ प्राप्नोति?", "tgt_text": "और क्या प्राप्त करता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नहि कश्चिदपि पदार्थ ईश्वरसृष्टिनियमक्रममुल्लङ्कितुं शक्नोति यो धार्मिकाणां मित्रइवाह्णादप्रदो दुष्टानां सिंहइव भयप्रदो न्यायादिगुणधर्त्ता परमात्माऽस्ति स एव सर्वोषामधिष्ठाता न्यायाधीशोऽस्तीति वेदितव्यम्‌।", "tgt_text": "ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವು ದೇವರ ಸೃಷ್ಟಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಬಹುದು, ಅವನು ನೀತಿವಂತನ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವ ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಸಿಂಹದಂತೆ ಹೆದರಿಸುವ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವರಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಧಾನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्मात्‌ द्वितीयतः विषयस्य उल्लेखः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡೆಯ ವಿಷಯದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उवाच - वच्‌-धातु से लिट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "ಉವಾಚ - ವಚ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अधिकारिणा बहूनि साधनानि कर्तव्यत्वेन उपदिष्टानि।", "tgt_text": "ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ತುಂಬ ಸಾಧನಗಳು ಕರ್ತವ್ಯದಂತೇ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಏಕಂ ಸದ್ವಿಪ್ರಾ ಬಹುಧಾ ವದಂತಿ ಅಗ್ನಿಂ ಯಮಂ ಮಾತರಿಶ್ವಾನಮಾಹುಃ\" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तथाहि “एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्ति अग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः” इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು ವೇದಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अस्माकं प्राचीनाः ऋषयस्तु वेदानां विशुद्धये तेषु प्रयुक्तानाम्‌ अक्षराणामपि गणनां कृतवन्तः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदान्त का विषय ही जीव तथा ब्रह्म का ऐक्य है शुद्धचैतन्य प्रमेय होता है।", "tgt_text": "वेदान्तस्य विषयो हि जीवब्रह्मैक्यं शुद्धचैतन्यं प्रमेयम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इत्यत्र सिंहपदवाच्यः सिंहरूपपशुः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಪದ ವಾಚ್ಯವು ಸಿಂಹ ರೂಪ  ಪಶುವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗೌಣ ಆತ್ಮದಿಂದ ಭೋಜನಾದಿಗಳ ಹಾಗೆ ಪರಮಾರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "गौण आत्मा से भोजनादि तथा प्रमार्थ कार्य नहीं किए जा सकते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "काम्य कर्मों का फल स्वर्गादि होते हैं।", "tgt_text": "काम्यकर्मणः फलं स्वर्गादि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಅನ್ನಮಯ ಆತ್ಮ ಆಗಲು ಸಾಧವಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಮಯಕೋಶವೇ ಆತ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ತದನಂತರ ಪ್ರಾಣಮಯವೂ ಕೂಡ ಆತ್ಮ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಈಗ ಮನೋಮಯವು ಆತ್ಮ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "तदुत्तरम्‌ अन्नमयः नात्मा भवितुमर्हति, तदन्तः विद्यमानः प्राणमयकोश एव आत्मा इति बोधयति। तदुत्तरं प्राणमयः अपि नात्मा इत्युक्त्वा तदन्तः वर्तमानः मनोमय आत्मा इति बोधयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದ ಋಷಿ ಹಿರಣ್ಯಸ್ತೂಪ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನು ದೇವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "इस सूक्त का ऋषि हिरण्यस्तूप, त्रिष्टुप्‌ छन्द और इन्द्र देवता हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೯. ಅಧಿಕಾರಿಯು ಎಲ್ಲಿ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿ.", "tgt_text": "९. अधिकारी कुत्र इति विचार्यताम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अक्षशौण्डः इत्यस्य विग्रहवाक्यं अक्षेषु शौण्डः इति।", "tgt_text": "अक्षशौण्डः इसका विग्रह वाक्य अक्षेषु शौण्डः है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तिसृ शब्द के जस का अन्त उदात्त किससे होता है?", "tgt_text": "त्रिसृभ्यो जसः अन्तः उदात्तः केन विहितः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದಲೂ ವ್ಯಾಕರಣದ ಕಡೆಗೆ ಲೋಕದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ದೀರ್ಘಕಾಲಗಳಿಂದ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इत्येतेन अपि व्याकरणं प्रति लोकस्य प्रवृत्तिः चिरात्‌ आसीद्‌ इति ज्ञायते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ?", "tgt_text": "उन्हें किस प्रकार से करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शेषे विभाषा इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "ಶೇಷೆ ವಿಭಾಷಾ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरणम्‌-इस सूत्र का उदाहरण होता है यावच्छलोकम्‌।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - अस्य सूत्रस्योदाहरणं भवति यावच्छलोकम्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा च लोकेऽस्मिन्‌ देशे काले च इदं वस्तु स्वरूपत एव न सम्भवति इति दृढभावितम्‌।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಸ್ತು ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४. यस्मानृचः ... इत्यादिमन्त्रं पूरयित्वा महीधरभाष्यानुसारि व्याख्यानं कुरुत।", "tgt_text": "೪. ಯಸ್ಮಾನೃಚಃ.... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಮಹೀಧರಭಾಷ್ಯದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯೇನೇದಂ ಭೂತಂ ಭುವನಂ ಭವಿಷ್ಯ-ತ್ಪರಿಂಗೃಹೀತಮಮೃತೇನ ಸರ್ವಮ್ ।", "tgt_text": "येनेदं भूतं भुवनं भविष्य-त्परिंगृहीतममृतेन सर्वम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ದೇಹಾದಿಗಳ ವಿಪರೀತ ಭಾವನೆಯು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसके द्वार देहादि विपरीत भावनाओं का निवारण होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१२. श्रवणादीनाम्‌ आवृत्तिः कतिवारं विधेयम्‌?", "tgt_text": "೧೨. ಶ್ರವಣಾದಿಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸದ ಎಷ್ಟು ಭೇದಗಳಿರುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "समासस्य कति भेदा इत्यत्र बहूनामस्ति विप्रतिपत्तिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उनको प्रकृत सूत्र से बताये गए कार्य लोक में भी होते है, और वेद में भी होते हैं।", "tgt_text": "तेन प्रकृतसूत्रेण विहितं कार्य लोके अपि भवति वेदे अपि भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಅದು ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इसलिए यह आत्मा आदि तथा अन्त रहित होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उषा स्वप्रकाशेन संसारं तथा संस्कृतं करोति यथा कोऽपि योद्धा निजशस्त्राणां घर्षणेन तेषां संस्कारं करोति।", "tgt_text": "उषा अपने प्रकाश से संसार को वैसे ही पवित्र करती है, जैसे कोई भी योद्धा अपने शास्त्रों का घर्षण से उनका संस्कार करते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह ही स्पष्ट करते हैं।", "tgt_text": "ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ - \"ಸಹಸುಪಾ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ \" ಸುಬಂತದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ\" ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यथा -\"सह सुपा\" इति सूत्रस्य \"सुबन्तं सुबन्तेन सह समस्यते\" इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸದ ಎಷ್ಟು ಭೇದಗಳಿರುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "समासस्य कति भेदा इत्यत्र बहूनामस्ति विप्रतिपत्तिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विधि कर्म का इष्टसाधन बोध कराने में इष्टसाधन पुरुष को प्रवृत करता है।", "tgt_text": "विधिः कर्मणाम्‌ इष्टसाधनत्वबोधनमुखेन इष्टसाधने पुरुषं प्रवर्तयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमा एकवचनान्त पद की यहाँ अनुवृति आ रही है।", "tgt_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अत्र अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परन्तु तयोः मिश्रणे कृते जलदुग्धयोः साधारणतया पृथक्करणं न सम्भवति।", "tgt_text": "लेकिन उन दोनों का मिश्रण करने पर जल तथा दूध को साधरण ता अलग नहीं कर सकते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं सूत्रार्थो भवति - \"अधिकरणवाची यः क्तप्रत्ययः, तदन्तेन षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य समासो न भवति\" इति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ಅಧಿಕರಣವಾಚಿ ಯಾವ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅದರಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.", "tgt_text": "सर्वस्य जगत ईश्वरी।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇ ಶ್ರದ್ಧಾ ನಮ್ಮ ಈ ವಚನದ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸು.", "tgt_text": "हे श्रद्धा हमारे इस वचन की अभीष्टपूर्ति करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ षष्ठयन्त रूप राज्ञाम्‌ का सुबन्त के मतः सुबन्त के साथ प्राप्त षष्ठी समास प्रकृतसूत्र से निषेध होता है।", "tgt_text": "अत्र षष्ठ्यन्तस्य राज्ञाम्‌ इत्यस्य सुबन्तस्य मतः इति सुबन्तेन सह प्राप्तः षष्ठीसमासः प्रकृतसूत्रेण निषिध्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಷ್ಥಜ ಈ ಶಬ್ದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "प्रकृतसूत्रविहितं कार्यं गोष्ठज इति शब्दस्वरूपस्य भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "१ ब्रह्म सम्प्रदाय, २ और आदित्य सम्प्रदाय दो सम्प्रदाय हैं।", "tgt_text": "१) ब्रह्मसम्प्रदायः, २) आदित्यसम्प्रदायः चेति द्वौ सम्प्रदायौ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण की परिभाषा से लोन्तम यह लाभ है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ತಿಙಂತ ಇದರ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तब तक अनित्यवस्तु में वैराग्य उत्पन्न नहीं होता है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅನಿತ್ಯ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिककाले आर्याणां शरीराकृतिः कथमासीत्‌ इति विषये इन्द्रस्य रूपवर्णनमेव दर्शयित्वा सिद्धान्तमतं पोषयन्ति विद्वांसः।", "tgt_text": "ವೈದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರ ಶರೀರಾಕೃತಿಯು ಹೇಗಿತ್ತೆಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರನ ರೂಪವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಿ, ಸಿದ್ಧಾಂತಮತವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शुभस्पती इत्युदाहरणे शुभः इत्यत्र का विभक्तिः ?", "tgt_text": "शुभस्पती इस उदाहरण में शुभः यहाँ कौन सी विभक्ति है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रपञ्चद्वयमप्येतत्‌ सुषुप्तौ नास्ति।", "tgt_text": "ये दोनो प्रपञ्च भी इस सुषुप्ति में नहीं होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए निश्चयात्मा बुद्धि में ही चित्त का अन्तर्भाव होता है।", "tgt_text": "अतः निश्चयात्मिकायां बुद्धौ एव चित्तस्य अन्तर्भावः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वहाँ स्वर प्रकरण ही अत्यधिक सुन्दर है।", "tgt_text": "तत्र च स्वरप्रकरणम्‌ अतीव रम्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शमादयः नाम शमः दमः उपरतिः तितिक्षा समाधानं श्रद्धा च इति षट्‌। यदा बुभुक्षा अतितीव्रा भवति तदा भोजनं विहाय अन्यत्‌ किञ्चित्‌ अपि मनसे न रोचते।", "tgt_text": "शमदमादि से तात्पर्य है शम, दम, उपरति, तितिक्षा, समाधान तथा श्रद्धा यह छ: जब भूख अत्यन्त तीव्र होती है तब भोजन को छोड़कर के अन्य कुछ भी मन के अच्छा नहीं लगता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कतृकरणे इसका तृतीयान्त सुबन्त की इससे अन्वय होता है।", "tgt_text": "ಕರ್ತೃಕರಣೆ ಇದರ ತೃತೀಯಾಂತದ  ಸುಬಂತ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदाङ्गज्यौतिषस्य सम्मत्यां ज्यौतिषसमयः वेदाङ्गेषु मूर्धस्थानीयः अस्ति - यथा शिखामयूराणां नागानां मणयो यथा।", "tgt_text": "ವೇದಾಂಗ ಜ್ಯೋತಿಷದ ಮತದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಸ್ಥಾನವು ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತವಾಗಿದೆ - ಯಥಾ ಶಿಖಾ ಮಯೂರಾಣಾಂ ನಾಗಾನಾಂ ಮಣಯೋ ಯಥಾ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इनमें श्रद्धा अवश्य होनी चाहिए।", "tgt_text": "अस्मासु श्रद्धा अवश्यं भवेत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पूजायां नान्तरम्‌ इति सूत्रात्‌ पूजायाम्‌ इति सप्तम्यन्तं नान्तरम्‌ इति प्रथमान्तं पदद्वयमनुवर्तते।", "tgt_text": "पूजायां नान्तरम्‌ इस सूत्र से पूजायाम्‌ इस सप्तम्यन्त नान्तरम्‌ इस प्रथमान्त दोनों पदों की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಹಿನಾ - ಮಹ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಇನ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಮಹಿನ್ ಇದಾದಾಗ ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "महिना - मह्‌-धातोः इन्प्रत्यये महिन्‌ इति जाते तृतीयैकवचने वैदिकरूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन्त्रों का प्रधान उद्देश्य यज्ञों में उपास्य देवता के अनुकूल कार्य में ही है, तथा यह भी निश्चय से कह सकते है की देवता के अनुकूल प्रमुख साधन मन्त्रों का गान ही हो सकता है।", "tgt_text": "मन्त्राणां प्रधानम्‌ उद्देश्यं यज्ञेषु उपास्यदेवतायाः प्रसादनकार्ये एवाऽस्ति, तथा इदम्‌ अपि निश्चयेन वक्तुं शक्यते यद्‌ देवतायाः प्रसादनस्य प्रमुखसाधनं मन्त्राणां गानम्‌ एव भवितुं शक्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮನು ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಶೃತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳ ವೈಯರ್ಥ್ಯಪ್ರಸಂಗವಲ್ಲವೇ.", "tgt_text": "ननु ब्रह्म यदि सत्‌ स्यात्‌ तर्हि श्रुतीनां स्मृतीनां च वैयर्थ्यप्रसङ्गः खलु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ श्रवण अर्थ में श्रु-धातु से क्तिन्‌-प्रत्यय करने पर और विभक्ति कार्य में श्रुतिः यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಾರ್ಥಕವಾದ ಶ್ರು-ಧಾತುವಿಗೆ ಕ್ತಿನ್-ಪ್ರತ್ಯಯ. ಅಲ್ಲಿಂದ ವಿಭಕ್ತಿಕಾರ್ಯ ಅದಾಗ ಇದು ಪ್ರಥಮಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सोश्च \"सुपो धातुप्रातिपदिकयोः\" इत्यनेन लुकि सर्वसंयोगे स्तोकान्मुक्त इति शब्दो निष्पद्यते।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸು ಪ್ರತ್ಯಯದ \"ಸುಪೋಧಾತುಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲೋಪವಾಗುವಾಗ ಮತ್ತು ಸರ್ವಸಂಯೋಗವಾದಾಗ ಸ್ತೋಕಾನ್ಮುಕ್ತ ಶಬ್ದವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿಪೂರ್ವಕ ಕೃದ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ವನಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निपूर्वक कृद्‌-धातु से क्वनिप्प्रत्यय करने पर प्रथमाबहुवचन में।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "छोटी मछली जल्दी ही विशाल मछली बन गई।", "tgt_text": "झषः महामत्स्यः क्षिप्रमेव महामत्स्योत्रावर्ततेत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति'॥ पुनश्च- 'योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना।", "tgt_text": "ज्ञानं लब्ध्वा परां शान्तिमचिरेणाधिगच्छति और भी - “योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किस प्रकार का धन।", "tgt_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಧನ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಭೋಗಾಯತನವು ಚತುರ್ವಿಧಗಳ ಸಕಲಸ್ಥೂಲಶರೀರಗಳಿಂದಾದ ಭೋಗ್ಯರೂಪದಿಂದ ಪಾನಾದಿಕವಿಲ್ಲದೆ ಇವು ಆಯತನಭೂತಗಳು ಭೂ ಆದಿಯಾಗಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಭುವನಗಳು, ಈ ಆಗಿರುವ ಭೂತವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೇ ಎಲ್ಲದರ ಕಾರಣರೂಪವಾದ ಪಂಚೀಕೃತಭೂತಮಾತ್ರವೇ ಆಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार भोगायतन चार प्रकार के सम्पूर्ण स्थूल शरीर, भोग्यरूप अन्नादि भू: आदि चौदह भुवन तथा ब्रह्माण्ड और सभी कारण ये ही पञ्चीकृत महाभूत मात्र होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फलभोगात्‌ परं पुनः तत्‌ फलं कोऽपि इच्छति चेत्‌ तत्‌ कर्म पुनः कर्तव्यम्‌।", "tgt_text": "ಫಲಭೋಗದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಆ ಫಲವನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರೆ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "संहिता मन्त्रों में जिस विद्या का सङ्केत मात्र ही उपलब्ध होता है, यहां उसका विश्लेषण भी है।", "tgt_text": "संहितामन्त्रेषु यस्या विद्यायाः सङ्केतमात्रम्‌ एव उपलब्धं भवति अत्र तस्या विश्लेषणम्‌ अपि वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अश्विनदेवता सदा युगलरूपेण तथा यमजरूपेण कल्पिता, अतः अश्विनौ इति द्विवचनप्रयोगः दृश्यते।", "tgt_text": "अश्विन देवता सदा युगलरूप में तथा यमजरूप मर कल्पित है, अतः अश्विनौ ये द्विवचन प्रयोग दिखता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपासनया चित्तस्य शान्तिः अर्थात्‌ एकाग्रता सम्पाद्यते।", "tgt_text": "उपासना के द्वारा चित्त की शान्ति, अर्थात्‌ एकाग्रता सम्पादित होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः चतुर्थे मन्त्रे अग्निं प्रति उच्यते यत्‌ त्वं यथा हिंसारहितं यज्ञं परितः व्याप्नोषि तेन अवश्यं यज्ञः देवान्‌ प्रति गच्छति।", "tgt_text": "चतुर्थ मन्त्र में अग्नि के प्रति कहा गया है की तुम जैसे तुम हिंसारहित यज्ञ के चारो और व्याप्त हो उससे वह यज्ञ अवश्य देवों की ओर जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ \"ಅವ್ಯಯವಿಭಕ್ತಿ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅಧಿಹರಿ, ಉಪಕೃಷ್ಣಮ್, ಸಮುದ್ರಮ್, ದುರ್ಯವನಮ್ ಹೀಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "तत्र \"अव्ययं विभक्ती\"ति सूत्रस्य अधिहरि, उपकृष्णम्‌, सुमद्रम्‌, दुर्यवनम्‌ इत्यादीन्युदाहरणानि भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "षष्ठीतत्पुरुषस्य \"षष्ठी\" इति विधायकं सूत्रम्‌।", "tgt_text": "षष्ठीतत्पुरुष समास का “षष्ठी'' यह विधायक सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अग्निशब्दात्‌ निप्रत्ययस्य विधानं केन भवति?", "tgt_text": "अग्नि शब्द से नि प्रत्यय का विधान किससे होता हे?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(क) विवेकः (ख) वैराग्यम्‌ (ग) प्रयोजनम्‌ (घ) उपपत्ति 11. तात्पर्यनिर्णायक छ: लिङ्गो में यह अन्यतम है।", "tgt_text": "(क) विवेकः (ख) वैराग्यम्‌ (ग) प्रयोजनम्‌ (घ) उपपत्तिः 11. तात्पर्यनिर्णायकेषु षट्सु लिङ्गेषु इदम्‌ अन्यतमम्‌॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಚತುರ್ಥೀ ಈ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಗ್ರಹಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "चतुर्थी इससे प्रत्यय का ग्रहण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನ ಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯಮ್ ಅಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯಮ್ ತಸ್ಮಿನ್ ಅಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯಮ್ ಇಲ್ಲಿ ನಞ ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸವಿದೆ.", "tgt_text": "न प्रातिलोम्यम्‌ अप्रातिलोम्यं, तस्मिन्‌ अप्रातिलोम्ये यहाँ नञ्‌तत्पुरुष समास है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य द्वे शाखे के?", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳು ಯಾವುವು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಆ ವಿಧಿಯು ಹೇಗೆ ವಿನಿಯೋಗ, ಹೇತು, ನಿರುಕ್ತಿ, ಆಖ್ಯಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ते च विधयः यथा विनियोगः, हेतुः, निरुक्तिः आख्यानम्‌ इत्यादयः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ-ಸ್ಮೃತಿ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ विषये पुराण-स्मृत्यादिग्रन्थेषु बहूनि प्रमाणानि समुपलब्धानि भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिसका आश्रय लेकर ब्राह्मण ग्रन्थ की व्युत्पत्ति निर्मित हुई।", "tgt_text": "यस्या आश्रयं गृहीत्वा ब्राह्मणग्रन्थस्य व्युत्पत्तिः निर्मिता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एषु काम्यं निषिद्धं च वर्जयित्वा अन्यानि त्रिविधानि कर्माणि अधिकारलाभाय कर्तव्यानि भवन्ति।", "tgt_text": "इनमें काम्य तथा निषिद्ध कर्म को छोड़कर के अन्य तीन प्रकार के कर्म अधिकार लाभ करने पर ही करने होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯ - ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ’ಮೇ’ ಎಂಬುದು ಸ್ವರಿತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- इस उदाहरण में “मे' इस शब्द में स्वरित स्वर है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थः - एते अक्षाः अधः पतन्ति। पराजयात्‌ भीतानां कितवानां हृदयस्य उपरि च स्फुरन्ति। एते हस्तरहिताः सन्तः अपि कितवान्‌ अभिभवन्ति। एते शीतस्पर्शाः अङ्गारसदृशाः सन्तः अपि कितवान्‌ हृदयं दहन्ति ।", "tgt_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ದಾಳವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೇಲೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕೈಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರು ಕೈಗಳಿರುವವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದಿವ್ಯ ದಾಳಗಳಿಂದ ಜೂಜು ಆಡುವವರನ್ನು ಆ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ತಣ್ಣಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸೋಲುವವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಪಕ್ರಮವು ಆರಂಭವು. ಉಪಸಂಹಾರವು ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿಯು.", "tgt_text": "अपक्रम का आरम्भ में तथा उपसंहार पर समाप्ति पर वर्णन किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೦. ಶ್ರದ್ಧಾ ಪದದ ಅರ್ಥವೇನು ?", "tgt_text": "१०. श्रद्धापदस्य कोऽर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आद्युदात्तश्च इति सूत्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "आद्युदात्तरच इस सूत्र की व्याख्या कोजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“विभाषितं विशेषवचने ' यह एक अतिदेश सूत्र है।", "tgt_text": "'विभाषितं विशेषवचने' इति एकम्‌ अतिदेशसूत्रं वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(६.१.१८९) सूत्रार्थः- अनिट्यजादौ लसार्वधातुके परे अभ्यस्तानामादिरुदात्तः।", "tgt_text": "( ६.१.१८९ ) सूत्र का अर्थ- अजादि लसार्वधातुक परे हो, तो अभ्यस्त संज्ञको के आदि को उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "करोमि कारयामि भोक्ष्ये भोजयामि' इत्येवं मोहं गच्छन्ति  संसारिणो ।", "tgt_text": "करता हूँ, करवाता हूँ, भजता हूँ, भजवाता हूँ, इस प्रकार के मोह को संसारी प्राप्त हो जाते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "'ಸ್ವಪ್'ಧಾತುವು ಆದಿಯು ಯಾವುದರದ್ದೋ ಅದು 'ಸ್ವಪಾದಿ'. 'ಸ್ವಪಾದಿಯು ಹಿಂಸವು' 'ಸ್ವಪಾದಿಹಿಂಸಃ' ಎಂದು ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹುವಚನಾಂತಪದವು. ಅವುಗಳ \"ಸ್ವಪಾದಿಹಿಂಸಾಮ್\" ಎಂದು.", "tgt_text": "स्वप्‌-धातुः आदिः यस्य सः स्वपादिः,स्वपादिश्च हिंस्‌ च स्वपादिहिंसः छन्दसि बहुवचनम्‌, तेषां स्वपादिहिंसाम्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो हमें कष्टों से दूर करता है।", "tgt_text": "ಯಾರು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ದೂರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जीवनकाल के बढ़ाने के लिए किसका विशेष विधान है?", "tgt_text": "जीवनकालस्य वर्धनाय कस्य विशेषविधानम्‌ अस्ति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸು ವಶವಾದರೆ ಚಕ್ಷುರಾದಿ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹ ಮಾಡಬಹುದು.", "tgt_text": "यदि मन वश में होता है तो चक्षु आदि इन्द्रियों का निग्रह सम्भव हो जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಡೀ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾವಿರದ ಆರು ವರ್ಗಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "सम्पूर्णे ऋग्वेदे षडधिकद्विसहस्रपरिमिताः वर्गाः सन्ति"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धातु और प्रातिपदिक में षष्ठी विभक्ति होती है।", "tgt_text": "ಧಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ರಾತ್ರಾಹ್ನಾಹಾಃ ಪುಂಸಿ\",\"ಪರವಲ್ಲಿಂಗದ್ವಂದ್ವತತ್ಪುರುಷಯೋಃ\", \"ಅರ್ಧರ್ಚಾಃ ಪುಂಸಿ ಚ\" ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಲಿಂಗಾನುಶಾಸನಪರಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत्र \"रात्राह्नाहाः पुंसि\", \"परवल्लिङ्गं द्वन्द्वतत्पुरुषयोः\", \"अर्धर्चाः पुंसि च\" इत्यादीनि लिङ्गानुशासनपरकाणि सूत्राण्यपि विद्यन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೃಳ್ಹಾ - ದೃಹ್-ಧಾತು ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಟಾಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ ದೃಳ್ಹಾ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "दृळ्हा- दृह्-धातोः क्तप्रत्यये टापि च दृळ्हा इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಢ್ಯ ಈ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत: यहाँ प्रकृत सूत्र से आढ्य इस पूर्वपद को प्रकृति स्वर ही होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "’ದಿವಿ’ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಇರು ಙಿ-ವಿಭಕ್ತಿಯು \"ಊಡಿದಂಪದಾದ್ಯುಪ್ಪುಮ್ರೈದ್ಯುಭ್ಯಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "दिवि यहाँ पर ङि विभक्ति है, वह \"उडिदम्पदाद्यप्पुप्रैद्युभ्यः' इस सूत्र से उदात्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे” इससे सुप्‌ पद की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "\" सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे \" इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्त स्वरित के परे जिससे उस अनुदात्त के स्थान में अनुदात्तर हो।", "tgt_text": "ಉದಾತ್ತಸ್ವರಿತಗಳ ಮುಂದಿರುವ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತತರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र का अर्थ- द्विगु समास में इगन्त आदि उत्तरपद रहते पूर्वपद बहु शब्द को विकल्प करके प्रकृत्तिस्वर होता है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ದ್ವಿಗು ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇಗಂತಾದಿ ಉತ್ತರಪದಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಪದದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರಗಳಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१९०१ ईस्वी में उसके लेख अमेरिका से प्रकाशित हुआ था।", "tgt_text": "ಒಂದು ಸಾವಿರದ ಒಂಬೈನೂರೊಂದರಲ್ಲಿ  ಅವರ ಲೇಖನವನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಾಯಿತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेज तथा घृतादि का जो मध्यम भाग होता है वह मज्जा होता है।", "tgt_text": "ತೇಜಸ್ಸಿನ ಘೃತಾದಿಯ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವೇ ಮಜ್ಜಾ ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदावरणकारित्वात्‌ छन्दः इति पदं युक्तम्‌ एव।", "tgt_text": "वेद आवरण होने से छन्द यह पद युक्त ही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - यजमान अग्नि के द्वारा धन को प्राप्त करता है।", "tgt_text": "सरलार्थः- यजमानः अग्निना धनं लभते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेद में पौंस्यानि यहाँ पर “सुपां सुलुक्‌ पूर्वसवर्णाच्छेयाडाङ्यायाजालः' इससे प्रथमा बहुवचन में डा प्रत्यत्य करने पर और प्रक्रिया कार्य में पौंस्या यह रूप बनता है।", "tgt_text": "वेदे पौंस्यानि इत्यत्र \"सुपां सुलुक्‌ पूर्वसवर्णाच्छेयाडाङ्यायाजालः' इत्यनेन प्रथमाबहुवचने डाप्रत्यत्ये प्रक्रियाकार्ये च पौंस्या इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತದನಂತರ ಅಮಾವಸ್ಯೆಯ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "उसके बाद अमावस्या को उपवास करना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वे जीवाः सुखेन आनन्दम्‌ अनुभवन्ति।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಸುಖದಿಂದ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಿಂದಲೂ ನಿತ್ಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲ್ಪಡುವವುಗಳು ಎಂಬ ಜ್ಞಾನದ ಜೊತೆ ಕರ್ಮವನ್ನೂ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕು.", "tgt_text": "इसलिए संन्यासी को भी नित्य कर्मों का अनुष्ठान करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुनः ङीन्‌ प्रत्ययविधायक शार्ङ्गरवाद्यञो ङीन्‌ सूत्र की व्याख्या की गई और उसके उदाहरण साधे गये हैं।", "tgt_text": "ಮತ್ತೆ ಜ್ಞೀನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಶಾಂರ್ಜ್ಞರವಾಜ್ಞೋ ಜ್ಞೀನ್ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आरण्यक के भाग उनके नाम और प्रपाठक आदि का चित्र रुप से प्रकटीकरण कीजिए।", "tgt_text": "आरण्यकस्य भागानि तेषां नामनि प्रपाठकादीनि च चित्ररुपेण प्रकटयत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आरण्यकस्य भागानि तेषां नामनि प्रपाठकादीनि च चित्ररुपेण प्रकटयत।", "tgt_text": "आरण्यक के भाग उनके नाम और प्रपाठक आदि का चित्र रुप से प्रकटीकरण कीजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मोक्ष को इच्छा के बिना ब्रह्मज्ञान की जिज्ञासा भी नहीं होती है।", "tgt_text": "मोक्षे इच्छां विना ब्रह्मजिज्ञासा अपि न स्यात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः इसका वेदाङ्गत्व सिद्ध ही है।", "tgt_text": "अतः अस्य वेदाङ्गत्वं सिद्धम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या- षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधायकम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ವಿಧವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - जिसकी आज्ञा से पृथिवी झुकती है, जिसकी आज्ञा से खुरधारी पशु विचरण करते है, जिसकी आज्ञा से ओषधियाँ विविध रूपों में होती है।", "tgt_text": "सरलार्थः - यस्य आज्ञया पृथिवी नमति , यस्य आज्ञया क्षुरधारिणः पशवः विचरन्ति , यस्य आज्ञया ओषधयः विविधरूपाः भवन्ति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसको पढने वाला अनुब्राह्मण।", "tgt_text": "तदधीते अनुब्राह्मणी इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यत्र शक्यार्थस्य परम्परासम्बन्धेन वाच्यार्थात्‌ भिन्नस्य अर्थस्य प्रतीतिः भवति ।", "tgt_text": "जहाँ पर शक्यार्थ के परम्परासम्बन्ध से वाच्यार्थ से भिन्न अर्थ की प्रतीति होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जिसके द्वारा सात होता विशिष्ट अग्निष्टोम आदि यज्ञ का सम्पादन किया जाता है।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಏಳು ಹೋತೃಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಆದಿ ಯಜ್ಞಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದದಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥದ ಯಜ್ಞಾನುಷ್ಠಾನದ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वेद से शेष ये ब्राह्मण ग्रन्थ यज्ञानुष्ठान का विस्तृत वर्णन करते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸವನ್ನು ಪರಾರ್ಥಾಭಿಧಾನವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समास परार्थाभिधानम्‌ कहा जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ कुत्सितानि यह प्रथमा बहुवचनान्त पद है और कुत्सन्नैः यह तृतीयाबहुवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕುತ್ಸಿತಾನಿ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಬಹುವಚನಾಂತ ಕುತ್ಸ್ನೈಃ ಎಂಬುದು ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पुराणकारेणापि कथ्यते।", "tgt_text": "पुराणकारों के द्वारा भी कहा गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "निरुक्त निघण्टु की महत्त्वपूर्ण टीका है।", "tgt_text": "निरुक्तं निघण्टोः महत्त्वपूर्णा टीका अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विचारैः कल्पितानां सर्वेषां निषेधद्वारा निर्विशिषब्रह्मावगतिः भवति।", "tgt_text": "ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ಎಲ್ಲ ನಿಷೇಧಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಿಷೇಶ ಬ್ರಹ್ಮನ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಆಗುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕಾಳಿದಾಸರು ವಸಿಷ್ಟರನ್ನು \"ಅಥರ್ವವೇತ್ತಾ\" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अत्र कालिदासः वशिष्ठं 'अथर्ववेत्ता' इति कथयति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अनेन सूत्रेण कुत्रापि स्वरितस्वरः भवति, कुत्रापि उदात्तस्वरः भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸ್ವರಿತಸ್ವರ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌ सूत्र से प्रातिपदिकात्‌ (5/1) कौ अनुवृत्ति आ रही है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾಪ್ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ (೫/೧) ಎಂಬ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ किरि यह अन्तोदात्त पद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕಿರಿ ಎನ್ನುವುದು ಅಂತೋದಾತ್ತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯೂಪದಾರು ದ್ವಿಜಾರ್ಥಃ ಸುಪಃ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यूपदारु द्विजार्थः सुपः इत्यादि इस सूत्र का उदाहरण है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಾಷ್ಕಲ ಶಾಖೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ \"ಸಂಜ್ಞಾನಸೂಕ್ತ\" ಋಗ್ವೇದದ ಅಂತಿಮ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वाष्कल शाखा के अनुसार “संज्ञान सूक्त' ऋग्वेद का अन्तिम सूक्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ इन्द्रियाँ हमेशा शब्दादि विषयों में प्रवृत्त होती है।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಜಲ ಸ್ಪರ್ಷದ ಏನು ಕಾರಣ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಜಲವು ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्य जलस्पर्शस्य किं कारणम्‌ इति प्रश्ने सति उच्यते जलं मेध्यं भवति इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्रह्मा- नामकस्य ऋत्विजः प्रधानकार्य किम्‌ अस्ति?", "tgt_text": "ब्रह्मा- नाम के ऋत्विज का प्रधानकार्य क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "साङ्ख्य दर्शन में लौकिक वाक्यों के शब्द प्रमाण में अन्तर्भाव स्वीकार नहीं करते हैं।", "tgt_text": "ಸಾಂಖ್ಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ವಾಕ್ಯಗಳು  ಶಬ್ದಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧. ಇಂದ್ರಸೂಕ್ತದ ಋಷಿ ಯಾರು, ಛಂದಸ್ಸು ಏನು, ಮತ್ತು ದೇವತೆ ಯಾರು?", "tgt_text": "१. इन्द्रसूक्तस्य कः ऋषिः, किं छन्दः, का च देवता?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ನಿರುಕ್ತಾಕಾರರ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ?", "tgt_text": "निरुक्त में किन निरुक्तकारों का नाम है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- पचति गोत्रम्‌ यहाँ पर तिङन्त से परे गोत्र शब्द विद्यमान है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಪಚತಿ ಗೋತ್ರಮ್ ಇಲ್ಲಿ ತಿಙಂತದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಗೋತ್ರ ಶಬ್ದವು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जल के द्वारा औषधियों को गर्भ को धारण कराओ, वारिपूर्ण रथ द्वारा अन्तरिक्ष में परिभ्रमण करो, उदकधारक मेघ को वृष्टि के लिए आकृष्ट करो या विमुक्त बंधन करो, उस बंधन को अधोमुख करो, उन्नत और निम्नतम प्रदेशो को समतल करो।", "tgt_text": "ಜಲದಿಂದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸು, ವಾರಿ ಪೂರ್ಣ ರಥದಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಣವನ್ನು ಮಾಡು, ಉದಕಧಾರಕ ಮೋಡಗಳ ವೃಷ್ಠಿಗಾಗಿ ಆಕೃಷ್ಠವನ್ನು ಮಾಡು ಅಥವಾ ವಿಮುಕ್ತ ಬಂಧನವನ್ನು ಮಾಡು, ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ನಿಮ್ನತಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಮಾಡು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ शमादीनाम्‌ अनुष्ठानेन गुणा आसादनीयाः सन्ति।", "tgt_text": "अर्थात्‌ शमादि के अनुष्ठान से गुण आस्वादनीय होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूरणश्च, गुणश्च, सहितं च पूरणगुणसुहितानि यहाँ इतरेतरयोगद्वन्दसमास है।", "tgt_text": "ಪೂರಣಶ್ಚ, ಗುಣಶ್ಚ, ಸುಹಿತಂ ಚ ಪೂರಣಗುಣಸುಹಿತಾನಿ ಇಲ್ಲಿ ಇತರೇತರಯೋಗದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉತ್ತರಪದೆ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उत्तरपदे इति अध्याहार्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಜ್ಞಾನವು ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अज्ञानम्‌ अस्ति इति वक्तुं न शक्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र कुत्सितश्चासौ पुरुषश्चेति लौकिकविग्रहः।", "tgt_text": "ಕುತ್ಸಿತಃ ಚ ಅಸೌ ಪುರುಷಃ ಚ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वाणी को अपने पक्ष में लाने के लिए गन्धर्व प्रयत्नशील हुए।", "tgt_text": "वाचं स्वपक्षे आनेतुं गन्धर्वाः प्रयत्नशीलाः बभूव।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಎರಡನೇ ಪ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣ ಇದೆ?", "tgt_text": "गीतायाः द्वितीयप्रस्थानत्वेन किं प्रमाणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३०. \"अव्ययीभावः\" इत्यधिकारः कियत्पर्यन्तम्‌?", "tgt_text": "೩೦. \"ಅವ್ಯಯೀಭಾವಃ\" ಇದರ ಅಧಿಕಾರವು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೋಮಯಾಗದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರೇನು?", "tgt_text": "होमयाग का दूसरा नाम क्या है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ओऔषधादिभिः यद्यपि दुःखनिवृत्तिः भवति ।", "tgt_text": "ಔಷಧಗಳಿಂದ ದುಃಖನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ರೌತಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ತಸೂತ್ರ.", "tgt_text": "श्रौतसूत्र और स्मार्त्तसूत्र।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತದ ವಿಷಯವು - ಜೀವಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯವು ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वेदान्त का विषय होता है- जीवब्रहयौक्य शुद्धचैतन्य प्रमेय यह विषय क्या होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭ್ರಾಜತೇ - ಭ್ರಾಜ್ ಧಾತುವಿಗೆ ಆತ್ಮನೇಪದಿ ಲಟ್-ಲಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಭ್ರಾಜತೇ ಎಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "भ्राजते- भ्राज्‌-धातोः लट्-लकारे आत्मनेपदे प्रथमपुरुषैकवचने भ्राजते इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सावेकाचस्तृतीयादिर्विभक्ति: इस सूत्र से यहाँ एकाचः इस पञ्चमी एकवचनान्त पद की, तृतीयादिः और विभक्तिः प्रथमा एकवचनान्त दो पदों की यहाँ अनुवृति आ रही है।", "tgt_text": "सावेकाचस्तृतीयादिर्विभक्तिः इति सूत्रात्‌ अत्र एकाचः इति पञ्चम्येकवचनान्तं पदम्‌, तृतीयादिः विभक्तिः चेति प्रथमैकवचनान्तं पदद्वयमत्र अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಿಂದ ಆಚೆಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿ ಅವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "2. ब्रह्माण्ड से बाहर भी सभी ओर व्याप्त होकर अवस्थित है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शाकपूर्णि को पुराणों में किस नाम से जाना जाता है?", "tgt_text": "शाकपुणिः पुराणेषु केन नाम्ना स्मृतः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯದಃ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರ್ಯಾಯವಾಚಿ ಶಬ್ದ ಉಕಾರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यदः स्थान में उसका पर्यायवाची शब्द उकार है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸವಿಕಲ್ಪಕ ಸಮಾಧಿಯು ಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ತವಾದ ಸಮಾಧಿಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सविकल्पक समाधि ही योग प्रोक्त सम्प्रज्ञात समाधि होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्र की पत्नी शची थी जो शक्ति का प्रतीक कहलाती है।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರನ ಪತ್ನೀ ಶಚೀ ಆಗಿದ್ದಳು ಇವಳು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪಾಸತೆ - ಉಪ ಪೂರ್ವಕ ಆಸ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನಾಂತದ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उपासते- उपपूर्वकात्‌ आस्‌- धातोः लट्-लकारस्य प्रथमपुरुषस्य बहुवचनान्तं रूपम्‌ इदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुसारथिः यथा अश्वान्‌ प्रग्रहः इतस्ततः नेनीयते नियन्त्रयति च तथैव मनः अपि मनुष्यान्‌ इतस्ततः नेनीयते नियन्त्रयति च।", "tgt_text": "ಸಾರಥಿ ಹೇಗೆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆಯೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಕೂಡ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न, अनुदात्तं पदद्वयमनुवर्तते।", "tgt_text": "ನ, ಅನುದಾತ್ತಂ ಈ ಎರಡು ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಧಿವತ್ ಅಧ್ಯಯಯನ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ - ಮೂರು ವರ್ಣಗಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯರ ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "विधिवत्‌ अध्ययनम्‌ इत्यस्य अर्थः त्रैवर्णिकानां ब्राह्मण-क्षत्रिय-वैश्यानाम्‌ उपनयनसंस्कारः कर्तव्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಧಿಕರಣವಾಚಿಯ ಯಾವ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆಯೋ, ತದಂತದಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अधिरकरणवाची यः क्तप्रत्ययः, तदन्तेन षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य समासो न भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अभीष्टवस्तुदर्शने या वृत्तिः उदेति सा प्रियमिति व्यवह्रीयते।", "tgt_text": "अभीष्ट वस्तु के दर्शन में जो वृत्ति उत्पन्न होती है वह प्रिय रूप में व्यवहरणीय होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಾತ್ಯಾಯನರು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ - \"ಯೋ ಹ ವಾ ಅವಿದಿತಾರ್ಷೆಯಚ್ಛಂದೋ ದೈವತಾಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ ಮಂತ್ರೇಣ ಯಾಜಯತಿ ವಾ ಅಧ್ಯಾಪಯತಿ ವಾ ಸ್ಥಾಣುಂ ವರ್ಛತಿ ಗರ್ತ್ಯೇ ವಾ ಪಾತ್ಯೇ ಪ್ರಮೀಯತೆ ವಾ ಪಾಪೀಯಾನ್ ಭವತಿ.", "tgt_text": "कात्यायन ने यहाँ पर स्पष्ट रूप से कहा है - “यो ह वा अविदितार्षेयच्छन्दो दैवतब्राह्मणेन मन्त्रेण याजयति वा अध्यापयति वा स्थाणुं वर्च्छति गर्त्ये वा पात्यते प्रमीयते वा पापीयान्‌ भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಗಳ ಅರ್ಥಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಮಾಡದಿರಬೇಕಾಗಿರುವ ವಿವೇಕವು ತಿಳಿಯಬಹುದು.", "tgt_text": "वेदों के अर्थ ज्ञान के द्वारा ही कर्तव्य अकर्तव्यत्व विवेक होता होना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनका विस्तार के भय से यहाँ वर्णन नहीं किया जा सका।", "tgt_text": "ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರದ ಭಯದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ \"ತತ್ಪುರುಷ\" ಈ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಯಾವ ಸೂತ್ರವಿದೆಯೋ ಅವುಗಳಿಂದ ವಿಹಿತ ಸಮಾಸವು ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಂಜ್ಞಕವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से “तत्पुरुष'' इस सूत्र से पहले तक जो सूत्र हैं उनसे विहित समास अव्ययीभावसंज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಉದ್ಗಾತಾ ಉದುಂಬರ ಶಾಖೆಯ ಪಾಠವನ್ನು ಓದುವುದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕರ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अतः उद्गाता उदुम्बरशाखायाः उच्छ्रयणकार्यं स्वस्य प्रथमकर्मणा करोति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नमः अत्र कर्मरूपेण ग्राह्यम्‌।", "tgt_text": "यहाँ पर नमः कर्मरूप से ग्रहण किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निष्क्रियात्मस्वरूपेण अवस्थानम्‌। एतत्कर्मकरणम्‌ एव कर्मयोगः कथ्यते।", "tgt_text": "ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಅವಸ್ಥಾನವು. ಈ ಕರ್ಮದ ಕರಣವನ್ನೇ ಕರ್ಮಯೋಗ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र अजादिगणे अज इति प्रातिपदिकं पठितम्‌ अस्ति। पुनः व्यपदेशिवद्भावेन अजान्तमपि अस्ति।", "tgt_text": "अजादिगण में पठित अज प्रातिपदिक पठित है पुन: व्यपदेशिवत्‌ भाव से “ अजाद्यन्त्त भी है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अभोक्ता आत्मा भोक्ता च भवति।", "tgt_text": "ಅಭುಕ್ತವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಭುಕ್ತವಾದದ್ದು ಆತ್ಮವೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ತ್ರೀಕರ್ಮ ವಿಷಯಸೂಕ್ತಗಳು ವಿವಾಹ ವಿಷಯಕದಲ್ಲಿ  ಮತ್ತು  ಪ್ರೇಮ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ತಗಳು ಈ ವೇದದಲ್ಲಿವೆ.", "tgt_text": "स्त्रीकर्म विषय सूक्त विवाह विषय पर और प्रेम विषय पर बहुत से सूक्त इस वेद में है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे पदद्वयं विद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "षडह याग छह दिनों में निष्पन्न होने वाला याग है।", "tgt_text": "ಷಡಹಯಾಗವನ್ನು ಆರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दूसरी आहुति उपांशु के रूप में प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "द्वितीया आहुतिः उपांशुरूपेण प्रसिद्धा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ತತ್ವದ ವಿಶೇಷ ವಿವೇಚನೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत्र आत्मतत्त्वस्य विशेषविवेचकत्वात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि ब्राह्मण अस्वास्थ्य के कारण अक्षम हो तो वह कार्य उसके पुत्र को, और पुत्राभाव में पुरोहित करे।", "tgt_text": "ಒಂದು ವೇಳೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅನಾರೋಗ್ಯವಿದ್ದು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವನ ಮಗನು, ಮಗನಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪುರೋಹಿತನೂ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सु+अस्‌ भुवि इति धातोः क्तिन्‌-प्रत्यययोगेन स्वस्ति इति शब्दः निष्पद्यते।", "tgt_text": "सु+अस्‌ भुवि इस धातु से क्तिन्‌-प्रत्यय के योग से स्वस्ति यह शब्द बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथवा श्रवणादिसंस्कृतमनोनिबन्ध होता है।", "tgt_text": "ಶ್ರವಣಾದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಮನಸ್ಸಿನ ನಿಬಂಧನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यद्यपि लौकिक काव्य अनेक हैं, फिर भी विद्वानों को वैदिक वाङ्मय में ही अधिक आनन्द प्राप्त होता है।", "tgt_text": "यद्यपि लौकिकानि काव्यानि बहूनि सन्ति तथापि विद्वांसः वैदिकवाड्मये एव अधिकम्‌ आह्लादं प्राप्नुवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಪಾಠಕನು ಆರುಣ-ಕೇತು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿಯ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಆರಿಸುವುದರ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पहला प्रपाठक आरुण-केतु नाम की अग्नि की उपासना का तथा उसके लिए ईटों के चयन का वर्णन करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऐसे कुछ याग वैदिक काल में आर्यों के द्वारा अनुष्ठीत होते थे, परन्तु आज काल के ग्रास से प्राय: बहुत से लुप्त हो गये।", "tgt_text": "एतादृशाः केचन यागाः वैदिके काले आर्यैः अनुष्ठीयन्ते स्म, परन्तु अधुना कालग्रासात्‌ प्रायः बहवः लुप्ताः जाताः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\" ಆಮಂತ್ರಿತೇ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇ ವಿಶೇಷವಚನೇ ಪದೇ ಆಮಂತ್ರಿತಂ ಬಹುವಚನಂ ಪದಂ ವಿಭಾಷಿತಮ್ ಅವಿದ್ಯಮಾನವತ್ \" ಹೀಗೆ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪದಗಳ ಸಮನ್ವಯ.", "tgt_text": "“आमन्त्रिते समानाधिकरणे विशेषवचने '' पद में आमन्त्रित को बहुवचन पद विकल्प से अविद्यमान के समान होता है इस प्रकार की पद योजना है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इवेन समासः विभक्त्यलोपः च इति पदच्छेदः।", "tgt_text": "ಇವೇನ ಸಮಾಸಃ ವಿಭಕ್ತ್ಯಲೋಪಃ ಚ ಎಂಬ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ईश्वरोऽपि सृष्टिकरणे वेदज्ञानम्‌ आश्रित्य जगत्‌ सृजति।", "tgt_text": "ಈಶ್ವರನು ಸೃಷ್ಠಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಭೇದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಜಗತ್ತಿನ  ಸೃಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस कारण से जल स्पर्श से यह पाप को छोड़कर पवित्र होता है।", "tgt_text": "अस्मात्‌ कारणात्‌ जलस्पर्शन असौ पापं त्यक्त्वा मेध्यो भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह प्रतीक के रूप में पूर्व में पढ़े हुए होने से आदिमात्रा में यहाँ पर कहते है, ब्रह्मयज्ञ और जप में सभी को पढ़ना चाहिए।", "tgt_text": "एता प्रतीकचोदिताः पूर्व पठितत्वादादिमात्रेणोक्ताः ब्रह्मयज्ञे जपे च सर्वा अध्येयाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ ये उपाय एकान्त उपाय नहीं माने जाते है।", "tgt_text": "अर्थात्‌ एते उपाया एकान्ता न सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ \"ಸಂಖ್ಯಾಪೂರ್ವೋ ದ್ವಿಗುಃ\" ಎಂದು.", "tgt_text": "यहाँ प्रमाण \"संख्यापूर्वो द्विगुः\" है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अकाले इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಅಕಾಲವಾದಾಗ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अकुटिलतावृत्त्या, अहिंसावृत्त्या च मनसः स्थैर्यप्राप्तिकर्त्री व्यक्तिः।", "tgt_text": "अकुटिलता वृत्ति से और अहिंसा वृत्ति से मन की स्थिरता प्राप्त करने वाला व्यक्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"अर्धं नपुंसकम्‌\" यह सूत्र का अर्थ है?", "tgt_text": "\"अर्धं नपुंसकम्‌\" इति सूत्रस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र वैश्वानरस्य स्थानं भवति जाग्रत्‌।", "tgt_text": "जिसमें वैश्वानर का स्थान जाग्रत होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐತರೇಯಾರಣ್ಯಕ, ಶಾಂಖ್ಯಾಯನಾರಣ್ಯಕ, ಬ್ರಹದಾರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ತೈತ್ತಿರೀಯಾರಣ್ಯಕಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ.", "tgt_text": "ऐतरेयारण्यक-शाङ्खायनारण्यक-बृहदारण्यक-तैत्तिरीयारण्यकानां विषये भवन्तः सामान्यज्ञानं प्राप्तवन्तः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से पञ्चदशी में कहा गया है- द्विधा विधाय चैकैकं चतुर्धा प्रथमं पुनः।", "tgt_text": "ಪಂಚದಶಿಯಲ್ಲಿ - ದ್ವಿಘಾ ವಿಘಾಯ ಚೆಕೇಕಂ ಚತುರ್ಧಾ ಪ್ರಥಮಂ ಪುನಃ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदुक्तं पूर्वजन्मकृतदुरितानां कर्मणां फलं नित्यकर्मानुष्ठानायासदुःखं भुज्यत इति, तदसत्‌।", "tgt_text": "जो यह कहा गया है की पूर्वजन्मकृतदुरित कर्मों का फल नित्यकर्म अनुष्ठान अनायदुख के रूप में भोगा जाता है तो वह भी असत्‌ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ दृष्टान्त है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಠಾಂತವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "साधनचतुष्टय सम्पन्न ही ब्रह्मबोधक वेदान्तवाक्यों को सुनकर के ब्रह्मविद्या को प्राप्त करता है।", "tgt_text": "ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಸಂಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು  ಬ್ರಹ್ಮಬೋಧಕಗಳನ್ನು ವೇದಾಂತವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿಯ ಮೊದಲು \"ಕಡಾರಾತ್ ಸಮಾಸಃ\" ಇಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕಡಾರಾ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ अष्टाध्यायी में पहले “कडारात्‌ समासः'' यहाँ से आरम्भ होकर कडारा कर्मधारय इस सूत्र से पूर्व विद्यमान सूत्रों में समास में यही पद और प्राक्‌ लिये जा रहे हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण - अग्निमीळे इस सूत्र का यह एक उदाहरण है।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌- अग्निमीळे इति सूत्रस्य अस्य एकमुदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಕಾರ್ತಕೌಂಜಪಾದಿ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ದ್ವಂದ್ವಸಮಾಸದಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆಯೋ , ಅದರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ कार्तकौजपादिशब्दानां मध्ये ये द्वन्द्वसमासनिष्पन्नाः तेषां पूर्वपदस्य प्रकृतिस्वरः भवति इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಎರಡು ಆರಣ್ಯಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದ ಆರಣ್ಯಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेद के दो आरण्यको के मध्य में यह श्रेष्ठ आरण्यक है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( भ.गी. 18.61) यहाँ पर कही गयी हृदय रूपी गुहा के चारों ओर पञ्‌कोष होते हैं।", "tgt_text": "(भ.गी. १८.६१)अत्रोक्तहृदयगुहां परितः पञ्चकोशाः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರು ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "उच्छ्रितिं ते प्राप्नुवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दात्रेण लूनवान्‌ इत्यादि में समास नहीं होता है।", "tgt_text": "दात्रेण लूनवान्‌ इत्यादौ समासः न।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಿಪಿಷೆ - ಆತ್ಮನೇಪದ ಪಿಷ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पिपिषे - आत्मनेपद पिष्‌-धातु से लिट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वियोगजसन्तापेन पुत्रशोकेन च ।", "tgt_text": "ವಿಯೋಗ ಸಂತಾಪ ಮತ್ತು ಪುತ್ರ ಶೋಕ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सायणभाष्यमपि सन्धिविच्छेदादिकं कृत्वा कठिनांशान्‌ परित्यज्य प्रदत्तमस्ति।) अद्भ्यः सम्भृतः पृथिव्यै रसाच्च विश्वकर्मणः समवर्त्तताग्रे।", "tgt_text": "सायणभाष्य का भी सन्धिविच्छेदादि करके कठिनांशों के अलावा दिया है ) अद्भ्यः सम्भृतः पृथिव्यै रसाच्च विश्वकर्मणः सम॑वर्त्तताग्रै।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - जैसे दधि आनज्यादि द्रव्यों से गवादि पशु, ऋगादिवेद, ब्राह्मणादि मनुष्य उससे उत्पन्न हुए उसी प्रकार से चन्द्रादि देव भी उसी से उत्पन्न हुए।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಹೇಗೆ ದಧಿ ಆನಜ್ಯಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಗವಾದಿ ಪಶು, ಋಗಾದಿವೇದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ಮನುಷ್ಯ ಅದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದವೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಚಂದ್ರಾದಿ ದೇವನು ಕೂಡ ಅದರಿಂದಲೇ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत्तर पदे इसका यहाँ अध्याहार किया गया है।", "tgt_text": "ಉತ್ತರಪದೆ ಇದರ ಅಧ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಗವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "और विनियोग है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“तृजकाभ्यां कर्त्तरि” इस सूत्र का अर्थ क्या है?", "tgt_text": "\"तृजकाभ्यां कर्तरि\" इति सूत्रस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಯ ಮಂತ್ರವು ಯಾವ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ?", "tgt_text": "अग्नेः मन्त्रः कस्मिन्‌ छन्दसि वर्तन्ते ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य च अन्त्यवर्णः ह्रस्वाकारः अस्ति।", "tgt_text": "और इसका अन्त्यवर्ण ह्रस्व अकार है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैत्तिरीयो पनिषद्‌ में इस विषय में यह श्रुति है की “यतो वा इमानि भूतानि जायन्ते।", "tgt_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶೃತಿಯು ಇರುತ್ತದೆ - \"ಯತೋ ವಾ ಇಮಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಜಾಯಂತೆ\". ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - तृतीयान्तस्य तृतीयान्तार्थगुणवचनेन सह समासे एतस्य सूत्रस्योदाहरणं भवति शङ्कुलाखण्डः इति।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ ತೃತೀಯಾಂತದ ತೃತೀಯಾಂತಾರ್ಥ ಗುಣ ಮತ್ತು ವಚನದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಶಂಕುಲಾಖಂಡಃ ಎಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और जो मन प्रजाओं में, मनुष्यों में अन्तरवर्तमान होने से सभी इन्द्रियों का ज्योति प्रकाशक है।", "tgt_text": "यच्च मनः प्रजासु जनेषु अन्तर्वर्तमानं सत्‌ ज्योतिः प्रकाशकं सर्वेन्द्रियाणाम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ವಯಶಾಃ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಮಹಾನ್ ಎಂಬ ರೂಪಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.", "tgt_text": "इसी प्रकार विश्वय॑शाः, विश्वम॑हान्‌ इत्यादि में भी जानना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रायश्चित्तानि पापक्षयसाधनानि चान्द्रायणादीनि कर्माणि।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು ಪಾಪಕ್ಷಯಸಾಧನಗಳು ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿಗಳು ಕರ್ಮಗಳು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवम्‌ अन्यानि अपि अपभाषण-दुष्टशब्द-अर्थज्ञान-धर्मलाभ-नामकरणादीनि प्रयोजनानि व्याख्यातानि महाभाष्ये।", "tgt_text": "ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅನ್ಯವಾದ ಅಪಭಾಷಣ, ದುಷ್ಟಶಬ್ದ, ಅರ್ಥಜ್ಞಾನ, ಧರ್ಮಲಾಭ, ನಾಮಕರಣ ಆದಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಹಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इन शाखाओं का विस्तृत विवरण पुराणों में और चरणव्यूह में प्राप्त होता है।", "tgt_text": "आसां शाखानां विस्तृतविवरणं पुराणेषु चरणव्यूहे च प्राप्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जहत्‌ लक्षणा अजहत्‌ लक्षणा तथा जहत्‌ अजहत्‌ लक्षणा।", "tgt_text": "जहल्लक्षणा अजहल्लक्षणा जहदजहल्लक्षणा च इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "8. श्रृंगार रस के दो भेदों के मध्य कौन सा श्रृंगार अत्यधिक मधुर है?", "tgt_text": "शृङ्गारस्य द्वयोः भेदयोः मध्ये कः शृङ्गारः मधुरतरः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह नियम है की शास्त्र के ज्ञाता के बिना शास्त्र में प्रवृत्त सम्भव नहीं होती है।", "tgt_text": "स उच्यते - शास्त्रस्य ज्ञातारं विना शास्त्रे प्रवृत्तिः नैव सम्भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसको कहते है वेदान्त नाम उपनिषद्‌ प्रमाण है।", "tgt_text": "तदुच्यते वेदान्तो नाम उपनिषत्प्रमाणमिति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಷ್ಠಾ ಈ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದಾಗ ತದಂತಾಃ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ ಈ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ತದಂತವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠಾಂತ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निष्ठा इति प्रत्ययत्वात्‌ प्रत्ययग्रहणे तदन्ताः ग्राह्याः इति न्यायेन तदन्तविधौ निष्ठान्तम्‌ इति रूपं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति प्रश्नः समायाति।", "tgt_text": "ಪ್ರಶ್ನವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ त्रीणि पदानि सन्ति।", "tgt_text": "इस सूत्र में तीन पद हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४३. राजाहःसखिभ्यष्टच्‌ इति सूत्रेण।", "tgt_text": "43. “राजाहः सखिभ्यष्टच्‌'' सूत्र से।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका चतुर्थी में दाशुषे यह रूप बनता है।", "tgt_text": "ಅದರ ಚತುರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ದಾಶುಷೇ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಬೇರೆ ಗ್ರಂಥಗಳ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ब्राह्मण इति ब्रह्मणः व्याख्यापरकानां ग्रन्थानां नाम अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र का अर्थ - हि से युक्त तिङन्त को भी अप्रातिलोम्य अर्थ में गम्यमान होने पर अनुदात्त नहीं होता है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಹಿ ಇಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ  ತಿಙಂತ ಪದಕ್ಕೆ ಅಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯಮಾನವಾದಾಗ  ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜಗ್ಮುಃ - ಗಮ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जग्मुः - गम्‌-धातोः लिटि प्रथमपुरुषबहुवचने रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवम्‌ \"अन्नन्ताद्‌ अव्ययीभावात्‌ परः समासान्तः तद्धितसंज्ञकः टच्प्रत्ययः भवति\" इति सूत्रार्थः।", "tgt_text": "और अन्‌ अन्त से अव्ययीभाव से पर समासान्त तद्धित संज्ञक टच्‌ प्रत्यय होता है यही सूत्रार्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र \"कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः' इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ उदात्तः इति प्रथमान्तं पदमनुवर्तते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಜ್ಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ  ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ परिभाषा सूत्र से अन्य सूत्र में कुछ पद को उपस्थित करते हैं, वैसे ही इस सूत्र का भी परिभाषा सूत्र होने से इस सूत्र से (एक को छोड़कर अनुदात्त पद है उस एक पद में वर्तमान अच्‌ अनुदात्त होते हैं, एक को छोड़कर यह अर्थ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "अर्थात्‌ परिभाषासूत्रेण अन्यस्मिन्‌ सूत्रे किञ्चित्‌ पदम्‌ उपतिष्ठते, तथैव अस्य सूत्रस्य अपि परिभाषासूत्रत्वात्‌ अनेन सूत्रेण 'एकं वर्जयित्वा अनुदात्तं पदम्‌' इति पदम्‌ उपतिष्ठते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಹಚಕ್ರ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ \"ಅವ್ಯಯೀಭಾವೇ ಚಾಕಾಲೆ\" ಈ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಹ ಶಬ್ದದ ಸ ಆದೇಶವಾದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದಾಗ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾದಾಗ ಸಚಕ್ರ ಇದರಿಂದ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಚಕ್ರಮ್ ಈ ರೂಪವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सहचक्र इस स्थिति में “ अव्ययीभावे चाकाले” इस प्रस्तुत सूत्र से सहशब्द का स आदेश निष्पन्न होने पर प्रातिपादिक होने पर सचक्र इससे प्रथमा एकवचन में प्रक्रियाकार्य में सचकम्‌ यह रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಂತಗಳೆಂದರೆ ಉಪನಿಶತ್ತುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसको कहते है वेदान्त नाम उपनिषद्‌ प्रमाण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र विभिन्नेषु च स्थलेषु अत्याकर्षकाणि आख्यानकानि अपि प्राप्यन्ते।", "tgt_text": "और यहाँ विभिन्न स्थलों में अत्यन्त आकर्षक आख्यान भी प्राप्त होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ, ಉಳಿದ ಪಶುಮಾಂಸದ ಭಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಪುರೋಹಿತರಿಗೆ ದೋಷವಿಲ್ಲಿ, ನಿಷೇಧವೂ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "अतः पुरोहितों के लिए अवशिष्ट पशु मांस का भक्षण दोष रहित है, तथा निषिद्ध भी नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "13. कोश कितने होते हैं?", "tgt_text": "१३. कति कोशाः सन्ति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथाशक्ति इति रूपं साधयत।", "tgt_text": "यथाशक्ति रूप को सिद्ध कोजिये?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आरण्यक भी ब्राह्मण का ही अंश है।", "tgt_text": "आरण्यकमपि ब्राह्मणस्य एव अंशः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಚಾರ್ಯರ ವಂಶದ ವಿವರಣೆಯಿದೆ.", "tgt_text": "आचार्य का वंश वर्णन है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र स्वरस्य वर्णस्य च सूक्ष्मविचारः कृतः अस्ति।", "tgt_text": "यहाँ स्वर का और वर्ण का सुक्ष्म विचार किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निदिध्यासनम्‌ एव समाधिः।", "tgt_text": "निदिध्यासन ही समाधि है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕರ್ಮಫಲದ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕರ್ಮಯೋಗನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "कर्मफलतृष्णां परिहृत्य कर्मयोगोऽनुष्ठेयः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕರ್ಮಭೇದಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.", "tgt_text": "कर्मभेदों का वर्णन कीजिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चित्तवृत्तिर्नाम चित्तस्य विषयाकारः परिणामः।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯೆಂದರೆ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಚಿತ್ತದ ವಿಷಯಾಕಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तेन इत्यत्र सहयोगात्‌ तृतीया अस्ति।", "tgt_text": "’ಉದಾತ್ತೇನ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ’ಸಹ’ ಎಂಬ ಪದದ ಯೋಗದಿಂದ ತೃತೀಯಾವಿಭಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೃಷ್ಣಯಜುರ್ವೇದದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಹೆಸರು ತೈತ್ತಿರೀಯಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कृष्णयजुर्वेदस्य ब्राह्मणस्य नाम तैत्तिरीयब्राह्मणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "द्यूतक्रीडा उसी शक्ति के वश में होकर रहती है।", "tgt_text": "द्यूतक्रीडकः अस्याः शक्तेः वशीभवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ತಾ ಮತ್ತು ಕರಣದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾ ಎಂಬ ತದಂತವು ಕೆಲವು ಸಾರಿ ಸಮಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अतः कर्तरि करणे च या तृतीया तदन्तमपि क्वचिन्न समस्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ವಿಧಾನವಿದೆ.", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण अव्ययीभावसमासो विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किसी निमित्त की उपस्थिति में शास्त्रोपदेश के द्वारा जो कर्म करना होता है वह नैमित्तिक कर्म होता है।", "tgt_text": "कस्यचित्‌ निमित्तस्य उपस्थितौ शास्त्रोपदेशेन यत्‌ कर्म कर्तव्यं भवति तत्‌ नैमित्तिकं कर्म।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन सूक्तों के अध्ययन से उस समय की राजनैतिक स्थिति का विशाल वर्णन प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಆ ಕಾಲದ ರಾಜನೈತಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವಿಶಾಲವಾದ ವರ್ಣನೆಯು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये ददति प्रिया वसु इति दधाना इन्द्रे इत्यादीन्यपि ये इसके उदाहरण है।", "tgt_text": "\"ಯೇ ದದಾತಿ ಪ್ರಿಯಾ ವಸುಮ್ ಇತಿ ದಧಾನಾ ಇಂದ್ರೇ\" ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यह ग्रन्थ संहिता शिक्षा इस नाम से व्यवहार में लाया गया है।", "tgt_text": "अयं ग्रन्थः संहिताशिक्षा इति नाम्ना व्यवहृतः अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह जगत्‌ नामरूपक्रिया के समान विकृत जो उपलब्ध होता है उसकी उत्पत्ति से पूर्व उसकी नामरूपक्रिया विवर्जित थी।", "tgt_text": "ಈ ಜಗತ್ತು ನಾಮರೂಪಕ್ರಿಯೆಯಂತೆ ವಿಕೃತವಾಗಿ ಯಾವುದು ಸಿಕ್ಕಿದೆಯೋ ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಮೊದಲೇ ನಾಮರೂಪಕ್ರಿಯಾವಿವರ್ಜಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತುಲ್ಯ ಶಬ್ದವು ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಅಂತೋದಾತ್ತವಾಗಿದೆಯೋ?", "tgt_text": "तुल्य शब्द आद्युदात्त अथवा अन्तोदात्त है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर शरीर एक उपाधि होता है।", "tgt_text": "शरीरं तत्र एक उपाधिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತದ್ಧಿತೇಷ್ವಚಾಮಾದೇಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದಿ ವೃದ್ಧಿ ಆದಾಗ ಯಸ್ಯೇತಿ ಚ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂಬಷ್ಠ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಅಕಾರದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಆಂಬಷ್ಠ ಯ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः तद्धितेष्वचामादेः इति सूत्रेण आदिवृद्धौ यस्येति च इति सूत्रेण अम्बष्ठशब्दस्य अन्त्यस्य अकारस्य लोपे च सति आम्बष्ट य इति रूपं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಈಕಾರ ರೂಪದ ಅನುದಾತ್ತದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅಕಾರ ರೂಪದ ಉದಾತ್ತದ ಲೋಪವು ಆಗುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ಅನುದಾತ್ತ ಈಕಾರದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ ईकार रूप अनुदात्त के परे होने पर पूर्व अकार रूप उदात्त का लोप हुआ, उसमें प्रकृत सूत्र से उस अनुदात्त ईकार को उदात्त स्वर करने का विधान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ उद्दालक से कहा `स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो' इति।", "tgt_text": "तत्र उद्दालकेन उक्तं ' स आत्मा तत्त्वमसि श्वेतकेतो' इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किं पुंस्त्वम्‌?", "tgt_text": "पुस्त्व क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः इस सूत्र का यह अर्थ है - तिङन्त पद से परे गोत्रादि अनुदात्त होते है, कुत्सन आभीक्ष्ण्य गम्यमान होने पर गोत्रादिगण में गोत्र, ब्रुव, प्रवचन, प्रहसन, प्रयतन, पवन, यजन, प्रकथन, प्रत्यायन, प्रचक्षण, विचक्षण, अवचक्षण, स्वाध्याय, भूयिष्ठा इत्यादि शब्द पढ़े गए है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ - ತಿಙಂತ ಪದದ ನಂತರವಿರುವ ಗೋತ್ರಾದಿ ಪದಗಳು ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಕುತ್ಸ್ನ ಆಭೀಕ್ಷ್ಣ್ಯಗಳು ಗಮ್ಯಮಾನವಾದಾಗ ಗೋತ್ರಾದಿಗಣದಲ್ಲಿ ಗೋತ್ರ, ಬ್ರುವ, ಪ್ರವಚನ, ಪ್ರಹಸನ, ಪ್ರಯತನ, ಪವನ, ಯಜನ, ಪ್ರಕಥನ, ಪ್ರತ್ಯಾಯನ, ಪ್ರಚಕ್ಷಣ, ವಿಚಕ್ಷಣ, ಅವಚಕ್ಷಣ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ಭೂಯಿಷ್ಠಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಓದಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "५२. पश्चादर्थे अव्ययीभावसमासस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?", "tgt_text": "52. पश्चात्‌ अर्थ में अव्ययीभावसमास का उदाहरण क्या है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಮೇವ ವಿದಿತ್ವಾತಿಮೃತ್ಯುಮೇತಿ ನಾನ್ಯಃ ಪಂಥಾ ವಿದ್ಯತೇಽಯನಾಯ (ಶ್ವೇ.ಉ. ೩.೮) ಎಂದು ವಿದ್ಯಯಿಂದ ಬೇರೆ ಪಂಥಗಳು ಮೋಕ್ಷಾಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಶೃತಿಯು ಬೇರೆಪಂಥಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय' (श्वे. उ. 3.8) इस प्रकार से विद्या के अन्य मार्ग मोक्ष के लिए नहीं हैं इस प्रकार से यह श्रुति इन पन्थों का निराकरण करती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शक्ति से स्तुति करते है यहाँ पर उदाहरण दिया गया है।", "tgt_text": "ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡುವ ಸ್ತುತಿಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस शिवसङ्कल्पसूक्त में मन की अनेक प्रकार से व्याख्या की है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ शिवसङ्कल्पसूक्ते मनः विविधप्रकारेण व्याख्यातम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कपिष्ठल किसी ऋषि विशेष का नाम था।", "tgt_text": "कपिष्ठलः कस्यचित्‌ ऋषिविशेषस्य नाम आसीत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कर्षात्त्वतः इति षष्ठ्येकवचनान्तं, घञः इत्यपि षष्ठ्येकवचनान्तम्‌, अन्तः इति प्रथैकवचनान्तम्‌, उदात्तः इत्यपि प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "कर्षात्वतः यह षष्ठी एकवचनान्त पद है, घञः यह भी षष्ठी एकवचनान्त है, अन्तः यह प्रथमा एकवचनान्त है, उदात्तः यह भी प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾತ್ತಃ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಾಮಂತ ಪದವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ವಿಧಾಯಕ ಪದವಾಗಿದೆ", "tgt_text": "उदात्तः इत्यत्र प्रथमान्तत्वाद्‌ इदं विधायकपदमिति ज्ञायते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏನನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ?", "tgt_text": "साहित्यशास्त्रेषु अनभिज्ञः किं ज्ञातुं न प्रभवति?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ವೇದವಿಹಿತವಾದ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ.", "tgt_text": "मन्त्रममुं जानन्तो बहवो वेदविहितानि सर्वाणि कर्माणि रभसात्‌ त्यजन्ति, परन्तु तदनुचितम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ದ್ವಂದ್ವಾಂತೆ ಶ್ರೂಯಮಾಣಂ ಪದಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಭಿಸಂಬಂಧ್ಯತೆ\" ಈ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ವಚನ ಶಬ್ದದ ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರಭೃತಿಭಿಃ ಇವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಬಂಧವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"द्वन्द्वान्ते श्रूयमाणं पदं प्रत्येकमभिसम्बध्यते\" इति न्यायाद्‌ वचनशब्दस्य विभक्तिप्रभृतिभिः प्रत्येकं सम्बन्धः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सन्‌ वैद्यः इति लौकिकविग्रहे सत्‌ सु वैद्य सु इत्यलौकिकविग्रहे सत्‌ सु इत्यस्य समानाधिकरणेन वैद्य सु इत्यनेन पूज्यमानवाचकेन सुबन्तेन सह विकल्पेन प्रकृतसूत्रेण समासे प्रक्रियाकार्ये सद्वैद्यः इति रूपं सिद्धम्‌।", "tgt_text": "सन्‌ वैद्यः इस लौकिक विग्रह में सत्‌ सु वैद्य सु इस अलौकिक विग्रह में सत्‌ सु इसका समानाधिकरण से वैद्य सु इससे पूज्यमानवाचकों का सुबन्तों के साथ विकल्प से प्रकृतसूत्र से प्रक्रिया कार्य में सद्वैद्यः रूप सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चतुर्थी तदर्थे इस सूत्र से चतुर्थी इस पद की यहाँ अनुवृति आ रही है।", "tgt_text": "ಚತುರ್ಥೀ ತದರ್ಥ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥೀ ಎಂಬ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नहीं तो घर में घट है, घट में रूप है।", "tgt_text": "अन्यथा गेहे घटः, घटे रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕೆಲವು ಬೇರೆ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ, ಅಧ್ವರ್ಯು, ಬ್ರಹ್ಮಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवं क्वचिद्‌ अन्यत्र होता, अध्वर्युः, ब्रह्मण इत्यादिभिरभिधाभिः सोऽभिहितः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ಯಾಂತಸ್ಯೋಪೋತ್ತಮಂ ಚ || (ವಾ. 653)", "tgt_text": "स्यान्तस्योपोत्तमं च॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಭುವನ ಶಬ್ದವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण भुवनशब्दस्य विकल्पेन प्रकृतिस्वरः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैत्तरीय आरण्यक के किस प्रपाठक में गङ्गा यमुना की कथा का वर्णन है?", "tgt_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ಯಾವ ಪ್ರಪಾಠಕದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಯಮುನೆಯ ಕಥೆಯ ವರ್ಣನೆಯು ಇದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "छः अङ्ग कौन-कौन से हैं?", "tgt_text": "षडङ्गानि कानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समासान्त अच्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "ಸಮಾಸಾಂತ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ತಿಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಯೂನಸ್ತಿಃ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "एवं तिप्रत्ययविधायक युनस्तिः सूत्र की व्याख्या है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪೨. ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಕರಣದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಉ ಉಪಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಉಪಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಉಪಸಂಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "42. प्रकरण प्रतिपाद्य अर्थ का प्रकरण के आदि में तथा अन्त में उपपादन उपक्रम तथा उपसंहार कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र अव्ययीभावः च इति पदच्छेदः।", "tgt_text": "यहाँ अव्ययीभाव ऐसा पदच्छेद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अव्ययीभावसमासे पूर्वपदार्थप्राधान्यं दृश्यते।", "tgt_text": "अव्ययीभाव समास में पूर्वपदार्थप्राधान्य दिखाई देता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शरीर में अहं इस प्रकार की तादात्म्य बुद्धि कौन करता है?", "tgt_text": "शरीरे अहमिति तादात्म्यबुद्धिं करोति कः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए वेदान्त सार में सविकल्पसमाधि के विषय में कहा गया है कि “तत्र सविकल्पको नाम ज्ञातूृज्ञानादिविकल्पलयानपेक्षया अद्वितीयवस्तुनि तदाकाराकारिताया: चित्तवृत्तेः अवस्थानम्‌” अर्थात्‌ सविकल्प ज्ञातृज्ञानादिविकल्पलय की अपेक्षा से अद्वितीय वस्तु में तदाकार आकारित चित्तवृत्ति का अवस्थान होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಾಂತಸಾರದಲ್ಲಿ ಸವಿಕಲ್ಪಕ ಸಮಾಧಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ- \"ಅಲ್ಲಿ ಸವಿಕಲ್ಪಕ ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞಾನಾದಿವಿಕಲ್ಪಲಯಾನಪೇಕ್ಷಯಾ ಅದ್ವಿತೀಯವಸ್ತುನಿ ತದಾಕಾರಕಾರಿತಾಯಾಃ ಚಿತ್ತವೃತ್ತೇಃ ಅವಸ್ಥಾನಮ್\" ಅಂದರೆ ಸವಿಕಲ್ಪ ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞಾನಾದಿ ವಿಕಲ್ಪಲಯದ ಅಪೇಕ್ಷದಿಂದ ಅದ್ವಿತೀಯ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ತದಾಕಾರ ಆಕಾರಿತ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯ ಅವಸ್ಥಾನವೇ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಾಧನದ ಸೋಪಾನಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "इस चित्र के माध्यम से साधनों के सोपानों को दिखाया जा रहा हे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से ईश्वरनामोच्चारण के द्वारा मल का तथा विक्षेप का निवारण करना चाहिए।", "tgt_text": "मलनिवृत्त्यर्थं निष्कामकर्माणि भूतदयादि ईश्वरनामोच्चारणादीनि च साधनानि विधीयन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथैव तत्त्वमसि इत्यत्र अपरोक्षत्वाल्पज्ञत्वादिविशिष्टांशस्य परोक्षत्वसर्वज्ञत्वादिविशिष्टांशस्य च विरुद्धांशस्य परित्यागं कृत्वा लक्षणया अविरुद्धाखण्डैकचैतन्यमात्रं बोधयति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ತತ್ವಮಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಪರೋಕ್ಷತ್ವ ಅಲ್ಪಜ್ಞತ್ವದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಲಕ್ಷಣದ ಅವಿರುದ್ಧ ಅಖಂಡ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सप्तममन्त्रे तु जगतीच्छन्दः अस्ति ।", "tgt_text": "ಏಳನೆಯ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗತೀಛಂದಸ್ಸಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तदुक्तं वेदान्तपारिभाषायाम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಋಷಿಯಿರುತ್ತಾನೋ, ಆ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನೇ 'ಋಷಿಸೂಕ್ತ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जिन मंत्रो के ऋषि एक ही हैं, उन मंत्र समूहों को ही ऋषि सूक्त कहते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಂಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಓದಿ ಯಾವುದನ್ನು ಸಾರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.", "tgt_text": "सम्पूर्ण ग्रन्थ को पढ़कर के सारभूत का ग्रहण करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हरौ इस लौकिक विग्रह में हरि डि अधि इस अलौकिक विग्रह में अधिहरि रूप निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಹರೌ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಜ್ಞಿ ಅಧಿ ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಅಧಿಹರಿ ರೂಪವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवञ्च राजन्‌ ङस्‌ पुरुष सु इति अलौकिकं विग्रहवाक्यं भवति किन्तु समासः एकार्थीभावरूपे सामर्थ्ये एव भवति।", "tgt_text": "और राजन्‌ ङस्‌ पुरुष सु यह अलौकिक विग्रह वाक्य होता है किन्तु समास एकार्थीभावरूप में सामर्थ्य में ही होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“प्राक्कडारात्समासः'', “तत्पुरुषः”, “ विभाषा '' ये तीन अधिकृत सूत्र हैं।", "tgt_text": "\"प्राक्कडारात्समासः\", \"तत्पुरुषः\", \"विभाषा\" इति सूत्रत्रयमधिकृतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र में दो पद हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "न केवल चतुर्दश भुवनों को अपितु इस ब्रह्माण्ड की और ब्रह्माण्ड अन्तर्गत चार प्रकार के स्थूल शारीरों की और अन्नपानादि की उत्पत्ति भी इस पञ्चीकृत महाभूत से होती है।", "tgt_text": "न केवलं चतुर्दशभुवनानाम्‌, अस्य ब्रह्माण्डस्य, ब्रह्माण्डान्तर्गतानां च चतुर्विधस्थूलशरीराणाम्‌ अन्नपानादीनां च उत्पत्तिरपि पञ्चीकृतभूतेभ्यो जायते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यश्च सर्वकर्माणि तत्फलानि च त्यज्यति स परमार्थसंन्यासी इत्युच्यते।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅವನನ್ನು ಪರಮಾರ್ಥ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "खलप्व्याघ्शा इस रूप को सिद्ध कीजिए।", "tgt_text": "खलप्व्यांशा इति रूपं साधयत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः प्रक्रियाकार्ये पञ्चराजम्‌ इति निष्पद्यते।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಚರಾಜಮ್ ಶಬ್ದವು ನಿಷ್ಫನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಚೌ ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "चौ इस सूत्र का एक उदाहरण लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे श्रेणिकृताः यहाँ पर यदि श्रेण्या कृताः इस विग्रह में तृतीयातत्पुरुष समास स्वीकार करते तो कर्मधारय समास के अभाव से प्रकृत सूत्र से श्रेणि यहाँ पर प्रकृति स्वर नहीं होता है।", "tgt_text": "यथा श्रेणिकृताः इत्यत्रैव यदि श्रेण्या कृताः इति विग्रहे तृतीयातत्पुरुषसमासः स्वीक्रियते तर्हि कर्मधारयसमासाभावात्‌ प्रकृतसूत्रेण श्रेणि इति अत्र प्रकृतिस्वरः न भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह विग्रह लौकिक और अलौकिक भेद से दो प्रकार के होते हैं।", "tgt_text": "स च विग्रहः लौकिकालौकिकभेदेन द्विविधः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತೆ ಜ್ಞೀನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಶಾಂರ್ಜ್ಞರವಾಜ್ಞೋ ಜ್ಞೀನ್ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पुनः ङीन्प्रत्ययविधायकस्य \"शार्ङ्गरवाद्यञो ङीन्‌\" इति सूत्रस्य व्याख्या कृता तदुदाहरणानि च साधितानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "खलपू-शब्द में क्या समास हे - (क) अव्ययीभावसमास (ख) उपपदसमास (ग) तत्पुरुषसमास (घ) कर्मधारयसमास किम्‌ के स्थान में क्व आदेश किस सूत्र से होता है?", "tgt_text": "’ಖಲಪೂ’-ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಮಾಸವಿದೆ? - (ಅ) ಅವ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸ (ಆ) ಉಪಪದಸಮಾಸ (ಇ) ತತ್ಪುರುಷಸಮಾಸ (ಈ) ಕರ್ಮಧಾರಯಸಮಾಸ. ಕಿಮ್ ಎಂಬುವುದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ’ಕ್ವ’ ಎಂಬ ಆದೇಶವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और कौन उन यज्ञों के अधिकारी है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಆ ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आयुष्यसूक्तेषु दीर्घायुषः कृते प्रार्थना विहिता।", "tgt_text": "ಆಯುಷ್ಯ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪುಂಸ್ತ್ವ ಎಂದರೇನು?", "tgt_text": "किं पुंस्त्वम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुषुप्तिकाले विज्ञानमयस्य अस्तमयः पुनः जाग्रत्काले उदयश्च ज्ञायेते।", "tgt_text": "ಸುಷುಪ್ತಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಕೋಶದ ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वह विग्रह लौकिक और अलौकिक दो प्रकार से विभक्त होता है।", "tgt_text": "स च विग्रहः लौकिकः अलौकिकश्चेति द्विधा विभक्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ವಚನಾದಾನಗಮನವಿಸರ್ಗಾನಂದಸಾಧಕತ್ವವು ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इनके क्रमशः विषय है वचन, दान, गमन, विसर्ग तथा आनन्द।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಅಪ್ಪೂರಣೀಪ್ರಮಾಣ್ಯೋಃ\", \"ಅಂತರ್ವಹಿಭ್ಯಾಂ ಚ ಲೋಮ್ನಃ\" ಈ ಎರಡು ಸೂತ್ರಗಳು ಅಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "\"अप्पूरणीप्रमाण्योः\" \"अन्तर्बहिर्भ्यां च लोम्नः\" इति सूत्रद्वयम्‌ अप्प्रत्ययस्य विधायकम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसकी विशिष्टता प्रदर्शन के लिए 'रहस्यब्राह्मण' इस नाम से भी जाना जाता है।", "tgt_text": "ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ 'ರಹಸ್ಯಬ್ರಾಹ್ಮಣ' ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव अहिगोपाः। अहिर्वृत्रो गोपा रक्षको यासां ताः। गोपनं नाम स्वच्छन्देन यथा न प्रवहन्ति तथा नरोधनम्‌। एतदेव स्पष्टीक्रियते यद्‌ आपः निरुद्धाः अतिष्ठन्‌ इति। तत्र दृष्टान्तः।", "tgt_text": "जल को स्वच्छन्द रूप से बहने नहीं दिया अर्थात उसका निरोध किया। न"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आदि में वृत्र से प्रहार करने पर इन्द्र में भय से देवो के घोड़े की पुच्छतुल्य हुए।", "tgt_text": "ಆದಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ರನಿಂದ ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಇಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಭಯದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಕುದುರೆಯ ಬಾಲದಂತೆ ಆದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರದ್ದಾ ಕಾಮಾಯನೀ ಋಷಿಕಾ, ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು, ಮತ್ತು ದೇವತಾ ಶ್ರದ್ದಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "श्रद्धा कामायनी ऋषिः, अनुष्टुप्‌ छन्दः, देवता श्रद्धा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चार्थाः समुच्चयान्वाचयेतरेतरयोगसमाहाराः।", "tgt_text": "“च '' अर्थ है - समुच्च्य, अन्वाचय, इतरेतरयोग समाहार।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "8. अर्थवाद क्या होता है?", "tgt_text": "8. अर्थवादः कः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसको ` आमन्त्रितस्य च' इस छठे अध्याय के सूत्र से शुभस्पती इस समुदाय के आदि स्वर उदात्त का विधान होता है।", "tgt_text": "तेन 'आमन्त्रितस्य च' इति षाष्ठेन सूत्रेण शुभस्पती इत्यस्य समुदायस्य आदिस्वरः उदात्तः विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಅಧಿ ಹರಿ ಜ್ಞಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे अधि हरि ङि यह स्थिति उत्पन्न होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इदम्‌ ऋग्वेदस्य दशममण्डले १५१ संख्याकं सूक्तम्‌।", "tgt_text": "ಈ ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ೧೫೧ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸೂಕ್ತವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस अविद्यमानवस्त्व पक्ष में देवी: इस पद को अविद्यमान के समान कार्य होता है।", "tgt_text": "तेन अविद्यमानवत्त्वपक्षे देवीः इति पदम्‌ अविद्यमानं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ವಿಧವಾದ ಪಾಣಿನೀಯಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸ್ತುವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "पुनः प्रत्येकं वस्तुनि तिष्ठन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पिपिषे - आत्मनेपद पिष्‌-धातु से लिट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।", "tgt_text": "ಪಿಪಿಷೆ - ಆತ್ಮನೇಪದ ಪಿಷ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अज इति प्रातिपदिकम्‌।", "tgt_text": "ಅಜ ಶಬ್ದವು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಂತ್ರ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಹಿತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मन्त्रभाग एव संहिताशब्देन व्यवह्वियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चतुर्थ मन्त्र में इन्द्र से उत्पन्न किया हुआ इस विषय में कहा गया है।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದ ಫಲವು ಆಗುವುದೇ ಯಾವ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ कृतस्य कर्मणः फलं भवति एव यावत्‌ तत्परिहारोपायो न कल्प्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य सूक्तस्य प्रत्येकं मन्त्रस्य चतुर्थचरणः 'तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु' इति वाक्येन समाप्तो भवति।", "tgt_text": "इस सूक्त के प्रत्येक मन्त्र का चौथा चरण तन्मे मनः शिवसङ्कल्पमस्तु' इस वाक्य से समाप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एताभ्यः अवस्थाभ्यः भिन्ना काचिदवस्था जीवस्य नास्ति एव।", "tgt_text": "ಈ ಅವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಅವಸ್ಥೆಯು ಜೀವದ್ದು ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पूजनशब्देन पूजनार्थकस्य ग्रहणम्‌।", "tgt_text": "पूजन शब्द से पूजनार्थक का ग्रहण किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यावत्‌ नित्यानित्यवस्तुविवेकः न भवति ।", "tgt_text": "जब तक नित्य तथा अनित्य वस्तु विवेक नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं पाणिनीयाः इति आचार्योपसर्चनान्तेवासिवाचि उत्तरपदं भवति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಣಿನೀಯಾಃ ಎಂಬ ಆಚಾರ್ಯೋಪಸರ್ಜನಾಂತೇವಾಸಿವಾಚಕವಾದ ಉತ್ತರಪದವು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिसृभ्यो जसः ( ६.१.१६६ ) सूत्र का अर्थ- तिसृ शब्द से परे जस्‌ को अन्तोदात्त होता है।", "tgt_text": "ತಿಸೃಭ್ಯೋ ಜಸಃ (೬.೧.೧೬೬) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ ತಿಸೃ ಶಬ್ದದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಜಸ್ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅಂತೋದಾತ್ತವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ तृतीये पाठे अधिकारी इति यो संबन्धः तस्यैव अवशिष्टभागः आदौ उपस्थापितः अस्ति।", "tgt_text": "जो सम्बन अवशिष्ट आदि में इस तीसरे पाठ में अधिकारी का जो सम्बन्ध है उसका अवशिष्ट भाग ही आदि में उपस्थापित किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्रान्तप्रज्ञा वाला अथवा क्रान्तकर्मा।", "tgt_text": "क्रान्तप्रज्ञः क्रान्तकर्मा वा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सत्रयागस्य प्रकृतिः काः?", "tgt_text": "सत्रयाग की क्या प्रकृति है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं बहु जन्मनः परं कदाचित्‌ उद्बोध  सम्भवति ।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ತುಂಬಾ ಜನ್ಮಗಳ ನಂತರ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಉದ್ಬೋಧವಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मुख्यार्थे विरोधे सति एव मुख्यार्थेन सम्बद्धः यः अर्थः श्रुतः नास्ति, तस्मिन्‌ अश्रुते अर्थ लक्षणा भवति ।", "tgt_text": "मुख्यार्थ का विरोध होने पर ही मुख्यार्थ से सम्बन्धित जो अर्थ श्रुत नहीं है, उसके अश्रुत अर्थ में लक्षणा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तुझे छोड़कर अन्य कोई इन समस्त उत्पन्न वस्तुओं में परिव्याप्त नहीं है।", "tgt_text": "त्वां विहाय अन्यः कोपि एतत्‌ समस्तम्‌ उत्पन्नं वस्तु न परिव्याप्नोति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदा पुण्यक्षयः भवति।", "tgt_text": "जब पुण्यों का क्षय होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\" किं क्षेपे \" इति सूत्रस्यार्थः कः ?", "tgt_text": "\"ಕಿಂ ಕ್ಷೇಪೆ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷ- ಸ್ವರಿತಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರ ಯಾವಾಗ ಇರುತ್ತದೋ ಆಗ ಸ್ವರಿತಸ್ವರದ ಅರ್ಧಭಾಗ ಉದಾತ್ತತರಸ್ವರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಉದಾತ್ತತರಸ್ವರದ ಸ್ವರೂಪವೇನೆಂದರೆ, ’ಉಚ್ಚೈಃ’ ಎಂಬುವುದರಿಂದ ಉದಾತ್ತದ ಗ್ರಹಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಉದಾತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಅತಿಶಯವಾಗಿರುತ್ತದೋ ಆ ಉದಾತ್ತವು ಉದಾತ್ತತರಸ್ವರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विशेषः -स्वरितस्वरात्‌ यदि अनुदात्तस्वरः भवति तदा स्वरितस्वरस्य अर्धभागः उदात्ततरस्वरविशिष्टः भवति इति तु ज्ञातम्‌, परन्तु अत्र विधीयमानस्य उदात्ततरस्वरस्य किं तावत्‌ स्वरूपम्‌ इति जिज्ञासायाम्‌ उच्यते- उच्चैः इत्यनेन उदात्तः गृह्यते, अयम्‌ उदात्तः अयम्‌ उदात्तः, अयम्‌ अनयोः अतितराम्‌ उदात्तः इति उच्चैस्तराम्‌ अर्थात्‌ उदात्ततरः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪಾದದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪದವು ನಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अत्र पादादित्वादाद्यं पदं न निहन्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र कारशब्दस्य ग्रहणविषये अन्यानि अपि बहूनि मतानि सन्ति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ 'ಕಾರಶಬ್ಧ'ದ ಗ್ರಹಣೆ ಆಗುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಸಾಧನಭೂತ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಅವರು ಪುರುಷನಿಗೆ ಪಶುತ್ವ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಬಲಿಗಾಗಿ ಕಂಬದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದನು.", "tgt_text": "व्याख्या- यज्ञं यज्ञसाधनभूतं ते पुरुषं पशुत्वभावनया यूपे बद्धं बर्हिषि मानसे यज्ञे प्रौक्षन्‌ प्रोक्षितवन्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗೆ - ಗೋಧೂಮಾಃ", "tgt_text": "तत्र उदाहरणं यथा- गोधूमाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो जुआरी विजय होता है, उसके लिए पासे पुत्रजन्म के समान आनंद दाता होता है।", "tgt_text": "किंच जयतः कुमारदेष्णाः धनदानेन धन्यतां लम्भयन्तः कुमाराणां दातारो भवन्ति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि उतनी मात्रा होती है तो वह मोक्ष के लिए पर्याप्त होती है।", "tgt_text": "ಅಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ವ್ಯುತ್ಥಾನದ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನೇ ವ್ಯುತ್ಥಾನಸಂಸ್ಕಾರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "उस व्युत्थान का संस्कार ही व्युत्थानसंस्कार कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रारब्धं समाप्तं चेत्‌ मृत्युः भवति।", "tgt_text": "ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಮುಗಿದು ಹೋದರೆ ಮೃತ್ಯುವಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४५ . समीपार्थ अव्ययीभावसमासस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?", "tgt_text": "45. समीप अर्थ में अव्ययीभावसमास का क्या उदाहरण है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಏಕಾಜ್ಞಾನದ ಅವಭಾಸಕತ್ವದಿಂದ ಇದರ ಪ್ರಾಜ್ಞತ್ವವು.", "tgt_text": "एकाज्ञानावभासकत्वात्‌ अस्य प्राज्ञत्वम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "8. पुस्त्व का शास्त्रीय लक्षण क्या है?", "tgt_text": "८. पुंस्त्वस्य शास्त्रीयं लक्षणं किम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु ये इन्द्रपदस्य प्राप्तये कठोरसाधनां कुर्वन्ति स तेषां सङ्कल्पभङ्गं करोति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಇಂದ್ರನ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯಾರು ಕಠಿಣ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "14. वृक्ष से।", "tgt_text": "१४. वृक्षेण।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ವಿಭಕ್ತಿವಿಪರಿಣಾಮೇನ ಕುತ್ಸ್ನೈಃ ಎಂಬುದರ ವಿಶೇಷಣದಿಂದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೈಃ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तच्च विभक्तिविपरिणामेन कुत्सनैः इत्यस्य विशेषणत्वात्‌ समानाधिकरणैः इति भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ರವಣ, ಮನನ ಮತ್ತು ನಿದಿಧ್ಯಾಸನವು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಅಂತರಂಗಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "श्रवण, मनन, निदिध्यासन, ब्रह्मविद्या की उत्पत्ति के प्रति अन्तरङ्ग साधन होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यद्यत्कुर्वन्ति तत्सर्वं मामेव कुर्वन्तीत्यर्थः।", "tgt_text": "ಏನನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೋ ಅವೆಲ್ಲವು ನನಗಾಗಿಯೇ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಈ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सहयोगात्‌", "tgt_text": "ಸಹ-ಶಬ್ದದ ಯೋಗದಿಂದ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भुक्तस्य एतद्रसरूपेण परिणामम्‌ अग्निः करोति।", "tgt_text": "खाये हुए का इन रसरूप से परिवर्तन अग्नि करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“सह सुपा'' इस सूत्र की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "\"सह सुपा\" इति सूत्रमनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಯಾವ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಇವೆಯೋ, ಅವು ಯಾವುದೇ ಆರಣ್ಯಕದ ಅಂಶ ಆಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥ ರೂಪದಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.", "tgt_text": "इस वेद से सम्बद्ध जो उपनिषद्‌ है, वे किसी भी आरण्यक के अंश नहीं होकर प्रारम्भ से ही स्वतन्त्र ग्रन्थ रूप से विद्यमान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪಮಿತಂ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಭಿಃ ಸಾಮಾನ್ಯಾಪ್ರಯೋಗೇ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "\"उपमितं व्याघ्रादिभिः सामान्याप्रयोगे\" इति सूत्रस्यार्थः कः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्मधारयसमास विशेष्य और विशेषण के मध्य में होता है।", "tgt_text": "कर्मधारयसमासः विशेष्यविशेषणयोः मध्ये भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मायिनाम्‌ - मायाशब्दात्‌ तदस्यास्तीत्यर्थ इनिप्रत्यये मायिन्‌ इति जाते तस्य षष्ठीबहुवचने मायिनाम्‌।", "tgt_text": "मायिनाम्‌ - मायाशब्द से तदस्यास्ती इस अर्थ में इनिप्रत्यय करने पर मायिन्‌ यह हुआ उसका षष्ठीबहुवचन में मायिनाम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತೌದ, ಜಾಲಜ, ಬ್ರಹ್ಮವೇದ, ದೇವದರ್ಶಾದಿ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಕೇವಲ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "तौद, जालज, ब्रह्मवेद, देवदर्श, आदि संहिता तो केवल नाम मात्र से ही प्रसिद्ध है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उदात्तानुदात्तादिकम्‌ अचः एव सम्भवन्ति अतः अन्तः अच्‌ इति लभ्यते।", "tgt_text": "उदात्त अनुदात्त आदि अच्‌ को ही सम्भव होते हैं, अतः अन्तिम अच्‌ यह अर्थ प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಮವೇದದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಗ್ರಂಥವು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಕಾರಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सामवेद के स्वरों के रहस्य को जानने के लिए यह ग्रन्थ अत्यन्त उपयोगी है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इति द्वितीयातत्पुरुषस्य, \"तृतीया तत्कृतार्थेन गुणवचनेन\" इति \"कर्तृकरणे कृता बहुलम्‌\" इति च तृतीयातत्पुरुषस्य, \"चतुर्थी तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः\" इति चतुर्थीतत्पुरुषस्य, \"पञ्चमी भयेन\" इति \"स्तोकान्तिकदूरार्थकृच्छ्राणि क्तेन\" इति च पञ्चमीतत्पुरुषस्य, \"ष॒ष्ठी\" इति षष्ठीतत्पुरुषस्य \"सप्तमी शौण्डैः\" इति सप्तमीतत्पुरुषस्य च विधायकानि सूत्राणि व्याख्यातानि।", "tgt_text": "\"ದ್ವಿತೀಯಾಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನೈಃ\" ಎಂಬ ದ್ವಿತೀಯಾ ತತ್ಪುರುಷದ, \"ತೃತೀಯಾ ತತ್ಕೃತಾರ್ಥೇನ ಗುಣವಚನೇನ\" ಎಂಬ ಮತ್ತು \"ಕರ್ತೃಕರಣೆ ಕೃತಾ ಬಹುಲಮ್\" ಎಂಬ ತೃತೀಯಾತತ್ಪುರುಷದ, \"ಚತುರ್ಥೀ ತದರ್ಥಾರ್ಥಬಲಿಹಿತಸುಖರಕ್ಷಿತೈಃ\" ಎಂಬ ಚತುರ್ಥೀ ಪುರುಷದ, \"ಪಂಚಮೀ ಭಯೇನ \" ಎಂಬ ಮತ್ತು \"ಸ್ತೋಕಾಂತಿಕದೂರಾರ್ಥಕೃಚ್ಛ್ರಾಣಿ ಕ್ತೇನ\" ಎಂಬ ಪಂಚಮೀ ತತ್ಪುರುಷದ , \"ಷಷ್ಠೀ\" ಎಂಬ ಷಷ್ಠೀತತ್ಪುರುಷದ , ಮತ್ತು  \"ಸಪ್ತಮೀಶೌಂಡೈಃ\" ಎಂಬ ಸಪ್ತಮೀತತ್ಪುರುಷದ ವಿಧಾಯಕವಾಗಿರುವ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतच्च प्रागेवोक्तम्‌ 'तस्माद्विराळजायत विराजो अधि पूरुषः' इति।", "tgt_text": "और ये पहले भी कहा जा चुका है 'तस्माद्विराळजायत विराजो अधि पूरुषः' इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेषु त्रिषु प्रतिलोकम्‌ एकः देवः प्रधानः अन्ये च तस्यैव भिन्नाः अभिव्यक्तयः।", "tgt_text": "ಆ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಲೋಕಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬರು ಪ್ರಧಾನರು, ಉಳಿದವರು ಆ ದೇವತೆಯ ಭಿನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मणेषु मन्त्र-कर्म-विनियोगानां व्याख्या अस्ति।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರ-ಕರ್ಮದ ಬಳಕೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन अतः इत्यस्यार्थो भवति ह्रस्वाकारान्तात्‌ इति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅತಃ ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಹ್ರಸ್ವ ಅಕಾರಾಂತದಿಂದ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपनिषद्‌ में भी जैसे 'एक सद्विप्रा बहुधा' वदन्ति इस श्रुति से आत्मा को एकत्व प्रतिपादित करते है, इसी प्रकार प्रजापतिसूक्त में भी यह ही तत्त्व प्रकाशित है।", "tgt_text": "ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಹೇಗೆ 'ಏಕ ಸದ್ವಿಪ್ರಾ ಬಹುಧಾ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆಯೋ ಈ ಶೃತಿಯಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಏಕತ್ವ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಇದೇ ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कारण शरीर का वर्णन आगे होगा कारण शरीर में अभिमान इस तादात्म्य अध्यास से अहम्‌ इस प्रकार का अज्ञान वाला जीव होता है।", "tgt_text": "कारणशरीरवर्णनन्तु अग्रे भविष्यति। कारणशरीरे अभिमानवान्‌ इत्यस्य तादात्म्याध्यासेन अहम्‌ इत्यभिमानवान्‌ भवति जीव इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ -ಹೇ ಮಿತ್ರವರುಣರೇ, ನೀವು ವಿಶೇಷದೇಹದ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರು.", "tgt_text": "सरलार्थः- हे मित्रवरुणौ युवां विशेषशरीरस्य दीप्तिं वर्धमानाः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे स्वर्गलोक और आदित्यलोक निर्मित है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯಲೋಕವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕೌಷೀತಕಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪನಿಷತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कौषीतकि ब्राह्मण उपनिषद्‌ चार अध्यायों में विभक्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನರೂಪವು ಆತ್ಮವಲ್ಲ ಅವಿದ್ಯೆಯ ವಿರೋಧಿ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ ज्ञानरूपः आत्मा न अविद्यायाः विरोधी।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗೋಷ್ಠಜಸ್ಯ ನಾಮಧೇಯಸ್ಯ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.", "tgt_text": "गोष्ठजस्य ब्राह्मणनामधेयस्य इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अरणि के घर्षण से अग्नि उत्पन्न होती है।", "tgt_text": "अरणिद्वयघर्षणेन अग्निरुत्पद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थ का अभावः अर्थाभावः।", "tgt_text": "ಅರ್ಥದ ಅಭಾವ ಎಂದರೆ ಅರ್ಥಾಭಾವ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲಂಕೃತ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಮಾನವೀಕರಣ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अलङकृत वर्णन में प्रकृति का तथा उसके व्यापारों का मानवीकरण होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भविष्यत्‌ - भूधातुः लृटि शतृप्रत्यये भविष्यत्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "भविष्यत्‌ - भृधातु से लूट शतृप्रत्यय करने पर भविष्यत्‌ रूप बनता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪುರ್ ಶಬ್ದದ ಸಮಾಸದ ಸಮಾಸಾಂತದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ - ವಿಷ್ಣೋಃ ಪೂಃ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಪುರಮ್ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पुर्‌शब्दान्तसमासस्य समासान्ते उदाहरणं - विष्णोः पूः इति विग्रहे विष्णुपुरम्‌ इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವು ಅಸತ್ ಎಂದರೆ ಅಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "पुनः च अज्ञानम्‌ असत्‌ अर्थात्‌ अज्ञानं नास्ति इति अपि वक्तुं न शक्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः इस सूत्र का अर्थ होता है-'“पापशब्द और अणकशब्द को कुत्स्थमान समानाधिकरण सुबन्त के साथ समास होता है, और वह तत्पुरुषसंज्ञक होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \" ಪಾಪಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅಣಕಶಬ್ದಕ್ಕ್ರೆ ಕುತ್ಸ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಗಳು ಸುಬಂತಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ತತ್ಪುರುಷಸಂಜ್ಞಕವು ಆಗುತ್ತದೆ.\""}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रसङ्गानुसारम्‌ एव तेन अलङ्काराणां व्यवहारः क्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तीन प्रकार से।", "tgt_text": "त्रेधा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रमिदं पदद्वयात्मकम्‌ ।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "रस नहीं होता है।", "tgt_text": "रसः नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದು ಆಗ ಸ್ಥೂಲವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स तदा स्थूलविषयान्‌ अनुभवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बड़ी मछलियाँ ही छोटी मछली को निगल लेती है।", "tgt_text": "ज्येष्ठा मत्स्या एव प्रायशः कनिष्ठान्‌ मत्स्यान्‌ गिलन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अयं तैजसः प्रविविक्ताहारतरश्च भवतीति बृहदारण्यके अस्ति।", "tgt_text": "इसलिए यह तैजस का प्रविविक्ताहारतर होता है इस प्रकार से बृहदारण्य में कहा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदनन्तरं पृथिवी उत्पन्ना, ततः जीवात्मनः कृते शरीरं निर्मितम्‌।", "tgt_text": "ಅದರ ನಂತರ ಪೃಥ್ವಿಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಜೀವಾತ್ಮನಿಗಾಗಿ ಶರೀರವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪುರುಷನಿಂದ ಭಿನ್ನ ವ್ಯವಹಾರವು ಆಗುತ್ತದೆ - ಮಹಾಂತ ಅಂದರೆ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ ಮತ್ತು ಅನಂತ.", "tgt_text": "इस पुरुष से भिन्न व्यवहार होता है -महान्त अर्थात अपरिच्छिन्न और अनन्त।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र प्रसङ्गाद्‌ \"दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां ञः\" इति तद्धितञप्रत्ययविधायकं \"तद्धितेष्वचामादेः\" इत्यादेरचो वृद्धिविधायकं सूत्रं प्रस्तुतम्‌ ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ \"ದಿಕ್ಪೂರ್ವಪದಾದಸಂಜ್ಞಾಯಾಞಃ\" ಇಲ್ಲಿ ತದ್ಧಿತದ ಜ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾದ \"ತದ್ಧಿತೇಷ್ವಚಾಮಾದೇಃ\" ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ಇದರ ವೃದ್ಧಿ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जन्मनाश रहित होता है।", "tgt_text": "ಅದು ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ನಾಶದ ಜೊತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस जिज्ञासा में कहते है निगद शब्द में वर्तमान गद्‌ - धातु से अपाद बन्ध अर्थक है, नि पूर्वक से गद्‌ - धातु वेदाध्ययन-३४५ ( पुस्तक-१ ) हमेशा गद्यते इस कर्म अर्थ में 'नौ गदनदपठस्वनः' इस सूत्र से अप्‌ - प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "इति जिज्ञासायाम्‌ उच्यते निगदशब्दे वर्तमानः गद - धातुः अपादबन्धार्थकः, निपूर्वकात्‌ गद्‌ - धातोः नितरां गद्यते इत्यर्थे कर्मणि ' नौ गदनदपठस्वनः ' इति सूत्रेण अप्‌ - प्रत्ययः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कति अक्षाः आस्फारे विहरन्ति ?", "tgt_text": "कितने पासे स्वच्छंद रूप से विचरण करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "8. विवृक्णा इस रूप को सिद्ध करो?", "tgt_text": "೮. ವಿವೃಕ್ಣಾಈ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदच - उत्पूर्वक अच्‌-धातु से लोट मध्यमपुरुष एकवचन में वैदिक रूप है।", "tgt_text": "उदच - उत्पूर्वकात्‌ अच्‌ - धातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने वैदिकं रूपम्‌ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯರೂಪದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಬರುತ್ತದೆ ಪಶ್ಚಾತ್ ಮುಖ ಯಾರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಾಗತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "प्रथमतया सामान्यरूप से प्रश्‍न है पश्चात्‌ मुख कौन है इत्यादि विशेष विषयगत प्रश्‍न बताए गये है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "च यह भी अव्ययपद है।", "tgt_text": "च इत्यपि अव्ययपदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कल्पसूत्राणि तत्तद्वेदसम्बन्धनिबन्धनभेदयुतानि।", "tgt_text": "कल्पसूत्र उसका इसका सम्बन्ध बन्धन भेद युक्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो देवों के साथ ब्रह्मरूप में सर्वप्रथम उत्पन्न हुआ।", "tgt_text": "यश्च देवेभ्यः सकाशात्‌ पूर्वः जातः अग्रे प्रथमम्‌ उत्पन्नः ब्रह्मरूपेण।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಚಾಯೃ ಪೂಜಾನಿಶಾಮನಯೋಃ ಈ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಚಿತ್ರ ಶಬ್ದವು ಆಗುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ ಸ್ಕಂದ ಸ್ವಾಮಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "चायृ पूजानिशामनयोः इस धातु से चित्र शब्द बनता है ऐसा स्कन्द स्वामी कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - बडे बड़े पासे जिस समय नक्शे (पासा खेलने के स्थान) के ऊपर इधर-उधर चलते है, उस समय उन्हें देखकर मुझे बड़ा आनंद मिलता है।", "tgt_text": "ವಿವರಣೆ - ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವವವರನ್ನು ನೋಡಿ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಆನಂದವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಕಾಶದ ಏಕಜಾತೀಯವು ಮತ್ತು ಅನೇಕವು ದ್ರವ್ಯದ ಆರಂಭಕವಾಗಿರದೆ, ಸಮವಾಯಿಕಾರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ಅಸಮವಾಯಿಕಾರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿದಾಗ ಆಕಾಶದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "न चाकाशस्य एकजातीयकम्‌ अनेकं च द्बव्यमारम्भकमस्ति; यस्मिन्समवायिकारणे सति, असमवायिकारणे च तत्संयोगे, आकाश उत्पद्येत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "२१. मनने प्रयुज्यमानाया उपपत्तेः का विशेषता।", "tgt_text": "21. मनन में प्रयुज्यमान उपपत्ति की क्या विशेषता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೮. ನಿರ್ವತಿತ ಬಾಹ್ಯೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮತ್ತು ಮನದ ಶ್ರವಣಾದಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಸರಿಸುವುದೇ ಉಪರತಿ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "8.निवर्तित बाह्येन्द्रियों का तथा मन का श्रवणादि व्यतिरिक्त विषयों से उपरण करवाना ही उपरति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्यधिकरणे अस्य स्तः इति व्यधिकरणः इति अर्शआदित्वादच्प्रत्ययः।", "tgt_text": "व्याधिकरण में है जिसका है व्यधिकरण यह अर्श आदि अच्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜ್ಯೇಷ್ಠಕನಿಷ್ಠಯೋರ್ವಯಸಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.", "tgt_text": "ज्येष्ठकनिष्ठयोर्वयसि इस सूत्र की व्याख्या कीजिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतदेव जीवस्य अज्ञानम्‌।", "tgt_text": "यह ही जीव का अज्ञान होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- विस्पष्टं कटुकम्‌ इस विग्रह में यहाँ समास है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- विस्पष्टं कटुकम्‌ इति विग्रहे अत्र समासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಉತ್ತರಗಳು ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "तेन दत्तानि उत्तराणि अपि प्रश्नोपनिषदि सुरक्षितानि सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देवगतवैशिष्ट्यम्‌ ऋग्वेदे हि देवताः प्राणशालित्वात्‌ असुर इति प्रोक्ताः।", "tgt_text": "देवता में आया वैशिष्ट्य ऋग्वेद में ही देवता प्राणशाली होने से असुर ऐसा कहा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದಿನದ ದೇವತೆಯು ಮಿತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಾಣಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "दिवसानां देवता मित्रः अस्ति, तेन असो प्राणानां प्रतिनिधिः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ವಜ್ರಬಾಹು ಇಂದ್ರನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾವರ, ಜಂಗಮ, ಕೊಂಬು ಉಳ್ಳ ಮತ್ತು ಕೊಂಬು ಧರಿಸಿರುವ ಪಶುಗಳ ಸ್ವಾಮಿಯು ಆಗಬೇಕು ಅಥವಾ ರಾಜನಾಗಬೇಕು.", "tgt_text": "व्याख्या - वज्रबाहु इन्द्र ने शत्रुओं को मारकर स्थावर, जंगम, सींग रहित और सींग धारी पशुओं के स्वामी बने अथवा राजा बनें।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಮ್ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿದೆಯೋ ಪ್ರಕ್ರಿಯದಲ್ಲಿ ಉಪಕೃಷ್ಣ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अम्‌ पक्ष में पहले के समान प्रक्रियाकार्य में उपकृष्णम्‌ रूप सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परार्थाभिधानं वृत्ति।", "tgt_text": "ಪರಾರ್ಥಾಭಿಧಾನಂ ವೃತ್ತಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा ब्राह्मणग्रन्थेषु सामान्यप्रतिपाद्यविषयेभ्यो भिन्नविषयाणां प्रतिपादनं विद्यते तथा एतेषु अपि वर्तते।", "tgt_text": "जैसे ब्राह्मण ग्रन्थों में सामान्य प्रतिपाद्य विषयों से भिन्न विषयों का प्रतिपादन है तथा इनका भी है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- इन्द्रं हन्तुं याः शक्तयः वृत्रेण प्रयुक्ताः ताः सर्वाः अपि विफलाः अभवन्‌।", "tgt_text": "सरलार्थ - इन्द्र को मारने के लिए जब शक्ति का वृत्र के द्वारा प्रयोग की गई वह सभी विफल हुई।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सर्वत्र पूजादियों में भी इसका प्रयोग विशेष रूप से होता है।", "tgt_text": "सर्वत्र पूजादिषु अपि अस्य प्रयोगः अव्याहतरूपेण भवति एव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(६.२.२०) सूत्रार्थः- ऐश्वर्य अर्थ तत्पुरुषे पत्यौ उत्तरपदे भुवनं पूर्वपदं वा प्रकृत्या।", "tgt_text": "( ६.२.२० ) सूत्र का अर्थ- ऐश्वर्यवाची तत्पुरुष समास में पति शब्द उत्तरपद रहते पूर्वपद को विकल्प से प्रकृति स्वर हो जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुषुप्त्युत्थितस्य स्मृतिरप्यस्ति प्रमाणतया।", "tgt_text": "ಸುಷುಪ್ತಿಯಿಂದ ಎದ್ದ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಸ್ಮೃತಿಯೂ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ये चार भेदों में भिन्न वेद ऋग्वेद यजुर्वेद सामवेद और अथर्ववेद हैं।", "tgt_text": "चतुर्षु भेदेषु भिन्नो वेदः ऋग्वेदः यजुर्वेदः सामवेदः अथर्ववेदश्चेति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "लौकिके तु विश्वानि भुवनानि चेति रूपद्वयम्‌ ।", "tgt_text": "लौकिक विश्वानि और भुवनानि दो रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दुर्गाचार्य आह - 'यदेभिरात्मानमाच्छादयन्‌ देवा मृत्योर्बिभ्यतः, तत्‌ छन्दसां छन्दस्त्वम्‌।", "tgt_text": "दुर्गाचार्य ने कहा है - “यदेभिरात्मानमाच्छादयन्‌ देवा मृत्योर्बिभ्यतः, तत्‌ छन्दसां छन्दस्त्वम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसी का नाश नित्यादिकर्मों के द्वारा किया जाता है।", "tgt_text": "ಅದರದ್ದೇ ನಾಶವು ನಿತ್ಯಾದಿಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೇ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರು ಏನು ಹೇಳಿದರು ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "तत्‌ किम्‌ अतः आह।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हलन्त्यम्‌ सूत्र से पकार की इत्संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪಕಾರದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः इन दोनों के उदात्त अनुदात्त के स्थान में जो ईकार रूप एकादेश हुआ, वहाँ पर प्रकृत सूत्र से स्वरित स्वर प्राप्त हुआ।", "tgt_text": "अतः अनयोः उदात्तानुदात्तयोः स्थाने यः ईकाररूपः एकादेशः जातः तत्र प्रकृतसूत्रेण स्वरितस्वरः प्राप्तः आसीत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಗಗನ ಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವನೋ ಆಗ ಇವನನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಎನ್ನುವರು - ಹೀಗೇ ೧೨ ಆದಿತ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "मध्याह्ने गगनमण्डलस्य मध्यभागे यदा राजते तदा अयं विष्णुरिति। एवमेव द्वादश आदित्याः भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृत्त्यर्थ का अवबोधक जो वाक्य है वही विग्रह है।", "tgt_text": "ವೃತ್ಯರ್ಥದ ಅವಬೋಧಕ ಯಾವ ವಾಕ್ಯವಿದೆಯೋ ಅದೇ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "धर्मजिज्ञासा के पूर्व भी ब्रह्मजिज्ञासा सम्भव होती है।", "tgt_text": "ಧರ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಯ ಮೊದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङः यह प्रत्यय है।", "tgt_text": "ತಿಙಃ ಇದು ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्रह्म एव सर्व प्रकाशयति।", "tgt_text": "ब्रह्म ही सब को प्रकाशित करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೃಷ್ಣಂ ಶ್ರಿತಃ ಈ ಲೌಕಿಕವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಅಮ್ ಶ್ರಿತ ಸು ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯಾ ಎಂಬ ಪದವು ಪ್ರಥಮಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಬೋಧವಾದ ಕೃಷ್ಣ ಅಮ್ ಇದರ \"ಪ್ರಥಮಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸಮಾಸ ಉಪಸರ್ಜನಮ್\" ಇದರಿಂದ ಉಪಸರ್ಜನ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कृष्णं श्रितः इति लौकिकविग्रहे कृष्ण अम्‌ श्रित सु इत्यलौकिकविग्रहे द्वितीया इति पदस्य प्रथमानिर्दिष्टत्वात्‌ तद्वोध्यस्य कृष्ण अम्‌ इत्यस्य \"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" इत्यनेन उपसर्जनसंज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अक्षसूक्तस्य कः ऋषिः , किं छन्दः , का च देवता ?", "tgt_text": "ಅಕ್ಷ ಸೂಕ್ತದ ಋಷಿ ಯಾರು, ಛಂದಸ್ಸೇನು ಮತ್ತು ದೇವತಾ ಯಾರು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आरण्यकोपनिषदोः कः भेदः?", "tgt_text": "ಆರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तव्यति कृते कृत्‌ उत्तर पद प्रकृति स्वर से प्रकृति स्वर, तव्यत्‌ में तो फलभेद नहीं होता है।", "tgt_text": "ತವ್ಯತೀ ಕೃತೇ ಕೃತ್ ಉತ್ತರ ಪದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರ , ತವ್ಯತ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಫಲಭೇದವಿರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥ- ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಏನಾದರು ಚಿತ್ತದಿಂದ ಧೇಯಗತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಆಗ ಧ್ಯೇಯದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ನವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನಿವಾತದೀಯ ಹಾಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "श्लोक का यह अर्थ है कि ध्याता ध्यान का परित्याग करके जब चित्त ध्येयगत ही होता है तब ध्येय में निरवच्छिन्नता से निवातदी के समान रुकता हैं , वह ही समाधि कहलाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಷದ್ಲೃ ಧಾತುವಿನ ಅರ್ಥವೇನ?", "tgt_text": "षद्लृ धातु का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ संस्करणे केवलं सप्तदश श्लोकाः एव वर्तन्ते।", "tgt_text": "इस संस्करण में केवल सत्तरह श्लोक ही हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೩. ಯಜ್ಜಾಗ್ರತೋ ದೂರಮುದೈತಿ.... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಮಾಡಿ ಅದರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "३. यज्जाग्रतो दूरमुदैति ... इत्यादिमन्त्रं पूरयित्वा व्याख्यात।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಥಮ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ದರ್ಶಪೌರ್ಣಮಾಸ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯದ ಮತ್ತು ಅವಾಂತರದ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳ ವರ್ಣನೆ ಯಾಗ ಕ್ರಮದಿಂದ ಇದೆ.", "tgt_text": "प्रथमे काण्डे दर्शपौर्णमासादीनां मुख्यस्य अवान्तरस्य च अनुष्ठानानां वर्णनं यागक्रमेण अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.", "tgt_text": "इस सूत्र से उदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಬ್ದವು ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯವು ಯಾವ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ತಾತ್ಪರ್ಯ ಎನ್ನುವರು.", "tgt_text": "शब्दः वाक्यं वा यदर्थपरं तत्‌ तस्य तात्पर्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र स्यान्तपदेन निगदे षष्ठ्यन्ततया प्रयुज्यमानानि स्यान्तानि पदानि ग्राह्याणि।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂತಪದದಿಂದ ನಿಗದದಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠ್ಯಂತವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಸ್ಯಾಂತಪದಗಳ ಗ್ರಹಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञस्य मुख्यस्वरूपस्य निष्पादकत्वेन अस्याः संहितायाः विद्वत्तापूर्णभाष्यं सर्वप्रथमम्‌ आचार्यसायणेन रचितम्‌।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಸಂಹಿತೆಯ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಆಚಾರ್ಯ ಸಾಯಣರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से हस्वान्त स्त्रीविषय शब्दों का आदि स्वर उदात्त होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಹ್ರಸ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುವ ಸ್ತ್ರೀ ವಿಷಯಕ ಶಬ್ದಗಳ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र अस्य धातोः अभ्यस्तत्वात्‌ प्रकृतसूत्रेण आदिस्वरः उदात्तः भवति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಈ ಧಾತುವು 'ಅಭ್ಯಸ್ತ'ವಾದುದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರವು ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सभी जगत की स्वामी हूँ।", "tgt_text": "ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा नः अस्माकं स्वस्तये विनाशराहित्यार्थं सचस्व समवेतो भव।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ನಮಗಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿ ವಿನಾಶ ರಹಿತವಾಗಿ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವವನು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रथमारण्यके महाव्रतस्य वर्णनमस्ति।", "tgt_text": "ಪ್ರಥಮ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾವ್ರತನ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वात्मा प्रजापति हृदय में स्थित होते हुए भी गर्भ में विचरण करता है।", "tgt_text": "ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಪ್ರಜಾಪತಿ  ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದರು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಚರಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಾಯತೇ - ತನ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕರ್ಮ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "तायते - तन्‌-धातु से कर्म लट प्रथमपुरुष एकवचन में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಯವಾಗ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಅನುದಾತ್ತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾದೇಶ ಆಗುತ್ತದೆಯೋ ಅವಾಗ  ಅನುದಾತ್ತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಿತಸ್ವರದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "किन्तु जब उदात्त अनुदात्त का, अथवा उदात्त स्वरित के स्थान में एकादेश होता है, तब अनुदात्त और स्वरित की प्राप्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಸ್ಯ - ಪುರುಷನ - ಮುಖಂ- ಆನನ, ಕಿಮ್ ಆಸೀತ್ - ಯಾರಾಗಿದ್ದರು, ಕಿಮ್ ಬಾಹೂ - ಭುಜ ಯಾರಾಗಿದ್ದರು, ಕಿಮ್ ಉರೂ - ಜಂಘವು ಯಾರಾಗಿದ್ದರು, ಕಿಮ್ ಪಾದೌ - ಚರಣ ಯಾರಾಗಿದ್ದರು, ಉಚ್ಯತೆ - ಈಗ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अस्य = पुरुषस्य= मुखं = आननं, किम्‌ आसीत्‌ =किम्‌ बभूव, किम्‌ बाहू = भुजौ, किम्‌ ऊरू = जङ्के, आस्तामिति शेषः, किम्‌ पादौ = चरणौ, उच्येते = कथ्येते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दोनों के मध्य में देवदर्श- यह नाम ही प्रमाणिक है ऐसा प्रतीत होता है।", "tgt_text": "ಇವರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ದೇವದರ್ಶ - ಈ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसका पर्याप्त परिचय का अभाव है।", "tgt_text": "अस्य पर्याप्तपरिचयस्य अभावः अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ನಕಾರದ ನಂತರವಿರುವ ಇಕಾರವು ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆಯೋ?", "tgt_text": "अग्निशब्दे नकारात्‌ परः इकारः उदात्तः अनुदात्तो वा?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कर्मविधिश्रुतिवत्‌ ब्रह्मविद्याविधिश्रुतेरपि अप्रामाण्यप्रसङ्ग इति चेन्न; बाधकप्रत्ययानुपपत्तेः।", "tgt_text": "कर्म विधि श्रुति के समान ब्रह्म विद्या श्रुति भी अप्राप्य प्रसङ्ग वाली हो तो, ऐसा भी बाधक प्रत्यय अनुपपत्ति के कारण नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“'प्रत्ययः'' (1/1) यह अधिकार और ““परश्च'' यह अधिकार यहाँ आता है।", "tgt_text": "\"प्रत्ययः\" (१/१) इति अधिकारः \"परश्च\" इति अधिकारः च अत्र आगच्छति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जातवेदा स्तुतो मध्ये स्तुतो वैश्वानरो दिवि॥", "tgt_text": "जातवेदा स्तुतो मध्ये स्तुतो वैश्वानरो दिवि॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र स्वरिताद्‌ इति पञ्चम्येकवचनान्तं, संहितायामिति सप्तम्येकवचनान्तं तथा अनुदात्तानामिति षष्ठीबहुवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "’ಸ್ವರಿತಾತ್’ ಎಂಬುದು ಪಂಚಮೀ-ಏಕವಚನಾಂತ. ’ಸಂಹಿತಾಯಾ’ ಎಂಬುದು ಸಪ್ತಮೀ-ಏಕವಚನಾಂತ. ಮತ್ತು ’ಅನುದಾತ್ತಾನಾಮ್’ ಎಂಬುದು ಷಷ್ಠೀ-ಬಹುವಚನಾಂತ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विक्षेप होने से एकाग्रता नहीं होती है।", "tgt_text": "ವಿಕ್ಷೇಪವಾದರೆ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तच्च प्रतिदिनं वर्धमानम्‌।", "tgt_text": "और वह प्रत्येक दिन वृद्धि को प्राप्त हो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "2.8 तृतीयातत्कृतार्थेन गुणवचनेन सूत्रार्थ - तृतीयान्त सुबन्त को तृतीयान्त विभक्ति अर्थ में गुण, वचन और अर्थ शब्द के साथ विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "तृतीया तत्कृतार्थन गुणवचनेन  सूत्रार्थः - तृतीयान्तं सुबन्तं तृतीयान्तार्थकृतगुणवचनेन अर्थशब्देन च सह विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र स्थित्वा ब्रह्मचर्यं पालयित्वा वेदाङ्गैः सहितं वेदानाम्‌ अध्ययनम्‌ एव विधिवत्‌ अध्ययनम्‌।", "tgt_text": "वहाँ पर स्थित होकर के ब्रह्मचर्य का पालन करके वेदाङगों के सहित वेदों का अध्ययन करके विधिवत्‌ तरीके से अध्ययन करना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "“तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय (श्वे. उ. ३.८) इति विद्याया अन्यः पन्थाः मोक्षाय न विद्यते इति श्रुतेः।", "tgt_text": "क्योंकि श्रुतियों में कहा है तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय' (श्वे. उ. 3.क्र) इस प्रकार से उस विद्या के उसको जाने बिना और कोई मार्ग हैं को नहीं इस प्रकार से श्रुति ने कहा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वाधिकरत्नानि स धारयति।", "tgt_text": "ಸರ್ವಾದಿಕ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विश्वा इत्यस्य लौकिकं रूपं किम्‌।", "tgt_text": "विश्वा का लौकिक रूप क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण -इस सूत्र का तद्वित अर्थ विषय में पञ्चकलापः उत्तरपद परे पञ्चगवधनः, और समाहार में वाच्य होने पर पञ्चगवम्‌ उदाहरण बना।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - सूत्रस्यास्य तद्धितार्थे विषये पञ्चकलापः इति, उत्तरपदे परतः पञ्चगवधनः इति, समाहारे च वाच्ये पञ्चगवम्‌ इत्युदाहरणं भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इनसे भिन्न अन्य कोई दूसरी शिक्षा प्राप्त नहीं होती है।", "tgt_text": "ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷಾವು ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭುವನಪತಿಃ ಇಲ್ಲಿ ಭುವನಶಬ್ದದ ಸ್ವರವೇನು?", "tgt_text": "भुवनपतिः यहाँ पर भुवन शब्द का स्वर क्या है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಸ್ತಿಕ ಮುನಿಯ ವಂಶಜ ಗೋಕೊಲದೈವಜ್ಞನ ಪುತ್ರ ಕೇಶವದೈವಜ್ಞ .", "tgt_text": "आस्तिकमुनेः वंशजः गोकुलदैवज्ञस्य पुत्रः केशवदैवज्ञः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र मृत्तिका एव सत्यम्‌।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इन्द्रसूर्ययोः अश्वस्य, त्वष्टुः वज्रनिर्माणस्य, इन्द्रस्य वज्रप्रयोगस्य, अग्नीन्द्रसवितृदेवानां रथस्य च कथाः वेदे भूयो भूयः प्राप्यन्ते।", "tgt_text": "इन्द्र और सूर्य में अश्व का, रूद्र का वज्र निर्माण, इन्द्र का वज्र प्रयोग, अग्नि इन्द्र सविता देव की रथ की कहानियाँ वेद में बहुत प्राप्त होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ते च अध्यासवशात्‌ आत्मनि आरोप्य व्यवहरन्ति।", "tgt_text": "ಅವು ಅಧ್ಯಾಸವಶದಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆರೋಪವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अज्ञान सत्‌ तथा असत्‌ के द्वारा अनिर्वचनीय होता है।", "tgt_text": "अज्ञानं सदसद्भ्याम्‌ अनिर्वचनीयं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मनुष्यों के लिए जन्म मृत्यु का नियन्ता वह ही है।", "tgt_text": "ಮನುಷ್ಯರಿಗಾಗಿ ಜನ್ಮ ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅವನೇ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और सामान्यतः उत्तरपदार्थ प्राधान्य को तत्पुरुष समास में दिखाई देता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವು ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಆತ್ಮಾವಗಮ್ಯೋಽಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮೀತಿ\" ಇದೇ ಉಕ್ತಿಯೇ ಈ ಆರಣ್ಯಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಪದೇಶವಾಗಿದೆ - \"ಋಚಾಂ ಮೂರ್ಧಾನಂ ಯಜುಷಾಮುತ್ತಮಾಂಗಂ ಸಾಮ್ನಾಂ ಶಿರೋಽಥರ್ವಣಾಂ ಮುಂಡಮುಂಡಮ್।", "tgt_text": "` आत्मावगम्योऽह ब्रह्मास्मीति' यह ही उक्ति इस आरण्यक का सबसे श्रेष्ठ उपदेश है -  “ऋचां मूर्धानं यजुषामुत्तमाङ्गं साम्नां शिरोऽथर्वणां मुण्डमुण्डम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದು ಭಗವಾನ್ ವಾಸುದೇವನ ಸಂಕಲ್ಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यह भगवान्‌ वासुदेव का निश्चय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सत्रयाग तीन भागों में विभक्त है - प्रथमार्ध में 180 दिन, द्वितीयार्थ में 180 दिन और तृतीयार्थ में 180 दिनों की अपेक्षा है।", "tgt_text": "सत्रयागः त्रिषु भागेषु विभज्यते- प्रथमार्धे १८० दिवसाः , द्वितीयार्धे १८० दिवसाः किञ्च तृतीयार्थे १८० दिवसाः अपेक्षन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಶನಾನಶನೆ ಅಭಿಲಕ್ಷ್ಯ - ಸಾಶನ ಅಂದರೆ ಭೋಜನಾದಿಗಳ ವ್ಯವಹಾರ ಯುಕ್ತ ಚೇತನ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅನಶನ ಅಂದರೆ ಭೋಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಲ್ಲದ ಅಚೇತನ ಗಿರಿ ನದಿಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಅದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "साशनानशने अभिलक्ष्य - साशन अर्थात भोजनादि व्यवहार युक्त चेतन प्राणी को तथा अनशन अर्थात भोजनादि व्यवहार रहित अचेतन गिरि नद्यादि को बनाकर उसमें वास किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पौर्वशालः इत्यत्र केन सूत्रेण कथं च वृद्धिः ?", "tgt_text": "“पौर्वशालः'' यहाँ किस सूत्र से और वृद्धि कैसे होती है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸುಪ್ ಇದರ ತದಂತವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಹತ್ಪರಮೋತ್ಕೃಷ್ಟಾಃ ಈ ಅನ್ವಯದಿಂದ ಸುಬಂತಾಃ ಎಂದು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सुप का तदन्तविधि में सन्यहत्परमोन्तमोत्कृष्टाः इस अन्वय से सुबन्ताः (सुप्‌ प्रव्ययान्तपद) प्राप्त होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर विशाल स्वर्गलोक का भोग करके फिर पुण्यक्षीण होने पर मृत्यु लोक में आ जाते हैं।", "tgt_text": "ते तं स्वर्गलोकं विशालं विस्तीर्णं भुक्त्वा क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति आविशन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ध्यान के द्वारा चित्त विक्षेपों के क्षय से चित्त की एकाग्रता होती है।", "tgt_text": "ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಾಶದಿಮ್ದ ಮನಸ್ಸಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ - ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಷಯವು ಇದೆ. ನಿಶ್ವಯವು ಬುದ್ಧಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्र संशयः- मनसः विषयो भवति। निश्चयः बुद्धेः विषयो भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಯಾವ ಅಗ್ನಿ ಇದ್ದಾರೆಯೋ ಅವರನ್ನು ನಾನು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "एवं यः अग्निः तम्‌ अहं स्तौमि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯೇ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ", "tgt_text": "इसलिए ज्ञानस्थल में अवश्य ही चित्तवृत्ति उत्पन्न होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "7 कः चित्तविक्षेपहेतुः।", "tgt_text": "7 चित्त के विक्षेप का हेतु क्या होता हे?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "राजा के लिए शान्ति पौष्टिक कर्म की तुलना में पुरुष आदि के दान की महती आवश्यकता होती है।", "tgt_text": "ರಾಜರಿಗಾಗಿ ಶಾಂತಿಕ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಕರ್ಮಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷಾದಿಗಳ ದಾನದ ಮಹತ್ತಾದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ, ದ್ವೇಷದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रीत्या कार्ये प्रवृत्तिर्भवति द्वेषान्निवृत्तिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनात्मसु आत्मत्वबुद्धितः आवरणम्‌ अनुमीयते।", "tgt_text": "ಆತ್ಮವಲ್ಲದ ಆತ್ಮದ ಬುದ್ದಿಯಿಂದ ಆವರಣವನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अधिकारी विषय सम्बन्ध तथा प्रयोजन इस प्रकार से चार प्रकार के अनुबन्ध होते हैं।", "tgt_text": "अधिकारिविषयसम्बन्धप्रयोजनानि इति चत्वारोऽनुबन्धाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಫಲದ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರೀ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇದೆ.", "tgt_text": "अतः प्रतिपाद्यमानस्य फलस्य लाभे अधिकारी इति सुस्पष्टम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन सूत्रेण उदात्तस्वरः भवति।", "tgt_text": "इस सूत्र से उदात्त स्वर होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मित्र प्राणरक्षक रूप से प्रतिपादित है।", "tgt_text": "ಗೆಳೆಯನನ್ನು ಜೀವರಕ್ಷಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवाः साक्षात्‌ हविः न भुञ्जते, अग्निना एव देवाः हवींषि आस्वादयन्ति।", "tgt_text": "ದೇವತೆಗಳು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕವೇ ದೇವರುಗಳು ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा विश्वं कर्म यस्य विश्वकर्मणः कालस्य रसात्‌ प्रीतेः यो रसः अग्रे प्रथमं समवर्तत समभवत्‌।", "tgt_text": "ಆದರು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ರಸದಿಂದ ಈ ರಸವು ಮೊದಲು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन प्रकारेण औदुम्बरवृक्षस्य देवता प्रजापतिः अभवत्‌।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಔದುಂಬರ ಮರದ ದೇವತೆಯು ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಆಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार का रूप मैं तुझसे माँगना चाहता हुँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे भास्कर के द्वारा कहा गया है - “अष्टौ व्याकरणानि षट्‌ च भिषजां व्याचष्टा ताः संहिताः' इस प्रकार भविष्य पुराण में उक्त व्याकरण तो प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾಸ್ಕರರು ಹೇಳಿದರು - \" ಅಷ್ಟೌ ವ್ಯಾಕರಣಾನಿ ಷಟ್ ಚ ಭಿಷಜಾಂ ವ್ಯಾಚಷ್ಟಾ ತಾಃ ಸಂಹಿತಾಃ \" ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु नात्मानं कोपि जानाति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य सूक्तस्य ऋषिः हिरण्यस्तूपः, त्रिष्टुप्‌ छन्दः इन्द्रश्च देवता।", "tgt_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದ ಋಷಿ ಹಿರಣ್ಯಸ್ತೂಪ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನು ದೇವನಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವ್ಯಯೀಭಾವೇ ಇದರ ವಿಭಕ್ತಿ ವಿಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಾದ್ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अव्ययीभाव में इसका विभक्ति विपरिणाम से अव्ययीभावाद्‌ होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और इसके बाद शप्‌ का भी शित्व सार्वधातुक से सार्वधातुकार्धधातुकयोः सूत्र से भू के ऊकार का गुण होने पर ओकार में एचोऽयवायावः सूत्र से अव्‌ आदेश होने पर भत्‌ अ अत्‌ होने पर अतो गुणे' सूत्र से पररूप होने पर भवत्‌ सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ ಶಪ್ ಇದರ ಶಿತ್ವ ಸಾರ್ವಧಾತುಕದಿಂದ ಸಾರ್ವಧಾತುಕಾರ್ಧಧಾತುಕಯೋಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಭೂ ಇದರ ಊಕಾರದ ಗುಣವಾದಾಗ ಓಕಾರದಲ್ಲಿ ಏಚೋಽಯವಾಯಾವಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವ್ ಆದೇಶವಾದಾಗ ಭತ್ ಅ ಅತ್ ಆದಾಗ ಅತೋ ಗುಣೇ' ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪರರೂಪವಾದಾಗ ಭವತ್ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न यह अव्ययपद है, अनुदात्तम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त पद इन दो की अनुवृति है।", "tgt_text": "ನ ಎಂಬ ಅವ್ಯಯ ಪದ , ಅನುದಾತ್ತಮ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ ಈ ಎರಡು ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಆದಿಪುರುಷನಿಂದ ವಿರಾಟ್ ಉತ್ಪನ್ನವಾಯಿತು.", "tgt_text": "तस्माद्‌ आदिपुरुषाद्‌ विराड्‌ उत्पन्नः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರು ಅಜ್ಞಾನವು ಭಾವರೂಪವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भलेही अज्ञान भावरूप होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः - यस्य आज्ञया पृथिवी नमति , यस्य आज्ञया क्षुरधारिणः पशवः विचरन्ति , यस्य आज्ञया ओषधयः विविधरूपाः भवन्ति ।", "tgt_text": "सरलार्थ - जिसकी आज्ञा से पृथिवी झुकती है, जिसकी आज्ञा से खुरधारी पशु विचरण करते है, जिसकी आज्ञा से ओषधियाँ विविध रूपों में होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ वार्तिक अर्थ होता है'' इन शब्द के साथ सुबन्त को समास होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ತಿಕದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಇವೇತಿ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆಗೆ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्मकृत होने के कारण ये अनित्य होते हैं।", "tgt_text": "कर्मकृतत्वाच्च एते अनित्याः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विशिष्यते अनेनेति विशेषणम्‌, अन्यस्मात्‌ व्यावर्तकं भेदकम्‌ ।", "tgt_text": "विशिष्यते अनेन इति विशेषणम्‌ (विशेषता बताई जाती है जिससे वह विशेषण है) अन्य से व्यावर्तक भेद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हिरण्यगर्भः समवर्रताग्रे... मन्त्र की व्याख्या करो।", "tgt_text": "हिरण्यगर्भः समवर्रताग्रे... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यद्बंहिष्ठं नातिविध `... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।", "tgt_text": "ಯದ್ಬಂಹಿಷ್ಠಂ ನಾತಿವಿಧೇ.. ಎಂಬ ಮಂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜುಹುಮಹ್ - ಹು - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಲಕಾರದ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಜುಹುಮಃ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जुहुमः- हु-धातोः लटि उत्तमपुरुषबहुवचने जुहुमः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ङयि च इति सूत्रस्य कोऽर्थः?", "tgt_text": "ङयि च इस सूत्र का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕರ್ಮವು ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಎಂದು ಎರೆಡು ವಿಧ.", "tgt_text": "कायिक तथा मानसिक भेद से कर्म दो प्रकार के होते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಭಿ - ಈ ಉಪಸರ್ಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.", "tgt_text": "अभि- इत्युपसर्ग वर्जयित्वा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಏಕಾಂತವೆಂದರೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಫಲದಾಯಕ ಎಂದು.", "tgt_text": "एकान्त इत्यस्यार्थः निश्चयेन फलदायकः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रमिदं पदद्वयात्मकम्‌।", "tgt_text": "यह द्विपदात्मक सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कृतद्रोहान्‌ अपेहि।", "tgt_text": "मेरे किये हुए द्रोह को छोड़ दो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हेतुपदेन च तेषां कारणानां निर्देशः भवति येः कर्मकाण्डविधयः सुष्टु सम्पद्यन्ते।", "tgt_text": "हेतुपद से उनके कारणों का निर्देश होता है, जो कर्मकाण्ड विधि को सही रूप से सम्पन्न करते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्यक्रामत्‌-विपूर्वकात्‌ क्रम्‌-धातोः लङि मध्यमपुरुषैकवचने।", "tgt_text": "व्यक्रामत्‌ -विपूर्वक क्रम्‌-धातु लङ्‌ लकार मध्यमपुरुष एकवचन में यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्माद्‌ उक्तम्‌ - हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिरेक आसीत्‌।", "tgt_text": "ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು - ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಸಮವರ್ತಾಗ್ರೇ ಭೂತಸ್ಯ ಜಾತಃ ಪತಿರೇಕ ಆಸೀತ್."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदों की रक्षा के लिए व्याकरण पढ़ना चाहिए, लोप, आगम, वर्ण विकार को जानने वाला ही पुरुष अच्छी प्रकार से वेदों का पालन करते हैं, ऐसा पतञ्जलि ने कहा है।", "tgt_text": "रक्षार्थं वेदानाम्‌ अध्येयं व्याकरणम्‌, लोपागमवर्णविकारज्ञो हि पुरुषः सम्यग्‌ वेदान्‌ परिपालयिष्यति' इति पतञ्जलिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अलङ्कृतवर्णने केषां मानवीकरणं भवति?", "tgt_text": "अलङकृत वर्णन में किनका मानवीकरण होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "1.21. ““नस्तद्धिद्वते'' सूत्रार्थ-नान्त  के असंज्ञक के टि का लोप होता है तद्धित पर में होने पर।", "tgt_text": "೧.೨೧ \"ನಸ್ತದ್ಧಿತೆ \" ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ -  ನಾಂತದ ಅಸಂಜ್ಞಕದ ಟಿ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ ತದ್ಧಿತದ ನಂತರವಾಗುವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ सूत्र में स्त्रियाम्‌ (7/1) अधिकार आ रहा है।", "tgt_text": "अत्र सूत्रे स्त्रियाम्‌ (७/१) इति अधिकारः आगच्छति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्र के स्तुतिपरक सूक्त किस छन्द में रचित है ?", "tgt_text": "ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಗೈಯ್ಯುವ ಸೂಕ್ತಗಳು ಯಾವ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वायोः सकाशात् के देवाः सृष्टाः ?", "tgt_text": "वायु कौन से देव उत्पन्न करते है ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ವಿಷಯವೇ ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वह ही विषय अनुबन्धों में अन्यतम विषय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೂರ್ಖನಂತೆ.", "tgt_text": "अवक्षिप्ताः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಆರ್ಥ - ಪ್ರಜಾಪತಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः उसका अर्थ-प्रजापति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದು ನಿರ್ವಚನವಾಗಿಲ್ಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "निर्वचनमिदं नास्ति काल्पनिकम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इति तर्कविदः॥", "tgt_text": "इस प्रकार तर्कविदों ने कहा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಲಶಕ್ವತದ್ಧಿತೇಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞೀಪ್ ಇದರ ಜ್ಞಕಾರದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः लशक्वतद्धिते इति सूत्रेण ङीपः ङकारस्य इत्संज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲೆ ಆ ಯಜಮಾನನ ತಂದೆಯ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಸಖನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "सबसे ऊपर वह यजमान के पिता भाई और सखा होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "” इत्येवंरूपम्‌ आत्मविषयं ज्ञानम्‌ उत्पद्यमानम्‌ कर्मप्रवृत्तिहेतुभूतायाः भेदबुद्धेः निवर्तकत्वात्‌।", "tgt_text": "' इस प्रकार से यह रूप ही आत्म विषय ज्ञान का उत्पद्यमान कर्मप्रवृत्तिहेतुभूता भेदबुद्धि से निवर्तकत्व से होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तब (मनु) ऊपर से नीचे आये।", "tgt_text": "तदा ( मनुः ) अवततार।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुप्‌ इत्यस्य तदन्तविधौ सन्महत्परमोत्तमोत्कृष्टाः इत्यनेनान्वयात्‌ सुबन्ताः इति लभ्यते ।", "tgt_text": "सुप का तदन्तविधि में सन्यहत्परमोन्तमोत्कृष्टाः इस अन्वय से सुबन्ताः (सुप्‌ प्रव्ययान्तपद) प्राप्त होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದ ಹಾಗೆ.", "tgt_text": "जैसे किसी व्यक्ति की सम्पत्ति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वृष्णः वर्षकस्य अश्वस्य व्यापकस्य मेघस्य सम्बन्धिन्यः धाराः उदकधाराः प्रपिन्वतः प्रक्षरत ।", "tgt_text": "वर्षणकारी और सर्वव्यापी मेघ की उदक धारा को क्षरित करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत अर्थ में संदेह करने वाले दोष का अवकाश नहीं है, ऐसा सिद्धान्तियों का मत है।", "tgt_text": "अतः सन्दिग्धार्थस्य दोषस्य अवकाशः नास्ति इति सिद्धान्तिमतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ವೇದವನ್ನು ಓದುವವರ ಮುಂದೆ ಬಿರುಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಳೆ, ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಹರಿವು, ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ರಸಮಯವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "अत्र स वेदपाठकानां पुरस्तात्‌ झञ्झावातेन सह वृष्टिः, समुद्रं प्रति जलस्य वेगेन प्रवाहः, तस्या वृष्टेः अलङ्घनीयता चेत्यादिकं सर्व सरसं वर्णयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसका यह अंश माया के रूप में पुनः होकर उत्पत्ति और संहार के लिए बार बार आता है।", "tgt_text": "ಅದರ ಈ ಅಂಶವು ಮಾಯೆಯ ರೂಪದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಆಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಕರಮ್ಗಳ ಆಚರಣೆ ವಾಸನೆಯ ಚಿತ್ತಮಲವು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निषिद्ध कर्मों के आचरण की वासना के द्वारा चित्त के मल का बढता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रकृतियागः अङ्गी।", "tgt_text": "ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗವು ಅಂಗೀ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಉದಾತ್ತಸ್ವರಿತಯೋರ್ಯಣಃ ಸ್ವರಿತೋಽನುದಾತ್ತಸ್ಯ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯಾವ ವಿಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "उदात्तस्वरितयोर्यणः स्वरितोनुदात्तस्य' इस सूत्र से किसका विधान है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ನಂತರ ಬರುವ ಯಾತಿ ಇದರ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अतः उससे परे याति यह अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳ ನಿರ್ವಚನದ ಮಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ದೇಶ ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ब्राह्मणों में शब्दों के निर्वचन का मार्मिक और वैज्ञानिक निर्देश निरुक्त में कहा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಪೂರ್ವಮ್ ಎಂದರೆ ಹಿಂದೆ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "अपूर्वम्‌ इसका विद्यमान नहीं है पूर्व में यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विचक्रमाणः - विपूर्वक क्रमु पादविक्षेपे इस धातु से कानच्-प्रत्यय के योग से विचक्रमाण यह शब्द निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "ವಿಚಕ್ರಮಾಣಃ- ವಿ ಉಪಸರ್ಗಪೂರ್ವ ಕ್ರಮು ಪಾದ ವಿಕ್ಷೇಪೇ ಎಂಬ ಧಾತುವಿಗೆ ಕಾನಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಯೋಗ ಆದಾಗ ವಿಚಕ್ರಮಾಣ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथ इस वार्तिक से उस यजमान नामवाचक के प्रथमान्त पद के अन्त का उदात्त स्वर करने का नियम है।", "tgt_text": "ಇದೇ ವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಆ ಯಜಮಾನವಾಚಕವಾದ ಪ್ರಥಮಾಂತಪದದ ಅಂತಿಮ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च अत्र पदान्वयः भवति- रिति उपोत्तमं उदात्तम्‌ इति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ - ರಿತಿ ಉಪೋತ್ತಮಮ್ ಉದಾತ್ತಮ್ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तब प्रस्तुत ही उदाहरण में शुतुद्रि इस पद का सम्बोधनान्त होने से 'सामन्त्रितम्‌' इससे आमन्त्रित संज्ञा होती है, वहाँ सरस्वति इस पद से पर आमन्त्रित संज्ञक शुतुद्रि इस सम्पूर्ण पद की प्रकृत सूत्र से अनुदात्त स्वर प्राप्त होता है, अत उसको हटाने के लिए अपादादौ यह कहा है।", "tgt_text": "तदा प्रस्तुते एव उदाहरणे शुतुद्रि इति पदस्य सम्बोधनान्तत्वेन 'सामन्त्रितम्‌' इत्यनेन आमन्त्रितसंज्ञा भवति, ततः सरस्वति इत्यस्मात्‌ पदात्‌ परस्य आमन्त्रितसंज्ञकस्य शुतुद्रि इत्यस्य सम्पूर्णस्य पदस्य प्रकृतसूत्रेण अनुदात्तस्वरः प्राप्नोति, अतः तद्वारणाय अपादादौ इति उक्तम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು ಕೃಷಿ ಕರ್ಮವೇ ಪ್ರಕೃತ ಮತ್ತು ಸುಖಕಾರಿ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು.", "tgt_text": "उसने जान लिया की कृषि कर्म ही प्रकृत और सुखकारी कार्य है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेष- यहाँ यह समझना चाहिए की यह गोष्ठज शब्द ब्राह्मण का नाम है।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ - ಇಲ್ಲಿ ಗೋಷ್ಠಜ ಶಬ್ದವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೯. ಮಹತಾ ವಧೇನ ಈ ಮಂತ್ರ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ವಧ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "9. महता वधेन इस मन्त्र अंश में वध शब्द का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತದಂತರ ಆತ್ಮಪ್ರಕಾಶವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे आत्मप्रकाश उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैत्तिरीय संहिता के अनुसार यज्ञों के लिये जो विधान है, वहाँ उस प्रकार की दृढ़ता नहीं दिखाई देती है।", "tgt_text": "ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಇರುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ದೃಢತೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्षेप नाम निन्दा का है।", "tgt_text": "क्षेपो नाम निन्दा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨. ನಿದಿಧ್ಯಾಸನವು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "2. निदिध्यासनं किम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ ನಃ ಪವಸ್ವ ಶಂಗವೆ(ಋ. ೧/೧೧/೩) ಈ ಋಚಾವನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಪಶುಗಳ ರೋಗವು ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स नः पवस्व शंगवे (ऋ. १/११/३) इस ऋचा के गायन से पशुओं की रोग निवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಶ್ನವತ್ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "अश्नवत्‌ इत्यस्य कः अर्थः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂತಿಮ ಪ್ರಪಾಠಕರ ಹೆಸರೇನು?", "tgt_text": "अन्तिमप्रपाठकस्य नाम किम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः सूत्रस्यास्यार्थस्तावत्‌ - \" निन्दायां गम्यमानायां किमित्यव्ययं समानाधिकरणेन सुबन्तेन सह समस्यते , स च तत्पुरुषसंज्ञको भवति \" इति ।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಹ ಕಿಮ್ ಎಂಬ ಅವ್ಯಯವು ಸಮಾನಾಧಿಕರಣದಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಕವು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.\""}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಧಾನವಾದ ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಗಾಯತ್ರೀ,ಉಷ್ಣಿಕ್, ಅನುಷ್ಟುಪ್, ಪ್ರಕೃತಿ, ಬೃಹತೀ, ಪಂಕ್ತಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್, ಜಗತೀ, ಅತಿಜಗತೀ, ಶಕ್ವರೀ, ಅತಿಶಕ್ವರೀ, ಕೃತಿಃ, ಆಕೃತಿಃ, ವಿಕೃತಿಃ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಃ, ಅಭಿಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃತಿ.", "tgt_text": "प्रधानेषु वैदिकेषु छन्दःसु इमानि गण्यन्ते - गायत्री, उष्णिक्‌, अनुष्टुप्‌, प्रकृतिः, बृहती, पङ्क्तिः, त्रिष्टुफ्‌, जगती, अतिजगती, शक्वरी, अतिशक्वरी, कृतिः, आकृतिः, विकृतिः, संस्कृतिः, अभिकृतिः, उत्कृतिश्च ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मोक्ष साधने की अनुपूर्वी को स्पष्ट कीजिए।", "tgt_text": "ಮೋಕ್ಷಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಆನುಪೂರ್ವತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यतः आचार्यशौनकः एको ब्रह्मवेत्ता ऋषिः आसीत्‌।", "tgt_text": "क्योंकि आचार्य शौनक एक ब्रह्मवेत्ता ऋषि थे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वे गिनती में सत्रह ही हैं।", "tgt_text": "ताः गणनायां सप्तदश एव सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं “ब्रह्मवित्‌ ब्रह्मैव भवति” (मुण्डकोपनिषत्‌ ३.२.९) “तरति शोकम्‌ आत्मवित्‌” (छान्दोग्योपनिषत्‌ (७.१.३)।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ \"ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಭವತಿ\" (ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ ೩.೨.೧) \"ತರತಿ ಶೋಕಮ್ ಆತ್ಮವಿತ್\" (ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ ೭.೧.೩)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः दुःखकारणात्‌ प्रमादं कुर्वन्ति बहवः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ದುಃಖಕಾರಣದಿಂದ ಬಹವರು ಪ್ರಮಾದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वस्तुत: बहुवचन में युष्मद्‌-शब्द के स्थान में “बहुवचनस्य वस्नसौ' इस सूत्र से वस्‌ यह आदेश होता है।", "tgt_text": "ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಯುಷ್ಮದ್-ಶಬ್ದದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ \"ಬಹುವಚನಸ್ಯ ವಸ್ನಸೌ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ’ವಸ್’ ಎಂಬ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्तम्भिवान्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "येन प्रकारेण चक्रं सदा एव आवर्तितं भवति तथा उषादेवी अपि नित्यम्‌ आवर्तनं करोति - \"सामानामर्थं चरणीयमाना चक्रमिव नव्यस्यावर्वृत्स्व।", "tgt_text": "ಚಕ್ರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ತಿರುಗುತ್ತವೋ ಹಾಗೆ ಉಷಾ ದೇವಿ ಕೂಡ ನಿತ್ಯವೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. - \"ಸಾಮಾನಾಮರ್ಥಂ ಚರಣೀಯಮಾನಾ ಚಕ್ರಮಿವ ನವ್ಯಸ್ಯಾವವೃತ್ಸ್ವ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परार्थः येन प्रतिपाद्यते सा वृत्तिः।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥಯಾವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ವೃತ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೫. ಚಿತ್ತಮಲವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.", "tgt_text": "५. चित्तमलो मीमांस्यताम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಸಂಖ್ಯಾಪೂರ್ವೋ ದ್ವಿಗುಃ\" (೨.೧.೫೨) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - \"ತದ್ಧಿತಾರ್ಥೋತ್ತರಪದಸಮಾಹಾರೇ ಚ\" ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮೂರು ವಿಧಗಳು ಸಂಖ್ಯಾಪೂರ್ವವಾದ ಸಮಾಸವು ದ್ವಿಗು ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“संख्यापूर्वोद्विगुः'' ( 2.1.12 ) सूत्रार्थः -तद्धितार्थ और उत्तरपद समहार में इस सूत्र में उक्त तीनों प्रकार से संख्या पूर्व समास द्विगु समास (संज्ञा) होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಾಕಸ್ಯ ಲೇಶಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕವಿಗ್ರಹ ಶಾಕ ಜ್ಞಸ್ ಪ್ರತಿ ಎಂಬುದು ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಮಾತ್ರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವ ಪ್ರತಿ ಎಂಬ ಅವ್ಯಯದ ಜೊತೆಗೆ ಶಾಕ ಜ್ಞಸ್ ಇದರಿಂದ ಸಮರ್ಥ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "शाकस्य लेशः इस लौकिक विग्रह होने पर शाक डस्‌ प्रति अलौकिकविग्रह होने पर प्रकृतसूत्र से मात्र अर्थ में विद्यमान के प्रति इस अव्यय के साथ सह शाक डस्‌ इससे समर्थ का सुबन्त को अव्ययी भाव संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कृत्तद्धितसमास-सनाद्यन्तैकशेषरूपाः।", "tgt_text": "कृत्तद्धित, समास, सनाद्यन्त, एकशेष।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र यता तस्य मौनी अस्मि।", "tgt_text": "वहाँ जो उसका मौन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह ही आरण्यक ' जैमिनीय उपनिषद्‌ ब्राह्मण कहलाता है।", "tgt_text": "ಈ ಆರಣ್ಯಕವು \"ಜೈಮಿನೀಯ ಉಪನಿಷದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ\" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नैमित्तिकप्रलये पुराणवचनं तावत्‌ -", "tgt_text": "ನಿಮಿತ್ತಿಕ ಪ್ರಳಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣದ ವಚನವು -"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महर्षय आध्यात्मिक्या विद्यया तेषां गूढतमानां रहस्याणां विशदतया विचारं कुर्वाणाः प्राप्यन्ते।", "tgt_text": "ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಆ ಗೂಢದಿಂದಲೂ ಗೂಢ  ರಹಸ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और लिखा भी है - प्राजापत्य इळादधः प्रजापते न त्वदेतान्यन्यः' (आश्व. श्रौ. २. १४) इति।", "tgt_text": "सूत्रितं च- प्राजापत्य इळादधः प्रजापते न त्वदेतान्यन्यः' (आश्व. श्रौ. २. १४) इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और कुछ तिथि, मास, पक्ष, नक्षत्र परक होते हैं।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ತಿಥಿ, ಮಾಸ , ಪಕ್ಷ, ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "७५ . \"समासान्ताः\" इति सूत्रस्याधिकारः कियत्पर्यन्तम्‌?", "tgt_text": "75. “समासान्ताः” इस सूत्र का अधिकार कहाँ तक है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कुछ देवियों के नाम लिखो।", "tgt_text": "ಕೆಲವು ದೇವಿಯರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "धृतिः - धृ-धातु से क्तिन्प्रत्यय करने पर धृतिः रूप बनता है।", "tgt_text": "धृतिः - धृ - धातोः क्तिन्प्रत्यये धृतिः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೊದಲು ಉತ್ಪನ್ನವಾದಾಗ ಸಮಗ್ರಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಾಮಿ ಆದನು.", "tgt_text": "प्रथम उत्पन्न होने पर समग्रजगत्‌ का स्वामी हुआ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - संज्ञा-परिभाषा-विधि-नियम-अतिदेश-अधिकारात्मकेषु षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या - संज्ञा-परिभाषा-विधि-नियम-अतिदेश-अधिकार छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से मन को ही बन्धन का कारण बताया गया है।", "tgt_text": "मनः बन्धस्य कारणमित्युक्तम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह परब्रह्म ही जिनका परम अयन आश्रय परमगति है अर्थात्‌ जो केवल आत्मामें ही रत हैं वे तत्परायण हैं (इस प्रकार) जिनके अन्तःकरण का अज्ञान ज्ञान द्वारा नष्ट हो गया है एवं उपर्युक्त ज्ञान द्वारा संसार के कारण रूप पापादि दोष जिनके नष्ट हो चुके हैं ऐसे ज्ञान निर्धूतकल्मष संन्यासी अपुनरावृत्ति को अर्थात्‌ जिस अवस्था को प्राप्त कर लेने पर फिर देह से सम्बन्ध होना छूट जाता है ।", "tgt_text": "ತತ್ಪರಾಯಣ ಮತ್ತು ಅದೇ ಪರಮ್ ಅಯನಂ ಪರಾ ಗತಿಃ ಎಂದು ಆತ್ಯಂತಿಕವನ್ನು ಯಾರು ಪಡೆದಿರುವರೋ ಅವರು ತತ್ಪರಾಯಣರು ಕೇವಲ ಆತ್ಮರತರು ಎಂದರ್ಥ. ಯಾರ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾಶವಾದ ಆತ್ಮದ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೆ ದೇಹಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದೇ ಮೋಕ್ಷವು ಜ್ಞಾನನಿರ್ಧೂತಕಲ್ಮಷವು ಯಥೋಕ್ತವಾದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನೊರ್ಧೂತವು ನಾಶಿಸಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह सूत्र पूर्वसृत्र का अपवादभूत सूत्र है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರವು ಹಿಂದಿನ ಸೂತ್ರದ ಅಪವಾದಭೂತಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अजीजन ओषधीर्भोजनाय कमुत प्रजाभ्योऽविदः मनीषाम्‌ ॥ १० ॥", "tgt_text": "ಅಜೀಜನ ಓಷಧೀರ್ಭಾಜನಾಯ ಕಮುತ ಪ್ರಜಾಭ್ಯೋಽವಿದಃ ಮನೀಷಾಮ್ ।।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ವಿಗ್ರಹವೂ ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕ ಭೇದಗಳಿಂದ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वह विग्रह लौकिक और अलौकिक भेद से दो प्रकार के होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पौराणिक काल में ये संख्या 33 करोड़ तक हो गई थी।", "tgt_text": "पौराणिके काले एषा संख्या त्रयस्त्रिंशत्कोटिपरिमिता सञ्जाता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदानाम्‌ अध्यात्मिकपरका व्याख्या केना कृता अस्ति?", "tgt_text": "ವೇದಗಳ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಪರಕದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿದರು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः कृदन्तत्वात्‌ कृत्तद्धितसमासाश्च इति सूत्रेण प्रातिपदिकसंज्ञायां जातायाम्‌, कारक इत्यस्य अदसन्तप्रातिपदिकत्वात्‌ अजाद्यतष्टाप्‌ इति सूत्रेण टाप्‌- प्रत्यये टापः टकारस्य चुटू इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, पकारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण उभयोः लोपे सति कारक आ इति स्थितिः भवति।", "tgt_text": "इसके बाद कृदन्त होने से कृन्तद्धित समासाश्च सूत्र से प्रातिपदिक संज्ञा में कारक के अदन्त प्रातिपदिकत्व से अजाद्यतष्टाप्‌ सूत्र से टाप्‌ प्रत्यय होने पर टाप्‌ के टकार का चुटू सूत्र से इत्संज्ञा होने पर, पकार की हलन्त्यम्‌ सूत्र से इत्संज्ञा होने पर, तस्यलोपः सूत्र से दोनों इत्संज्ञको का लोप होने पर कारक आ स्थिति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः एव पञ्चदशीकारेण विद्यारण्यस्वामिणा महावाक्यविवेकप्रकरणे उच्यते- “येनेक्षते शृणोतीदं जिघ्रति व्याकरोति च।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ  ಪಂಚದಶೀಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಹಾವಾಕ್ಯ ವಿವೇಕ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - \"ಯೇನೆಕ್ಷತೆ ಶೃಣೋತೀದಂ ಜಿಘ್ರತಿ ವ್ಯಾಕರೋತಿ ಚ\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಪ್ಪೆಯ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಮತ್ತೊಂದು ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वहाँ एक मेंढक के शब्द को सुनकर दूसरा भी ध्वनि करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अवतरण- घृतादि शब्दों क॑ अन्त्य स्वर के स्थान में उदात्त स्वर के विधान के लिए इस सूत्र की रचना आचार्य के द्वारा की गई है।", "tgt_text": "सूत्रावतरणम्‌- घृतादीनां शब्दानाम्‌ अन्त्यस्वरस्य स्थाने उदात्तस्वरस्य विधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतमाचार्यण।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಸ್ತ್ರಕೇಶಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वस्त्रकेश आदि के आकर्षण से स्पर्श करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "एवं ह्रस्व अकारान्त प्रातिपदिक से स्त्रीत्व द्योत्य होने पर टाप्‌ प्रत्यय परे होता है।", "tgt_text": "एवं ह्रस्वाकारान्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ स्त्रीत्वे द्योत्ये टाप्‌ प्रत्ययः परः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸಾಂತ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समासान्तः अच्प्रत्ययो विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ಭಾವವೇ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಎಂದು.", "tgt_text": "तस्य भावः तात्पर्यम्‌ इति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनमें “ अव्ययीभावेशरत्प्रभृतिभ्यः”, “अनश्च” ये दो सूत्र नित्य टच्‌ प्रत्यय विधायक सूत्र है।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ \"ಅವ್ಯಯೀಭಾವೇಶರತ್ಪ್ರಭೃತಿಭ್ಯಃ\",\"ಅನಶ್ಚ\" ಇವೆರಡು ಸೂತ್ರಗಳ ನಿತ್ಯ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अधिक्षियन्ति - अधिपूर्वक क्षि निवासे इस धातु से लट प्रथमपुरुष बहुवचन में यह रूप है।", "tgt_text": "ಅಧಿಕ್ಷಿಯಂತಿ - ಅಧಿ ಉಪಸರ್ಗಪೂರ್ವಕವಾದ ಕ್ಷಿ ನಿವಾಸೇ ಎಂಬ ಧಾತುವಿನ ಲಟ್-ಲಕಾರದ ಪ್ರಥಮಪುರಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುವ ಯಾಗವನ್ನು ಅಹೀನಯಾಗ ಎನ್ನುವರು.", "tgt_text": "बारह दिनमें सम्पन्न याग अहीन याग कहाता हेै।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र अन्यं प्रमाणम्‌ न अपेक्ष्यते।", "tgt_text": "वहाँ अन्य प्रमाण की आवश्यकता नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शूशुजानः - शुज्‌ - धातोः कानचि प्रथमैकवचने ।", "tgt_text": "शूशुजानः - शुज्‌-धातु से कानच प्रथमा एकवचन में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಅಜ್ಞಾನಾಶದಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಜೀವಚೈತನ್ಯವು ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯರೂಪದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಚೈತನ್ಯದ ಜೊತೆ ಏಕಾತ್ಮಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसी प्रकार से अज्ञान के नाश होने पर जीव तथा चैतन्य शुद्धचैतन्य रूप के द्वारा ब्रह्मचैतन्य के साथ एकात्मभाव को प्राप्त कर लेते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं सहस्राक्षित्वं सहस्रपादत्वञ्च।", "tgt_text": "इसी प्रकार सहस्राक्षित्व और सहस्रपादत्व है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ऋक्पूरब्धूःपथामानक्षे\" इति सूत्रस्य किमुदाहरणम्‌?", "tgt_text": "\"ऋक्पूरब्धूःपथामानक्षे\" इस सूत्र का उदाहरण है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಶಾಕಪಾರ್ಥಿವಾದೀನಾಂ ಸಿದ್ಧಯೇ ಉತ್ತರಪದಲೋಪಸ್ಯೋಪಸಂಖ್ಯಾನಮ್\" ಎಂಬ ವಾರ್ತಿಕದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "“ शाकपार्थिवादीनां सिद्धये उत्तरपदलोपस्योपसंख्यानाम्‌ \" इस वार्तिक का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾದ ದೀಪಕವು ಏಕಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪರಿಭಾಷಾ ಸೂತ್ರವು ಒಂದೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವರ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यथा प्रदीपः एकदेशस्थः सन्‌ सर्वं गृहम्‌ अभिज्वालयति एवमेव परिभाषासूत्रम्‌ एकत्र स्थितमपि सम्पूर्णायाम्‌ अष्टाध्याय्यां प्रवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ गुरुपदिष्ट शास्त्रवाक्यों को सत्यता के द्वारा ग्रहण ग्रहण करने में जिसके द्वारा आत्मवस्तु उपलब्ध होती है।", "tgt_text": "यया येन निश्चयेन वस्तूपलभ्यते आत्मनः उपलब्धिः भवति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಸಮಾಸಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಕುಗತಿಪ್ರಾದಯಳು ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अत्र आद्यस्य समासत्रयस्य वर्णनाय \" कुगतिप्रादयः \" इति सूत्रं व्याख्यातम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य एतानि सर्वाणि संवादसूक्तानि नाटकीयौजस्वितया सह सम्पृक्तानि सन्ति।", "tgt_text": "ऋग्वेद के ये सभी संवाद सूक्त नाटकीय ओजस्विता के साथ सम्पृक्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದ ತಿಙಂತಮ್ ಎಂಬ ಪದಲಾಭವು ಆಗುತ್ತದೆ", "tgt_text": "अतः प्रत्यय ग्रहण की परिभाषा से तिङन्त को यह पदलाभ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "५. अर्थवादः नाम किम्‌?", "tgt_text": "೫. ಅರ್ಥವಾದ ಎಂದರೆ ಏನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆಗೆ - \"ಅಧಸ್ವಿದಾಸೀದುಪರಿಸ್ವಿದಾತ್\" (ಋಗ್ವೇದ 10-129-5) ಅದು ಕೆಳಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೇಲೂ ಇತ್ತು.\" ಎಂದು.", "tgt_text": "यथा - 'अधस्विदासीदुपरिस्विदीसीत्‌' (ऋग्वेदः १०-१२९-५) अर्थात्‌ सः अधः अपि आसीत्‌ उपरि अपि आसीत्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जो लोग उपासना से इच्छा पूर्ति कार्यो में रमण करते है, वे बार -बार संसार चक्र में जीव रूप के द्वारा उत्पन्न होते है।", "tgt_text": "ये जना उपासनात्‌ इष्टापूर्तकर्मभ्यश्च विरमन्ते ते भूयो भूयः संसारचक्रे जीवरूपेण आविर्भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೂ ಯಾವ ಕಾಮ್ಯ ಕಾರ್ಮಗಳು ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಕರ್ಮರೂಪದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕಾಮಭಾವನೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "फिर भी जो काम्य कर्म वर्णाश्रम कर्म रूप के द्वारा प्राप्त होते हैं तो वे यदि निष्काम भावना के द्वारा किये जाते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पत्नी-यजमानौ प्रति उच्यते यत्‌ तयोरपि विष्णुलोकप्राप्तिः भवतु यत्र प्रखरप्रकाशेन सर्वत्र ज्योतिः प्रसृता विद्यते, तथा सर्वेषां मनोरथानां परिपूरकः विष्णुः स्वभासा प्रकाशते इति।", "tgt_text": "ಋತ್ವಿಕ್ ಪತ್ನಿ-ಯಜಮಾನರಿಗೆ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ಇವೆರಡೂ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಬೆಳಕು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮನೋರಥಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भूतपूर्वे यह भी सप्तम्यन्त पद है।", "tgt_text": "ಭೂತಪೂರ್ವ ಇದು ಕೂಡ ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "संहितायां स्वरिताद्‌ अनुदात्तानाम्‌ एकश्रुतिः स्याद ये सूत्र में आये पदों का अन्वय है।", "tgt_text": "संहितायां स्वरिताद्‌ अनुदात्तानाम्‌ एकश्रुतिः स्यादिति सूत्रगतपदानाम्‌ अन्वयः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಸಮಾಧಿಗಳಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समाधिद्वैविध्यम्‌ समाधिः द्विविधः ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गोपि इस लौकिक विग्रह में गोपा डि अधि इस अलौकिक विग्रह में समास संज्ञा होने पर उपसर्जन का पूर्वनिपात होने पर प्रातिपदिक से सुप्‌ के ङे का लोप होने पर प्रक्रिया में अधिगोपा यह निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಗೋಪಿ ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾ ಜ್ಞಿ ಅಧಿ ಈ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ಉಪಸರ್ಜನೆಯ ಪೂರ್ವನಿಪಾತವಾದಾಗ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಸುಪ್ ನ ಜ್ಞೆ ಲೋಪವಾದಾಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಧಿಗೋಪಾ ಇದು ಕೂಡ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ತಾಪವು ತೃಣಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूर्यकान्तमणि में प्रतिफलित होता हुआ तृणादि का नाश करने में समर्थ होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकवर्जम्‌ यह भी प्रथमान्त पद है।", "tgt_text": "ಏಕವರ್ಜಮ್ ಇದೂ ಕೂಡ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೦. ಪ್ರಾಣಮಯಕೋಶವೆಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "२०. प्राणमयकोशः कः ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनमें जो कर्म परिपाक वश फल देने में शुरू होता है वह प्रारब्धकर्म कहलाता है।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕರ್ಮ ಪರಿಪಾಕವಶದಿಂದ ಫಲವು ಕೊಡಲು ಆರಂಭವಾಗುವುದೋ ಅದು ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ अधिकरणवाची से तृतीयावचनान्त पद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಕರಣವಾಚಿಯಿಂದ ತೃತೀಯಾವಚನಾಂತ ಪದವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निरुद्धाः - निपूर्वकात्‌ रुध्‌-धातोः क्तप्रत्यये प्रथमाबहुवचने निरुद्धाः इति।", "tgt_text": "निरुद्धाः - निपूर्वकरुध्‌-धातु से क्तप्रत्यय करने पर प्रथमाबहुवचन में निरुद्धाः बना।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ जो क्रियाजन्य साधन जन्य है वह अनित्य है।", "tgt_text": "अर्थात्‌ यत्‌ क्रियाजन्यं साधनजन्यं तद्‌ अनित्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवम्‌ अधिगताखिलवेदार्थः शुद्धचित्तः एकाग्रमानसः साधनचतुष्टयसम्पन्नः अधिकारी भवति।", "tgt_text": "इस प्रकार से अधिगताखिलवेदार्थ शुद्धचित्त एकाग्रमान तथा साधनचतुष्टय सम्पन्न अधिकारी होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "वहाँ कुछ उपाख्यान (कथा) है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूषा अपि अस्य भ्राता इत्युच्यते।", "tgt_text": "ಪೂಷಾ ಕೂಡ ಇವನ ಸಹೋದರ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अष्ट कपाल पुरोडाशयाग, उपांशुयाग, और एकादशकपाल पुरोडाशयाग इन तीनों यागों का समुह पौर्णमासयाग कहलाता है।", "tgt_text": "ಅಷ್ಟಕಪಾಲ ಪುರೋಡಾಶಯಾಗ, ಉಪಾಂಶುಯಾಗ, ಏಕಾದಶಕಪಾಲ ಪುರೋಡಾಶಯಾಗ - ಈ ಮೂರೂ ಯಾಗಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಪೌರ್ಣಮಾಸ್ಯಯಾಗ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ सत्त्वगुण की शुद्धि विनष्ट होती है।", "tgt_text": "सत्त्वगुणस्य शुद्धिः विनष्टा भवतीत्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३. कर्मभोगयोनिपरिचयं दद्यात्‌।", "tgt_text": "3. कर्मभोग योनि का परिचय दीजिए?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸ್ತರಖಂಡದಲ್ಲಿ ಸೋಮರಸದ ಲೇಪನದಿಂದ ರಸವನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "दूसरे पत्थर पर सोमलता के पेषण से रस निकाला जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संहितापाठसम्बन्धिनः सर्व अपि विषयाः तत्र साङ्गोपाङ्गतया प्रतिपादिताः।", "tgt_text": "ಸಂಹಿತಾ ಪಾಠ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗಗಳ ಸಹಿತವಾದ ಉಪಾಂಗಗಳೊಡನೆ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪೦. \"ನಾವ್ಯಯೀಭಾವಾದತೋಽಮ್ತ್ವಪಂಚಮ್ಯಾಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯಾವುದರ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "40. “नाव्ययीभावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः'' इस सूत्र से क्या विधान होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे सूर्य देव संसार में विचरण करता है।", "tgt_text": "यथा सविता देवो जगति विहरति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ये दोनों स्वय भ्रमण करने वाले सूर्य के प्रीतिदायक प्रकाश समूह को बढाता है।", "tgt_text": "ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಸ್ವಯಂ ಭ್ರಮಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಷದ್ಲೃ ಧಾತುವಿನ ಅರ್ಥವೇನ?", "tgt_text": "षद्लृधातोः कः अर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ को पढ़कर आप सक्षम होंगे - मन्त्रों के स्वर विधान के विषय में जान पाने में;  स्वर विधायक सूत्रों को समझ पाने में; सूत्रों का अर्थ और उदाहरणों को समझ पाने में; उदाहरणों में सूत्रों के अर्थों का समन्वय कैसे होता है, इसे समझ पाने में; और आमंत्रित विषयों को जान पाने में।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ನೀವು - ಮಂತ್ರಗಳ ಸ್ವರವಿಧಾನದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ, ಸ್ವರ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ, ಸೂತ್ರಗಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತೀರ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯವು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಲು ಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತೀರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮಗಳ ಫಲೋಪಭೋಗವೇ ಆಗುವುದು.", "tgt_text": "पूर्वजन्मसु कृतस्य कर्मणः फलोन्मुखयोः धर्माधर्मयोः फलोपभोगः एव भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्वा उत्‌-उपसर्गात्‌ इण्‌ गतौ इति धातोः क्तप्रत्यये उदित इति रूपं भवति।", "tgt_text": "अथवा उत्‌-उपसर्ग से इण्‌ गतौ इस धातु से क्तप्रत्यय करने पर उदित यह रूप होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞಸಂಬಂಧಿ ಹವಿ ಆದಿ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಇದೇ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यज्ञसम्बन्धिनां हविरादिपदार्थानां ज्ञानेषु सत्स्वित्यर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "` अडऱ्यन्ते ज्ञायन्ते अमीभिरिति अङ्गानि' अर्थात्‌ जिससे किसी भी वस्तु के स्वरूप ज्ञान में सहायता प्राप्त होती है, उसको अङ्ग कहते हैं।", "tgt_text": "'अङ्ग्यन्ते ज्ञायन्ते अमीभिरिति अङ्गानि' अर्थाद्‌ येन कस्य अपि वस्तुनः स्वरूपज्ञाने साहाय्यं प्राप्यते तद्‌ अङ्गम्‌ इति कथ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अञ्चेश्छन्दस्यसर्वनामस्थानम्‌ इस सूत्र से असर्वनामस्थानम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त संज्ञा बोधक पद की यहाँ अनुवृति है।", "tgt_text": "ಅಂಚೇಶ್ಛಂದಸ್ಯಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭೇದನಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಖ ಕರಣ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ಶಬ್ದವು ಕೃದಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भेदनक्रियायां नखाः करणानि, भिन्नशब्दश्च कृदन्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदादिभागानुसारेण आरण्यकानि अपि बहूनि सन्ति।", "tgt_text": "ऋग्वेद आदि भाग के अनुसार से आरण्यक भी बहुत है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಆ ಜಲ ಸ್ಪರ್ಷದಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ದೀಕ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "ततश्च जलस्पर्शन जनः पवित्रो भूत्वा दीक्षितो भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತೆರೆದ ವಕ್ಷಃಸ್ಥಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೋಡಿ  ಯಾರು ತಾನೆ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अथवा खुले हुए वक्ष स्थल को देखकर कौन मनुष्य प्रेरणा को प्राप्त नहीं करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕ್ರೌಂಜಾಯನಾಃ ಈ ರೂಪವನ್ನು ಸೂತ್ರ ಸಹಿತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿಸಿರಿ.", "tgt_text": "कौञ्‌जायनाः इस रूप को सूत्र सहित सिद्ध कीजिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ರೋಚತೇ ಅಸೌ ಇತಿ ರುಚಃ, ರುಚ್ ಪದವು ಹೊಳೆಯುವ ಅಥವಾ ಹೊಳಪು ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "इत्यत्र रोचते असौ इति रुचः, दीप्यमानः इति रुचशब्दार्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्र सर्वज्ञ, सर्वशक्तिमान्‌, शासक, स्थावर और जडम के तथा चेतन अचेतन पदार्थ के नियन्त्रक हैं।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರನು ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಾನ್, ಶಾಸಕ, ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮಗಳ, ಚೇತನ ಮತ್ತು ಅಚೇತನ ಪದಾರ್ಥಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕನಾಗಿರುವನು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಿರೂಪಣೆಗಳಿವೆ ಯಮಯಮೀ ಸೂಕ್ತ, ಸರಮಣಿ ಸಂವಾದ ಸೂಕ್ತ, ಊರ್ವಶೀಪುರುರವಃ ಸಂವಾದ ಸೂಕ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂಕ್ತಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನುಆಶ್ರಯಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಟಕಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.", "tgt_text": "ऋग्वेदे अनेकानि कथोपकथनप्रधानानि यमयमीसूक्त-सरमाणिसंवादसूक्त- ऊर्वशीपुरुरवःसंवादसूक्त-प्रभृतीनि सूक्तानि सन्ति, यानि आधारीकृत्यैव भारतीयनाटकानि जातानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वस्तुतः स्थूलत्वादि धर्म देह के होते है न की आत्मा के।", "tgt_text": "वस्तुतः स्थूलत्वादिधर्माः देहस्यैव नतु आत्मनः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "” (13/12) इति।", "tgt_text": "(೧೩/೧೨)"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इन्द्र अग्नि आदि सभी देव ब्रह्म के ही विवर्त रूप होते है।", "tgt_text": "ಇಂದ್ರ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿವರ್ತರೂಪವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अत्र जहल्लक्षणा भवतु इति आशङ्कायां सत्याम्‌ उच्यते तत्‌ न भवति।", "tgt_text": "इसलिए यहाँ पर जहत्‌ लक्षणा हो ऐसी आशङ्का के होने पर कहतें है कि ऐसा नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदुक्तं विवेकचूडामणौ-", "tgt_text": "इसलिए इसे विवेकचूडामणी में इस प्रकार से कहा गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन सूक्ताध्ययनेन अध्येतृणां महान्‌ उपकारो भवेद्‌।", "tgt_text": "इन सूक्तों के अध्ययन से पाठकों का महान्‌ उपकार होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಲೇಖಕನಿಂದ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓದುವವನು ಬೇರೆಯದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अन्यथा लेखक द्वारा दिए गए अभीष्ट का त्यागकर के पाठ कर अन्य कुछ और ही ग्रहण कर लेता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ग्रन्थ के आरम्भ में यास्क ने निरुक्त के सिद्धान्त का वैज्ञानिक प्रदर्शन किया।", "tgt_text": "ग्रन्थस्य आरम्भे यास्को निरुक्तस्य सिद्धान्तस्य वैज्ञानिकं प्रदर्शनम्‌ अकरोत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रलय चार प्रकार के होते हैं।", "tgt_text": "ಪ್ರಳಯವು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಕ್ಷಾಸಃ - ಅಕ್ಷ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಥಮಾಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अक्षासः - अक्षशब्दस्य प्रथमाबहुवचने वैदिकं रूपम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"रथोऽपि गर्त उच्यते\" (नि० ३।५) इति यास्कः।", "tgt_text": "\"ರಥೋऽಪಿ ಗರ್ತ ಉಚ್ಯತೇ (ನಿ.೩/೫) ಎಂದು ಯಾಸ್ಕಾಚಾರ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुमास्यः- बहून्‌ मासान्‌ भृतः इस विग्रह में तद्धित अर्थ में द्विगुसमास करने पर और यप्‌ प्रत्यय करने पर बहुमास्यः यह रूप होता है।", "tgt_text": "ಬಹುಮಾಸ್ಯಃ - ಬಹೂನ್ ಮಾಸಾನ್ ಭೃತಃ ಈ ವಿಗ್ರಹದ ತದ್ಧಿತಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಸಮಾಸವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಮತ್ತು ಯಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಬಹುಮಾಸ್ಯಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗೋಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣದ (೩/೨) ಕಥನವಿದೆ ಮೂರು ವೇದಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞದ ಅಂತರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಶುದ್ಧ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "गोपथ ब्राह्मण का (३/२) कथन है की तीनों वेदों के द्वारा यज्ञ का अन्तर पक्ष को ही शुद्ध करते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ- ಸಂಜ್ಞಾ-ಪರಿಭಾಷಾ-ವಿಧಿ-ನಿಯಮ ಅತಿದೇಶ ಅಧಿಕಾರ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "सूत्रव्यख्या- संज्ञा-परिभाषा-विधि-नियमातिदेशाधिकारात्मकेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए निर्गुण के प्रतिपादन के लिए सगुण का प्रतिपादन अपेक्षित है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಗುಣದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಗುಣದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्थं देहादीनां सत्यत्वनिश्चयः जीवब्रह्मणोः भेदनिश्चय एव विपरीतभावना।", "tgt_text": "इस प्रकार से देहादि के सत्यत्वनिश्चय तथा जीव ब्रह्म में भेद निश्चय ही विपरीत भावना होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विवेकश्च मनसा भवति।", "tgt_text": "ವಿವೇಕವು ಮನಸಿನಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३. अजाद्यतष्टाप्‌ इति सूत्रेण टाप्प्रत्ययः विधीयते।", "tgt_text": "೩. ಅಜಾದ್ಯತಷ್ಟಾಪ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಟಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कल्प को व्युत्पत्ति प्राप्त अर्थ होता है - “कल्प्यते समर्थ्यते यागप्रयोगोऽत्र' इति।", "tgt_text": "ಕಲ್ಪದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. - \" ಕಲ್ಪ್ಯತೆ ಸಮರ್ಥ್ಯತೆ ಯಾಗಪ್ರಯೋಗೋತ್ರ\" ಎಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इससे स्वरित स्वर का विधान करते है।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಸ್ವರಿತ ಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अत: चित्रश्रवस्तम इसका एक से अधिक अर्थ होता है।", "tgt_text": "अतः चित्रश्रवस्तम इत्यस्य एकाधिकाः अर्था भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भारत में धर्म व्यवस्था वेदों से ही लिया गया है।", "tgt_text": "भारते धर्मव्यवस्था वेदायत्ता एव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समासः, सुप्‌, सह सुपा, विभाषा, तत्पुरुषश्चेत्येतानि पदानि पूर्वतोऽधिकृतानि।", "tgt_text": "ಸಮಾಸಃ, ಸುಪ್, ಸಹಸುಪಾ, ವಿಭಾಷಾ, ತತ್ಪುರುಷ ಹೀಗಿರುವ ಪದಗಳು ಮೊದಲಿನಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्रेदं बोध्यम्‌ - समासः तयोः पदयोः मध्ये एव भवति ययोः पदयोः अर्थयोः मध्ये परस्परं सम्बन्धः भवति।", "tgt_text": "अत्रेदं बोध्यम्‌-( यहाँ यह ज्ञान होना चाहिए) समास उन दो पदों के मध्य ही होता है उन दो पदों के अर्थों के मध्य परस्पर सम्बन्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्वय - जाग्रतः यत्‌ दैवं (मनः) दूरम्‌ उत्‌ एति, सुप्तस्य तत्‌ उ तथा एव एति।", "tgt_text": "ಅನ್ವಯ - ಜಾಗ್ರತಃ ಯತ್ ದೈವಂ (ಮನಃ) ದೂರಮ್ ಉತ್ ಏತಿ, ಸುಪ್ತಸ್ಯ ತತ್ ಉ ತಥಾ ಏವ ಏತಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस उपनिषद्‌ का आरम्भ प्रशन प्रतिवचनों से देखा जाता है।", "tgt_text": "अस्या उपनिषद आरम्भः प्रश्नप्रतिवचनाभ्यां दृश्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शाकलशाखानुसारेण ऋग्वेदस्यान्तिमो मन्त्रः 'समानी व आकूतिः (१०/१९१/४) अस्ति, किञ्च वाष्कलसंहितानुसारेण 'तच्छ्रेयोरावृणीमहे' इत्येव अन्तिमो मन्त्रोऽस्ति।", "tgt_text": "शाकल शाखा के अनुसार ऋग्वेद का अन्तिम मन्त्र “समानी व आकूतिः' (१०/१९१/४) है, किन्तु वाष्कल संहिता के अनुसार ' तच्छ्रेयोरावृणीमहे' यह अन्तिम मन्त्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಕತಮಕಠಃ , ಕತಮಕಠಃ ಎಂಬ ಎರಡು ರೂಪಗಳು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन कत॒मर्कठः इति, कतमकठः इति च रूपद्वयं प्राप्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह जन्म मृत्यु लोक में हो अथवा स्वर्ग लोक में।", "tgt_text": "ಆ ಜನ್ಮ ಮೃತ್ಯುಲೋಕಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಾದರೂ ಆಗಲಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आचार्य उपसर्जन अप्रधान है जिसका वह आचार्योपसर्जन है।", "tgt_text": "ಆಚಾರ್ಯ ಉಪಸರ್ಜನೆ ಯಾವುದರ ಅಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆಯೋ ಅವನೇ ಆಚಾರ್ಯೋಪಸರ್ಜನನೆಂದೆನಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕ್ತೆ ಚ (೬.೨.೪೫) ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿದೆ - ಕ್ತಾಂತ ಶಬ್ದದ ಉತ್ತರಪದವಿದ್ದರೂ ಚತುರ್ತ್ಯಂತದ ಪೂರ್ವಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "क्ते च (६.२.४५ ) सूत्र का अर्थ- क्तान्त शब्द उत्तरपद रहते भी चतुर्थ्यन्त पूर्वपद को प्रकृत्ति स्वर होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿಯ ಮೂರು ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತಿನೆರಡು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದು ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "उनमे भी आदि की तीन त्रिष्टुभ फिर दो अनुष्टुप और अन्त की त्रिष्टुप्‌ में है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೬. ಭುವನಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರತ್ಯಯವಿದೆ ?", "tgt_text": "6. भुवनम्‌ यहाँ पर क्या प्रत्यय है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मैं ही द्युलोक और भूलोक में व्याप्त हूँ।", "tgt_text": "अहमेव द्युलोकं भूलोकं च प्रविशामि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "न गतिः अगतिः तस्मात्‌ अगतेः यहाँ हनन्द्व समास है।", "tgt_text": "न गतिः अगतिः तस्मात्‌ अगतेः इति द्वन्द्वसमासः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌- स्त्रीविषयस्य हस्वान्तस्य शब्दस्य आदेः उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतमाचार्येण।", "tgt_text": "सूत्र का अवतरण- स्त्रीविषय के हस्वान्त शब्द का आदि उदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना आचार्य द्वारा की गई है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪುರುಷಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "तैः मन्त्रैः पुरुषस्वरूपं, सृष्टिविवरणं च वर्णितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनयोः ब्राह्मणग्रन्थौ अद्यापि समुपलब्धौ स्तः।", "tgt_text": "इनके ब्राह्मण ग्रथ आज भी उपलब्ध है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "इसे प्रतिपादित किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದೇವನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಶಬ್ದದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "अदेवनार्थे अक्षशब्दस्य आदिः उदात्तः केन सूत्रेण ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्विविधः, मन्त्ररूपो ब्राह्मणरूपश्चेति।", "tgt_text": "दो प्रकार, मन्त्र रूप और ब्राह्मण रूप।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ತಾನಾಗಿಯೇ ಅನೇಕ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ  ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ-ಬ್ರಹ್ಮ ವೈ ಮಂತ್ರಃ... (ಶತ.ಬ್ರಾ.೭/೧/೧/೫).", "tgt_text": "ब्रह्म शब्द स्वयं अनेक अर्थो में प्रयुक्त होता है, जैसे मन्त्र के अर्थ में - ब्रह्म वै मन्त्र:...(शत. ब्रा.७/१/१/५)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जहाँ उपलब्ध अवान्तर विषय तो उन विधियों के ही पोषक और निर्वाहक है।", "tgt_text": "यत्र समुपलब्धाः अवान्तरविषयाः तु तेषाम्‌ एव विधीनां पोषकाः निर्वाहकाश्च भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदच - उत्पूर्वक अच्‌-धातु से लोट मध्यमपुरुष एकवचन में वैदिक रूप है।", "tgt_text": "ಉದಚ - ಉತ್ಪೂರ್ವಕ ಅಚ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ವೈದಿಕ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराण नवकेवलाः समानाधिकरणेन\" इस पूर्व सूत्र से समानाधिकरणेन पद की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "\"पूर्वकालैकसर्वजरत्पुराणनवकेवलाः समानाधिकरणेन\" इत्यस्मात्‌ पूर्वस्मात्‌ सूत्रात्‌ समानाधिकरणेन इत्यनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨.೮ ತೃತೀಯಾ ತತ್ಕೃತಾರ್ಥೇನ ಗುಣವಚನೇನ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ತೃತೀಯಾಂತ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ತೃತೀಯಾಂತ ವಿಭಕ್ತಿ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗುಣ, ವಚನ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "2.8 तृतीयातत्कृतार्थेन गुणवचनेन सूत्रार्थ - तृतीयान्त सुबन्त को तृतीयान्त विभक्ति अर्थ में गुण, वचन और अर्थ शब्द के साथ विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य छन्दसः संख्याऽत्र १,३४६ वर्त्तते", "tgt_text": "ಈ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸಂಖ್ಯೆ 1346 ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರೀ ವಾಚಸ್ಪತಿ ಗೈರೋಲ ಅವರು ಬರೆದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೀಗಿದೆ - ಸತ್ಯಕೇತುವಿದ್ಯ ಅಲಂಕಾರದ ಮತವಾಗಿದೆ ಜೈಗೀಷವ್ಯನ ಶಿಷ್ಯ ಬಾಬ್ರವ್ಯ ಶಿಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "श्रीवाचस्पतिगैरोला स्वकीये इतिहासे लिखति यत्‌ - सत्यकेतुविद्यालङ्कारस्य मतमिदं यत्‌ जैगीषव्यस्य शिष्यो बाभ्रव्यः शिक्षाशास्त्रं प्रणिनाय इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ \"ಇಮಂ ಮೇ ಗಂಗೇ ಯಮುನೇ ಸರಸ್ವತಿ ಶುತುದ್ರಿ ಸ್ತೋಮಂ\" ಹೀಗೆ ಪ್ರಯೋಗವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे इमं मे गङऱगे यमुने सरस्वति शुतुद्रि स्तमम्‌ यह प्रयोग सम्भव हो सकता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इससे आगे \"तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च\" इस सूत्र से तत्पुरुष अधिकार होने से त्रयसमास का विधान हुआ।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಮುಂದೆ \"ತದ್ಧಿತಾರ್ಥೋತ್ತರಪದಸಮಾಹಾರೆ ಚ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಅಧಿಕಾರವಾಗುವುದರಿಂದ ತ್ರಯಸಮಾಸದ ವಿಧಾನವು ಆಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಮನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ನೀನು ಹೇಗೆ ನನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೀಯ.", "tgt_text": "तब मनु ने कहा की तुम कैसे मेरी रक्षा करोगी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ उत्तर तब तक सादृश्य के गौण होने पर भी समास के विधान के लिए सूत्र में पुनः सादृश्य ग्रहण किया गया है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಗೌಣವಾಗುತ್ತದೆ ಸಮಾಸದ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸಾದೃಶ್ಯ ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रथमानिर्दिष्टं नाम प्रथमान्तपदबोध्यम्‌।", "tgt_text": "प्रथमानिर्दिष्ट नाम प्रथमान्तपद बोधित होना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चित्‌ शुद्ध हो जाने पर उसके बाद चित्त के विक्षेप के नाश के लिए उपासना करनी चाहिए।", "tgt_text": "चित्तं शुद्धं चेत्‌ ततः परम्‌ चित्तविक्षेपनाशाय उपासना कर्तव्या।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯ ಅಭಾವವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सुषुप्ति में चित्तवृत्ति का अभाव होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ಮಾರ್ತ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ - ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "स्मार्त्तसूत्र भी दो प्रकार के है - गृह्यसूत्र और धर्मसूत्र।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदात्त, अनुदात्त, स्वरित स्वरों के लोप को ही एक श्रुति कहते हैं।", "tgt_text": "उदात्तानुदात्तस्वरितस्वराणां तिरोधानम्‌ एकश्रुतिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೬. ಸವಿಕಲ್ಪಕಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗದರ್ಶನವೆಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "16  सविकल्पकसमाधि का योगदर्शन में क्या नाम है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सगुणोपासनस्य पारम्पर्येण ब्रह्मानुभवहेतुत्वम्‌।", "tgt_text": "ಸಗುಣದ ಉಪಾಸನೆಯಿಂದ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾನುಭವಹೇತುತ್ವವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "( ८.२.६ ) सूत्र का अर्थ- पद आदि अनुदात्त के परे रहते उदात्त के साथ में हुआ एकादेश विकल्प से स्वरित होता है।", "tgt_text": "(८.२.६) सूत्रार्थः- अनुदात्ते पदादौ परे उदात्तेन सह एकादेशः स्वरितो वा भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सुप्‌ इति पदस्य तदन्तविधिना सुबन्तम्‌ इति लभ्यते।", "tgt_text": "सुप्‌ इस पद का तदत्तविधि से सुबन्त प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अधिकार लाभ प्राप्त करके श्रवणादि के लिए गुरु के समीप में जाना चाहिए।", "tgt_text": "अतः अधिकारलाभोत्तरं श्रवणादीनां कृते गुरुसमीपं गन्तव्यमेव।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याकरण शास्त्र तो अत्यंत प्राचीन शास्त्र है।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಕರಣಶಾಸ್ತ್ರವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತಿ ದಿನವು ಯಾರು ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೋ ಅವರು ಉತ್ತರೋತ್ತರ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಯಾವಾಗಲು ವಿನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "दिवेदिवे पोषम्‌ एव प्रतिदिनं पुष्यमाणतया वर्धमानमेव, न तु कदाचिदपि क्षीयमाणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याघ्र के मरण के भय से लोग जिस प्रकार से अरण्य में प्रवेश नहीं करते हैं उसी प्रकार साधु जन भी मोक्ष की इच्छा करते हुए मनोरूपी व्याघ्र के भय से विषय रूपी अरण्य में प्रवेश नहीं करते हैं विषयों के प्रति जाना मन का स्वभाव होता है।", "tgt_text": "व्याघ्रात्‌ मरणभयात्‌ जनाः यथा अरण्यं न प्रविशन्ति तथा साधवः मोक्षं कामयमानाः मनोव्याप्रभयात्‌ विषयारण्यं न प्रविशेयुः। विषयं प्रति गमनं मनसः स्वभावः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च प्रमापयति अपि यद्‌ अथर्ववेद एव सार्वेषां लौकिकानां कार्याणां सिद्ध्यर्थं मुख्यरूपेण प्रयुक्तो भवति।", "tgt_text": "और भी प्रमाणित करते है कि अथर्ववेद ही सभी लौकिक कार्यों की सिद्धि के लिए मुख्य रूप से प्रयुक्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके प्रतिपादन के लिए प्रमाण उपनिषदादि हैं।", "tgt_text": "ಅದರ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಪ್ರಮಾಣವು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ किसका अभेद है?", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುಗಳ ಅಭೇದ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "20.1.1 मूलपाठ ( विष्णुसूक्त )  विष्णोर्नु क॑ वीर्याणि प्र वाचं यः पार्थिवानि विममे रजांसि।", "tgt_text": "२०.१.१) मूलपाठम्‌ (विष्णुसूक्तम्‌)- विष्णोर्नु कं वीर्याणि प्र वोचं यः पार्थिवानि विम॒मे रजांसि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11. किद्‌-धातोः क्वसुप्रत्यये ङीपि प्रथमैकवचने।", "tgt_text": "೧೧. ಕಿದ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ವಸು ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞೀಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- इन्द्रः महता वज्रेण वृत्रं हतवान्‌।", "tgt_text": "सरलार्थ - इन्द्र ने बड़े वज्र से वृत्र को मारा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः तिङन्ते स्वरनिषेधविधायकानि सूत्राणि अपि आलोचितानि।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ತಿಙಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ವರನಿಷೇಧವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಲೋಟ್ ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲೋಟ್ ಈ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "लोट च इस सूत्र से लोट्‌ यहाँ प्रथमान्त पद की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मृळत - मृड्-धातु से लोट मध्यमपुरुषबहुवचन में।", "tgt_text": "ಮೃಳತ - ಮೃಡ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र कर्तरि इति तृजकयोरेव विशेषणं, न तु अनुवृत्तषष्ठ्याः।", "tgt_text": "यहाँ कर्तरि इस नृजक प्रव्ययों में ही विशेषण है, तथा अनुवृत्ती षष्ठी में नहीं होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अविवाहित को अग्निहोत्र का अधिकार नहीं है।", "tgt_text": "अविवाहितस्य अग्निहोत्रे अधिकारः नास्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अभिमुखीकरणार्थो निपातः।", "tgt_text": "ಸಮ್ಮುಖ ಮಾಡುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವ ನಿಪಾತವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संहिताब्राह्मणयोः प्रधानं पार्थक्यं किम्‌?", "tgt_text": "ಸಂಹಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಪ್ರಧಾನ ಭೇದವು ಯಾವುದಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೇರವೇರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮುನಿ ವ್ಯಾಸರು ಸುಮಂತುಮುನಿಗಳಿಗೆ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.", "tgt_text": "यज्ञ निरीक्षण कार्य सम्पादन के लिये मुनि व्यास ने सुमन्तु मुनि को अथर्ववेद पढ़ाया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಹೆಸರು.", "tgt_text": "वेदान्त यह मुख्य रूप से उपनिषदों का ही नाम है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथ अपवाद आरभ्यते।", "tgt_text": "अब अपवाद को आरम्भ करते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बारह हजार बृहती छंद में।", "tgt_text": "द्वादशबृहतीसहस्राणि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुरुष के बाहों से कौन उत्पन्न हुए?", "tgt_text": "ಪುರುಷನ ಹಸ್ತಗಳಿಂದ ಯಾರು ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्त अनुदात्त आदि अच्‌ को ही सम्भव होते हैं, अतः अन्तिम अच्‌ यह अर्थ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "'ಉದಾತ್ತಾನುದಾತ್ತಾದಿ'ಗಳು 'ಅಚ್'ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದರಿಂದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ಎಂದು ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "होमयाग की आहुति के प्रदान के विषय में कैसी मति होती हे।", "tgt_text": "होमयागस्य आहुतिप्रदानविषये कीदृशी विमतिः विद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसको इस प्रकृत सूत्र से तिल- शब्द के आदि में स्वर इकार को उदात्त होता है।", "tgt_text": "तस्मात्‌ अनेन प्रकृतसूत्रेण तस्य तिल- शब्दस्य आदेः स्वरस्य इकारस्य उदात्तत्वं विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "5.आपूर्वकात्‌ तन्तुसन्तानात्‌ वेञ्‌-धातोः क्तप्रत्यये।", "tgt_text": "5. आपूर्वक तन्तुसन्तानवेज्‌-धातु से क्तप्रत्यय करने पर।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनश्वः यहाँ नुडागमविधायक सूत्र क्या है?", "tgt_text": "ಅನಶ್ವಃ ಇಲ್ಲಿ ನುಡಾಗಮ ಸೂತ್ರವು ಯಾವುದು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಿತ್ರಾವರುಣರು ನೆಲೆಸಿರುವ ಸೌರಮಂಡಲವು ಸದಾ ಸತ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जिस सूर्यमण्डल में मित्रवरुण स्थित है, वह मण्डल हमेशा सत्यावृत होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देवेभिः- देवैः इत्यस्य वैदिकं रूपमिदम्‌।", "tgt_text": "देवेभिः - देवैः इसका वैदिक रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" इति सूत्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "\"ಪ್ರಥಮಾನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಸಮಾಸ ಉಪಸರ್ಜನಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तु उदात्तः इति सूत्रगतपदच्छेदः।", "tgt_text": "ನ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ವರಿತಸ್ಯ ತು ಉದಾತ್ತಃ ಎಂದು ಸೂತ್ರದ ಪದವಿಭಾಗ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "छन्दसि यह सप्तमी एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "छन्दसि इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋषिभिः कृतं स्तोत्रं श्रद्धासमन्वितमनसा इन्द्रेण श्रुतम्‌ (श्रद्धामनस्याा शृणुतेदभीतये)।", "tgt_text": "ऋषियो के द्वारा की गई स्तुति श्रद्धापूर्ण मन से इन्द्र के द्वारा सुनी गई ( श्रद्धामनस्या शृणुतेद भीतये )।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या-यह विधि सूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೧. ಪದಾರ್ಥನಿಷ್ಠ.", "tgt_text": "11. पदार्थनिष्ठ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वायव्यान्‌- वायुशब्दात्‌ यत्प्रत्ययः, ततः द्वितीयाबहुवचनम्‌।", "tgt_text": "ವಾಯವ್ಯಾನ್ - ವಾಯು ಶಬ್ದದಿಂದ ಯತ್ ಪ್ರತ್ಯಯ, ಅದರಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶೂಷಮ್ - ಶೂಷ ಎಂಬ ಧಾತುವಿಗೆ ಘಞ್-ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ರೂಪ ಆಗುತ್ತದೆ", "tgt_text": "शूषम्‌ - शूषधातोः घञि शूष इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रत्ययस्थात्‌ इति पदं कात्‌ इत्यस्य विशेषणं भवति।", "tgt_text": "प्रत्ययस्थात्‌ यह पद कात्‌ पद का विशेषण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः येन विधिस्तदन्तस्य इति सूत्रेण अजादेः इत्यत्र तदन्तविधिः भवति।", "tgt_text": "अतः येन विधिस्तदत्तस्य इस सूत्र से अजादेः यहाँ तदन्तविधि होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य परमात्मनो मूर्धन्‌ मूर्धन्युपरि।", "tgt_text": "आकाश परमात्मा का मस्तक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आचार्योपसर्जनश्चाऽन्तेवासिनि इत्यत्र उपसर्जनं नाम किम्‌?", "tgt_text": "ಆಚಾರ್ಯೋಪಸರ್ಜನಾಂತೇವಾಸಿನಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಪಸರ್ಜನ ಈ ಪದದ ಅರ್ಥವೇನಾಗಿದೆ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अनिष्ठा इत्यस्य अनिष्ठान्तम्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅನಿಷ್ಠಾ ಇದರ ಅನಿಷ್ಠಾಂತ ಈ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैसा ही वेद के ऋक्संहिता में कहा गया है - '' अग्निं मन्ये पितरमग्निमपिमग्नि भ्रातरं सदमित्‌ सस्वायम्‌ ....” इति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ವೇದದ ಋಕ್ಸಂಹಿತಾದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - \"ಅಗ್ನಿಂ ಮನ್ಯೇ ಪಿತರಮಗ್ನಿಮಪಿತಮಗ್ನಿ ಭ್ರಾತರಂ ಸದಮಿತ್ ಸಸ್ವಾಯಮ್......\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विष्णुसूक्त में भी विष्णुदेवता की स्तुति की गई है।", "tgt_text": "विष्णुसूक्ते अपि विष्णुदेवतायाः स्तुतिः विहिता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಸೂರ್ಯನನ್ನು, ಉಷಾಕಾಲವನ್ನು, ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ.", "tgt_text": "दनन्तरं सूर्य, उषःकालम्‌, आकाशं च सृष्टवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬುದ್ಧಿವೃತ್ತಿರೂಪವು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "बुद्धि वृत्ति रूप ज्ञान प्रकाशक नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह तत्वमसि इस प्रकार के महावाक्यों के अधीन होता है।", "tgt_text": "ಅದು ತತ್ವಮಸಿ ಎಂಬ ಮಹಾವಾಕ್ಯಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र जायाः भवन्ति ।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಇರುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तैजसः आत्मनो द्वितीयः पादः भवति।", "tgt_text": "ತೇಜಸ್ಸು ಆತ್ಮದ ಎರಡನೇ ಪಾದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विधेम - पूजार्थक विध्‌-धातू से विधिलिङ्‌ लकार उत्तमपुरुष बहुवचन में विधेम रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ವಿಧೇಮ - ಪೂಜಾರ್ಥಕ ವಿಧ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ವಿಧಿಲಿಂಗ್ ಲಕಾರ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಮ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स देवान्‌ यज्ञे आह्वयति।", "tgt_text": "ಅವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿವೇಚನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯು ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.", "tgt_text": "विवेचना विषय पर भी अंतर दिखते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌- अस्य उदहरणं भवति नान॑से यातवै (तै. सं ६-२-६-१)।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಯು ಹೀಗೆ - ನಾನಸೆ ಯಾತವೈ (ತೈ. ಸಂ. 6.2.6.1)."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "5 उपक्रम तथा उपसंहार को उदाहरण के द्वारा प्रतिपादन कीजिए।", "tgt_text": "೫. ಉಪಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಉಪಸಂಹಾರ ಇವುಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸುಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ತಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತ ವಿಧಾನವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "सुप्प्रत्ययस्य पित्प्रत्ययस्य च अनुदात्तत्वं केन विधीयते?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य उक्तिर्हि - 'मित्रः अहरभिमानिनी देवता वरुणः रात्र्यभिमानिनी।", "tgt_text": "ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - \"ಮಿತ್ರಃ ಅಹರಭಿಮಾನಿನೀ ದೇವತಾ ವರುಣಃ ರಾತ್ರ್ಯಭಿಮಾನಿನೀ\"।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपनी इच्छा अनुसार शिक्षा शास्त्र के तीन ग्रन्थ के रचयिताओं का परिचय ऊपर निर्देश के अनुसार व्याख्या कीजिए।", "tgt_text": "ಯಥಾ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂರು ಗ್ರಂಥದ ರಚನಾಕಾರರ ಪರಿಚಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ದೇಶಾನುಸಾರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವವನು ಸುಹೃತ್ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನೇಹವಾನ್ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "प्रत्युपकारम्‌ अनपेक्ष्य उपकर्ता सुहृद्‌ भवति। स्नेहवान्‌ मित्रं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वागर्थ औ इव इस स्थिति में “वृद्ठिरेचि”' इस सूत्र से आकार के और औकार के स्थान पर वृद्धि होने पर औकार होने पर “एचोऽयवायावः'' इस सूत्र से औकार के स्थान पर आवादेश होने पर प्रक्रियाकार्य में सर्वसंयोग होने पर वागर्थाविव रूप निष्पन्न होता है।", "tgt_text": "एवं वागर्थ औ इवेति स्थिते \"वृद्धिरेचि\" इत्यनेन सूत्रेण अकारस्य औकारस्य च स्थाने वृद्धौ ओकारे, \"एचोऽयवायावः\" इत्यनेन सूत्रेण औकारस्यावादेशे प्रक्रियाकार्ये सर्वसंयोगे वागर्थाविव इति रूपं निष्पद्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದ್ಯುಲೋಕದಿಂದ ನನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ನಾನೇ ಸ್ಪೃಶ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "और दूरस्थद्युलोक मेरे द्वारा ही मेरे शरीर को में ही स्पृश करती हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद के एक अत्यन्त प्रसिद्ध मन्त्र में व्याकरण को बैल के रूप में प्रतिपादन किया है - चत्वारि शृङ्गाः त्रयोऽस्य पादा द्वे शीर्षे सप्तहस्ता सोऽस्य।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ವೃಷಭದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ- ಚತ್ವಾರಿ ಶೃಂಗಾಃ ತ್ರಯೋ ಅಸ್ಯ ಪಾದಾ ದ್ವೇ ಶೀರ್ಷೆ ಸಪ್ತಹಸ್ತಾ ಸೋಸ್ಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಯೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದೆ .", "tgt_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इस सूत्र से उदात्तः इस प्रथमा एकवचनान्त पद की यहाँ अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और विधिबोधक वाक्य की ब्राह्मणसंज्ञ है।", "tgt_text": "विधिबोधकवाक्यस्य च ब्राह्मणसंज्ञा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कैवल्यफले हि ज्ञाने प्राप्ते, सर्वतःसम्प्लुतोदकफले कूपतटाकादिक्रियाफलार्थित्वाभाववत्‌ फलान्तरे तत्साधनभूतायां वा क्रियायाम्‌ अर्थित्वानुपपत्तिः।", "tgt_text": "ಕೈವಲ್ಯಫಲದಲ್ಲೇ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದರೆ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಸಂಪ್ಲುತೋದಕದ ಫಲದಲ್ಲಿ ಕೂಪತಟಾಕಾದಿ ಕ್ರಿಯಾಫಲದ ಆಸೆಯ ಅಭಾವದಿಂದ ಫಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಾಧನವಾದ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಿತ್ವದ ಅನುಪಪತ್ತಿಯು ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र से तत्पुरुष समास होता है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರತಿ ಕಾರಣವು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬುದ್ಧಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಮಯವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪರಮಾರ್ಥದ ಯಾವ ಜ್ಞಾನವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಜ್ಞಾನವಿರುವುದೇ ವಿಜ್ಞಾನ.", "tgt_text": "विशेषज्ञानं प्रति कारणं भवतीत्यतः बुद्धेः विज्ञानमयत्वम्‌। परमार्थं यत्‌ ज्ञानमस्ति तस्मात्‌ अन्यत्‌ भवतीदं विज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಪರಮಾರ್ಥವೆ ಆಕಾಶದ ಅನಿತ್ಯತ್ವ.", "tgt_text": "इसलिए परमार्थतः आकाश आअनित्यत्व ही होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे त्रीणि पदानि सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "'तास्यनुदात्तेन्ङिददुपदेशाल्लसार्वधातुकमनुदात्तमन्ह्निङोः' इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ लसार्वधातुकम्‌ इति पदम्‌ अनुवर्तते तच्चात्र सप्तम्यन्ततया विपरिणम्यते।", "tgt_text": "\"ತಾಸ್ಯನುದಾತ್ತೇನ್ಙಿದದುಪದೇಶಾಲ್ಲಸಾರ್ವಧಾತುಕಮನುದಾತ್ತಮನ್ಹ್ನಿಙೊಃ\" ಎನ್ನುವ ಸೂತ್ರದಿಂದ \"ಲಸಾರ್ವಧಾತುಕಮ್\" ಎಂಬ ಪದವು ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ನಂತರ ಅವನು ಹೇಳಿದನು - ಯಾವ ದಿನ ಜಲಪ್ರಳಯ ಆಗುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ದೋಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿ ಅದರ ಕಾವಲನ್ನು ಕಾಯುತ್ತೀರಿ.", "tgt_text": "ततः स उक्तवान्‌ - यस्मिन्‌ वत्सरे प्लावनम्‌ आगमिष्यति तदा नौकां निर्मीय प्रतीक्षां करिष्यसि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೫.೧.೧ ಮೂಲಪಾಠದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ -  ಅಗ್ನಿಮೀಳೆ ಪುರೋಹಿತಂ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ದೇವಮೃತ್ವಿಜಂ ।", "tgt_text": "15.1.1 मूलपाठ की व्याख्या- अग्निमीळे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ತದ ಸ್ಥಿರತೆಯು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "तेन चेतसः स्थिरता न सम्भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಛಾಂದೋಗ್ಯಶೃತಿಯಿಂದ ಆಕಾಶದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಆಕಾಶದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಂತೂ ಅಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲ.", "tgt_text": "छान्दोग्यश्रुत्या आकाशस्योत्पत्तिः न प्रतिपाद्यते इत्यतः नास्त्येव आकाशस्योत्पत्तिरिति चेन्न,"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य संहितायां त्रयाणां छन्दसां प्रचुरता विद्यते।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ಪ್ರಾಚುರ್ಯ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पर्जन्य किसको मारता है?", "tgt_text": "पर्जन्यः कान्‌ विहन्ति ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अग्नि इन्द्र रुद्र का यथा क्रम अग्नायी-इन्द्राणी-रुद्राणी स्त्रीयों का भी वर्णन प्राप्त होता हेै।", "tgt_text": "ಅಗ್ನೀಂಧ್ರರುದ್ರರ ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಗ್ನಾಯೀ, ಇಂದ್ರಾಣೀ, ರುದ್ರಾಣೀ ಇತ್ಯಾದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವರ್ಣನೆಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- बलिः यह शब्द स्त्रीविषय है, और यह शब्द हस्वान्त भी है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಬಲಿಃ ಈ ಶಬ್ದವು ಸ್ತ್ರೀವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹ್ರಸ್ವಾಂತವೂ ಆಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो अन्यों के लिए धन देता है वह अधिक धनवान होता उसीप्रकार।", "tgt_text": "ಯಾರು ಅನ್ಯರಿಗೆ ಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆಯೋ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಧನವಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "2. प्रजापति कौन है?", "tgt_text": "२. प्रजापतिः कः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कर्मभेदान्‌ विवृणुत।", "tgt_text": "कर्मभेदों का वर्णन कीजिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರ್ವಸಮಾಸಾಂತ ಪ್ರತ್ಯಯಾಃ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "सर्वसमासान्तप्रत्ययाः इति विषयम्‌ आश्रित्य टिप्पणीं लिखत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ’ಏಕಶ್ರುತಿ’ ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷಣಪದವಲ್ಲ. ಅದು ವಿಶೇಷ್ಯಪದ.", "tgt_text": "अत्रापि एकश्रुतिः इति न विशेषणपदम्‌, अपि तु विशेष्यपदमेव।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ.", "tgt_text": "व्याकरणशास्त्रं विशदयत।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಮನಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಮನದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र मनः इति सूत्रात्‌ मनः इति अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಂಡನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಸುಂದರವಾದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ.", "tgt_text": "कदाचित्‌ पतिम्‌ अनुरञ्जयितुं सुवस्त्रस्य धारणं करोति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य अध्यायस्य कथनमस्ति यद्‌ अग्निहोत्रेण यस्य देवस्य सन्तृप्तिः विधीयते, यस्य वा देवस्य आप्यायनं क्रियते, स देवः जीवस्य अभ्यन्तरे एव विद्यमानः अस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕಥನವಾಗಿದೆ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಿಂದ  ಯಾವ ದೇವತೆಗಳ ಸಂತುಷ್ಟಿಯ ವಿಧಾನವಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆಯೋ, ಆ ದೇವರು ಜೀವದ ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनियताक्षरावसानो यजुः' अर्थात्‌ यत्र अक्षराणां संख्या नियता निश्चिता वा नास्ति तद्यजुः।", "tgt_text": "ಯಾವುದೇ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದೆ ಇರುವುದು ಯಜುರ್ವೇದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पत्सुतःशीः - पादेषु इस अर्थ में पाद शब्द को पद आदेश होने पर पत्सु यह हुआ सप्तमी अर्थ में तसिल्प्रत्यय करने पर विभक्ति लोप अभाव में पत्सुतः यह रूप है।", "tgt_text": "ಪತ್ಸುತಃಶೀಃ - ಪಾದೇಷು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಪಾದ ಆದೇಶವಾದಾಗ ಪತ್ಸು ಇದರ ಸಪ್ತಮೀ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಸಿಲ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ವಿಭಕ್ತಿ ಲೋಪದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಪತ್ಸುತಃ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಜಿತ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕರ್ಮಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ಯ ಲೋಕಗಳ ಕಾರಣವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "भूम्याम्‌ उपार्जितकर्मभोगार्थत्वात्‌ इतरलोकानां तत्कारणत्वम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದು ಆ ಸ್ವರೂಪವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ ನನ್ನ ಮನವು ಧರ್ಮೇಷ್ಟವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वह उस स्वरूप वाला मेरा मन धर्मेष्ट होवे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सायणाचार्य के अनुसार कर्मफल को यह उसका अर्थ होता है।", "tgt_text": "ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಕರ್ಮಫಲಕ್ಕೆ ಈ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಸ್ಥುಷೀಃ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರತ್ಯಯವು?", "tgt_text": "तस्थुषीः इत्यत्र कः प्रत्ययः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೂರಾತ್ ಸಂಬುದ್ಧೌ ವಾಕ್ಯಮ್ ಏಕಶ್ರುತಿ ಎಂದು ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಪದಗಳ ಸಮನ್ವಯ.", "tgt_text": "एवञ्च दूरात्‌ सम्बुद्धौ वाक्यम्‌ एकश्रुति इति अत्र सूत्रगतपदानाम्‌ अन्वयः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एव भगवान्‌ गीतासु अर्जुनं वर्णाश्रमधर्मप्राप्तं युद्धं कर्तुम्‌ उपदिदेश।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಭಗವಾನ್ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ವರ್ಣಾಶ್ರಮವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಲು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रजापतिमुखाद्‌ ब्राह्मणस्य, अग्नेश्च बाहोः क्षत्रियस्य, इन्द्रस्य च मध्यदेशात्‌ वैश्यस्य, विश्वेदेवायाश्च पादेन केवलं शूद्रस्यैवोत्पत्तिं दर्शयित्वा शूद्रस्य कर्त्तव्यम्‌ अपि निर्देशितम्‌- 'तस्मात्‌ शूद्र उत बहुपशुरयज्ञियो विदेवो हि।", "tgt_text": "ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಬಾಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ, ಅಗ್ನಿಯ ಭುಜಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ, ಇಂದ್ರನ ಮಧ್ಯದೇಶದಿಂದ ವೈಶ್ಯನ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದೇವನ ಪಾದದಿಂದ ಶೂದ್ರನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ  ಶೂದ್ರನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ನಿರ್ದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ- \"ತಸ್ಮಾತ್ ಶೂದ್ರ ಉತ ಬಹುಪಶುರಯಜಿಜ್ಞೋ ವಿದೇವೋ ಹಿ\"।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನೀಲಪದದ ಅನೀಲ ಉತ್ಪಲದಿಂದ ಉತ್ಪಲ ಶಬ್ದದ ವ್ಯಾವರ್ತಕದಿಂದ ಇದರ ವಿಶೇಷಣವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "नील पद का (अनीलात्‌ उत्पलाद्‌) अनील उत्पल से उत्पल शब्द का व्यावर्तकत्व से विशेषणत्व है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नायमात्मा अन्नममयेकोशः, नायमात्मा प्राणमयकोशः, नायं मनोमयकोशः, नायं विज्ञानमयः, नायम्‌ आनन्दमयश्च ।", "tgt_text": "इस प्रकार से यह आत्मा अन्नमयकोश नहीं होती है न ही प्राणमय कोश, न मनोमय कोश, विज्ञानमय कोश और न ही यह आनन्दमय कोश होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तादनुदात्तस्य स्वरितः इत्यनेन सूत्रेण कः स्वरो विधीयते?", "tgt_text": "\"ಉದಾತ್ತಾದನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಸ್ವರಿತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯಾವ ಸ್ವರಧ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अचः चकारस्य \"हलन्त्यम्‌\" इत्यनेन इत्संज्ञायां \"तस्य लोपः\" इत्यनेन लोपे प्रतिसामन्‌ अ इति भवति।", "tgt_text": "अच्‌ के चकार का “हलन्त्यम्‌'' इससे इत्संज्ञा होने पर “तस्यलोपः'' इससे लोप होने पर प्रतिसामन्‌ अ होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तदनन्तर पशु के पक्के हुए अग मृत्पात्र से निकालकर टुकड़े टुकड़े करके अधवर्यु आहवनीयाग्नि में आहुति देता है।", "tgt_text": "तदनन्तरं पशोः पक्वानि अङ्गानि मृत्पात्रात्‌ बहिष्कृत्य खण्डशः कर्तयित्वा अध्वर्युः आहवनीयाग्नौ प्रददाति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "याज्ञवल्क्यशिक्षा - परिमाण से यह शिक्षा बड़े आकार में है।", "tgt_text": "याज्ञवल्क्यशिक्षा - परिमाणेन इयं शिक्षा बृहदाकारा अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಶ್ವಲಾಯನ ಮತ್ತು ಶಾಂಖಾಯನ.", "tgt_text": "आश्वलायन, और शाङ्खायन।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१४. \"प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌\" इति सूत्रेण किं भवति?", "tgt_text": "14. “प्रथमानिर्दिष्टं समास उपसर्जनम्‌” इस सूत्र से क्या होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा- शत्रूणां विनाशाय प्रार्थनया सह सङ्ग्रामस्य तथा तदुपयोगिनां साधनानां विशेषविविरणं प्राप्यते।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ - ಶತ್ರುಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಯೋಗಿ ಸಾಧನಗಳ ವಿಶೇಷ ವಿವರಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ अन्तः, उदात्तः चेति प्रथमैकवचनान्तं पदद्वयम्‌ अत्र अनुवर्तते।", "tgt_text": "ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಯೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಂತಃ , ಉದಾತ್ತಃ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಂತಹ ದೇದಾದಿಗಳ ಸತ್ಯತ್ವನಿಶ್ಚಯವು ಜೀವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹಗಳ ಭೇದನಿಶ್ಚಯವೇ ವಿಪರೀತಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार से देहादि के सत्यत्वनिश्चय तथा जीव ब्रह्म में भेद निश्चय ही विपरीत भावना होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜೂಜುಗಾರರ ತಾಯಿ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ಋಣವನ್ನು ಕೇಳುವವರ ಹತ್ತಿರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - ನಾವು ಇವರನ್ನು ತಿಳಿದವರಲ್ಲ, ನೀವು ಇವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಎಂದು.", "tgt_text": "जुआरी के माता, पिता एवं भाई कर्ज मागने वालों से कहते है - हम इसे नहीं जानते हैं, आप इसे बांधकर ले जाओ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪಾಪಾಣಕೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾಂತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಓದಿದ ಸಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಶಬ್ದಗಳೇ ಪೂರ್ವನಿಪಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र पापाणके इति प्रथमान्तत्वेन पठितत्वात्‌ समासे तयोरेव शब्दयोः पूर्वनिपातः ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತದೇವಾಗ್ನಿಸ್ತದಾದಿತ್ಯಸ್ತದ್ವಾಯುಸ್ತದ, ಚಂದ್ರಮಾಃ.", "tgt_text": "तदेवाग्निस्तदादित्यस्तद्वायुस्तद, चन्द्रमाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಘಞಂತ ಕರ್ಷ ಈ ಪದದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಷಕಾರೋತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "यहाँ घञन्त कर्ष-इसके अन्त का षकार से उत्तर अकार को प्रकृत सूत्र से उदात्त स्वर होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವರ ಪತ್ನಿಯರ ಅವಸ್ಥೆ ಹೇಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "उनकी पत्नियो की अवस्था किस प्रकार होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वह विशालकाय है।", "tgt_text": "अस्ति च तस्य विशालकायम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदानीम्‌ आवश्यकान्धकाराभावात्‌ शत्रुं घातकं वैरिणं न विवित्से किल त्वं न लब्धवान्‌ खलु॥", "tgt_text": "तभी तुम अपने राष्ट्र में निश्चय रूप से शत्रुओं को भी नहीं प्राप्त कर सकेगे।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ते च विधयः यथा विनियोगः, हेतुः, निरुक्तिः आख्यानम्‌ इत्यादयः।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಆ ವಿಧಿಯು ಹೇಗೆ ವಿನಿಯೋಗ, ಹೇತು, ನಿರುಕ್ತಿ, ಆಖ್ಯಾನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आत्मनः चत्वारः पादाः सन्ति।", "tgt_text": "आत्मा के चार पाद होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂದಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದರು ಪಾಣಿನೀಯ ಶಿಕ್ಷಾವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದರು.", "tgt_text": "अद्यतनीये युगे स्वामिदयानन्दः पाणिनीयशिक्षायाः उद्धारं कृतवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यश्चिदापो महिना .... इति मन्त्रं व्याख्यात।", "tgt_text": "ಯಶಿದಾಪೋ ಮಹಿನಾ.... ಮಂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य निवृत्तिः विभिन्नैः उपायैः सम्भवति।", "tgt_text": "उनको निवृत्ति विभिन्न उपायों के द्वारा सम्भव होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अवसा - अव्‌-धातु से असुन्प्रत्यय तृतीया एकवचन में अवसा रूप बनता है।", "tgt_text": "ಅವಸಾ - ಅವ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಅಸುನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಅವಸಾ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದಾನಶೀಲರಾದ ವಿಶ್ವರಕ್ಷಕರಾದ ಈ ಮಿತ್ರವರುಣರಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಮರ್ಥರು.", "tgt_text": "दानशीलौ विश्वरक्षकौ एतौ मित्रावरुणौ निरवच्छिन्नसुखस्य प्रदाने समर्थौ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - (ಹೇ ಪರ್ಜನ್ಯ ದೇವ) ನೀವು ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿ.", "tgt_text": "सरलार्थः - ( हे पर्जन्य देव ) भवान्‌ वर्षणं करोतु ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲದವರೆಗು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಶೃತಿಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಅವಧಾರಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗು ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗು ಅಸಂದಿಗ್ಧ ಅವಿಪರ್ಯಯ ಬುದ್ಧಿಯು ಉದಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗು ಮನನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "एवं यावत्कालपर्यन्तं ब्रह्मणि श्रुतीनां तात्पर्यावधारणं न भवेत्‌ तावत्कालपर्यन्तं श्रवणं, यावच्च ब्रह्मणि असन्दिग्धा अविपर्यस्ता च बुद्धिः नोदीयात्‌ तावत्‌ मननं कर्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅವಿದ್ಯಮಾನವಾದ ಶಬ್ದವಿದೆಯೋ ಯಾವುದರ ನಂತರ ಚಿತ್ ಇದೆಯೋ , ಹಾಗಿರುವ ಕಿಂವೃತ್ತ ಶಬ್ದದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ತಿಙಂತಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - जिससे उत्तर चित्‌ है, तथा जिससे पूर्व कोई शब्द नहीं है, ऐसा किंवृत्त शब्द से युक्त तिङन्त को अनुदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तथा शमादि के अभाव में मोक्ष विषयणी इच्छा भी सम्भव नहीं है।", "tgt_text": "शमादीनाम्‌ अभावे मोक्षविषयिणी इच्छा एव न सम्भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सचते। सः षोडशी॥५॥", "tgt_text": "सचते। सः षोडशी॥ ५॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಿಹಮ್ - ಮಿಹ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ವಿಪ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಮಿಹಮ್ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मिहम्‌ - मिह्‌-धातोः क्विपि द्वितीयैकवचने मिहम्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತುಂಬಿದ (ಓತಪ್ರೋತರೂಪದಿಂದ) ದಾರಗಳು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಶುಭಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು.", "tgt_text": "पट में जैसे ओतप्रोतरूप से धागे विद्यमान रहते है वैसे ही जिस मन में सभी पदार्थ विषयक ज्ञान निहित है उस प्रकार का मेरा मन शुभसङ्कल्पयुक्त हो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಳೆನೀಡುವ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಮೋಡದ ನೀರಿನ ಧಾರೆಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸು.", "tgt_text": "वृष्णः वर्षकस्य अश्वस्य व्यापकस्य मेघस्य सम्बन्धिन्यः धाराः उदकधाराः प्रपिन्वतः प्रक्षरत ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೪೩. ಮೋದವು ಯಾವಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "43. मोद कब होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಜನ್ಯವಾಗಿರುವ ಅರ್ಥದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಾಕ್ಯಗಳ ಸಮರ್ಥನೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निरुक्त जनित अर्थ से भी ब्राह्मण वाक्यों का समर्थन होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಈ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ವ್ಯಧಿಕರಣ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಭಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.", "tgt_text": "और इस समास को तत्पुरुषसमास समानाधिकरण और व्याधिकरण दो प्रकार से कह सकते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सम्प्रति (अब) प्रयोग नहीं है असम्प्रति।", "tgt_text": "ಸಂಪ್ರತಿ (ಇವಾಗ) ಪ್ರಯೋಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಸಂಪ್ರತಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कः अर्थवादः?", "tgt_text": "ಅರ್ಥವಾದವೆಂದರೇನು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಸವಿಕಲ್ಪಕ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾತೃ ಜ್ಞಾನಾದಿ ಭೇದ ದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಹೇಗೆ ಅದ್ವೈತವು ಬ್ರಹ್ಮವಸ್ತುವಿನ ಹಾಗೆ ಭಾಸಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "परन्तु सविकल्पकसमाधौ ज्ञातृज्ञानादिभेददर्शनात्‌ कथम्‌ अद्वैतं ब्रह्मवस्तु भासेत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ आरण्यके होतृनामकः यः ऋत्विक्‌ अस्ति तेन प्रयुक्तानां शास्त्राणां वर्णनमस्ति।", "tgt_text": "ಈ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಹೋತೃ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಋತ್ವಿಜರಿದ್ದಾರೆ ಅವರಿಂದ ಬಳಸಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿವರಣೆ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मैत्रायणी संहिता कृष्ण यजुर्वेद की दूसरी शाखा मैत्रायणी है।", "tgt_text": "मैत्रायणीसंहिता कृष्णयजुर्वेदस्य अन्यतमा शाखा मैत्रायणी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और अनः का अन्नन्तात्‌ (अद्यन्त से) से अर्थ होता है।", "tgt_text": "अनः इत्यस्य च अन्नन्तात्‌ इत्यर्थो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवञ्च हियुक्तं तिङन्तम्‌ अनुदात्तं न भवति अप्रातिलोम्ये इति सूत्रार्थः समायाति।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಹಿ ಇಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ತಿಙಂತ ಪದಕ್ಕೆ ಅಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯಮಾನವಾದಾಗ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂರನೇ ದಿನ, ಯಜ್ಞಸ್ಥಳದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಪ್ರಾಗ್ವಂಶ ಹೆಸರಿನ ಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तीसरे दिन यज्ञ स्थल की पूर्व दिशा में प्राग्वंश-नाम का महावेदी का निर्माण किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए वे ज्ञान के विषय होते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"तृजकाभ्यां कर्तरि\" इत्यतः अकेनेत्यंशः अनुवर्तते।", "tgt_text": "ತೃಜಕಾಭ್ಯಾಂ ಕರ್ತರಿ ಇದರಿಂದ ಅಕೇನ ಎಂಬ ಅಂಶವು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नाटक में जो आज भी गद्य पद्य का मिश्रण देखते हैं।", "tgt_text": "ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗದ್ಯ ಪದಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "संहितोपनिषद्‌ में किसका वर्णन है?", "tgt_text": "संहितोपनिषदि कस्य वर्णनम्‌ अस्ति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदीयोपनिषदां नामानि लिखत।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतादृशस्य एव सम्बन्धस्य ज्ञानं भवति चेत्‌ विषयं जिज्ञासुः तस्य बोधके शास्त्रे प्रवर्तते।", "tgt_text": "इस प्रकार से ही सम्बन्ध का ज्ञान होता है तो विषय जिज्ञासु के तथा उसके बोधक शास्त्र में प्रवर्तित होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ को पढ़कर आप सक्षम होंगे : यजुर्वेद के विभागों को जान पाने में; यजुर्वेदीय संहिताओं के प्रकारों को जान पाने में; माध्यन्दिन संहिता, काण्व संहिता, तैत्तिरीय संहिता, मैत्रायणी संहिता, कठ सहिता, कापिष्ठल संहिता -इन मुख्य संहिता के विषय में जान पाने में; साम-शब्द का अर्थ समझ पाने में; सामवेदीय संहिता के प्रकारों को समझ पाने में; कौथुमीय शाखा, राणायनीय शाखा और जैमिनीय शाखा इन तीन सामवेदीय शाखा को जान पाने में और; सामगान के सामान्य परिचय को और साम विभाग को जान पाने में।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ನೀನು ಯಜುರ್ವೇದದ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ.ಯಜುರ್ವೇದೀಯಸಂಹಿತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಮಾಧ್ಯಂದಿನಸಂಹಿತೆ, ಕಾಣ್ವಸಂಹಿತೆ, ತೈತ್ತಿರೀಯಸಂಹಿತೆ, ಮೈತ್ರಾಯಣೀಸಂಹಿತೆ, ಕಠಸಂಹಿತೆ, ಕಾಪಿಷ್ಠಲಸಂಹಿತೆ ಮುಂತಾದ ಮುಖ್ಯಸಂಹಿತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಸಾಮ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಸಾಮವೇದೀಯಸಂಹಿತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಕೌಥುಮೀಯಶಾಖೆ, ರಾಣಾಯಣೀಯಶಾಖೆ, ಜೈಮಿನೀಯಶಾಖೆ ಈ ಮೂರು ಸಾಮವೇದೀಯಶಾಖೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ಸಾಮಗಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಯ ಹಾಗೂ ಸಾಮ ವಿಭಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र उभयमेव पदम्‌ प्रथमैकवचनान्तं बोध्यम्‌।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳು ಏಕವಚನಾಂತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अज्ञाने नष्टे चैतन्यमात्रं विराजते।", "tgt_text": "ಅಜ್ಞಾನವು ನಾಶವಾದಾಗ ಚೈತನ್ಯವು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋक्‌ आदि तीनों वेद कम फल देने वाले है।", "tgt_text": "ಋಗಾದಿ ಮೂರು ವೇದಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'ನ ಉದಾತ್ತಃ ಅನುದಾತ್ತಃ', ಅದರಲ್ಲಿ ಅನುದಾತ್ತೇ ಎಂದು 'ಉದಾತ್ತವಲ್ಲದ್ದು' ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "उदात्त नहीं है अनुदात्त है, उस अनुदात्त में यहाँ अविद्यमान उदात्त में यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एक स्वर का दीर्घकाल तक अनेक प्रकार से उच्चारण करना।", "tgt_text": "ಒಂದು ಸ್ವರದ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“पथो विभाषा' इस सूत्र का क्या उदहारण है?", "tgt_text": "\"पथो विभाषा\" इति सूत्रस्य किमुदाहरणम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में ज्नित्यादिर्नित्यम्‌ इस सूत्र से आदिः इसकी अनुवृति आती है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಜ್ಞಿತ್ಯಾದಿರ್ನಿತ್ಯಮ್' ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆದಿ ಎಂಬ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿ \"ಏಕಾದೇಶ ಉದಾತ್ತೇನೋದತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಮುಂಚಿನ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यस्मिन्‌ पक्षे स्वरितः न भवति तत्र एकादेश उदात्तेनोदात्तः इति पूर्वसूत्रेण उदात्तस्वरः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गतिः इत्यनेन गतिश्च इति सूत्रेण विधीयमानाः प्रादयः गतिसंज्ञकाः उपसर्गाः उच्यन्ते।", "tgt_text": "ಗತಿಃ ಇದರ ಗತಿಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಧೀಯಮಾನವಾದ ಪ್ರಾದಯಗಳಿಗೆ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕ ಮತ್ತು ಉಪಸರ್ಗಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(घ) यः काम्यानि निषिद्धानि नित्यनैमित्तिकप्रायश्चित्तानि उपासनानि च त्यजति।", "tgt_text": "(ಘ) ಯಾರು ನಿಷೇಧವಾದ ಕಾಮ್ಯಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಕಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳಾದ ಉಪಾಸನೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೋ ಅವನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(प.द.1.30) भोग के लिए, सुख दुःख के अनुभवों के लिए मनुष्यादि शरीर को प्राप्त करके जीव पुण्यजनक तथा पापजनक कर्मों को करता है।", "tgt_text": "(प.द्‌.१.३०) भोगाय सुखदुःखानाम्‌ अनुभवाय, मनुष्यादिशरीराणि अधिष्ठाय कर्म पुण्यजनकानि पापजनकानि च कर्माणि कुर्वते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आपः - अपः का ये द्वितीयाबहुवचन में वैदिक रूप।", "tgt_text": "आपः- अपः इति द्वितीयाबहुवचनस्य वैदिकं रूपमिदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶರೀರದ ಗುಣವು ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ವಭಾವವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "शरीर के गुण क्षण क्षण में बदलते रहते हैं इसका कोई नियत एक निश्‍चित स्वभाव नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूर्यः अग्निश्च अस्य होमयागस्य देवता।", "tgt_text": "सूर्य और अग्नि इस होमयाग के देवता हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "औदुम्बर वृक्ष का देवता कौन है?", "tgt_text": "ಔದುಂಬರ ವೃಕ್ಷದ ದೇವತೆ ಯಾರು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "४. एनं परमात्मानम्‌ ऊर्ध्वभागात्‌ , तिर्यग्भागात्‌, मध्यभागात्‌ बोद्धं शक्यते वा ?", "tgt_text": "೪. ಈ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಊರ್ಧ್ವಭಾಗದಿಂದ, ತಿರ್ಯಗ್ಭಾಗದಿಂದ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कहाँ हिंसा नहीं होती है?", "tgt_text": "ಹಿಂಸೆಯು ಎಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ उत्तर है की जिस वाक्य के अर्थ विषय में सन्देह का अवकाश नहीं है, जिस वाक्य के अर्थ पूर्व अज्ञात अथवा समझा नहीं होता है, जिस वाक्य के अर्थ विषय में कोई भी बाधा नहीं है, अर्थात्‌ जिस वाक्य के अर्थ किसी भी अनुभव से खण्डित नहीं होता है, उस प्रकार का वाक्य ही प्रमाणिक है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ತರವೆಂದರೆ ಯಾವ ಯಾವ ವಾಕ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಯಾವ ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥವು ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಯಾವ ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯುವಾಗ ಬಾಧೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಯಾವ ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥವು ಯಾವುದೇ ಅನುಭವದಿಂದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಂತಹ ವಾಕ್ಯವು ಪ್ರಮಾಣಭೂತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವು.", "tgt_text": "इसलिए आत्मजिज्ञासु को श्रद्धा का अवलम्बन अनिवार्य है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಪಂಚೀಕರಣ ಅಂದರೆ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಮಿಶ್ರಣ.", "tgt_text": "वस्तुतः पञ्चीकरणं नाम पञ्चभूतानां परस्परसंमिश्रणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुदात्तम्‌ यह प्रथमान्त और न यह अव्ययपद अनुवृति है।", "tgt_text": "अनुदात्तम्‌ इति प्रथमान्तं न इति अव्ययपदं च अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तं क्रममबुद्ध्वा असन्नद्धः कर्मत्यागं करोति चेद्‌ मोक्षं न भजेत।", "tgt_text": "उस क्रम को जाने बिना ही जो असम्यक्‌ रूप से कर्मों का त्याग कर देता है वह मोक्ष प्राप्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂತಶ್ಚ ತವೈ ಯುಗಪದ್ ಇಲ್ಲಿ ಯುಗಪದ್ ಪದವನ್ನು ಎಕೆ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ ?", "tgt_text": "अन्तश्च तवै युगपद्‌ इत्यत्र युगपद्ग्रहणं किमर्थम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೫. ಶಾಂರ್ಜ್ಞರವಾದ್ಯಜ್ಞೋ ಜ್ಞೀನ್ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆ ಸಹಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "5.शार्ङ्गरवाद्यञो ङीन्‌  सूत्र को सोदाहरण व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“गोरतद्धितलुकि'' इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"गोरतद्धितलुकि\" इति सूत्रस्यार्थः कः ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तद्धितार्थादितत्पुरुषसमासः प्रस्तावना व्यधिकरणतत्पुरुषस्यालोचनात्‌ परम्‌ अस्मिन्‌ पाठे आदौ द्विगुसमासस्य वर्णनं क्रियते।", "tgt_text": "तद्धिद्वतार्थादि तत्पुरुष समास व्यधिकरण तत्पुरुष का लोचन से पर इस पाठ में आदि द्विगु समास का वर्णन किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿರ್ಧಾರಣ ಎಂದರೆ ಏನು?", "tgt_text": "निर्धारणं नाम किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಯವಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳೂ ಅಲ್ಲ.", "tgt_text": "इस प्रकार से न तो ब्रह्म सत्‌ होता है और ना ही असत्‌ होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतिवर्द्ध अत्यधिक वृद्धि को प्राप्त होने पर लिङर्थे लेद्‌(३.४.७) इससे जब योग में लेट्‌।", "tgt_text": "अतिवर्द्ध॑ अतिरिच्य वर्धितास्मीति प्राप्ते लिङर्थे लेट्‌(३. ४.७) इति यदा योगे लेट्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यदि भुज्यग्निहोत्रादिक्रिया के समान हो तो भी नहीं।", "tgt_text": "भुज्यग्निहोत्रादिक्रियावत्‌ स्यात्‌ इति चेत्‌ न।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यपदेशिवद्भावम्‌ आश्रित्य अस्य आमन्त्रितान्तत्वम्‌ अपि सिध्यति।", "tgt_text": "व्यपदेशिवदभाव के आश्रित होने से इसको भी आमन्त्रितान्तत्व सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಉಗಿದಂತಾತ್ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಎಂದು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे उगिदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷಾವು ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इनसे भिन्न अन्य कोई दूसरी शिक्षा प्राप्त नहीं होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अमुष्येत्यन्तः इस वार्तिक से कैसे स्यान्तस्य षष्ठ्यन्त पद का अन्त उदात्त नहीं होता है?", "tgt_text": "अमुष्येत्यन्तः इति वार्तिकेन कथं स्यान्तस्य षष्ठ्यन्तपदस्य न अन्तोदात्तत्वम्‌ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और तदर्थश्च, अर्थश्च बलिश्च हितश्च सुखश्च रक्षितश्च तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितानि तैः तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः यही इतरेतरद्वन्द है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ತದರ್ಥಶ್ಚ, ಅರ್ಥಶ್ಚ, ಬಲಿಶ್ಚ, ಹಿತಶ್ಚ, ಸುಖಶ್ಚ, ರಕ್ಷಿತಂಚ ತದರ್ಥಾಬಲಿಹಿತಸುಖರಕ್ಷಿತಾನಿ ತೈಃ ತದರ್ಥಾಬಲಿಹಿತಸುಖರಕ್ಷತೈಃ ಇದು ಇತರೇತರ ದ್ವಂದ್ವ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नित्यानित्यवस्तुविवेकः यदा भवति तदा एव द्वितीये इहामुत्रफलभोगविरागे यत्नः फलवान्‌ भवति।", "tgt_text": "ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೆಕವು ಯಾವ ಆಗುವುದೋ ಆಗಲೇ ಎರಡನೆಯದ್ದರಲ್ಲಿ ಇಹಾಮುತ್ರಫಲಭೋಗವಿರಾಗದಲ್ಲಿ ಯತ್ನವು ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वमहिम्ना द्युलोकं पृथिवीं च उल्लङ्घ्य अहम्‌ ईदृशी सर्वजगदात्मना भवामि।", "tgt_text": "अपनी महिमा से ही ्युलोक और पृथिवी का उल्लङ्घन करके मैं इस प्रकार सभी जगत की स्वामी होकर रहती हूँ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपनिषदि रस-गुण-अलङ्कारादिभिः गुम्फितैः शब्दराशिभिः ब्रह्मतत्त्वं प्रतिपादितम्‌।", "tgt_text": "उपनिषद्‌ में रस, गुण, अलङ्कार आदि से गुम्फित शब्द राशि के द्वारा ब्रह्मतत्त्व का प्रतिपादन किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಾಯುಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಆರೋಗ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸುವುದು.", "tgt_text": "वायु के शोधनसे सभी के आरोग्य वर्धन का अवसर प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "डकार के स्थान पर ळकार बह्वृचाध्येतृसम्प्रदाय में प्राप्त होता है।", "tgt_text": "डकारस्य ळकारो बहृुचाध्येतृसम्प्रदायप्राप्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनुदात्तम्‌ इति प्रथमान्तं न इति अव्ययपदं च अनुवर्तते।", "tgt_text": "अनुदात्तम्‌ यह प्रथमान्त और न यह अव्ययपद अनुवृति है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु ऐहिकवस्तुभ्यः यत्‌ सुखं जायते।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಐಹಿಕವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಯಾವ ಸುಖವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಮಾಣ ಏನು ಎಂಬಲ್ಲಿಯೇ ವೇದಾಂತಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವಿದೆ.", "tgt_text": "किमत्र प्रमाणं यत्‌ तत्रैव वेदान्तानां तात्पर्यमिति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಾವು ಸುಖವನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.", "tgt_text": "वस्तुतः सुखमेव ना वाञ्छति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭೂಲೋಕದ ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ಮತ್ತು ದ್ಯುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಎಂಬುವ ದೇವರು ಮುಖ್ಯರು.", "tgt_text": "भूलोकस्य देवेषु अग्निः, अन्तरिक्षस्य इन्द्रः, द्युलोकस्य च सूर्यः इति एते मुख्याः देवाः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन पुनः दारपरिग्रहः कर्तव्यो भवति।", "tgt_text": "ಅವನು ಮತ್ತೆ ವಿವಾಹವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मम महिमानं ये न जानन्ति, ते विनश्यन्ति।", "tgt_text": "मेरी महिमा को जो नहीं जानते है वे विनाश को प्राप्त होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसप्रकार से विवेक वैराग्य शमादिषट्‌ सम्पत्ति तथा मुमुक्षुत्व और साधन चतुष्टय को समझना चाहिए।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿವೇಕ ವೈರಾಗ್ಯ ಶಮಾದಿ ಷಡ್ ಸಂಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಮುಕ್ಷತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಧನ ಚತುಷ್ಟಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या- हे मित्रावरुणौ वां युवाम्‌ अश्वासः अश्वाः सुयुजः सुष्ठु रथे युक्ताः सन्तः आवहन्तु ।", "tgt_text": "ವಿವರಣೆ - ಹೇ ಸೂರ್ಯದೇವ ಮತ್ತು ವರುಣ ನಿಮ್ಮ ರಥದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿತವಾಗಿರುವ ನಿಮ್ಮ ಕುದುರೆಗಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಾಗಿಸಲಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाणिनि मत के अनुयायी किसी वैयाकरण ने इस उपयोगी ग्रन्थ का निर्माण किया है।", "tgt_text": "ಪಾಣಿನೀಯ ಮತದ ಅನುಯಾಯಿ ಯಾವುದೋ ವೈಯಾಕರಣರು ಈ ಉಪಯೋಗಿ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಪುರುಷನ ಪ್ರತಿಮಾನವನ್ನು ಯಾವ ವಸ್ತುವು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "उस पुरुष की प्रतिमान कोई वस्तु नही कर सकती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- उद्वतः यहाँ पर उत्‌ यह उपसर्ग संज्ञक है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಉದ್ವತಃ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ ಎಂಬ ಉಪಸರ್ಗಸಂಜ್ಞಕವಿದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "’ಪದಾತ್’ ಎಂಬ ಪದವು ಪಂಚಮ್ಯಂತವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್ದರಿಂದ \"ತಸ್ಮಾದಿತ್ಯುತ್ತರಸ್ಯ\" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷಾಸೂತ್ರದಿಂದ ’ಪರಸ್ಯ’ ಎಂಬ ಪದವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पदात्‌ यहाँ पर पञ्चमी का निर्देश होने से “तस्मादित्युत्तरस्य' इस परिभाषा से परस्य यह पद प्राप्त करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಐದು ವಾಯುಗಳು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಎಂದು ಹದಿನೇಳು ವಾಯುಗಳಿಂದಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರವಿದು.", "tgt_text": "पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि, पञ्चकर्मेन्द्रियाणि, पञ्च वायवः, बुद्धिः मनश्चेति सप्तदशावयवोपेतं सूक्ष्मशरीरम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे पूर्वपाणिनीयाः यह रूप बनता हे।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ  ಪೂರ್ವಪಾಣಿನೀಯಾಃ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दृश्यन्ते वेदे बहूनां देवानां नामानि।", "tgt_text": "वेद में बहुत से देवों के नाम मिलते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨. ಇಂದ್ರನ ಪರಾಕ್ರಮಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "२. इन्द्रस्य पराक्रमयुक्तकार्याणि वर्णयत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र प्रकरणे शमादिषट्कस्य सम्पत्तिः अभीष्टा।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಶಮಾದಿಷಟ್ಕದ ಸಂಪತ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पतञ्जलि के कथन अनुसार कठ संहिता का प्रचार तथा पठन-पाठन प्रत्येक गाँव में था (ग्रामे ग्रामे काठक कालापक च प्रोच्यते'- महाभाष्य में ४/३/१०१)।", "tgt_text": "पतञ्जलेः कथानुसारं कठसंहितायाः प्रसारः तथा पठन-पाठनं प्रतिग्रामम्‌ आसीत्‌ ('ग्रामे ग्रामे काठकं कालापकं च प्रोच्यते”- महाभाष्यम्‌ ४/३/१०१)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और यह मछली भगवान्‌ विष्णु के मत्स्यावतार इत्यादि पुराण आदि में प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "किञ्च अयं मत्स्यः भगवतः विष्णोः मत्स्यावतारः इत्यपि पुराणादिषु प्रसिद्धिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रपूर्वकात्‌ ज्ञाधातोः ल्युट्प्रत्यय ( अन्‌ ) प्रज्ञानम्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಪ್ರಪೂರ್ವಕ ಜ್ಞಾಧಾತುವಿನಿಂದ ಲ್ಯುಟ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ (ಅನ್) ಪ್ರಜ್ಞಾನಮ್ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ಸಾಕ್ಷಿತ್ವ ಆಗಿರುವ ಕಾರಣ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ದೇಹವು ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए इन सभी के साक्षित्व होने के कारण आत्मा देहादि से विलक्षण होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದ್ಗಾತನು  ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?", "tgt_text": "उद्गाता किं करोति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसी देह को अधिकरण करके एक पुरुष उत्पन्न हुआ।", "tgt_text": "ಅದೇ ದೇಹವನ್ನು ಅಧಿಕರಣ ಮಾಡಿ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः इत्यस्य ह्रस्वाकारात्‌ इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಅತಃ ಇದರ ಹ್ರಸ್ವ ಅಕಾರದಿಂದ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतस्य तात्पर्यं तावत्‌ सुबन्तं सुबन्तेन सह समाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "इसका तात्पर्य है कि सुबन्त का सुबन्त के साथ समास संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्रह्म के प्रतिपादन के लिए पञ्चकोशों की कल्पना की गई है।", "tgt_text": "ब्रह्मप्रतिपादनार्थं भवति पञ्चानां कोशानां कल्पनम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶುಜ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕಾನಚ್ ಪ್ರಥಮ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "शुज्‌-धातु से कानच प्रथम एकवचन में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸರ್ಜನಮ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಮ್ ಈ ಎರಡು ಪದಗಳು ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तत्र उपसर्जनम्‌ इति पूर्वम्‌ इति च पदद्वयं प्रथमैकवचनान्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ನೀಡುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಳ್ಳ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮವಾಗಿದ್ದೇನೆ.", "tgt_text": "तथा वसूनां धनानां सङ्गमनी सङ्गमयित्र्युपासदेवीसूक्तम्कानां प्रापयित्री।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಗ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಹೇಳಿದರು - ನನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡಿ ನಾನು ಯಾರು ಹೇಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು.", "tgt_text": "तदा प्रजापतिः आह - मदीयं महत्त्वं तुभ्यं प्रदाय अहं कः कीदृशः स्याम्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आचार्योपसर्जनश्चाऽन्तेवासिनि इत्यत्र उपसर्जनं नाम अप्रधानम्‌।", "tgt_text": "आचार्योपसर्जनश्चाऽन्तेवासिनि यहाँ पर उपसर्जन नाम अप्रधान को कहते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कीदृशं तेषां गृहवैभवं भवति इत्येते मन्त्राः चतुर्दश ।", "tgt_text": "किस प्रकार उनका घर का वैभव होता है इत्यादि चौदह मन्त्रो में कहा गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ- गत्तिसंजञक के परे रहते गतिसंज्ञक को अनुदात्त होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थः - गतौ परतः गतिः अनुदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्तोक्तसाधनसम्पत्त्यनन्तरं ब्रह्मजिज्ञासा कर्तव्या।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತೋಕ್ತಸಾಧಸಂಪತ್ತಿಯ ನಂತರವೇ ಬ್ರಹ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जपपूजापारायणहोमदानध्यानादीनि फलोद्देशेन क्रियमाणानि कर्माणि सन्ति।", "tgt_text": "ಜಪಪೂಜಾಪಾರಾಯಣಹೋಮದಾನಧ್ಯಾನಾದಿಗಳ ಫಲೋದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समाधि में भी वैसे ही होता है।", "tgt_text": "समाधौ अपि तथा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೨ ಮಾಸ ಐದು ಋತುಗಳು, ಮತ್ತು ಈ ಮೂರು ಲೋಕ ಆದಿತ್ಯನ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಪದಾರ್ಥಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಮರದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಧನದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.", "tgt_text": "द्वादश मासाः पञ्चर्तवः, त्रय इमे लोका आदित्यश्च एकविंशतिः पदार्थाः एकविंशतिदारुयुक्तेन्धनत्वेन भाविताः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ये नाम वैदिक साहित्य में अन्य जगह दुर्लभ हैं।", "tgt_text": "एतानि नामानि वैदिकसाहित्येऽन्यत्र दुर्लभानि सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्या चारों वेदों में अथर्ववेद बहुत विशिष्ट फल देता है।", "tgt_text": "किम्बहुना वेदेषु अथर्ववेदो बहुलविशिष्टतां निदधाति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಠೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಥದ ರೂಪಕವಿದೆ. (1/3/3)", "tgt_text": "कठोपनिषद्‌ में रथ के रूप में शरीर है, (१/३/३)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या- योऽन्नमत्ति सः  भोक्तृशक्तिरूपया मयैवान्नमत्ति।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ನನ್ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅನ್ನ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और इसके उत्तरपद कृदन्त है।", "tgt_text": "ಇದರ ಉತ್ತರಪದವು ಕೃದಂತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए राग ही पाश है इस प्रकार से राग पाश को जानना चाहिए।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯೇ ಪಾಶ ಪ್ರೀತಿಪಾಶ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(प.द्‌.१.३०) भोगाय सुखदुःखानाम्‌ अनुभवाय, मनुष्यादिशरीराणि अधिष्ठाय कर्म पुण्यजनकानि पापजनकानि च कर्माणि कुर्वते।", "tgt_text": "(ಪ.ದ.೧.೩೦) ಸುಖ ದುಃಖಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಭೋಗವು, ಮನುಷ್ಯಾದಿ ಶರೀರಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಪುಣ್ಯಜನಕ ಮತ್ತು ಪಾಪ ಜನಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिक सम्प्रदाय में यह मन्त्र यदि वन्दन मन्त्र के रूप में सुप्रसिद्ध तथा जनप्रिय है।", "tgt_text": "ವೈದಿಕಸಂಪ್ರದಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮಂತ್ರವು ಯತಿವಂದನಮಂತ್ರವೆಂದು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಪಶ್ಯತಿ - ವಿಪೂರ್ವಕ ದುಶ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ವಿಪಶ್ಯತಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विपश्यति - विपूर्वक दुश्‌-धातु से लट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में विपश्यति यह रूप है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अभिधानम्‌ करण में ल्युट्‌ प्रत्यय होता है।", "tgt_text": "अभिधानमिति करणे ल्युट्प्रत्ययः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थः- यस्य महिम्ना हिमवन्तः पर्वताः स्थिताः नद्यः सागराश्च उत्पन्नाः इति कथ्यन्ते।", "tgt_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಯಾವುದರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಹಿಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರ್ವತಗಳು ಇದ್ದವೋ, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(ऋ. १०.११४.५) ऋग्वेदस्य तृतीयमण्डले पञ्चपञ्चाशत्तमस्य सूक्तस्य प्रत्येकं मन्त्राणामन्तिमे पादे -“महद्देवानामसुरस्त्वमेकम्‌' इति श्रूयते।", "tgt_text": "(ಋ.೧೦.೧೧೪.೫) ಋಗ್ವೇದದ ತೃತೀಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ೫೫ನೇ ಸೂಕ್ತದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂತ್ರದ ಅಂತಿಮ ಪಾದದಲ್ಲಿ - \"ಮಹದ್ದೇವಾನಾಮಸುರಸ್ತ್ವಮೇಕಂ\" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यत्ते दिवो दुहितर्मर्त भोज॑नम्‌ सूत्र अर्थ का समन्वय- शुभस्प॑ती यह यहाँ पर उदाहरण है।", "tgt_text": "यत्तं दिवो दुहितर्मर्त भोज॑नम्‌। सूत्रार्थसमन्वयः- शुभस्प॑ती इति अत्र उदाहरणं वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भाष्यकार  दुर्गाचार्य ने भी अपने आप को “कपिष्ठल वसिष्ठ' ऐसा कहा है (“' अहञ्च कापिष्ठलो वाशिष्ठः” निरुक्तरीका ४/४)।", "tgt_text": "भाष्यकारेण दुर्गाचार्येणापि स्वात्मानं 'कपिष्ठलो वाशिष्ठः\" इति उक्तम्‌ (\"अहञ्च कापिष्ठलो वाशिष्ठः” निरुक्तटीका ४/४)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जगत्‌ प्रपञ्च से तथा स्वप्न प्रपञ्च अत्यन्त भिन्न सुषुप्ति को जानना चाहिए।", "tgt_text": "जाग्रत्प्रपञ्चात्‌ स्वप्नप्रपञ्चाच्च अत्यन्तं भिन्ना सुषुप्तिरियं ज्ञेया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾರ್ತಿಕಾರ್ಥಸಮನ್ವಯ - ದೇವದತ್ತಸ್ಯ ಎಂಬುದು ನಾಮವಾಚಕಪದವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಈ ಪದವು ಸ್ಯಾಂತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वार्तिकार्थसमन्वयः - देवदत्तस्य इति नामवाचकं पदम्‌, किञ्च अत्र पदमिदं स्यान्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕರ್ಮವಿಧಿ ಶೃತಿಯ ಸಮಾನವೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ಶೃತಿಯು ಅಪ್ರಾಪ್ಯ ಪ್ರಸಂಗವಾಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲ, ಹೀಗೆಯೇ ಬಾಧಕ ಪ್ರತ್ಯಯ ಅನುಪಪತ್ತಿಯು ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "कर्म विधि श्रुति के समान ब्रह्म विद्या श्रुति भी अप्राप्य प्रसङ्ग वाली हो तो, ऐसा भी बाधक प्रत्यय अनुपपत्ति के कारण नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर भी उस वासनायुक्ति मनोवृतियों के कारण उसे सूक्ष्म प्रपज्च का भान होता है।", "tgt_text": "ಆದರೂ ಆ ವಾಸನಾಗಳಿಮ್ದ ಕೂಡಿದ ಮನೋವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರಪಂಚವು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तादृशीनाम्‌ ऋचां समूह एव ऋग्वेदः।", "tgt_text": "ಆ ರೀತಿಯ ಋಙ್ಮಂತ್ರಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಋಗ್ವೇದ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रातिपदिकेनैव तेषां प्रतीतिः भवति।", "tgt_text": "प्रातिपदिक से ही उनकी प्रतीति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳ ಯಾವ ಆಕಾರವು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसका क्या आकर और साधनों की आवश्यकता होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथवा जीवात्मनः परमात्मनश्च अभेदज्ञानम्‌।", "tgt_text": "ಜೀವಾತ್ಮದ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮದ ಅಭೇದ ಜ್ಞಾನವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन वेदेन सम्बद्धाः या उपनिषदः सन्ति, ताः कस्यापि आरण्यकस्यांशो न भूत्वा प्रारम्भादेव स्वतन्त्रग्रन्थरूपेण विद्यमानाः सन्ति।", "tgt_text": "ಈ ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಯಾವ ಉಪನಿಷತ್ತಿದೆಯೋ , ಅದು ಯಾವುದೇ ಆರಣ್ಯಕದ ಅಂಶವೂ ಆಗಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥದ ರೂಪದಿಂದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दुःख की आत्यन्तिक निवृत्ति तथा परमानन्द की प्राप्ति ही मोक्ष कहलाती है।", "tgt_text": "ದುಃಖದ ಅತ್ಯಂತವಾದ ನಿವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಮಾನಂದದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಮೋಕ್ಷವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य लोपः उन दोनों का लोप होता है।", "tgt_text": "ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಅವೆರಡರ ಅವೆರಡರ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से बार-बार शिशु को लाना दमन या दम कहलाता है।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಹೋದ ಮಗುವಿನ ತರುವಿಕೆಯನ್ನು ದಮನ ಅಥವಾ ದಮ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयं विष्णुः सर्वापेक्षया अधिकक्रियाशीलः वर्तते।", "tgt_text": "ಈ ವಿಷ್ಣುವು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲನಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अभ्यैक्षेताम्‌ - अभिपूर्वक ईक्ष्‌ दर्शने धातु से लङ्‌ लकार को प्रथमपुरुष द्विवचन में अभ्यैक्षेताम्‌ रूप बनता है।", "tgt_text": "ಅಭ್ಯೈಕ್ಷೇತಾಮ್ - ಅಭಿಪೂರ್ವಕ ಈಕ್ಷ್ ದರ್ಶನೆ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ದ್ವಿವಚನದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯೈಕ್ಷೇತಾಮ್ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा यः द्वादशकक्षायाः परीक्षां लिखित्वा उत्तीर्णो भवति स एव द्वादशकक्षोत्तीर्ण इति गण्यते।", "tgt_text": "ಹೇಗೆಂದರೆ ಹನ್ನೆರಡನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಉತ್ತೀರ್ಣನಾಗಿರುವನೋ ಅವನೇ ಹನ್ನೆರಡನೇ ತರಗತಿ ಉತ್ತೀರ್ಣ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತ್ರಿಧಾ ಬದ್ದೋ ವೃಷಭೋ ರೋರವೀತಿ ಮಹೋದೇವೋ ಮರ್ತ್ಯಾಮ್ ಅವಿವೇಶ\" ಎಂದು.", "tgt_text": "त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महोदेवो मर्त्याम्‌ आविवेश।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಷೇಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "चित्त में विक्षेप उत्पन्न हो जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन यथा पूर्वम्‌ अनुदात्तस्वरः आसीत्‌ तथैव स्थास्यतीति।", "tgt_text": "उससे जैसे पहले अनुदात्त स्वर था वैसे ही रहेगा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङ्ङतिङः इति सूत्रात्‌ तिङ्‌ इति प्रथमान्तं पदमनुवर्तते।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्तः इसके प्रथमान्त होने से इस विधायक पद को जाना जाता है।", "tgt_text": "'ಉದಾತ್ತಃ' ಎಂಬ ಶಬ್ಧವು ಪ್ರಥಮಾಂತವಾದುದ್ದರಿಂದ ಇದು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುವಪದವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕರ್ಮಧಾರಯೋ ನಿಷ್ಠಾ ಸೂತ್ರಾರ್ಥ - ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ತಾಂತ ಉತ್ತರಪದವಿರುವಾಗ ಅನಿಷ್ಟಾಂತ ಪೂರ್ವಪದವು ಪ್ರಕೃತಿ ಸ್ವರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कर्मधारयोऽनिष्ठा सूत्रार्थः- कर्मधारये समासे क्तान्ते उत्तरपदे अनिष्ठान्तं पूर्वपदं प्रकृत्या भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "लेकिन वह अपने को छोड़कर के नौ जनों को ही गिनता है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಒಂಭತ್ತು ಜನರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎಣಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿ ಎನ್ನುವುದು ಪೂರ್ವಪದವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ अधि पूर्व पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜೀವಿಗಳು ಎಂದರೇನು ?", "tgt_text": "जीव किसे कहते हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कार्त इत्यस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "कार्त इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यद्यपि जीवः स्थूलदेहादिभ्यः अथवा पञ्चकोशेभ्यः अत्यन्तं भिन्नः भवति।", "tgt_text": "ಏನಾದರು ಜೀವವು ಸ್ಥೂಲ ದೇಹಾದಿಗಳ ಅಥವಾ ಪಂಚಕೋಶಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ನಃ ಎಂಬುದು ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತ ತದ್ಧಿತೆ ಇತಿ ಚ ಇದು ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वहाँ न का षष्ठ्येकवचनान्त तद्धित होने पर सप्तमी एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन जलप्रभावेण मन्देहनामकस्य दैत्यस्य सर्वथा विनाशो भवति (२।२)।", "tgt_text": "उस जल प्रभाव से मन्देह नाम के दैत्य का सभी प्रकार से विनाश होता है (२।२)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೫. ಸಗುಣಬ್ರಹ್ಮೋಪಾಸನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಣಬ್ರಹ್ಮೋಪಾಸನೆ ಎಂಬ ಎರಡರ ನಡುವೆ ನೇರ ಮೋಕ್ಷದ ಸಾಧನಯಾವುದು ?", "tgt_text": "5 सगुणब्रह्मोपासना निर्गुणब्रह्मोपासना इति द्वयोः मध्ये का साक्षात्‌ मोक्षस्य साधनम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತಿವೇದವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಈ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ವೇದ ವಿದ್ವಾಂಸರುಗಳಿಂದ.", "tgt_text": "प्रतिवेदम्‌ पुनः मन्त्रः ब्राह्मणम्‌ इति द्विविधो विभागो प्रकल्पितो वेदविद्भिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इष्टि याग की प्रकृति दर्श पूर्णमास है।", "tgt_text": "ದರ್ಶಪೂರ್ಣಮಾಸವು ಇಷ್ಟಿಯಾಗದ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः तदर्थ इसका चतुर्थ्यन्तार्थ के लिए यह अर्थ है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ತದರ್ಥ ಇದರ ಚತುರ್ತ್ಯಂತಾರ್ಥಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಈ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बृहद्देवतायाः निर्माता कः?", "tgt_text": "बृहद्देवता का निर्माता कौन है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स एष नेति नेत्यात्माऽगृह्यो न हि गृह्यते इति श्रुतेः।", "tgt_text": "ಅದು ಈ \"ನೇತಿ ನೇತ್ಯತ್ಮಾಽಗೃಹ್ಯೋ ನ ಹಿ ಗೃಹ್ಯತೆ\" ಶೃತಿಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शार्ङ्गरवादयः च अञ्‌ च (शार्ङ्गरवादिक और अञ) शार्ङ्गरवाद्यञ्‌,  उससे शार्ङ्गरवाद्यअः।", "tgt_text": "ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಯಃ ಚ ಅಜ್ಞ್ ಚ (ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಿಕ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞ್)  ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಜ್ಞ್, ಅದರಿಂದ ಶಾಂಜ್ಞರವಾದ್ಯಾಃ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनयोः ब्राह्मणग्रन्थौ अद्यापि समुपलब्धौ स्तः।", "tgt_text": "इनके ब्राह्मण ग्रथ आज भी उपलब्ध है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "1 अज्ञान का नाशक गुरु होता है।", "tgt_text": "1 अज्ञानस्य नाशकः गुरुः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿರೋಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣದ ಕರ್ಮವು ಅನರ್ಥಕಾರಣವು ಅವಿದ್ಯಾಕಾಮಾದಿ ದೋಷಿಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಆಗುವುದೋ ಹಾಗೆ.", "tgt_text": "यथा प्रतिषेधशास्त्रावगतमपि ब्रह्महत्यादिलक्षणं कर्म अनर्थकारणम्‌ अविद्याकामादिदोषवतः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪುಣ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುರಂಜಿತ ಭೂತಪಂಚಕ ಇಷ್ಟವು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಯಿತು.", "tgt_text": "पुण्य संस्कार से अनुरजि्‌जित भूतपञ्च व्याप्त हुए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र सादृश्यबोधकशौर्यात्मकसाधारणधर्मस्याप्रयोगात्‌ प्रस्तुतसूत्रेण समासः ।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸದೃಶ್ಯ ಬೋಧಕದ ಶೌರ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಧಾರಣ ಧರ್ಮದ ಅಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭೃಧಾತುವಿಗೆ ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಯೋಗದಿಂದ ಭರತ್ ಈ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भृधातु से शतृप्रत्यय के योग से भरत्‌ यह प्रातिपदिक प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾಕೆಂದರೆ ಹೇಗೆ ಅರಣ್ಯಕವು ಯಜ್ಞದ ಗೂಢ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಮಕಾಂಡದ ದಾರ್ಶನಿಕವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "क्योंकि जैसे आरण्यक यज्ञ के गूढ़ रहस्य का प्रतिपादन करता है वैसे ही कर्मकाण्ड की दार्शनिक व्याख्या भी प्रस्तुत करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಗ್ರಂಥಕಾರರಲ್ಲಿ ಶಾಕಪೂಣಿಯ ಮತವು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಉದ್ಧೃತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इन ग्रन्थकारों में शाकपूर्णी का मत अधिक उद्धृत है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदों का अध्ययन करके काम्यादि कर्मों का त्याग करके नित्यादी अनुष्ठानों को करके चित्त शुद्ध तथा एकाग्र होता है तो संशय तथा विपर्यय की निवृत्ति भी सम्भव होती है।", "tgt_text": "ವೇದಗಳನ್ನು ಕಲಿತು ಕಾಮ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿತ್ಯಾದಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಆದರೆ ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ವಿಪರ್ಯಯಗಳ ನಿವೃತ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या- यत्‌ इदं वर्तमानं जगत्‌ तत्‌ पुरुष एव।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ಯಾವ ವರ್ತಮಾನ ಜಗತ್ತಾಗಿದೆಯೋ ಅವನು ಪುರುಷನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु जाग्रत्स्वप्नयोः तथा नास्ति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಜಾಗರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ನ ಹಾಗಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "4. ब्रह्म के नौ तटस्थ लक्षण है।", "tgt_text": "ब्रह्मणः नव तटस्थलक्षणानि सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रितञ्च 'यद्गंहिष्ठं नातिविधे सुदानू हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे' (आ० श्रौ० ३।८।१) इति।", "tgt_text": "और सूत्र में कहा गया है “यद्गंहिष्ठं नातिविधे सुदानू हिरण्यगर्भ: समवर्तताग्रे' (आ० श्रौ० ३।८।१) इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಬೇರೆಯದೇ ಶರೀರವಿದ್ದಿದ್ದರೆ, ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इस मत के समर्थन करते हुए उक्ति भी कही गई है की देवों का पृथक रूप से शरीर होता है यदि एक ही क्षण में भिन्न-भिन्न यज्यों में एक साथ सम्पूर्ण यज्ञ में उपस्थिति सम्भव नहीं है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೩. ಮೂರು ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ \"ತತ್ವಮಸಿ\" ಎಂಬ ಮಹಾವಾಕ್ಯದ ಅಖಂಡಾರ್ಥತ್ವವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ ?", "tgt_text": "१३. सम्बन्धत्रयेण “तत्त्वमसि” इति महावाक्यस्य अखण्डार्थत्वं विचारयतु?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गुरुम्‌ कथम्‌ अभिगच्छेत्‌। स समित्पाणिः समिद्भारगृहीतहस्तः गुरुम्‌ अभिगच्छेत्‌।", "tgt_text": "ಗುರುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಬೇಕು. ಅವನು ಸಮಿತ್ಪಾಣಿಯು ಸಮಿದ್ಭಾರಗೃಹೀತಹಸ್ತನು ಗುರುವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಶಿತಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ  , ಕರ್ತಾ ಇದೂ ಕೂಡ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪದವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "अशित: यह प्रथमा एकवचनान्त, कर्ता यह भी प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಘನಶ್ಯಾಮಃ.", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - अत्रोदाहरणं तावत्‌ घनश्यामः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ವಿನಾಶದಿಂದ ದೂರಮಾಡು ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ हमको विनाश से हटा दीजिये अर्थात हमारी रक्षा करो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆ ಕೆಲವು ಮಾನಸಿಕಭಾವನೆಗಳ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವೃತ್ತಿಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸ್ವರೂಪಿಗಳಾದ ಹೊಸ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कुछ मानसिक भावना से, और मानसिक वृत्ति के प्रतिनिधि स्वरूप नये देवों की कल्पना की है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದ ಅಧಿಕಾರವು ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಧಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तत्पुरुषसमासस्याधिकारः अनेन सूत्रेण विधीयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತತ್ವದ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲಲ್ಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಲಾಭಾತ್ಮವಾದವುಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ .", "tgt_text": "आरण्यक में आरम्भ हुए अध्यात्म तत्त्व की आलोचना उपनिषदों में ही पूर्ण पराकाष्ठा को प्राप्त करके ही समाप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ನಂತರವಿರುವ ನದೀಸಂಜ್ಞಕ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಈ ಕಾರವು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः उससे परे नदीसंज्ञक ङीप्प्रत्यय ईकार को प्रकृत सूत्र से उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इदमेव आश्चर्यं यत्‌ कथं ते ऋषयः पुरा इदं ज्ञानं लब्धवन्तः।", "tgt_text": "यही आश्चर्य है कि कैसे उन ऋषियों ने प्राचीन काल में यह ज्ञान प्राप्त किया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪರಃ ಈ ಸಕಾರಾಂತ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿದೆ?", "tgt_text": "परः यह सकारान्तकिस अर्थ में है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भारते वर्षे वेदस्य संहितानां, ब्राह्मणानाम्‌, आरण्यकानाम्‌, उपनिषदां च विद्यते महद्‌ वैशिष्ट्यम्‌।", "tgt_text": "ಭಾರತವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳ ಸಂಹಿತಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತು ಆದಿಗಳ ಮಹತ್ವವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद से आरण्यक जैसे औषधियों से अमृत।", "tgt_text": "ವೇದಗಳಿಂದ ಆರಣ್ಯಕಗಳಂತಹ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಅಮೃತ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "नाम अनुरूप से ही इस ग्रन्थ में वर्ण-स्वर-सन्धि साङ्गोपाङ्ग का विवेचन है।", "tgt_text": "नामानुरूपेण एव अस्मिन्‌ ग्रन्थे वर्ण-स्वर-सन्धीनां साङ्गोपाङ्गं विवेचनम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और यहाँ चादि का लोप हुआ।", "tgt_text": "अत्र च चादीनां लोपः जातः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳ ಅನಂತರ ದಶದ್ರವ್ಯಗಳ ವಿನಿಮಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೂದ್ರನಿಂದ ಸೋಮಲತೆಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "एतदनन्तरं दशद्रव्याणां विनिमयेन शूद्रस्य सकाशात्‌ सोमलतायाः क्रयणं क्रियते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "एक मिट्टी के पात्र में पशु के अङ्गशामित्र प्रवेश के बाद शामित्र नामक अग्नि कुण्ड में पकाए जाते हैं।", "tgt_text": "एकस्मिन्‌ मृत्पात्रे पश्वङ्गानि अङ्गशामित्रप्रवेशानन्तरं शामित्रनामके वह्निकुण्डे पच्यन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र विषयसप्तमी इति बोद्धव्यम्‌।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಷಯಸಪ್ತಮೀ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इच्छमानः - इष्‌ - धातोः शनचि प्रथमैकवचने ।", "tgt_text": "ಇಚ್ಛಮಾನಃ ಇಷ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವರು ಸವಿಶೇಷನಿರೂಪಣೆಗಳಿಂದ ಸಗುಣಬ್ರಹ್ಮೋಪಾಸನನಿರೂಪಣೆಗಳಿಂದ ಅನುಕಂಪದಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "फिर वे सविशेष निरुपण सगुणब्रह्म की उपासना करके उनकी अनुकम्पा प्राप्त करते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसप्रकार सृष्टिप्रतिपादक सूक्त भाग का अर्थ हुआ।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸೃಷ್ಠಿಪ್ರತಿಪಾದಕ ಸೂಕ್ತ ಭಾಗದ ಅರ್ಥವು ಆಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಾತ್ಮದ ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "शरीरस्थ जीवात्मा की तीसरा अवस्थाएँ होती हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आयन्‌ - इ-धातु से लड्‌ लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में आयन्‌ रूप बनेगा।", "tgt_text": "ಆಯನ್- ಇ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಆಯನ್ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಭಕ್ತಿ- ಸಮೀಪ- ಸಮೃದ್ಧಿ- ವ್ಯೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಾಭಾವಾಽಲ್ಯಯಯಾಽಸಂಪ್ರತಿ- ಶಬ್ದಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ- ಪಶ್ಚಾದ್ಯಥಾಽಽನುಪೂರ್ವ್ಯ- ಯೊಔಗಪದ್ಯ-ಸಾದೃಶ್ಯ- ಸಂಪತ್ತಿ- ಸಾಕಲ್ಯಾಽಂತವಚನೇಷು ಎಂಬುದು ಸಪ್ತಮೀ ಬಹುವಚನಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "विभक्ति-समीप-समृद्धि-व्यृद्ध्यार्थभावाऽल्ययाऽसम्प्रति-शब्दप्रादुर्भाव-पश्चाद्यथाऽऽनुपूर्व्य-यौगपद्य-सादृश्य- सम्पत्ति-साकल्याऽन्तवचनेषु यही सप्तमी बहुवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जिस क्रम से अद्वैत  के द्वारा सृष्टि का प्रतिपादन किया गया है उसी क्रम से उसका प्रलय भी वे अङ्गीकार करते हैं।", "tgt_text": "ಅದ್ವೈತಿಗಳಿಂದ ಯಾವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ತದ್ವಿಪರೀತಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯವನ್ನೂ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः लटः स्थाने लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे इति सूत्रेण शतृप्रत्यये कृते पच्‌ शतृ इति जाते शकारस्य लशक्वतद्धिते इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण लोपे, ऋकारस्य उपदेशेऽजनुनासिक इत्‌, इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण लोपे सति पच्‌ अत्‌ इति जायते।", "tgt_text": "इसके बाद लट्‌ के स्थान पर लटः शतृशानचावप्रथमासमानाधिकरणे सूत्र से शतृ प्रत्यय होने पर पच्‌ शतृ होने पर शकार की लशक्ततद्धिते सूत्र से इत्संज्ञा होने पर तस्य लोपः सूत्र से लोप होने पर ऋकार की उपदेशेऽजनुनासिक इत्‌ सूत्र से इत्संज्ञा होने पर तस्यलोपः सूत्र से लोप होने पर पच्‌ अत्‌ होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭೂತಪೂರ್ವ ಇದು ಕೂಡ ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "भूतपूर्व इत्यपि सप्तम्यन्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಹಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "क्योंकि इन अलङ्कारों के द्वारा अनेक सूक्ष्म अर्थ प्रकाशित होता था।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ ಈ ವಿದ್ವಾಂಸರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.", "tgt_text": "नाम्ना प्रतीतो भवति यद्‌ अयं विद्वान्‌ सुदूरदक्षिणभारतस्य एव निवासी आसीत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इससे उपहित तथा तुरीय ब्रह्म के अभेद से अवभासमान त्वं पद वाच्यार्थ होता है।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಉಪಹಿತ ಮತ್ತು ತುರೀಯ ಬ್ರಹ್ಮದ ಅಭೇದದಿಂದ ಅವಭಾಸವಾದ ತ್ವಂ ಪದದ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञस्य प्रथमदिवसे एव यजमानः पुरोहितान्‌ अभिनन्दति अपि च दक्षिणायाः प्रतिश्रुतिं प्रदाय यज्ञे नियोजयति।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದ ಪ್ರಥಮದಿನದಲ್ಲೇ ಯಜಮಾನನು ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಪ್ರತಿಶ್ರುತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "तदेवात्र प्रस्तूयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ - ಬಲವಾಗಿರುವ ವೃಷಭಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸೋಮವನ್ನು ಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದರು.", "tgt_text": "सरलार्थः- बलवान्‌ वृष इव आचरन्‌ इन्द्रः स्वाहाराय स्वप्रियं पानीयं सोमं गृहीतवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾನ ಅಧಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ ಅರ್ಶ ಆದಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समान अधिकरण में ये दो है समानाधिकरण अर्श आदि होने से अच्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे ब्राह्मण ग्रन्थों में सामान्य प्रतिपाद्य विषयों से भिन्न विषयों का प्रतिपादन है तथा इनका भी है।", "tgt_text": "यथा ब्राह्मणग्रन्थेषु सामान्यप्रतिपाद्यविषयेभ्यो भिन्नविषयाणां प्रतिपादनं विद्यते तथा एतेषु अपि वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रेण तस्य दक्षिणशब्दस्य अन्तस्य अकारस्य आदेः अकारस्य च उदात्तत्वं विधीयते।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದಿರುವ ಆ ದಕ್ಷಿಣ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಅಕಾರದ ಮತ್ತು ಆದಿ ಅಕಾರವನ್ನು ಉದಾತ್ತ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಯಿದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಂಚಮೀ ತತ್ಪುರುಷದ \"ಪಂಚಮೀ ಭಯೇನ\" ಮತ್ತು \"ಸ್ತೋಕಾಂತಿಕದೂರಾರ್ಥಕೃಚ್ಛ್ರಾಣಿ ಕ್ತೇನ\" ಇವು ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "पञ्चमीतत्पुरुष का \"पञ्चमी भयेन\"और \"स्तोकान्तिकदूरार्थकृच्छ्राणि क्तेन\" ये दो विधायक सूत्र हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭಾಷೆಯ ಶುದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भाषा की शुद्धि में व्याकरण की अपेक्षा होती ही है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪುರುಷಸೂಕ್ತವು ಬಹಳ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पुरुषसूक्त अतीव महत्त्वपूर्ण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः इसका एक उदाहरण लिखिए।", "tgt_text": "ಅನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಚ ಯತ್ರೋದಾತ್ತಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ರಾಜಾಹಃ ಸಖಿಭ್ಯಷ್ಟಚ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಟಚ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತವು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"राजाहःसखिभ्यष्टच्‌\" इस सूत्र से टच्‌ के प्रथमान्त की अनुवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ತೃಜಕದಿಂದ ನಿಷೇಧವಾದಾಗ \"ತಾವತ್ ಅಪಾಂ ಸ್ರಷ್ಟಾ\" ಇತ್ಯಾದಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಆದವು.", "tgt_text": "उदाहरण -इस सूत्र का तृजक से निषेध होने पर “तावत्‌ अपां स्रष्टा\" इत्यादि उदाहरण बना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸದ ಎಷ್ಟು ಭೇದಗಳಿರುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "समास के कितने भेद होते हैं यहाँ बहुत सी विप्रतिपत्तियाँ हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಣಣದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ೩೩ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शतपथब्राह्मणेऽपि त्रयस्त्रिंशद्देवाः इति स्वीकृतम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "डकार के स्थान में ळकार कब होता है?", "tgt_text": "ಡಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಳಕಾರವು ಯಾವಾಗಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यागों का सामान्य परिचय यागों के सामान्यतः पांच प्रकार देखे जाते हैं- होम, इष्टि, पशु, सोम, और सत्र।", "tgt_text": "ಯಾಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿವೆ - ಹೋಮ, ಇಷ್ಟಿ, ಪಶು, ಸೋಮ, ಸತ್ರ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कतमकठः यहाँ पर क्या समास है?", "tgt_text": "ಕತಮಕಠಃ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಮಾಸವಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. कृधि इसका लौकिक रूप क्या है?", "tgt_text": "6. कृधि इत्यस्य लौकिकं रूपं किम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन शतृप्रत्ययः उगित्‌ अस्ति।", "tgt_text": "उससे शतृप्रत्यय उगित्‌ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवीं वाच॑म्‌ इति।", "tgt_text": "’ದೇವೀಂ ವಾಚಮ್’ ಎಂದು ಉದಾಹರಣೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "42. प्रकरण प्रतिपाद्य अर्थ का प्रकरण के आदि में तथा अन्त में उपपादन उपक्रम तथा उपसंहार कहलाता है।", "tgt_text": "४२. प्रकरणप्रतिपाद्यस्य अर्थस्य प्रकरणस्य आदौ अन्ते च उपपादनम्‌ उपक्रमोपसंहारौ इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ನಜ್ಞ್\" ನಜ್ಞ್ ತತ್ಪುರುಷ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "\"नञ्‌\" इति नञ्तत्पुरुषविधायकं सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ प्रत्ययस्वराख्ये प्रकरणे प्रत्ययानां स्वरविषये संक्षेपेण किञ्चित्‌ विवरणं कृतम्‌।", "tgt_text": "इस प्रत्यय स्वर के प्रकरण में प्रत्ययों के स्वर विषय में संक्षेप से कुछ विवरण किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं सति येन मनोवृत्तिविशेषेण वेदान्तानुगुणयुक्तिभिः विरुद्धमतानां खण्डनं विधाय स्वमते दृढता सम्पाद्यते तदेव मननम्‌ इति उच्यते।", "tgt_text": "ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಮನೋವೃತ್ತಿವಿಶೇಷದಿಂದ ವೇದಾಂತಾನುಗುಣಯುಕ್ತಿಗಳಿಂದ ವಿರುದ್ಧಮತಗಳ ಖಂಡನೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವಮತದಲ್ಲಿ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ಮನನ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पर भी प्रत्यय ग्रहण करने पर तदन्ता: ग्राह्याः इस न्याय से तदन्तविधि में क्तान्त यह रूप होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರತ್ಯಯ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ತದಂತಾಃ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ ಎಂಬ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ತದಂತವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ತಾಂತ ಈ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯಿದೆ?", "tgt_text": "ऋङ्गन्त्रेषु कस्य प्राधान्यम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವ್ಯಯೀಭಾವೇ ಚಾಕಾಲೇ ಈ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "अव्ययीभावे चाकाले इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "येन सप्तहोतृविशिष्टः अग्निष्टोमादियज्ञः सम्पाद्यते।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಏಳು ಹೋತೃಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ ಆದಿ ಯಜ್ಞಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कार्य के प्रति जो उपादान कारण है उन कारणों का जिसमें अपरोक्ष ज्ञान होता है तथा कार्य करने की इच्छा एवं कार्य करणानुकूल प्रयत्न जिसमें होता है वह कर्ता है।", "tgt_text": "ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಯಾವ ಉಪಾದಾನ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಕಾರಣಗಳ ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನವು ಇರುತ್ತದೆಯೋ , ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛೆ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಕರಣಾನುಕೂಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಕರ್ತಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र सूत्रे स्त्रियाम्‌ (७/१) इति अधिकारः आगच्छति।", "tgt_text": "यहाँ सूत्र में स्त्रियाम्‌ (7/1) यह अधिकार आ रहा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದು ನಿಯಮವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यह नियम है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪಾಣಿನಿಯು ಲೌಕಿಕ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ವರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "पाणिनि ने लौकिक व्याकरण करने पर स्वर आदि व्यवस्था की है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवमेव आसीत्‌ प्रजापतेः तथा हिरण्यगर्भस्य पूजनीयता।", "tgt_text": "इस प्रकार प्रजापति तथा हिरण्यगर्भ की पूजनीयता थी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ विविध, बहुत प्रकार का यह है।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ವಿವಿಧ , ಬಹು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अभ्यस्तानामादिः इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"ಅಭ್ಯಸ್ತಾನಾಮಾದಿಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पीताम्बर इत्यत्र समस्यमानं पीतम्‌ अम्बरं चेति पदद्वयम्‌।", "tgt_text": "पीताम्बर यहाँ समस्यमान पीतम्‌ अम्बर दो पद हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अदेवनार्थे अक्षशब्दस्य आदिः उदात्तः केन सूत्रेण ?", "tgt_text": "द्युत अर्थ को छोड़कर अक्ष शब्द का आदि उदात्त किस सूत्र से होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪರಿಚಯವು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಆಗಿವೆ.", "tgt_text": "ब्राह्मणग्रन्थानां विस्तृतपरिचयः पूर्वमेव अभवत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "20. “उपसर्जनं पूर्वम्‌” इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "೨೦. \"ಉಪಸರ್ಜನಂ ಪೂರ್ವಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಏನಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಸ್ಯ - ಯಜ್ಞದ , ಆಜ್ಯಂ - ಘೃತಂ, ವಸಂತಃ - ಋತುವೇ, ಆಸೀತ್ - ಇತ್ತು.", "tgt_text": "अस्य= यज्ञस्य, आज्यं= घृतम्‌, वसन्तः= ऋतुः एव, आसीत्‌= अभूत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸ್ವಭಾವು ಯಾವ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "स्त्रियः स्वभावः कीदृशः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಅಗ್ನಿ ಮನ್ಯೇ ಪಿತರಮಗ್ನಿಮಾಪಿಮಗ್ನಿ / ಭ್ರತರಂ ಸದಮಿತ್ ಸಖಾಯಮ್' ಎಂದು.", "tgt_text": "और कहा गया है - अग्नि मन्ये पितरमग्निमापिमग्नि / भ्रतरं सदमित्‌ सखायम्‌' इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನ್ಯ ವಿಭಕ್ತಿಗಳು ಲುಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अन्य विभक्तियाँ लुप्त हो जाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೧. ನಿಗೃಹೀತ ಮನಸ್ಸಿನ ಶ್ರವಣಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿಯು ಸಮಾಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "11.निगृहीत मन का श्रवणादि में तथा तदनुगुण विषय में समाधि समाधान है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन अञः इत्यस्य अञन्तात्‌ इत्यर्थः भवति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಅಜ್ಞಃ ಅಜಂತಾತ್ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयमिति शब्देन अत्र प्रत्यगात्मा अभिधीयते।", "tgt_text": "ಅಯಮ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆತ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವಿದ್ಯಾಕಾಮಬೀಜವು ಎಲ್ಲವೂ ಕರ್ಮವೇ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "अविद्याकामबीजं हि सर्वमेव कर्म|"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "'चिती संज्ञाने' इस ण्यन्तहोने से असुन्प्रत्यय हुआ।", "tgt_text": "'चिती संज्ञाने' अस्मात्‌ ण्यन्ताद्‌ असुन्प्रत्ययः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "येन विना किमपि कार्यं कर्तुं न शक्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ , ಕರ್ಷಃ ಮತ್ತು  ದಾಯಃ .", "tgt_text": "अस्य उदाहरणं भवति कर्षः इति, दायः इति च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तिङतिङ: इस सूत्र से तिङ्‌ इस प्रथमान्त पद की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्लावनोत्तरं मनुः येन वर्त्मना अवततार तत्‌ वर्त्म अद्यापि मनोरवसर्पणम्‌ इति आयख्यायते।", "tgt_text": "ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರ ಮನು ಯಾವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶರಣಾದನೋ ಅದನ್ನು ಈಗಲು ಮಾನಸ ಸರೋವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कौषितकी उपनिषद्‌ कस्यारण्यकस्य कं कम्‌ अध्यायं अभिव्याप्य आख्यायते?", "tgt_text": "ಕೌಷೀತಕೀ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಾಪಿಸಿ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "य उ त्रिधातुं पृथिवीमुत द्या-मेकों दाधार भुव॑नानि विश्वा॥", "tgt_text": "य उ त्रिधातु पृथिवीमुत द्या- मेको दाधार भुव॑नानि विश्वा॥ ४।॥।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವೇದಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವು ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ परिच्छेदे अस्माकम्‌ आलोच्यविषयः वेदप्रामाण्यम्‌ इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः नुमागमे अनुबन्धलोपे च सति भवन्ती इति रूपं सिध्यति।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ನುಮಾಗಮವಾದಾಗ ಮತ್ತು ಅನುಬಂಧಲೋಪವಾದಾಗ ಭವಂತೀ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह सुख द्वारा अत्यधिक आनन्द का अनुभव नहीं करता है, तथा दुख से भी अत्यधिक दुःखी नहीं होता है।", "tgt_text": "सः सुखेन अत्यधिकम्‌ आनन्दम्‌ न अनुभवति, दुःखेन अपि दुःखितः न भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदाङ्ग ज्योतिष शास्त्र के कर्त्ता कौन है?", "tgt_text": "ವೇದಾಂಗ ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕರ್ತಾ ಯಾರು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विना छन्दोज्ञानं यः वेदाऽध्यन-यजन-याजनादि-कार्याणि करोति तस्य तानि सर्वाणि फलप्रदायकानि कार्याणि न भवन्ति।", "tgt_text": "ಛಂದಸ್ಸಿನ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ವೇದಾಧ್ಯಯನ-ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿ-ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಯಾವ ಫಲಗಳು ದೊರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅವುಗಳು ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वैदिकर्षेः प्रतिभा उषादेव्याः चरित्रचित्रणे सर्वथा एव कुशला।", "tgt_text": "वैदिक ऋषि की प्रतिभा उषादेवी के चरित्र चित्रण में सभी रूप से कुशल ही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में दो पद हैं, चादयः, अनुदात्ता: इति।", "tgt_text": "अस्मिनि सूत्रे द्वे पदे स्तः, चादयः अनुदात्ताः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಅಗ್ನಿಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "जैसे अग्निसूक्त में अग्नि की स्तुति की गई वैसे ही इन्द्रसूक्त में भी इन्द्र के महत्व का वर्णन किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दुर्मदः - दुष्टः मदः यस्य सः इति बहुव्रीहिसमासः।", "tgt_text": "ದುರ್ಮದಃ - ದುಷ್ಟಃ ಮದಃ ಯಸ್ಯ ಸಃ ಇಲ್ಲಿ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಧಿಯಂತೆಯೇ ವೇದವೇದಾಂಗಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "अतो विधिवदेव वेदवेदाङ्गाध्ययनं कर्तव्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ईदृग्वस्त्वात्मिकाहं यं कामये यं पुरुषं रक्षितुमहं वाञ्छामि तं तं पुरुषमुग्रं कृणोमि।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನು ನನ್ನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಆ ಪುರುಷನ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಅವನನ್ನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ದೇವ ಇಂದ್ರ ಆದಿ ಅಸುರರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲುವ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಅದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನೀನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡು.", "tgt_text": "व्याख्या - देव इन्द्र आदि ने असुरो के विषय में मारने का निश्चय किया उसी प्रकार तुम भी भक्तो को मनचाह फल प्रदान करो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सभी देवों में यह इन्द्र सर्व श्रेष्ठ है।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಈ ಇಂದ್ರನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं यः अग्निः तम्‌ अहं स्तौमि।", "tgt_text": "इस प्रकार की जो अग्नि है उसकी में स्तुति करता हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः प्रकृत सूत्र से तुल्यश्वेतः यहाँ समस्त पद का तुल्य यह पद आद्युदात्त है।", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्रे तुल्यश्वेतः इति समस्तपदस्य तुल्य इति पदम्‌ आद्युदात्तं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्य मन्त्रस्य अयम्‌ अर्थः - हे प्रकाशमयि उषे!", "tgt_text": "ಈ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ-ಹೇ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಉಷಾ ದೇವಿ!"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समसनं नाम बहूनां पदानां मेलनेन एकपदीभवनम्‌।", "tgt_text": "ಸಮಸನಂ ಎಂದರೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಆಗುವ ಏಕಪದ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसकी बुद्धि को ऋषि के मति के समान बना देती हूँ।", "tgt_text": "तमेव  ऋषिमतीन्द्रियार्थदर्शिनं करोमि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर उसी मन से चन्द्रमा, चक्षु से सूर्य, मुख से इन्द्र और अग्नि, कर्ण से वायु और प्राण उत्पन्न हुए।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರ, ಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯ, ಮುಖದಿಂದ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ, ಕರ್ಣದಿಂದ ವಾಯು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - अत्रोदाहरणं तावत्‌ पापनापितः इति ।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಪಾಪಾನಾಪಿತಃ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದುಃಖದ ಕಾರಣ ಅಧರ್ಮ", "tgt_text": "दु:ख का कारण अधर्म होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके अभाव पक्ष में अन्तस्य इसके स्य - इसके अकार को उदात्त स्वर होता है।", "tgt_text": "ಅದು ಆಗದೇ ಇದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ’ಸ್ಯ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रकारान्तरस्थानां च साक्षादेव वा प्रामाण्यं सिद्धं।", "tgt_text": "ಪ್ರಕಾರಾಂತರ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆಯಿಂದ ವಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "चित्त का चाञ्चल्य ही विक्षेप बन जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಕರಣವೇ ವೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ವೇದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಉಪದೇಶವಾದ ಪದ ಸ್ವರೂಪವು ಪಾತಿಪದಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ,ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಯೋಗವು ಆಗುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಕರಣವೆಂದರೆ ವೇದಾಂಗದ ನಿತಾಂತವೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "व्याकरण ही वेदों का रक्षक है, वेदार्थ के जानने में सहायक है, और भी प्रकृति प्रत्यय उपदेश के पद स्वरूप का प्रतिपादक है, उससे अर्थ निर्णायक साधनों में सबसे श्रेष्ठ साधन होने से उसका प्रयोग होता है, इस कारण से ही व्याकरण नाम वेदाङ्ग नितान्त ही प्रसिद्ध है, और वेदाङऱों में श्रेष्ठ स्थान को सुशोभित करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಆಖ್ಯಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "और यहाँ विभिन्न स्थलों में अत्यन्त आकर्षक आख्यान भी प्राप्त होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे यह आरण्यक यास्क से पूर्ववर्ति माना जाता है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಈ ಆರಣ್ಯಕವು ಯಾಸ್ಕನಿಗಿಂತ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अग्नि को उपलक्षित करके समस्त भूतपदार्थ उत्पन्न करने के बाद गर्भ से उत्पन्न प्रजापति ने धारण किया।", "tgt_text": "अग्न्युपलक्षितं सर्व वियदादिभूतजातं जनयन्तीः जनयन्त्यः तदर्थं गर्भं हिरण्मयाण्डस्य गर्भभूतं प्रजापतिं दधानाः धारयन्त्यः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಮಂತ್ರಿತ ಎಂಬುದು ಪದ ಎಂಬುವುದರ ವಿಶೇಷಣ.", "tgt_text": "आमन्त्रितम्‌ इति पदस्य विशेषणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनुदात्तः इति च प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಅನುದಾತ್ತ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನಾಂತಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्विपदात्मकमिदं सूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ತೋಕಾತ್ ಮುಕ್ತಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದ ಸಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ತೋಕಾನ್ಮುಕ್ತಃ ಇದು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "स्तोकात्‌ मुक्तः इस विग्रह में समास में स्तोकान्मुक्तः एक उदाहरण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - स्तोकान्मुक्तः इत्यत्रोदाहरणम्‌।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಸ್ತೋಕಾನ್ಮುಕ್ತಃ ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आस्-धातु से आत्मनेपद लट्‌-लकार मध्यमपुरुषद्विवचन में।", "tgt_text": "आस्‌-धातोः आत्मनेपदे लट्-लकारे मध्यमपुरुषद्विवचने।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र यदि अभि इत्युपसर्ग स्यात्‌ तर्हि प्रकृतसूत्रेण तत्र न तस्य अभ्युसर्गस्य आद्युदात्तत्वम्‌।", "tgt_text": "यहाँ यदि अभि यह उपसर्ग हो तो प्रकृत सूत्र से वहाँ उस अभि उपसर्ग को आदि उदात्त नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च दूरस्थद्युलोकं मदीयशरीरेण अहं स्पृशामि।", "tgt_text": "और दूरस्थ द्युलोक का मेरे शरीर के साथ में स्पृश करती हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाँच वायु आकाशादियों के रजांशों से मिलकर के उत्पन्न होते है।", "tgt_text": "ಐದು ವಾಯುಗಳು ಆಕಾಶಾದಿಗಳ ರಜೋ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸೇರಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಏಕದೇಶವಿಕೃತ ನ್ಯಾಯ\" ಇದರಿಂದ ಅದರ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಆಗುವುದರಿಂದ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಔ ಉಪಕೃಷ್ಣ ಸು ಆದಾಗ \"ಅವ್ಯಯೀಭಾವಶ್ಚ\" ಇದರಿಂದ ಸಮಾಸದ ಅವ್ಯಯಸಂಜ್ಞವಾದಾಗ \"ಅವ್ಯಯದಾಪ್ಸುಪಃ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಲೋಪವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಬಾಧಿಸಿ\"ನಾವ್ಯಯೀಭಾವಾದತೋಽಮ್ತ್ವಪಂಚಮ್ಯಾಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸು ಇದಕ್ಕೆ ಅಮಾದೇಶವಾದಾಗ \"ಅಮಿ ಪೂರ್ವಃ\" . ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಅಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವರೂಪ ಏಕಾದೇಶವಾದಾಗ ಉಪಕೃಷ್ಣಮ್ ಪ್ರಯೋಗವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"एकदेशविकृतन्यायेन\" तस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ ततः प्रथमैकवचने सौ उपकृष्ण सु इति जाते, \"अव्ययीभावश्च\" इत्यनेन समासस्य अव्ययसंज्ञायाम्‌, \"अव्ययादाप्सुपः\" इत्यनेन सुब्लुकि प्राप्ते तं प्रबाध्य \"नाव्ययीभावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः\" इत्यनेन सूत्रेण सोरमादेशे \"अमि पूर्वः\" इत्यनेन अकारद्वयस्य स्थाने पूर्वरूपे एकादेशे उपकृष्णम्‌ इति प्रयोगः सिध्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बलदाः बलस्य च दाता शोधयिता वा।", "tgt_text": "ಬಲದಾ ಬಲವನ್ನು ಕೊಡುವವರು ಅಥವಾ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अठारह सौ से भी अधिक।", "tgt_text": "ನೂರೆಂಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे “चतुर्थ्यन्तवाच्य को उस तद्वाची और अर्थादि सुबन्तों के द्वारा और सुबन्त को विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है यही अर्थ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "तस्मात्‌ \"चतुर्थ्यन्तवाच्यं यत्‌ तद्वाचिना अर्थादिसुबन्तैश्च चतुर्थ्यन्तं सुबन्तं विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति इत्यर्थो लभ्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಗತ್ಯರ್ಥವಾದ ಲೋಟ್ ನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಯಾವ ಲೋಡಂತ ತಿಙಂತ ಪದವಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಇದು ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार गत्ति अर्थ वाले लोट्‌ से युक्त जो लोडन्त तिङन्त पद है, उसको अनुदात्त नहीं होता यह सूत्र अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र लौकिकं वैदिकम्‌ उभयविधम्‌ अपि व्याकरणम्‌ आम्नातम्‌।", "tgt_text": "ಆ ಲೌಕಿಕ ವೈದಿಕದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾದ ವ್ಯಾಕರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वो कभी पुरुषरूप से, कभी हिरण्यगर्भ रूप से कभी प्रजापतिरूप से और कभी ब्रह्मरूप में सुशोभित होता है।", "tgt_text": "सः कदाचित्‌ पुरुषरूपेण, कदाचित्‌ हिरण्यगर्भरूपेण कदाचित्‌ प्रजापतिरूपेण कदाचिच्च ब्रह्मरूपेण विराजते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्राप्त करता है।", "tgt_text": "प्राप्नोति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈಶಾನಃ - ಈಶ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಶಾನಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ईशानः - ईश्‌-धातु से शानच प्रत्यय होने पर प्रथमा एकवचन में ईशन यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र याजुषज्यौतिषस्य प्रामाणिकं भाष्यद्वयम्‌ अपि प्राप्यते, एकं सोमाकरविरचितं प्राचीनम्‌, द्वितीयं सुधाकरद्विवेदीकृतं नवीनम्‌।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಯಾಜುಜ್ಯೋತಿಷದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಭಾಷ್ಯಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಸೋಮಾಕರರ ದ್ವಾರ ರಚಿತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನವಾಗಿದೆ , ಮತ್ತು ಸುಧಾಕರ ದ್ವಿವೇದಿ ದ್ವಾರಾ ನವೀನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आभीक्ष्ण्ये उदाहरणं तावत्‌ पचति पचति गोत्रम्‌ इति सूत्रस्य अस्य द्वे उदाहरणे।", "tgt_text": "आभीक्ष्ण्य में उदाहरण है - पचति पचति गोत्रम्‌ इस सूत्र के दो उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संहिता ब्राह्मण के मध्य में महान भेद है।", "tgt_text": "ಸಂಹಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಭೇದವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ख) सूक्ष्मभूतानां रजोंऽशेभ्यः।", "tgt_text": "ಖ) ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳ ರಜೋ ಗುಣಗಳಿಂದ"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟ ಭಾಸ್ಕರರ ಮತವೇನು?", "tgt_text": "ब्राह्मण ग्रन्थ विषय पर भट्टभास्कर का क्या मत है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवञ्च पर्जन्यसूक्ते पर्जन्यदेवस्य बहूनि माहात्म्यानि ज्ञायन्ते।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನ ಅನೇಕ ಮಹತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾಮವೇದದ ಎರಡು ಅನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಾಗಳು ಇವೆ - (೧೭) ಗೌತಮೀ ಮತ್ತು (೧೮) ಲೋಮೇಶಿ ಶಿಕ್ಷಾ ಎಂದು.", "tgt_text": "सामवेद की दो दूसरी भी शिक्षा (१७) गौतमी (१८) और लोमेशी शिक्षा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನ ಎಂಬ ಅವ್ಯಯ ಪದ , ಅನುದಾತ್ತಮ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ ಈ ಎರಡು ಪದಗಳ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "न यह अव्ययपद है, अनुदात्तम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त पद इन दो की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अवयवभूत पदों का अर्थ से अलग भिन्न अर्थ कहा जाता है, प्रतिपादित किया जाता है उससे ही परार्थाभिद्यान कहलाता है।", "tgt_text": "अवयवभूतानाम्‌ पदानाम्‌ अर्थेभ्यः परः भिन्नः अर्थः अभिधीयते प्रतिपाद्यते येन तत्‌ परार्थाभिधानम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मन्त्र भाग ही संहिता शब्द से प्रयोग किया जाता है।", "tgt_text": "ಮಂತ್ರ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಹಿತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१. महावाक्यं नाम किम्‌?", "tgt_text": "೧. ಮಹಾವಾಕ್ಯ ಎಂದರೇನು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಕುಗತಿಪ್ರಾದಯಃ\" ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನಾಂತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "“कुगति प्रादयः'' यह प्रथमा बहुवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अध्वरों का राक्षसों द्वारा किया गया हिंसारहित यज्ञों का गायों का रक्षक, सृष्टि का अपरिवर्तनशील विधान सत्य का अवश्य कर्मफल बार-बार प्रकाशित होता है।", "tgt_text": "ಅಧ್ವರರ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಹಿಂಸಾರಹಿತ ಯಜ್ಞಗಳ ಗೋವುಗಳ ರಕ್ಷಕ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಅಪರಿವರ್ತನಶೀಲ ವಿಧಾನ ಸತ್ಯದ ಅವಶ್ಯ ಕರ್ಮಫಲವು ಬಾರಿ ಬಾರಿ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दर्शशब्दस्य कोऽर्थः ?", "tgt_text": "दर्श शब्द का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಕರ್ಷಾತ್ವತಃ\" ಎಂಬಲ್ಲಿ 'ಕರ್ಷಶ್ಚ ಆತ್ವತಶ್ಚ' ಎಂದು ವಿಗ್ರಹವು.", "tgt_text": "कर्षात्वतः इत्यत्र कर्षश्च आत्वतश्च इति विग्रह।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ - \"ನಾನ್ಯೋsತೋsಸ್ತಿ ದ್ರಷ್ಟಾ\" (೩.-೭.೨೩)", "tgt_text": "बृहदारण्यकोपनिषद्‌ में कहा गया हैं कि -“ नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा” (3-7-23) इस प्रकार से।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भाषाविज्ञान दृष्टि से भी इसकी वैज्ञानिकता अक्षुण्ण ही है।", "tgt_text": "भाषाविज्ञानदृष्ट्या अपि अस्य वैज्ञानिकता अक्षुण्णा एव अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तर्हि मोक्षस्य किं  साधनम्‌ ।", "tgt_text": "तो मोक्ष का साधन क्या है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ತತ್ವಮಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಪರೋಕ್ಷತ್ವ ಅಲ್ಪಜ್ಞತ್ವದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳ ಮತ್ತು ವಿರುದ್ದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಲಕ್ಷಣದ ಅವಿರುದ್ಧ ಅಖಂಡ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तथैव तत्त्वमसि इत्यत्र अपरोक्षत्वाल्पज्ञत्वादिविशिष्टांशस्य परोक्षत्वसर्वज्ञत्वादिविशिष्टांशस्य च विरुद्धांशस्य परित्यागं कृत्वा लक्षणया अविरुद्धाखण्डैकचैतन्यमात्रं बोधयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಪ್ತದಶಾವಯವೋಪೇತವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರವನ್ನು ಅಧಿಕರಿಸಿ ಮುಂಚೆಯೇ ವಿಚಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सप्तदशावयवोपेतं सूक्ष्मशरीरमधिकृत्य पूर्वं विचारितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"एकदेशविकृतन्यायेन\" तस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ ततः प्रथमैकवचने सौ उपकृष्ण सु इति जाते, \"अव्ययीभावश्च\" इत्यनेन समासस्य अव्ययसंज्ञायाम्‌, \"अव्ययादाप्सुपः\" इत्यनेन सुब्लुकि प्राप्ते तं प्रबाध्य \"नाव्ययीभावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः\" इत्यनेन सूत्रेण सोरमादेशे \"अमि पूर्वः\" इत्यनेन अकारद्वयस्य स्थाने पूर्वरूपे एकादेशे उपकृष्णम्‌ इति प्रयोगः सिध्यति।", "tgt_text": "“एकदेशविकृत न्याय” से उसका प्रातिपदिक होने के बाद प्रथमा एकवचन में सौ उपकृष्ण सु होने पर “अव्ययीभावश्च “  इससे समास की अव्ययसंज्ञा होने पर “ अव्यथादाप्सुपः'' इससे सुप्‌ का लोप होने पर उसको बाधकर “नाव्ययी भावादन्तोऽम्त्वपञ्चम्याः'' इस सूत्र से सु को अमादेश होने पर “अमि पूर्वः”' सूत्र द्वारा दो अकार के स्थान पर पूर्वरूप एकादेश होने पर उपकृष्णम्‌ प्रयोग सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "एवं सूत्र का अर्थ होता है-'“ ऋगाद्यत्त समास का अप्रत्यय अन्तावय होता है किन्तु अक्षशब्द विषय में धुरन्त धू अन्त वाले जो उससे नहीं होता है।", "tgt_text": "एवं सूत्रार्थो भवति - \"ऋगाद्यन्तस्य समासस्य अप्रत्ययः अन्तावयवः भवति, परन्तु अक्षशब्दविषये धुरन्तः यः तस्मान्न भवति इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಮಂತ್ರ ರೂಪ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ರೂಪ.", "tgt_text": "द्विविधः, मन्त्ररूपो ब्राह्मणरूपश्चेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಚೋ ಞಿಣಿತಿ ಇದರಿಂದ ಅಚಃ ಞಿಣಿತಿ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"अचो ञ्णिति\" इत्यस्मात्‌ सूत्राद्‌ अचः ञ्णिति इति पदद्वयमनुवर्तते ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि आम्नातं- “स जात एवारोदीत्‌ तद्रुद्रस्य रुद्रत्वम्‌” इति।", "tgt_text": "और कहा भी है - “स जात एवारोदीत्‌ तद्रुद्रस्य रुद्रत्वम्‌” इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्त्रिय स्वभाव से ही इस प्रकार की होती हैं।", "tgt_text": "स्त्रियः स्वभावः एवायं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಚತುರ ಸಾರಥಿಯು ಲಗಾಮಿನಿಂದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆಯೋ ಹಾಗೆ.", "tgt_text": "जैसे चतुर सारथि लगाम से घोड़ो को इधर उधर अपने वश में चलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः तत्रापि उदात्तविधानाय अस्य सूत्रस्य प्रवर्तनम्‌।", "tgt_text": "अतः वहाँ पर भी उदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना की है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतयोः संहिताब्राह्मणयोः विषये अत्र अधिकतया ज्ञास्यति।", "tgt_text": "ಇವುಗಳ ಸಂಹಿತಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ  ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस अर्थ में निरुक्त में कहा गया - 'मृगो न भीम: कुचरो गिरिष्ठाः'।", "tgt_text": "ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿರುಕ್ರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ- \" ಮೃಗೋ ನ ಭೀಮ: ಕುಚರೋ ಗಿರಿಷ್ಠಾಃ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की यहाँ अनुवृति आती है।", "tgt_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इति सूत्रात्‌ प्रकृत्या इति, पूर्वपदम्‌ इति च पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“किमः क्षेपे” इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"ಕಿಮಃ ಕ್ಷೇಪೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೋಮಯಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು?", "tgt_text": "होमयाग में किस समय आहुति दी जाती है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एव धातोरस्य इदित्त्वात्‌ अङ्गेर्नलोपश्च इति सूत्रेण अगिधातोः परं प्रकृतसूत्रेण निप्रत्यये अग्‌ नि इति स्थिते सर्वसंयोगे अग्नि इति स्थिते शब्दस्वरूपस्य कृदन्तत्वात्‌ कृत्तद्धितसमासाश्च इत्यनेन तस्य प्रातिपदिकसंज्ञायां ततश्च ङ्याप्प्रातिपदिकात्‌, प्रत्ययः परश्च चेत्यधिकृत्य प्रवर्तमानेन स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङ्योस्सुप्‌ इति सूत्रेण खले कपोतन्यायेन एकविंशतिषु स्वादिप्रत्ययेषु प्राप्तेषु प्रथमैकवचनविवक्षायां सुप्रत्यये अनुनासिकत्वेन पाणिनीयैः प्रतिज्ञातस्य उकारस्य उपदेशेऽजनुनासिकः इत्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायां तस्य लोपः इति सूत्रेण इत्संज्ञकस्य उकारस्य लोपे अग्नि स्‌ इति स्थिते संयोगे निष्पन्नस्य अग्निस्‌ इति शब्दस्वरूपस्य सुबन्तत्वात्‌ तदन्तस्य सकारस्य स्थाने ससजुषोः रुः इति आदेशे रोः उकारस्य उपदेशेऽजनुनासिक इत्‌ इति इत्संज्ञायां लोपे च कृते अग्नि र्‌ इति स्थिते रेफोच्चारणात्‌ परस्य वर्णाभावस्य विरामोऽवसानम्‌ इति सूत्रेण अवसानसंज्ञायां तत्परकत्वात्‌ पूर्वस्य रेफस्य स्थाने खरवसानयोर्विसर्जनीयः इति सूत्रेण रेफस्य स्थाने विसर्गे अग्निः इति सुबन्तं रूपं सिद्ध्यति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ಧಾತುವು ಇದಿತ್ ಆಗುವುದರಿಂದ ಅಂಗೇರ್ನಲೋಪಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಗಿ ಧಾತುಇನ ನಂತರವಿರುವ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ನಿ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಗ್ ನಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಯೋಗ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಗ್ನಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಸ್ವರೂಪದ ಕೃದಂತ ಆಗುವುದರಿಂದ ಕೃತ್ತದ್ಧಿತಸಮಾಸಾಶ್ಚ ಇದರಿಂದ ಅದರ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗಿರುವಾಗ ,ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಜ್ಞಾಪ್ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ , ಪ್ರತ್ಯಯಃ ಪರಶ್ಚ ಇದರಿಂದ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ತಮಾನದಿಂದ ಸು ಔ ಜಸ್ , ಅಮ್ ಔಟ್ ಶಸ್,ಟಾ ಭ್ಯಾಂ ಭಿಸ್ ,ಜ್ಞೆ ಭ್ಯಾಂ ಭ್ಯಸ್ ,ಜ್ಞಸಿ ಭ್ಯಾಂ ಭ್ಯಸ್ ,ಜ್ಞಸ್ ಓಸ್ ಆಮ್ ,ಜ್ಞಿ ಓಸ್ ಸುಪ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಖಲೆ ಕಪೋತನ್ಯಾಯೇನ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸ್ವಾದಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಿಂದ ಸು ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಅನುನಾಸಿಕವಾಗುವ ಕಾರಣ  ಪಾಣಿನೀಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ ಆ ಉ ಕಾರದ ಉಪದೇಶೆಜನುನಾಸಿಕಃ ಇತ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುವುದರಿಂದ  ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಕ ಉ ಕಾರದ ಲೋಪವಾಗುವ ಕಾರಣ ಅಗ್ನಿ ಸ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಗ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಗ್ನಿಸ್ ಈ ಶಬ್ದ ಸ್ವರೂಪದ ಸುಬಂತವಾಗುವುದರಿಂದ ಆ ಸಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಸಝುಷೋ ರುಃ ಇದರಿಂದ ಆದೇಶವಾದಾಗ ರು ಇದರ ಉಕಾರದ ಉಪದೇಶೆಜನುನಾಸಿಕ ಇತ್ ಇದರಿಂದ ಇತ್ ಸಂಜ್ಞಾದಲ್ಲಿ ಲೋಪ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಗ್ನಿ ರ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರೆಫ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ವರ್ಣದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ವಿರಾಮೋವಸಾನಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವಸಾನ ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ಅದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರೇಫದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖರವಸಾನಯೋರ್ವಿಸರ್ಜನೀಯಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ರೇಫದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಗ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಗ್ನಿಃ ಈ ಸುಬಂತ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नहीं है जिसमें अतिवृत्ति यही अनतिवृत्ति है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅತಿವೃತ್ತಿ ಇಲ್ಲ ಆದರೆ  ಅನತಿವೃತ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಗಳ ಕರ್ಮಸ್ವರೂಪಾವಿಶೇಷದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅನಾಯಾಸದುಃಖಮಾತ್ರದಿಂದ ಉಪಕ್ಷಯವಾದ ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳ ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ಮಹಾಫಲತ್ವದ ಕಾಮ್ಯಗಳ ಅಂಗೇತಿಕರ್ತವ್ಯತಾದ್ಯಾಧಿಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಇದು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अग्निहोत्रादि के ही कर्मस्वरूपाविशेष में नित्यों का अनुष्ठानायासदुःमात्र से उपक्षय, काम्यों का स्वर्गादि महाफलत्व अंगीकार करने पर इनकी कर्तव्यताधिक्य के असत्‌ होने से ये कभी भी उपपद्य हो सकते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ- ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಂತದ ನಂತರವಿರುವ ನಾಮಃ ಈ ಶಬ್ದವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ यह सूत्र का अर्थ होता है - छन्द में ङ्यन्त से परे नाम को उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः - यदा अहं ( कितवः ) चिन्तयामि यत्‌ अक्षैः सह न क्रीडिष्यामीति तदा मित्रकितवेभ्यः स्वं गोपयामि । परन्तु यदा अक्षाः इरिणे निक्षिप्ताः भवन्ति तदा अहं ( कितवः ) व्यभिचारिणी स्त्री इव गच्छामि ।", "tgt_text": "सरलार्थ - जब मैं निश्चय कर लेता हूँ की जुआ नही खेलूंगा, तब मैं आए हुए जुआरी मित्रो का त्याग देता हूँ, किन्तु जब जुआ खेलने के तख्ते पर फेके हुए पीले रंग के पासों को शब्द करते हुए देखता हूँ, तो मैं उस स्थान की तरफ चला जाता हूँ जैसे व्याभिचारिणी स्त्री संकेत स्थान पर पहुँच जाती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य निरुद्ध्यमानत्वं प्रसिद्धमस्ति।", "tgt_text": "इसका निरुध्यमानत्व प्रसिद्ध है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "असम्भावना प्रमाणगता प्रमेयगता च भवति।", "tgt_text": "ಅಸಂಭಾವನೆಯು ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೇಯಗಳಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸುವಂಥವುಗಳಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पदों का अन्वय इस प्रकार है - ऊडिदम्पदाद्यपुप्पुम्रेद्युभ्यः असर्वनामस्थाना विभक्तिः उदात्ता इति।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ - ಊಡಿದಂಪದಾದ್ಯಪುಪ್ಪುಮ್ರೇದ್ಯುಭ್ಯಃ ಅಸರ್ವನಾಮಸ್ಥಾನಾ ವಿಭಕ್ತಿಃ ಉದಾತ್ತ ಎಂದು ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन तस्य उपरि तदुपरि इत्यादौ समासः दुर्वारः।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವು ದುರ್ವಾರವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ದೇವರಾಜಯಜ್ವಾ ಇವರ ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪಾಠಾಂತರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उल्लेखोऽयं देवराजयज्वनः भाष्ये अपि किञ्चित्‌ पाठान्तरेण समुपलब्धः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रेणिकृताः इत्यत्र कः समासः स्वीक्रियते चेत्‌ पूर्वपदस्य प्रकृतिस्वरत्वं भवति?", "tgt_text": "श्रेणिकृताः यहाँ पर कौन सा समास स्वीकार करते है, तो पूर्वपद को प्रकृति स्वर होता है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्योंकि श्रुतियों में कहा है तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय' (श्वे. उ. 3.क्र) इस प्रकार से उस विद्या के उसको जाने बिना और कोई मार्ग हैं को नहीं इस प्रकार से श्रुति ने कहा है।", "tgt_text": "“तमेव विदित्वातिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय (श्वे. उ. ३.८) इति विद्याया अन्यः पन्थाः मोक्षाय न विद्यते इति श्रुतेः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ \"ವೃದ್ಧೋ ಯೂನಾ ತಲ್ಲಕ್ಷಣಶ್ಚೇದೇವ ವಿಶೇಷಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ’ಸಹ’ ಎಂಬ ಪದವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಕೂಡ ತೃತೀಯಾವಿಭಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಅಗುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲೂ ಕೂಡ ’ಉದಾತ್ತೇನ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸಹಶಬ್ದದ ಯೋಗದಿಂದ ತೃತೀಯಾವಿಭಕ್ತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "किन्तु यथा 'वृद्धो यूना तल्लक्षणश्चेदेव विशेषः' इति सूत्रे यूना इत्यत्र सहशब्दं विनापि तृतीया भवति तद्वत्‌ अत्रापि उदात्तेन इत्यत्र सहयोगात्‌ तृतीया अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सः प्रेम्णः परमोपासकः महान्‌ भावुकः सौन्दर्यप्रियेषु शिरोमणिः च वर्तते।", "tgt_text": "वह प्रेम का परम उपासक महान भावुक और सौन्दर्य प्रियों में शिरोमणि है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वरुण के विषय में शुनःशेप ऋषि का यह प्रसिद्ध मन्त्र है - “निषाद धृतव्रतो वरुणः पस्त्यास्वा।", "tgt_text": "वरुणस्य विषये शुनःशेप-ऋषेः अयं प्रख्यातः मन्त्रः वर्तते -'निषाद धृतव्रतो वरुणः पस्त्यास्वा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ- ತಿಸೃಶಬ್ದದ ನಂತರವಿರುವ ಜಸ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार यहाँ सूत्र का अर्थ है - तिसृ शब्द से परे जस का अन्त स्वर उदात्त हो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मित्रावरुण का सम्बन्ध किसके साथ हे?", "tgt_text": "ಮಿತ್ರಾವರುಣದ ಸಂಬಂಧವು ಯಾವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗೋಪೀ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಅಧಿಗೋಪ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅದಂತ ಅವ್ಯಯೀಭಾವದ ನಂತರ ಬರುವ ಸು ಇದರ ಅಮಾದೇಶವಾದಾಗ \"ನಾವ್ಯಯೀಭಾವಾದತೋಽಮ್ತ್ವಪಂಚಮ್ಯಾಃ\" \"ತೃತೀಯಾಸಪ್ತಮ್ಯೋರ್ಬಹುಲಮ್\" ಈ ಎರಡು ಸೂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "गोपि इस विग्रह में अधिगोप इस स्थिति में अदत्त अव्ययीभाव से पर सु का अमादेश विधायक “ \"नाव्ययीभावादतोऽम्त्वपञ्चम्याः\"” और “तृतीयासप्तम्योर्बहुलम्‌'' इन दोनों सूत्रों की व्याख्या की गई।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र से समासान्त निषेध होता है।", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण समासान्तनिषेधो विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उत्पाद्यम्‌ आप्यं विकार्यं संस्कार्यं वा।", "tgt_text": "उत्पाद्य आप्य विकार्य तथा संस्कार्य।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ವಿಷಯವಾಗಿ ಯಾವ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "इस विषय में इस पाठ में विस्तार से आलोचना प्रस्तुत है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ರಹಸ್ಯ ಎಂದು.", "tgt_text": "उपनिषत्‌ इति शब्दस्य रहस्यमर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- अहमेव समस्तभुवनं सृजन्ती वायुः इव प्रवहामि।", "tgt_text": "सरलार्थ - मैं ही समस्त भुवन की रचना करती हुई वायु के समान प्रवाहित होती हूँ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य लोपः इति सूत्रेण च तस्य लोपः भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು \"ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅದರ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವೇದಗಳ ಅನುಸರಣೆ ಮಾಡುವ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇದೆ - (೧)ಐತರೇಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಮ್, (೨) ಶಾಂಖಾಯನಬ್ರಾಹ್ಮಣ(ಋಗ್ವೇದೀಯಮ್),(೩) ಶತಪಥಬ್ರಾಹ್ಮಣ(ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದೀಯಮ್),(೪) ತೈತ್ತಿರೀಯಬ್ರಾಹ್ಮಣ(ಕೃಷ್ಣಯಜುರ್ವೇದೀಯಮ್), (೫)ತಾಂಡ್ಯ,(೬) ಷಡ್ವಿಂಷ,(೭) ಸಾಮವಿಧಾನ,(೮) ಆರ್ಷೇಯ,(೯) ದೈವತ, (೧೦)ಉಪನಿಷತ್ತು-ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, (೧೧)ಸಂಹಿತೋಪನಿಷತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, (೧೨) ವಂಶಬ್ರಾಹ್ಮಣ, (೧೩) ಜೈಮಿನೀಯಬ್ರಾಹ್ಮಣ(ಸಾಮವೇದೀಯ), (೧೪) ಗೋಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (ಅಥರ್ವವೇದೀಯ) ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "सम्प्रति सम्प्राप्तानां प्रमुखब्राह्मणानां वेदान्‌ अनुसरन्ती सङ्ख्या अनेन प्रकारेण अस्ति- (१)एऐतरेयब्राह्मणम्‌, (२) शाङ्खायनब्राह्मणम्‌ (ऋग्वेदीयम्‌), (३) शतपथब्राह्मणम्‌ (शुक्लयजुर्वेदीयम्‌), (३) तैत्तिरीयब्राह्मणम्‌ (कृष्णयजुर्वदीयम्‌), (५) ताण्ड्यम्‌, (६) षड्विंशम्‌, (७) सामविधानम्‌, (८) आर्षेयम्‌, (९) दैवतम्‌, (१०) उपनिषद्‌-ब्राह्मणम्‌, (११) संहितोपनिषदुब्राह्मणम्‌, (१२) वंशब्राह्मणम्‌, (१३) जैमिनीयब्राह्मणम्‌ (सामवेदीयम्‌), (१४) गोपथब्राह्मणं (अथर्ववेदीयम्‌) चेति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परन्तु इदं सूत्रं बाधित्वा घञन्तस्य कर्षधातोः घञन्ताकारयुक्तधातोश्च प्रकृतसूत्रेण अन्तः अच्‌ उदात्तः भवति।", "tgt_text": "परन्तु इस सूत्र को उसको अवरुद्ध करके घञन्ताकारयुक्त धातु को और घञन्त आकार युक्त धातु को प्रकृत सूत्र से अन्त अच्‌ उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರ್ಪಿಷೋಜ್ಞಾನಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವು ಹೇಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ?", "tgt_text": "सर्पिषो ज्ञानम्‌ इत्यत्र कथं न समासः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डले केषां प्रत्ययानां प्रयोगः दृश्यते?", "tgt_text": "ऋग्वेद के दसवें मण्डल में किन प्रत्ययों का प्रयोग मिलता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "राज्ञः पुरुषः इति वाक्यम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "राज्ञः पुरुषः यह वाक्य है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ರಾಜನು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಾ ಯೋದ್ಧರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಂನಿಧಿ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆಯೇ ಮತ್ತೆ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "यथा राजा युध्यमानेषु योधेषु युध्यत इति प्रसिद्धं स्वयम्‌ अयुध्यमानोऽपि संनिधानादेव जितः पराजितश्चेति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सोमयाग की प्रकृति अग्निष्टोम है अतः दोनों के समान संख्यक पुरोहित समानाहुति द्रव्य प्रयोजन होते हैं।", "tgt_text": "ಸೋಮಯಾಗ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮ, ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುರೋಹಿತರ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಆಹುತಿ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಬಾದರಾಯಣನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ \"ಆವೃತ್ತಿರಸಕೃದುಪದೇಶಾತ್\"ಎಂದು.", "tgt_text": "इसलिए भगवान बादरायण ने कहा है “आवृत्तिरसकृदुपदेशात्‌' इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\", \"ಸಹ ಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷ\",\"ವಿಭಾಷಾ\" ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ “'प्राक्कडारात्समासः'', “ सहसुपा'', “तत्पुरुष '', “विभाषा” ये तीनों अधिकृत सूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಥ ದ್ವಿತೀಯಾಂ ಪ್ರಾಗೀಷಾತ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಾಂ ಈ ಪದದ  ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अथ द्वितीयां प्रागीषात्‌ इस सूत्र से द्वितीयाम्‌ इस पद का अधिकार है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कदा अहं प्रसन्नमनाः भूत्वा तस्य प्रसादं प्राप्स्यामि।", "tgt_text": "कब में प्रसन्न मन होकर उसके प्रसाद को प्राप्त करूगा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवञ्च एतावता गमनसम्भावनापि वर्तते।", "tgt_text": "इस प्रकार से इतना करने पर भी गमन की सम्भावना होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಪಾಂಡುಲಿಪಿಯನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜನಿಂದ ಜರ್ಮನ್ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ರಾಥ ಮಹೋದಯರಿಗೆ ಉಪಹಾರ ರೂಪವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.", "tgt_text": "सा पाण्डुलिपिः कश्मीरनृपतिना जर्मनविदुषे राथमहोदयाय उपहाररूपेण प्रेषिता आसीत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गोपाम्‌ - गायों की रक्षा करने वाला गोपा कहलाता है।", "tgt_text": "ಗೋಪಾಮ್ -  ಗೋವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನನ್ನು ಗೋಪಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪೌರ್ವಶಾಲಃ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವ ತದ್ಧಿತಪ್ರತ್ಯಯವು ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "पौर्वशालः इत्यत्र कस्मिन्नर्थ कः तद्धितप्रत्ययः ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भूतकाल यहाँ दिखाई नहीं देता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವೇ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ವಿವಕ್ಷವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "५. चित्तमलो मीमांस्यताम्‌।", "tgt_text": "೫. ಚಿತ್ತಮಲವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रज्ञानमिति प्र-ज्ञानम्‌।", "tgt_text": "प्रज्ञानमिति प्र- ज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे सूत्र का अर्थ होता है - प्रत्यय का आदि उदात्त ही होता है।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವು ಆಗಿರುತ್ತದೆ - ಪ್ರತ್ಯಯವು ಆದ್ಯುದಾತ್ತವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ-ಇದು ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह सूत्र विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರ ಅರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ-ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನೇಯಃ ಈ ಪದದಲ್ಲಿ ಢಕ್ ಇದು ತದ್ಧಿತ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- इस उदाहरण में आग्नेयः इस पद में ढक्‌ यह तद्धित प्रत्यय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तीसरे प्रस्थान को किसने लिखा?", "tgt_text": "ಮೂರನೇ ಪ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्‌ किम्‌ अतः आह।", "tgt_text": "ಅವರು ಏನು ಹೇಳಿದರು ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "दाशुषे- दाशृ - धातोः क्वसुप्रत्यये चतुर्थ्येकवचने दाशुषे इति रूपम्‌।", "tgt_text": "दाशुषे - दाशृ - धातु से क्वसुप्रत्यय करने पर चतुर्थी एकवचन में दाशुषे यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ - ಪದ್ ಆದಿಃ ಯೇಷಾಂ ತೆ ಪದಾದಯಃ ಎಂಬ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ , ಊಟ್ ಚ ಇದಂಚ ಪದಾದಯಶ್ಚ ಅಪ್ ಪುಮ್ ಚ ರೈ ಚ ದಿವ್ ಚ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇತರೇತರದ್ವಂದ್ವಸಮಾಸವಿದೆ, ಊಡಿದಂಪದಾದ್ಯಪುಪ್ಪಮ್ರೈದಿವಃ ಎಂಬ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ , ತೇಭ್ಯಃ ಎಂಬ ಊಡಿದಂಪದಾದ್ಯಪುಪ್ಪಮ್ರೈದುಭ್ಯಃ ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वहाँ समस्त पद में समास इस प्रकार है - पद्‌ आदिः येषां ते पदादयः यहाँ बहुव्रीहि समास है, ऊट्‌ च इदं च पदादयश्च अप्‌ च पुम्‌ च रै च दिव्‌ च इस विग्रह में इतरेतर हवन्द्व॒ समास है, ऊडिदम्पदाद्यपुप्पुम्रैदिवः यह रूप बनता है, इसका ही पञ्चमीं विभक्ति में ऊडिदम्पदाद्यपुप्पुम्रेद्युभ्यः है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "2. शिवसङ्कल्पम्‌ इत्यत्र शिवशब्दस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "೨. ಶಿವಸಂಕಲ್ಪ ಇಲ್ಲಿ ಶಿವ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವೇನು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसको पढने वाला अनुब्राह्मण।", "tgt_text": "तदधीते अनुब्राह्मणी इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उतापि च मानुषेभिः मनुष्यैरपि जुष्टम्‌।", "tgt_text": "और मनुष्यों के द्वारा भी सेवित हूँ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और ब्राह्मणों में प्रतिपादित विषय पर भी सामान्य ज्ञान को प्राप्त करेंगे।", "tgt_text": "किञ्च ब्राह्मणेषु प्रतिपादितानां विषये अपि सामान्यं ज्ञानं प्राप्स्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्राणिति इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಣೀತಿ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन एव क्रमेण अथर्ववेदस्य मारण, मोहन, उच्चाटन, वशीकरणादीनां क्रियाणां बहुलप्रयोगाः वर्णिताः सन्ति।", "tgt_text": "इसी ही क्रम से अथर्ववेद के मारण, मोहन, उच्चाटन, वशीकरण आदि क्रियाओं के बहुत प्रयोगों का वर्णन है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बहुत्र विषयस्य दृढत्वसम्पादनाय श्रुतिस्मृतिवचनानि उपस्थापयिष्यन्ते।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ವಿಷಯದ ದೃಢತ್ವಸಂಪಾದನೆಗೆ ಶೃತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಾವ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕವಿತ್ವ ಎಷ್ಟು ಹಳೆಯದೋ, ಉಪಮಾಲಂಕಾರವೂ ಅಷ್ಟೇ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "काव्यसंसारे कविता यावती प्राचीना वर्तते उपमालङ्कारः अपि तावान्‌ एव प्राचीनः वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जिस प्रकार से आम के पक जाने पर भी वह पनस नहीं कहलाता है उसी प्रकार से निदिध्यासन की पक्वावस्था भी निदिध्यासन के अन्तर्गत ही आती है।", "tgt_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾವು ಪಾಕವಾದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಪನಸವೆಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನದ ಪಕ್ವಾವಸ್ತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನದ ಅಂತರ್ಗತವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए ये प्रमाणिक होते है।", "tgt_text": "अतः एताः प्रामाणिकाः भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "भर्ता तु पूर्वं दृष्टवानस्ति।", "tgt_text": "पति तो पहले ही देख लेता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किन्तु ऋक्संहिता में 3.1.9 तथा 10.52.6 संख्या के मन्त्र में 3339 देव है ऐसा कहा गया है।", "tgt_text": "किन्तु ऋक्संहितायां ३.१.९ संख्यानां तथा १०.५२.६ संख्यानां मन्त्रे ३३३९ देवाः सन्ति इत्युच्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उससे इस सूत्र का अर्थ होता है - हन्त इससे युक्त लोडन्त अनुत्तम तिङन्त को विकल्प से अनुदात्त होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಹಂತ ಇದರಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಲೋಡಂತ ಅನುತ್ತಮ ತಿಙಂತವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು ಎಂದು ಇದರರ್ಥ.", "tgt_text": "बहुगतिमान्‌ महागतिः इति तदर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಯಾವ ಪದದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರು ಉದಾತ್ತ ಅಥವಾ ಸ್ವರಿತದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ , ಆ ಒಂದು ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಉಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪದಗಳು ಅನುದಾತ್ತ ವಾಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - जिस पद में जिसका उदात्त अथवा स्वरित का विधान किया जाता है, उस एक अच्‌ को छोड़ कर शेष वे सभी पद अनुदात्त वाचक होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "व्याख्या - हे पर्जन्य तुम्हारे ही कर्म से भूमि अवन्नत होती है तुम्हारे ही कर्म से पाद युक्त या खुर विशिष्ट पशु पुष्ट होते है या गमन करते है।", "tgt_text": "व्याख्या - यस्य पर्जनस्य व्रते कर्मणि पृथिवी नन्नमीति अत्यर्थं नमति सर्वेषामधो भवति । यस्य व्रते शफवत्‌ पादोपेतं जर्भुरीति भ्रियते पूर्यते गच्छतीति वा ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रमाणभूत सूत्र है-''संख्या पूर्वोद्विगुः इति। 41. प्रादि समास के विधायक पाँच वार्तिकों का यहाँ उल्लेख किया गया है “'प्रादयोगताद्यर्थे प्रथमया '', “ अत्यादयः क्रान्ताद्यर्थे द्वितीयया”, “ अवादयः क्रुष्टाद्यर्थे तृतीयया'', “ पर्यादयो ग्लानाद्यर्थे चतुर्थ्या” “निरादयः क्रात्ताद्यर्थे पञ्चम्या। 42. “तत्पुरुषस्याङ्कुलेः संख्याव्ययादेः' और “अहः सर्वेकदेशसंख्यातपुण्याच्च रात्रेः” ये दो सूत्र उल्लेखित हैं।", "tgt_text": "ಪ್ರಮಾಣಭೂತ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ - \"ಸಂಖ್ಯಾ ಪೂರ್ವೋದ್ವಿಗು\" ಎಂದು ೪೧. ಪ್ರಾದಿ ಸಮಾಸ ವಿಧಾಯಕ ಐದು ವಾರ್ತಿಕಗಳ ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ \"ಪ್ರಾದಯೋಗತಾದ್ಯರ್ಥೇ ಪ್ರಥಮಯಾ\", \"ಅತ್ಯಾದಯಃ ಕ್ರಾಂತಾದ್ಯರ್ಥೆ ದ್ವಿತೀಯಯಾ\",\"ಅವಾದಯಃ ಕ್ರುಷ್ಟಾದ್ಯರ್ಥೇ ತೃತೀಯಯಾ\", \"ಪರ್ಯಾದಯೋ ಗ್ಲಾನಾದ್ಯರ್ಥೇ ಚತುರ್ಥ್ಯಾ\" ನಿರಾದಯಃ ಕ್ರಾಂತಾದ್ಯರ್ಥೇ ಪಂಚಮ್ಯಾ\". ೪೨. \"ತತ್ಪುರುಷಸ್ಯಾಂಕುಲೇಃ ಸಂಖ್ಯಾವ್ಯಯಾದೇಃ\" ಮತ್ತು \"ಅಹಃ ಸರ್ವೈಕದೇಶಸಂಖ್ಯಾಪುಣ್ಯಾಚ್ಚ ರಾತ್ರೇಃ\" ಇವೆರಡು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बहुत संख्या के मन्त्र छन्दोबद्ध है, उनमे कुछ अंश ही गद्यात्मक है।", "tgt_text": "बहुसंख्यकाः संहिताः छन्दोबद्धाः सन्ति, तेषां कतिपयांशाः च गद्यात्मकाः सन्ति।."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुदात्तम्‌ यह प्रथमान्त तद्धितान्त पद है।", "tgt_text": "अनुदात्तम्‌ इति प्रथमान्तं तद्धितान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವು ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಂಜ್ಞಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स च समासः अव्ययीभावसंज्ञकः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಧೇಮ - ಪೂಜಾರ್ಥಕ ವಿಧ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ವಿಧಿಲಿಂಗ್ ಲಕಾರ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಮ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विधेम - पूजार्थक विध्‌-धातू से विधिलिङ्‌ लकार उत्तमपुरुष बहुवचन में विधेम रूप सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विममे इत्यस्य कः अर्थः?", "tgt_text": "ವಿಮಮೇ ಎಂಬುದರ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं बहु प्रस्थानप्रशस्तं प्रचुरप्रचारं सूक्तमिदं वैदिकवाङ्गये वैशिष्ट्येन विशिष्यते।", "tgt_text": "इस प्रकार इसको अनेक प्रकार से प्रशंसा करते हुए इस सूक्त का अत्यधिक रूप से प्रचार वैदिकवाङ्मय में विशेष रूप से किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्यारादितर्र्ते (पा०सू० २.३.२९) इत्यादि से यस्माद इसका ऋत के योग में पञ्चमी ।", "tgt_text": "अन्यारादितरर्ते ( पा ० सू ० २ . ३ .२९ ) इत्यादिना यस्मादिति ऋतेयोगे पञ्चमी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ यह विष्णु क्या है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಎಂದರೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“उपमितं व्याघ्रादिभिः सामान्याप्रयोगे” इस सूत्र का अर्थ क्या है?", "tgt_text": "\"उपमितं व्याघ्रादिभिः सामान्याप्रयोगे\" इति सूत्रस्यार्थः कः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲಶಬ್ದದಿಂದ ಕಾಲವಾಚಕಶಬ್ದಗಳ ಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ काल शब्द से कालवाचक शब्दों का ग्रहण होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस यज्ञ से अश्व, पशु, गायें इत्यादि उत्पन्न हुए।", "tgt_text": "तस्मात्‌ यज्ञात्‌ अश्वाः पशवः गावः इत्यादयः अजायन्त।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೮.೪.೧) ಅನ್ನಮಯದ ಆತ್ಮತ್ವ ನಿರಾಸವಾದಾಗ ಸ್ಥೂಲ ದೇಹವು ಅನ್ನಮಯ ಕೋಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "18.4.1 ) अन्नमय का आत्मत्व निराश स्थूल देह अन्नमय कोश होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य अध्यायस्य कथनमस्ति यद्‌ अग्निहोत्रेण यस्य देवस्य सन्तृप्तिः विधीयते, यस्य वा देवस्य आप्यायनं क्रियते, स देवः जीवस्य अभ्यन्तरे एव विद्यमानः अस्ति।", "tgt_text": "इस अध्याय का कथन है कि अग्निहोत्र से जिस देव के संतुष्टि का विधान है, अथवा देव को तृप्त करते है, वह देव जीव के अंदर ही विद्यमान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसके द्वारा अखिल कार्यों के विनाश को प्राप्त करता है।", "tgt_text": "तेन च अखिलकार्याणि विनाशम्‌ आप्नुवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಯೂನಃ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷಣವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र यूनः इति प्रातिपदिकात्‌ इत्यस्य विशेषणं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪೂರ್ವಾಹ್ಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "पूर्व में ऊगता हुआ प्रथमपाद को धारण करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವುದೋ ಮಾತರಿಶ್ವಾನ್ ಈ ಆಖ್ಯಾನದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ, ಯಾವ ದೇವರೋ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರು.", "tgt_text": "कोई मातरिश्वान्‌ इस आख्या से भी अग्नि की उत्पति मानता है, कोई देव स्वर्ग से अग्नि को मर्त्यलोक में लेकर के आया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಚಾರ್ಯರಿಂದ ಈ ಸಂಜ್ಞೆಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "अपि तु बहुपूर्वकालात्‌ एव पूर्वाचार्यैः एषा संज्ञा विहिता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಖಟ್ವ ಟಾಪ್ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन च खट्व टाप्‌ इति स्थितिः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೈಶೇಷಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಚಾರ್ಯ ಯಾರು?", "tgt_text": "वैशेषिकदर्शनाचार्यः कः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಎಲ್ಲಕಿಂತ ಮೊದಲು ಉತ್ಪನ್ನ ಯಜ್ಞೀಯ ಪುರುಷನನ್ನು ಕುಶದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಜಲದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದರು.", "tgt_text": "सरलार्थः- प्रथमम्‌ उत्पन्नं यज्ञीयपुरुषं कुशे स्थापयित्वा जलेन पवित्री कृतवान्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शेषभाग में ८९८ अनुष्टुप्‌ है।", "tgt_text": "शेषभागे ८९८ अनुष्टुप्‌ वर्तन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧. ಪುರುಷಸೂಕ್ತದ ಸಾರವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "1. पुरुषसूक्त का सार लिखो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिककाव्यस्य विषये विदुषां मनसि कोऽपि सन्देहः नास्ति।", "tgt_text": "ವೈದಿಕಕಾವ್ಯಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಣಿಯು ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಅವರ ಬಳಿ ಹೋದರು.", "tgt_text": "वाणी देवतानां कार्यैः प्रसन्ना भूत्वा तेषां पार्श्वेऽगमत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्वरित स्वर से परे विद्यमान होने से अनुदातो की उन गङ्गे यमुने इत्यादि शब्दों की एकश्रुति सिद्ध होती है।", "tgt_text": "स्वरितस्वरात्‌ परं विद्यमानत्वात्‌ अनुदात्तानां तेषां गङ्गे यमुने इत्यादीनां शब्दानाम्‌ एकश्रुतिः सिद्धा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसी का ही भोग काल में कुछ अनुभव किया जाता है।", "tgt_text": "तदेव भोगकाले किञ्चिदिव अनुभूयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जगत की प्रारम्भिक स्थिति का वर्णन करते हुए इस सूक्त के ऋषि कहते है - सृष्टि के आरम्भ काल में न सत्‌ था और न ही असत्‌ था।", "tgt_text": "जगतः प्रारम्भिकस्थितेः वर्णनं कुर्वन्‌ अस्य सूक्तस्य ऋषिः कथयति- सृष्टेः आरम्भकाले नासीत्‌ सद्वस्तु न वा असद्वस्तु।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शरीरं जडमस्ति। आत्मा तु चेतनः भवति।", "tgt_text": "ಶರೀರವು ಜಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮವು ಚೇತನವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बलित्वेन प्रदास्यमानः पशुः श्वासबन्धेन निहन्यते।", "tgt_text": "बलित्व से प्रदास्यमान पशु श्वास के रोधन से मर जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन च स्त्रीत्वविवक्षायां यङन्तात्‌ आम्बष्ठ्य इति प्रातिपदिकात्‌ यङश्चाप्‌ इति सूत्रेण चाप्‌ प्रत्यये सति आम्बष्ठ्य चाप्‌ इति स्थितिः भवति।", "tgt_text": "और उससे स्त्रीत्व विवक्षा में  ञ्यङन्त आम्बष्ठय प्रातिपदिक से यङश्चाप्‌  सूत्र से चाप्‌ प्रत्यय होने पर आम्बष्ठय-चाप्‌ स्थिति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्वा, अस्य भूलोकस्य मूर्धन्‌ मूर्धन्युपर्यहं पितरमाकाशं सुवे।", "tgt_text": "अथवा, इस भूलोक के शिर के ऊपर पिता द्यौलोक है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜೀವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಏಕತೆಯ ಶಾಂಖ್ಯಾಯನ ಆರಣ್ಯಕದ ಯಾವ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "जीव ब्रह्म की एकता शांख्यायन आरण्यक के किस अध्याय में वर्णित हे?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रयोजनमनुद्दिश्य न मन्दोऽपि प्रवर्तते।", "tgt_text": "प्रयोजन के विना मंद भी प्रवर्तित नही होता हैं ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन उदात्तस्थाने स्वरितस्थाने च यः यण्‌ वर्तते ततः परस्य अनुदात्तस्य स्वरितः भवति इति सूत्रार्थः आयाति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಉದಾತ್ತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಿತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಣ್ - ವರ್ಣ ಇರುತ್ತದೋ ಅದರ ಮುಂದಿರುವ ಅನುದಾತ್ತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂತ್ರಾರ್ಥ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ दश ऋचः सन्ति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಋಚಾಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रतिपदविधाना षष्ठी न समस्यते ( वार्तिकम्‌ ) वातिकार्थ-प्रतिपदविधान जो षष्ठी अन्त वाले पद को सुबन्त के साथ समास नहीं होता है।", "tgt_text": "प्रतिपदविधाना षष्ठी न समस्यते (वार्तिकम्‌ ) वार्तिकार्थः - प्रतिपदविधाना या षष्ठी तदन्तं सुबन्तं न समस्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪೌರ್ವಶಾಲಃ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ವೃದ್ಧಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "पौर्वशालः इत्यत्र केन सूत्रेण कथं च वृद्धिः ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदानां रक्षकत्वाद्‌, वेदार्थावबोधने सहायकत्वात्‌, प्रकृतिप्रत्ययोपदेशेन सह पदस्वरूपस्य प्रतिष्ठापकत्वाद्‌ अर्थनिर्णयनकृत्साधनेषु अन्यतमसाधनत्वेन प्रयुक्तत्वाद्‌ व्याकरणं नाम अङ्गं नितान्तम्‌ एव महनीयं वर्तते, वेदाङ्गेषु इदं श्रेष्ठञ्च स्मृतम्‌।", "tgt_text": "ವೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ವೇದಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ,ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಉಪದೇಶದ ಜೊತೆಗೆ ಪದಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಕವಾಗಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ,ಅರ್ಥ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಸಾಧನವಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಕರಣ ನಾಮಕ ಅಂಗವು ನಿತಾಂತವಾಗಿ ಮಹನೀಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"प्राक्कडारात्समासः\", \"सह सुपा\", \"तत्पुरुषः\" इति सूत्रत्रयमधिकृतम्‌।", "tgt_text": "“'प्राक्कडारात्समासः'', ““सहसुपा'', ““तत्पुरुषः'' ये तीन सूत्र अधिकृत है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अलङ्कृतवर्णनावसरे उषायाः मनोहररूपस्य व्यापारस्य च हृदयग्राहि वर्णनं प्राप्यते - जायेव पत्या उशती सुवासा उषा हस्रेव निरिणीते अप्सः।", "tgt_text": "अलङ्कृत वर्णन अवसर में उषा के मनोहर रूप का और व्यापार का हदयग्राहि वर्णन प्राप्त होता है - जायेव पत्या उशती सुवासा उषा हस्रेव निरिणीते अप्सः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.", "tgt_text": "उसका अब उपस्थापन किया जा रहा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬೃಹದ್ದೇವತಾ ಇದರ ರಚನಾಕಾರರು ಯಾರು?", "tgt_text": "बृहद्देवतायाः निर्माता कः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसका गीता के छठे अध्याय में प्रमाण दिया गया है।", "tgt_text": "ಇದು ಗೀತೆಯ ಆರನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पतिशब्दश्च उत्तरपदम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಪತಿಶಬ್ದವು ಉತ್ತರಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सप्त च क्रमेण अधोलोकाः अतल-वितल-सुतल-रसातल-तलातल-महातल- पातालाः इति।", "tgt_text": "ಇನ್ನೂ ಏಳು ಅಧೋಲೋಕಗಳು  ಕ್ರಮವಾಗಿ - ಅತಲ, ವಿತಲ, ಸುತಲ, ರಸಾತಲ, ತಲಾತಲ, ಮಹಾತಲ, ಪಾತಾಲ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೩೦. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಏಕೆ ಕಲ್ಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "३०. मनःकल्पित एव कः ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪುರುಷನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಯಾವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ಅಧಿಕಾರ.", "tgt_text": "पुरुषः परमत्वेन यत्‌ कामयते तत्र अधिकारी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दिवेदिवे - दिव शब्द का सप्तमी एकवचन में दिवेदिवे यह रूप बनता है।", "tgt_text": "दिवेदिवे- दिवशब्दस्य सप्तम्येकवचने दिवेदिवे इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यतो हि तत्र लोमादिकं नास्ति।", "tgt_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಲೋಮಾದಿಗಳಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಐದು ಪದಗಳ \"ಸಾಮಮಂತ್ರಿತಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಮಮಂತ್ರಿತ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः एतेषां पञ्चानां पदानां 'सामन्त्रितम्‌' इति सूत्रेण आमन्त्रितसंज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मैं ही इन्द्र अग्नि और दोनों अश्विनीकुमार को धारण करती हूँ।", "tgt_text": "ನಾನೇ ಇಂದ್ರ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರನನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಆನಂದಮ್ಯದ ಕಾರಣಭೂತವು ಯಾವುದಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ಆತ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तस्य आनन्दमयस्य कारणभूतो य आनन्दः अस्ति। स एव आत्मा।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅರ್ವಾಚೀನ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "अर्वाचीन इसका क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हन्तवै- हन्‌-धातोः तुमुन्प्रत्ययार्थे वैदिके तवैप्रत्यये हन्तवै इति रूपम्‌।", "tgt_text": "हन्तवै - हन्‌-धातु से तुमुन्प्त्यय के लिए वैदिक तवै प्रत्यय करने पर हन्तवै रूप बना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಿತಿ,ಶಿಕ್ಷಾ,ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यथाक्रम से भाव, शिक्षा, ब्रह्मविद्या नारायणीय।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- संज्ञा-परिभाषा-विधि-नियम, अतिदेश, अधिकार सूत्रों में यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ-ಸಂಜ್ಞಾ-ಪರಿಭಾಷಾ-ವಿಧಿ-ನಿಯಮ,ಅತಿದೇಶ,ಅಧಿಕಾರಗಳ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र व्याख्या-पाणिनीय सूत्रों में यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಮನುಮತ್ಸ್ಯ ಕಥೆ ಪಾಠ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस पाठ में पर्जन्यसूक्त और मनुमत्स्य कथा पाठ्य रूप से विद्यमान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಧಾತುವಿನಿ ನಂತರವು ಉಪಸರ್ಗದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कहीं-कहीं पर तो धातु से उत्तर भी उपसर्ग का प्रयोग होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- चोदयित्री यहाँ पर चोदि- धातु से तृच्प्रत्यय करने पर चोदि तृ इस स्थित्त में और तृच्प्रत्यय को इट्‌ आगम होने पर चोदि इतृ इस स्थित्ति में चोदि-धातु के इकार को गुण एकार करने पर चोदे इतृ इस स्थित्ति में यथासंख्यमनुदेशः समानाम्‌ इस परिभाषा से एचोऽयवायावः इस सूत्र से एकार के स्थान में अय्‌-इत्यादेश होने पर चोदयितृ इस स्थित्ति में उस तृच्प्रत्ययान्त चोदयितृ शब्द स्वरूप के कृदन्त होने से कृत्तद्धितसमासाश्च इस सूत्र से प्रातिपदिक संज्ञा करने पर ऋन्नेभ्यो ङीप्‌ इस सूत्र से ङीप्प्रत्यय करने पर चोदयितृ ङीप्‌ इस स्थित्ति में ङीप्प्रत्यय के आदि ङकार की लशक्वतद्धिते इस सूत्र से इत्संज्ञा करने पर तस्य लोप: इस सूत्र से उसका लोप होने पर चोदयितृ ई इस स्थित्ति में ऋकार के स्थान में रेफ आदेश होने पर निष्पन्न चोदयित्री इस शब्द स्वरूप के ङीप्प्रत्ययान्त होने से वहाँ ङऱ्याप्प्रातिपदिकात्‌ प्रत्ययः, परश्च इनके अधिकार में वर्तमान स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङसोसांङऱयोस्सुप्‌ इस सूत्र से इक्कीस स्वादि प्रत्ययों कौ प्राप्ति में प्रथमा एकवचन कौ विवक्षा में सु प्रत्यय करने पर अनुनासिक होने से पाणिनि की प्रतिज्ञा से उकार की उपदेशेऽजनुनासिकः इत्‌ इस सूत्र से इत्संज्ञा करने पर तस्य लोपः इस सूत्र से इत्सं़्ृक उकार के लोप होने पर चोदयित्री स्‌ इस स्थित्ति में संयोग करने पर चोदयित्री स्‌ इस स्थित्ति में हल्ङ्याब्भ्यो दीर्घात्‌ सुतिस्यपृक्तं हल्‌ इस सूत्र से ङ्यन्त से परे सु प्रत्यय के सकार का लोप होने पर चोदयित्री यह रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ- ಚೋದಯಿತ್ರೀ ಇಲ್ಲಿ ಚೋದಿ - ಧಾತುವಿಗೆ ತೃಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಚೋದಿ ತೃ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೃಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯಕ್ಕೆ ಇಡಾಗಮವಾದಾಗ ಚೋದಿ ಇತೃ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಚೋದಿ ಧಾತುವಿನ ಇ ಕಾರಕ್ಕೆ ಗುಣ ಐಕಾರ ಮಾಡಿದಾಗ ಚೋದೆ ಇತೃ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಥಾಸಂಖ್ಯಮನುದೇಶಃ ಸಮಾನಾಮ್ ಈ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ಎಚೋಯವಾಯಾವಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಏಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಯ್ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ ಆಗ ಚೋದಯಿತೃ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತೃಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತ ಚೋದಯಿತೃ ಶಬ್ದಸ್ವರೂಪವು ಕೃದಂತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೃತ್ತದ್ದಿತಸಮಾಸಾಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಸಂಜ್ಞಾ ಮಾಡಿದಾಗ ಋನ್ನೇಭ್ಯೋ ಜ್ಞೀಪ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ಚೋದಯಿತೃ ಜ್ಞೀಪ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಆದಿ ಜ್ಞಕಾರದ ಲಶಕ್ವತದ್ಧಿತೆ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಮಾಡಿದಾಗ ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅದರ ಲೋಪವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಚೋದಯಿತೃ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಋಕಾರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರೇಫ ಆದೇಶವಾದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದ  ಚೋದಯಿತ್ರೀ ಈ ಶಬ್ದ ಸ್ವರೂಪದ ಜ್ಞೀಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜ್ಞಾಪ್ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾತ್ ಪ್ರತ್ಯಯಃ , ಪರಶ್ಚ ಇವುಗಳ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿದ ಸು ಔ ಜಸ್ , ಅಮ್ ಔಟ್ ಶಸ್,ಟಾ ಭ್ಯಾಂ ಭಿಸ್ ,ಜ್ಞೆ ಭ್ಯಾಂ ಭ್ಯಸ್ ,ಜ್ಞಸಿ ಭ್ಯಾಂ ಭ್ಯಸ್ ,ಜ್ಞಸ್ ಓಸ್ ಆಮ್ ,ಜ್ಞಿ ಓಸ್ ಸುಪ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸ್ವಾದಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಿಂದ ಸು ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಅನುನಾಸಿಕವಾಗುವ ಕಾರಣ ಪಾಣಿನೀಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಿಂದ ಉಕಾರದ ಉಪದೇಶೆಜನುನಾಸಿಕ ಇತ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಮಾಡಿದಾಗ ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಕ ಉಕಾರದ ಲೋಪವಾದಾಗ ಚೋದಯಿತ್ರೀ ಸ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಗ ಮಾಡಿದಾಗ ಚೋದಯಿತ್ರೀ ಸ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹಲ್ಜ್ಞಾಭೋ ದೀರ್ಘಾತ್ ಸುತಿಸ್ಯಪೃಕ್ತಂ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞಂತ ದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಸು ಪ್ರತ್ಯಯದ ಸಕಾರವು ಲೋಪವಾಗುವಾಗ ಚೋದಯಿತ್ರೀ ಈ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कुत्सितानि कुत्सनैः॥ (२.१.५३) सूत्रार्थः - कुत्स्यमानानि सुबन्तानि कुत्सनैः समानाधिकरणैः सुबन्तैः सह समस्यन्ते, स च तत्पुरुषसंज्ञको भवति ।", "tgt_text": "“कुत्सितानि कुत्सनैः सूत्रार्थ-कुत्स्यमान सुबन्तों को कुत्सन सामानाधिकरण सुबन्त के साथ समास होता है, और वह तत्पुरुष संज्ञक होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(क) अनुबन्धेषु (ख) साधनचतुष्टये (ग) शमादिषट्कसम्पत्तौ (घ) तात्पर्यनिर्णायकलिङ्गेषु 21. प्रायश्चित्तं क्वान्तर्भवति।", "tgt_text": "(ಕ) ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ (ಖ) ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಗಳಲ್ಲಿ (ಗ) ಶಮಾದಿಷಟ್ಕಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ (ಘ) ತಾತ್ಪರ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ. ೨೦. ಪ್ರಯಶ್ಚಿತ್ತವು ಎಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन प्लावनेन समस्ताः प्राणिनः परिप्लुताः, केवलं मनुः एव तत्र अवशिष्टः आसीत्।", "tgt_text": "ಆ ಜಲಪ್ರಳಯದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿ ವಿನಾಶವು ಆಯಿತು, ಕೇವಲ ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಶೇಷನಾಗಿದ್ದನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृत्त्यर्थस्य अवबोधकं यद्‌ वाक्यं तदेव विग्रहः।", "tgt_text": "ವೃತ್ತಿ ಅರ್ಥದ ಅವಬೋಧಕ ಯಾವ ವಾಕ್ಯವಿದೆಯೋ ಅದೇ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सृष्ट्यादौ उत्पन्नाः आजानदेवाः।", "tgt_text": "सृष्टी के प्रारम्भ में उत्पन्न हुए जो देव वे आजानदेव हेै।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निर्विकल्पकसमाधौ तु न हि सर्वासां चित्तवृत्तीनां तिरोभावो भवति ।", "tgt_text": "ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳ ತಿರೋಭಾವವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಬ್ಧನಾಶವು ಆಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮವು ಸಂಚಿತದಿಂದ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तस्मिन्‌ जन्मनि प्रारब्धनाशस्तु भवति परन्तु क्रियमाणं कर्म संचितत्वेन परिणमते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यजमान प्रार्थना करता है की - हे अन्नसम्पन्न बलशाली मित्रवरुण!", "tgt_text": "ಯಜಮಾನನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ- ಓ ಅನ್ನಸಂಪದ್ಭರಿತ ಬಲಶಾಲಿ ಮಿತ್ರವರುಣರೇ!"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं संशये सति समाधानम्‌ उच्यते - पटस्य उपादानकारणानि तन्तवः भवन्ति।", "tgt_text": "इस प्रकार से संशय होने पर समाधान कहा जाता है की पट का उपादान कारण तन्तु होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वे यज्ञ कौन से हैं।", "tgt_text": "के ते यज्ञाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಏಕಾದೇಶವು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದು. ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಅನುದಾತ್ತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾದೇಶ, ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಉದಾತ್ತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾದೇಶ ಹಾಗೂ ಉದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಿತದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಏಕಾದೇಶ.", "tgt_text": "उदात्तेन सह एकादेशः त्रिविधः भवितुम्‌ अर्हति - उदात्तानुदात्तयोः स्थाने एकादेशः, उदात्तोदात्तयोः स्थाने एकादेशः, उदात्तस्वरितयोः स्थाने एकादेशः च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कर्मधारयश्च जातीयश्च देशीयश्च कर्मधारयजातीयदेशीयास्तेषु कर्मधारयजातीयदेशीयेषु इति इतरेतरद्वन्द्वसमासः।", "tgt_text": "(कर्मधारय और कर्मधारय और जातीय और देशीय कर्मधारय जातीया: उनमें कर्मधारय जातीय देशों में इत्तरेतर द्वन्द्व समास है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से वस्तुओं का परस्पर अध्यास होता है।", "tgt_text": "एवञ्च अध्यासः वस्तुनोः परस्परं भवत्येव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तृतीयारण्यकस्य अपरं नाम किम्‌?", "tgt_text": "तृतीय आरण्यक का दूसरा नाम क्या है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पुराणेषु एष विष्णुः उपेन्द्ररूपेणापि (इन्द्रस्य अनुजः) वर्णितः।", "tgt_text": "पुराण में यह विष्णु उपेन्द्ररूप से भी (इन्द्र के छोटे भाई के रूप) में वर्णन किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶೀತೋಷ್ಣದ್ವಂದ್ವಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಇದೇ ತಿತಿಕ್ಷಾವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शीतोष्णद्वन्दवसहिष्णुता ही तितिक्षा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ರಾಜ ಪದವು ರಾಜನ್ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ राजपद का राजन्‌ यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनावृतं वक्षःस्थलं दृष्ट्वा कः वा मानवः प्रेरणां न प्राप्नोति।", "tgt_text": "अथवा खुले हुए वक्ष स्थल को देखकर कौन मनुष्य प्रेरणा को प्राप्त नहीं करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"अव्ययं विभक्ति-समीप-समृद्धि-व्यृद्ध्यर्थाभावात्ययाऽसम्प्रति- शब्दप्रादुर्भाव- पश्चाद्‌-यथाऽऽनुपूर्व्य-यौगपद्य-सादृश्य-सम्पत्ति- साकल्याऽन्तवचनेषु\"।। सूत्रार्थः - विभक्त्यर्थादिषु वर्तमानम्‌ अव्ययं सुबन्तेन सह नित्यं समस्यते।", "tgt_text": "ಅವ್ಯಯಂ ವಿಭಕ್ತಿ ಸಮೀಪ - ಸಮೃದ್ಧಿ- ವ್ಯೃದ್ಯರ್ಥಾಭಾವಾತ್ಯಯಾಽಸಮ್ಪ್ರರತಿಶಬ್ದಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ - ಪಶ್ಚಾತ್ ಯಥಾಽಽನುಪೂರ್ವ್ಯ - ಯೌಗಪದ್ಯ- ಸಾದೃಶ್ಯ- ಸಂಪತ್ತಿ- ಸಾಕಲ್ಯಾಂತವಚನೇಷು\".. ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ವಿಭಕ್ತಿ ಆದಿ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಮಾನ ಅವ್ಯಯದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सायणाचार्यमतेन कर्मफलम्‌ तदर्थो भवति।", "tgt_text": "सायणाचार्य के अनुसार कर्मफल को यह उसका अर्थ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "केवलं सप्तममन्त्रं विहाय सर्वत्र त्रिष्टुप्छन्दः ।", "tgt_text": "ಕೇವಲ ಏಳನೆಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಗಳು ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಬಂದ ಅಶೃತ ತೀರ ಪದದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए लक्षणा के द्वारा अश्रुत तीर्थ पद का ज्ञान अपेक्षित है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु सुमद्रे में नहीं।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(ಕ) ವಿವೇಕ (ಖ) ವೈರಾಗ್ಯ (ಗ) ಪ್ರಯೋಜನ (ಘ) ಫಲ. ೧೨. ತಾತ್ಪರ್ಯನಿರ್ಣಾಯಕಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "(क) विवेकः (ख) वैराग्यम्‌ (ग) प्रयोजनम्‌ (घ) फलम्‌ 12. तात्पर्यनिर्णायकेषु षट्सु लिङ्गेषु इदम्‌ अन्यतमम्‌॥"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಕ್ರವಿಹಸ್ತಾ ಸುಕೃತೇ... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.", "tgt_text": "अक्रविहस्ता सुकृते... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಭೇದ ಕರ್ಮಪ್ರಧಾನದಿಂದಲೂ ಸಾಧಕಗಳಿಂದ ಹಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವಿಧಾನದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ये बेद कर्मप्रधानता से साधकों के हित कर लिए कर्मविधान का वर्णन करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अथर्ववेद के परिशिष्ट में लिखा है कि - जिस राज्य में अथवा राजा के जनपद में अथर्ववेद का ज्ञाता रहता है उस राष्ट्र में उपद्रव आदि नहीं रहते हैं और वह राष्ट्र भी शीघ्र ही वृद्धि को प्राप्त होता है।", "tgt_text": "अथर्ववेदस्य परिशिष्टे लिखितम्‌ अस्ति- यस्य राज्ञः जनपदे अथर्ववेदस्य ज्ञाता निवसति तस्य राष्ट्र उपद्रवादिकं न तिष्ठति अपि च तद्राष्टं शीघ्रमेव वृद्धिम्‌ अभिगच्छति इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह परम्परा इस प्रकार से है-", "tgt_text": "तथाहि परम्परा-"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जल से द्युलोक का तथा पृथिवीलोक का विशेषरूप से सेचन करो।", "tgt_text": "जलेन द्युलोकं तथा पृथिवीलोकं विशेषरूपेण सिक्तं करोतु ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "अर्थ और उदाहरण के साथ उनकी व्याख्या कीजिये?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यद्यपि जीवः स्थूलदेहादिभ्यः अथवा पञ्चकोशेभ्यः अत्यन्तं भिन्नः भवति।", "tgt_text": "भले ही जीव स्थूल देहादि से अथवा पञ्चकोशों से अत्यन्त ही भिन्न होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विधान किया जाता है अर्थात्‌ विधीयते ऐसा विधि कार्य है।", "tgt_text": "ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ವಿಧಾನಿಸುವುದು ಹೀಗೆ ವಿಧಿ ಕಾರ್ಯವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಚಾರ್ಯೋಪಸರ್ಜನಾಂತೇವಾಸಿನಿ ಇಲ್ಲಿ ಉಪಸರ್ಜನ ಈ ಪದದ ಅರ್ಥವೇನಾಗಿದೆ ?", "tgt_text": "आचार्योपसर्जनश्चाऽन्तेवासिनि यहाँ पर उपसर्जन किसको कहते है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "'' इस सूत्र की व्याख्या कीजिये?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अविद्या त्रिगुणात्मिका।", "tgt_text": "अविद्या त्रिगुणात्मिक होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಆತ್ಮಾ ಮತ್ತು ಅನಾತ್ಮಾ ವಿವೇಕದಿಂದ ಆಗಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.", "tgt_text": "इति चेत्‌ आत्मानात्मविवेकेन इति ज्ञेयम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆತ್ಮವು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आत्मा निष्क्रियः अपरिच्छन्नश्च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ- ಈ ಅಗ್ನಿಯು ಪೂರ್ವ ಪುರಾತನ ಭೃಗ್ವಂಗಿರ ಆದಿ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ನೂತನ ಉತ ಈಗ ನಮ್ಮಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.", "tgt_text": "याख्या- अयम्‌ अग्निः पूर्वभिः पुरातनैः भृग्वङ्गिरःप्रभृतिभिः ऋषिभिः ईड्यः स्तुत्यः, नूतनैः उत इदानीन्तनैः अस्माभिरपि स्तुत्यः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य चत्वारोऽध्यायाः सन्ति।", "tgt_text": "ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಸಾರರೂಪದಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "मन्त्रेषु यदुक्तं तदेव साररूपेण उच्यते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दैक्ष तथा प्राजापत्य पशु सभी पशुयागों की प्रकृति है।", "tgt_text": "दैक्षः प्राजापत्यपशवो वा सकलपशुयागानां प्रकृतिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಕಿರತ್ - ಕೃ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಅಕಿರತ್ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अकिरत्‌ - कृ-धातु से लङ्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में अकिरत्‌ यह रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- कृष विलेखने इति धातोः घञ्ग्रत्यये कर्षः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- कृष्‌ विलेखने इस धातु से घज्‌ प्रत्यय करने पर कर्ष; यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ अतः यह पद अव्ययीभाव से इसका विशेषण है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅತಃ ಈ ಪದವು ಅವ್ಯಯೀಭಾವದಿಂದ ಇದರ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "4 अन्नमयकोशस्य अनात्मत्वं प्रतिपादयत।", "tgt_text": "4. अन्नमय कोश का अनात्मत्व का प्रतिपादन कीजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से यहाँ पर सैन्धव का अर्थ लवण ही लिया गया है।", "tgt_text": "इति इच्छावशात्‌ अश्वार्थप्रतीतियोग्यतासत्त्वं अपि अश्वः न प्रतीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शान्ति पौष्टिक कर्म का प्रतिपादन करने वाले मन्त्र तथा अभिचार कर्म का प्रतिपादन करने वाले मन्त्र हैं।", "tgt_text": "ಶಾಂತಿ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಕರ್ಮದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭಿಚರಕ ಕರ್ಮಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮಂತ್ರಗಳು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में दो पद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस मन्त्र का यह अर्थ है - अच्छे पक्षधर वाले, साथ रहने वाले, समान ख्याति वाले दो पक्षी एक ही वृक्ष के ऊपर स्थित हैं।", "tgt_text": "सुपक्षधरौ सहवासिनौ समानख्यातौ द्वौ पक्षिणौ एकस्य एव वृक्षस्य उपरि स्थितौ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञ का देव दान देने से, प्रकाश करने से, प्रकाशित होने से अथवा द्युस्थान में रहने से होता है।", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದ ದೇವದಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಎರಡುಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪಂಚದಶಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - \"ಬುದ್ಧಿತತ್ಸ್ಥಚಿದಾಭಾಸೌ ದ್ವಾವಪಿ ವ್ಯಾಪ್ನುತೋ ಘಟಮ್\" ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए पञ्चदशी में कहा गया हैं कि “बुद्धितत्स्थचिदाभासौ द्वावपि व्याप्नुतो घटम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಏಕೆಂದೆರೆ ಅಗ್ನಿಯಿಂದಲೇ ಯಜ್ಞ ಭೋಜನ ಆದಿಗಳ ಮತ್ತು ಶೀತನಿವಾರಣೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यतो हि अग्निना एव यज्ञः भोजनादिकं शीतनिवारणं च सम्पाद्यन्ते स्म।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन प्रकारेण अलङ्काराणां प्रभा आलोचकानां दृष्टिम्‌ असकृत्‌ आकर्षति।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಅಲಂಕಾರದ ಪ್ರಭೆಯು ವಿಮರ್ಶಕರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तुम हट जाओ, अथवा रोग को छोड़कर मूजवत अग्नि के समान महावृष आदि दूरस्थ प्रान्त में जाओ (५/२५/७/८)।", "tgt_text": "यथा- हे ज्वर ! त्वं तिरोहितो भव, अथवा रोगार्त्तजनं विहाय मूजवत-वह्लिक-महावृषादि-सुदूरस्थप्रान्ते गच्छ (५/२५/७/८)।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१६.१.१ इदानीं मूलपाठम्‌ अवगच्छाम- इन्द्रस्य नु वीर्याणि प्र वोचं यानि चकार प्रथमानि वज्री।", "tgt_text": "16.1.1 मूलपाठ को व्याख्या - इन्द्रस्य नु वीर्याणि प्र वोचं यानि चकार प्रथमानि वज्री।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिकमन्त्रेषु उलभ्यमानाः तत्तत्पदविषयिण्यः व्युत्पत्तयः अपि उपरि अभिहितम्‌ अभिधानं समर्थयन्ति - 'यज्ञेन यज्ञमजयन्त देवाः' (ऋग्‌.१/१६४/५०)।", "tgt_text": "ವೈದಿಕಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲಭಿಸುವ ಆ ಆ ಪದವಿಷಯಕವು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆಯು ಅಭಿಧಾನ ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ -\"ಯಜ್ಞೇನ ಯಜ್ಞಮಜಯಂತ ದೇವಾಃ\" (ಋಗ್.೧/೧೬೪/೫೦)."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदाहरण के लिये एक मन्त्र हि- “एक एव रुद्रो न द्वितीयः अवतस्थे' (तैत्तिरीयसंहिता १-८-१-१) , अर्थात्‌ रुद्र एक ही है, दूसरा रुद्र नहीं है।", "tgt_text": "उदाहरणभूतः एको मन्त्रो हि- 'एक एव सुद्रो न द्वितीयः अवतस्थे'(तैत्तिरीयसंहिता१-८-१-१), अर्थात्‌ रुद्रः एक एव, द्वितीयः रुद्रः नास्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाठस्य परस्मिन्‌ भागे च उपनिषदां विषये उक्तम्‌।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಪಾಠದ ಇನ್ನೊದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न हि अमृतस्य नित्यस्य च उत्पत्तिः अभ्युपगन्तुं शक्यते।", "tgt_text": "ಅಮೃತದ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कं प्रजापतिं देवाय देवं दानादिगुणयुक्तं हविषा वयमृत्विजः परिचरेम।", "tgt_text": "उन “क नाम वाले प्रजापति देवता की हम हवी के द्वारा पूजा करेंगे अथवा हम हव्य द्वारा किन देवता की पूजा करें।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव \"आकडारादेका संज्ञा\" इति सूत्रस्याधिकारे अस्य सूत्रस्य पाठो न विहितः ।", "tgt_text": "अत एव ““ आकडारादेका संज्ञा” इस सूत्र के अधिकार में इस सूत्र का पाठ विहित नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शुक्ल यजुर्वेद की पच्चासी शाखाओं में केवल चार तैत्तिरीय, मैत्रायणी, काठक, कापिष्ठल नाम की शाखा उपलब्ध होती है।", "tgt_text": "शुक्लयजुर्वेदस्य सम्प्रति पञ्चाशीतिशाखासु केवलं चतस्रः तैत्तिरीय-मैत्रायणी-काठक-कापिष्ठलाख्याः शाखाः समुपलभ्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्व पद का अर्थ प्रधान हो जहाँ यह पूर्वपदार्थ प्रधान ही बहुव्रीहि समास है।", "tgt_text": "ಪೂರ್ವ ಪದದ ಅರ್ಥ ಪ್ರಧಾನವೆಲ್ಲಿರುತ್ತದೆಯೋ ಆ ಪೂರ್ವಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನವೇ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अज्ञानादि सकलजडसमूहः अनात्मा भवति।", "tgt_text": "अज्ञानादि सकल जड समूह अनात्मा होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अहृणीयमाना- हृणीङ्-धातु से शानच्‌प्रत्यय करने पर हृणीयमाना रूप बना।", "tgt_text": "अहृणीयमाना- हृणीङ्-धातोः शानच्प्रत्यये हृणीयमाना इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः इन दोनों के स्थान में होने वाला आकार रूप सवर्ण दीर्घ एकादेश प्रकृत सूत्र से उदात्त होता है।", "tgt_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಇವೆರಡರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಆಕಾರರೂಪವಾದ ಸವರ್ಣದೀರ್ಘರೂಪ-ಏಕಾದೇಶವು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧. ಘ) ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ತನಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "१. घ) छान्दोग्योपनिषदि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञस्य आवश्यकताम्‌ अनुभूय महामुनिना व्यासेन किं कृतम्‌?", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು ಮಹಾಮುನಿ ವ್ಯಾಸ ಏನು ಮಾಡಿದರು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तयैव जगदिदं सूयते -अहमेववात इव प्रवाम्यारभमाणा भुवनानि विश्वा इति।", "tgt_text": "उसके द्वारा ही यह जगत सुनता है - अहमेववात इव प्रवाम्यारभमाणा भुवनानि विश्वा इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन सर्वेषामपि वाक्यानां ब्रह्मनिष्ठत्वं सिध्यति।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಾಕ್ಯಗಳ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠತೆಯು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शरीर भी अन्न का ही विकार होता है।", "tgt_text": "शरीरम्‌ अन्नस्य विकारः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गत्यर्थः चासौ लोट्‌ च इति गत्यर्थलोट्‌, तेन गत्यर्थलोटा इति कर्मधारयसमासः।", "tgt_text": "ಗತ್ಯರ್ಥಃ ಚಾಸೌ ಲೋಟ್ ಚ ಇಲ್ಲಿ ಗತ್ಯರ್ಥವಾದ ಲೋಟ್ ಲಕಾರವಿದೆ , ಅದರಿಂದ ಗತ್ಯರ್ಥಾ ಲೋಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಜನ್ಮ ಮೃತ್ಯುಲೋಕಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಾದರೂ ಆಗಲಿ.", "tgt_text": "तच्च जन्म मृत्युलोके वा भवतु स्वर्गलोके वा भवतु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद अ ब्राह्मण सर्वसंयोग होने पर निष्पन्न से अब्राह्मण शब्द से सु प्रक्रिया कार्य में अब्राह्मणः रूप होता है।", "tgt_text": "ಆಗ ಅ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂದಾದಾಗ ಸರ್ವಸಂಯೋಗವಾದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸು ಇದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वायु जैसे आती है वैसे ही जाती है।", "tgt_text": "ವಾಯುವು ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವಕಾರಣ ಭೂತ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ಪಂಚಭೂತಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "तस्मिन्‌ प्रजापतौ हि एव स्वकारणभूते एव विश्वा विश्वानि भुवनानि भूतानि तस्थुः तिष्ठन्ति।।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಧಾನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಬುದ್ಧನಿಗೆ ಮೊದಲೇ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು", "tgt_text": "प्रधान उपनिषद्‌ बुद्ध से पूर्व ही रचे गए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सा कदाचित्‌ स्मितवदना कुमारी इव दर्शकानां हृदयम्‌ आकृष्टं करोति।", "tgt_text": "ಅವಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಗುತ್ತಿರುವ ಮುಖದ ಕುಮಾರಿಯಂತೆ ವೀಕ್ಷಕರ ಹೃದಯವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- इस उदाहरण में पचति यह तिङन्त पद है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अस्मिन्‌ उदाहरणे पचति इति तिङन्तं पदम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परन्तु यदा प्राथमिकतया वेदान्‌ पठति तदा तु वेदाध्ययनाधिकारो यद्यपि स्यात्‌ तथापि मोक्षाधिकारो नास्ति।", "tgt_text": "लेकिन जब प्राथमिकरूप से वेदों को पढता है तब वेदाध्ययन का अधिकार भले ही उसको होता है लेकिन फिर भी वह मोक्ष का अधिकारी नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯಾ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನೈಃ ಎಂಬ ತೃತೀಯಾಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ द्वितीया इति प्रथमैकवचनान्तं श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः इति तृतीयाबहुवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेषः- आद्युदात्तः स एव भवति यः प्रत्ययसंज्ञः भवति, तन्नाम यः यः शब्दः प्रत्ययाधिकारे पठितः, तस्य तस्य शब्दस्य आदिः स्वरः उदात्तः भवति।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ - ಆದ್ಯುದಾತ್ತಃ ಅದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಯಾವುದು ಪ್ರತ್ಯಯಸಂಜ್ಞಾ ಆಗಿರುತ್ತದೆ , ಆ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಓದಲಾಗಿದೆಯೋ , ಆ ಆ ಶಬ್ದದ ಆದಿ ಸ್ವರವು ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उषा अपने प्रकाश से संसार को वैसे ही पवित्र करती है, जैसे कोई भी योद्धा अपने शास्त्रों का घर्षण से उनका संस्कार करते हैं।", "tgt_text": "उषा स्वप्रकाशेन संसारं तथा संस्कृतं करोति यथा कोऽपि योद्धा निजशस्त्राणां घर्षणेन तेषां संस्कारं करोति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "द्वैत वेदान्त के प्रवर्तक कौन हैं?", "tgt_text": "द्वैतवेदान्तप्रवर्तकः कः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा गुरुः वेदपाठं करोति शिष्याः च तम्‌ अनुवदन्ति तथैव अयं मण्डुकध्वनिः वर्तते - 'यदेषामन्यो अन्यस्य वाचं शाक्तस्येव वदति शिक्षमाणः।", "tgt_text": "ಗುರುವು ವೇದವನ್ನು ಓದಿದಂತೆ, ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಡುಕಧ್ವನಿಯಿದೆ. - \"ಯದೇಷಾಮನ್ಯೋ ಅನ್ಯಸ್ಯ ವಾಚಂ ಶಾಕ್ತಸ್ಯೇವ ವದತಿ ಶಿಕ್ಷಮಾಣಃ\"."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मन्त्र का होता के प्रयोज्य होने से मैं होता स्तुति करता हूँ, यह अर्थ प्राप्त होता है।", "tgt_text": "मन्त्रस्य होत्रा प्रयोज्यत्वात्‌ अहं होता स्तौमीति लभ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सामवेद के छान्दोग्योपनिषद्‌ में “तत्त्वमसि” (6/8/7 ) यह महावाक्य है।", "tgt_text": "सामवेदस्य छान्दोग्योपनिषदि “तत्त्वमसि” (६/८/७) इति महावाक्यं विद्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्य पत्नी , श्वश्रूः , अन्ये शुभाकाङ्क्षिणः च तस्मै द्विषन्ति ।", "tgt_text": "उसकी पत्नी, श्वश्रू, और अन्य शुभ आकाङ्क्षि उससे द्वेष करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वस्त्रकेश आदि के आकर्षण से स्पर्श करते है।", "tgt_text": "वस्त्रकेशाद्याकर्षणेन संस्पृशन्ति ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಝಯಃ ಎಂಬದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे झयः इति पञ्चम्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಗುರುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶಿಷ್ಯನು ಗುರುವಿಗೆ ಶರಣಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए गुरु के पास मे उपदेश प्राप्त करने के लिए शिष्य को गुरु की शरण ग्रहण करनी चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ಆಶಯವು ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ - ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮವು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಇತ್ತು.", "tgt_text": "इसका यह अर्थ है - प्रजापति के मन में यह साम लम्बे समय तक रहा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतिष्ठत्‌- स्थाधातोः लङि प्रथमपुरुषैकवचने।", "tgt_text": "अतिष्ठत्‌- स्थाधातु से लङ में प्रथमपुरुषेकवचन का रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कहाँ जाने के लिए और कोनसा पन्थ है?", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ಯಾವ ಮಾರ್ಗವಿದೆ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य शेषभागे कति अनुष्टुप्च्छन्दांसि वर्तन्ते?", "tgt_text": "8. ऋग्वेद के शेषभाग में कितने अनुष्टुप्‌ छन्द है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "येन मनसा बन्धः कल्प्यते मोक्षः तैनैव कल्प्यते।", "tgt_text": "ಮನಸಿನ ಬಂಧವು ಯಾವುದರಿಂದ ಮೊಕ್ಷವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅದರಿಂದಲೇ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವರಿಬ್ಬರು ಅಂತಿಮ ಆಚಾರ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.", "tgt_text": "ये दोनों अन्तिम आचार्य है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद उपपद समास “'उपपदमतिङ्'' से किया गया है।", "tgt_text": "तत उपपदसमासः \" उपपदमतिङ्‌ \" इत्यनेन सूत्रेण विधीयते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिस प्रजापति के आधार पर सूर्य उदय प्राप्तकर प्रकाशित होता है।", "tgt_text": "यस्मिन्नाधारभूते प्रजापतौ सूरः सूर्यः उदितः उदयं प्राप्तः सन्‌ विभाति प्रकाशते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿತ್ಯ ಅಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯವಾಯ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈವಲ್ಯದ ನಿತ್ಯತ್ವದಿಂದ.", "tgt_text": "नित्याकरण में प्रत्यवायप्राप्ति से कैवल्य का ही नित्यत्व होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तब तो क्त प्रत्यय और उपधा को दीर्घ दोनों ही निपातन से सिद्ध करते है।", "tgt_text": "ಆವಾಗ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಉಪಧಾದೀರ್ಘ ಇವೆರಡು ನಿಪಾತನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भोग्य विषय दो प्रकार के होते हैं।", "tgt_text": "भोग्यविषयः द्विविधः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पण्डित तो देह रूप में जीव में ही आत्मबुद्धि की कल्पना करता है।", "tgt_text": "पण्डितम्मन्यमानस्तु देहे जीवे च आत्मबुद्धिं कल्पयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವನೇ ಉತ್ಪನ್ನನಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವನೇ ಉತ್ಪನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "सः एव उत्पन्नः भवति किञ्च स एव उत्पन्नः भविष्यति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“तत्पुरुषः समानाधिकरणः कर्मधारयः'' इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"ತತ್ಪುರುಷಃ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಃ ಕರ್ಮಧಾರಯಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रसङ्गानुसारम्‌ एव तेन अलङ्काराणां व्यवहारः क्रियते।", "tgt_text": "प्रसङ्ग के अनुसार ही उन अलङऱकारों का प्रयोग किया जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "“सर्वोपनिषदां मध्ये सारमष्टोत्तरं शतम्‌“ इत्येतद्‌ मुक्तिकोपनिषद्वाक्यम्‌।", "tgt_text": "* सर्वोपनिषदां मध्ये सारमष्टोत्तरं शतम्‌' यह मुक्तिकोपनिषद्‌ का वाक्य है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनुबन्धेषु अधिकारी कः ।", "tgt_text": "ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಯಾರು ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः उपचर्मशब्दात्‌ सौ सोरमि प्रक्रियाकार्ये उपचर्मम्‌ इति रूपं निष्पन्नम्‌", "tgt_text": "इसके बाद उपचर्म शब्द सुका अम्‌ होने पर प्रक्रियाकार्य में उपचर्यम्‌ रूप निष्पत्र होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ನೀರು ಕೆಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ಕೆಳಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾ ಬಾ.", "tgt_text": "यावद्‌ अध्वनः उदकं समवायात्‌ ( सम्‌ ) एकीभावाय अव अधः अयात्‌ गच्छेत्‌ अवतरेदित्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदि सम्पूर्णतया मनोनिग्रहः स्यात्‌ तर्हि वेदान्तश्रवणमपि न स्यात्‌।", "tgt_text": "यदि सम्पूर्ण मन का निग्रह सभी विषयों से हो जाए तो वेदान्त श्रवण भी नहीं हो ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ पर प्राय शब्द का प्रकृष्ट अर्थ लोहे के समान कठोर तप है।", "tgt_text": "प्रायशब्दार्थः प्रकृष्टम्‌ अयः अर्थात्‌ लौहवत्‌ कठोरं तपः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ದ್ವಂದ್ವಾಂತೆ ಶ್ರೂಯಮಾಣಂ ಪದಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಭಿಸಂಬಧ್ಯತೆ\" ಈ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ವಚನ ಶಬ್ದದ ವಿಭಕ್ತಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಂಬಂಧವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“द्वन्द्वान्ते श्रूयमाणं पदं प्रत्येकमभिसम्बध्यते'' इस न्याय से वचन शब्द का विभक्ति तक प्रत्येक सम्बन्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "'अनुदात्तं च' इति सूत्रस्य अर्थं लिखत।", "tgt_text": "\"ಅನುದಾತ್ತಂ ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत एव औदुम्बरवृक्षस्य उत्पत्तिः अभवत्‌।", "tgt_text": "वहीं औदुम्बर वृक्ष की उत्पत्ति हुई।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रकरण प्रतिपाद्य के अर्थ का प्रमाणान्तर से अविषयीकरण करना अपूर्वत कहलाती है।", "tgt_text": "प्रकरणप्रतिपाद्यस्य अर्थस्य प्रमाणान्तरेण अविषयीकरणम्‌ अपूर्वता इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(१.९) अव्ययीभावश्च  सूत्रार्थः - अव्ययीभावसमाससंज्ञकः शब्दः नपुंसकं भवति।", "tgt_text": "(1.9 ) “अव्ययीभावः च'' सूत्रार्थ-अव्ययीभाव समास संज्ञक शब्द नपुंसक होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜ್ಞಾನದ ಆವರಣವು ಅಜ್ಞಾನವು ಆಗಿದೆ ಕರ್ಮಲ್ಲ. ಅದರ ಬುದ್ಧಿ, ಅದರ ಆತ್ಮಾ, ಅದರ ನಿಷ್ಠೆ, ತತ್ಪರವಾದ ಜ್ಞಾನನಿರ್ಧೂತಕಲ್ಮಷವು ಜಂತುವಿನ ಸಂಸಾರಚಕ್ರವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ज्ञानस्य आवरणम्‌ अज्ञानं भवति न तु कर्म। तद्बुद्धिः तदात्मा तन्निष्ठः तत्परायणः ज्ञाननिर्धूतकल्मषः जन्तुः संसारचक्रम्‌ अतिक्रामति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अलग नहीं है फिर भी इनमें नामों में भिन्नता दिखाई देती है।", "tgt_text": "ಬೇರೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಆದರು ಇವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्मा शरीरेन्द्रियाणां नियामको अस्ति चेतनत्वात्‌।", "tgt_text": "ಚೇತನವು ಇರುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮ ಶರೀರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಾಮಕವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह कभी स्मित मुख वाली कुमारी के समान दर्शकों के हदय को आकृष्ट करती है।", "tgt_text": "सा कदाचित्‌ स्मितवदना कुमारी इव दर्शकानां हृदयम्‌ आकृष्टं करोति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च तेन तेन सूत्रेण विहितस्य समासस्य अव्ययीभावसंज्ञा भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ ಯಾವ - ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಸಮಾಸದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಂಜ್ಞಾವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथोक्तं शतपथब्राह्मणे - \"अथ यस्मात्‌ पुरुषमेधो नामेमे वै लोकाः पूरयमेव पुरुषोऽयं पवते सोऽस्यां पुरि शेते तस्मात्‌ पुरुषः।\"", "tgt_text": "ಶತಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಂತೆ - \"ಅಥ ಯಸ್ಮಾತ್ ಪುರುಷಮೇಧೋ ನಾಮೇಮೆ ವೈ ಲೋಕಾಃ ಪೂರಯಮೇವ ಪುರುಷೋಽಯಂ ಪವತೇ ಸೋಽಸ್ಯಾಂ ಪುರಿ ಶೇತೇ ತಸ್ಮಾತ್ ಪುರುಷಃ.\""}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನ ಲೋಪಃ ಅಲೋಪಃ ಎಂಬುದು ನಜ್ಞ್ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "न लोपः अलोपः इति नञ्तत्पुरुषसमासः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ भी प्रस्तुत सूत्र से सहशब्द के स्थान पर स आदेश होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಹಶಬ್ದದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ ಎಂಬ ಆದೇಶವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अविद्यानिवर्तकत्व के द्वारा विरोध से ज्ञान कैवल्यफल को कर्म को सहायता को अपेक्षा नहीं होती है।", "tgt_text": "नापि ज्ञानस्य कैवल्यफलस्य कर्मसाहाय्यापेक्षा, अविद्यानिवर्तकत्वेन विरोधात्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶ್ರದ್ದಾ - ಈ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥವೇ ಎಲ್ಲಿಯೋ ಕಾರ್ಯವಿಶೇಷದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಚನವಿಶೇಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆದರ ಸಹಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "श्रद्धा-इस शब्द का अर्थ ही कही पर कार्यविशेष में अथवा वचनविशेष में अपने कार्य को आदर सहित प्रकट करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नयतेः क्रियासमभिहारे यङ्।", "tgt_text": "नयते: क्रियासमभिहारे यङ हुआ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और कहा है - “सिद्धान्तसंहिताहोरारूपं स्कन्धत्रयात्मकम्‌ वेदस्य निर्मलं चक्षुर्ज्योतिश्शास्त्रमनुत्तमम्‌॥", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - \"ಸಿದ್ಧಾಂತಸಂಹಿತಾಹೋರಾರೂಪಂ ಸ್ಕಂಧತ್ರಯಾತ್ಮಕಮ್ ವೇದಸ್ಯ ನಿರ್ಮಲಂ ಚಕ್ಷುಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಮನುತ್ತಮಮ್."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಚಸ್ವ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "सचस्व यह रूप कैसे सिद्ध होता हे?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रसङ्ग के अनुसार ही उन अलङऱकारों का प्रयोग किया जाता है।", "tgt_text": "प्रसङ्गानुसारम्‌ एव तेन अलङ्काराणां व्यवहारः क्रियते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बृहदारण्यकोपनिषदि उच्यते-“नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा” (३-७-२३) इति।", "tgt_text": "बृहदारण्यकोपनिषद्‌ में कहा गया हैं कि -“ नान्योऽतोऽस्ति द्रष्टा” (3-7-23) इस प्रकार से।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ \"ಅನ್ನಂತದಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವದ ನಂತರ ಬರುವ ಸಮಾಸಾಂತಕ್ಕೆ ತದ್ಧಿತ ಸಂಜ್ಞಕವು ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ\" ಎಂಬುದು ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवम्‌ \"अन्नन्ताद्‌ अव्ययीभावात्‌ परः समासान्तः तद्धितसंज्ञकः टच्प्रत्ययः भवति\" इति सूत्रार्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्रिपदात्मके अस्मिन्‌ सूत्रे तिङि इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "इस सूत्र में तीन पद है, तिङि यह सप्तमी एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे या विभाषा वर्तते सा व्यवस्थितविभाषा वर्तते।", "tgt_text": "इस सूत्र में जो विभाषा है, वह व्यवस्थित विभाषा है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "व्यपदेशिवद्भावम्‌ आश्रित्य षट्‌ इति पदस्य अपि आमन्त्रितान्तत्वं सिध्यति।", "tgt_text": "व्यपदेशिवदभाव के आश्रित होने से षट्‌ इस पद की भी आमन्त्रित अन्तत्व को सिद्ध करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನ ನಿಮಿತ್ತದ ಉತ್ತಮವಾದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.", "tgt_text": "ब्राह्मणग्रन्थेषु यज्ञीयविधि-विधाननिमित्तकस्य समुचितकारणस्य अपि निर्देशः विस्तारेण प्राप्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्युलोक-भूलोक-अन्तरिक्षलोकेषु सर्वत्र अस्य गमनम्‌।", "tgt_text": "ದ್ಯುಲೋಕ-ಭೂಲೋಕ-ಅಂತರಿಕ್ಷಲೋಕ ಮುಂತಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ಇವನ ಸಂಚಾರವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸರ್ಜನಮ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಮ್ ಈ ಎರಡು ಪದಗಳು ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वहां उपसर्जन यह पूर्व ये दो पद प्रथमाविभक्ति एकवचनान्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यातारम्‌ - याधातोः तृचि द्वितीयैकवचने रूपम्‌।", "tgt_text": "यातारम्‌ -या धातु तृच्‌ करने पर द्वितीया एकवचन में रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपर्युक्तायाम्‌ आवल्यां प्रकारद्वयस्य षडहस्य उल्लेखो दृश्यते , अभिप्लवषडहः पृष्ठ्यषडहश्च ।", "tgt_text": "उपर्युक्त आवली में दोनों प्रकारों के षडह का उल्लेख दिखाई देता है, अभिप्लव षडह और पृष्ठ्य षडह।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇವಲ ಸುಗುಣವನ್ನು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "इसलिए केवल सगुण की ही उपासना करनी चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಹಿ ಇಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ತಿಙಂತ ಪದಕ್ಕೆ ಅಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯಮಾನವಾದಾಗ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ .", "tgt_text": "एवञ्च हियुक्तं तिङन्तम्‌ अनुदात्तं न भवति अप्रातिलोम्ये इति सूत्रार्थः समायाति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ब्राह्मणग्रन्थाः मन्त्राणां व्यख्यया एव तेषां विनियोगस्य युक्तिमत्तां सिद्ध्यन्ति।", "tgt_text": "ब्राह्मण ग्रन्थ मन्त्रों की व्याख्या से ही उनके विनियोग का युक्त मत को सिद्ध करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वे कौन देव है, वो यहां बताया गया है।", "tgt_text": "के ते देवा इत्यत्र आह।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वरितस्थाने च यः यण्‌ विहितः तस्मात्‌ यणः परं वर्तमानस्य अनुदात्तस्य स्वरितः भवति।", "tgt_text": "और स्वरित स्थान में जो यण्‌ विहित है, उस यणू से पर वर्तमान अनुदात्त के स्थान में स्वरित होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नपुंसके।", "tgt_text": "नपुंसक लिड्ग में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾನ್ವಯ ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ - ತ್ರಿಪಾತ್ - ತ್ರಿಚತುರ್ಥಾಶಯುತಃ, ಪುರುಷಃ - ಬ್ರಹ್ಮ, ಊರ್ಧ್ವಮ್ - ಮೇಲಿನಿಂದ, ಉದ್ - ಉತ್ಕರ್ಷದಿಂದ, ಐತ್ - ಹೋದನು, ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.", "tgt_text": "सान्वयप्रतिपदार्थः - त्रिपात्‌ = त्रिचतुर्थांशयुतः, पुरुषः = ब्रह्म, ऊध्वम्‌ = उपरिष्टात्‌, उद्‌ = उत्कर्षेण, ऐत्‌ = गतवान्‌, संस्थितवानित्याशयः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हिरण्यप्रदानादिलक्षणाः क्रियन्ते निर्वर्त्यन्ते मोक्षकाङ्किभिः मोक्षार्थिभिः मुमुक्षुभिः।", "tgt_text": "सोना आदि का दान करना रूप क्रियाएँ मोक्ष को चाहने वाले मुमुक्षु पुरुषों द्वारा की जाती हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्य अज्ञानस्य कश्चिद्‌ विषयो भवति।", "tgt_text": "ಆ ಅಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವಿಷವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अग्निः बहुत्रैव विविधैः पशुभिः सह तुलितः।", "tgt_text": "अग्नि की अनेक पशुओं के साथ तुलना की गई है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चोराद्‌ भयम्‌ इस विग्रह में चोरभयम्‌ यह एक उदाहरण है।", "tgt_text": "चोराद्‌ भयम्‌ इति विग्रहे चोरभयम्‌ इति एकम्‌ उदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(ಕ) ಶ್ರವಣಮ್ (ಖ) ಮನನಮ್ (ಗ) ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಮ್ (ಘ) ವಿವೇಕ. ೫. ಚಿತ್ತಮಲದ ನಾಶಕವು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "(क) श्रवण (ख) मनन (ग) निदिध्यासन (घ) विवेक 6 चित्त के मल का नाशक क्या होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "द्विपदात्मकमिदं सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "न अनुदात्तम्‌ इति पदद्वयमनुवर्तते।", "tgt_text": "न अनुदात्तम्‌ इन दो पदों की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः अर्धर्च अ इति जाते सर्वसंयोगे निष्पन्नस्य अर्धर्चशब्दस्य \"परवल्लिङ्गंद्वन्द्वतत्पुरुषयोः\" इत्यनेन परवत्लिङ्गत्वे प्राप्ते \"अर्धर्चाः पुंसि च\" इत्यनेन विकल्पेन पुंलिङ्गे सौ अर्धर्चः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಅರ್ಧರ್ಚ ಅ ಆದಾಗ ಸರ್ವಸಂಯೋಗ ಆದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನ ಅಧ \"ರಚ ಶಬ್ದದ \"ಪರವಲ್ಲಿಂಗದ್ವಂದ್ವತತ್ಪುರುಷಯೋಃ\" ಇದರ ನಂತರವಾಗುವ ಲಿಂಗತ್ವ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದಾಗ \"ಅರ್ಧರ್ಚಾಃ ಪುಂಸಿ ಚ\" ಈ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ಆದಾಗ ಸು ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಅರ್ಧರ್ಯಃ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“ अज्ञान सद्‌ तथा असद्‌ के द्वारा अनिर्वचनीय त्रिगुणात्मक ज्ञानविरोधी भावरूप जो कुछ भी लोग कहते हैं।", "tgt_text": "“अज्ञानं तु सदसद्भ्याम्‌ अनिर्वचनीयं त्रिगुणात्मकं ज्ञानविरोधि भावरूपं यत्‌ किञ्चित्‌ इति वदन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कितः (६.१.१६६ ) सूत्र का अर्थः- कित तद्धितांत प्रत्ययों को अन्तोदात होता है।", "tgt_text": "ಕಿತಃ (೬.೧.೧೬೬) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಕಿತ್ ತದ್ಧಿತಾಂತ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಅಂತೋದಾತ್ತವಿರುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्वप्न में मन के जागरण से जाग्रतवासनायुक्त मनस विजृम्भित प्रपञ्च का जीव को अनुभव होता है।", "tgt_text": "स्वप्ने मनसः जागरणात्‌ जाग्रद्वासनायुक्तमनसा विजृम्भितः प्रपञ्चः जीवेन अनुभूयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार इसके निर्मलत्व होने के कारण ही दर्पण के समान परमात्मा का प्रतिबिम्ब इसमें दिखाई देता है।", "tgt_text": "एवं निर्मलत्वादेव दर्पण इव परमात्मनः प्रतिबिम्बः अत्र भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और भी उदाहरण हैं - “द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते।", "tgt_text": "ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ. - \"ದ್ವಾ ಸುಪರ್ಣಾ ಸುಯಜಾ ಸಖಾಯಾ ಸಮಾನಂ ವೃಕ್ಷಂ ಪರಿಷಸ್ವಜಾತೇ\"."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ \"ನ ಲೋಪಃ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾಂತಸ್ಯ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ರಾಜನ್ ಶಬ್ದದ ನಕಾರ ಲೋಪವಾದಾಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದಾಗ ರಾಜಪುರುಷ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸು ಎಂಬುದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಪುರುಷ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तब ““न लोपः प्रातिपदिकान्तस्य'' इस सूत्र से राजन्‌ शब्द का नकार का लोप होने पर प्रक्रिया कार्य में निष्पन्न होने से राजपुरुष शब्द से सु प्रत्यय होने पर प्रक्रियाकार्य में राजपुरुष रूप होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "येन कर्माण्यपसो मनीषिणो यज्ञे कृण्वन्ति विदथेषु धीराः।", "tgt_text": "येन कर्माण्यपसो मनीषिणो यज्ञे कृण्वन्ति विदथेषु धीर।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कारणसामग्र्याभावात्‌ आकाशस्योत्पत्तिः नैव शक्यते सम्भावयितुम्‌।", "tgt_text": "कारण सामग्री के अभाव से आकाश की उत्पत्ति भी सम्भव नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(वि.चू. १७२) सुषुप्तिकाले मनसः लयसम्भवात्‌ मनःकारणभूतः जाग्रत्प्रपञ्चः स्वप्नप्रपञ्चो वा न स्तः।", "tgt_text": "(वि.चू. 172) सुषुप्तिकाल में मन का लय सम्भव होने से मन के कारण भूत जगत्‌ प्रपञ्च तथा स्वप्नप्रपञ्च नहीं होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवञ्च आत्मा देहादिवलक्षणः तत्साक्षित्वात्‌।", "tgt_text": "इसलिए इन सभी के साक्षित्व होने के कारण आत्मा देहादि से विलक्षण होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರ ಏಳನೇ ವಿಭಕ್ತಿ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಿವಿ ಎಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उसका सप्तमी एकवचन में प्रदिवि रूप बना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದಂತ ಅವ್ಯಯೀಭಾವದಿಂದ ಸುಪ್ ನ ಲೋಪವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "और अदन्त अव्ययीभाव से पर सुप्‌ लोप नहीं होता है ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವಿನಿಯೋಗ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರ್ಣನೆಯು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उनमें मन्त्रों के विनियोग विषय पर विस्तार सहित वर्णन प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति इयम्‌ अविद्या अनादिकालप्रवृत्ता।", "tgt_text": "ಇದು ಅವಿದ್ಯಾ ಅನಾದಿಕಾಲಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ यागे प्रातः सूर्यमुद्दिश्य सायं च अग्निमुद्दिश्य आहुतिः प्रदीयते।", "tgt_text": "इस याग में प्रातः सूर्य तथा सायं अग्नि को उद्दे्य मानकर आहुति दी जाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ವಿಶೇಷಣಂ ವಿಶೇಷ್ಯೇಣ ಬಹುಲಮ್\" ಇದರಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾದ \"ಪಾಪಾಣಕೆ ಕುತ್ಸಿತೈಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ?", "tgt_text": "“विशेषणं विशेष्येन बहुलम्‌ '' इससे ही सिद्ध होने पर “पापाणके कुत्सितैः'” इस सूत्र का क्या अर्थ है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮುಮುಕ್ಷತ್ವದ ಅರ್ಥವು ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಚೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು.", "tgt_text": "मुमुक्षुत्व का अर्थ मोक्ष की इच्छा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः - पचादिगणे देवट्‌-इति शब्दस्य पाठात्‌ दिव्‌-धातोः 'नन्दिग्रहिपचादिभ्यो ल्युणिन्यचः' इति सूत्रेण अच्‌-प्रत्यये देवशब्दः निष्पद्यते।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - ಪಚಾದಿಗಣದಲ್ಲಿ ದೇವಟ್ - ಈ ಶಬ್ದದ ಪಾಠದಿಂದ ದಿವ್- ಧಾತುವಿಗೆ \"ನಂದಿಗ್ರಹಿಪಚಾದಿಭ್ಯೋ ಲ್ಯುಣಿನ್ಯಚಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಚ್ - ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ದೇವ ಶಬ್ದವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में द्विगु इस पद प्रथमा एकवचनान्त है और च अव्ययपद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಃ ಈ ಪದದ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚ ಇದು ಅವ್ಯಯಪದವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೩೦. ಕೇವಲ ಸಮಾಸದ ಲಕ್ಷಣವೇನು?", "tgt_text": "३०. केवलसमासस्य लक्षणं किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ವಿಭಾಷಾ ಛಂದಸಿ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ’ವಿಭಾಷಾ’ ಪದಗ್ರಹಣೆಯು ಹೇಗೆ ?", "tgt_text": "विभाषा छन्दसि इति सूत्रे विभाषा इति पदग्रहणं कथम्‌ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“च '' अर्थ है - समुच्च्य, अन्वाचय, इतरेतरयोग समाहार।", "tgt_text": "\"ಚ\" ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ - ಸಮುಚ್ಚಯ, ಅನ್ವಾಚಯ, ಇತರೇತರಯೋಗ ಸಮಾಹಾರ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विवृत्त सर्पादिविकल्पपरज्जुकैवल्यावसना ही प्रकाशफल होता है।", "tgt_text": "ವಿನಿವೃತ್ತಸರ್ಪಾದಿವಿಕಲ್ಪರಜ್ಜುಕೈವಲ್ಯಾವಸಾನವೇ ಪ್ರಕಾಶಫಲವು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರು ವಿಶ್ವದ ತಂದೆ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "इसलिए यह विश्व का पिता होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से यह स्पष्ट हो गया की जो मुमुक्षु होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮುಮುಕ್ಷು ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए विरोध के परिहार के असम्भव होने से यहाँ पर अजहत्‌ लक्षणा सङ्गत नहीं होती है।", "tgt_text": "अतः विरोधपरिहारस्य असम्भवात्‌ अत्र अजहल्लक्षणा न सङ्गच्छते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದ ಶಬ್ದಾರ್ಥವನ್ನು - \"ಪ್ರಾಯಃ ತುಷ್ಟಂ ಚಿತ್ತಂ ಯತ್ರ ತತ್ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಮ್\" ಎಂದು.", "tgt_text": "प्रायश्चित शब्द का अर्थ है “प्रायः तुष्टं चित्तं यत्र तत्‌ प्रायश्चित्तम्‌” जिसके द्वारा चित्त संतुष्ट हो जाए वह प्रायश्चित्त कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदा अवयवी एकत्वविशिष्टः तदा अवयविना सह पूर्वादीनां सुबन्तानां विकल्पेन तत्पुरुषसमासो भवति।", "tgt_text": "जब अवयवी एकत्वविशिष्ट तब अवयव के साथ पूर्वादि सुबन्तों को विकल्प से तत्पुरुष समास होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इससे अध्ययन सायण भाष्य में भी इसका उल्लेख प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಇವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಪಂಚತ್ವ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸಾಯಣ ಭಾಷ್ಯದಲ್ಲೂ ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदे व्याकरणं किंरूपकत्वेन प्रतिपादितम्‌?", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣದ ಯಾವ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದ ಋಷಿಯು ದೀರ್ಘತಮಾ ಔಚಥ್ಯ, ಛಂದ ವಿರಾಟ್ ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್, ಮತ್ತು ದೇವತೆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "अस्य सूक्तस्य ऋषि: दीर्घतमा औचथ्यः, छन्दः विराट्‌ त्रिष्टुप्‌, देवता विष्णुः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आत्मदा- आत्मन्‌-उपपदात्‌ दा-धातोः विच्प्रत्यये प्रथमाबहुवचने आत्मदा इति रूपम्‌।", "tgt_text": "आत्मदा - आत्मन्‌-उपपद पूर्वक दा-धातु से विच्प्रत्यय करने पर प्रथमा बहुवचन में आत्मदा रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेद का प्रथम सूक्त अग्निसूक्त है।", "tgt_text": "ऋग्वेदस्य प्रथमं सूक्तम्‌ अग्निसूक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಂದ್ರ, ಮರುತ್, ಅಪಾನ್ನಪಾತ್ (ವಿದ್ಯುತ್), ಪರ್ಜನ್ಯ ಮುಂತಾದವರು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಲೋಕದ ದೇವರು.", "tgt_text": "इन्द्रः, मरुत्‌, अपान्नपात्‌ (विद्युत्‌), पर्जन्यः प्रभृतयः अन्तरिक्षस्य देवाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यजूंसि च प्रतिष्ठितानि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷ್ಟತ್ತುಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವಿಚಾರರು ಯಾವ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ವೇದಾಂತಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "उपनिषदां तात्पर्यविचारः यैः ग्रन्थैः क्रियते ते वेदान्तपदबोध्याः भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैसे-वैसे तुम भी नीचे की और लौटना।", "tgt_text": "तावत्तावत्‌ त्वमपि तदेवोदकम्‌ अनु अवसर्पासि अवतरेः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಜಿಜ್ಞಾಸದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ - ಶೇಷವು ಪ್ರಕಾರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿತ್ವದಿಂದ ಅನ್ಯತ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इति जिज्ञासायामुच्यते शेषं प्रकारादिद्वित्वाद्‌ अन्यत्‌ इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಆದ್ಯುದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ .", "tgt_text": "तेन आद्युदात्तस्वरस्य विधानाय प्रकृतसूत्रं प्रारभ्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮುಮುಕ್ಷು ಆದವನು ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮಗಳ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "काम्यकर्मणां त्यागः कर्तव्यः मुमुक्षुणा ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतादृशीनां श्रुतीनां नैकवारं दर्शनादेव इदं स्पष्टं भवति यत्‌ श्रवण-मनन- निदिध्यासनादीनां ब्रह्मसाक्षात्कारं यावत्‌ आवृत्तिः उपदिश्यते इति।", "tgt_text": "इस प्रकार की श्रुतियों को अनेक बार देखने से यह स्पष्ट होता है कि श्रवण मनन निदिध्यासनादि की आवृत्ति जबतक ब्रह्म साक्षात्कार नहीं हो जाए तबतक करनी चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमेतत्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌ ।", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वैसे ही इस जगत की रक्षा और समय के अनुसार नाश भी करता है।", "tgt_text": "तथैव जगदिदं रक्षति यथासमयं नाशयति च।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ समानाधिकरण तत्पुरुष का वर्णन किया जा रहा है।", "tgt_text": "ततः समानाधिकरणस्य तत्पुरुषस्य वर्णनमत्र विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतेन अस्य आरण्यकस्य समयस्य पूर्वसीमा विक्रमपूर्वसहस्रशतकम्‌ इति मन्तव्यं भवति।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಈ ಆರಣ್ಯಕದ ಸಮಯದ ಪೂರ್ವ ಸೀಮೆಯು ವಿಕ್ರಮನಿಗಿಂತ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನುಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿ, ವಿಷಯ, ಸಂಬಂಧವೆಂದು ಇಷ್ಟೋತ್ತು ಹೇಳಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಅನುಬಂಧವು ಪ್ರಯೋಜನ. ಅದನ್ನು ಈಗ ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.", "tgt_text": "अनुबन्धेषु अधिकारी विषयः सम्बन्धश्च इति एतावता उक्ताः। चतुर्थः अनुबन्धस्तावद्‌ प्रयोजनम्‌। तदधुनात्रोपस्थाप्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತೃಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತ ಮತ್ತು ಣ್ವುಲ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತಗಳನ್ನು ತೃಜಕದ ಅಂಶಗಳಿಂದಲೇ ತೃಜಕ ಎಂಬ ಅಂಶಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तृच्प्रत्ययान्ताः ण्वुल्प्रत्ययान्ताश्च तृजकेत्यंशेन स्वीक्रियन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇನ್ನು ಒಂದಿಷ್ಟು ವೃತ್ತಿಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "अपि तु बह्व्यः वृत्तयः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किंवृत्तम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಕಿಂವೃತ್ತಂ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಗಿರಿಕ್ಷಿತ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "गिरिक्षितः - इत्याद्युपाधियुक्तः विष्णुः सूर्यस्य प्रतिनिधित्वेनापि वर्णितः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्वादशबृहतीसहस्राणि।", "tgt_text": "बारह हजार बृहती छंद में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ದ್ವಿತೀಯಾ ಶ್ರಿತಾತೀತಪತಿತಗತಾತ್ಯಸ್ತಪ್ರಾಪ್ತಾಪನ್ನೈಃ\" ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ದ್ವಿತೀಯಾಂತ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಶ್ರಿತ ಆದಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "“द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः '' सूत्रार्थ-द्वितीयान्त सुबन्त को श्रित आदि प्रकृति के सुबन्त के साथ विकल्प से तत्पुरुष सामस संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्तोकान्तिकदूरार्थकृच्छ्राणि क्तेन॥ (२.१.३९) सूत्रार्थः - स्तोकान्तिकदूरार्थवाचकानि कृच्छ्रशब्दप्रकृतिकं च पञ्चम्यन्तं सुबन्तं क्तान्तप्रकृतिकेन सुबन्तेन सह विकल्पेन तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "\"ಸ್ತೋಕಾಂತಿಕದೂರಾರ್ಥಕೃಚ್ಛ್ರಾಣಿ ಕ್ತೇನ\" (೨.೯.೩೭) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಸ್ತೋಕ, ಅಂತಿಕ, ದೂರ ಅರ್ಥ ವಾಚಕ ಮತ್ತು ಕೃಚ್ಛಶಬ್ದದ ಪಂಚಮ್ಯಂತಕ್ಕೆ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಕ್ತಾಂತ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यजुर्वेद शुक्ल और कृष्ण भेद से दो प्रकार का होता है।", "tgt_text": "यजुर्वेदः शुक्लकृष्णभेदेन द्विविधो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन वज्रेण मेघे भिन्ने सति गौः स्ववत्सं प्रति यथा धावति तथा जलमपि सवेगं नीचैः समुद्रं प्रति गन्तुम्‌ आरभत।", "tgt_text": "ಆ ವಜ್ರದಿಂದ ಮೇಘವು ಭಿನ್ನವಾದಾಗ ಗೋವು ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಕರುವಿನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಓಡುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಜಲವು ತನ್ನ ವೇಗದ ಜೊತೆ ಕೆಳಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "6. उभयोः दन्ताः येषां ते।", "tgt_text": "೬. ಎರಡು (ಮೇಲೆ-ಕೆಳೆಗೆ) ಹಲ್ಲು ಯಾರದ್ದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तब निदिध्यासन पद वाच्य होता है।", "tgt_text": "ಆಗ ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಪದವಾಚ್ಯವಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सामरूपोऽहं पतिरस्मि त्वञ्च ऋग्रूपा पत्नी असि।", "tgt_text": "ನಾನು ಸಾಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಪತಿ ಮತ್ತು ನೀನು ಋಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿ ಆಗಿದ್ದೀಯ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वस्तुतस्तु तयैव शक्तिरूपया अधिष्ठिताः प्राणिनः दर्शनश्रवणाशनप्राणनादिकर्माणि कुर्वन्ति|", "tgt_text": "वस्तुत तो वह शक्तिरूप से अधिष्ठात्री प्राणियों का देखना, सुनना, प्राण आदि कार्य भी वह ही करती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतेषाम्‌ त्रयाणां देवानां भिन्नानि कर्माणि, भिन्नानि च विशेषणानि इतरेषां देवानां नामकरणे निमित्तानि।", "tgt_text": "इन तीनों देव के भिन्न कर्म और भिन्न विशेषण हैं अन्य देव के नाम करण के अनुसार प्रयोजन है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति चेत्‌ आत्मानात्मविवेकेन इति ज्ञेयम्‌।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಆತ್ಮಾ ಮತ್ತು ಅನಾತ್ಮಾ ವಿವೇಕದಿಂದ ಆಗಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯದಿಂದ ಈ ಸಮಾಸವು ಉತ್ತರಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उस अर्थ के प्राधान्य से और उत्तरपदार्थ प्राधान्य से यह समास उत्तरपदार्थ प्रधान तत्पुरुष समास होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वाक्सूक्ते (ऋग्‌ १०।१४५) कथितमस्ति- श्रुधि श्रुत श्रद्धिवं ते वदामि।", "tgt_text": "ವಾಕ್ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ (ಋಗ್ ೧೦/೧೪೫) ಹೇಳಲಾಗಿದೆ - ಶೃಧಿ ಶ್ರುತ ಶ್ರದ್ದಿತ್ವಂ ತೇ ವದಾಮಿ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ - \"ಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಷಷ್ಠೀ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ತದಂತದ ಅಥವಾ ಸುಬಂತದ ಣ್ವುಲ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.\"", "tgt_text": "एवं सूत्रार्थ होता है-'“कर्ता में जो षष्ठी तदन्त का सुबन्न के ण्वुल्‌ प्रत्ययान्त के साथ समास नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार हि शब्द से युक्त परस्पर साकाङ्क्ष अनेक तिङन्त पदों को अनुदात्त नहीं होता है वेद में यह इस सूत्र का अर्थ हुआ।", "tgt_text": "एवञ्च हिशब्दयुक्तं परस्परसाकाङ्कम्‌ अनेकमपि तिङन्तम्‌ अनुदात्तं न भवति वेदे इति सूत्रार्थः जायते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः - आभ्यां युक्तं व्यवहितं तिङन्तं विकल्पेन अनुदात्तं भवति।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - इन दो से युक्त व्यवधान में तिङन्त को विकल्प से अनुदात्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨೯. ಮನಸ್ಸು ಯಾರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "29. मन किसका कार्य होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತದಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तच्च अत्र षष्ठ्येकवचनान्ततया विपरिणम्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥ ಸಮನ್ವಯ- ತನ್ನೇಮಿಮೃಭವೋಧ್ ಯಥಾ - ಎಂಬ ಉದಾಹರಣೆ ಅನುಷ್ಟುಪ್ - ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- तन्नेमिमृभवां यथा - इति उदाहरणे अनुष्टुप्‌- छन्दः वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कनिक्रदत्‌ इति पदस्य निष्पत्तिः कुतः ?", "tgt_text": "कनिक्रदत्‌ यह पद कैसे बना?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "होम की दर्वी होम यह अभिध कैसे दी गई?", "tgt_text": "होमस्य दर्वीहोमः इत्यभिधा कथम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आज भी यह स्थान उत्तर प्रदेश के “बिजनौर जिले में “मालन' नाम से विख्यात एक छोटी नदी है।", "tgt_text": "ಇಂದಿಗೂ ಇದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಿಜ್ನೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ನದಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रतिगृहम्‌ अस्य निवासः।", "tgt_text": "ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿವಾಸವಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए आँखों के सत्ताग्रहण से ब्रह्म को जाना जाता है यह स्पष्ट हो गया है।", "tgt_text": "अतः चक्षुषा सत्ताग्रहणात्‌ ब्रह्म ज्ञातमिति स्पष्टम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्म एव सत्यमेकं वस्तु तदतिरिक्तं सर्वमपि असत्यमेवेति।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮ ಒಂದೇ ಸತ್ಯವಾದ ವಸ್ತು, ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಸತ್ಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವರಿಬ್ಬರ ರಥಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "ये दोनों ही समान ही रथ निरन्तर भ्रमण करते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस दिन दक्षिणस्थ दिशा में हविर्विधन वेदी में सोम ले जाया जाता है।", "tgt_text": "ಈ ದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹವಿರ್ವಿಧಾನ ವೇದಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं शरीरस्यापि स्पष्टं दर्शनमस्ति स्पर्शनञ्च।", "tgt_text": "इसी प्रकार से शरीर का भी दर्शन तथा स्पर्श होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यजुर्वेदे “अहं ब्रह्मास्मि” (१/४/१०) इति महावाक्यं शोभते।", "tgt_text": "यजुर्वेद में “अह ब्रह्मास्मि\" (1/4/10) महावाक्य है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- घृतं मिमिक्षे इत्युदाहरणे घृतम्‌ इति पदस्य अन्त्यः अकारः उदात्तः अस्ति।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- घृतं मिमिक्षे इस उदाहरण में घृतम्‌ इस पद के अन्त्य अकार उदात्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मानवजाति की समस्याओं का समाधन समूह शक्ती संघ में गूहित है, अकेला मानव दुर्बल और स्वार्थी हो जाता है।", "tgt_text": "ಮಾನವಜಾತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರವು ಸಂಘದ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ, ಒಬ್ಬಂಟಿ ಮನುಷ್ಯನು ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತದಿಂದ ದುಃಖನಿವೃತ್ತಿಯು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वेदान्त के द्वारा दुःख की निवृत्ति निश्चय पूर्वक होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "२०. मनने तर्कस्य उपयोगितां लिखत।", "tgt_text": "20. मनन में तक की उपयोगिता लिखिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ज्ञानाविद्ययोः विरोधस्तु सुप्रसिद्धः, तर्हि कथम्‌ अविद्या ज्ञानात्मकम्‌ अपि आत्मानम्‌ आवृणोति।", "tgt_text": "ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಗಳ ವಿರೋಧವು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಹಾಗಾದರೆ ಅವಿದ್ಯೆಯು ಹೇಗೆ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕವೂ ಸ್ವಯಂ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಪೂಜನಾರ್ಥದಿಂದ ನಂತರ ಯಾವ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಅಂತಾತ್ ಸಮಾಸಾತ್ ಪದವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन पूजनार्थात्परं यत्प्रातिपदिकम्‌ तस्माद्‌ इति लभ्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ತುತಿ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳಿಂದ ವಾಣಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು.", "tgt_text": "ते स्तुतिप्रशंसावचनैः वाचं सन्तोष्य स्वपक्षे कर्त्तुमैच्छन्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कितव की स्त्री यद्यपि अक्षक्रीडा से पूर्व झगडा नही किया, कितव के मित्रो के लिये अनुकूल ही थी।", "tgt_text": "ಕಿತವನ ಸ್ತ್ರೀ ಏನಾದರು ಅಕ್ಷಕ್ರೀಡೆಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಜಗಳವಾಡದಿದ್ದರೆ, ಕಿತವನ ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವೇ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶಿಷ್ಟರೂಪದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಜಲದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಜಲವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ.", "tgt_text": "विशिष्टरूपेण बद्धं जलपात्रम्‌ अधोमुखीकृत्य जलं पिन्वताम्‌ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆನಂದಮಯ ಕೋಶದ ಒಳ್ಳೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸ್ಫುರಣವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सुषुप्तौ आनन्दमयस्य सम्यक्‌ स्फुरणं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಚೈತನ್ಯವು ಕಾರ್ಯವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಕಾರಣವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "वह चैतन्य न तो कार्य होता है और ना ही कारण।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"अच्‌ प्रत्यन्ववपूर्वात्‌ सामलोम्नः\" इति, \"अक्ष्णोऽदर्शनात्‌\" इति \"उपसर्गादध्वनः\" अच्‌ प्रत्यय विधायक सूत्रों की व्याख्या की गई है।", "tgt_text": "\"ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯನ್ವವಪೂರ್ವಾತ್ ಸಾಮಲೋಮ್ನಃ\" ಇತಿ, \"ಅಕ್ಷ್ಣೋಽದರ್ಶನಾತ್\" ಇತಿ \"ಉಪಸರ್ಗಾದಧ್ವನಃ\" ಅಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और तीसरा वर्षा द्वारा पर्वतों को खण्डित किया।", "tgt_text": "तृतीयं च वृष्ट्या पर्वतान्‌ खण्डितवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किम्‌-शब्दात्‌ 'किमोऽत्‌' इति सूत्रेण अदादेशः भवति।", "tgt_text": "किम्‌-शब्द से 'किमोऽत्‌' इस सूत्र से अद्‌ आदेश होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अस्माभिरस्मिन्‌ प्रबन्धे समाधेः स्वरूपम्‌, समाधेः आवश्यकता, समाधेः प्रकाराः इत्यादिविषये आलोचनं विधास्यते।", "tgt_text": "इसलिए हमारे द्वारा इस प्रबन्ध में समाधि का स्वरूप, समाधि की आवश्यकता तथा समाधि के प्रकार इत्यादि विषयों का आलोचन किया जा रहा है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दिन मात्र में ही समाप्त सवन को “एकाहः' कहते है।", "tgt_text": "ಈ ದಿನವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸವನ ’ಏಕಾಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदान्त के तत्वज्ञान के लिए वेदों का आपाततः अर्थज्ञान होना आवश्यक है।", "tgt_text": "वेदान्ततत्त्वज्ञानाय वेदानाम्‌ आपाततः अर्थज्ञानम्‌ आवश्यकम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्रिया प्रश्ने यह सप्तम्यन्त पद है।", "tgt_text": "ಕ್ರಿಯಾಪ್ರಶ್ನೆ ಇದು ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "गच्छति- गम्‌ - धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने गच्छति इति रूपम्‌।", "tgt_text": "गच्छति - गम्‌-धातोः लटि प्रथमपुरुष एकवचन में गच्छति यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न इति अव्ययपदम्‌, अनुत्तमम्‌ चिदुत्तरं किंवृत्तं तिङन्तं न अनुदात्तम्‌ इति सूत्रान्वयः।", "tgt_text": "ನ ಇದು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ,ಅನುತ್ತಮಮ್ ಚಿದುತ್ತರಮ್ ಕಿಂವೃತ್ತಮ್ ತಿಙಂತಮ್ ನ ಅನುದಾತ್ತಮ್ ಇದು ಸೂತ್ರದ ಅನ್ವಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे देवता स्वरूप तथा बीजभूत हिरण्यगर्भ नूतन सृष्टि के लिए आविर्भूत हुए।", "tgt_text": "तस्मात्‌ देवतास्वरूपः तथा बीजभूतः हिरण्यगर्भः नूतनसृष्ट्यर्थं आविर्बभूव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र आपिशलि-शाकटायन- गालवेन्द्रादीनां व्याकरणकर्तृणाम्‌ उल्लेखः कृतः वर्तते।", "tgt_text": "वहाँ आपिशलि, शाकटायन, गालवेन्द्र आदि व्याकरण कर्ताओं का उल्लेख किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रवणमननाभ्याम्‌ अवधारिते निःसन्दिग्धे ब्रह्मविषये स्थापितस्य चित्तस्य यदेकतानत्वम्‌ एकाकारवृत्तिप्रवाहः तदेव निदिध्यासनम्‌ ।", "tgt_text": "ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಮನನದಿಂದ ನಿಃಸಂದಿಗ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಚಿತ್ತದ ಯದೇಕತಾನತ್ವ ಏಕಾಕಾರದ ವೃತ್ತಿಪ್ರವಾಹವೇ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ ಪಚತ್ ಶಬ್ದವು ಉಗಿದಂತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "और इसके बाद पचत्‌ शब्द उगिदन्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "9. कीदृशः जनः धनं लभते।", "tgt_text": "೯. ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಧನವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पैङडऱग्य महापैङग्य इन नामों से प्रतीत होता है की महाभारत के समान भारत भी एक भिन्न ग्रन्थ था।", "tgt_text": "पैङ्ग्यः महापैङ्ग्य इति नामभ्यां प्रतीतो भवति यत्‌ महाभारत इव भारत इत्यपि एकः भिन्नग्रन्थः आसीत्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आरण्यक और उपनिषद्‌ में क्या भेद है?", "tgt_text": "ಆರಣ್ಯಕ ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद में अनेक देवताओं की स्तुति की गई है।", "tgt_text": "ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಾರಣಾಶರೀರವು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "कारण शरीर किसे कहते हैं?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜರಾಯುಜಂ, ಸ್ವೆದಜಮ್, ಅಂಡಜಮ್, ಉದ್ಭೀಜಮ್, ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥೂಲಶರೀರಗಳು.", "tgt_text": "जरायुज, स्वेदज, अण्डज तथा उदिभज इस प्रकार से यह चार प्रकार के स्थूल शरीर होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन अस्य सूत्रस्य अर्थो भवति भी, ह्री, भृह्मद, जन, धन, दरिद्राजागराम्‌ अभ्यस्तानां पिति लसार्वधातुके परे प्रत्ययात्पूर्वम्‌ उदात्तं भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರದರ್ಥವು ಹೀಗೆ - 'ಭೀ - ಹ್ರೀ - ಭೃ - ಹು - ಮದ - ಜನ - ಧನ - ದರಿದ್ರಾ ಹಾಗೂ ಜಾಗೃ' ಈ ಧಾತುಗಳ 'ಅಭ್ಯಸ್ತಸಂಜ್ಞಕ'ಗಳಿಗೆ ಪಿತ್ ಆದ ಲಸಾರ್ವಧಾತುಕವು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಹಿಂದಿರುವವುಗಳಿಗೆ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अयम्‌ आत्यन्तिकदुःखनाश एव मोक्षः।", "tgt_text": "यह आत्यन्तिक दुःखनाश ही मोक्ष कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ವರ ವರ್ಣ ಆದಿಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಎಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾ ಅಥವಾ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆಯೋ ಅದು ಶಿಕ್ಷಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वर वर्ण आदि का उच्चारण प्रकार का जहाँ शिक्षा अथवा उपदेश देते है वह शिक्षा है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜಾಗರಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲ ಶರೀರದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ.", "tgt_text": "जाग्रत अवस्था में स्थूल शरीर का प्राधान्य होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೇಧಿನಿಕೋಷದ ಪ್ರಕಾರ, ವೇದಭಾಗದ ಸೂಚಕವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಕ್ಲೀಬಿಲಿಂಗವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मेदिनीकोश के अनुसार से वेदभाग का सूचक ब्राह्मण शब्द का प्रयोग तीनो लिङ्गों में होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆತ್ಮ ಅನಾತ್ಮದ ವಿವೇಕ ಎಂಬುದು ತಾತ್ಪರ್ಯ.", "tgt_text": "आत्मानात्मविवेक इति तात्पर्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव भूयो भूयो वार्तेयं वेदानां -'तमेव विदित्वाऽतिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय' इति शम्‌।", "tgt_text": "इसलिए ही बार -बार वेदों की बात को जानना चाहिए - तमेव विदित्वाऽतिमृत्युमेति नान्यः पन्था विद्यतेऽयनाय इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अङ्गिरा धारा का आभिचारिक कर्मों के साथ सम्बद्ध है।", "tgt_text": "ಅಂಗಿರಾ ಧಾರೆಯ ಅಭಿಚಾರಕ ಕರ್ಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುವಾಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "और वे अनुवाको में विभक्त है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जो अन्तरिक्ष में जल को बनाकर धारण करने वाला है द्य उसको छोड़कर हम किसकी हवि के द्वारा पूजा करें अथवा प्रजापति को हवि के द्वारा पूजें।", "tgt_text": "ಯಾವ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಲವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ ದ್ಯ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾವು ಯಾವುದರ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "` कर्मण्येवाधिकारस्ते' (भ. गी. 2.47) ‹कुरु कर्मैव' (भ. गी. 4.15) इत्यादि वाक्य कर्म की आवश्यक्ताओं को दशति है।", "tgt_text": "'कर्मण्येवाधिकारस्ते' (भ. गी. २.४७) “कुरु कर्मैव' (भ. गी. ४.१५) इत्येवमादीनि कर्मणाम्‌ अवश्यकर्तव्यतां दर्शयन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ ಪಂಚದಶಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "विद्यारण्यस्वामिणा पञ्चदश्यां कथ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपनिषदां तात्पर्यविचारः यैः ग्रन्थैः क्रियते ते वेदान्तपदबोध्याः भवन्ति।", "tgt_text": "उपनिषदों के तात्पर्य का विचार जिन ग्रन्थों के द्वारा होता है वे वेदान्त पद के द्वारा बोध्य होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಲೃಟ್ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "लृट्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - मनीषियों मेधावियों को यज्ञ में जिस मन के द्वारा सत कर्म करते है, 'कृ करणे' स्वादि है।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಮನೀಷಿಗಳಿಗೆ  ಮೇಧಾವಿಗಳಿಗೆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸತ್ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ, \"ಕೃ ಕರಣೇ\" ಸ್ವಾದಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದಿಂದಲೇ ಬಹಳ ಮಂತ್ರಗಳ ಇಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋग्वेदादेव बहवः मन्त्राः अत्र यथास्वरूपम्‌ अनुकृताः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ चुप होने का भी विधान है।", "tgt_text": "तत्र तुष्णीभावस्य अपि विधानम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनको प्रकृत सूत्र से बताये गए कार्य लोक में भी होते है, और वेद में भी होते हैं।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಿಘೇ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಹೇಳಿದ ಕಾರ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ , ವೇದದಲ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे यह घट है,यहाँ पर घटाकार चित्तवृत्ति अज्ञानविषयीभूत चैतन्य विषयीकृत होकर घटावच्छिन्न चैतन्यगत अज्ञान का नाश करके स्वगत चिदाभास से जड घट का प्रकाश करता है।", "tgt_text": "यथा- अयं घटः इत्यत्र घटाकाराकारिता चित्तवृत्तिः अज्ञानविषयीभूतं घटावच्छिन्नं चैतन्यं विषयीकृत्य घटावच्छिन्नचैतन्यगतम्‌ अज्ञानं नाशयित्वा स्वगतचिदाभासेन जडं घटमपि प्रकाशयति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶತಾಬ್ಧಿಗಳ ನಂತರ ಲೌಕಿಕ ಛಂದಸ್ಸಿನ ವಿಕಾಸದ ಮೊದಲು ವೈದಿಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ಆದ ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.", "tgt_text": "शताब्दियों के बाद लौकिक छन्दों का विकास पहले के वैदिक छन्दों से ही हुआ इस प्रकार याद रखना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಯೇಷ್ಠಕನಿಷ್ಠಯೋರ್ವಯಸಿ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಯಸಿ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಕನಿಷ್ಠ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसी प्रकार ज्येष्ठकनिष्ठयोर्वयसि इस सूत्र से अवस्था अर्थ में ज्येष्ठ कनिष्ठ शब्दों के अन्त्य स्वर को उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदान्तस्य विषयो भवति- जीवब्रह्मैक्यं शुद्धचैतन्यं प्रमेयम्‌।", "tgt_text": "वेदान्त का विषय होता है- जीवब्रहयौक्य शुद्धचैतन्य प्रमेय यह विषय क्या होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆ ಅದು ನಿಪಾತ ಆದ್ದರಿಂದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत निपात कारण से यह आद्युदात्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथा देवाः अपि यस्य प्रशासनमुपासते।", "tgt_text": "तथा देव भी जिसके प्रशासन की उपासना करते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्रह्म के जगत्‌ जन्मादिकारणत्व में श्रुति प्रमाण होती है।", "tgt_text": "ब्रह्मणः जगज्जन्मादिकारणत्वे श्रुतिः प्रमाणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕರ್ಷಾತ್ವತೋ ಘಯೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತದ ಪದ ಇಲ್ಲಿ ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ उदात्तः चेति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अत्र अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः इति पदमपि प्रातिपदिकात्‌ इत्यस्य विशेषणं भवति।", "tgt_text": "अत: यह पद भी प्रातिपदिकात्‌ का विशेषण होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ कृत यह क्त प्रत्ययान्त उत्तरपद है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕೃತ ಇದು ಕ್ತಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ಉತ್ತರಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹನ್ನೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ವ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಣಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾಲದ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "बारहवें अध्याय में बिल्व फल से मणि निर्माण की प्रक्रिया का वर्णन है, काल का और स्वरूप का वर्णन है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मनसः कथनम्‌ आसीत्‌ यन्मयाऽनभिगतवार्त्ता अर्थात्‌ वाणी न उच्यते।", "tgt_text": "मन का कथन था कि मेरे बिना बताये बात को वाणी प्रकट नहीं कर सकती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मैं दसों अंगुलियों वाले हाथ को जोड़कर सत्य कहता हूँ की भविष्य में मैं जुए से धन नही कमाऊंगा।", "tgt_text": "अहम्‌ अञ्जलिं कृत्वा सत्यं वदामि यत्‌ अहं ( कितवः ) धनानि न ग्रहिष्यामीति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस इन्द्र के लिए गर्जनशील प्रेरणा के योग्य जब शब्दों से स्तुति करके त्वष्टा विश्वकर्मा वज्र को छोडते हैं।", "tgt_text": "अस्मै इन्द्राय स्वर्यं सुष्ठु प्रेरणीयं यद्वा शब्दनीयं स्तुत्यं त्वष्टा विश्वकर्मा वज्रं ततक्ष तनूकृतवान्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ನೊದಾತ್ತಸ್ವರಿತೋದಯಮಗಾರ್ಗ್ಯಕಾಶ್ಯಪಗಾಲವಾನಾಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿ.", "tgt_text": "\"नोदात्तस्वरितोदयमगार्ग्यकाश्यपगालवानाम्‌ 'इति सूत्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात उसी को ही ऊर्जा के रूप में सङ्कल्पित किया।", "tgt_text": "तमेवेध्मत्वेन सङ्कल्पितवन्त इत्यर्थः|"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनुदात्तम्‌ इस प्रथमान्त की अनुवृति है।", "tgt_text": "ಅನುದಾತ್ತಮ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತದ ಅನುವೃತ್ತಿಯು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧವಾದ ಅಪರಾಧಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत्र विविधानाम्‌ अपराधानां प्रायश्चित्ताय प्रार्थनाः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतानि नामानि वैदिकसाहित्येऽन्यत्र दुर्लभानि सन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಹೆಸರುಗಳು ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किञ्च अयं मत्स्यः भगवतः विष्णोः मत्स्यावतारः इत्यपि पुराणादिषु प्रसिद्धिः।", "tgt_text": "और यह मछली भगवान्‌ विष्णु के मत्स्यावतार इत्यादि पुराण आदि में प्रसिद्ध है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ततोऽधिकं नास्तीत्याह।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पञ्चम्यन्तं सुबन्तं भयप्रकृतिकेन सुबन्तेन सह विकल्पेन तत्पुरुषसमास-संज्ञं भवति।", "tgt_text": "ಪಂಚಮ್ಯಂತ ಸುಬಂತಕ್ಕೆ ಭಯಪ್ರಕೃತಿಕ ಇದಕ್ಕೆ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ पर्वतः यथा उच्छ्रितः तथा उन्नतलोकवासी इत्यर्थः।", "tgt_text": "अर्थात्‌ पर्वतजैसे उच्छ्रित तथा उन्नतलोकवासी यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಹಸ್ರಪಾತ್ - ಅಸಂಖ್ಯ ಚರಣಗಳನುಳ್ಳ. ಪಾದಗ್ರಹಣ - ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಉಪಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सहस्रपात्‌ = असंख्य चरणयुक्त । पादग्रहण यहां कर्मेन्द्रियों का उपलक्षक है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಶ್ವದ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಸೂಕ್ತದ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆಃ. \"“ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸತ್ ಅಥವಾ ಅಸತ್ ಇರಲಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "जगत की प्रारम्भिक स्थिति का वर्णन करते हुए इस सूक्त के ऋषि कहते है - सृष्टि के आरम्भ काल में न सत्‌ था और न ही असत्‌ था।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उषादेवी अपने प्रकाश को कैसे फैलाती है?", "tgt_text": "ಉಷಾ ದೇವಿ ತನ್ನ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೇಗೆ ಹರಡುತ್ತಾಳೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए ब्रह्म वस्तु प्रकाशकत्व विद्या को ही कहा जाता है।", "tgt_text": "इत्यतः ब्रह्मवस्तुप्रकाशकत्वम्‌ विद्यायाः उच्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः परम्‌ \"अकः सर्वर्ण दीर्घः\" इति सूत्रेण दीर्घे कृते सति अजा इति रूपं सिद्ध्यति। ततश्च स्वादिप्रत्यययोगेन प्रथमैकवचने अजा इति सुबन्तं पदं सिध्यति।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಅಕಃ ಸವರ್ಣೇ ದೀರ್ಘಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದೀರ್ಘವಾದಾಗ ಆಜಾ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ ಸ್ವಾದಿ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಅಜಾ ಸುಬಂತ ಪದ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಏನಾದರು ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾಲಾ ಚಂದನ ಭಾರ್ಯಾ, ಪುತ್ರ, ಗೃಹ, ಪಶುಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಮನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಂತಃಕರಣದ ನಿವೃತ್ತಿ ವಿಶೇಷದಿಂದ  ನಿಗ್ರಹಣವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಆ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ವೃತ್ತಿ ವಿಶೇಷವನ್ನು ಶಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "एवम्‌ एव यदा पूर्वसंस्कारवशात्‌ मालाचन्दनभार्यापुत्रगृहक्षेत्रपशुषु गम्यमानं मनः येन अन्तःकरणनिवृत्तिविशेषेण निगृह्यते तादृशः वृत्तिविशेषः शमः कथ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नित्यानां कर्मणाम्‌ अनुष्ठानात्‌ प्रत्यवायस्य अप्राप्तिः, प्रतिषिद्धस्य च अकरणात्‌ अनिष्टशरीरानुपपत्तिः, काम्यानां च वर्जनात्‌ इष्टाशरीरानुपपत्तिः, वर्तमानशरीरारम्भकस्य च कर्मणः फलोपभोगक्षये, पतिते अस्मिन्‌ शरीरे देहान्तरोत्पत्तौ च कारणाभावात्‌ आत्मनः रागादीनां च अकरणे स्वरूपावस्थानमेव कैवल्यमिति अयत्नसिद्धं कैवल्यम्‌ इति।", "tgt_text": "नित्यकर्मों के अनुष्ठान से प्रत्यवाय की अप्राप्ति;तथा प्रतिषिद्ध के अकरण से अनिष्टशरीर की अनुपपत्ति, काम्यों को छोड़ने से इष्टशरीर की अनुपपप्ति, वर्तमान शरीर आरम्भक कर्मों को फलोपगों का क्षय होने पर पतित इस शरीर के पतित होने पर देहान्तर उपपत्ति और कारणाभाव से आत्मक के रागादि के अकरण में स्वरूपावस्थान ही कैवल्य अर्थात्‌ अयत्नसिद्ध कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಭಕ್ತಿ ವಿಪರಿಣಾಮದಿಂದ ವ್ಯಾಘ್ರಾದಿಭಿಃ ಇದರ ವಿಶೇಷಣದಿಂದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೈಃ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तच्च विभक्तिविपरिणामेन व्याघ्रादिभिः इत्यस्य  विशेषणत्वात्‌  समानाधिकरणैः इति भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ विधि और विधान का मिलान होता है।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನದ ಮಿಲನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮಳೆಯ ನಂತರ, ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ನಂತರ, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ನೀವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತೀರಿ.", "tgt_text": "एवञ्च प्रार्थ्यते यत्‌ जलवर्षणाद्‌ अनन्तरम्‌, ओषधीनां च उत्पादानाद्‌  अनन्तरम्‌, अस्माकं स्तुतीः च श्रुत्वा भवान्‌ पूर्णरूपेण स्थिरीभवतु ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा- बहुसंख्यकाः संहिताः छन्दोबद्धाः सन्ति।", "tgt_text": "जैसे - अधिकांश संख्या में संहिता छन्दोबद्ध है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्य सामान्यः अर्थो हि यदि सुबन्तात्‌ परम्‌ आमन्त्रितान्तं पदं तिष्ठति तर्हि तत्‌ सुबन्तपदं परवर्तिनः आमन्त्रितान्तपदस्य अवयववत्‌ भवति।", "tgt_text": "इसका सामान्य अर्थ ही यदि सुबन्त से पर आमन्त्रितान्त पद रहता है, तो उस सुबन्त पद को समीप के आमन्त्रितान्त पद के अवयव के समान कार्य होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इससे इस संहिता का प्राचीन काल में अत्यधिक प्रचार का बोध होता है।", "tgt_text": "अनेन अस्याः संहितायाः प्राचीनकाले विपुलप्रचारस्य बोधो भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಿಷೇಧವಾಗಿರುವ ಕರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆಯಿಂದಲೇ ಪಾಪ ಆಗುವುದು.", "tgt_text": "निषिद्धकर्मों के आचरण से पाप उत्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन प्रकारेण द्रोणकलशे सोमरसं स्रावयित्वा अग्निष्टोमे स्थापनस्य व्यवस्था वर्तते।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ದ್ರೋಣಕಲಶದಲ್ಲಿ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದರೂ ಸು ಇದರ ಸಪ್ತಮೀ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಸುಷು ಎಂಬ ರೂಪವಿದೆ, ಆದರೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ಸೌ ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮೀ ಬಹುವಚನಾಂತ ರೂಪವನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यद्यपि  सु यह सप्तमी बहुवचन में सुषु इसका ही रूप है, फिर भी व्याख्यान से सौ यह पद यहाँ सप्तमी बहुवचनान्त का बोध कराती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किञ्च अन्यत्‌ - अविहितमप्रतिषिद्धं च कर्म तत्कालफलम्‌ , न तु शास्त्रचोदितं प्रतिषिद्धं वा तत्कालफलं भवेत्‌।", "tgt_text": "ಇನ್ನೊಂದು - ಅವಿಹಿತವಾದ ಅಪ್ರತಿಷಿದ್ಧವಾದ ಕರ್ಮವು ಆ ಕಾಲದ ಫಲವು ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧವಾದರೂ ಆ ಕಾಲದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ आदि में सूक्ति के द्वारा कहा जाता है की उस महान्‌ पर्जन्यदेव की स्तुति करनी चाहिए, और नमस्कार माध्यम से उसे प्रसन्न करना चाहिए।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಆ ಮಹಾನ್ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಮತ್ತು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अलौकिकविग्रहस्तु कदापि न अस्वपदविग्रहः।", "tgt_text": "ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವು ಯಾವಾಗಲು ಅಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹವಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಚೇತಃ. \"ಚೇತಯತಿ ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾಪಯತಿ ಇತಿ ಚೇತಃ\".", "tgt_text": "किञ्च चेतः। चेतयति सम्यग्‌ ज्ञापयति इति चेतः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಪ್ರತ್ಯಯಃ\" ಮತ್ತು \"ಪರಶ್ಚ\" ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಬರುತ್ತಿದೆ.", "tgt_text": "“'प्रत्ययः'' और “परश्च'' यहाँ अधिकार आ रहा है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्ण रूप से कहा की निरुक्त का ज्ञान भी अत्यन्त आवश्यक है।", "tgt_text": "ಪೂರ್ಣ ರೂಪದಿಂದ ಹೇಳಿದರು ನಿರುಕ್ತದ ಜ್ಞಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह स्वयं को स्थूल देह के रूप में मानने लगता है।", "tgt_text": "ಸ್ವಯಂ ಸ್ಥೂಲದೇಹ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र शुभस्‌ इति षष्ठ्येकवचनान्तं सुबन्तं पदम्‌।", "tgt_text": "यहाँ शुभस्‌ यह षष्ठी का एकवचनान्त सुबन्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನುರೂಪ ಎಂದರೆ ಯೋಗ್ಯ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनुरूपः योग्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಡೀ ಋಗ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಎಂಟು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "समग्रा ऋक्संहिता अष्टषु भागेषु विभक्ता अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದತ್ರಯೀ ಎಲ್ಲಿ ಅಲೌಕಿಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಅಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವವೇದದ ಲೌಕಿಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "वेदत्रयी जहाँ अलौकिक फलदाता है, वहाँ अथर्ववेद लौकिक फलदाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ सूक्ते एकस्य कितवस्य जीवनं कथं भवति इति विषये उक्तम्‌ ।", "tgt_text": "इस सूक्त में एक जुआरी का जीवन कैसे होता है इस विषय में कहा गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह अर्थ इस प्रकार से उपनिषद्‌ शब्द की व्युत्पत्ति के द्वारा प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಈ ಅರ್ಥವು ಉಪನಿಷತ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मात्‌ कारणात्‌ इदम् अग्निहोत्रम्‌ इति प्रसिद्धिः आपस्तम्भस्य श्रौतसूत्रमते।", "tgt_text": "उसी कारण यह अग्निहोत्र नाम से प्रसिद्ध होता है स्तम्भ श्रौत सूत्र के मत में।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पद्यों के पढ्ने में रुचिता कैसे आती है?", "tgt_text": "ಪದ್ಯಗಳ ಓದುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿರುಚಿಯು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कम्‌ इति पादपूर्णार्थो निपातः।", "tgt_text": "कम्‌ यह पादपूरण अर्थ में निपात है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूरणगुणसुहितार्थाश्च सच्च अव्ययं च तव्यश्च समानाधिकरणञ्च इति पूरणगुणसुहितार्थसदव्ययसमानाधिकरणम्‌, पूरणगुणसुहितार्थसदव्ययसमानाधिकरणेन इति समाहारद्वन्द्वः ।", "tgt_text": "ಪೂರಣಗುಣಸುಹಿತಾರ್ಥಾಶ್ಚ ಸಚ್ಚ ಅವ್ಯಯಂ ಚ ತವ್ಯಶ್ಚ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಂಚ ಎಂಬ ಪೂರಣಗುಣಸುಹಿತಾರ್ಥಸದವ್ಯಯ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಮ್, ಪೂರಣಗುಣಸುಹಿತಾರ್ಥಸದವ್ಯಯಸಮಾನಾಧಿಕರಣೇನ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಾರದ್ವಂದ್ವವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथाहि आचार्यः शंकर आह- पुण्यातिशयात्‌ परमकारुणिकं कञ्चित्‌ सद्ब्रह्मात्मविदं विमुक्तबन्धनं ब्रह्मिष्ठं यदा आसादयति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಆಚಾರ್ಯ ಶಂಕರನು - ಪುಣ್ಯಾತಿಶಯಾತ್ ಪರಮಕಾರುಣಿಕಂ ಕಂಚಿತ್ ಸದ್ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮವಿದಂ ವಿಮುಕ್ತಬಂಧನಂ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಥಂ ಯದಾ ಆಸಾದಯತಿ | ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दैवतज्ञो हि मन्त्राणां तदर्थ मवगच्छति॥", "tgt_text": "ದೈವತಜ್ಞನು ಮಾತ್ರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः \" तस्मान्नुडचि \" इति नुडागमविधायकं सूत्रं प्रस्तुतम्‌ ।", "tgt_text": "ಆಗ \"ತಸ್ಮಾನ್ನುಡಚಿ\" ಎಂಬ ನುಡಾಗಮ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य दशममण्डलस्य पञ्चविंशत्यधिकैकशततमं सूक्तं वाक्‌-सूक्तम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ऋग्वेद के दशममण्डल का एक सौ पच्चीसवाँ सूक्त वाक्‌-सूक्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कः अर्थवादः?", "tgt_text": "अर्थवाद कौन है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸದ ಎಷ್ಟು ಭೇದಗಳಿರುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "समास के कितने भेद होते हैं यहाँ बहुत सी विप्रतिपत्तियाँ हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - नीलोत्पलम्‌ इत्याद्यत्रोदाहरणम्‌ ।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ -  ಲೀಲೋತ್ಪಲಮ್ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕ್ಷುದ್ರಜೀವಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಸರ್ಪ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಬೀಜಗಳು, ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಜರಾಯುಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು , ಸ್ವೇದಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಹೇನು, ಸೊಳ್ಳೆಗಳು, ಮತ್ತು ಉದ್ಭಿಜ ವೃಕ್ಷಗಳು, ಮತ್ತು ಅಶ್ವ, ಗೋವು, ಆನೆ ಇವುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು.", "tgt_text": "क्षुद्रजीवैः सह तत्कारणानि सर्पादीनि बीजानि, अण्डेभ्यः जातानि पक्ष्यादीनि, जरायुजेभ्यः जातानि मनुष्यादीनि, स्वेदेभ्यः जातानि यूकमशकादीनि उद्भिज्जानि वृक्षादीनि, अश्वाः गावः हस्तिनः च ब्रह्मणः एव उत्पद्यन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कृष्णं श्रितः इति विग्रहे कृष्णश्रितः इति उदाहरणम्‌।", "tgt_text": "कृष्णं श्रितः इस विग्रह में कृष्णश्रितः उदाहरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र से षष्ठी तत्पुरुष समास का निषेध हुआ है।", "tgt_text": "अनेन सूत्रेण षष्ठीतत्पुरुषसमासनिषेधो विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ अक्षस्य यह षष्ठी एकवचनान्त पद है, अदेवनस्य यहाँ पर भी षष्ठी एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "तत्र अक्षस्य इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌, अदेवनस्य इत्यपि षष्ठ्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्मविदाप्नोति परम्‌ इति तैत्तिरीयश्रुतेः।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮವಿದಾಪ್ನೋತಿ ಪರಮ್ ಎಂಬುದು ತೈತ್ತಿರೀಯಶೃತಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अङ्ग- इति कीदृशः निपातः?", "tgt_text": "अङ्ग- यह किस प्रकार का निपात है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಒಂದು ಮರದ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮರದ ಯಾವ ಭೇದವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಸಜಾತೀಯ ಭೇದವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वृक्ष के साथ वृक्ष का जो भेद होता है वह सजातीय भेद होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"तदशिष्यं संज्ञाप्रमाणत्वात्‌\" इति सूत्रे संज्ञायाः गुणभूतप्रमाणत्वशब्देन सह समासदर्शनात्‌।", "tgt_text": "\"ತದಶಿಷ್ಯಮ್ ಸಂಜ್ಞಾಪ್ರಮಾಣತ್ವಾತ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಗುಣಭೂತಪ್ರಮಾಣ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಸ ದರ್ಶನದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दीया यह रूप कहाँ का है?", "tgt_text": "ದೀಯಾ ಈ ರೂಪವು ಎಲ್ಲಿಯದ್ದಾಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6. वृक्षों को गिराता है।", "tgt_text": "६. वृक्षान्‌ विहन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङन्त आश्रित भी स्वर का विधान है जैसे - पचति गोत्रम्‌ इत्यादि।", "tgt_text": "ತಿಙಂತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಕೆಲವು ಸ್ವರಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ  ಹೇಗೆಂದರೆ - ಪಚತಿ ಗೋತ್ರಮ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "करण में कृत्य प्रत्यय करने पर।", "tgt_text": "करणे कृत्यः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮಾನಾಧಿಕರಣೆ ಪದೆ ಸ್ತಃ ಅಸ್ಯ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದ್ಲ್ಲಿ \"ಅರ್ಶಾದಿಭ್ಯೋಽಚ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ವರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅರ್ಶ ಆದಿತ್ವದಿಂದ ಅಚಿ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣಃ ಎಂಬುದು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समानाधिकरणे पदे स्तः अस्य इति विग्रहे (समान अधिकरण पद में है इसके विग्रह में “ अर्श आदिभ्योऽच्‌'' इस सूत्र से मतुप्‌ अर्थ में अर्श आदित्व से अच्‌ होने पर समानाधिकरणः निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेद-१.२२.२०॥ जहा सज्जन निवास करता है, और पुन जहा मधुसरोवर वहा पर ही विष्णुनिवास करते है।", "tgt_text": "ऋग्वेद-१.२२.२०॥। यत्र सज्जनाः निवसन्ति पुनश्च यत्र मधुसरोवरः तत्रैव विष्णुः निवसति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे उदात्त स्थान में और स्वरित स्थान में जो यण्‌ है, उसके बाद अनुदात्त को स्वरित होता है इस प्रकार का सूत्र का अर्थ आता है।", "tgt_text": "तेन उदात्तस्थाने स्वरितस्थाने च यः यण्‌ वर्तते ततः परस्य अनुदात्तस्य स्वरितः भवति इति सूत्रार्थः आयाति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವು ಹೇಗಿವೆ ಎಂದರೆ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कैसे होते हैं तो कहते हैं कि जीव इन सभी की सृष्टि करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर ज्ञानसाधन भिन्न शब्द स्पर्श रूपसरादि विषयों से श्रोत्रादि बाह्य इन्द्रियों का जिस वृत्ति विशेष के ह्वारा निग्रहण किया जाता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಸಾಧನೆಗಳ ಭಿನ್ನ ಶಬ್ದ ಸ್ಪರ್ಶ ರೂಪ ಮತ್ತು ರಸಾಸಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಯಾವ ವೃತ್ತಿ ವಿಶೇಷದಿಂದ ನಿಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वरिताद्‌ इति पञ्चम्यन्तं पदम्‌, अतः तस्मादित्युत्तरस्य इति परिभाषया स्वरितात्‌ परस्य इत्यर्थो बोध्यः।", "tgt_text": "’ಸ್ವರಿತಾತ್’ ಎಂಬುದು ಪಂಚಮ್ಯಂತಪದ. ಆದ್ದರಿಂದ \"ತಸ್ಮಾದಿತ್ಯುತ್ತರಸ್ಯ\" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷಾಸೂತ್ರದ ಅನುಸಾರ ಸ್ವರಿತದ ಮುಂದಿರುವ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह किसी भी प्रमाण का विषय नहीं होता है।", "tgt_text": "कस्यापि प्रमाणस्य विषयो न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಛಂದೋಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಾದಬದ್ದವಾಗಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ದೇವಸ್ತುತಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅಭೀಷ್ಟ ಪ್ರರ್ಥನೆ ಆದಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "छन्दोबद्ध और पादबढद्धऋडः मन्त्रों की देवस्तुति देवों को उद्दे्य करके अभीष्ट प्रार्थना आदि मुख्य रूप की गयी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाणिनि ने अष्टाध्यायी सूत्र में अनुब्राह्मण शब्द का प्रयोग प्राप्त होता है - अनुब्राह्मणादिनिः (पा. सू. ४/२/६२)।", "tgt_text": "ಪಾಣಿನಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯೀ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ -ಅನುಬ್ರಾಹ್ಮಣದಿನಿಃ (ಪಾ.ಸೂ.೪/೨/೬೨)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत एवाथर्वशब्दस्यार्थो भवति- अकुटिलवृत्त्या, अहिंसावृत्त्या च मनसः स्थैर्यस्य प्रापकः इति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅಥರ್ವ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ- ಅಕುಟಿಲ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವವನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जहाँ तुम दोनों की स्थिति है वहां के घोड़ो को स्तोता मुक्त करता है।", "tgt_text": "यत्र युवयोः अश्वसमूहान्‌ स्तोतारः विमोचयन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇವುಗಳ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ - ಕಲ್ಯಾಣೀ ಪಂಚಮಾಃ, ಅಂತರ್ಲೋಮಃ.", "tgt_text": "इनके क्रमशः उदाहरण है- कल्याणी पञ्चमाः, अन्तर्लोमः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दृष्टान्तरूपेणोर्वशीपुरुरवः संवादमूलं कालिदासीयं विक्रमोर्वशीयं नाम त्रोटकम्‌ उपस्थापयितुं शक्यते।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಊರ್ವಶೀಪುರುರವರ ಸಂವಾದ ಮೂಲವಾದ ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ ಎಂಬ ತ್ರೋಟಕವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬಹುದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विश्वा इत्यस्य लौकिकं रूपं किम्‌।", "tgt_text": "ವಿಶ್ವಾ ಇದರ ಲೌಕಿಕ ರೂಪವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिस अनुदात्त के परे उदात्त का लोप होता है उसको उदात्त होता है।", "tgt_text": "यस्मिन्‌ अनुदात्ते परे उदात्तः लुप्यते तस्य उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परमात्मा से ही देवों की उत्पत्ति हुई है- शुक्लयजुर्वेद में स्पष्ट शब्दों में कहा है - “एतस्यैव सा विसृष्टिरेष उ ह्येव सर्वे देवाः इति।", "tgt_text": "ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದಲೇ ದೇವತೆಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ - \"ಏತಸ್ಯೈವ ಸಾ ವಿಸೃಷ್ಟಿರೇಷ ಉ ಹ್ಯೇವ ಸರ್ವೇ ದೇವಾಃ\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "२१. परमः पुरुषार्थः कः?", "tgt_text": "೨೧. ಪರಮಪುರುಷಾರ್ಥ ಎಂದರೆ ಏನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नित्यानित्यवस्तुविवेकः यदा भवति तदा एव द्वितीये इहामुत्रफलभोगविरागे यत्नः फलवान्‌ भवति।", "tgt_text": "नित्य अनित्य वस्तु विवेक जब होता है तब ही द्वितीय इहामुत्रफलभोगविराग में यत्न फलवान होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य हिरण्यगर्भसूक्तस्य देवता हिरण्यगर्भः प्रजापतिः स्वयम्‌।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸೂಕ್ತದ ದೇವನು ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಪ್ರಜಾಪತಿ ತಾನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसलिए जबतक चित्त में विक्षेप का कारण उपस्थित रहता है तब तक उपासना अर्थात्‌ एकाग्रता का प्रयास कष्टकारी होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಷ್ಟು ಇದೆಯೋ ಅಷ್ಟು ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಅಂದರೆ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಾ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समीप आओ यह उसका अर्थ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಿಂದಿನ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅದರರ್ಥ ಅವಸ್ಥಾಗಳ ಮೂರರ ವಿಚಾರವು ಶರೀರಗಳ ಮೂರರದ್ದು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पूर्वस्मिन्‌ पाठे तदर्थम्‌ अवस्थात्रयविचारः शरीरत्रयविचारश्च कृतौ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्रेदमपि बोध्यं यत्‌ अनेन सूत्रेण विधीयमाना समाससंज्ञा तयोः सुबन्तयोः भवति ययोः मध्ये एकार्थीभावसामर्थ्यम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "यहाँ यह भी जानना चाहिए कि इस सूत्र से विधीयमान समास संज्ञा उन दोनों सुबनतों के मध्य होता है जिन दोनों के मध्य एकार्थीभावसामर्थ्य है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸುಸ್ವರ ಹಾಗೂ ಲಯದಿಂದಾಗಿ.", "tgt_text": "सुस्वर का तथा लय के सुन्दर होने से।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और राजन्‌ ङस्‌ पुरुष सु यह अलौकिक विग्रह वाक्य होता है किन्तु समास एकार्थीभावरूप में सामर्थ्य में ही होता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ರಾಜನ್ ಜ್ಞಸ್ ಪುರುಷ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಕ್ಯವು ಇರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸಮಾಸ ಏಕಾರ್ಥೀಭಾವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संस्कृत व्याकरण में पाँच वृत्तियाँ होती हैं।", "tgt_text": "ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಐದು ವೃತ್ತಿಗಳು ಇವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರತ್ಯಯಸ್ಥಾತ್ಕಾತ್ಪೂರ್ವಸ್ಯಾತ ಇದಾಪ್ಯಸುಪಃ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದು ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "प्रत्ययस्थात्कात्पूर्वस्यात इदाप्यसुपः इति सूत्रस्य व्याख्यानं तदुदाहरणानां च सिद्धिः दर्शिता इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऐतरेय ब्राह्मण में आदित्य का अस्त होना वर्णित है - ` आदित्यो वा अस्तं गच्छन्‌ अग्नावनुप्रविशति' इति।", "tgt_text": "ಆದಿತ್ಯೋ ವಾ ಅಸ್ತಂ ಗಚ್ಛನ್ ಅಗ್ನಾವನುಪ್ರವಿಶತಿ' ಎಂದು ಐತರೇಯಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯನ ಅಸ್ತಗಮನವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಾಮಯೇ - ಕಮ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಆತ್ಮನೇಪದ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಕಾಮಯೇ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कामये- कम्‌-धातोः लटि आत्मनेपदे उत्तमपुरुषैकवचने कामये इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कृतिः प्रयत्नः।", "tgt_text": "तथा कृति प्रयत्न होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ प्रकृत सूत्र से ही घृत शब्द के अन्त्य अकार को उदात्त होने का विधान किया है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದಲೇ ಘೃತ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಅಕಾರವನ್ನು  ಉದಾತ್ತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्वितीयकाण्डम्‌ एकपदीयम्‌ अपि कथ्यते।", "tgt_text": "दूसरे काण्ड को एकपदी भी कहते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಈಗ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಮೊದಲು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದದ್ದು ಎಂಬ ವಿಷಯ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "परन्तु इदानीं पञ्चभूतानां मध्ये कस्योत्पत्तिरादौ इति विषये विचारणा प्रवर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन अव्ययीभावसमासस्य नपुंसकत्वं विधीयते।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ನಪುಂಸಕತ್ವ ವಿಧಾನವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮದರ್ಶನವೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "जिससे आत्म दर्शन भी नहीं करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आत्मानो हि सर्वे तस्मात्‌ परमात्मन उत्पद्यन्ते।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಾ ಆತ್ಮಗಳು ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದಲೇ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वे अग्नि के प्रति जाना चाहते है।", "tgt_text": "ಅವರು ಅಗ್ನಿಯ ಬಳಿಯೇ ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इतरेतरयोगद्वन्द समास/श्रितश्च अतीतश्च पतिश्च गतश्च अत्यस्तश्च प्राप्तश्च आपन्नश्च-श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नाः, तैः श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नै; यह विग्रह है।", "tgt_text": "इतरेतरयोगद्वन्द्वसमासः। श्रितश्च अतीतश्च पतितश्च गतश्च अत्यस्तश्च प्राप्तश्च आपन्नश्च श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नाः, तैःश्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः इति विग्रहः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और “'प्राक्कडारात्समासः'', ““ सहसुपा'', “तत्पुरुषः”, “*विभाषा'' ये चार सूत्र अधिकृत सूत्र है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು \"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\",\"ಸಹಸುಪಾ\",\"ತತ್ಪುರುಷಃ\",\"ವಿಭಾಷಾ\" ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕೃತ ಸೂತ್ರಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೩೬೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಸಕಲ ಸತ್ರಯಾಗಗಳ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಗವಾಮಯನಯಾಗ.", "tgt_text": "360 दिनों से अधिक दिनों में जो याग सम्पादित होते हैं उन यागों की प्रकृति गवामयन याग होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मन्त्राणां प्रधानम्‌ उद्देश्यं यज्ञेषु उपास्यदेवतायाः प्रसादनकार्ये एवाऽस्ति, तथा इदम्‌ अपि निश्चयेन वक्तुं शक्यते यद्‌ देवतायाः प्रसादनस्य प्रमुखसाधनं मन्त्राणां गानम्‌ एव भवितुं शक्यते।", "tgt_text": "मन्त्रों का प्रधान उद्देश्य यज्ञों में उपास्य देवता के अनुकूल कार्य में ही है, तथा यह भी निश्चय से कह सकते है की देवता के अनुकूल प्रमुख साधन मन्त्रों का गान ही हो सकता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "आसीत्‌- अस्‌-धातु से लङि प्रथमपुरुष एकवचन में यह रूप बनता है।", "tgt_text": "आसीत्‌- अस्‌-धातोः लङि प्रथमपुरुषैकवचने।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कारण शरीर का वर्णन आगे होगा कारण शरीर में अभिमान इस तादात्म्य अध्यास से अहम्‌ इस प्रकार का अज्ञान वाला जीव होता है।", "tgt_text": "ಕಾರಣಶರೀರವರ್ಣನೆಯಂತು ಮುಂದೆ ಆಗಲಿದೆ. ಕಾರಣಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನಿ ಎಂಬುದರ ತಾದಾತ್ಮ್ಯಾಧ್ಯಾಸದಿಂದ ನಾನು ಎಂಬ ಅಭಿಮಾನವು ಜೀವ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವರು ಪೃಥ್ವೀ ಸ್ಥಾನೀಯ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.", "tgt_text": "अत एव स पृथिवीस्थानदेवेषु अग्रतो गण्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದ ಪರೋಕ್ಷತ್ವವು ತಿಳಿಸಲು ಅಪರೋಕ್ಷ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत्र आत्मनः परोक्षत्वं व्यावर्तयितुम्‌ अपरोक्षशब्दस्य प्रयोगः विहितः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्मात्‌ प्रकृतसूत्रेण विहितं कार्यम्‌ अदेवनार्थ प्रवर्तमानस्य अक्षशब्दस्य भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಕಾರ್ಯ ಅದೇವನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಯಿದ್ದ ಅಕ್ಷ ಶಬ್ದದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सूत्र में चार पद है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे चत्वारि पदानि सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯೌಗಪದ್ಯಮ್ ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಏಕಕಾಲತಾ ಎಂದು.", "tgt_text": "यौगपद्यम्‌ एककालता।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किंच बभ्रवः बभ्रुवर्णा अक्षाः न्युप्ताः कितवैरवक्षिप्ताः सन्तः वाचमक्रत शब्दं कुर्वेति ।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಅಕ್ಷರನ್ನು ನೋಡಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಲ್ಲಶರ್ಮಶಿಕ್ಷಾ - ಈ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ ಉಪಮನ್ಯ ಗೋತ್ರದವನಾದ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ ಖಗಪತಿಮಹೋದಯನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಲ್ಲಶರ್ಮ ಎಂಬ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜಬ್ರಾಹ್ಮಣ.", "tgt_text": "मल्लशर्मशिक्षा- अस्य ग्रन्थस्य रचयिता उपमन्यगोत्रीयः अग्निहोत्री खगपतिमहोदयस्य पुत्रः मल्लशर्मा इति नामकः कोऽपि कान्यकुब्जब्राह्मणः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವರ ಸಮಯವೂ ಯಾವಾಗ ಎಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अस्य अपि समयः अज्ञातः एव।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಆ ಉತ್ತರಪದವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಈ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तच्च उत्तरपदं पूर्व इत्यनेन सह अन्वेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨. ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಸೃಷ್ಠಿಗಾಗಿ ಕಾಮಯಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "२) प्रजापतिः सृष्ट्यर्थं कामयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜುರ್ವೇದದ ಶುಕ್ಲತ್ವ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣತ್ವದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಅದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.", "tgt_text": "यजुर्वेदस्य शुक्लत्वकृष्णत्वयोः यो भेदः स तयोः स्वरूपमाश्रित्य।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ- ಕಿತಃ ತದ್ಧಿತಸ್ಯ ಅಂತಃ ಉದಾತ್ತಃ ಎಂದು.", "tgt_text": "ततश्च अत्र पदान्वयः इत्थं भवति- कितः तद्धितस्य अन्तः उदात्तः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत आदौ मां एकस्मिन्‌ कुम्भ्यां पोषयतु, परं यदा ततः बृहत्कायः भविष्यामि तदा पुष्करिणीं खनित्वा तत्र मां पालयतु।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಮಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ನೋಡಿಕೋ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ನಾನು ಬೆಳೆಯುತ್ತೇನೆಯೋ ಆಗ  ಗುಂಡಿಯನ್ನು ತೋಡಿ ಅದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वह इन्द्र ही मनुष्यों का राजा बनकर के निवास किया।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಆ ಇಂದ್ರನೇ ಮನುಷ್ಯರ ರಾಜನಾಗಿ ವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಥರ್ವವೇದದಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विशेष रूप से अथर्ववेद में लौकिक विषयों की अधिक चर्चा प्राप्त होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अंसच्छेदे दृष्टान्तः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತವು ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ, ಯಾರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಔಷಧಿಗಳು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆಯೋ, ಆ ಪರ್ಜನ್ಯ ದೇವನು ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಿ.", "tgt_text": "यथा- यस्य आज्ञया ओषधयः विविधवर्णयुक्ताः भवन्ति , स पर्जन्यदेवः अस्मान्‌ रक्षतु ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसके बाद चाप्‌ के चकार का चुदू सूत्र से इत्संज्ञा होने पर, पकार की हलन्त्यम्‌ सूत्र से इत्संज्ञा होने पर तस्यलोपः सूत्र से दोनों इत्संज्ञकों का लोप होने पर कारीषगन्ध्य आ स्थिति होती है।", "tgt_text": "ಇದರ ನಂತರ ಚಾಪ್ ಇದರ ಚಕಾರದ ಚುಟೂ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ , ಪಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಇತ್ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಲೋಪವಾದಾಗ ಕಾರೀಷಗಂಧ್ಯ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದೀರತೆ - ಉತ್ ಪೂರ್ವಕ ಈರ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उदीरते - उत्‌ पूर्वकात्‌ ईर्धातोः लटि प्रथमपुरुषैकवचने रूपमिदम्‌ |"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थः- शेषं नित्यादिद्विरुक्तस्य परमित्यर्थः।", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ- शेष नित्य आदि के दो बार होने पर बाद अर्थ में है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कल में अच्छे से सोया ऐसा सुनकर शयन किस प्रकार का था, तथा क्या अनुभव किया इस प्रकार के प्रश्‍न कोई भी नहीं करता है।", "tgt_text": "ह्यः मया सम्यक्‌ सुप्तम्‌ इति श्रुत्वा स्वापः कथमासीत्‌ तत्र किं किमनुभूतमित्यादिप्रश्नाः न क्रियन्ते केनचिदपि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अवधारणं नाम इयत्तापरिच्छेदः।", "tgt_text": "अवधारण नाम इयत्त ताप परिच्छेद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अध्यारोप तथा अपवाद वाद वस्तु में अवस्तु का आरोप ही अध्यारोप का लक्षण है, जैसे असर्पभूत रस्सी में सर्प का आरोप होता है।", "tgt_text": "ಅಧ್ಯಾರೋಪಾಪವಾದದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಎಂಬ ಲಕ್ಷಣ. ಹೇಗೆಂದರೆ ಸರ್ಪವಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಹಗ್ಗದಲ್ಲೂ ಸರ್ಪದ ಆಭಾಸ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत्र कारणं भवति आत्मा गूढरूपेण वर्तते।", "tgt_text": "वहाँ पर कारण है आत्मा का गूढ रूप होना।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्याख्या - जिस समय मैं इच्छा करता हूँ की अब मैं इस समय से जुआ नही खेलूँगा उस समय साथी जुआरियो से हट जाता हूँ।", "tgt_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆಯೋ ಈಗ ನಾನು ಈ ಸಮಯದಿಂದ ನಾನು ಜೂಜು ಆಡುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुपूर्वम्‌ अनुक्रमः उसका भाव ही आनुपूर्व्यम्‌ है।", "tgt_text": "अनुपूर्वम्‌ अनुक्रमः, तस्य भाव आनुपूर्व्यम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರತ್ಯಯ ಸ್ವರದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಸ್ವರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इस प्रत्यय स्वर के प्रकरण में प्रत्ययों के स्वर विषय में संक्षेप से कुछ विवरण किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तिङः इति पदं पदात्‌ इत्यस्य विशेषणम्‌।", "tgt_text": "तिङ: यह पद पदात्‌ इस पद का विशेषण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उभयशाखायामेव ब्राह्मणम्‌ उपलभ्यते।", "tgt_text": "ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮಹಾಭಾಷ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಖ್ಯಾತಿಯು ಇದೆ.", "tgt_text": "इससे ही ज्ञात होता है कि महाभाष्य काल में इस संहिता की विशिष्ट ख्याति थी।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನೀನು ನೀರನ್ನು ಸೇದಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಜನರ ಅಭಿಮುಖ ಆಗಮನವನ್ನು ಮಾಡು.", "tgt_text": "हे पर्जन्य त्वम्‌ एतेन स्तनयित्नुना गर्जता मेघेन सह अर्वाङ्‌ अस्मदभिमुखान्‌ एहि आगच्छ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೯. ವಾಯುಶಬ್ದದಿಂದ ಯತ್ ಪ್ರತ್ಯಯ, ದ್ವಿತೀಯಾಬಹುವಚನದ ರೂಪ.", "tgt_text": "9. वायुशब्दात्‌ यत्प्रत्ययः, ततः द्वितीयाबहुवचनम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वायु जैसे आती है वैसे ही जाती है।", "tgt_text": "वायुः यथा आगच्छति निर्गच्छति च।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉತ್ಪತ್ತಿಗೂ ಮುಂಚೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಅಚ್ಛಿದ್ರವಾಗಿತ್ತೆಂದು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.", "tgt_text": "किं हि प्रागुत्पत्तेः अनवकाशम्‌ अच्छिद्रं बभूवेति शक्यतेऽध्यवसातुम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನಿಂದ್ರಿಯ ಶಮ ದಮಾದಿಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनिन्द्रिय शमदमादि के संस्कृत से शुद्ध मन से ब्रह्म का प्रत्यक्ष होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪದಪಾಠಃ - ಸುಷಾರಥಿಃ.", "tgt_text": "पदपाठः - सुषारथिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फलतः प्राचीनानुष्टुप्‌ दशममण्डले लौकिकसंस्कृतस्य अनुष्टुप्‌ इव अभवत्‌।", "tgt_text": "ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಅನುಷ್ಟುಪ್ ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किन्तु स्त्रीत्वबोधनाय केचन प्रत्ययाः कल्पिताः सन्ति।", "tgt_text": "किन्तु स्त्रीत्वबोध के लिए कुछ प्रत्यय कल्पित हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "२६. निर्विकल्पकसमाधेः असम्प्रज्ञातसमाधेश्च को भेदः?", "tgt_text": "೨೬. ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭೇದಗಳಾಗುತ್ತವೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "उपनिषद्‌ अतिसरलशैल्यां तत्त्वं ग्राहयन्ति।", "tgt_text": "उपनिषद्‌ अत्यधिक सरल शैली में तत्त्व को ग्रहण कराते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಾಧಾನವೇನೆಂದರೆ, ಪರ್ಯಾಯವಾಚಕಶಬ್ದಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಗೌರವ-ಲಾಘವಚಿಂತೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಚಕವಾದ ಉದಯಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಯವುದೇ ಹಾನಿ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "अपरं समाधानं भवति यत्‌ पर्यायवचकानां ग्रहणे लघुगुरुचिन्ता नाद्रियते इति नियमेन अत्र पर- पर्यायस्य उदयशब्दस्य ग्रहणे न हानिः इति शम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "न हि तन्तूनां तत्संयोगानां च समानजातीयत्वमस्ति, तन्तोः द्रव्यत्वात्‌, संयोगस्य च गुणत्वात्‌; न च निमित्तकारणानामपि तुरीवेमादीनां समानजातीयत्वनियमोऽस्ति।", "tgt_text": "न तन्तुओं के संयोगों का समानजातीयत्व होता है, तन्तु के द्रव्यत्व से, संयोग के गुणत्व से तथा निमित्तकारणों का भी और तुरी वेमादी का भी समानजातीयत्व नियम नहीं होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೪. ಕೋಶ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಏನಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ?", "tgt_text": "२४. कोश इति नाम कथं युज्यते?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अङ्ग- यह किस प्रकार का निपात है?", "tgt_text": "अङ्ग- इति कीदृशः निपातः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "5. “द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः”' सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "५. \"द्वितीया श्रितातीतपतितगतात्यस्तप्राप्तापन्नैः\" इति सूत्रस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्वचिच्च धातोः उत्तरम्‌ अपि उपसर्गप्रयोगः भवति।", "tgt_text": "ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಧಾತುವಿನಿ ನಂತರವು ಉಪಸರ್ಗದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा - बृहदारण्यकोपनिषदि आम्नायते “तन्त्वौपनिषदं पुरुषं पृच्छामि” (३/९/२६) इति।", "tgt_text": "जैसे- बृहदारण्यकोपनिषद्‌ में कहा गया है- “तन्त्वौपनिषदं पुरुषं पृच्छामि” (3/9/26) इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तदश्याम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आबभूव - आङ्‌ इत्युपसर्गपूर्वकात्‌ भू (सत्तायाम्‌) इत्यर्थकात्‌ धातोः लिट्-लकारस्य प्रथमपुरुषस्य एकवचने रूपम्‌।", "tgt_text": "आबभूव - आङ इस उपसर्गपूर्वक भू (सत्तायाम्‌) इस अर्थ की धातु से लिट्‌-लकार का प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीरदानू- जीरं दानू ययोस्तौ इति बहुव्रीहिसमासे जीरदानू इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಜೀರದಾನೂ - ಜೀರಂ ದಾನೂ ಯಯೋಸ್ತೌ ಎಂದು ಬಹುವ್ರೀಹಿಸಮಾಸ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಮಂತ್ರ ಯಜ್ಞಾದಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಕಾರಣಭೂತ ದ್ರವ್ಯ ದೇವತಾದಿಗಳ ಪ್ರಕಾಶಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसलिए मन्त्र यज्ञादि अनुष्ठान कारणभूद द्रव्य देवतादि के प्रकाशक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उत अपि च मघवा धनवानिन्द्रः अपरीभ्यः अपराभ्यः अन्यासामपि वृत्रनिर्मितानां मायानां सकाशात्‌ वि जिग्ये विशेषेण जितवान्‌॥", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಧನವಂತನಾದ ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರನ ಜೊತೆಗೆ ಅವನಿಂದ ಬೇರೆಯವರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಮಾಯಾವನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ङिप्रत्ययस्य इकारश्च सुप्त्वाद्‌ अनुदात्तः।", "tgt_text": "और ङि प्रत्यय का इकार सुप्‌ होने से अनुदात्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आभीक्ष्ण्ये उदाहरणं तावत्‌ पचति पचति गोत्रम्‌ इति सूत्रस्य अस्य द्वे उदाहरणे।", "tgt_text": "ಆಭೀಕ್ಷ್ಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ - ಪಚತಿ ಪಚತಿ ಗೋತ್ರಮ್ ಈ ಸೂತ್ರದ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वयं जड होते हुए भी आत्म प्रतिबिम्ब के सम्भव होने से यह चेतन के समान प्रतीत होता है।", "tgt_text": "ಸ್ವಯಂ ಜಡವಾಗಿದ್ದರು ಆತ್ಮ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಸಂಭವದಿಂದ ಚೇತನದಂತೆಯೇ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः उषाकालस्य वर्णने प्रकृतिः तथा विराजते यथा मणिमालायां स्वर्णसूत्रं विराजते।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಮಣಿಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಮಾಲೆಯು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ ಉಷಾಕಾಲದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सत्यः अभिसम्पादकः यथाभिलषितफलदः इति यावत्‌।", "tgt_text": "ಅಭಿಲಷಿತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಸತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "शृङ्गारसाभासस्य अपि सङ्केतः यमयमीसूक्ते (१०/१०) उपलब्धो भवति।", "tgt_text": "' श्रृंगार रस के आभास का सङ्केत भी यमयमी सूक्त में (१०/१०) उपलब्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च अत्र पदान्वयः भवति- सुगन्धितेजनस्य ते आदिः द्वितीयः वा उदात्तः इति।", "tgt_text": "ಅದರ ಪದಗಳ ಅನ್ವಯ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ -ಸುಗಂಧಿತಾಜನಸ್ಯ ತೇ ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯ ಪದ ಉದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जज्ञिरे- जनी (प्रादुर्भावे) इत्यर्थकात्‌ धातोः लिट्‌-लकारस्य प्रथमपुरुषस्य बहुवचने रूपम्‌।", "tgt_text": "ಜಜ್ಞಿರೆ - ಜನಿ (ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೇ) ಈ ಅರ್ಥದ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್-ಲಕಾರದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷದ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೭. ಅಪವಾದ ಎಂದರೆ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಭಾಸವಾಗುವ ಅವಸ್ತು ಅಜ್ಞಾನಾದಿ ಪ್ರಪಂಚದ ವಸ್ತುಮಾತ್ರವೇ.", "tgt_text": "७. अपवादः नाम वस्तुनि भासमानस्य अवस्त्वज्ञानादेः प्रपञ्चस्य वस्तुमात्रत्वम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮುಂದೆಯು ನೋಡಬೇಕು.", "tgt_text": "इसी प्रकार आगे भी देखना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भेदनक्रियायां नखाः करणानि, भिन्नशब्दश्च कृदन्तः।", "tgt_text": "ಭೇದನಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಖ ಕರಣ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನ ಶಬ್ದವು ಕೃದಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಮೃನ್ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಘಟ, ಸೇರು, ತಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದವು ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನವಾದರೂ ಮಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಭಿನ್ನರಾದರೂ ಏಕತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮಾತ್ಮ ಸ್ವರೂಪರೇ ಹೌದು.", "tgt_text": "जैसे मिट्टी से निर्मित घट शुरई थाली आदि परस्पर भिन्न हैं परन्तु मिट्टी की दृष्टि से सभी एक ही है परन्तु देव की दृष्टि से सभी देव भिन्न हैं परन्तु एकत्व की दृष्टि से सभी में परमात्मा का स्वरूप निहित है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಕ್ರಮದಿಂದ ಅದ್ವಿತಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆಯೋ ಹಾಗೆ.", "tgt_text": "येन क्रमेण सृष्टिः प्रतिपाद्यते अद्वैतिभिः"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तात्पर्यम्‌ - आख्यानसमृद्धं खलु ब्राह्मणसाहित्यम्‌।", "tgt_text": "तात्पर्यम्‌ - आख्यानब्राह्मणसाहित्य को समृद्ध करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಅಕಃ ಸವರ್ಣೇ ದೀರ್ಘಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದೀರ್ಘವಾದಾಗ ಕಾರೀಷಗಂಧ್ಯಾ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः अकः सवर्णे दीर्घः इति सूत्रेण दीर्घे च सति कारीषगन्ध्या इति रूपं सिध्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶರೀರವು ಅಂಗೀ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "शरीरम्‌ अङ्गि कथ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आतृतीयाध्यायात्‌ षष्ठ्याध्यायपर्यन्तं कौषीतकि-उपनिषदिति कथ्यते, तथा सप्तमाष्टमौ अध्यायौ संहितोपनिषदिति कथ्येते।", "tgt_text": "तीसरे अध्याय से छठे अध्याय तक कौषीतकि, उपनिषद्‌ कहलाता है, तथा सातवां, आठवा अध्याय संहितोपनिषद्‌ कहलाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विवेक चूडामणि में शङ्कराचार्य के द्वारा कहा गया है- अहंकारादिदेहान्तान्‌ बन्धानज्ञानकल्पितान्‌।", "tgt_text": "ವಿವೇಕಚೂಡಮಣಿಯಲ್ಲಿ - ಅಹಂಕಾರಾದಿದೇಹಾಂತಾನ್ ಬಂಧಾನಜ್ಞಾನಕಲ್ಪಿತಾನ್ | ಎಂದು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र त्रीणि पदानि सन्ति, उपसर्गः च अभिवर्जम्‌ इति सूत्रगतपदच्छेदः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಗಳಿವೆ - ಉಪಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಭಿವರ್ಜ ಇದು ಸೂತ್ರದಿಂದ ಬಂದ ಪದಚ್ಛೇದಗಳಾಗಿವೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विष्णु के तीन क्रम है “इद्‌ विष्णुर्विचक्रमे' (ऋ० स० १.२२.१७) इत्यादि श्रुतियों में प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ಕ್ರಮಗಳಿವೆ \"ಇದ್ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಚಕ್ರಮೇ\" (ಋ.ಸ. ೧.೨೨.೧೭) ಇತ್ಯಾದಿ ಶೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथ द्वितीयां प्रागीषात्‌ इस सूत्र से द्वितीयाम्‌ इस पद का अधिकार है।", "tgt_text": "ಅಥ ದ್ವಿತೀಯಾಂ ಪ್ರಾಗೀಷಾತ್ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಾಂ ಈ ಪದದ  ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तादृशात्‌ तस्मात्‌ पूर्वोक्तात्‌ मानसात्‌ यज्ञात्पृषदाज्यं दधिमिश्रिज्यं सम्भृतं सम्पादितम्‌।", "tgt_text": "ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಮಾನಸ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದಧಿಮಿಶ್ರಿತಘೃತ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ - जिस अनुदात्त के पर उदात्त का लोप होता है तो उसको उदात्त होता है।", "tgt_text": "सूत्रार्थः - यस्मिन्‌ अनुदात्ते परे उदात्तः लुप्यते तस्य उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यस्य अधिकारिणः युक्तसाधनानुष्ठानात्‌ प्रतिबन्धाः अपगताः सन्ति स निवृत्तप्रतिबन्धकः अधिकारी उत्तमाधिकारी भवति।", "tgt_text": "जिस अधिकारी के युक्तसाधानों के अनुष्ठान से ये प्रतिबन्ध दूर हो जाते हैं वह निवृत्तप्रतिबन्धक अधिकारी उत्तमाधिकारी होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतिवर्द्धै - अतिपूर्वक वृध्-धातु से लेट उत्तमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "अतिवर्द्धै - अतिपूर्वकात्‌ वृध्‌ - धातोः लेटि उत्तमपुरुषैकवचने।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उनको एक एक करके नीचे प्रस्तुत किया जा रहा है।", "tgt_text": "ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रसितौ - प्रपूर्वकात्‌ सिधातोः क्तिन्प्रत्यये सप्तम्येकवचने ।", "tgt_text": "ಪ್ರಸಿತೌ - ಪ್ರಪೂರ್ವಕ ಸಿ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತಿನ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं यत्‌ मनः तत्‌ शुभसङ्कल्पं भवतु।", "tgt_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಶುಭಸಂಕಲ್ಪದ್ದಾಗಿರಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अक्ष द्यूतक्रीडा के देवता रूप से विख्यात है।", "tgt_text": "अक्षः द्यूतक्रीडायाः देवतारूपेण परिचीयते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बंहिष्ठम्‌ - बहुलशब्द से इष्ठन्प्रत्यय करने पर बहुलस्थान में बंहादेशे द्वितीया एकवचन में बंहिष्ठम्‌ रूप बना।", "tgt_text": "ಬಂಹಿಷ್ಠಮ್ - ಬಂಹಿಷ್ಠಶಬ್ದದ ದ್ವಿತೀಯವಿಭಕ್ತಿಯ ಏಕವಚನರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य सामवेदस्य च सर्वे मन्त्राः छन्दोबद्धाः सन्ति।", "tgt_text": "ऋग्वेद के और सामवेद के सभी मन्त्र छन्दोंबद्ध हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तात्पर्यनिर्णयाय लिङ्गम्‌ इति तात्पर्यनिर्णायकलिङ्गम्‌।", "tgt_text": "तात्पर्यनिर्णय के लिए जिस लिङग का प्रयोग होता है वह तात्पर्यनिर्णायक लिङग कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एते विषया ऐहिकाः।", "tgt_text": "इसलिए ये विषय ऐहिक कहलाते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङतिङ: इस सूत्र से तिङ इस प्रथमान्त सुबन्त पद की अनुवृति है।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಿಙ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य समयस्य विषये मतद्वयं प्रचलितम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "ಇವರ ಸಮಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮತಗಳು ಇದ್ದವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यजुर्वेदः शुक्लकृष्णभेदेन द्विविधो भवति।", "tgt_text": "यजुर्वेद शुक्ल और कृष्ण भेद से दो प्रकार का होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೊದಲ ಶಾಖೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಎರಡನೇ ಶಾಖೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿದೆ.", "tgt_text": "प्रथम शाखा उत्तर भारत में प्राप्त होती है और दूसरी महाराष्ट्र में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हिरण्यगर्भ इत्येषोऽनुवाकश्चतुर्क्रचः हिरण्यगर्भः यः प्राणतःयस्येमे य आत्मदा इति (२५/१०-१३)।", "tgt_text": "ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ  ಇತ್ಯಾದಿ ನಾಲ್ಕು ಅನುವಾಕ ಮಂತ್ರ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಯಃ ಪ್ರಾಣತಃ  ಯಸ್ಯೆಮೇ  ಯ ಆತ್ಮದಾ ಇತಿ (೨೫/೧೦-೧೩)"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः कु इत्यस्य समासशास्त्रे प्रथमानिर्दिष्टस्योपसर्जनसंज्ञायाम्‌ \" उपसर्जनं पूर्वम्‌ \" इत्यनेन पूर्वनिपाते कु पुरुष सु इति भवति । समुदायस्य समाससंज्ञकस्य प्रातिपदिकत्वात्‌ ततः \" सुपो धातुप्रातिपदिकयोः \" इत्यनेन प्रातिपदिकावयवस्य सुपः सोः लुकि निष्पन्नात्‌ कुपुरुष इत्यस्मात्‌ प्रातिपदिकात्‌ सौ प्रक्रियाकार्ये कुपुरुषः इति रूपम्‌ ।", "tgt_text": "इसके बाद ““कु'' का समास शास्त्र में प्रथमानिर्दिष्ट की उपसर्जन संज्ञा होने पर “उपसर्जनं पूर्वम्‌'' इससे पूर्व निपात होने पर कु पुरुष सु स्थिति होती है समुदाय की समास संज्ञक के प्रातिपदिकत्व से “सुपो धातु प्रातिपदिकयोः'' इससे प्रातिपदिक अवयव के सुप्‌ के सु प्रत्यय का लोप होने पर निष्पन्न कुपुरुष इस प्रातिपदिक से सु प्रत्यय का प्रक्रिया कार्य में कुपुरुषः रूप होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसके बाद प्रोक्त सूत्र से ऋगन्त के अर्धर्च शब्द का समासान्त अप्रत्यय होता है।", "tgt_text": "ततः प्रोक्तसूत्रेण ऋगन्तस्य अर्धर्च्‌ इति शब्दस्य समासान्तः अप्रत्ययो भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "चतुर्थ्यन्तस्य यूप इत्यस्य यः अर्थः सः तच्छब्देन उच्यते।", "tgt_text": "चतुर्थ्यन्त यूप इसका जो अर्थ है वह उस शब्द से कहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वरित स्वर का विधान है।", "tgt_text": "ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथो = भूमिसृष्टेः अनन्तरं, पुरः = शरीराणि, ससर्ज इत्याशयः।", "tgt_text": "अथो = भूमि के सर्जन के अनन्तर, पुरः = शरीर, बनाये।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕೃತಾಕೃತಮ್ ಇಲ್ಲಿ  ಕೃತಂಚ ತತ್ ಅಕೃತಮ್ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಮಾಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೃತಾಕೃತಮ್ ಈ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कृताकृतम्‌ यहाँ पर कृतञ्च तत्‌ अकृतम्‌ इस विग्रह में कर्मधारय समास करने पर कृताकृतम्‌ यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನೋಧೀನತೆಯಿಂದಲೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು.", "tgt_text": "मन के अधीन ही इन्द्रियों की प्रवृत्ति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गौश्च श्वा च साववर्णश्च राट्‌ च अङ्‌ च क्रुङ्‌ च कृत्‌ च इति विग्रहे इतरेतरद्वन्द्वसमासे गोश्वन्साववर्णराडङ्क्रुङ्कुदः, तेभ्यः इति गोश्वन्साववर्णराडङ्क्रुङ्कुद्भ्यः ।", "tgt_text": "ಗೌಶ್ಚ ಶ್ವಾ ಚ ಸಾವವರ್ಣಶ್ಚ ರಾಟ್ ಚ ಅಜ್ಞ್ ಚ ಕ್ರುಜ್ಞ್ ಚ ಕ್ರುತ್ ಚ ಈ ವಿಗ್ರಹ ಮಾಡಿದಾಗ ಇತರೇತರದ್ವಂದ್ವಸ್ಮಾಸದಲ್ಲಿ  ಗೋಶ್ವನ್ಸಾವವರ್ಣರಾಡಂಕ್ರುಂಕೃದಃ , ಅದರ ಪಂಚಮೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ  ಗೋಶ್ವನ್ಸಾವವರ್ಣರಾಡಂಕ್ರುಂಕೃದ್ಭ್ಯಃ ಈ ಪದವು ಆಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कुछ विशेष प्रत्ययों के आश्रित त्रिसृभ्यो जसः इत्यादि विशेष सूत्र की रचना सूत्र कर्ता ने की है।", "tgt_text": "काञ्चित्‌ विशेषप्रत्ययान्‌ समाश्रित्य त्रिसृभ्यो जसः इत्यादिविशेषसूत्रं रचितं सूत्रकर्त्रा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जहाँ महान गतिशील कौ, इच्छापूर्ति करने वाले विष्णु के परम धाम अधोलोक को प्रकाशित करता है।", "tgt_text": "यत्र महतः गतिशीलस्य, इच्छापूर्तिकारकस्य विष्णोः परमं धाम अधोलोके प्रकाशते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಆದಿಃ ಸಿಚೋऽನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್\" ಎನ್ನುವ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಆದಿಃ' ಎಂಬ ಪದವು, 'ಅನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್' ಎಂಬ ಅವ್ಯಯಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "आदिः सिचोऽन्यतरस्याम्‌ इत्यस्माद्‌ आदिः इति पदम्‌ अन्यतरस्याम्‌ इति अव्ययपदं चानुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨. ಮೇಘವನ್ನು ಕೊಂದನು.", "tgt_text": "2. मेघं हतवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स च वेदः प्रयोगभेदेन यज्ञनिर्वाहकत्वाद्‌ ऋक्‌ यजुः साम इति त्रेधा भिन्नः।", "tgt_text": "ಆ ವೇದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಯಜ್ಞ ನಿರ್ವಾಹಕವಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ಋಕ್ ಯಜು ಮತ್ತು ಸಾಮ ಮೂರು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ऋग्वेदस्य प्रथमं सूक्तम्‌ अग्निसूक्तम्‌।", "tgt_text": "ऋग्वेद का प्रथम सूक्त अग्निसूक्त है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ರಾಜಕೀಯವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ - ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು, ಸೈನ್ಯ ಸಂಚಾಲನೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಯೋಗಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "राजकीय विषय में भी - शत्रुओं के वध के लिए, सैन्य सञ्चालन के लिए तथा उसके उपयोगी साधनों का विस्तार सहित विवरण है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "(नृणां द्विजः श्रेष्ठः) “यतश्च निर्धारणम्‌\" इससे नृणाम्‌ यहाँ पर निर्धारण में षष्ठी विहित है।", "tgt_text": "\"यतश्च निर्धारणम्‌\" इत्यनेन नृणामित्यत्र निर्धारणे षष्ठी विहिता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवता और ब्राह्मणों का राजा कौन है?", "tgt_text": "ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ರಾಜನಾರು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮಾಂತದ ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ ಪದದಿಂದ ವಿಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तस्य च प्रथमान्तस्य सप्तम्यन्तत्वेन विपरिणामः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾವಾಗ ಅದರ ಅತಿಕ್ರಮಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆಯೋ, ಆಗ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "जब उसका अतिक्रमण करूँगी तो, तब तालाब में मेरी रक्षा करना।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अविरुद्धस्य देवदत्तरूपपिण्डस्य लक्ष्यत्वम्‌।", "tgt_text": "अविरुद्ध देवदत्तरूपपिण्ड का लक्ष्यत्व होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवम्‌ एव सर्वम्‌ इति पदं षष्ठ्यन्ततया विपरिणमते, तेन सर्वस्य इति भवति।", "tgt_text": "इसी प्रकार ही सर्वम्‌ यह पद षष्ठ्यन्त का विपरिणाम होता है, उससे सर्वस्य यह होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "४।३८ मन्त्रे अथर्ववेदीयम्‌ आभिचारिकमन्त्रं प्रति स्फुटरूपेण सङ्केतः प्राप्यते।", "tgt_text": "४।३८ मन्त्र में अथर्ववेद के आभिचारिक मन्त्र के प्रति स्फुट रूप से सङ्केत प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मात्‌ सम्बन्धस्य तृतीये स्थाने उल्लेखः विद्यते।", "tgt_text": "इसलिए सम्बन्ध का तृतीय स्थान में उल्लेख किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಫಿಟ್ ರೂಪದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದ ಅಂತ್ಯ ಉದಾತ್ತ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "सूत्रावतरणम्‌- फिट्-रूपस्य प्रातिपदिकस्य अन्त्यस्य उदात्तविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೋಮ ಪರ್ಜನ್ಯದೇವನ ಪುತ್ರ ಹೀಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सोमः पर्जन्यदेवस्य पुत्रः इति प्रसिद्धम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "श्रुधि इसका लौकिक रूप क्या है?", "tgt_text": "श्रुधि इत्यस्य लौकिकं रूपं किम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूर्वा च असौ इषुकामशयी च लौकिक विग्रह में पूर्वा मु इषु कामी सु इस अलौकिक विग्रह में पूर्वा सु इस दिग्वाचक सुबन्त को इषुकामशमी सु इस सुबन्त के साथ प्रस्तुत सूत्र से देश विशेष संज्ञा गम्यमान होने पर तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।", "tgt_text": "ಪೂರ್ವಾ ಚಾಸೌ ಇಷುಕಾಮಶಮೀ ಚ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಪೂರ್ವಾ ಸು ಇಷುಕಾಮೀ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಪೂರ್ವಾ ಸು ಎಂಬ ದಿಕ್ವಾಚಕ ಸುಬಂತ ಇಷುಕಾಮಶಮೀ ಸು ಎಂಬ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದೇಶವಿಶೇಷ ಸಂಜ್ಞಾದಿಂದ ಆದಾಗ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "समासः, सुप्‌, सह सुपा, विभाषा, तत्पुरुष ऐसे पद पहले से अधिकृत है।", "tgt_text": "समासः, सुप्‌, सह सुपा, विभाषा, तत्पुरुषश्चेत्येतानि पदानि पूर्वतोऽधिकृतानि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इदं सूत्रं टाप्प्रत्ययं विदधाति।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರವು ಟಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಸು ಈ ಪದದಿಂದ ಭೌತಿಕ ದ್ರವ್ಯದ ಸಂಕೇತವು ಆಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಕಲ್ಯಾಣವಾಗೇ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यहाँ वसु इस पद से भौतिकद्रव्य का सङ्केत नहीं है, किन्तु आध्यात्मिककल्याण का है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚ ಇದು ಅವ್ಯಯ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "च इति अपि अव्ययं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हलन्त्यम्‌ सूत्र से पकार की इत्संज्ञा होती है।", "tgt_text": "हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण पकारस्य इत्संज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तृतीयः अनुबन्धस्तावद्‌ सम्बन्धः।", "tgt_text": "तीसरा अनुबन्ध सम्बन्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अत्र श्रुतिः इति न हि वेदपर्यायः शब्दः।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ’ಶ್ರುತಿ’ಶಬ್ದವು ವೇದಪರ್ಯಾಯವಾಚಕಪದವಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एतेषां यथाक्रमं प्रवर्तकाः भवन्ति शङ्कराचार्यः भास्कराचार्यः रामानुजाचार्यः मध्वाचार्यः वल्लभाचार्यश्च। ९) उद्देश्यानि पाठस्यास्याध्ययनेन- वेदान्तस्य सामान्यज्ञानं लभ्यते। अद्वैतवेदान्तशब्दस्य विशेषार्थः अवगम्यते। वेदान्तस्य इतरविभागानां परिचयः प्राप्यते। वेदान्तप्रतिपाद्यानां मुख्यतत्त्वानां ज्ञानम्‌ उपलभ्यते। शङ्कराद्याचार्याणां परिचयः सामान्यतया उपलभ्यते। अवस्थात्रयविषये सुष्ठु बोधः लभ्यते। आत्मनः चतुष्पात्त्वं सम्यगवगम्यते विश्ववैश्वनरादिस्वरूपमवबुद्ध्यते। अद्वैतशब्दार्थः न विद्यते द्वैतं यस्मिन्‌ तत्‌ अद्वैतमिति तस्यार्थः।", "tgt_text": "इनके क्रमानुसार ये आचार्य हैं शङ्कराचार्य, भास्कराचार्य, रामानुजाचार्य, माध्वाचार्य तथा वल्लभाचार्य इस पाठ को पढ़कर के आप सक्षम होंगे;  वेदान्त का समान्य ज्ञान प्राप्त करने में;  अद्वैत वेदान्त शब्द के विशेषार्थ का ज्ञान प्राप्त करने में;  वेदान्त के इतर विभागों का परिचय प्राप्त करने में;  वेदान्त प्रतिपाद्य मुख्यतत्वों का ज्ञान प्राप्त करने में; ®शङ्कराचार्य आदि आचार्यो का सामान्य परिचय प्राप्त करने में;  अवस्थात्रय के विषय में सामान्य बोध प्राप्त करने में;  आत्म का चतुष्पादत्व का सम्यक्‌ अवगमन प्राप्त करने में;  विश्व वेश्वानरादि स्वरूप का ज्ञान प्राप्त करने में;  अद्वैतशाब्दार्थ जहाँ पर द्वैत नहीं होता है उसका अर्थ अद्वैत होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ವೀಕೃತವಾದಾಗ ಏಕಾರ್ಥೀಭಾವರೂಪ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನ್ ಜ್ಞಸ್ ಪುರುಷ ಸು ಎಂಬ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾಜಸಂಬಂಧಿ ಪುರುಷ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "स्वीकृत होने पर एकार्थी भाव रूप में सामर्थ्य में राजन्‌ ङस पुरुष सु इस समुदाय और समुदाय शक्ति से ही राजसम्बन्धी पुरुष यह विशिष्ट अर्थ के लिए बोध होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अविद्या सत्वगुण, रजोगुण तथा तमोगुण के द्वारा युक्त होती है।", "tgt_text": "ಅವಿದ್ಯೆಯ ಸತ್ವಗುಣ ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಸತ್ವಗುಣ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೧. ಚಿತ್ತಮಲವು ಪಾಪ.", "tgt_text": "11. चित्त का मल पाप होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वह उत्तम पुरुष से भिन्न है यह अर्थ है।", "tgt_text": "तस्य च उत्तमपुरुषभिन्नम्‌ इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವರು ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಬೇರೆಯದ್ದಲ್ಲ.", "tgt_text": "देवाः तमेव यज्ञम्‌ परिगृह्णन्ति नान्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नासदीयसूक्त-(१०/१२९)पुरुषसूक्त-(१०/९०)हिरण्यगर्भसूक्त-(१०/१२१)वाक्सूक्तादीनि सूक्तानि दार्शनिकदृष्ट्या यथा गम्भीराणि सन्ति तथैव प्रतिभानुभूतिदृष्ट्या अतीव रमणीयानि, अभिनवकल्पनादृष्ट्या अपि च नितान्तानि प्रसिद्धानि सन्ति।", "tgt_text": "ನಾಸದೀಯ ಸೂಕ್ತ (10/129) ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತ-(10/90) ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಸೂಕ್ತ-(10/121) ವಾಕ್-ಸೂಕ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂಕ್ತಗಳು  ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿವೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಅನುಭವವು ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ನಾವಿನ್ಯಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे तिङ- शतृ-शानच्‌-इत्यादि का ग्रहण करते है।", "tgt_text": "तेन तिङ्‌- शतृ-शानच्‌-इत्येते गृह्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चित्तवृत्ति से तात्पर्य है चित्त का विषायाकार परिणाम।", "tgt_text": "चित्तवृत्तिर्नाम चित्तस्य विषयाकारः परिणामः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ ही 'यद्वाचाऽनभ्युदितं येन वागभ्युद्यते तदेव ब्रह्म तं भेदं यदिदमुपासते' इत्यादि मन्त्र देखना चाहिए।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ನೀವು \"ಯದ್ವಚಾನಭ್ಯುದಿತಂ ಯೆನ ವಾಗಭ್ಯುದ್ಯತೆ ತೆದೇವ್ ಬ್ರಹ್ಮ ತಂ ಭೇದಂ ಯದಿದಮುಪಾಸತೆ \" ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके लिए वर्षा की रचना करके शीघ्र जीवन प्रदान करो।", "tgt_text": "ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಳೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜೀವನ ನೀಡಿದ್ದೀಯ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಜಂತುವು ಮೋಹಗ್ರಸ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत एव जन्तुः मोहग्रस्तो भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "एक सूक्त में (५/१३) असित-तैमात-आलिङ्गी-विलिङ्गी-उरु-गूल आदि सांपो का नाम उल्लेखित है।", "tgt_text": "एकस्मिन्‌ सूक्ते (५/१३) असित-तैमात-आलिङ्गी-विलिङ्गी-उरु-गूलादिसर्पाणां नाम उल्लिखितम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्येऽपि आक्षेपादिना भ्रामयितुं शक्नुवन्ति।", "tgt_text": "अन्य भी आक्षेपादि के द्वारा भ्रमित कर सकते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಷ್ಕೈವಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ - ಪ್ರಾಣವಿದ್ಯೆ - ಪುರೂಷ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ.", "tgt_text": "निष्कैवल्यशस्त्र -प्राणविद्या-पुरुषप्रभृतीनाम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शौनक के शिष्य कौन थे?", "tgt_text": "शौनकस्य शिष्याः के आसन्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "माया च जगदाकारेण विवर्तते।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಮಾಯಾ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವರ್ತದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "11.3 ) प्रज्ञानं ब्रह्म यह सबकुछ ब्रह्म ही है।", "tgt_text": "11.3) प्रज्ञानं ब्रह्म सर्वम्‌ इदं ब्रह्म एव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं संज्ञासूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಇದು ಸಂಜ್ಞಾ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ यज्ञे वधः न वधः।", "tgt_text": "अर्थात्‌ यज्ञ मं किया गया वध अवध है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಕ್ಷ ಭಗವಂತ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸು.", "tgt_text": "अतः हे अक्षभगवन्‌ मया सह सख्यतां विधेहि ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ಋಷಿ ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಪುರುಷನು ದೇವ.", "tgt_text": "इसका ऋषि नारायण तथा पुरुष देवता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "असम्प्रति अर्थ में अव्ययीभाव समास का उदाहरण होता है अतिनिद्रम्‌।", "tgt_text": "असम्प्रत्यर्थ अव्ययीभावसमासस्योदाहरणं भवति अतिनिद्रम्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "व्यवहार समर्थ पाँच सूक्ष्मभूतों के परस्पर समिश्रण के द्वारा व्यवहार योग्य स्थूल भूतोत्पत्ति प्रक्रिया ही पञ्चीकरण है।", "tgt_text": "ವ್ಯವಹಾರಸಮರ್ಥಗಳಾದ ಐದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ವ್ಯವಹಾರಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥೂಲಭೂತಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಪಂಚೀಕರಣ ಎನ್ನುವರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದಿನದ ದೇವತೆ ಯಾರು?", "tgt_text": "दिवसानां देवता का?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे अधिक नही है ऐसा कहा गया है।", "tgt_text": "ततोऽधिकं नास्तीत्याह।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಕೃತಿ, ಪ್ರತ್ಯಯ, ಧಾತು, ಉಪಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಮಾಸ ಪದಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅದರಿಂದ ಕಳೆದುಹೋದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಹಸ್ರವರ್ಷಗಳು ವ್ಯತೀತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "प्रकृति, प्रत्यय, धातु, उपसर्ग और समास पदों का विभाग करने से निर्धारित होता है कि उसके बीते हुए काल को अनेक शताब्दी बीत गई।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ताण्ड्य ब्राह्मण में इसके अनेक भेद प्राप्त होते हैं।", "tgt_text": "ತಾಂಡ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಇದರ ಅನೇಕ ಭೇದಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಂತ್ರವೇ ಸಂಹಿತಾ ಇದೇ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "मन्त्र एव संहिता इत्यपि प्रचारः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्राणेन अपानेन च सह।", "tgt_text": "प्राण के और अपान के साथ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕ. ತೈತ್ತೀರಿಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಖ. ಕಥೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಗ. ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಘ. ಚಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಶತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಡ್ವೈತಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ?", "tgt_text": "1. क) तैत्तिरीयोपनिषद्‌ ख) कठोपनिषद्‌ ग) बृहदारण्यकोपनिषद्‌ घ) छान्दोग्योपनिषद्‌  अद्वैत सिद्धान्त में आकाश की उत्पत्ति हैं अथवा नहीं?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧. ಅನ್ವಯ - ಅಹ ರುದ್ರೇಭಿಃ ವಸುಭಿಃ ಚರಾಮಿ, ಅಹಮ್ ಆದಿತ್ಯೈಃ ಉತ್ ವಿಶ್ವದೇವೈಃ (ಚರಾಮಿ), ಅಹಂ ಮಿತ್ರಾವರುಣಾ ಉಭಾ ವಿಭರ್ಮಿ, ಅಹಂ ಇಂದ್ರಾಣೀ ಅಹಮ್ ಉಭಾ ಅಶ್ವಿನಾ (ಬಿಭರ್ಮಿ).", "tgt_text": "अन्वयः - अहं रुद्रेभिः वसुभिः चरामि, अहम्‌ आदित्यैः उत्‌ विश्वदेवैः (चरामि), अहं मित्रावरुणा उभा बिभर्मि, अहम्‌ इन्द्राग्नी अहम्‌ उभा अश्विना (बिभर्मि) ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "20.5 मित्रावरुण का स्वरूप वैदिकयुग में प्रसिद्ध देवताओ में अन्यतम ही वरुणदेवता है।", "tgt_text": "२०.५) मित्रावरुणस्वरूपम्‌ वैदिकयुगे प्रसिद्धासु देवतासु अन्यतमा हि वरुणदेवता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्मविद लोग उस प्रजापति की योनि में स्थान देखते हैं और अहं ब्रह्मास्मि इस रूप में जानते हैं।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮವಿದ ಜನರು ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪಾಸನೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದರೆ ಶ್ರವಣಾದಿಗಳ ವೈಯರ್ಥ್ಯಾಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು.", "tgt_text": "यदि उपासना साक्षात्‌ ब्रह्मसाक्षात्कारं प्रति कारणं तर्हि श्रवणादीनां वैयर्थ्यापत्तिः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्थं कामनान्विताः याज्ञिकाः कामनापूर्त्यर्थं हिरण्यगर्भाय हवींषि प्रयच्छन्ति हिरण्यगर्भस्तुतिं च कुर्वन्तः प्रार्थयन्ति तं कामनापूर्तये।", "tgt_text": "ऐसी कामना करने वाले याजक कामना पूर्ति के लिए हिरण्यगर्भ को हवि देते हैं और हिरण्यगर्भ की स्तुति करते हुए प्रार्थना करते हैं कि उनकी कामनापूर्ण होवें।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः नञ्समासस्य वर्णनम्‌ अस्मिन्‌ पाठे अस्ति।", "tgt_text": "इसके बाद नञ्‌ समास का वर्णन इस पाठ में है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉಳಿದ ವೇದಾಂತಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವು ಅದ್ವಿತೀಯವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಎಂದು ಶ್ರವಣದಿಂದ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अशेष वेदान्तों का तात्पर्य अहवितीय ब्रह्म में ही श्रवण के ह्वारा निश्चित होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उदात्तस्वरितयोर्यणः स्वरितोनुदात्तस्य' इस सूत्र से किसका विधान है?", "tgt_text": "उदात्तस्वरितयोर्यणः स्वरितोनुदात्तस्य' इत्यनेन सूत्रेण किं विधीयते ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवं \"विभक्त्यादिषु अर्थेषु वर्तमानम्‌ अव्ययं सुबन्तं समर्थेन सुबन्तेन सह समाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ \"ವಿಭಕ್ತಿ ಆದಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಮಾನ ಅವ್ಯಯದ ಸುಬಂತದ ಸಮರ್ಥನೆಯಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸಮಾಸಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆಯೋ ಈಗ ನಾನು ಈ ಸಮಯದಿಂದ ನಾನು ಜೂಜು ಆಡುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "व्याख्या - यत्‌ यद्भदा अहम्‌ आदीध्ये ध्यायामि तदानीम्‌ एभिः अक्षैः न दविषाणि न दूषये न परितपामि ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर उसके अभाव में अज्ञावृत्ति इस प्रकार से होती है।", "tgt_text": "तत्र तदभावेऽपि अज्ञावृत्तिरस्त्येव।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಐದು ವಾಯುಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अथ पञ्च वायवः चिन्त्यन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆತ್ಮವು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "आत्मा च सच्चिदानन्दस्वरूपञ्च।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जात्वपूर्वम्‌ इति पूर्वसूत्रात्‌ अपूर्वम्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "जात्वपूर्वम्‌ इस पूर्व सूत्र से अपूर्वम्‌ इस प्रथमा एकवचनान्त पद की अनुवृति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತದಿಂದ ದುಃಖನಿವೃತ್ತಿಯು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वेदान्तेन दुःखनिवृत्तिः निश्चयेन भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दानशील विश्वरक्षक ये मित्रवरुणबिना किसी बाधा के सुख को प्रदान करने में समर्थ हो।", "tgt_text": "दानशीलौ विश्वरक्षकौ एतौ मित्रावरुणौ निरवरच्छिन्नसुखस्य प्रदाने समर्थौ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि आमन्त्रितान्तं समानविभक्तिकं विशेषणपदं परं तिष्ठति तर्हि आमन्त्रितान्तं बहुवचनान्तं पदं विकल्पेन अविद्यमानवत्‌ भवति इति तस्य सूत्रस्य अर्थः।", "tgt_text": "ಯಾವಾಗ ಆಮಂತ್ರಿತಾಂತ ಸಮಾನವಿಭಕ್ತಿಕವಿಶೇಷಣಪದ ಮುಂದೆ ಇರುತ್ತದೋ ಆವಾಗ ಆಮಂತ್ರಿತಾಂತ ಬಹುವಚನಾಂತಪದವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಅವಿದ್ಯಮಾನವದ್ಭಾವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂತ್ರಾರ್ಥ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ- ಈ ಪುರುಷನ ಗರಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಈ ಪುರುಷನ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಬೃಹತ್ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "सरलार्थ - इस पुरुष की महानता है कि यह पुरुष महिमा और ऐश्वर्य से बृहत्‌ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವರ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "वेदे बहूनां देवानां तथा बह्वीनां देवीनां नामानि दृश्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसकाल में सूक्ष्म विषयों का अनुभव होता है इसलिए वह प्रविविक्त भुक्‌ इस प्रकार से कहलाता है।", "tgt_text": "तत्काले सूक्ष्मविषयान्‌ अनुभवति इति स प्रविविक्तभुक्‌ इति कथ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "क्रतुशब्दस्य यज्ञः कर्म वा अर्थः।", "tgt_text": "ಕ್ರತು ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಯಜ್ಞ ಅಥವಾ ಕರ್ಮ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवञ्च सर्वमेतत्‌ पर्यालोच्य देवाः एकस्यैव परमात्मनः अंशाः इति ज्ञायते।", "tgt_text": "इस प्रकार ये सब देव एक ही परमात्मा के अंश है, ऐसा ज्ञान होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देवब्रह्मणोः शब्दयोः स्वरितस्य अनुदात्तः स्यात्‌।", "tgt_text": "\"ದೇವಬ್ರಹ್ಮಣೋಃ\" ಎಂಬ ಶಬ್ಧಗಳ ಸ್ವರಿತಸ್ವರಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अद्वैत ब्रह्माकाराकारिता चित्तवृत्ति होती है।", "tgt_text": "अद्वैतब्रह्माकाराकारिता चित्तवृत्तिश्च विद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः उसके स्थान पर पूतिका-लता का विधान किया जाता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ, ಅದರ ಬದಲು ಪೂತಿಕಾ ಎಂಬ ಲತೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವನಿಗೆ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अस्य विविधैः देवैः सह सम्पर्कः वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದ ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳು - ಬೌಧಾಯನಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಆಪಸ್ತಂಬಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कृष्णयजुर्वेदस्य कल्पसूत्रम्‌ - बौधायनसूत्रम्‌ आपस्तम्बसूत्रञ्चेति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ಯೇನ ಪಕ್ಷಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಯಾರ ತುಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "श्येनविहगेन सह कस्य तुलना कृता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಂದ \"ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೇ ಪರಾಂಗವತ್ಸ್ವರೇ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಮಂತ್ರಿತಪದವು ಮುಂದಿದ್ದಾಗ ಸುಬಂತಪದಕ್ಕೆ ಅಂಗವದ್ಭಾವವು ಅತಿದಿಶಸ್ಲಟ್ಟಿದೆ.", "tgt_text": "वहाँ 'सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे' इस सूत्र से आमन्त्रित पद के परे पूर्ववर्ति सुबन्त पद का अडगवत्त के समान कार्य होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌ ।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस विषय में ब्राह्मण का कथन है कि मित्रावरुण का सम्बन्ध प्राण के और अपान के साथ है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ विषये ब्राह्मणस्य कथनम्‌ अस्ति यत्‌ मित्रावरुणस्य सम्बन्धः प्राणेन अपानेन च सह अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शरीर अङ्गि कहलाता है।", "tgt_text": "ಶರೀರವು ಅಂಗೀ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "त्रिःसप्त (३ ५ ७)= एकविंशतिसंख्याकाः, समिधः= एधांसि, कृताः= कल्पिताः।", "tgt_text": "त्रिःसप्त (३५७) = एकविशति, समिधः = समिधाएँ, कृताः = बनाई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "युष्माकं क्रोधं शत्रुतां च अधुना स्थिरीकुरुत ।", "tgt_text": "ನಿನ್ನ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಈಗ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಿಸು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे यह सूत्र का अर्थ प्राप्त होता है - स्त्री विषय हस्वान्त का आदि अच्‌ उदात्त होता है।", "tgt_text": "तेन अयं सूत्रार्थः लभ्यते- हृस्वान्तस्य स्त्रीविषयस्य आदिः उदात्तो भवति इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ಸ್ಯವಚನ - ಈ ಜಲಪ್ರಳಯದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "मत्स्यवचन-इस जल प्रलय से मैंने तुम्हारी रक्षा की है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರಿಂದ ಆದ ಸುಖವೂ ಅನಿತ್ಯವೇ.", "tgt_text": "अतः ततः जन्यं सुखम्‌ अपि अनित्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पर्जन्य वृष्टि करने वाले देव हैं।", "tgt_text": "ಪರ್ಜನ್ಯ ವೃಷ್ಠಿ ಮಾಡಿಸುವ ದೇವನಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರಿಯಾಮ್ ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರವು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र सूत्रे \"स्त्रियाम्‌\" इति अधिकारः आगच्छति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಶಮದ ನಿರ್ದೇಶವು.", "tgt_text": "इसलिए सबसे पहले शम का निर्देश किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतदेव अग्निमन्थनम्‌ इति कथ्यते।", "tgt_text": "ಇದನ್ನೇ ಅಗ್ನಿಮಂಥನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चौथा आरण्यक बहुत ही छोटा है।", "tgt_text": "चतुर्थारण्यकम्‌ अतीव लघु अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅವಿದ್ಯೆಯ ಸತ್ವಗುಣ ಮತ್ತು ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಸತ್ವಗುಣ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अविद्या सत्वगुण, रजोगुण तथा तमोगुण के द्वारा युक्त होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विशेष- यह सूत्र पूर्व के आद्युदात्तश्च इस सूत्र का अपवाद है।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ - ಈ ಸೂತ್ರವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಆದ್ಯುದಾತ್ತಶ್ಚ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅಪವಾದ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सत्त्वम्‌, रजः, तमः, इत्येते त्रयाः गुणाः सन्ति।", "tgt_text": "सत्त्वम्‌, रजः, तमः ये तीन गुण हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ कवि में मानवीकरण की भावना अत्यन्त बलवान है।", "tgt_text": "अत्र कवेः मानवीकरणस्य भावना अतिप्रबला अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"एकदेशविकृतमनन्यवत्‌\" इस न्याय से कृष्णश्रित शब्द के प्रातिपदिक आक्षय से इसके बाद “प्रथमा एकवचन विवक्षा में सु प्रत्यय होने पर कृष्णश्रित सु स्थिति होती है।", "tgt_text": "\"एकदेशविकृतमनन्यवत्‌\" इति न्यायेन कृष्णश्रितशब्दस्य प्रातिपदिकत्वस्याक्षयात्‌ ततः प्रथमैकवचनविवक्षायां सौ कृष्णश्रित सु इति भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्ताद्‌ इत्यत्र पञ्चमीनिर्देशाद्‌ 'तस्मादित्युत्तरस्य' इति परिभाषया उदात्ताद्‌ उत्तरस्य इति लभ्यते।", "tgt_text": "’ಉದಾತ್ತಾತ್’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪಂಚಮೀನಿರ್ದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ \"ತಸ್ಮಾದಿತ್ಯುತ್ತರಸ್ಯ\" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷಾಸೂತ್ರದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ’ಉದಾತ್ತದ ಮುಂದಿರುವ’ ಎಂದು ಅರ್ಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಕಾಶವು ಪ್ರಕಾಶಕವೂ ಆಗಿದೆ.", "tgt_text": "इदं ज्ञानम्‌ प्रकाशः प्रकाशकः अपि भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु उनसे भी पूर्वतर भाष्य भट भास्कर मिश्र का (ग्यारहवी शताब्दि का) प्राप्त होता है।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಅವರಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ಭಾಷ್ಯವು ಭಟ್ಟ ಭಾಸ್ಕರ ಮಿಶ್ರ (ಹನ್ನೊಂದನೇ ಶತಮಾನದವರು) ಅವರದ್ದು ಸಿಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಾಲ್ಕನೇ ಕಾಂಡವು ಖಿಲಕಾಂಡ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "चतुर्थकाण्डः खिलकाण्डनाम्ना विख्यातोऽस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "समाधौ अपि तथा।", "tgt_text": "समाधि में भी वैसे ही होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ಸಮಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸ್ವರವಿರುತ್ತದೆ , ಅದನ್ನು ಆಲೋಚಿಸೋಣ.", "tgt_text": "अर्थात्‌ समासकरणेन कुत्र कः स्वरः भवति तद्‌ आलोचयामः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदुक्तं पञ्चदश्याम्‌।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಪಂಚದಶೀಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನು ಓದುವವನು ಅನುಬ್ರಾಹ್ಮಣ.", "tgt_text": "उसको पढने वाला अनुब्राह्मण।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः 'तिङ्ङतिङः' इति सूत्रेण ईयते इत्यस्य ईकारः अनुदात्तः वर्तते।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ \"ತಿಙ್ಙತಿಙಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ’ಈಯತೇ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मण इति ब्रह्मणः व्याख्यापरकानां ग्रन्थानां नाम अस्ति।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಪರಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಹೆಸರಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "36. कर्तृलक्षण कोश कौन-सा है?", "tgt_text": "३६. कर्तृलक्षणः अयं कोशः, कः ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन प्रकारेण वर्णव्यत्ययेन निष्पन्नस्य शब्दस्य सुष्ठु उदाहरणमिदम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "इसी प्रकार से वर्ण व्यत्यय से बने हुए शब्द का सुंदर उदाहरण यह है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇ ಸರ್ವಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ  ಉಪಾಸ್ಯ ದೇವತೆಯನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.", "tgt_text": "ते सर्वकार्यसिद्ध्यर्थ स्वोपास्यदेवम्‌ आह्वयन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "किं स्त्रीत्वम्‌?", "tgt_text": "स्त्रीत्व क्या है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಮಿತಾ- ನಿಪೂರ್ವಕ ಮಿ ಧಾತುವಿಗೆ ಕ್ತಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿ ನಂತರ ಸುಪ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಡಾ ಆದೇಶವಾದಾಗ ನಿಮಿತಾ ಎಂದು ರೂಪವು.", "tgt_text": "निमिता- निपूर्वकमि-धातोः क्तप्रत्यये सुपः डादेशे च निमिता इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतिशयेन विविधकीर्तियुक्तः।", "tgt_text": "ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ಅನೇಕ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "46. बहुव्रीहि समासविधायक वार्तिक लिखो?", "tgt_text": "४६. बहुव्रीहिसमासविधायकानि वार्तिकानि लिखत?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नाथितः - नाथ्‌ - धातोः क्तप्रत्यये प्रथमैकवचने ।", "tgt_text": "नाथितः - नाथ्-धातु से क्तप्रत्यय करने प्रथमा एकवचन में।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निरुक्तादिग्रन्थेषु 'इति विज्ञायते' इति कथयित्वा ब्राह्मणग्रन्थानाम्‌ एव प्रमाणरूपेण निर्देशः कृतः।", "tgt_text": "निरुक्त आदि ग्रन्थ इस प्रकार जाना जाता है ऐसा कहकर ब्राह्मण ग्रन्थों का ही प्रमाण रूप से निर्देश किया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಯಸಿ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತವು ಯಾವ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "अवस्था अर्थ में ज्येष्ठ, कनिष्ठ शब्दों के अन्त्य स्वर को उदात्त किस सूत्र से होता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मात्‌ पूर्वमेव मां कुम्भमध्ये स्थापय।", "tgt_text": "सबसे पहले मुझे घड़े में रखो।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्मृति आदि तो वेदमूलक होने से उसकी ही प्रमाण पदवी को धारण करते है।", "tgt_text": "स्मृत्यादयः तु वेदमूलकतया प्रमाणपदवीम्‌ आरोहन्ति ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एवम् अनुगच्छतः।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಹರಿಯುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अनुदात्तानाम्‌ इसका अर्थ है, अनुदात्त का, दो अनुदातों का, अथवा अनेक अनुदात्तों का।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ’ಅನುದಾತ್ತಾನಾಮ್’ ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ಅನುದಾತ್ತಕ್ಕೆ, ಎರಡು ಅನುದಾತ್ತಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ ಅನುದಾತ್ತಗಳಿಗೆ , ಎಂದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आनुश्रविकश्च श्रुतिप्रमाणाद्‌ ज्ञातः, पारलौकिकः, आमुष्मिकः, वेदादिविहितकर्मणा लभ्यः।", "tgt_text": "आनुश्रविक अर्थात्‌ श्रुतियों के माध्यम से ज्ञात पारलौकिक, आमुष्मिक तथा वेदादि विहित कर्म के द्वारा लभ्य होते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆಗ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तो वैसा ही हो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೫. ಪ್ರ ವಾತಾ ವಾಂತಿ... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "5. प्र वाता वान्ति ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदिदं गानं नृत्येन आभिनीयते स्म, तदिष्यते एषां संवादसूक्तानां धार्मिकनाटकरूपता।", "tgt_text": "ಆ ಹಾಡನ್ನು ನೃತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅವರು ಈ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತಗಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಟಕವಾಗಿ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः यहाँ समास होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸುಂದರವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸುವವರಿಗೆ.", "tgt_text": "सुंदर स्तुति करने वाले के लिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह ही सभी चर अचरजीवो का आधार है।", "tgt_text": "ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಚರಾಚರಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपरं समाधानं भवति यत्‌ पर्यायवचकानां ग्रहणे लघुगुरुचिन्ता नाद्रियते इति नियमेन अत्र पर- पर्यायस्य उदयशब्दस्य ग्रहणे न हानिः इति शम्‌।", "tgt_text": "ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಾಧಾನವೇನೆಂದರೆ, ಪರ್ಯಾಯವಾಚಕಶಬ್ದಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಗೌರವ-ಲಾಘವಚಿಂತೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಚಕವಾದ ಉದಯಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಯವುದೇ ಹಾನಿ ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वेषु चैतन्यस्वरूपं ब्रह्म अनुस्यूतं वर्तते।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯು ಚೈತನ್ಯ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವು ಅನುಸ್ಯೂತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮಿತ್ರವರುಣರ ರಥಗಳು ಚಿನ್ನದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.", "tgt_text": "मित्रावरुणयोः रथः सुवर्णनिर्मितः वर्तते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सामर्थ्यं च हि समासे एकार्थीभावरूपम्‌ इति सिद्धान्तः।", "tgt_text": "समास के भेद विषय में बहुत सी विप्रतिपत्तियाँ हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ಅರ್ಥ ವನಸ್ಪತಿ ಪಶು, ವೃಕ್ಷ ಮತ್ತು ತಿರ್ಯಕ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದ್ರು ಅವುಗಳ ಸದ್ಗತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इति अर्थात्‌ वनस्पति पशु, वृक्ष और तिर्यक योनि में स्थित पक्षी यदि यज्ञ में हिंसित है, फिर भी उनकी सद्गति होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮವಾಯಿಕಾರಣವಿಷಯವೇ ಸಮಾನ ಜಾತೀಯತೆಯ ವಿಶೇಷ. ಅಕಾರಣಾಂತರ ವಿಷಯವಾದರೆ ಅದೂ ಕೂಡ ಆಯುಕ್ತವಾದದ್ದು.", "tgt_text": "ननु समवायिकारणविषय एव समानजातीयत्वाभ्युपगमः, न कारणान्तरविषय इति चेत्‌ तदपि अयुक्तम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इति सूत्रात्‌ प्रकृत्या इति, पूर्वपदम्‌ इति च पदद्वयम्‌ अनुवर्तते।", "tgt_text": "बहुव्रीहौ प्रकृत्या पूर्वपदम्‌ इस सूत्र से प्रकृत्या और पूर्वपदम्‌ इन दो पदों की यहाँ अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೯. ತೃ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "तृ-धातोः लङि मध्यमपुरुषैकवचने।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र तवै-इति प्रत्ययविशेषस्य ग्रहणम्‌, तेन प्रत्ययग्रहणे \"तदन्ताः ग्राह्याः' इति परिभाषया तवै- प्रत्ययान्तस्य इति लभ्यते।", "tgt_text": "यहाँ तवै- इस प्रत्यय विशेष का ग्रहण है, उस प्रत्यय ग्रहण में “तदन्ता: ग्राह्याः' इस परिभाषा से तवै-प्रत्ययान्त की यहाँ पर प्राप्ति होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"नपुंसकादन्यतरस्याम्‌\" \"झयः\" इति सूत्रद्वयं विकल्पेन टच्प्रत्ययविधायकम्‌।", "tgt_text": "\"ನಪುಂಸಕಾದನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್\" \"ಝಯಃ\" ಇವೆರಡು ಸೂತ್ರಗಳು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "खाये हुए का इन रसरूप से परिवर्तन अग्नि करता है।", "tgt_text": "भुक्तस्य एतद्रसरूपेण परिणामम्‌ अग्निः करोति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆಮಂತ್ರಿತ ಎಂಬುದರಿಂದ ಪದದ ಆಕ್ಷೇಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः आमन्त्रित इस पद का आक्षेप किया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಏನಾದರು ಈ ಪ್ರಾಣವು ಆತ್ಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಆಗ ಸುಷುಪ್ತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದರ ಜಾಗರಣೆಯಿಂದ ಕಳ್ಳರು ಕದಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यदि यह प्राण आत्मा होता तो सुषुप्ति काल में इसके जागने से चोरादि चोरी आदि कार्य नहीं कर सकते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निघण्टौ कति अध्यायाः।", "tgt_text": "ನಿಘಂಟುವಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜಲದ ವಿಕಾರದಿಂದ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "जल के विकार से सभी को उत्पन्न करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्य अपि समयः अज्ञातः एव।", "tgt_text": "ಇವರ ಸಮಯವೂ ಯಾವಾಗ ಎಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವೀಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅಹಂಪದದಿಂದ ಯಾವುದರ ಪರಾಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "देवीसूक्ते अहंपदेन कः परामृश्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತಿಙಂತ ಪದಗಳ ಯಾವ ಸ್ವರ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆಲೋಚಿಸಿದ ವಿಷಯವಿದೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ प्रकरणे तिङन्तपदानां कः स्वरविशेषः इति आलोच्यः विषयः अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "त्र वृत्तान्तान्वाख्यानं न प्रवर्तकम्‌, न निवर्तकश्चेति प्रयोजनाभावात्‌।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಾಂತದ ವಿವರಣೆಯು ಪ್ರವರ್ತಕ ಅಥವಾ ನಿವಾರಕ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರಯೋಜನ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सगुणब्रह्म की उपासना के अभ्यास से मन उसी ब्रह्म में एकाग्र होने पर वह उसमें उपाधि कल्पना करने पर वह निरुपाधिक ब्रह्म भी सोपाधिक होकर प्रकट हो जाता है।", "tgt_text": "ಸಗುಣಬ್ರಹ್ಮೋಪಾಸನಾಭ್ಯಾಸದಿಮ್ದ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ವಶೀಕರಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದೇ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಅಪೇತೋಪಾಧಿಕಲ್ಪನೆಯು ಅಪೇತಾ ಉಪಾಧಿಕಲ್ಪನೆಯು ಯಾವುದರಿಂದ ಅದರ ಉಪಾಧಿಕವಿಲ್ಲದಿರುವುದೋ ಅದೇ ನೇರವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "1. शिवसङ्कल्पसूक्त का ऋषि कौन है, छन्द क्या, और देवता कौन है?", "tgt_text": "१. शिवसङ्कल्पसूक्तस्य कः ऋषिः , किं छन्दः , का च देवता?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यः प्रमाता सः अधिकारी इति ।", "tgt_text": "अर्थात्‌ जो प्रमाता है वह ही अधिकारी है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किस प्रातिपदिक से टाप्‌ होता है अथवा डाप्‌ होता है ऐसा जानने के लिए प्रकृत प्रकरण प्रवर्त्त होते हैं।", "tgt_text": "ಯಾವ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕದಿಂದ ಟಾಪ್ ಆಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಡಾಪ್ ಆಗುತ್ತದೆಯೋ ಹೀಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಕೃತ ಪ್ರಕರಣವು ಪ್ರವರ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए अज्ञान का नाश होने पर अज्ञान कार्य वृत्ति का भी नाश हो जाता है।", "tgt_text": "अतः अज्ञाने नाशे सति अज्ञानकार्यस्य वृत्तेरपि नाशः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः गोपायधातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने सिप्‌-प्रत्यये प्रक्रियाकार्ये गोपाय इति रूपं भवति।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಯ ಧಾತುವಿನ ಲೋಟ್ ಲಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಸಿಪ್- ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಯ ಎಂಬ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "में जिसे चाहती हूँ उसे बलवान, ब्रह्माण, मन्त्रद्रष्टा, और मेधावि बना देती हूँ।", "tgt_text": "अहं यमिच्छामि तमेव बलवन्तं, ब्रह्माणं, मन्त्रद्रष्टार, मेधाविनं च करोमि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्तः यह प्रथमा एकवचनान्त, च यह अव्ययपद, तवै यहाँ पर लुप्त प्रथमान्त निर्देश है, युगपद्‌ यह अव्यय पद है।", "tgt_text": "अन्तः इति प्रथमैकवचनान्तं, च इति अव्ययपदं, तवै इत्यत्र लुप्तप्रथमान्तनिर्देशः, युगपद्‌ इति अव्ययपदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जुआरी यदि एक बार जीत भी जाता है तो भी उसके मन में भय बना रहता है की अगली बार हार नही जाऊ।", "tgt_text": "अहस्तासः हस्तरहिताः अप्यक्षाः हस्तवन्तं द्युतकरं कितवं सहन्ते पराजयकरणेनाभिभवन्ति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चतुर्थीतत्पुरुष का \"चतुर्थी तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः\" यह विधायक सूत्र है।", "tgt_text": "चतुर्थीतत्पुरुषस्य \"चतुर्थी तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः\" इति विधायकं सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुपा इत्यत्र तदन्तविधौ सुबन्तेनेति।", "tgt_text": "ಸುಪಾ ಇಲ್ಲಿ ತದಂತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಬಂತದ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सर्ववेदान्तैः तात्पर्येण प्रतिपाद्यार्थम्‌ आह- तमेव विदित्वाऽतिमृत्युमिति।", "tgt_text": "सभी उपनिषदों के तात्पर्य का प्रतिपाद्यार्थ कहा है - तमेव विदित्वाऽतिमृत्युमिति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಅನುಪಹಿತವಾದ ಮತ್ತು ತುರೀಯವಾದ ಏಕತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವಭಾಸವಾಗುವ ತತ್ ಪದದ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इससे अनुपहित तुरीय ब्रह्म एकत्व के कारण अवभासमान तत्‌ पद का वाच्यार्थ होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अथवा गिरि मन्त्रादिरूप में वाणी सभी वर्तमान है।", "tgt_text": "यद्वा। गिरि मन्त्रादिरूपायां वाचि सर्वदा वर्तमानः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अहं सोममाहनसंङ्कु ... इत्यादिमन्त्र की व्याख्या करो।", "tgt_text": "अहं सोममाहनसं... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जाग्रत्कालीनः स्थूलप्रपञ्चः स्वप्नकाले नास्ति।", "tgt_text": "ಜಾಗೃತ್ಕಾಲೀನ ಸ್ಥೂಲಪ್ರಪಂಚವು ಸ್ವಪ್ನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अध्येयः वेदः, विचार्यः च तदर्थः विपश्चिता।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ, ವೇದಗಳನ್ನು ಓದಿ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ನಂತರ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेद के दशममण्डल के अन्तर्गत आया हुआ हिरण्यगर्भ सूक्त उनमें प्रमुख है।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ ಸೂಕ್ತವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देने की इच्छा वालो का कल्याण करो, दान के भोक्ता का दक्षिणा में प्राप्त ऋत्विग के समान कल्याणकरो।", "tgt_text": "ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡು, ದಾನದ ಭೋಕ್ತಾ ದಕ್ಷಿಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಋತ್ವಿಕರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदियमात्रमयं भगः।", "tgt_text": "ಉದಿತಮಾತ್ರರಾಗುವವರೆಗೆ ಇದು ಭಗ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः तानि कालत्रये न तिष्ठन्ति।", "tgt_text": "इस प्रकार से वो तीनों कालों में नहीं होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अव्ययीभाव आदि विशेष संज्ञाओं से विनिर्मुक्त जो समास है वह केवल समास होता है।", "tgt_text": "अव्ययीभावादिविशेषसंज्ञाभिः विनिर्मुक्तः यः समासः स केवलसमासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "सूत्रार्थः- अक्षरमक्षरं पर्यायेणोदात्तम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "संहितायां स्तुतीनां प्राधान्यम्‌ अस्ति, ब्राह्मणग्रन्थे तद्विधीनाम्‌ एव प्राधान्यम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "संहिता में स्तुति प्रधान है, ब्राह्मण ग्रन्थ में उसके विधानों की ही प्रधानता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶೋಭನವಾದ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುವವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸುವ ಯಜಮಾನನಿಗೆ ಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "तथा देवों को शोभन हवि देने वाले को अथवा हवि से देवों को तृप्त करने वाले यजमान को धन देती हूँ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದದಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वेद में उचित है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेद्याः आकृतिः पतत्रप्रसारितः पक्षी इव भवति।", "tgt_text": "वेदि की आकृति पंख फैलाये पक्षी के समान होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಮನುಷ್ಯ ಯಾರಾಗಿಲ್ಲ?", "tgt_text": "यज्ञाय अनुपयुक्तो जनः कः?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ- ಪ್ರಪಾಯಮ್ ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ದ್ವಿತ್ವವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- प्रप्रायम्‌ इत्युदाहरणे प्र इति शब्दस्य द्वित्वं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದಿಕ್ ಶಬ್ದಾಃ ಗ್ರಾಮಜನಪದಾಖ್ಯಾನಚಾನರಾಟೇಷು ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ದಿಕ್ ಶಬ್ದಾಃ ಈ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "दिक्शब्दाः ग्रामजनपदाख्यानचान -राटेषु इस सूत्र से दिक्शब्दाः इस पद की यहाँ अनुवृति आती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततश्च अत्र पदान्वयः इत्थं भवति- चितः तद्धितस्य प्रकृतिप्रत्ययसमुदायस्य अन्तः उदात्तः इति।", "tgt_text": "उससे यहाँ पदों का अन्वय होता है - चितः तद्धितस्य प्रकृतिप्रत्ययसमुदायस्य अन्तः उदात्तः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗುವುದು.", "tgt_text": "यस्मिन्‌ दिवसे अग्निहोत्रम्‌ आरभ्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कौषीतकि ब्राह्मण उपनिषद्‌ चार अध्यायों में विभक्त है।", "tgt_text": "ಕೌಷೀತಕಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉಪನಿಷತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उरुक्रमस्य अत्यधिकं सर्वं जगदाक्रममाणस्य तत्तदात्मना अत एव विष्णोः व्यापकस्य परमेश्वरस्य परमे उत्कृष्टे निरतिशये केवलसुखात्मके पदे स्थाने मध्वः मधुरस्य उत्सः निष्पन्दो वर्तते।", "tgt_text": "ಅನಂತ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅವನು ವಿಶಾಲವಾದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಸುಖಕರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಧುರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಅಕ್ಷಶೌಂಡಃ.", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - सूत्रस्यास्योदाहरणं यथा अक्षशौण्डः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भविष्यत्‌ 'लृटः सद्वा' (पा०सू० ३.३ .१४) इति शतृप्रत्ययः 'तौ सत्‌'  ( पा०सू० ३.२.१२७ ) इत्युक्तेः त्रिकालसंबद्धवस्तुषु मनः प्रवर्तत इत्यर्थः।", "tgt_text": "ಭವಿಷ್ಯತ್ 'ಲೃಟಃ ಸದ್ವಾ' (ಪಾ.ಸೂ. ೩.೩.೧೪) ಇದರಿಂದ ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ 'ತೌ ಸತ್' (ಪಾ.ಸೂ ೩.೨.೧೨೭) ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ ತ್ರಿಕಾಲ ಸಂಬದ್ಧ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮನ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಈ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे मिट्टी से निर्मित घट शुरई थाली आदि परस्पर भिन्न हैं परन्तु मिट्टी की दृष्टि से सभी एक ही है परन्तु देव की दृष्टि से सभी देव भिन्न हैं परन्तु एकत्व की दृष्टि से सभी में परमात्मा का स्वरूप निहित है।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಮೃನ್ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಘಟ, ಸೇರು, ತಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದವು ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನವಾದರೂ ಮಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಭಿನ್ನರಾದರೂ ಏಕತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮಾತ್ಮ ಸ್ವರೂಪರೇ ಹೌದು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "राजपुरुष इति पदस्यार्थो भवति राजविशिष्टपुरुषः इति।", "tgt_text": "राजपुरुष पद का अर्थ होता है राजविशिष्ट पुरुष।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा शुक्लयजुर्वेदीये पुरुषसूक्ते वेदपुरुषस्य महती वर्णना वर्तते।", "tgt_text": "जैसे- शुक्लयजुर्वेदीय पुरुषसूक्त में वेद पुरुष का बड़ा ही विस्तृत वर्णन है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "हन्तवै इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌।", "tgt_text": "ಹಂತವೈ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ದವಾಯಿತು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "१. त्रीणि लिङ्गानि भवन्ति।", "tgt_text": "1. तीन लिङ्ग होते हैं?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे निर्धारणे इति सप्तम्यन्तं पदम्।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ \"ನಿರ್ಧಾರಣೆ\" ಎಂಬುದು ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पोषम्‌ - पुष्‌ -धातु से घज्‌प्रत्यय करने पर द्वितीया एकवचन में पोषम्‌ यह रूप बनता है।", "tgt_text": "पोषम्‌- पुष्‌ - धातोः घञ्प्रत्यये द्वितीयैकवचने पोषम्‌ इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथाशब्दस्य योग्यता- वीप्सा-पदार्थानतिवृत्ति-सादृश्यानि इति एते चत्वारः अर्थाः।", "tgt_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಶಬ್ದದ ಯೋಗ್ಯತೆ - ವೀಪ್ಸಾ- ಪದಾರ್ಥಾನತಿವೃತ್ತಿ- ಸಾದೃಶ್ಯಾನಿ ಇದು ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಥಗಳು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथाहि भाष्यादिषु 'आद्युदात्तश्च' इत्यादिषु सूत्रेषु प्रकृतेः अन्तोदात्तत्वं शास्यते।", "tgt_text": "वैसे ही भाष्य आदि में 'आद्युदात्तश्‍च' इत्यादि सूत्रों में प्रकृति से अन्तोदात्त होने का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಗ್ರಹ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಭೇದಗಳ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "विग्रहस्वरूपं तद्भेदान्‌ च वर्णयत।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और उसके बाद येन विधिस्तदन्तस्य इस सूत्र से यहाँ तदन्तविधि होती है।", "tgt_text": "ततश्च येन विधिस्तदन्तस्य इति सूत्रेण अत्र तदन्तविधिः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗೋಷ್ಠಜಶಬ್ದಸ್ಯ ಇದು ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಮಧೇಯಸ್ಯ ಇದು ಕೂಡ ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ  .", "tgt_text": "वहाँ गोष्ठजस्य शब्द षष्ठी एकवचनान्त पद है, ब्राह्मणनामधेयस्य यह भी षष्ठी एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ಟೇಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಬಹುಯಜ್ವನ್ ಶಬ್ದದ \"ಟೇಃ\" ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನ್ ಇದರ ಲೋಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः परं टेः इति सूत्रेण बहुयज्वन्‌ इति शब्दस्य टेः अन्‌ इत्यस्य लोपे सति बहुयज्व्‌ आ इति स्थितिः जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मैं स्वयं आत्मा हूँ इसका ज्ञान होता है।", "tgt_text": "अहं स्वम्‌ आत्मा इति ज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवम्‌ ब्रह्मणः आकाशस्य, आकाशात्‌ वायोः, वायोः तेजसः, तेजसः अपां, अदुभ्यः पृथिव्याः च सृष्टिः भवतीति क्रमः अनुसन्धेयः।", "tgt_text": "इस प्रकार से ब्रह्म से आकाश, आकाश से वायु, वायु से तेज,तेज से जल, जल से पृथ्वी, इस प्रकार का सृष्टि का क्रम मानना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "काम्य कर्मों का फल स्वर्गादि होते हैं।", "tgt_text": "ಕಾರ್ಮಕರ್ಮಗಳ ಫಲಗಳು ಸ್ವರ್ಗಾದಿಗಳು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "8. अर्थवादः कः।", "tgt_text": "8. अर्थवाद क्या होता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವ ಋಷಿಯು ಹಲವಾರು ಸ್ತುತಿಗಳಲ್ಲಿ ವೀರರಸವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಇಂದ್ರನ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "कः ऋषिः अनेकासु स्तुतिषु वीररसम्‌ आश्रित्य इन्द्रस्य वर्णनं कृतवान्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರು ಅಜ್ಞಾನವು ಭಾವರೂಪವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यद्यपि अज्ञानं भावरूपं भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कदाचित्‌ जो आवश्यक होता है वह ही मुख्य कर्म होने योग्य होता है।", "tgt_text": "ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಏನಾದರೂ ಆವಶ್ಯಕವಾದರೆ ಅದೇ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಆಗಬಹುದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅನುದಾತ್ತಮ್ ಇದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अनुदात्तम्‌ यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯದ್ಬಂಹಿಷ್ಠಂ ನಾತಿವಿಧೇ.. ಎಂಬ ಮಂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.", "tgt_text": "यद्बंहिष्ठं नातिविधे... इत्यादिमन्त्रं व्याख्यात।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪತ್ಸುತಃ ಶೇತೆ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಕ್ವಿಪಿ ಪತ್ಸುತಃ ಶೀಃ ಎಂಬ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पत्सुतः शेते इस अर्थ में क्विप करने पर पत्सुतःशीः यह रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರರು ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಭಾಷ್ಯದಲ್ಲಿ - ಇದಂ ತು ಜ್ಞೇಯಮತೀಂದ್ರಿಯತ್ವೇನಮಶಬ್ದೈಕಪ್ರಮಾಣಗಮ್ಯತ್ವಾತ್ ನ ಘಟಾದಿವತ್ ಉಭಯಬುದ್ಧ್ಯನುಗತಪ್ರತ್ಯಯವಿಷಯಮಿತ್ಯತೋ ನ ಸತ್ ತನ್ನಾಸತ್\" ಹೆಳಲಾಗಿದೆ. ಎಂದು.", "tgt_text": "भगवता शङ्कराचार्येणापि श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये उक्तम्‌ “इदं तु ज्ञेयमतीन्द्रियत्वेनम शब्दैकप्रमाणगम्यत्वात्‌ न घटादिवत्‌ उभयबुद्ध्यनुगतप्रत्ययविषयमित्यतो 'न सत्‌ तन्नासत्‌” इत्युच्यते” इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विष्णुशब्दः विष्‌-धातोः निष्पद्यते यस्य अर्थो भवति व्यापनशीलः इति।", "tgt_text": "ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಪದವು ವಿಷ್ ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದು, ಇದರ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪಕ ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देववाणी और वेदवाणी संस्कृत है।", "tgt_text": "ದೇವವಾಣಿ ಮತ್ತು ವೇದವಾಣಿ ಸಂಸ್ಕೃತವೇ ಆಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿವೃಕ್ಣಾ - ವಿಪೂರ್ವಕ ವ್ರಸ್ಚ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕ್ತಪ್ರತ್ಯಯ ಹಾಕಿದಾಗ ವಿವೃಕ್ಣ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विवृक्णा -विपूर्वक व्रश्च्धातु से क्तप्रत्यय करने पर विवृक्ण यह रुप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उपकृष्णम्‌ यह रूप  सिद्धि कीजिये।", "tgt_text": "ಉಪಕೃಷ್ಣಂ ಇದರ ರೂಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಿಸಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮಾಸ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ಯತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वृत्तिषु अन्यतमः भवति समासः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂರ್ಯನು ಅಗ್ನಿಯ ಅನ್ಯ ಮೂರ್ತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूर्य भी अग्नि का अन्य मूर्ति रूप में कीर्ति है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧. ಮನನವೇ ಶೃತ ಅದ್ವಿತೀಯ ವಸ್ತುವಿನ ವೇದಾಂತಗುಣ ಯುಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅನವರತ ಅನುಚಿಂತನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "६०. मननं हि श्रुतस्य अद्वितीयवस्तुनः वेदान्तानुगुणयुक्तिभिः अनवरतम्‌ अनुचिन्तनम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವೇದತ್ರಯೀ ಎಲ್ಲಿ ಅಲೌಕಿಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಅಲ್ಲಿ ಅಥರ್ವವೇದದ ಲೌಕಿಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "वेदत्रयी यत्र अलौकिकफलदाता अस्ति तत्र अथर्ववेदः लौकिकफलदाता अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನುಷ್ಯ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "मनुष्य सुख में लिप्त रहना चाहता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और ये अनुदात्त है।", "tgt_text": "ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वपदविग्रहः अस्वपदविग्रहः इति भेदेनापि विग्रहः द्विविधः।", "tgt_text": "ಸ್ವಪದವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಅಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹ ಎಂಬ ಭೇದಗಳಿಂದ ವಿಗ್ರಹವು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರವಾದವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಗ್ನಿಃ ಈ ಅತಿಂಙಂತದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ತಿಂಙಂತ ಈಳೆ ಈ ಪದವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अग्निः इति अतिङन्तात्‌ परं तिङन्तम्‌ ईळे इति पदं वर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಪೂರ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಪ ಸೂತ್ರಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उन आवश्यकता को ही कम शब्दों के द्वारा पूरा करने के लिए कल्प सूत्रों की रचना हुई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकाचः इति पदस्य विशेष्यरूपेण शब्दस्य इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदमत्र योज्यते।", "tgt_text": "ಏಕಾಚಃ ಈ ಪದದ ವಿಶೇಷ್ಯರೂಪದಿಂದ ಶಬ್ದಸ್ಯ ಈ ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತಪದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“उपमानानि सामान्यवचनैः'' इस सूत्र का क्या अर्थ है?", "tgt_text": "\"उपमानानि सामान्यवचनैः\" इति सूत्रस्यार्थः कः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विशेष- कर्मधारय समास में ही इस सूत्र से प्रकृतिस्वर का विधान है।", "tgt_text": "विशेषः- कर्मधारयसमासे एव अनेन सूत्रेण प्रकृतिस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्यान्तस्योपोत्तमं च॥", "tgt_text": "ಸ್ಯಾಂತಸ್ಯೋಪೋತ್ತಮಂ ಚ || (ವಾ. 653)"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "याग के समय एक पुरोडाश को यज्ञाग्नि में आहुत किया जाता है।", "tgt_text": "यागसमये एकः पुरोडाशः यज्ञाग्नौ आहूयते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಹಿ ಯುಕ್ತವಾದ ಸಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ಅನೇಕ ತಿಙಂತಗಳಿಗೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "सूत्र का अर्थ - हि से युक्त साकाङ्क्ष अनेक तिङन्त को भी अनुदात्त नहीं होता है, छन्द में।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ವಿಕಲ್ಪದ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಆಗುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इस विभाषा की प्रवृत्ति में वैसे कोई भी निर्दिष्ट नियम नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस प्रकार का मेरा मन शान्तसङ्कल्प वाला हो।", "tgt_text": "तादृशं मे मनः शान्तसङ्कल्पमस्तु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "3. मिलित सुक्ष्मभूतों के कार्यो कों संक्षेप में लिखिए?", "tgt_text": "३. मिलितानां सूक्ष्मभूतानां कार्याणि संक्षेपेण लिखत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इत्येषां विषयाणाम्‌ उपपादनं ब्राह्मणसाहित्ये कृतम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "इन विषयों की विवेचना ब्राह्मण साहित्य में की है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यत्‌ कृतकं तदनित्यम्‌ यह नियम होता है।", "tgt_text": "यत्‌ कृतकं तदनित्यम्‌ इति नियमः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋन्नेभ्यः यह पञ्चमी बहुवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ऋन्नेभ्यः इति पञ्चमीबहुवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆ ವೇದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಯಜ್ಞ ನಿರ್ವಾಹಕವಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ ಋಕ್ ಯಜು ಮತ್ತು ಸಾಮ ಮೂರು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वे वेद प्रयोग भेद से यज्ञ निर्वाहक होने से ऋक्‌ यजु और साम तीनों भिन्न है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कात्यायन मुनि के नाम से प्रख्यात ऋग यजुर्वेद परिशिष्ट में पहले बताये तथ्य को स्वीकार किया हे - “छन्दो भूतमिदं सर्व वाडऱमयं स्याद्‌ विजानतः।", "tgt_text": "कात्यायनमुनेः नाम्ना प्रख्यातं ऋग्यजुष-परिशिष्टं पूर्वोक्तं तथ्यं स्वीकरोति - “छन्दोभूतमिदं सर्वं वाङ्गयं स्याद्‌ विजानतः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಚಕ್ರಮ್, ಸಸಖಿ, ಸಾಗ್ನಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಈ ಸೂತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सचक्रम्‌, ससखि, साग्नि इत्यादिकमेतस्य सूत्रस्योदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वैदिकयागः प्रकृतिविकृतिभेदेन द्विविधः।", "tgt_text": "वैदिक याग प्रकृति और विकृति के भेद से दो प्रकार के हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "8 ध्यानयोग के बहिरङ्ग साधन कौन-से होते हैं?", "tgt_text": "8 ध्यानयोगस्य बहिरङ्गं साधनम्‌ किम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "11 मनः न इन्द्रियम्‌ इत्यत्र सिद्धानिनां मतं लिखत।", "tgt_text": "೧೧. ಮನವು ಇಂದ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳ ಮತವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ವಿಭಕ್ತಿವಿಧಾನವಾಗಿ \"ಚಿಕೀರ್ಷಕಃ\" ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः सर्वसंयोगे विभक्त्यादिकार्ये चिकीर्षक इति रूपं सिध्यति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕಾರಣಾಭಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಭಾವವು.", "tgt_text": "कारणाभावे कार्याभावात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "६. अपसः इत्यत्र इष्ठाभावेपि कथं विनः लुक्‌?", "tgt_text": "6. अपसः यहाँ पर इष्ठ के अभाव होने पर भी विन का लुक्‌ कैसे हुआ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷಾಂಶ - ’ಅಗ್ನಿಮ್ ಈಳೇ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ-ಇಕಾರ ಅನುದಾತ್ತ-ಈಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಮಕಾರ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೇಗೆ ಇಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಈಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, \"ಸ್ವರವಿಧೌ ವ್ಯಂಜನಮವಿದ್ಯಮಾನವತ್\" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಮಕಾರ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಧ್ಯ ಮಕಾರ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "विशेषः- ननु अत्र अग्निम्‌ ईळे इत्यत्र उदात्तानुदात्तयोः (इकार-ईकारयोः) मध्ये मकारस्य विद्यमानत्वात्‌ कथम्‌ इकारात्परस्य ईकारस्य स्वरितस्वरः इति चेद्‌ उच्यते, स्वरविधौ व्यञ्जनमविद्यमानवद्‌ इति परिभाषया अत्र मकारस्य विद्यमानत्वेऽपि स्वरविधित्वात्‌ तन्नास्ति इति गृह्यते तेन अत्र मकारेण व्यवधानाभावात्‌ न स्वरितत्वबाधः इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸುಮಂತು ಈ ವೇದದ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದರು.", "tgt_text": "भागवते अस्य महति चर्चा अस्ति यत्‌ सुमन्तुः अभिचारप्रधानस्य अस्य वेदस्य मुख्यप्रचारकः आसीत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಯೂಪದಾರು ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವಾಗಿದ್ದರು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಯೂಪಶಬ್ದವು ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः यूपदारु यहाँ समास के होने पर भी प्रकृत सूत्र से यूप शब्द आद्युदात्त ही रहता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इसलिए इसका त्याग नहीं किया जा सकता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन दामन्‌ आ इति स्थितिः जायते।", "tgt_text": "ಅದರಿಂದ ದಾಮನ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉತ್ತರಪದಾರ್ಥವು ಯಾವುದರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಉತ್ತರ ಪದಾರ್ಥ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उत्तरपदार्थ प्रधान है जिसमें वह उत्तरपदार्थप्रधान।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विष्णु ङसु अनु यह लौकिक विग्रह है।", "tgt_text": "ವಿಷ್ಣು ಜ್ಞಸ್ ಅನು ಇದು ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः वर्तमानार्थकस्य क्तस्य योगे \"क्तस्य च वर्तमाने\" इत्यनेन राजन्शब्दात्‌ षष्ठीविभक्तौ राज्ञाम्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ವರ್ತಮಾನ ಅರ್ಥಕದ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಯೋಗದಲ್ಲಿ \"ಕ್ತಸ್ಯ ಚ ವರ್ತಮಾನೆ\" ಇದರಿಂದ ರಾಜನ್ ಶಬ್ದದಿಂದ ಷಷ್ಠೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಞಾಮ್ ಎಂಬ ರೂಪವು ಆಯಿತು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थ-पाणिनीय सूत्रों में विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मृत्यु को भगाने के लिए विशिष्ट याग का वर्णन कहाँ पर है?", "tgt_text": "मृत्योः अपसारणाय विशिष्टयागस्य वर्णनं कुत्र अस्ति?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भोजनाय धनाय भोगाय वा कम्‌ इत्ययं ' शिशिरं जीवनाय कम्‌' इतिवद्‌ पादपूरणः ( निरु . १ . १० ) ।", "tgt_text": "ಭೋಜನಕ್ಕಾಗಿ, ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಭೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ 'ಶಿಶಿರ ಜೀವನಾಯ ಕಮ್' ಇತಿವದ್ ಪಾದಪೂರಣಃ (ನಿರು. ೧.೧೦)."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಾಯಿನಾಮ್ - ಮಾಯಾಶಬ್ದದಿಂದ ತದಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇನಿ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಮಾಯಿನ್ ಇದು ಆಗಿದೆ ಅದರ ಷಷ್ಠೀಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಮಾಯಿನಾಮ್.", "tgt_text": "मायिनाम्‌ - मायाशब्द से तदस्यास्ती इस अर्थ में इनिप्रत्यय करने पर मायिन्‌ यह हुआ उसका षष्ठीबहुवचन में मायिनाम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सरलार्थ - इस मन्त्र में कभी-कभी पासे अंकुश के समान चुभने वाले, हृदय को टुकड़े ठुकडे करने वाले एवं गरम पदार्थ के समान जलाने वाले बन जाते है, पासे जीतने वाले जुआरी के लिए पुत्र जन्म के समान आनंदाता एवं मधु से लिपटे ही लगते है, पर हारने वाले की तो जान निकाल लेते है।", "tgt_text": "सरलार्थः - अस्मिन्‌ मन्त्रे उच्यते यत्‌ अक्षाः अवश्यमेव अङ्कुशिनः इव अर्थात्‌ यथा अङ्कुशिनः हस्तिनः शासनं कुर्वन्ति तथा अक्षाः अपि कितवस्य शासनं कुर्वन्ति, नितोदिनः इव अर्थात्‌ यथा नितोदिनः अश्वं परिचालयन्ति तथैव अक्षाः अपि कितवान्‌ परिचालयन्ति , विनाशिनः , सन्तापदाः अर्थात्‌ कितवैः स्वपरिवाराय कष्टं अक्षाय प्रदीयते , पुत्रतुल्यधनदाः , विजयिनं पुनः हननकारिणः इव सन्ति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमिदम्‌।", "tgt_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ವೀರರಸದ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ऋङ्गन्त्रेषु इन्द्रस्तुतौ वीररसस्य सम्यग्‌ अभिव्यक्तिः जाता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಿರುವ ’ಷಟ್’ ಎಂಬ ಪದವು ಸಂಬೊಧನವಿಭಕ್ತ್ಯಂತದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वहाँ विद्यमान षट्‌ इस पद को भी सम्बोधन विभक्त्यन्त होने से आमन्त्रित है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಇದು ಸಂಜ್ಞಾ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-यह संज्ञा सूत्र है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರ ನಂತರ ನ ಲೋಪಃ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾಂತಸ್ಯ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯುವನ್ ಶಬ್ದದ ನಕಾರ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ततः परं नलोपः प्रातिपदिकस्य इति सूत्रेण युवन्‌ इति शब्दस्य नकारस्य लोपः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हे श्रद्धे अस्मिन्‌ लोके अस्मान्‌ श्रद्धावतः कुरु।", "tgt_text": "हे श्रद्धा इस लोक में हमे श्रद्धा से युक्त बनाओ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मात्‌ कारणात्‌ अथर्ववेदस्य 'क्षत्रवेदः' इत्यपि अपरं नाम भवति।", "tgt_text": "ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಅಥರ್ವ ವೇದವನ್ನು \"ಕ್ಷತ್ರವೇದ\" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इयं च मुखदिभ्यो ब्राह्मणादीनामुत्पत्तिर्यजुःसंहितायां सप्तमकाण्डे 'स मुखतस्रिवृतं निरमिमीत '(तै०स० ७.१.१.४) इत्यादौ विस्पष्टमाम्नाता।", "tgt_text": "और इस प्रकार से ये मुखदियों से ब्राह्मणादि की उत्पत्ति यजुःसंहिता में सप्तमकाण्ड में 'स मुखतस्रिवृतं निरमिमीत'(तै०स० ७. १.१.४) स्पष्टरूप से बताया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए सुषुप्ति में जगत को प्रतीति नहीं होती हे।", "tgt_text": "सुषुप्तौ मनोभावात्‌ जगतः प्रतीतिरेव नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತಲೇ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಾಮಿಯಾದರು.", "tgt_text": "उत्पन्न होते ही जगत के स्वामी हो गये।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞಂತ ಅಭಿಭಂಜತೀ ಇದರಿಂದ ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನದ ವಿವಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾದ ನುಡ್ ಆಗಮದ ಜೊತೆಗಿರುವ ಆಮ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಆಕಾರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उसको प्रकृत सूत्र से ङ्यन्त अभिभञ्‌जती इससे षष्ठी बहुवचन की विवक्षा में विहित नुड्‌ आगम सहित आम्‌ प्रत्यय का आकार को उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और इस प्रकार यहाँ पद का अन्वय होता है - अथ प्राक्‌ शकटे: आदिः अधिक्रियते इति।", "tgt_text": "एवञ्च अत्र पदान्वयः भवति- अथ प्राक्‌ शकटेः आदिः अधिक्रियते इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कतरकतमौ यह प्रथमान्त समस्त पद है।", "tgt_text": "ಕತರಕತಮೌ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾಂತ ಸಮಸ್ತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सत्यमेव उक्तम्‌ अस्य महिम्नि - वेदस्य निर्मलं चक्षुः ज्योतिःशास्त्रमकल्मषम्‌।", "tgt_text": "सत्य है इसकी महिमा के वर्णन में कहा गया है - “वेदस्य निर्मलं चक्षुः ज्योतिःशास्त्रमकल्मषम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भागवत में इसकी विशाल चर्चा है की सुमन्तु इस अभिचार प्रधान वेद के मुख्य प्रचारक थे।", "tgt_text": "ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಶಾಲ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿದೆ ಸುಮಂತುವಿನ ಈ ಅಭಿಚಾರ ಪ್ರಧಾನ ವೇದದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರವು ತದ್ಧಿತ ಕಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ಶಬ್ದದ ಅಂತ್ಯ ಸ್ವರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ .", "tgt_text": "इस सूत्र से तद्धित कित्प्रत्ययान्त शब्द के अन्त्य स्वर को उदात्त करने का विधान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "28. गेहादि में अहंता तथा ममता को उत्पादन कौन करता है?", "tgt_text": "२८. गेहादिषु च अहन्तां ममतां च उत्पदयति कः?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दोनों पक्षियों का स्वभाव समान नहीं है।", "tgt_text": "पक्षिद्वयस्य स्वभावः समानः नास्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और वह “क' शब्द से भी जाना जाता है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದು \"ಕ\" ಶಬ್ದದಿಂದಲೂ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अथ सर्वमेव पूर्वकृतं दुरितं प्रसूतफलमेव इति मन्यते भवान्‌ ।", "tgt_text": "इस प्रकार से यदि आप सब कुछ पूर्वकृत दुरित को प्रसूतफल ही मानते है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथाहि संशयाविरोधिनिश्चयात्मकं ज्ञानं विधिवद्वेदाध्ययनेन सम्पादनीयम्‌।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಶಯಾವಿರೋಧಿನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕವಾದ ಜ್ಞಾನವು ವಿಧಿವದ್ವೇದಾಧ್ಯಯನನಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जन्मनाशरहितं भवति।", "tgt_text": "जन्मनाश रहित होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "प्रायः दशसहस्रं रश्मयः समवेततया तस्मिन्‌ स्थले अवतिष्ठन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಯಃ ಚ ಅಜ್ಞ್ ಚ (ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಿಕ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞ್)  ಶಾಂಜ್ಞರವಾದಜ್ಞ್, ಅದರಿಂದ ಶಾಂಜ್ಞರವಾದ್ಯಾಃ.", "tgt_text": "शार्ङ्गरवादयः च अञ्‌ च (शार्ङ्गरवादिक और अञ) शार्ङ्गरवाद्यञ्‌,  उससे शार्ङ्गरवाद्यअः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन दत्तानि उत्तराणि अपि प्रश्नोपनिषदि सुरक्षितानि सन्ति।", "tgt_text": "उनके द्वारा दिए उत्तरों भी प्रश्‍नोपनिषद्‌ में सुरक्षित है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दिन मात्र में ही समाप्त सवन को “एकाहः' कहते है।", "tgt_text": "दिनमात्रमेव समाप्य सवनम्‌ 'एकाहः' इति कथ्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಅಭ್ಯಸ್ತಾನಾಮಾದಿಃ\" ಎನ್ನುವ ಸೂತ್ರದಿಂದ 'ಅಭ್ಯಸ್ತಾನಾಮ್' ಎಂಬ ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನಾಂತಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अभ्यस्तानामादिः  इस सूत्र से अभ्यस्तानाम्‌ इस षष्ठी बहुवचनान्त पद की यहाँ अनुवृति आ रही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अविनश्वर ब्रह्मलोक को कहते है।", "tgt_text": "अविनश्वरं ब्रह्मलोकमित्यर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्यो लौकिको बन्धुस्तु न बन्धुः।", "tgt_text": "अन्य लौकिक बन्धु बन्धु नहीं होते हैं।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सामान्यम्‌ उक्तवन्तः इति  सामान्यवचनाः", "tgt_text": "ಸಾಮಾನ್ಯರು ಹೇಳಿದರೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಚನವೆಂದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अद्वैततत्त्वम्‌ उपपन्नं भवति।", "tgt_text": "इसलिए अद्वैततत्व उपपन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕಾಮ್ಯಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ನಿತ್ಯವೂ ಕೂಡ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಗಳು ತಂತ್ರದಿಂದಲೇ ಅನುಷ್ಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कहीं पर तो काम्य अग्निहोत्रादि का अनुष्ठान करने पर नित्यकर्मों का भी अग्निहोत्रादि तन्त्र के द्वारा अनुष्ठान हो जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेद द्वारा बताये गये उपाय प्रत्यक्ष और अनुमानप्रमाण से अगम्य है।", "tgt_text": "ವೇದದಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಉಪಾಯವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅಗಮ್ಯವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदान्तशास्त्रस्य प्रयोजनम्‌ हि  जीवब्रह्मैक्यरूपप्रमेयविषयकस्य अज्ञानस्य निवृत्तिः स्वस्वरूपानन्दावाप्तेश्च इति।", "tgt_text": "ವೇದಾಂತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಯೋಜನವೇ ಜೀವಬ್ರಹ್ಮಗಳ ಐಕ್ಯರೂಪಪ್ರಮೇಯವಿಷಯಕದ ಅಜ್ಞಾನದ ನಿವೃತ್ತಿಯು ಸ್ವಸ್ವರೂಪಾನಂದದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಎಂದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "देव शब्द से तल्‌ प्रत्यय करने पर देवता बनता है।", "tgt_text": "ದೇವ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ತಲ್-ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೇವತಾ ರೂಪವಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"अक्ष्णोऽदर्शनात्‌\" इस सूत्र से क्या विधान है?", "tgt_text": "ಅಕ್ಷ್ಣೋಽದರ್ಶನಾತ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯಾವ ವಿಧಾನವಿದೆ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ कुरुक्षेत्र का और खाण्डव का वर्णन भौगोलिक स्थित्ति के अनुसार से ही है।", "tgt_text": "अत्र कुरुक्षेत्रस्य खाण्डवस्य च वर्णनं भौगोलिकस्थितेः अनुसारेण एवाऽस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और उनका विवरण इस अध्याय में करते है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದರ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಮ್ಮ ಪಾಲಕ, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡುವ ನೀನು ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಮೋಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬಾ.", "tgt_text": "अस्माकं पालकः , प्राणदः त्वं जलं प्रयच्छन्‌ गर्जनं कुर्वता मेघेन सह आगच्छ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸತ್ಯ ಅಸತ್ಯದಿಂದ ರಹಿತವಾಗಿ ಫಲವನ್ನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಈ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सत्यझूठ से रहित फल को अवश्य देता है यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से बार-बार शिशु को लाना दमन या दम कहलाता है।", "tgt_text": "इत्थम्‌ गतस्य शिशोः आनयनम्‌ दमनम्‌ दमः वा कथयितुम्‌ शक्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಉದಾತ್ತಲೋಪಃ ಇದು ಪ್ರಥಮಾಂತ ಸಮಸ್ತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "उदात्तलोपः यह प्रथमान्त समस्त पद है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुषुप्ति में मन के विलय होने से मन होता ही नहीं है।", "tgt_text": "ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ನಾಶದಿಂದ ವಿಷವು ಇಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೋಳಿಸಿ ಸ್ಥೂಲಶರೀರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಭಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूक्ष्मशरीरम्‌ जाग्रति स्थूलशरीरं सम्यगवभासेत्युक्तम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂಕ್ತದ ಆದಿ ಶ್ರುತಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಯುಕ್ತೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಹೇಗೆ ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಂದ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಇತ್ಯಾದಿ.", "tgt_text": "अस्य सूक्तस्य आदावेव श्रुतिः प्रतिजानीते यद्‌ शीघ्रमेव महद्गतियुक्तस्य विष्णोः वीरत्वपूर्णं कार्य वर्णयामि, कथं स पादत्रयगमनेन समग्रं विश्वं व्याप्तवान्‌, सज्जनानां कृते उच्चस्थानं निर्मितवान्‌ इत्यादिकञ्च वक्ष्यामि इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ग्रन्थ को कोई भी पढ़ता है, शाब्दिक अर्थ भी जानता है।", "tgt_text": "ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾರೂ ಓದಬಹುದು, ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾವುದರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಉದ್ಭವವಾಯಿತು.", "tgt_text": "केषां प्रतिपादनाय ब्राह्मणसाहित्यस्योद्भवः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಾಣಾಪಾನವ್ಯಾನೋದಾನಸಮಾನಗಳು ಐದು ವಾಯುಗಳು.", "tgt_text": "प्राण, अपान, व्यान, उदान तथा समान पाँच वायु होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण तृतीयातत्पुरुषसमासो भवति।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತೃತೀಯಾ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಶ್ವನತ್ - ಅಶ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೇಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವನತ್ ಈ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अश्वनत्‌ - अश्‌ - धातु से लेट्‌ प्रथमपुरुष एकवचन में अश्वनत्‌ यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शिक्षा शास्त्र के कुछ ग्रन्थों का निर्देश कीजिए।", "tgt_text": "ಶಿಕ್ಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "14. आत्मा के चार पैर कौन-कौन से है?", "tgt_text": "೧೪. ಆತ್ಮದ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳು ಯಾವುವು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಂತನ ಇಬ್ಬರು ಶಿಷ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ- ಪಥ್ಯ ಮತ್ತು ದೇವದರ್ಶ.", "tgt_text": "इस पुराण में सुमन्तु के ही दो शिष्यों का वर्णन कहा पथ्य और देवदर्श है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾತ್ಸಮಾಸಃ\"\"ಸಹಸುಪಾ\"\"ತತ್ಪುರುಷಃ\" \"ವಿಭಾಷಾ\" ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "“प्राक्कडारात्समासः''' “ सहसुपा'' “तत्पुरुषः” “विभाषा” ये चार प्रकार के सूत्र अधिकृत किये गये हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "काव्यात्मकशैली अनेक स्थानों पर वेद में प्राप्त होती है।", "tgt_text": "ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಶೈಲೀ ಅನೇಕ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ಥೂಲವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಷಯಗಳು ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "इसमें स्थूलविषय तथा सूक्ष्म विषय नहीं होते है तथा विषयों का भान भी नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विभृथः- भृ-धातोः परस्मैपदे लट्‌-लकारे मध्यमपुरुषद्विवचने विभृथः इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ವಿಭೃಥಃ- ಭೃ ಧಾತುವಿಗೆ ಪರಸ್ಮೈಪದೀ ಲಟ್-ಲಕಾರ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ದ್ವಿವಚನದಲ್ಲಿ ವಿಭೃಥಃ ಎಂದು ರೂಪವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा ब्रह्मविद्याविधिश्रुत्या आत्मनि अवगते देहादिसङ्काते अहंप्रत्ययः बाध्यते|", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವಿಧಿ ಶೃತಿಯಿಂದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವಗತವಾದಾಗ ದೇಹಾದಿಸಂಘಾತದಲ್ಲಿ ಅಹಂ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಬಾಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಂಸಾರದ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯು ಸ್ವಪ್ನದಂತೆ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "मन कल्पित संसार की वास्तविकता नहीं होती हे स्वप्न के समान ही।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(१.२२) \"नपुंसकादन्यतरस्याम्‌\" सूत्रार्थः - नपुंसकाद्‌ अन्नन्ताद्‌ अव्ययीभावात्‌ परः समासान्तः तद्धितसंज्ञकः टच्प्रत्ययः विकल्पेन भवति।", "tgt_text": "(೧.೨೨) \"ನಪುಂಸಕಾದನ್ಯತರಸ್ಯಾಮ್\" ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ನಪುಂಸಕದ ಅನ್ನಂತದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವದಿಂದ ನಂತರ ಬರುವ ಸಮಾಸಾಂತದ ತದ್ಧಿತ ಸಂಜ್ಞಕ ಟಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ ಪೃಥ್ವೀಲೋಕ ಮತ್ತು ದ್ಯುಲೋಕದ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "प्रजापति ही पृथिवीलोक और द्युलोक की रचना करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे चत्वारि पदानि सन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न अनुदात्तम्‌ इति पदद्वयमनुवर्तते।", "tgt_text": "ನ ಅನುದಾತ್ತಮ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ सूत्र में स्त्रियाम्‌ यह अधिकार आ रहा है।", "tgt_text": "अत्र सूत्रे स्त्रियाम्‌ इति अधिकारः आगच्छति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ ಇದರ ಜ್ಞಾನವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मन के द्वारा भूत, वर्तमान और भविष्य का ज्ञान होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಪ್ರಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಶಮಗುಣಯುಕ್ತವಾದ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನಿಗೆ, ದಮಗುಣಯುಕ್ತವಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಶುದ್ಧತೆಯು ಹೇಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ಗುರುವಿನಿಂದ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವವರು ಅಧಿಕಾರೀ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.", "tgt_text": "प्रशान्तचित्तवाला, शमगुणयुक्त, जितेन्द्रिय,दमगुण युक्त, शुद्ध चित्ताला, गुरु तथा शास्त्र के द्वारा जिस प्रकार से कहा गया है उसका पूर्ण रूप से जो आचरण वाला अधिकारी कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वस्वरूपाज्ञाननाशाय मुमुक्षुणा श्रवणं मननं निदिध्यासनं च समाचरणीयानि।", "tgt_text": "ಸ್ವಸ್ವರೂಪದ ಅಜ್ಞಾನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಮುಮುಕ್ಷುಗಳಿಂದ ಶ್ರವಣ ಮನನ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और उससे यह सूत्र जहाँ कार्य करता है, वहाँ आद्युदात्तश्च इस सामान्य सूत्र की प्रवृति नहीं होती है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಈ ಸೂತ್ರವು ಎಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ಆದ್ಯುದಾತ್ತಶ್ಚ ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीवः परमात्मनः न अंशः अस्ति।", "tgt_text": "ಜೀವವು ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಂಶವಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "एकाग्रता के अभाव में निदिध्यासन सम्भव नहीं होता है।", "tgt_text": "एकाग्रतायाः अभावे निदिध्यासनं न  सम्भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इमं पाठं पठित्वा भवान्‌ वैदिकवाङ्गयस्य विलक्षणताम्‌ अधिगमिष्यति। वेदेषु रसस्य विधानं कथं भवति इति बोद्धुं शक्नुयात्‌। वैदिकानाम्‌ ऋषीणां कवित्वविषये ज्ञास्यति। वेदे अलंकाराणाम्‌ उपयोगः कथम्‌ अस्ति इति अवगच्छेत्‌। वेदे सौन्दर्यपरिकल्पनं कथम्‌ अस्ति तद्विषये ज्ञातुं समर्थः भवेत्‌। वेदस्य प्रामाण्यविषये जानीयात्‌।", "tgt_text": "ಈ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಓದುವುದರಿಂದ ನೀವು ವೇದಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ರಸಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ವೈದಿಕಋಷಿಗಳ ಕವಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವೇದದಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ವೇದಪ್ರಾಮಾಣ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "7 परम पुरुषार्थ क्या है?", "tgt_text": "೭. ಪರಮ ಪುರುಷಾರ್ಥವೆಂದರೆ ಏನು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किञ्च निघण्टु-निरुक्तादि-ग्रन्थानाम्‌ अनुशीलनेन ज्ञायते यत्‌ कौरयाणपदस्य यास्केन कृतोऽर्थः कृतयानो भवति।", "tgt_text": "ಆದರೆ ನಿಘಂಟು-ನಿರುಕ್ತ ಆದಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವುದೇನೆಂದರೆ ಕೌರಾಯಣ ಪದದ ಅರ್ಥ ಯಾಸ್ಕನಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಶೇಷಾಂಶ - ’ಅಗ್ನಿಮ್ ಈಳೇ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ-ಇಕಾರ ಅನುದಾತ್ತ-ಈಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಮಕಾರ ಇರುವುದರಿಂದ ಹೇಗೆ ಇಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಈಕಾರಕ್ಕೆ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, \"ಸ್ವರವಿಧೌ ವ್ಯಂಜನಮವಿದ್ಯಮಾನವತ್\" ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಮಕಾರ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಧ್ಯ ಮಕಾರ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸ್ವರಿತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "'विशेष- यहाँ पर ` अग्निम्‌ ईळे' उदात्त अनुदात्त के (इकार-ईकार के) मध्य में मकार की विद्यमानता होने से कैसे इकार से परे ईकार को स्वरित स्वर होता है इस प्रकार कहा है, (स्वरविधौ वेदाध्ययन ३४५ (पुसतक२) `` ( पुस्तक -१ ) व्यञज्जनमविद्यमानवद्‌ ' इस परिभाषा से यहाँ मकार के विद्यमान होने पर भी स्वर विधि के नहीं होने से उसको ग्रहण नहीं करते है, उससे यहाँ मकार से व्यवधान का अभाव होने से स्वरित का कोई तोड नहीं है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जीव उपाधि तन्त्र होता है।", "tgt_text": "ಉಪಾಧಿ ತಂತ್ರವು ಜೀವವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शङ्कुलया खण्डः इति विग्रहे शङ्कलाखण्डः।", "tgt_text": "ಶಂಕುಲಯಾ ಖಂಡಃ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಶಂಕುಲಾಖಂಡಃ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "2 निदिध्यासन क्या होता है?", "tgt_text": "2. निदिध्यासनं किम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "परं \"सह सुपा\" इति सूत्रस्य \"इवेन सह समासो विभक्त्यलोपश्च\" इति वार्तिकस्य केवलसमासविधायकस्य प्रतिपादनं जातम्‌।", "tgt_text": "परन्तु “सहसुपा' इस सूत्र का “इवेन सह समासो विभक्त्यज्ञोपश्च” इस वार्तिक का केवलसमासविधायक का प्रतिपादन हुआ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जिस देव से पूर्व सभी देव अग्रणीरूप से उत्पन्न हुए।", "tgt_text": "यश्च देवेभ्यः पूर्वः सर्वदेवाग्रणीः जातः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रथनाभि में जैसे आरे प्रतिष्ठित होते है वैसे ही मन ही सम्पूर्ण वेदराशि में प्रतिष्ठित है।", "tgt_text": "ರಥನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಚಕ್ರಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇದರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उपनिषदों में भी अनेक अलङरऱकारों के दृष्टान्त प्राप्त होते है।", "tgt_text": "उपनिषत्सु अपि अनेकेषाम्‌ अलङ्काराणां दृष्टान्ताः लभ्यन्ते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಭೂವ - ಭೂಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "बभूव - भूधातोः लिटि प्रथमपुरुषैकवचने ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे इस सूत्र का अर्थ होता है- स्वपादि धातुओं को और हिस्‌-धातु को इट्‌ से भिन्न में अजादि लसार्वधातुक परे आदि उदात्त विकल्प से होता है।", "tgt_text": "तेन अस्य सूत्रस्य अर्थो भवति स्वपादीनां धातूनां हिंस्‌-धातोश्च इङ्भिन्ने अजादौ लसार्वधातुके परे आदिः उदात्तः वा भवति इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "न उदात्तस्वरितोदम्‌ अगार्ग्यकाश्यपगालवानाम्‌ ये सूत्र में आये हुए पदच्छेद है।", "tgt_text": "ನ ಉದಾತ್ತಸ್ವರಿತೋದಯಮ್ ಅಗಾರ್ಗ್ಯಕಾಶ್ಯಪಗಾಲವಾನಾಮ್ ಎಂದು ಸೂತ್ರದ ಪದವಿಭಾಗ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह इसका भावहे यहाँ उपमावाचक और लुप्तोपमालङ्कार।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಉಪಮಾಲಂಕಾರವಿದೆ ಮತ್ತು ಲುಪ್ತೋಪಮಾಲಂಕಾರವಿದೆ ಎಂದರ್ಥ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से मन की शुद्धि को सम्पादित करके वह प्रसन्न चित्त होकर के संसार से मुक्त हो जाता है।", "tgt_text": "एवं मनसः शुद्धिं सम्पाद्य प्रशान्तचित्तः सन्‌ संसारात्‌ मुक्तो भवेत्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दिक्‌ च संख्या च दिक्संख्ये इसमें इतरेतरयोग द्वन्द समास है।", "tgt_text": "दिक्‌ च संख्या च दिक्संख्ये इति इतरेतरयोगद्वन्द्वः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जातोऽपि स एव जनिष्यमाणः उतपत्स्यमानोऽपि स एव।", "tgt_text": "ಉತ್ಪನ್ನವಾದಾಗ ಅದು ಕೂಡ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆಗಾಮೀ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಕೂಡ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वैदिक साहित्य में वैदिक व्याकरण की अत्यधिक प्रमुखता है।", "tgt_text": "ವೈದಿಕವ್ಯಾಕರಣವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ आधिभौतिक दुःख मनुष पशुपक्षी सरीसृप आधिस्थावरों के कारण होता है।", "tgt_text": "ಆಧಿಭೌತಿಕವು ಮನುಷ್ಯ,ಪಶು, ಪಕ್ಷಿ, ಸರೀಸೃಪ, ಸ್ಥಾವರಗಳು ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र कालिदासः वशिष्ठं 'अथर्ववेत्ता' इति कथयति।", "tgt_text": "यहाँ कालिदास ने वशिष्ठ को `अथर्ववेत्ता' ऐसा कहना चाहते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "निर्विकल्प समाधि से ही अज्ञान के नाश का प्रतिपादन किया जाता है।", "tgt_text": "यतः निर्विकल्पसमाधेरेव अज्ञाननाशः प्रतिपाद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अर्थात्‌ मित्ररक्षा करते है मृत्यु से वर्षा के द्वारा सम्पूर्ण मनुष्यों की रक्षा करते है।", "tgt_text": "अर्थात्‌ मित्रः प्रमीतेः मरणात्‌ वर्षणद्वारा निखिलजनान्‌ त्रायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिसृभ्य: यह पञ्चमी बहुवचनान्त पद है, जसः यह षष्ठी एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ತಿಸೃಭ್ಯಃ ಇದು ಪಂಚಮಿ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ, ಜಸಃ ಇದು ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂದರೆ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದರ್ಥ.", "tgt_text": "स्वकुलं ताडयति इत्यर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे वृष्टिकाल में बहुत जल नदी के तों को तोड़कर अतिक्रमण करके जाता है उसी प्रकार।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ವೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಲವು ನದಿಯನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಿ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೇದಾಂತವೆಂದರೆ ಉಪನಿಷದ್ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಕಾರಿಗಳು ಶಾರೀರಿಕಸೂತ್ರಗಳು ಹೇಳಿದ ವೇದಾಂತಸಾರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "वेदान्त से तात्पर्य उपनिषद्‌ प्रमाण तदुपकारी शारीरिक सूत्रादि जो वेदान्त शास्त्र में कहे गये हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "दन्द समास का विवरण कीजिये।", "tgt_text": "द्वन्द्वसमासं विवृणुत।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "हिंसीत्‌- हिंस्‌-धातोः लिङि प्रथमपुरुषैकवचने हिंसीत्‌ इति रूपम्‌।", "tgt_text": "हिंसीत्‌ - हिस्‌-धातु से लिङ्‌ लकार प्रथमपुरुष एकवचन में हिंसीत्‌ रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तात्पर्यनिर्णायक छः: लिंगो  में यह अन्यतम होता है।", "tgt_text": "तात्पर्यनिर्णायकेषु षट्सु लिङ्गेषु इदम्‌ अन्यतमम्‌ ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅವ್ಯಕ್ತ ಮಹದಾದಿ ವಿಲಕ್ಷಣ ಚೇತನಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಮಷ್ಟಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ  ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದೇಹವು ವಿರಾಟ್ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪುರುಷನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಯಾರಿಗೆ ಅನಂತಶಿರಸ್ಸು, ನೇತ್ರಗಳು, ಚರಣಗಳಿವೆಯೋ ಅವನು.", "tgt_text": "उपर्युक्त अर्थ विशिष्ट वाला अव्यक्त महदादि विलक्षण चेतनस्वरूप तथा सभी प्राणियों का समष्टि रूप में ब्रह्माण्डदेह विराडाख्य पुरुष जो अनन्तशिर, चक्षु, चरणों वाला है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "हेतुपद से उनके कारणों का निर्देश होता है जिनके द्वारा कर्मकाण्ड विधि विशेष रूप से सम्पन्न होता है।", "tgt_text": "हेतुपदेन तेषां कारणानां निर्देशो भवति यैः कर्मकाण्डविधयः विशेषरूपेण सम्पन्ना भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पादेषु इस अर्थ में पाद शब्द को पद आदेश होने पर पत्सु यह हुआ इसके होने पर सप्तमी अर्थ में तसिल्प्रत्यय करने पर विभक्तिलोप अभाव में पत्सुतः यह रूप हुआ।", "tgt_text": "ಪಾದೇಷು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಪದ ಆದೇಶವಾದಾಗ ಪತ್ಸು ಇದಾಗುತ್ತದೆ  ಇದಾದಾಗ ಸಪ್ತಮೀ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಸಿಲ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ವಿಭಕ್ತಿಲೋಪದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಪತ್ಸುತಃ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(८.२.५) सूत्रार्थः- उदात्तेन सह एकादेशः उदात्तः भवति।", "tgt_text": "( ८.२.५ ) सूत्र का अर्थ- उदात्त के साथ एकादेश उदात्त होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "' (तैति. ब्रा. २८/८/३ एवं निरु. ७ देखना चाहिए।", "tgt_text": "(ತೈತ್ತಿ ಬ್ರಾ 28/8/3) ಮತ್ತು (ನಿರು. 7) ನೋಡಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बहुमास्यः- बहून्‌ मासान्‌ भृतः इस विग्रह में तद्धित अर्थ में द्विगुसमास करने पर और यप्‌ प्रत्यय करने पर बहुमास्यः यह रूप होता है।", "tgt_text": "बहुमास्यः- बहून्‌ मासान्‌ भृतः इति विग्रहे तद्धितार्थे द्विगुसमासे यप्प्रत्यये बहुमास्यः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कीदृशं यज्ञम्‌?", "tgt_text": "किस प्रकार का यज्ञ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार अग्नि की तीन रूपों से कल्पना की गई है।", "tgt_text": "एवमग्निस्त्रिधामूर्त्तिः सञ्जातः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परन्तु वैदिकवाक्यानि शब्दप्रमाणेन एव सिध्यन्ति। तत्र अन्यं प्रमाणम्‌ न अपेक्ष्यते।", "tgt_text": "ಆದರೆ ವೇದವಾಕ್ಯಗಳು ಶಬ್ದಪ್ರಮಾಣದಿಂದಲೇ ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮಾಣ ಬೇಡ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तद्गुणसंविज्ञानबहुव्रीहिः।", "tgt_text": "ಅದರ ಗುಣಸಂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुप्राव्ये - सुपूर्वक प्रपूर्वक अव्‌-धातु से ईप्रत्यय करने पर चतुर्थी एकवचन में सुप्राव्ये यह रूप है।", "tgt_text": "ಸುಪ್ರಾವ್ಯೇ - ಸು ಪೂರ್ವಕ ಅವ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಈ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮಾಡಿದಾಗ ಚತುರ್ಥೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರಾವ್ಯೇ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः स अन्तःकरणोपाधिकः सन्‌ विषयान्‌ गृह्णाति।", "tgt_text": "इसलिए वह अन्तः करणोपाधिक होता हुआ विषयों को ग्रहण करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "बृहद्देवता में कहा है- वेदितव्यं दैवतं हि मन्त्रे मन्त्रे प्रयत्नतः।", "tgt_text": "बृहद्देवतायामुक्तम्‌-वेदितव्यं दैवतं हि मन्त्रे मन्त्रे प्रयत्नतः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "रुद्रेभिः- रुद्रशब्दस्य तृतीयाबहुवचने वैदिकं रूपमिदम्‌।", "tgt_text": "रुद्रेभिः - रुद्र शब्द का तृतीयाबहुवचन में यह वैदिक रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಧಾತುಸ್ವರ, ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸ್ವರ ಮತ್ತು ಫಿಟ್ ಸ್ವರಗಳ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "पूर्व के दो पाठ में धातुस्वर प्रातिपदिकस्वर और फिट्‌-स्वर की आलोचना की है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र का अर्थ- (पाद के अन्त में यथा यह अनुदात्त होता है)।", "tgt_text": "सूत्रार्थः- (पादान्ते यथेति अनुदात्तो भवति) ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಖ್ಯಾವಿಭಾಗವು ಈ ವೇದದ ಅಧ್ಯಯನ ಕರ್ತೃಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯೋಜನಕರವಾಗಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "यह संख्या विभाग इस वेद के अध्ययन कर्ताओं के लिए अत्यन्त उपयोगी होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈಗಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕರ್ಮ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಅದು.", "tgt_text": "प्रकृतजन्मनि यत्‌ कर्म क्रियते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "15. श्रवण मनन  निदिध्यासन को जाना,  श्रवण तात्पर्य में लिङ्गों को जाना वेदान्त में अधिकारी के विवेकी को उपस्थापित कीजिए।", "tgt_text": "೧೫. ಶ್ರವಣ ಮನನ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಶ್ರವಣದ ತಾತ್ಪರ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿವೇಕವನ್ನು ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सरलार्थ-पादरहित और हाथ रहित वृत्र ने इन्द्र के प्रति युद्ध के लिए इच्छा की।", "tgt_text": "ಸರಳವಾದ ಅರ್ಥ - ಪಾದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಗಳಿಲ್ಲದ ವೃತ್ರನು ಇಂದ್ರನ ಜೊತೆಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದನು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೇವಶಬ್ದದ ದ್ವಿತೀಯಾಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "देवशब्दस्य द्वितीयाबहुवचने रूपमिदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पर्जन्य वृष्टि करने वाले देव हैं।", "tgt_text": "पर्जन्यः वृष्टिकारकः देवः ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पूजाग्रहणं मतिबुद्धिपूजार्थभ्यश्च इति सूत्रोपलक्षणम्‌।", "tgt_text": "ಪೂಜಾಗ್ರಹಣಂ ಮತಿಬುದ್ಧಿಪೂಜಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ ಚ ಇದು ಸೂತ್ರದ ಉಪಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "याग में हि अभीष्टदेव को उद्दिश्य करके हवि के त्याग के द्वारा उसके अनुकूल से यजमान अपनी इच्छाओं की प्राप्ति करते हैं।", "tgt_text": "ಯೋಗದಲ್ಲಿಯೇ ಅಭೀಷ್ಟದೇವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅದರ ಅನುಕೂಲದಿಂದ ಯಜಮಾನನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯು ಆಯಿತು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "जातः - जनी ( प्रादुर्भावे ) इत्यर्थकात्‌ धातोः तप्रत्ययान्तं रूपम्‌।", "tgt_text": "जातः - जनी (प्रादुर्भावे) इस अर्थ की धातु से तप्रत्ययान्त का रूप है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಷ್ಠಾ ಇದರಿಂದ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಕ್ತವತು ಪ್ರತ್ಯಯದ ಪರಾಮರ್ಶವಿದೆ.", "tgt_text": "निष्ठा इत्यनेन क्तप्रत्ययस्य क्तवतुप्रत्ययस्य च परामर्शः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यदि पुरुष की मोक्ष प्राप्ति की इच्छा नहीं होती है तो वह मोक्ष के उपायों का अन्वेषण नहीं करता है।", "tgt_text": "ಪುರುಷನ ಮೋಕ್ಷಪ್ರಾಪ್ತಿಗಳು ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲವಾದರೆ ಮೋಕ್ಷೋಪಾಯದ ಹುಡುಕಾಟವು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अबध्नन्‌- बन्ध्‌-धातोः लङि प्रथमपुरुषबहुवचने।", "tgt_text": "अबध्नन्‌ - बन्ध्‌-धातु से लङ् लकार प्रथमपुरुषबहुवचन में यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सर्वज्ञत्वाल्पज्ञत्वादि  विशिष्ट वाचक पदों के विशेष्य अखण्ड ब्रह्म में यदि तात्पर्य होता है तो लक्षणा यहाँ पर स्वीकार्य नहीं होती है।", "tgt_text": "सर्वज्ञत्वाल्पज्ञत्वादिविशिष्टवाचकपदानां विशेष्ये अखण्डब्रह्मणि यदि तात्पर्यं तर्हि लक्षणा अत्र न स्वीकर्तव्या।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಿತಿ ಶಿವ-ಸಂಕಲ್ಪಮ್.  ಅಸ್ತು।।೧।।", "tgt_text": "शिवसङ्कल्पमिति शिव - सङ्कल्पम्‌ । अस्तु॥१॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा - छान्दोग्योपनिषदि 'आवचार्यवान्‌ पुरुषो वेद, तस्य तावदेव चिरं यावन्न विमोक्ष्ये अथ सम्पत्स्ये' (छा.उ.६.१४.२) इति अद्वितीयवस्तुज्ञानस्य तत्प्राप्तिः प्रयोजनम्‌।", "tgt_text": "जैसे छान्दोग्योपनिषद्‌ में-  आचार्यवान्‌ पुरुषो वेद, तस्य तावदेव चिरं यावन्न विमोक्ष्ये अथ सम्पत्स्येश (छा.उ. 6.14.2) इस प्रकार से अद्वितीयवस्तु का ज्ञान तथा उसकी प्राप्ति प्रयोजन होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैगीषव्य का शिष्य कौन हे?", "tgt_text": "ಜೈಗೀಷವ್ಯರ ಶಿಷ್ಯ ಯಾರು?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕ ಸಮಾಸದ ಉದಾಹರಣೆಯೇನು?", "tgt_text": "इति सूत्रस्य संख्यावाचकेन समासे किमुदाहरणम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಷಯ ವಿವೇಚನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆರಣ್ಯಕದ ಜೊತೆಗೆ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಯು ಇದೆ.", "tgt_text": "विषयविवेचनस्य दृष्ट्या आरण्यकेन साकम्‌ उपनिषदः साम्यमस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೆ ಪರಾಂಗ್ವತ್ಸ್ವರೆ\" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಎಂಬ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\" सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे \" इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वो परमात्मा ही हिरण्यगर्भ है।", "tgt_text": "ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "निर्घण्टु-व्याख्याकाराः सम्प्रति निघण्टुग्रन्थस्य एका एव व्याख्या समुपलब्धा भवति।", "tgt_text": "निघण्टु-व्याख्याकार अभी निघण्टु ग्रन्थ की एक ही व्याख्या उपलब्ध होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಲ್ಲಿ ಪಂಚಮ್ಯಾಃ ಎಂಬುದು ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಸ್ತೋಕಾದಿಭ್ಯಃ ಎಂಬುದು ಪಂಚಮೀ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದಗಳಾಗಿವೆ.", "tgt_text": "तत्र पञ्चम्याः इति षष्ठ्येकवचनान्तं स्तोकादिभ्यः इति पञ्चमीबहुवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗತಿ ಅರ್ಥದ ಲೋಟ್ ನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಲೋಡಂತ ಪದಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ?", "tgt_text": "गति अर्थवाले लोट्‌ युक्त लोडन्त पद को कैसे अनुदात्त नहीं हुआ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जाग्रति प्रमातृप्रमाणप्रमेयव्यवहाराः भवन्ति।", "tgt_text": "ಜಾಗರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಮಾತೃ-ಪ್ರಮಾಣ-ಪ್ರಮೇಯಾದಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र दिवः इति पञ्यम्येकवचनान्तं पदम्‌, झल्‌ इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ದಿವಃ ಎಂಬುದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ , ಝಲ್ ಎಂಬುದು ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा कश्चित्‌ कञ्चित्‌ तृषार्तमाह- समीपे कूपोऽस्ति। जलं चास्ति तस्मिन्‌। कृते प्रयत्ने लभेत इति।", "tgt_text": "जैसै कोई प्यासे से कहता है की समीपस्थ कुएँ में जल है तथा कुछ परिश्रम करने पर वह प्राप्त भी हो सकता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अव्ययीभाव समास में पूर्वपदार्थप्राधान्य दिखाई देता है।", "tgt_text": "अव्ययीभावसमासे पूर्वपदार्थप्राधान्यं दृश्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रेऽस्मिन्‌ पदद्वयम्‌ अस्ति ।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं सामान्यतया उत्तरपदार्थप्राधान्यं तत्पुरुषसमासे दृश्यते।", "tgt_text": "और सामान्यतः उत्तरपदार्थ प्राधान्य को तत्पुरुष समास में दिखाई देता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕ್ರಿಮಿ-ಕೀಟಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮನುಷ್ಯರವರೆಗೂ ಜೀವಿಗಳು ಸುಖ-ದುಃಖವನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಹಗಲಿರುಳು ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ.", "tgt_text": "इस जगत में छोटे-छोटे कीट से लेकर मनुष्यों तक प्राणियो को सुखप्राप्त करने के लिए और दुःख छोड़ने के लिए उनकी यह प्रवृत्ति हम दिन रात देखते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आपद्यासै - आङऱपूर्वक पद्‌-धातु से लेट मध्यमपुरुष एकवचन में।", "tgt_text": "ಆಪದ್ಯಾಸೈ - ಆಂಜ್ಞ್ಪೂರ್ವಕ  ಪದ್- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೇಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"सह सुपा\" इति सूत्रमनुवर्तते।", "tgt_text": "“सह सुपा'' सूत्र अनुवर्तन होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कथं कितवाः जीवनं यापयन्ति ।", "tgt_text": "जुआरी कैसे जीवन बीताते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗತಿಶೀಲನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮಧಾಮವು ಅಧೋಲೋಲಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಶಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जहाँ महान गतिशील कौ, इच्छापूर्ति करने वाले विष्णु के परम धाम अधोलोक को प्रकाशित करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अव्ययीभाव है।", "tgt_text": "ಅವ್ಯಯೀಭಾವಃ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "विधिविधानानां स्वस्वरूपस्य व्याख्या एवास्य आख्यानस्य जननी अस्ति|", "tgt_text": "ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳ ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಈ ಆಖ್ಯಾನದ ತಾಯಿಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भुवनपतिः यहाँ भुवन शब्द आद्युदात्त है।", "tgt_text": "ಭುವನಪತಿಃ ಇಲ್ಲಿ ಭುವನ ಶಬ್ದವು ಆದ್ಯುದಾತ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಐತರೇಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಯಾಗದ ವಿವರಣೆ ಇದೆ.", "tgt_text": "ऐतरेयब्राह्मण में विशेषतः अग्निष्टोम याग का विवरण है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "डा० कीथमहोदयः आरण्यकमिदं निरुक्तात्‌ परं प्रणीतम्‌ इति मत्वा अस्य समयं विक्रमपूर्वं षष्ठशतकं मन्यते।", "tgt_text": "डॉ० कीथ महोदय ने इस आरण्यको निरुक्त से बाद में लिखा हुआ मानकर इसका समय विक्रम से छः: सौ वर्ष पहले मानते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸಾನ್ವಯ ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ - ಅಸ್ಯ - ಪುರುಷ ಅಥವಾ ಪರಮೇಶ್ವರನ, ಮುಖ - ಆನನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ - ದ್ವಿಜ, ಆಸೀತ್ - ಇದ್ದನು.", "tgt_text": "सान्वयप्रतिपदार्थ - अस्य = पुरुष या परमेश्वर का, मुखम्‌ = आनन, ब्राह्मणः = द्विज, आसीत्‌ = था।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उन दोनों में (उप और राम) उप इस पद को त्यागकर उसके अर्थ के लिए दूसरा समीप इस पद का प्रयोग कर विग्रह होता है-रामस्य समीपम्‌ (राम के समीप)।", "tgt_text": "तयोः उप इति पदं त्यक्त्वा तदर्थकम्‌ अपरं समीपम्‌ इति पदं प्रयुज्य विग्रहः यथा रामस्य समीपम्‌ इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पशुओं की आहूति के लिए खूंटे की अपेक्षा होती है।", "tgt_text": "ಪಶುಗಳ ಆಹುತಿಗಾಗಿ ಯೂಪದಾರುವಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಐಹಿಕವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಯಾವ ಸುಖವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "परन्तु ऐहिकवस्तुभ्यः यत्‌ सुखं जायते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सर्वे देवाः तस्य एव शासनं परिपालयन्ति।", "tgt_text": "सभी देव उसी के आदेशानुसार कार्य करते है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಐದು ಕೋಶಗಳಿಂದ ಆತ್ಮ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इन पाँचों कोशों के द्वारा आत्मा ढकी हुई रहती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗಿರಿಕ್ಷತೇ - ಕ್ಷಿ ನಿವಾಸೇ ಎಂಬ ಧಾತುವಿಗೆ ಕ್ವಿಪ್-ಪ್ರತ್ಯಯ ಆದಾಗ ಈ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "गिरिक्षिते - क्षि निवासे इति धातोः क्विप्‌ प्रत्ययः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रे \"प्रत्ययः\", \"परश्च\", \"तद्धिताः\" \"समासान्ताः\" इत्येतानि अधिकृतानि।", "tgt_text": "इस सूत्र में \"प्रत्ययः\", \"परश्च\", \"तद्धिताः\" \"समासान्ताः\" ये अधिकृत सूत्र हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सभी जगत की आत्मा में हूँ।", "tgt_text": "ನಾನು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿ. ಚೂ. ೧೭೩ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಂಧಮೋಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸೇ ಕಾರಣ ಮನುಷ್ಯರ ಬಂಧಮೋಕ್ಷಗಳಿಗೆ.", "tgt_text": "वि.चू 173 मनसः बन्धमोक्षकारणत्वम्‌ मन ही मनुष्यों के बन्धन तथा मोक्ष का कारण होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದ ನಂತರ \"ತತ್ಪುರುಷ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವ್ಯಯೀಭಾವಃ ಎಂಬ ಪದವು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अर्थाद्‌ एतस्मात्‌ सूत्राद्‌ उत्तरं \"तत्पुरुषः\" इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ प्राक्‌ विद्यमानेषु सूत्रेषु अव्ययीभावः इति पदम्‌ अनुवर्तते, व्याप्नोति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "फिर दधिमिश्रित आज्य अर्थात्‌ घी बनाया।", "tgt_text": "तस्मात्‌ दधिमिश्रितमाज्यं सम्पादितम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“विशेषणं विशेष्येण बहुलम्‌” इस सूत्र से ही समास सिद्धि होने पर इस सूत्र का आरम्भ क्यों होता है और कहा गया है “इस सूत्र को संज्ञा में ही समास किसलिए होता है'' इस नियम से।", "tgt_text": "\"ವಿಶೇಷಣಂ ವಿಶೇಷ್ಯೇಣ ಬಹುಲಮ್\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಮಾಸದ ಸಿದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಈ ಸೂತ್ರದ ಆರಂಭವು ಏಕಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. \"ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಸವು ಏಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ \" ಎಂಬ ನಿಯಮವು ಕೂಡ ಇದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उन “क नामवाले प्रजापति देवता की हम हवी के ह्वारा पूजा करेंगे अथवा हम हव्य द्वारा किन देवता की पूजा करें।", "tgt_text": "तस्मै कस्मै देवाय इत्यादि अधः प्रपश्चितम्‌। हविषा पुरोडाशात्मनेति तु विशेषः॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "३. मिलितानां सूक्ष्मभूतानां कार्याणि संक्षेपेण लिखत।", "tgt_text": "3. मिलित सुक्ष्मभूतों के कार्यो कों संक्षेप में लिखिए?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भैषज्यसूक्तविषये विस्तारेण लिखत।", "tgt_text": "ಭೈಷಜ್ಯ ಸೂಕ್ತದ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆಯು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तो वहाँ पर कहते हैं कि वर्तमान में किया गया कर्म तथा उसका कुछ दृष्ट फल तुरन्त उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "तत्रोच्यते यत्‌ सम्प्रति क्रियामाणं कर्म तस्य किमपि दृष्टं फलं सद्यः उत्पादयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "खलप्वि आशा इस स्वरित इकार के स्थान में यण्‌ किया है।", "tgt_text": "खलप्वि आशा इति स्वरितस्य इकारस्य स्थाने यण्‌ विहितः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮಲನಿವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ನಿಷ್ಕಾಮಕರ್ಮಗಲು ಭೂತದಯಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನ ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣೆಗಳು ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार से ईश्वरनामोच्चारण के द्वारा मल का तथा विक्षेप का निवारण करना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಗಾಯತ್ರೀ-ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಾದಗಳು, ಪ್ರತಿಪಾದಗಳು ಎಂಟು ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "गायत्री-छन्द में तीन पाद होते हैं, प्रतिपाद में आठ अक्षर होते है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इनमें समुच्चय और अन्वाचय में असम अर्थ से समास नहीं होता है।", "tgt_text": "एतेषु समुच्चयान्वाचययोः असमार्थ्यात्‌ समासो न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ಅತಿಙಂತ ಪದಗಳ ನಂತರವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತಿಙಂತಗಳು ಅನುದಾತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सूत्रार्थः - अतिङन्तात्‌ पदात्‌ परं तिङन्तं सर्वम्‌ अनुदात्तं भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वार्तिक अर्थ का समन्वय - देवदत्तस्य यह नामवाचक पद है, किन्तु यहाँ यह पद्‌ स्यान्त है।", "tgt_text": "ವಾರ್ತಿಕಾರ್ಥಸಮನ್ವಯ - ದೇವದತ್ತಸ್ಯ ಎಂಬುದು ನಾಮವಾಚಕಪದವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಈ ಪದವು ಸ್ಯಾಂತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದು ವೈದಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "ये वैदिक रूप है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "त्यागमूलकवैदिकसंस्कृतेः महामन्त्रः कः?", "tgt_text": "ತ್ಯಾಗ ಮೂಲಕವಾದ ವೈದಿಕ ಸಂಶ್ಕೃತಿಯ ಮಹಾ ಮಂತ್ರ ಯಾವುದು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी कारण उन वाक्यों की विधियों का प्रतिपादन नहीं करते हैं, जिससे उन वाक्यों की भी व्यर्थता प्रकट होती है।", "tgt_text": "एवं यतः तानि वाक्यानि विधीन्‌ न प्रतिपादयन्ति तस्मात्‌ तेषां वाक्यानां नितान्ता व्यर्थता।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ \"ಅವ್ಯಯೀಭಾವಶ್ಚ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವ್ಯಯ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अव्ययीभावसमासस्य \"अव्ययीभावश्च\" इत्यनेन सूत्रेण अव्ययसंज्ञा भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः अकज्रूपचित्प्रत्ययान्तत्वात्‌ अन्यके इति प्रकृतिप्रत्ययवतः समुदायस्य अन्तः स्वरः एकारः प्रकृतसूत्रेण उदात्तो भवति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಅಕಚ್ ರೂಪವು ಚಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಅನ್ಯಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರತ್ಯಯದ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಮುದಾಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಏಕಾರವು ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "परन्तु संस्कारवशात्‌ विक्षिप्तं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ते च यत्फलं कामयमानाः यज्ञं कुर्वन्ति तत्फललाभो भवतु इति तेषाम्‌ इच्छा।", "tgt_text": "और वे जिस फलकी कामना से यज्ञ करते हैं वह फल लाभ हो ऐसी उनकी इच्छा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा मनन के द्वारा किसकी निवृत्ति होती है?", "tgt_text": "ಮನನದಿಂದ ಯಾವುದರ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದು ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और वहाँ यज्ञादियों में दो नियम पालन की नितान्त आवश्यकता होती है।", "tgt_text": "तत्र च यज्ञादिषु नियमद्वयस्य पालनं नितान्तम्‌ आवश्यकं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಾಸ್ಕರ ಈ ಗ್ರಂಥದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ ಇದೆ.", "tgt_text": "यास्कस्य अस्य ग्रन्थस्य महत्ता अत्यधिका अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव निर्मला च भवति।", "tgt_text": "इसलिए यह निर्मल होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ವೃತ್ತಿಯೇ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "चित्तस्य काचिद्‌ विशिष्टा वृत्तिरेव अज्ञानं नाशयति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऋग्वेद-४.१८.११॥ शतपथब्राह्मण के अनुसार वृत्रवध काल में विष्णु ने इन्द्र के साथ युद्धस्थल में ही थे।", "tgt_text": "ऋग्वेद-४.१८.११॥। शतपथब्राह्मणानुसारं वृत्रवधसमये विष्णुः इन्द्रेण सह युद्धस्थले एव आसीत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "श्रौतसूत्राणि स्मार्त्तसूत्राणि च।", "tgt_text": "श्रौतसूत्र और स्मार्त्तसूत्र।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जिनके नाम इस प्रकार से दिये हुए है - १) अधिदैवत, २) अध्यात्म, ३) आख्यातसमय, ४) ऐतिहासिक, ५) नैदान, ६) नैरुक्त, ७) परिव्राजक, ८) और याज्ञिक।", "tgt_text": "ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ - ೧) ಅಧಿದೇವತೆ, ೨) ಅಧ್ಯಾತ್ಮ, ೩) ಆಖ್ಯಾತಸಮಯ, ೪) ಐತಿಹಾಸಿಕರು, ೫)ನೈದಾನರು, ೬)ನೈರುಕತರು, ೭)ಪರಿವ್ರಾಜಕರು ಮತ್ತು ೮)ಯಾಜ್ಞಿಕರು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसका सप्तमी में गिरि है।", "tgt_text": "तस्य सप्तमी गिरि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदात्त-अनुदात्त-स्वरित-बोधकं पाणिनीयसूत्रद्वयं लिखत।", "tgt_text": "ಉದಾತ್ತ-ಅನುದಾತ್ತ-ಸ್ವರಿತವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಎರಡು ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಈ ಅಂತ್ಯೋದಾತ್ತ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ವರವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಫಿಟ್ ಸೂತ್ರಳಿಲ್ಲದೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ .", "tgt_text": "और ये अन्तोदात्त आदि स्वर व्यवस्था फिट्‌ सूत्रों के विना सम्भव नहीं है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದ್ವಿಗು ಸಮಾಸದಿಂದ ಆನುಷಂಗಿಕತದ \"ದಿಕ್ಸಂಜ್ಞಾ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಮ್\", \"ತದ್ಧಿತಾರ್ಥೋತ್ತರಪದಸಮಾಹಾರೆ ಚ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "द्विगुसमासेन आनुषङ्गिकतया \"दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌\" \"तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च\" इति सूत्रद्वयं प्रस्तूयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च प्रकृतसूत्रेण स्यप्रत्ययस्य यकारोत्तरस्य अकारस्य अनुदात्तत्वं सिद्ध्यति।", "tgt_text": "ಅದಕ್ಕೆ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸ್ಯಪ್ರತ್ಯಯದ ಯಕಾರದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಅಕಾರದ ಅನುದಾತ್ತವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಲೌಕಿಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾನಿ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "लौकिके तु विश्वानि इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹದಿನೇಳನೇ ಕಾಂಡದ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಸೂಕ್ತವು ಇಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.", "tgt_text": "सप्तदशकाण्डस्य एकमात्रं सूक्तम्‌ अत्र अन्तर्भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एकस्य वचनम्‌ एकवचनम्‌ इति षष्ठीतत्पुरुषसमासः।", "tgt_text": "ಏಕಸ್ಯ ವಚನಮ್ (ಏಕ ಇದರ ವಚನವಾಗಿದೆ) ಏಕವಚನಮ್ ಇದು ಷಷ್ಠೀತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೃಷ್ಟ್ವಾಯ ಎಂಬ ರೂಪವು ಸಾಧುವೇ ?", "tgt_text": "दृष्ट्वाय यह रूप क्या सही है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३७. \"अत्यादयः क्रान्ताद्यर्थ द्वितीयया\" इत्यनेन वार्तिकेन मालामतिक्रान्तः इति लौकिकविग्रहे समासे अतिमालः इति रूपं निष्पद्यते।", "tgt_text": "೩೭. \"ಅತ್ಯಾದಯಃ ಕ್ರಾಂತಾದ್ಯರ್ಥ ದ್ವಿತೀಯಯಾ\" ಈ ವಾರ್ತಿಕದಿಂದ \"ಮಾಲಾಮತಿಕ್ರಾಂತಃ\" ಈ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸವಾದಾಗ ಅತಿಮಾಲಃ ರೂಪವು ನಿಷ್ಫನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ಇದು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಸಮಾಧಿಯೆಂದರೆ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकार से विद्यारण्य स्वामी के वाक्य से तथा शाङ्करवाक्य से यह सिद्ध होता है कि समाधि निर्विकल्पसमाधि कहलाती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पत्सुतः शेते इस अर्थ में क्विप करने पर पत्सुतःशी: यह रूप हुआ।", "tgt_text": "ಪತ್ಸುತಃ ಶೇತೆ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಪತ್ಸುತಃಶೀಃ ಈ ರೂಪವು ಆಯಿತು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव कर्मयोगः ज्ञानयोगस्य उपायभूतः।", "tgt_text": "इसलिए कर्मयोग ज्ञानयोग का उपायभूत होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतादिः प्राक्‌ शकटेः इति सूत्रात्‌ अत्र आदिः इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अत्र अधिकृतम्‌।", "tgt_text": "अतादिः प्राक्‌ शकटे: इस सूत्र से यहाँ आदिः इस प्रथमा एकवचनान्त पद का यहाँ अधिकार है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यत्र नित्यसमासः भवति तत्र लौकिकः स्वपदविग्रहः न भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಾಯತೇ - ತನ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕರ್ಮ ಲಟ್ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "तायते -तन्‌-धातोः कर्मणि लटि प्रथमपुरुषैकवचने।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च\" सूत्र के समाहार होने पर वाच्य का क्या उदाहरण है?", "tgt_text": "\"तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च\" इति सूत्रस्य समाहारे वाच्ये किमुदाहरणम्‌ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಚೇತನ ವಸ್ತುವನ್ನು ಚೇತವನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಯಾರೂ ಸಂಬೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "अचेतन पदार्थ का इस प्रकार चेतन के समान सम्बोधन कोई भी नहीं करता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಂಯೋರಭಿಸ್ರವಂತು ನಃ' ಅಥರ್ವವೇದದ ಇದು ಪ್ರಥಮ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈಗ ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಶೌನಕ ಸಂಹಿತದ ಆರನೇ ಸೂಕ್ತದ ಪ್ರಥಮವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शंयोरभिस्रवन्तु नः' अथर्ववेदस्य प्रथमः अयं मन्त्रः अस्ति, किञ्च सम्प्रति प्रचलितायां शौनकसंहितायां षष्ठसूक्तस्य अयं प्रथमः मन्त्रः अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अन्नमय शरीर ही आत्मा है इस प्रकार से मूढ लोग सोचते है।", "tgt_text": "अन्नमयं शरीरम्‌ आत्मा इति मूढाः चिन्तयन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "२.६४॥ ऋग्वेद में बहुत बार ही विक्रम-उरुक्रम-उरुगाय-इत्यादिशब्द से उसके तीन पैर का वर्णन किया है।", "tgt_text": "२.६४।। ऋग्वेदे बहुवारमेव विक्रम-उरुक्रम-उरुगाय-इत्यादिशब्देन तस्य पादत्रयं वर्णितम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಲುಕ್ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इस प्रकृत सूत्र से लुक्‌ होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "द्वयोः स्थानयोः मन्त्रयोऽयं प्रयागपरकः अस्ति।", "tgt_text": "दोनों स्थानो में यह मन्त्र प्रयाग परक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवञ्च सूत्रार्थो भवति - जातिवाचकात्‌ अनुपसर्जनात्‌ शा्र्ङ्गरवादिगणपठितात्‌ अदन्तात्‌ प्रातिपदिकात्‌ स्त्रीत्वे द्योत्ये ङीन्‌ प्रत्ययः परः भवति।", "tgt_text": "और सूत्रार्थ होता है-जातिवाचक अनुपसर्जन दो शा्र्ङ्गरवादिगण में पठित अदन्त प्रातिपदिक से द्योत्य होने ङीन्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯದ್ಯಪಿ ಕು ಎಂಬ ಪೃಥ್ವೀ ವಾಚಿ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಶಬ್ದವು ಇದೆ. ಆಗ ಗತಿಪ್ರಾದಿಸಾಹಚರ್ಯದಿಂದ ಕುತ್ಸಿತಾರ್ಥದಾಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾದ ಕು ಎಂಬ ಅವ್ಯಯದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರ ಅನುವೃತ್ತಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿ - ಸಮರ್ಥಗಳ ಕು ಗತಿ ಪ್ರಾದಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥ ಸುಬಂತದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यद्यपि कु इति पृथिवीवाची स्त्रीलिङ्गशब्दः वर्तते तथापि गतिप्रादिसाहचर्यात्‌ कुत्सितार्थे विद्यमानं कु इत्यव्ययमेव अत्र गृह्यते । अधिकारानुवृत्तिलब्धपदानि संयोज्य - \" समर्थाः कुगतिप्रादयः समर्थन सुबन्तेन सह नित्यं समस्यन्ते , स च तत्पुरुषसमासः भवति \""}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इष्टियागस्य चत्वारः पुरोहिताः के ?", "tgt_text": "ಇಷ್ಚಿಯಾಗದ ನಾಲ್ವರು ಪುರೋಹಿತರು ಯಾರು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दृष्टान्त रूप से उर्वशी पुरुरवा संवादमूल को आधार बनाकर कालिदास ने विक्रमोर्वशीय नाम के त्रोटक की रचना की।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಊರ್ವಶೀಪುರುರವರ ಸಂವಾದ ಮೂಲವಾದ ವಿಕ್ರಮೋರ್ವಶೀಯ ಎಂಬ ತ್ರೋಟಕವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬಹುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसी प्रकार घृतादीनां च इस सूत्र से घृतादि शब्दों के अन्त्य स्वर को उदात्त होता है।", "tgt_text": "एवञ्च घृतादीनां च इति शास्त्रेण घृतादीनां शब्दानाम्‌ अन्त्यस्वरः उदात्तः विधीयते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति वार्तिकस्यास्यार्थः।", "tgt_text": "ಇದೇ ವಾರ್ತಿಕದ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एक अन्य जगह भी कहा है -'होतुश्चित्‌ पूर्वं हविरद्यमाशते' यहां पत्थर के टुकड़े होता से पहले ही हवि का भोग करते है, ऐसा कहा है।", "tgt_text": "ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ - 'ಹೋತುಶ್ಚಿತ್ ಪೂರ್ವಂ ಹವಿರದ್ಯಮಾಶತೇ' ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ತುಂಡುಗಳು ಹೋತೃವಿಗೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಎನ್ನುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕರ್ಷೂಃ - ಸಣ್ಣ ಕೊಳವೆ.", "tgt_text": "कर्षूः खातिकाः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಯಜಮಾನನ ಜೊತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸೇರಿ ಹದಿನೇಳು ಜನರಾಗುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "यजमानः ब्राह्मणाः च मिलित्वा साकल्येन सप्तदश जनाः भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "स्यान्तस्योपोत्तमं च इस वार्तिक से स्यान्तस्य इस पद ग्रहण से।", "tgt_text": "स्यान्तस्योपोत्तमं च इति वार्तिके स्यान्तस्य इति पदग्रहणात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ङीप्‌।", "tgt_text": "ङीप्‌ प्रत्यय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र का अवतरण- एव आदि शब्दों के अन्त्य स्वर का उदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना की हेै।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಏವಾದಿ ಶಬ್ದಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸ್ವರಗಳ ಉದಾತ್ತ ವಿಧಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯವಹಾರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನ್ನಮಯಾದಿಗಳ ಕೋಶಗಳ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವು ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "व्यवहारकाले अन्नमयादीनां कोशानां प्राधान्यमस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸನ್ನಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ನೀಚೈಃ ಎಂದು.", "tgt_text": "सन्नशब्दस्य नीचैः इति अर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ पर अतिशयोक्ति अंलङकार है।", "tgt_text": "अत्र अतिशयोक्त्यलङ्कारः अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कृणोमि- कृ-धातोः लटि उत्तमपुरुषैकवचने करोमि इत्यस्य वैदिकं रूपमिदम्‌।", "tgt_text": "कृणोमि - कृ-धातु से लट्‌ उत्तमपुरुष एकवचन में करोमि इसका यह वैदिक रूप है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से फल भोग के द्वारा पाप तथा पुण्य की शान्ति होती है।", "tgt_text": "एवञ्च फलोपभोगेन पुण्यापुण्ययोः शान्तिः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जातः - जनी (प्रादुर्भावे) इस अर्थ की धातु से तप्रत्ययान्त का यह रूप है।", "tgt_text": "जातः - जनी ( प्रादुर्भावे ) इत्यर्थकात्‌ धातोः तप्रत्ययान्तं रूपम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वृत्र के द्वारा सृजित विद्युत्‌ मेघ अथवा वज्रइन्द्र को रोकने में समर्थ नहीं हुए।", "tgt_text": "ವೃತ್ರನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಿಂಚು ಮೇಘ ಅಥವಾ ವಜ್ರೇಂದ್ರನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदाहरणम्‌ - सहहरि इति स्थिते प्रकृतसूत्रेण सहशब्दस्य स्थाने सादेशे निष्पन्नात्‌ सहरि इत्यस्मात्‌ प्रातिपदिकात्सौ अव्ययत्वात्समासस्य \"अव्ययादाप्सुपः\" इत्यनेन सुब्लुकि सहरि इति पदं निष्पन्नम्‌।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ಸಹ ಹರಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಸೂತ್ರದಿಂದ ಸಹ ಶಬ್ದದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ ಆದೇಶವಾದಾಗ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रत्ययः इस प्रथमा एकवचनान्त पद का यहाँ अधिकार आ रहा है।", "tgt_text": "ಪ್ರತ್ಯಯಃ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದದ ಅಧಿಕಾರವು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अन्नमयकोश में तन्मय होकर के जीव संसरण करता है।", "tgt_text": "ಅನ್ನಮಯಕೊಷದಲ್ಲಿ ತನ್ಮಯವಾದ ಜೀವವು ಸಂಸರಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रात्रावहनि च।", "tgt_text": "ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ದಿನ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ \"ಶೃತಿಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಾತ್\" ಎಂದು ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಆದರೆ ಆ ಅದೃಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹೀಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "क्योंकि यह कहा गया है 'श्रुतिप्राणाण्यात्‌ ' इसप्रकार से लेकिन उस प्रमाण के अदृष्टविषयत्व से वैसा भी नहीं होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ “समर्थः पदविधि'' इस सूत्रवर्णन अवसर में वृत्तिविग्रह आदि पारिभाषिक शब्दों का विवेचन किया गया।", "tgt_text": "अत्र \"समर्थः पदविधिः\" इति सूत्रवर्णनावसरे वृत्तिविग्रहादिपारिभाषिकानां शब्दानां विवेचनं कृतम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "भले ही अधिकारी की उपस्थिति होती है।", "tgt_text": "यद्यपि अधिकारिणः उपस्थितिः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಕುಮಾರಿಲಭಟ್ಟ - ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕರ್ಮವು ಯಾವುದರದ್ದೋ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "कुमारिलभट्ट ने भी कहा है सर्वस्यैव तु शास्त्रस्य कर्मणो वापि कस्यचित्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ತಿಙಂತ ಪದಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರಗಳ ವಿಧಾನವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तिङन्तानां पदानां सामान्येन अनुदात्तस्वरः एव विधीयते ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "षूञ्‌ प्राणिगर्भविमोचने धातु है।", "tgt_text": "षूञ्‌ प्राणिगर्भविमोचने।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ \"ಸದೇವ ಸೋಮ್ಯೇದಮಗ್ರ ಆಸೀದೇಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯಮ್\" (ಛಾ.ಉ.೬.೨.೧) ಎಂದು ಸಚ್ಛಬ್ದವಾಚ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ತದೈಕ್ಷತ್ \"ತತ್ತೇಜೋಽಸೃಜತ\" ( ಛಾ.ಉ. ೬.೨.೩) ಎಂದು ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳ ಮಧ್ಯದ್ದು ತೇಜವನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿ ಮೂರರ ತೇಜೋಬನ್ನಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಕೇಳುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "छान्दोग्योपनिषद्‌ में सदेव सोम्येदमग्र आसीदेकमेवाद्वितीयम्‌' (छा. उ. 6.2.1) इस प्रकार से सत्‌ शब्द से वाच्य ब्रह्म प्रकृत्य ` तदैक्षत' ` तत्तेजोऽसृजत' (छा. उ. 6.2.3) इस प्रकार से पञ्चमहाभूतों का मध्यम तेज आदि करके इनकी उत्पत्ति सुनी जाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕರಗಿಸಿ.", "tgt_text": "एवं और उसे वहाँ से नीचे की और क्षारित करो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಸ ಎಂಬ  ಆಪತ್ತಿಯು ಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तर्हि अत्रापि समासः इत्यापत्तिः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३॥ यस्य॒ त्री पूर्णा मधुना पदा-न्यक्षीयमाणा स्व॒धया मर्द॑न्ति।", "tgt_text": "೩. ಯಸ್ಯ ತ್ರೀ ಪೂರ್ಣಾ ಮಧುನಾ ಪದಾ-ನ್ಯಕ್ಷೀಯಮಾಣಾ ಸ್ವಧಯಾ ಮರ್ದಂತಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ’ಅಸ್ತು ಶ್ರೌಷಟ್’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶ್ರೌಷಟ್-ಶಬ್ದವು ಕೂಡ ಉದಾತ್ತತರಸ್ವರವಿಶೇಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एतेषाञ्च मतानुसारम्‌ 'अस्तु श्रौषट्‌' इत्यत्रापि श्रौषट्‌- शब्दः उदात्ततरस्वरविशिष्टः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅತಿಕ್ರಾಂತಾನೇಕಜನ್ಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ವರ್ಗನರಕಾದಿಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಫಲವು ಆರಂಭವಾಗದ ಉಪಭೋಗಾನುಪಪತ್ತಿಯ ಕ್ಷಯಾಭಾವೆಂಬುದು ಅಲ್ಲ.", "tgt_text": "अनेक जन्मान्तर कृत स्वर्गनरकादिप्राप्तिफल वाले अनारब्ध कार्यो का अतिक्रमण करके उपभोग अनुपपत्ति से यदि क्षय का अभाव होता है तो ऐसा भी नहीं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस सम्पूर्ण जगत में वह ही अग्नि देवों का यज्ञ में आवाहन कर सकती है, अन्य कोई भी नहीं।", "tgt_text": "इह समग्रे जगति स एव अग्निः देवान्‌ यज्ञेषु आह्वयति, नान्यः कश्चिदपि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"तद्धितेष्वचामादेः \" इति सूत्रस्यार्थः कः ?", "tgt_text": "ತದ್ಧಿತೇಷ್ವಚಾಮಾದೇಃ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वार्तिक की व्याख्या - यह वार्तिक “न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः' इस सूत्र में पढ़ा गया है।", "tgt_text": "वार्तिकव्याख्या - इदं वार्तिकं \"न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः' इति सूत्रे पठितम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्मिन्‌ समाधौ ज्ञातृज्ञानज्ञेयादिभेदबुद्धेः लयो भवति।", "tgt_text": "इसलिए इस समाधि में ज्ञातूज्ञानज्ञेयादि भेद बुद्धि का लय हो जाता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसे वेदान्तसार में इस प्रकार से कहा गया है।", "tgt_text": "तथाहि वेदान्तसारकार आह।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "फिर भी आत्मतत्व को अच्छी प्रकार से जानने के लिए बहुत सारे उपाय शास्त्रों में स्वीकार किये गये हैं।", "tgt_text": "ಪರಮಾತ್ಮನ ಸರಿಯಾದ ತಿಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कहीं पर आकाश की प्रथम उत्पत्ति मानने पर आकाश की सूष्टि करके फिर उसने तेज की सृष्टि की यह विकल्प भी सङ्गत है जिससे श्रुतियों का विप्रतिषेध नहीं होता हेै।", "tgt_text": "किञ्च, आकाशस्य प्रथमजत्वाभ्युपगमे आकाशं सृष्ट्वा तेजः सृजति इति विकल्पोऽपि सुतरां सङ्गच्छते इति नास्ति श्रुत्योर्विप्रतिषेधः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यथा प्रथमस्य प्रपाठकस्य नाम अस्ति- “भद्रः, द्वितीयस्य- “सहैव, तृतीयस्य- “चितिः”, चतुर्थस्य- “युञ्जते”, पञ्चमस्य- देव वै”, षष्ठस्य- “परे”, सप्तमस्य- “शिक्षा', अष्टमस्य- “ब्रह्मविद्या”, नवमस्य- “भृगुः”, दशमस्य- “नारायणीयः' इति।", "tgt_text": "जैसे पहले प्रपाठक का नाम है - ' भद्र, दूसरे का - ` सहैव, तीसरे का - `चिति', चौथे का - ` युज्‌जते', पांचवे का - ' देव वै', छठे का - “परे', सातवे का - शिक्षाः, आठवे का - 'ब्रह्मविद्या', नौवे का - ` भृगु\", दसवें का - “नारायणीय है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "' उदाहरण -सूत्र का उदाहरण है पूर्वेषुकामशयी।", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - सूत्रस्यास्योदाहरणं यथा पूर्वेषुकामशमी इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಮೊದಲು ನಾವು ವೇದದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೇವೆ.", "tgt_text": "वेदस्य लक्षणविषये इतः पूर्वं वयम्‌ आलोचनां कृतवन्तः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಧೃಷ್ಣು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ ಆಗುತ್ತದೆ ?", "tgt_text": "धृष्णु इत्यत्र कस्मिन्‌ अर्थे प्रथमा ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "“पञ्चमी भयेन'' इस सूत्र से अनुवृत्ति का पञ्चमी का “प्रत्ययग्रहणे तदन्ता ग्राह्याः” इस परिभाषा से तदन्त विधि में पञ्चम्यन्त सुबन्त यही अर्थ है।", "tgt_text": "\"पञ्चमी भयेन\" इत्यस्मात्‌ सूत्रादनुवृत्तस्य पञ्चमीत्यस्य “प्रत्ययग्रहणे तदन्ता ग्राह्याः\" इति परिभाषया तदन्तविधौ पञ्चम्यन्तं सुबन्तम्‌ इत्यर्थः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಷ್ಠಿ ಕಾರಣ ಶರೀರ ಜ್ಞಾನ ಉಪಹಿತಗಳಿಂದ ಚೈತನ್ಯವು ಪ್ರಾಜ್ಞವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "व्यष्टिकारणशरीराज्ञानोपहितं चैतन्यं प्राज्ञः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಚ್ಛನ್ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ದವಾಯಿತು?", "tgt_text": "अच्छन्‌ इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌ ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಿಲಾಃ ಈ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿಯೂ ಎರಡು ಅಚ್ಗಳಿವೆ .", "tgt_text": "तिलाः इस शब्द में भी दो अच्‌ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಸ್ತೋಕಾಂತಿಕದೂರಾರ್ಥವಾಚಕವಾದ ಕೃಚ್ಛ್ರ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಕೃತಿಕದಿಂದ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और सूत्रार्थ आता है “'स्तोकान्तिदूरार्थवाची कृच्छ्रशब्द और पञ्चम्यन्त सुबन्त को क्तान्त प्रकृतिक सुबन्त के साथ विकल्प से तत्पुरुषसमास संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और उसने नदियों को पूर्ण किया।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅವನು ಆ ನದಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅವನಿಂದಲೇ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तेनैव जगत्सर्व परिव्याप्तम्‌|"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಹೇಗೆ ಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಹಾಗೆಯೇ ಫಲವು ನನಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जैसी फलप्राप्ति के लिए तुझे उद्देश्य करके यज्ञ करता हूँ वैसा ही फल मुझे प्राप्त होवें।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्तःकरणोपहितं चैतन्यमेव साक्षीत्युच्यते।", "tgt_text": "अन्तः करणोपहित चैतन्य साक्षी कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿವಿದಿಷಾಸಂನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಸಂನ್ಯಾಸ ಎಂಬ ಭೇದದಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸದ ಎರಡು ವಿಧವಿದೆ.", "tgt_text": "विविदिषासंन्यासः विद्वत्संन्यास इति भेदात्‌ संन्यासस्य द्वैविध्यमस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रेजमाने - रेज्‌-धातु से कानच्प्रत्यय और टाप्‌ होने पर प्रथमाद्िवचन में रेजमाने रूप बनता है।", "tgt_text": "ರೇಜಮಾನೆ - ರೇಜ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕಾನಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಟಾಪ್ ಆದಾಗ ಪ್ರಥಮಾದ್ವಿವಚನದಲ್ಲಿ ರೇಜಮಾನೆ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदस्य बहुषु स्थलेषु शब्दानां भिन्नरूपेण प्रयोगः दृश्यते।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಬಳಕೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसमें पन्द्रह आध्याय है।", "tgt_text": "अस्मिन्‌ पञ्चदश आध्यायाः सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ प्रजापतिसर्वात्मा आदित्य पुरुष है,जो माया से प्रपञ्चरूप से उत्पन्न हुआ है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಆದಿತ್ಯ ಪುರುಷನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಯಾವುದು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಪ್ರಪಂಚರೂಪದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इसका वर्णन उपनिषद्‌ के वर्णन प्रसङ्ग में आगे होगा।", "tgt_text": "ಇದರ ವರ್ಣನೆಯು ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ವರ್ಣನೆ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(क) तितिक्षा (ख) दम (ग) उपरति (घ) वैराग्य 20. वेदान्तों का क्या तात्पर्य होता है?", "tgt_text": "(ಕ) ತಿತಿಕ್ಷಾ (ಖ) ದಮ (ಗ) ಉಪರತಿ (ಘ) ವೈರಾಗ್ಯ. ೨೦. ವೇದಾಂತಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವು ಎಲ್ಲಿ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नीचे के अतलवितल आदि सात भुवन की उत्पत्ति।", "tgt_text": "ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅತಲವಿತಲಾದಿ-ಏಳು ಭುವನಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ति यह प्रथमा एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "ति इति प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अहं हविर्युक्ता, उत्तमहविषः प्रापयिता, सोमाभिषवकारिणां यजमानानां कृते धनं धारयामि अथवा सम्पादयामि।", "tgt_text": "मैं हवि से युक्त, उत्तम हवि को प्राप्त करने वाली हूँ, सोम का अभिषिक्त करने वाले यजमान के लिए धन को धारण करती हूँ अथवा सम्पादन करती हूँ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "(३) द्वितीयप्रपाठकस्यारम्भे एव सन्ध्यायां प्रयुक्तस्य सूर्यस्य अर्घजलस्य महिमा वर्ण्यते।", "tgt_text": "(೩) ಎರಡನೇ ಪ್ರಪಾಠಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಸೂರ್ಯನ ಅರ್ಘಜಲದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः आष्टमिकेन 'आमन्त्रितस्य च' इति सूत्रेण सर्वानुदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "ಹಾಗಾಗಿ ಅಷ್ಟಮಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿರುವ ’ಆಮಂತ್ರಿತಸ್ಯ ಚ’ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರದ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वस्य पदानि प्रयुज्य कृतः विग्रहः इति यावत्‌।", "tgt_text": "ತನ್ನ ಸ್ವಂತವಾದ ಪದಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮಾಡುವ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "घट का रूप भी रूपहीन होता है।", "tgt_text": "घटरूपमपि रूपहीनं भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೨೪.೬) ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ ಸಮಾಧಿ ಸರ್ವಕಲ್ಪದ ಲಯವಾದಾಗ ಜ್ಞೇಯಾಕಾರ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯು ಯಾವಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ ಅದು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕ ಸಮಾಧಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "24.6 ) निर्विकल्पक समाधि सर्वविकल्प का लय होने पर ज्ञेयाकार चित्तवृत्ति जब होती है वह ही निर्विकल्पक समाधि कहलाती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬಾಲಖಿಲ್ಯ ಸೂಕ್ತಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇಡೀ ಋಗ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಮಂಡಲ, ಅನುವಾಕ ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳಿವೆ?", "tgt_text": "बालखिल्यसूक्तानि विहाय सम्पूर्णयाम्‌ ऋग्वेदसंहितायां कति मण्डलानि अनुवाकाः वर्गाश्च सन्ति?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "बाह्य साधनों से जो दुःख होता है वहा दो प्रकार का होता है।", "tgt_text": "ಬಾಹ್ಯೋಪಾಯವು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವು ದುಃಖದ ಎರಡು ವಿಧಗಳು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "'अनुदात्तं च' इति सूत्रस्य अर्थं लिखत।", "tgt_text": "`अनुदात्तं च' इस सूत्र का अर्थ लिखिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नोदात्तस्वरितोदयमगार्ग्यकाश्यपगालवानाम्‌' इससे | गार्ग्य-काश्यप-गालव ऋषियों के मत में।", "tgt_text": "\"ನೊದಾತ್ತಸ್ವರಿತೋದಯಮಗಾರ್ಗ್ಯಕಾಶ್ಯಪಗಾಲವಾನಾಮ್\" ಎನ್ನುವುದರಿಂದ. ಗಾರ್ಗ್ಯ - ಕಾಶ್ಯಪ - ಗಾಲವಾನಾಮ್ ಎಂಬ ಋಷಿಗಳ ಮತದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌- पादान्ते यथा इत्यस्य अनुदात्तस्वरविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌ ।", "tgt_text": "सूत्र का अवतरण - पाद के अन्त में यथा को अनुदात्त स्वर विधान के लिए इस सूत्र की रचना की है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ उदात्त स्वर के विकल्प होने से उसके अभाव पक्ष में प्रत्यय स्वर निमित्त करने पर मध्य में उदात्त स्वर होता है।", "tgt_text": "अत्र उदात्तस्वरस्य वैकल्पिकत्वात्‌ तदभावपक्षे प्रत्ययस्वरं निमित्तीकृत्य मध्ये उदात्तस्वरः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से एक ही जन्म में प्रारब्धों का क्षय होता है तथा नूतन संचित की उत्पत्ति होती है।", "tgt_text": "ಎ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಬ್ಧದ ನಾಶವು ಆಗುವುದು. ಹೊಸ ಸಂಚಿತದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तत एव औदुम्बरवृक्षस्य उत्पत्तिः अभवत्‌।", "tgt_text": "वहीं औदुम्बर वृक्ष की उत्पत्ति हुई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तदिदं वैदिकं ज्ञानं निर्भ्रान्तम्‌ प्रमादरहितं च।", "tgt_text": "ಅದು ಈ ವೈದಿಕ ಜ್ಞಾನ ಭ್ರಾಂತಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ರಹಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ದಿವ್ ಶಬ್ದದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಝಲಾದಿ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ಉದಾತ್ತ ನಿಷೇಧಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रावतरणम्‌- दिव्‌-शब्दात्‌ परेषां झलादिविभक्तीनाम्‌ उदात्तत्वनिषेधार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उससे ज्योतिष नाम वेदाङ्ग का भी अपना वैशिष्ट्य है।", "tgt_text": "तस्मात्‌ ज्योतिषं नाम वेदाङ्गाम्‌ अपि स्वीयं वैशिष्ट्यं निदधाति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಿಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಗ್ರಂಥವು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯೋಗವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "शिक्षाशास्त्रस्य यथार्थज्ञानलाभाय ग्रन्थोऽयम्‌ अतीव उपादेयः अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति जिज्ञासायाम्‌ उच्यते निगदशब्दे वर्तमानः गद - धातुः अपादबन्धार्थकः, निपूर्वकात्‌ गद्‌ - धातोः नितरां गद्यते इत्यर्थे कर्मणि ' नौ गदनदपठस्वनः ' इति सूत्रेण अप्‌ - प्रत्ययः।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಾದಾಗ ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, ’ನಿಗದ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಗದ-ಧಾತುವು ಅಪಾದಬಂಧಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ. ನಿ-ಎಂಬ ಉಪಸರ್ಗಪೂರ್ವಕ ಗದ-ಧಾತುವಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದು ಎಂಬ ಕರ್ಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ \"ನೌ ಗದನದಪಠಸ್ವನಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅಪ್-ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕೃ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಣ್ವುಲ್ ತೃಚೌ  ಸೂತ್ರದಿಂದ ಣ್ವುಲ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ಚುಟೂ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಣಕಾರದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞೆಯಾದಾಗ ಲಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞೆ ಆದಾಗ ತಸ್ಯ ಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಎರಡು ಇತ್ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಲೋಪವಾದಾಗ ಕೃ ವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र कृ धातोः ण्वुल्तृचौ इति सूत्रेण ण्वुल्प्रत्यये कृते कृ ण्वुल्‌ इति जाते ततः परं चुटू इति सूत्रेण णकारस्य इत्संज्ञायाम्‌, लकारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायां च सत्यां तस्य लोपः इति सूत्रेण उभयोः लोपे कृ वु इति जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तथा यज्ञ के द्वारा उसकी आत्मा ने विष्णु सायुज्य प्राप्त कर लिया।", "tgt_text": "किञ्च यज्ञद्वारा तस्य आत्मा विष्णुसायुज्यम्‌ प्राप्तवान्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतः ऋत जगत का शासन करता है।", "tgt_text": "अतः ऋतम्‌ जगत्‌ शास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಕ್ತಿ ಎಂಬ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ \"ಕೃತ್ಯಲ್ಯುಟೋ ಬಹುಲಮ್\" ಇದರಿಂದ ಬಾಹುಲಕದಿಂದ ಕರ್ತಾದಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಟ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ ನಪುಂಸಕದಲ್ಲಿ ದೇಕವಚನವಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "वक्ति इति विग्रह में “कृत्यल्युटोबहुलम्‌'' इससे बहुलक से कर्त्ता में ल्युट्‌ प्रत्यय होने पर नपुंसकत्व में वचनम्‌ निष्पन्न होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧. ನಿತ್ಯ ಅನಿತ್ಯ ವಸ್ತು ವಿವೇಕದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ನಿತ್ಯ ವಸ್ತುವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅದರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅನಿತ್ಯವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ವಿವೇಚನೆ ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯೇ ವಿವೇಕ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "1 नित्यानित्यवस्तु विवेक से ब्रह्म ही नित्य वस्तु है उससे भिन्न सभी अनित्य है इस प्रकार विवेचन वेदान्त में अधिकारी का विवेक होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सरलार्थः- हे राजद्वय, मित्र वरुण च युवां तेजसा पृथिवीं द्युलोकं च धारयथः।", "tgt_text": "सरलार्थ - हे दोनों स्वामी, मित्र और वरुण तुम दोनों तेज से पृथिवी और द्युलोक को धारण किये हुए हो।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಭಾಷ್ಯಕಾರರು ’ಬಹುವಚನಂ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.", "tgt_text": "अत्र भाष्यकारः बहुवचनम्‌ इति पदं योजयित्वा सूत्रमिदं पूरितवान्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन अन्तरिक्षाश्रितं लोकत्रयमपि सृष्टवानित्युक्तं भवति।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದಲೇ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಅಶ್ರಯಿಸಿದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ನಾನೇ ಈ ಪೃಥ್ವಿಯ ಪರಮಾತ್ಮನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಊರ್ಧ್ವಭಾಗವನ್ನು ಅಥವಾ ದ್ಯುಲೋಕದ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "मैं ही इस पृथिवी परमात्मा के शिर के ऊर्ध्वभाग को अथवा द्युलोक की रचना करती हूँ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कीदृशमग्निम्‌?", "tgt_text": "ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಅಗ್ನಿ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पहली शिक्षा में माध्यन्दिन शाखा से सम्बद्ध परिभाषाओं का विस्तृत विवेचन है।", "tgt_text": "प्राथमिकीशिक्षायां माध्यन्दिनशाखातः सम्बद्धपरिभाषाणां विस्तृतं विवेचनम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मानते है, उससे पहले ज्योति के विषय में किसी ने कभी भी कोई भी रचना नहीं लिखी थी।", "tgt_text": "मन्ये, ततः प्राक्‌ ज्यौतिषि क्वापि काचित्‌ कृतिः लिखिता न अभूत्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आसीत्‌- अस्‌-धातोः लङि प्रथमपुरुषैकवचने।", "tgt_text": "आसीत्‌- अस्‌-धातु से लङि प्रथमपुरुष एकवचन में यह रूप बनता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन सूत्रेण उदात्तस्वरः विधीयते।", "tgt_text": "इस सूत्र से उदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆಯೋ ಅಂತವರಿಗೆ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಾದಿಕರ್ಮಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "जो पूर्व जन्म में इन कर्मों को साधा हुआ होते हैं उसके लिए वर्तमान जन्म में नित्यादि कर्मों को आवश्यक्ता नहीं होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ದ್ರೋಣಕಲಶದಲ್ಲಿ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "अनेन प्रकारेण द्रोणकलशे सोमरसं स्रावयित्वा अग्निष्टोमे स्थापनस्य व्यवस्था वर्तते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "टिप्पणी - यह अग्नि देवों का होता है।", "tgt_text": "टिप्पणी - अयम्‌ अग्निः देवानाम्‌ होता।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्राह्मण ग्रन्थों का विस्तृत परिचय पहले ही हुआ है।", "tgt_text": "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಪರಿಚಯವು ಮೊದಲೇ ಆಗಿತ್ತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वप्‌-धातुः आदि में जिसके वह स्वपादि, स्वपादि और हिस्‌ स्वपादिहिसः छन्द में बहुवचन है, उन स्वपादि हिंसा को।", "tgt_text": "'ಸ್ವಪ್'ಧಾತುವು ಆದಿಯು ಯಾವುದರದ್ದೋ ಅದು 'ಸ್ವಪಾದಿ'. 'ಸ್ವಪಾದಿಯು ಹಿಂಸವು' 'ಸ್ವಪಾದಿಹಿಂಸಃ' ಎಂದು ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹುವಚನಾಂತಪದವು. ಅವುಗಳ \"ಸ್ವಪಾದಿಹಿಂಸಾಮ್\" ಎಂದು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಸರಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ವಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उपनिषद्‌ अतिसरलशैल्या तत्त्वं कथयति, तेन तासां महत्त्वं लोकप्रियत्वं च प्रतिदिनं वर्धते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ पर अज्ञान कारण होता है।", "tgt_text": "तत्र कारणं भवति अज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಆ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಪುರುಷನ ಜ್ಞಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕರ್ಮವು ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಕರ್ಮಗಳ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पुनश्च तस्य जीवन्मुक्तस्य पुरुषस्य ज्ञानोत्पत्तेः पूर्वं यानि कर्माणि सन्ति, जन्मान्तरे च यानि कर्माणि फलदाने अप्रवृत्तानि सन्ति, तेषां कर्मणां नाशः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "रज्जु सर्प के सिर तथा पूँछ नहीं होती है।", "tgt_text": "रज्जोः सर्पस्य इव शिरः नास्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಚೈತನ್ಯದ್ದೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ತ್ವದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "चैतन्यस्यैव प्रत्यक्त्वेनात्र अवधानात्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र विधिविधानञ्च सयुक्तिकं भवति।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನದ ಮಿಲನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವರಿತಸ್ವರ ಆಗದೆ ಇದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ \"ಏಕಾದೇಶ ಉದಾತ್ತೇನೋದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वरिताभावे च 'एकादेश उदात्तेनोदात्तः' इति सूत्रेण उदात्तः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "विद्वत्संन्यासे सर्वकर्माणि त्यज्यन्ते।", "tgt_text": "विद्वत्संन्यास में सभी कर्मों का त्याग किया जाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಭವಃ - ಭೂಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಅಭವಃ ಈ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अभवः - भूधातोः लङि मध्यमपुरुषैकवचने अभवः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಸುಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಮತ್ತು ಪಿತ್ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಅನುದಾತ್ತ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्र का अवतरण- सुप्‌ प्रत्ययों की और पित्‌ प्रत्ययों के स्वर को अनुदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना की है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ब्रह्म ही सब को प्रकाशित करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वार्तिक की व्याख्या - यह वार्तिक `न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः' इस सूत्र में पढ़ा हुआ है।", "tgt_text": "ವಾರ್ತಿಕದ ವಿವರಣೆ - ಈ ವಾರ್ತಿಕವು \"ನ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ವರಿತಸ್ಯ ತೂದಾತ್ತಃ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಠಿತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सुप्‌ और तिङ्‌ दो सिर है और सात विभक्ति सात हाथ है।", "tgt_text": "सुप्‌ तिङ्‌ च द्वे शीर्षे स्तः,सप्त विभक्तयश्च सप्त हस्ताः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಉದಾಹರಣೆ - ತದರ್ಥದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಯೂಪದಾರು ಎಂದು.", "tgt_text": "उदाहरणम्‌ - तदर्थस्योदाहरणं यथा यूपदारु इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कर्मवान, बुद्धिमान, मेधावी जिस मन से कार्य करते हैं, जिससे बुद्धिमान यथाविधि यज्ञ का सम्पादन करते हैं, और जो अपूर्व, सभी इन्द्रियों से पूर्व जिसकी रचना हुई, सभी प्राणियों में विद्यमान और पूज्य वह मेरा मन शुभ सङ्कल्प से युक्त हो।", "tgt_text": "कर्मवन्तः धीमन्तः मेधाविनः येन मनसा कर्माणि कुर्वन्ति , येन धीमन्तः यथाविधि यज्ञसम्पादनं कुर्वन्ति , यच्च अपूर्व सर्वेभ्यः अपि इन्द्रियेभ्यः पूर्वं सृष्टं , सर्वषु प्राणिषु विद्यमानं पूज्यं च तत्‌ मम मनः शुभसङ्कल्पयुक्तं भवतु।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪತ್ಸುತಃಶೀಃ - ಪಾದೇಷು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾದ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಪಾದ ಆದೇಶವಾದಾಗ ಪತ್ಸು ಇದರ ಸಪ್ತಮೀ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತಸಿಲ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ವಿಭಕ್ತಿ ಲೋಪದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಪತ್ಸುತಃ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "पत्सुतःशीः - पादेषु इत्यस्मिन्नर्थ पादशब्दस्य पदादेशे पत्सु इति जाते सप्तम्यर्थे तसिल्प्रत्यये विभक्तिलोपाभावे पत्सुतः इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रव्याख्या- षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधायकम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಆರು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ  ನೀರಿನ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮುಮುಕ್ಷು ಆದವನು ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮಗಳ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಬೇಕು.", "tgt_text": "काम्यकर्मो का त्याग मुमुक्षुओं के द्वारा करना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "३०. अव्ययीभावादिविशेषसंज्ञाभिः विनिर्मुक्तः यः समासः स केवलसमासः।", "tgt_text": "೩೦. ಅವ್ಯಯೀಭಾವಾದಿ ವಿಶೇಷ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿಂದ ವಿನಿಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಯಾವ ಸಮಾಸವಿದೆಯೋ ಅದು ಕೇವಲ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नीलोत्पलम्‌ यहाँ नील शब्द का विशेष्य कैसे नहीं हुआ?", "tgt_text": "ನೀಲೋತ್ಪಲಮ್ ಇಲ್ಲಿ ನೀಲ ಶಬ್ದದ ವಿಶೇಷ್ಯವು ಏಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्धकारे नष्टे अयम्‌ अश्विनः।", "tgt_text": "अन्धकार के नष्ट होने पर यह अश्विन है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ पर सद्‌ धातु का गति परक अर्थ स्वीकार करते है तो उपनिषद्‌ शब्द का ब्रह्मविद्या यह अर्थ होता है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಸದ್ ಧಾತುವಿಗೆ ಗತಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಉಪನಿಷತ್ ಶಬ್ದದ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಏನಾದರು ನಾಭಿಯ ಸಮೀಪದಿಂದ ದಶಾಂಗುಲ ದೂರದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यद्वा--नाभेः सकाशाद्‌ दशाङ्गुलम्‌ अतिक्रम्य हृदि संस्थितः ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तच्च ब्रह्म सच्चिदानन्दस्वरूपं भवति।", "tgt_text": "वह ही ब्रह्म सच्चिदानन्द स्वरूप होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तदर्थं विषयेभ्यः मनसः विरक्तिः अपेक्षते।", "tgt_text": "उसके लिए विषयों से मन को विरक्ति अपेक्षित होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अरण्य-देवों की स्तुति में (१०.१४६) विषय की नवीनता पण्डितों के हदय को आकर्षित करती है।", "tgt_text": "ಅರಣ್ಯಹಾಗೂ ದೇವರುಗಳ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ (10.146) ವಿಷಯದ ಹೊಸತನವು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಹೃದಯವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा दधि उदकशब्दस्य च व्याख्या संहिताग्रन्थेषु अनेन प्रकारेण अस्ति- तद्दध्नोदधित्वम्‌ (तै. सं. २/५/३/३/), उदानिषुर्गहीः इति तस्मादुदकमुच्यते(अर्थ. ३/१/३/१)।", "tgt_text": "ಹೇಗೆ ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಜಲ ಶಬ್ದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಸಂಹಿತಾ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ - ತದ್ದಧ್ನೋದಧಿತ್ವಮ್ (ತೈ. ಸಂ. ೨/೫/೩/೩/) , ಉದಾನಿಷುಮರ್ಹೀಃ ಇತಿ ತಸ್ಮಾದುದಕಮುಚ್ಯತೆ (ಅರ್ಥ. ೩/೧/೩/೧)."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "५१. शब्दप्रादुर्भावार्थ अव्ययीभावसमासस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?", "tgt_text": "೫೧. ಶಬ್ದಪ್ರಾದುರ್ಭಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ಯಾವ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಮನೀಷಿಗಳಿಗೆ  ಮೇಧಾವಿಗಳಿಗೆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸತ್ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆಯೋ, \"ಕೃ ಕರಣೇ\" ಸ್ವಾದಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "व्याख्या - मनीषियों मेधावियों को यज्ञ में जिस मन के द्वारा सत कर्म करते है, 'कृ करणे' स्वादि है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किञ्च षष्ठीसमासनिषेधकानि सप्त सूत्राणि सन्ति ।", "tgt_text": "ಆದರೆ ಷಷ್ಠೀ ಸಮಾಸ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಏಳು ಸೂತ್ರಗಳಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "“तस्माद्वा एतस्मादात्मनः आकाशः सम्भूतः।", "tgt_text": "आकाशादि सृष्टि को जाना।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - पाणिनिप्रणीतेषु षड्विधेषु सूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या :- पाणिनीप्रणीत छ: विधि सूत्रों में यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ज्यौतिःशास्त्रं यज्ञविधानस्य युक्ततरं कालं निर्दिशति, तस्मात्‌ ज्योतिषशास्त्रस्य च सर्वत्र एव मान्यता वर्तते।", "tgt_text": "ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಯಜ್ಞ ವಿಧಾನದ ಯುಕ್ತ ಕಾಲದ ನಿರ್ದೇಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದರಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳು ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कुलिशेन कुठारेण विवृक्णा विशेषतश्च्छिन्नानि स्कन्धांसीवयथा वृक्षस्कन्धाश्छिन्ना भवन्ति तद्वत्‌।", "tgt_text": "कुल्हाड़ी से जिस प्रकार वृक्ष काट दिया जाता है उसी प्रकार इन्द्र ने मेघ को मारा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और उन मन्त्रों में पर्जन्यदेवता को उद्दिश्य करके अनेक प्रार्थना की गई है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಆ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯ ದೇವನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "6 नित्यादि कर्मों का परम प्रयोजन क्या है?", "tgt_text": "6. नित्यादीनाम्‌ परम्‌ प्रयोजनं किम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಪರಕಾಯಃ ಅಧರಕಾಯಃ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಇವೆ.", "tgt_text": "अपरकायः अधरकायः इत्यादीन्येतस्य सूत्रस्योदाहरणानि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रधान ब्राह्मण ग्रन्थों का वेद निर्देश सहित नाम लिखिए।", "tgt_text": "ಪ್ರಧಾನವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳ ವೇದ ನಿರ್ದೇಶ ಸಹಿತವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत एव कर्मभिः सह तत्त्वप्रतिपादनपरं सूक्तं स्थाने स्थाने समाम्नातम्‌।", "tgt_text": "अत एव कर्मों के साथ तत्त्वप्रतिपादनपरक सूक्त स्थान-स्थान पर उल्लेखित किये गये है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅನಂತರ ಸಾಮವೇದಸಂಹಿತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अनन्तरं सामवेदसंहिता आलोचयिष्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तथा धीराः धीमन्तः धीर्विद्यते येषां ते धीराः कर्मण्यण्‌ ( पा०सू० ३.२. १)।", "tgt_text": "वैसे धीरा धीमन्तमेधा विद्यमान है जिसमे कर्मण्यण्‌ (पा०सू० ३.२.१)।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ವೇದದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ - ೧.ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ೨.ಆಧಿಭೌತಿಕ, ಮತ್ತು ೩.ಆಧಿದೈವಿಕ.", "tgt_text": "इस वेद में वर्णित विषयों का विभाजन तीन प्रकार से कर सकते हैं - १, आध्यात्मिक, २. आधिभौतिक, ३. और आधिदैविक।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से एक मास पर्यन्त करना चाहिए।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮಾಡಬೇಕು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अप्‌ शब्दान्त समास का समासान्त में उदाहरण है विमला आपो यस्य तद्‌ विमलापं सरः।", "tgt_text": "अप्‌ शब्दान्तसमासस्य समासान्ते उदाहरणं विमला आपो यस्य तद्‌ विमलापं सरः इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शुक्लयजुर्वेदे वर्णितविषयाः इव अस्याः विषयाः सन्ति।", "tgt_text": "ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆಯೇ ಇದರ ವಿಷಯಗಳೂ ಇವೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कहीं पर तो काम्य अग्निहोत्रादि का अनुष्ठान करने पर नित्यकर्मों का भी अग्निहोत्रादि तन्त्र के द्वारा अनुष्ठान हो जाता है।", "tgt_text": "ಕಾಮ್ಯಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ನಿತ್ಯವೂ ಕೂಡ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಗಳು ತಂತ್ರದಿಂದಲೇ ಅನುಷ್ಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तस्मात्‌ पृथक्तया वेदान्तशास्त्रस्य ज्ञानाय योग्यता न अर्जनीया।", "tgt_text": "फिर उस्ले अलग से वेदान्तशास्त्र के ज्ञान के लिए योग्यता अर्जित नहीं करना चाहिए।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयं पुरुषः अमरत्वस्य स्वामी।", "tgt_text": "ಈ ಪುರುಷನು ಅಮರತ್ವದ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुनः अञन्तात्‌ इत्यस्य जातेः इति पदम्‌ अनुपसर्जनात्‌ इति पदं च विशेषणं भवति।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಂತಾತ್ ಇದರ ಜಾತೇಃ ಪದ ಮತ್ತು ಅನುಪಸರ್ಜನಾತ್ ಪದ ವಿಶೇಷಣವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः अध्येयः वेदः, विचार्यः च तदर्थः विपश्चिता।", "tgt_text": "अतः वेद को पढ़कर और विचार करके उसके अनुसार आचरण करना चाहिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೂರು - ಕೌಥುಮೀಯ, ರಾಣಾಯನೀಯ, ಮತ್ತು ಜೈಮಿನೀಯ.", "tgt_text": "तीन-कौथुमीय, राणायनीय, और जैमिनीय।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ उनमें आदि यजुर्वेद संहिता का सामान्य से परिचय करके माध्यन्दिन संहिता, काण्व संहिता, तैत्तिरीय संहिता, मैत्रायणी संहिता, कठ संहिता, और कापिष्ठल संहिता इत्यादि इनके विभागों की विस्तार से आलोचना करेगें।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಯಜುರ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅನಂತರ ಮಾಧ್ಯಂದಿನಸಂಹಿತೆ, ಕಾಣ್ವಸಂಹಿತೆ, ತೈತ್ತಿರೀಯಸಂಹಿತೆ, ಮೈತ್ರಾಯಣೀಸಂಹಿತೆ, ಕಠಸಂಹಿತೆ, ಕಾಪಿಷ್ಠಲಸಂಹಿತೆ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मघवा - मघः अस्य अस्तीति वतुपि मघवत्‌ इत्यस्य प्रथमैकवचने मघवा इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ಮಘವಾ - ಮಘಃ ಅಸ್ಯ ಅಸ್ತೀತಿ ವತುಪ್ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಘವತ್ ಇದರ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಮಘವಾ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अपितु लक्षणा के द्वारा तीनों सम्बन्ध से अखण्डार्थ के बोधक होते हैं।", "tgt_text": "ಇದರ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಅಖಂಡ ಅರ್ಥದ ಬೋಧಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कथं गीता द्वितीयप्रस्थानम्‌ इति अधःस्थितेन श्लोकेन स्पष्टं भवति- “सर्वोपनिषदो गावो दोग्धा गोपालनन्दनः।", "tgt_text": "ಗೀತೆಯು ಹೇಗೆ ಎರಡನೇ ಪ್ರಸ್ಥಾನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕೆಳಗಿರುವ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ - \"ಸರ್ವೋಪನಿಷದೋ ಗಾವೋ ದೋಗ್ಧಾ ಗೋಪಾಲನಂದನಃ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उन दोनों में शुक्लयजुर्वेद की माध्यन्दिनसंहिता का बतीसवें अध्याय में सर्वमेघ के मन्त्र लिखे हुए है।", "tgt_text": "ಅವೆರಡರಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದದ ಮಾಧ್ಯಂದಿನ ಸಂಹಿತೆಯ ಮೂವತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಮೇಘದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕೂಡ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वेदः कर्मकाण्डः ज्ञानकाण्डश्चेति द्विविधः।", "tgt_text": "ವೇದವು ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕಾಂಡವೆಂದು ದ್ವಿವಿಧ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तात्पर्य निर्णायक छः लिङ्गों में यह अन्यतम होता है ।", "tgt_text": "तात्पर्यनिर्णायकेषु षट्सु लिङ्गेषु इदम्‌ अन्यतमम्‌ ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अज्ञाननाशः अस्माभिः कर्तव्यः।", "tgt_text": "इस प्रकार से हमें अज्ञान का नाश करना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए अज्ञान असत्‌ भी नहीं है।", "tgt_text": "अतः अज्ञानं नापि असत्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧. \"ಸಮರ್ಥಃ ಪದವಿಧಿಃ\" ಇದು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ?", "tgt_text": "१. \"समर्थः पदविधिः\" इति सूत्रं कीदृशं सूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಮೋಕ್ಷವು ಬದ್ಧ ಜೀವದ ಸನ್ನ ಸ್ವರೂಪದ ಅಜ್ಞಾನ ನಾಶದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यह मोक्ष बद्धजीव के स्वस्वरूप के अज्ञान के नाश के द्वारा होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यह शौनक बृहद्देवता का निर्माता है।", "tgt_text": "ಈ ಶೌನಕನು ಬೃಹದ್ದೇವತಾದ ನಿರ್ಮಾತೃವಾಗಿದ್ದಾನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अस्याम्‌ इष्टौ पथ्यास्वतिः, अग्निः, सोमः, सविता, अदितिः च एतेषां पञ्चानां देवानाम्‌ आह्वानं क्रियते।", "tgt_text": "इस इष्टी में पथ्यास्वति, अग्नि, सोम, सविता, और अदिति इन पांच देवाओं का आह्वान किया जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रशंसां वचन्ति इति प्रशंसावचनाः, तैः प्रशंसावचनैः । रूढ्या प्रशंसावाचकैः इत्यर्थः ।", "tgt_text": "ಪ್ರಶಂಸಾ ವಚಂತಿ ಎಂಬುದೇ ಪ್ರಶಂಸಾವಚನಾಃ ಎಂದಾಗಿದೆ , ಮತ್ತು ಅವೇ ಪ್ರಶಂಸಾವಚನೈಃ(ಪ್ರಶಂಸಾವಚನಗಳು). ರೂಢಿಯಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಾವಚನಗಳು ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಬಂದಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निर्धारण क्या है?", "tgt_text": "ನಿರ್ಧಾರಣ ಎಂದರೆ ಏನು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यद्यपि सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म' (तै.आ.८.१; तै. उ. २.१) इस वचन का परब्रह्म के अभाव से पादचतुष्टय के निरूपण में असमर्थ है तथापि ये जगत ब्रह्म के स्वरूप की अपेक्षा से अल्प है विवक्षितत्वात्‌ पादत्वोपन्यासः।", "tgt_text": "ಯದ್ಯಪಿ ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನಂತಂ ಬ್ರಹ್ಮ (ತೈ.ಆ. ೮.೧; ತೈ.ಉ.೨.೧) ಈ ವಚನದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಅಭಾವದಿಂದ ಪಾದಚತುಷ್ಟಯದ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ ಆದರು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅಲ್ಪವಾಗಿದೆ ವಿವಕ್ಷತ್ವಾತ್ ಪಾದತ್ವೋಪನ್ಯಾಸಃ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಾಯಗಳ ಜ್ಞಾನವು ಅಲೌಕಿಕ ಉಪಾಯಗಳಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "मोक्षस्य तदुपायस्य च ज्ञानम्‌ अलौकिकेनोपायेन एव भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यहाँ कर्तरि इस नृजक प्रव्ययों में ही विशेषण है, तथा अनुवृत्ती षष्ठी में नहीं होती है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ತರಿ ಎಂಬುದು ತೃಜಕಗಳ ವಿಶೇಷಣವೇ ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅನುವೃತ್ತಿ ಷಷ್ಠಿಯದ್ದಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "3. वेदान्तशास्त्र का तात्पर्य क्या है?", "tgt_text": "३. वेदान्तशास्त्रस्य तात्पर्यं किम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಭೂತ ಅಮ್ ಪೂರ್ವ ಸು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ \"ಕೃತ್ತದ್ಧಿತಸಮಾಸಾಶ್ಚ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ಸಂಜ್ಞೆಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "भूत अम्‌ पूर्व सु इस स्थिति में “कृत्तद्वितसमासाश्च'' इस सूत्र से समास की प्रातिपदिक संज्ञा होती है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅತ್ಯಧಿಕ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಯಾವಾಗ ನೀವು ಪಾಪಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೀರೋ, ಆಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪೃಥ್ವಿಯು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतीव गर्जन्‌ भयङ्करशब्दं कुर्वन्‌ च यदा भवान्‌ पापिजनं हन्ति , तदा समग्रा पृथिवी प्रसन्ना भवति ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किस उपसर्ग को छोड़कर अन्य सभी उपसर्गो को आद्युदात्त होने का विधान है?", "tgt_text": "कम्‌ उपसर्ग वर्जयित्वा अन्येषाम्‌ उपसर्गाणाम्‌ आद्युदात्तत्वम्‌ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "6. काम्यकर्मजन्य अन्तः करण में कौन-सा संस्कार होता है?", "tgt_text": "೬. ಕಾರ್ಮಕರ್ಮಜವು ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಇದೆ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह कुछ उपासकों की पिता है, कुछ का भाई और कुछ के पुत्र रूप में उसका वर्णन प्राप्त होता है।", "tgt_text": "स क्वचित्‌ तदुपसकानां पितेव, क्वचित्‌ भ्रतेव क्वचिद्‌ सुत इव वर्णितः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರದ್ಧಾ ವಿಷಯವೇ ಗುರುವಿನಿಂದ ಉಪದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ವೇದಾಂತವಾಕ್ಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "श्रद्धाविषयः गुरूपदिष्टवेदान्तवाक्यम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पापापन्नं चित्तं मलिनं भवति।", "tgt_text": "ಪಾಪಪನ್ನವಾದ ಚಿತ್ತವು ಮಲಿನ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसी प्रकार यहाँ उक्त तथा अनुक्त समस्त इन्द्रिय अन्तःकरणवृत्तिभेद के द्वारा उपलक्षित चैतन्य ही प्रज्ञान होता है।", "tgt_text": "अत्र उक्तानुक्तैः सकलैः इन्द्रियैः अन्तःकरणवृत्तिभेदैः उपलक्षितं चैतन्यमेव प्रज्ञानम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಕಿಂ ಕ್ಷೇಪೆ\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "\" किं क्षेपे \" इति सूत्रस्यार्थः कः ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "इन पुरुषार्थो की प्राप्ति के लिए ही मनुष्य हमेशा घूमता रहता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ऐसा प्रतिपादित किया जा रहा है।", "tgt_text": "इति प्रतिपाद्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಸ್ ಎಂಬ ಆದೇಶವು \"ಅನುದಾತ್ತಂ ಸರ್ವಮಪಾದಾದೌ\" ಎಂಬ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಕಾರವು ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अत्र वस्‌-इत्यादेशः अनुदात्तं सर्वमपादादौ इत्यस्य अधिकारे भवति अतः वाकारोत्तरः अकारः अनुदात्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "याज्ञवल्क्यशिक्षा - परिमाणेन इयं शिक्षा बृहदाकारा अस्ति।", "tgt_text": "याज्ञवल्क्यशिक्षा - परिमाण से यह शिक्षा बड़े आकार में है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮೊದಲು ಪುರುಷನ ಹವಿಸ್ಸಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯರೂಪದಿಂದ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "पहले पुरुष की हवि को सामान्यरूप से नहीं माना गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಅಗ್ನಿಯು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "कीदृशं त्वाम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस रूप वाली हे श्रद्धा हमे इस लोककार्यो में श्रद्धा से युक्त बनाओ।", "tgt_text": "ईदृग्रूपे हे श्रद्धे नोस्मानिह लोके कर्मणि वा श्रद्धापय श्रद्धावतः कुरु।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "जैसे पुरुष मोम की मूर्ति को देखता हुआ उसके मोम मूर्ति के मात्र स्वरूप को ही देखता है, वैसे ही ब्रह्मवेत्ता भी जगत्‌ को देखता हुआ भी ब्रह्म स्वरूप को ही देखता है।", "tgt_text": "यथा पुरुषः सिक्थमूर्ति पश्यन्‌ तस्याः सिक्थपिण्डमात्रस्वरूपतामपि पश्यति, तद्वत्‌ ब्रह्मविदपि जगत्‌ सर्वं पश्यन्नपि ब्रह्मस्वरूपतामपि पश्यति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सामानि वाक्यविशेषस्था गीतयः।", "tgt_text": "साम वाक्य विशेष में स्थित गीत है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वि.चू. 176 मन किस प्रकार से बन्धन तथा मोक्ष का कारण होता है।", "tgt_text": "ವಿ. ಚೂ. ೧೭೬ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಬಂಧ ಮೊಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "विशेष- यह सूत्र पूर्व के आद्युदात्तश्च इस सूत्र का अपवाद है।", "tgt_text": "विशेषः- एतत्‌ सूत्रं पूर्वस्य आद्युदात्तश्च इति सूत्रस्य अपवादभूतम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए इस साम का नाम बृहत्साम यह विशिष्ट नामकरण है।", "tgt_text": "अतः अस्य साम्नः बृहत्साम इति विशिष्टं नामकरणम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಾರು ಸತ್ಯಧರ್ಮ ಅಂದರೆ ಸತ್ಯದಿಂದ ಆಚ್ಛಾದಿತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ ಆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಅಂತರಿಕ್ಷ ಆದಿ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಿದನು.", "tgt_text": "जिसने सत्यधर्मा अर्थात्‌ सत्य से आच्छादित जगत्‌ को धारण करता है उस प्रजापति ने अन्तरिक्ष आदि सभी लोकों को उत्पन्न किया।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜುರ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವು ಈ ಹಿಂದೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यजुर्वेद संहिता का विवेच्य विषय पूर्व वर्णित विषयों से नितान्त भिन्न ही है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङ्ङतिङः इस सूत्र का अर्थ लिखिए।", "tgt_text": "ತಿಙ್ ತಿಙಃ ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अग्निष्टोम में मुख्य आहुति कौन सी है?", "tgt_text": "अग्निष्टोमे मुख्या आहुतिः का ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "(२.१.३४) सूत्रार्थः - यज्ञक्रियायां मन्त्र एकश्रुतिः स्याज्जपादीन्‌ वर्जयित्वा।", "tgt_text": "( २.१.३४ ) सूत्र का अर्थ - यज्ञकर्म में मन्त्र एकश्रुति हो जाते है, जप न्यूङ्ख साम को छोड़कर।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ವೃತ್ತಿವಿಶೇಷವಾದ ಶಮವು.", "tgt_text": "ऐसा विचार करके बलपूर्वक विषयों से जो हटाता है वह शम कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इदमेव निरूढपशुयागः इति प्रसिद्धम्‌।", "tgt_text": "यह ही निरूढ पशुयाग के नाम से प्रसिद्ध है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र स्थितान्‌ अश्वसमूहस्य उपासकान् स्तोतारः इति वर्णयन्ति।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕುದುರೆಯ ಗುಂಪಿನ ಆರಾಧಕನನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರಕರ್ತೃಗಳೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- संज्ञा-परिभाषा-विधि-नियम-अतिदेश-अधिकार छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಸಂಜ್ಞಾ - ಪರಿಭಾಷಾ-ವಿಧಿ-ನಿಯಮ-ಅತಿದೇಶ-ಅಧಿಕಾರಗಳೆಂಬ ಆರು ರೀತಿಯ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वर्षावधौ सम्पाद्यमानस्य गवामयननामकयज्ञस्य यः अन्तिमदिवसः तस्य समीपदिवसे पूर्वदिवसे वा।", "tgt_text": "ಮಳೆ ಕೆಳಗಿಳಿದು ಬಂದು ಒತ್ತಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಗವಾಮಯನ ಎನ್ನುವ ಅಂತಿಮ ದಿನ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದ ದಿನ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ದಿನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "किस प्रकार से स्वरों से अर्थ नियन्त्रणकारी होता है यह ऊपर के उदाहरण में कहा ही है।", "tgt_text": "केन प्रकारेण स्वराणाम्‌ अर्थनियन्त्रणकारित्वं भवति इति उपरिष्टाद्‌ उदाहरणं निधाय उक्तम्‌ एव।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವೆರಡರ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तस्यलोपः सूत्र उन दोनों का लोप होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ग्यारहवां पाठ समाप्त॥", "tgt_text": "ಹನ್ನೊಂದನೇ ಪಾಠ ಮುಗಿದಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अविद्या च मिथ्याभूता। अतः तया कल्पितः भेदः अपि मिथ्या एव।", "tgt_text": "ಅವಿದ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳುವಾದ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲ್ಪಿತ ಭೇದಗಳು ಕೂಡ ಸುಳ್ಳೇ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र हेतुः निषिद्धकर्मनुष्ठानम्‌। अपरो हेतुः विषयासक्तिः।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಣವೇ ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನವೇ ಆಗದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣ ವಿಷಯದ ಆಸಕ್ತಿಯು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನೇ ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वह ही इस पाठ में प्रस्तुति करता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "७. अजादिपदे बहुव्रीहिसमासः अस्ति।", "tgt_text": "೭. ಅಜಾದಿಪದದಲ್ಲಿ ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मनसि विनष्टे सर्वं विनष्टं भवति।", "tgt_text": "मन के विनष्ट हो जाने पर सबकुछ विनष्ट हो जाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "९. यस्मान्न ऋते इति मन्त्रांशे केन सूत्रेण पञ्चमी?", "tgt_text": "9. यस्मान्न ऋते इस मन्त्र के अंश में किस सूत्र से पञ्चमी होती है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कृतिः प्रयत्नः।", "tgt_text": "ಕೃತಿಯು ಪ್ರಯತ್ನವು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सहस्रशीर्ष इत्यादि से अभिहित परमेश्वर है उसी को जानकर ही मृत्यु युक्त संसार को पार किया जा सकता है अन्य किसी कर्म आदि से नहीं।", "tgt_text": "सहस्रशीर्षेत्यादिना यः अभिहितः परमेश्वरः तमेव विदित्वा नान्यं, तं विदित्वा एव मृत्युं मृत्युयुक्तं संसारम्‌ अत्येति अतिक्रामति, न कर्मणा।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वप्न किसे कहते हैं?", "tgt_text": "ಸ್ವಪ್ನ ಎಂದರೇನು ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಪಾಪವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "निषिद्धकर्माचरणेन पापं जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए उनसे उत्पन्न सुख ही अनित्य ही होता है।", "tgt_text": "अतः ततः जन्यं सुखम्‌ अपि अनित्यम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वहाँ सभी के संयोग करने पर और विभक्ति आदि कार्य करने पर चिकीर्षक यह रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ततः सर्वसंयोगे विभक्त्यादिकार्ये चिकीर्षक इति रूपं सिध्यति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उस यूप के लिए यह लकडी है।", "tgt_text": "तस्मै यूपाय इदं दारु।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಸ್ವತಿಭ್ಯಾಮೇವ\" ಇದರಿಂದಲೇ ಭಾಷ್ಯ ಬಲದಿಂದ ಸು ಅತಿ ಇವೆರಡು ಉಪಸರ್ಗಗಳ ಪೂಜನ ಅರ್ಥದ ಗ್ರಹಣ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "\"स्वतिभ्यामेव\" इति भाष्येष्टिबलेन सु अति इत्युपसर्गद्वयस्य पूजनार्थस्यैव सूत्रे ग्रहणम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इससे अनुदात्त स्वर का विधान है।", "tgt_text": "अनेन अनुदात्तस्वरः विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चकारः आदिः येषां ते चादयः तेषु चादिषु यहाँ बहुव्रीहि समास है।", "tgt_text": "ಚಕಾರಃ ಆದಿಃ ಯೇಷಾಂ ತೆ ಚಾದಯಃ ತೇಷು  ಚಾದಿಷು ಇದು ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "देहस्य वृद्धिः क्षयश्च भवतः अन्नविकारत्वात्‌।", "tgt_text": "देह की वृद्धि तथा क्षय अन्न के विकारत्व के कारण ही होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उदानो हि कण्ठस्थानीय जर्ध्वगमनवान्‌ उत्क्रणवायुः।", "tgt_text": "ಉದಾನೋ ಹಿ ಕಂಠಸ್ಥಾನೀಯ ಊರ್ಧ್ವಗಮನವಾನ್ ಉತ್ಕ್ರಣವಾಯುಃ |"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜಾತಃ - ಜನೀ (ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೇ) ಈ ಅರ್ಥದ ಧಾತುವಿನಿಂದ ತ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "जातः - जनी ( प्रादुर्भावे ) इत्यर्थकात्‌ धातोः तप्रत्ययान्तं रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂರಮೂವತ್ತೆರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अत्र द्वात्रंशदधिकद्विशतं (२३२) श्लोकाः सन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಲ್ಲಿ ಏಳನೇ, ಎಂಟನೇ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತನೆ ಪ್ರಪಾಠಕರನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ \"ತೈತ್ತಿರೀಯ ಉಪನಿಷತ್ತು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ\".", "tgt_text": "इसमें सात, आठ और नौवें प्रपाठकों को मिलाकर “तैत्तिरीय उपनिषद्‌' कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೧೭. ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಕಾರಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಯಾವುವು?", "tgt_text": "17. समाधि के कितने प्रकार हैं तथा वे कौन-कौन से हैं?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "और इसके बाद अज आ यह स्थिति होती है।", "tgt_text": "ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರ ಅಜ ಆ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಇರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कूटस्थ नित्य तथा प्रवाह नित्य।", "tgt_text": "ಕೂಟಸ್ಥನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಿನಿತ್ಯ"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಿಕೃತಿಯಾಗದ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ಅಂಗಯಾಗ.", "tgt_text": "विकृतियागस्य अपरं नाम अङ्गयागः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सा राष्ट्री, वसूनां सङ्गमनी, चिकितुषी, यज्ञियानां प्रथमा।", "tgt_text": "ಅವಳು ರಾಷ್ಟ್ರ, ಭೂಮಿ, ಸಂಗಮ, ಯಜ್ಞಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सुबन्तस्य विशेषणत्वात्‌ तृतीया इत्यस्य तदन्तविधौ तृतीयान्तमिति लभ्यते।", "tgt_text": "ಸುಬಂತದ ವಿಶೇಷಣವಾಗುವುದರಿಂದ ತೃತೀಯಾದ ತದಂತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ತೃತೀಯಾಂತಮ್ ಪದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं दुर्विज्ञेयम्‌ आत्मानं उपदेष्टुं शास्त्रम्‌ अरुन्धतीनक्षत्रनिदर्शनवत्‌ लोकबुद्धिम्‌ अनुसरति।", "tgt_text": "इस प्रकार से दुर्विज्ञेय आत्मा का उपदेश देने के लिए शास्त्र अरुन्धती नक्षत्र के निर्देशन के समान लोकबुद्धि का अनुसरण करता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तथा धर्म तथा ब्रह्म जिज्ञासा का पूर्व पर भाव नहीं कहा गया है।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿಯೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸೆಗಳ ಪೂರ್ವಪರಿಭಾವವು ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र साववर्णः इत्यस्य सौ अवर्णः इत्यर्थः।", "tgt_text": "यहाँ साववर्णः इसका सु के परे अवर्णः यह अर्थ है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शिक्षा इयं परिमाणे गरिष्ठा।", "tgt_text": "ಈ ಶಿಕ್ಷಾವು ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಯಜಂತ - ಯಜ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಆತ್ಮನೇಪದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अयजन्त- यज्‌-धातोः लङि आत्मनेपदे प्रथमपुरुषबहुवचने।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तिङो गोत्रादीनि कुत्सनाभीक्ष््ययोः इति सूत्रस्य कुत्सनार्थे किम्‌ उदाहरणम्‌।", "tgt_text": "ತಿಙೋ ಗೋತ್ರಾದೀನಿ ಕುತ್ಸ್ನಾಭೀಕ್ಷಣ್ಯಯೋಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಕುತ್ಸ್ನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "गत्यर्थः अर्थः यस्य इति गत्यर्थः इति शाकपार्थिवादिवत्समासः।", "tgt_text": "ಗತ್ಯರ್ಥಃ ಅರ್ಥಃ ಯಸ್ಯ ಇತಿ ಗತ್ಯರ್ಥಃ ಇಲ್ಲಿ ಶಾಕಪಾರ್ಥಿವಾದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಸವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದನ್ನೇ ಪುರೋಡಾಶಾದಿ ಹವಿಸ್ಸಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದರು.", "tgt_text": "उसी को पुरोडाशादि हवि के रूप में सङ्कल्पित किया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्थुषीः - स्था-धातु क्वसुन् प्रत्यय करने पर स्त्रियाम्‌ ङीप्प्रत्यय करने पर द्वितीयाबहुवचन में तस्थुषी: यह रूप है।", "tgt_text": "ತಸ್ಥುಷೀಃ - ಸ್ಥಾ ಧಾತುವಿಗೆ ಕ್ವಸುನ್-ಪ್ರತ್ಯಯ. ಅದರ ಮುಂದೆ ಸ್ತ್ರ್ಯರ್ಥದಲ್ಲಿ ಙೀಪ್-ಪ್ರತ್ಯಯ. ದ್ವೀತೀಯಾಬಹುವಚನದ ರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- सूत्रमिदं विधायकम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वितीयः काण्डः त्रयोदशप्रपाठकेषु विभक्तः अस्ति।", "tgt_text": "ಎರಡನೇ ಕಾಂಡವು ಹದಿಮೂರು ಪ್ರಪಾಠಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತಗೊಂಡಿದೆ"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕೇವಲ ಇಚ್ಚೆಯಿಂದ ಘಟವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "केवलम्‌ इच्छया घटः न उत्पद्यते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "दाधार - धा-धातु से लट्लकार प्रथमपुरुष एकवचन में दाधार रूप सिद्ध होता है।", "tgt_text": "ದಾಧಾರ - ಧಾ-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಲಕಾರ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ದಾಧಾರ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಸೂನ್ ಪ್ರಾಣಾನ್ ರಾತಿ ದದಾತಿ ಇತ್ಯಸುರಃ, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.", "tgt_text": "असून्‌ प्राणान्‌ राति ददाति इति असुरः, प्राणान्‌ ददाति स परमात्मा एव।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अत्र प्रमाणं \"संख्यापूर्वो द्विगुः\" इति सूत्रम्‌।", "tgt_text": "यहाँ प्रमाण \"संख्यापूर्वो द्विगुः\" है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಂಜ್ಞರವ ಜ್ಞೀನ್ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तेन शार्ङ्गरव ङीन्‌ इति स्थितिः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "\"ಈ ಕಾಲದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ ದೇಶದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ದೇವದತ್ತನಿದ್ದಾನೆ\" ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಂದರೆ ಆ ಕಾಲವಿಶಿಷ್ಟ ದೇವದತ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಂಡ, ಅಂದರೆ  ಏತತ್ಕಾಲವಿಶಿಷ್ಟ ದೇವದತ್ತರೂಪಪಿಂಡ ಅಭಿನ್ನವೆಂದು ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "'इस काल से विशिष्ट तथ इस देश से विशिष्ट यह वह देवदत्त है ' यहाँ पर 'वह' अर्थात्‌ तत्कालविशिष्ट देवदत्तरूप पिण्ड, “यह ' अर्थात्‌ एतत्कालविशिष्ट देवदत्तरूपपिण्ड अभिन्न जब प्रतीत होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इति विषये अस्मिन्‌ पाठे विस्तारेण आलोचना विद्यते।", "tgt_text": "इस विषय में इस पाठ में विस्तार से आलोचना प्रस्तुत है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पाणिनि के किस सूत्र में ब्राह्मण शब्द का प्रयोग देखा जाता है?", "tgt_text": "ಪಾಣಿನಿಯ ಯಾವ ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "देवों के द्वारा देव इन्द्र आदि के द्वारा भी सेवित हूँ।", "tgt_text": "देवेभिः देवैरिन्द्रादिभिरपि जुष्टं सेवितम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವಿ ಪ್ರದಾನ ಆದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "मन के स्वास्थ्य के विना कर्म में प्रवृत्त यज्ञ में हवि प्रदान आदि कर्म को नही कर सकता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "समानविभक्त्यन्तपदानां यदा तत्पुरुषसमासस्तदा कर्मधारयसंज्ञा।", "tgt_text": "ಸಮಾನ ವಿಭಕ್ತಿ ಪದಗಳ ಯಾವಾಗ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಕರ್ಮಧಾರಯ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "द्वित्वे कृते द्वयोः शब्दयोः मध्ये यः द्वितीयः शब्दः, तस्य 'तस्य परमापम्रेडितम्‌' इति सूत्रेण आम्रेडितसंज्ञा भवति।", "tgt_text": "ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎರಡನೇ ಶಬ್ದವು \"ತಸ್ಯ ಪರಮಾಮ್ರೇಡಿತಮ್\" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ’ಆಮ್ರೇಡಿತ’ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"श्रद्धयाग्निः समिध्यते\" इति मन्त्रं सम्पूर्ण लिखत।", "tgt_text": "\"ಶ್ರದ್ಧಯಾಗ್ನಿಃ ಸಮಿಧ್ಯತೇ\" ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ನ ನಿರ್ಧಾರಣೆ\" ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವೇನು?", "tgt_text": "\"न निर्धारणे\" इति सूत्रस्यार्थः कः?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अनेन सूत्रेण सुपः लुक्‌ विधीयते।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸುಪ್ ಲುಕ್(ಲೋಪವು) ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಗದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?", "tgt_text": "गद्यात्मकमन्त्राणां किमभिधानम्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - \"ಮತಿಬುದ್ಧಿಪೂಜಾರ್ಥದಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ಯಾವ ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ, ಅದರಿಂದ ಷಷ್ಠ್ಯಂತ ಸುಬಂತದ ಸಮಾಸವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "एवं सूत्रार्थो भवति - \"मतिबुद्धिपूजार्थभ्यश्च इत्यनेन विहितः यः क्तप्रत्ययः, तदन्तेन षष्ठ्यन्तस्य सुबन्तस्य समासो न भवति\" इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यदा अयं कुर्मः अङ्गानि इव सर्वशः इन्द्रियाणि इन्द्रियार्थभ्यः संहरते तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता भवति इति ।", "tgt_text": "जब यह कछुए की तरह सभी इन्द्रियों को उनके विषयों से हटा लेता है तब उसको प्रज्ञा प्रतिष्ठित होती है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदान्ततत्व के श्रवण मनन तथा निदिध्यासन के द्वारा ही तत्वज्ञान उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "वेदान्ततत्त्वस्य श्रवण-मनन-निदिध्यासनेन एव तत्त्वज्ञानं जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "किन्तु दसवें मण्डल में लघु-गुरू के ऊपर भी उचित विन्यास में भी सब जगह विशेष बल दिया।", "tgt_text": "ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಛಂದಸ್ಸಿನ ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಗ್ರಹವಿತ್ತು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यत्‌ = जो, वैश्यः = वैश्यजातिमान्‌ पुरुष है, तत्‌ = वो ऊरू = जङ्घा से।", "tgt_text": "ಯತ್ - ಜೋ, ವೈಶ್ಯಃ- ವೈಶ್ಯಜಾತಿ ಪುರುಷನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ತತ್ - ಆ ಊರು - ಜಂಘಾದಿಂದ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಲಕ್ಷ್ಯಲಕ್ಷಣಸಂಬಂಧಃ ಪದಾರ್ಥಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮಾನಾಮ್.\" ಇತಿ.", "tgt_text": "लक्ष्यलक्षणसम्बन्धः पदार्थप्रत्यगात्मनाम्‌।।” इति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶ ಕಿರಣದ ಸಮಾನವಾಗಿ, ಈ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ಓದುಗರ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಶೀತಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಾಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "तमसि प्रकाशकिरण इव, एतानि आख्यानानि पाठकहृदयस्य उद्विग्रचित्ते शान्तिदायकानि शीतलानि च भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अज्ञान नाश से ही ज्ञान उत्पन्न होता है।", "tgt_text": "ಅಜ್ಞಾನನಾಶದಿಂದಲೇ ಜ್ಞಾನವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयजन्त - यज्‌-धातु से लङ्‌ लकार आत्मनेपद प्रथमपुरुषबहुवचन में यह रूप बनता है।", "tgt_text": "ಅಯಜಂತ - ಯಜ್-ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಲಕಾರ ಆತ್ಮನೇಪದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तौद, जालज, ब्रह्मवेद, देवदर्श, आदि संहिता तो केवल नाम मात्र से ही प्रसिद्ध है।", "tgt_text": "ತೌದ, ಜಾಲಜ, ಬ್ರಹ್ಮವೇದ, ದೇವದರ್ಶಾದಿ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಕೇವಲ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कीदृशम्‌ गुरुम्‌ अभिगच्छेत्‌। आचार्यं शमदमादिसम्पन्नम्‌ अभिगच्छेत्‌।", "tgt_text": "किस प्रकार के गुरु के पास जाना चाहिए तो कहते हैं कि शमदमादि सम्पन्न आचार्य के पास जाना चाहिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- वध-यह शब्द उञ्‌छादिगण में पढ़ा हुआ है, अतः यहाँ प्रथम वाक्य में उस वध यहाँ पर धकार से उत्तर अकार को उदात्त स्वर होता है।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥದ ಸಮನ್ವಯ - 'ವಧ' - ಎಂಬ ಶಬ್ಧವು ಉಚ್ಛಾದಿಗಣದಲ್ಲಿ ಓದಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ 'ವಧ' ಎಂಬಲ್ಲಿ ಧಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಅಕಾರಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः मनः विषयेषु आकृष्टं भवति।", "tgt_text": "इसलिए मन विषयों में आकृष्ट होने लगता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सांप के विष नाश के लिए अनेक उपाय वर्णित है।", "tgt_text": "सर्पविषनाशाय नानाविधाः उपायाः वर्णिताः सन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अतः सूत्र का अर्थ होता है - क्तान्त उत्तरपद रहते अनिष्ठान्त पूर्वपद को प्रकृतिस्वर होता है।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂತ್ರಾರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ಕ್ತಾಂತ ಉತ್ತರಪದವಿದ್ದಾಗ ಅನಿಷ್ಠಾಂತ ಪೂರ್ವಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ತಿಙಂತದ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಗತಿಸಂಜ್ಞಕಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "और तिङन्त से परे गतिसंज्ञक को अनुदात्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಚಾದಿಗಳ ಲೋಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अत्र च चादीनां लोपः जातः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭುವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವಿವಿಧರೂಪಗಳಿಂದ ಇರುತ್ತೇನೆ.", "tgt_text": "यस्मात्‌ अहं समस्तभुवनं प्रविश्य विविधरूपेण अवतिष्ठामि।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वहाँ पर मेरे हाथ, मेरे पैर, मेरा शरीर इस प्रकार का ममता वाला अभिमान भी होता है।", "tgt_text": "ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳು, ನನ್ನ ಕೈಗಳು, ನನ್ನ ದೇಹ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನವು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इमं पाठं पठित्वा भवन्तः- अथर्ववेदस्य साहित्यविषये ज्ञास्यन्ति। अथर्ववेदरूपवृक्षस्य विविधासु दिक्षु प्रसृतानां शाखानां विषये ज्ञातुं शक्ष्यन्ति। अथर्ववेदस्य मूलप्रतिपाद्यविषयान्‌ ज्ञास्यन्ति। स्त्री-राजादीनां वैदिककर्मविषये ज्ञास्यन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠವನ್ನು ಓದಿ ನೀವು : ಅಥರ್ವವೇದದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ನೀವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ. ಅಥರ್ವವೇದರೂಪವೃಕ್ಷದ ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಶಾಖೆಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ, ಅಥರ್ವವೇದದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ, ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ-ರಾಜಾ ಆದಿ ವಿಷಯಗಳ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಎಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸಮಾಸವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಸ್ವಪದ ವಿಗ್ರಹವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "यहाँ नित्य समास होता है वहाँ लौकिक स्वपद विग्रह नहीं होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन यज्ञस्य दाता दीपयिता द्योतयिता अयम्‌ अग्निः इति उक्तं भवति।", "tgt_text": "उस यज्ञ का दाता, प्रकाश देने वाला अथवा प्रकाशित करने वाला यह अग्नि है ऐसा कहा गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಿತಿ,ಶಿಕ್ಷಾ,ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यथाक्रमेण चितिः, शिक्षा, ब्रह्मविद्या।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वह चित्तवृति जीव के स्वरूप विषयक अज्ञान का नाश करती है।", "tgt_text": "ಆ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯು ಜೀವದ ಸ್ವರೂಪ ವಿಷಯಕ ಅಜ್ಞಾನದ ನಾಶವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस सूत्र में एक पद है।", "tgt_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪದವಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಅಧಿ ಅವ್ಯಯದ ವಿಭಕ್ತ್ಯರ್ಥಕ ವಾಚಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "उससे अधि अव्यय का विभक्त्यर्थकवाचक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अहमेव इन्द्राग्न्योः उभयाश्विनीकुमारयोः च धारकः अस्मि।", "tgt_text": "ನಾನೇ ಇಂದ್ರ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರನನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "मन्त्रब्राह्मणयोर्वेदनामधेयम्‌।", "tgt_text": "मन्त्रब्राह्मणयोर्वदनामधेयम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಕಿತವಂ ಕಿತವಃ ಇಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಿದೆ.", "tgt_text": "व्याख्या - कितवं कितवः। विभक्तिव्यत्ययः ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यज्ञ में कौनसी ऋतु समिधा थी?", "tgt_text": "ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಋತು ಇಧ್ಮಾ ಆಗಿದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಚ ಇದು ಅವ್ಯಯವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "च यह अव्यय पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಘಟ ಜ್ಞಾನದ ನಂತರ ಯಾರಿಗಾದರು ಸಂದೇಹವಿರುತ್ತದೆ - ಘಟವು ಇದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು.", "tgt_text": "न हि घटज्ञानादनन्तरं कस्यचित्‌ सन्देहो भवति - घटः अस्ति न वेति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अर्थात्‌ उदात्तस्य लोपं निमित्तीकृत्य 'अनुदात्तस्य च यत्रोदात्तलोपः' इति सूत्रेण अनुदात्तस्य स्थाने यत्‌ उदात्तस्वरविधानं भवति, तस्य अपवादभूतं भवति एतत्‌ सूत्रम्‌।", "tgt_text": "ಅಂದರೆ ಉದಾತ್ತದ ಲೋಪವನ್ನು ನಿಮಿತ್ತ ಮಾಡುವಾಗ \"ಅನುದಾತ್ತಸ್ಯ ಚ ಯತ್ರೋದಾತ್ತಲೋಪಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅನುದಾತ್ತದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ವಿಧಾನವಿರುತ್ತದೆಯೋ , ಅದರ ಅಪವಾದ ಭೂತವಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "प्रतिमुमोच - प्रतिपूर्वकात्‌ मुच्‌ - धातोः लिटि प्रथमपुरुषैकवचने।", "tgt_text": "ಪ್ರತಿಮುಮೋಚ - ಪ್ರತಿಪೂರ್ವಕ ಮುಚ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಿಟ್ ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रव्याख्या - षड्विधेषु पाणिनीयसूत्रेषु इदं विधिसूत्रम्‌।", "tgt_text": "सूत्र व्याख्या-छः प्रकार के पाणिनीय सूत्रों में यह विधि सूत्र है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चित्तमलः पापम्‌।", "tgt_text": "ಚಿತ್ತಮಲವು ಪಾಪ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पुनः - छान्दोग्ये आकाशस्य उत्पत्त्यश्रवणात्‌ न आकाशस्य उत्पत्तिः विद्यते इति।", "tgt_text": "फिर इस प्रकर से कह गया है की- छान्दोग्य उपानिषद्‌ में आकाश की उत्पत्ति के अश्रवण से आकाश की उत्पत्ति नहीं है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸರಳಾರ್ಥ- ಯಾರಿಂದ ಮಧುರಗುಣಗಳಾದ ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಂದ ಜನರ ರಕ್ಷಣೆ ಆಗುತ್ತದೋ, ಯಾರಿಂದ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ವವು ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ ಅಂತಹ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "सरलार्थः- अक्षीयमाणम्‌, यस्य मधुपूर्णं पादत्रयं (मनुष्येभ्यः) स्वशक्त्या आनन्दयति, यः एकाकी एव त्रीन्‌ धातून्‌, पृथिवीम्‌, आकाशं तथा सम्पूर्ण लोकं धारयति (तं विष्णुं प्रति मम शक्तिशाली स्तुतिः गच्छेत्‌)।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निघण्टु ग्रथ के एक किसी व्याख्याकार का नाम उल्लेख है?", "tgt_text": "ನಿಘಂಟು ಗ್ರಂಥದ ಯಾವುದಾದರು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರನ ಹೆಸರನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ये इसके अर्थ हो सकते है।", "tgt_text": "इति इमे अर्थाः सम्भवन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\" दिक्संख्ये संज्ञायाम्‌ \" इति सूत्रं व्याख्यात ।", "tgt_text": "ದಿಕ್ಸಂಜ್ಞೇ ಸಂಜ್ಞಾಯಾಮ್ ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಪರ್ಯಾಪ್ತರೂಪದಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "इसकी व्युत्पत्ति पर्याप्त रूप से वैज्ञानिक है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "आपः- अपः इति द्वितीयाबहुवचनस्य वैदिकं रूपमिदम्‌।", "tgt_text": "ಆಪಃ - ಅಪಃ ಇದರ ದ್ವಿತೀಯಾಬಹುವಚನದ ವೈದಿಕ ರೂಪವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ವರ ವಿಧಾಯಕ ಅನೇಕ ಸೂತ್ರಗಳು ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿಯಲ್ಲಿದೆ.", "tgt_text": "स्वरविधायकानि बहूनि सूत्राणि अष्टाध्याय्यां विराजन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "५९. आनुपूर्व्यार्थ अव्ययीभावसमासस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?", "tgt_text": "59. “ आनुपूर्व्यार्थे अव्ययीभाव समास का क्या उदाहरण है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "रमणीयानां धनानां दातृतमम्‌।", "tgt_text": "ರಮಣೀಯ ಧನವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಮತ್ತು ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और तदर्थश्च, अर्थश्च बलिश्च हितश्च सुखश्च रक्षितश्च तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितानि तैः तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः यही इतरेतरद्वन्द है।", "tgt_text": "तदर्थञ्च अर्थश्च बलिश्च हितञ्च सुखञ्च रक्षितञ्च तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितानि तैः तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः इति इतरेतरद्वन्दः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "चौथे दिन निरूठ पशुबन्ध याग की प्रक्रिया के अनुसार अग्नि और सोम को उद्देय करके एक पशुयाग किया जाता है।", "tgt_text": "चतुर्थदिवसे निरूठपशुबन्धयागस्य प्रक्रियानुसारम्‌ अग्निं सोमं च उद्दिश्य एकः पशुयागः विधीयते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "और सह शब्द का सादेश होता है अव्ययीभाव समास में।", "tgt_text": "एवं \"सहशब्दस्य सादेशः भवति अव्ययीभाव समासे।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शुक्लयजुर्वेद के सूक्तसंग्रह में यह अन्यतम प्रजापतिसूक्त है।", "tgt_text": "ಶುಕ್ಲಯಜುರ್ವೇದದ ಸೂಕ್ತಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇದು ಅನ್ಯತಮವಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ में कुछ अन्य आचार्यो के मत का भी संग्रह किया गया है।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅನ್ಯ ಆಚಾರ್ಯರ ಮತದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಧನವಂತನಾದ ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.", "tgt_text": "धनवान इन्द्र ने वज्र को स्वीकार किया।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ऋग्वेदे ऋक् मन्त्राणां गणना अपि एका विषमैव समस्या वर्तते।", "tgt_text": "ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಋಕ್ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕಠಿಣ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- इस उदाहरण में आहो उताहो ये दो अव्यय है।", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- अस्मिन्‌ उदाहरणे आहो उताहो इति अव्ययद्वयं विद्यते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಬ್ರಹ್ಮನಿಲ್ಲದೇ ಅಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯಭೂತವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅವಸ್ತುವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "ब्रह्म विना अज्ञानकार्यभूतं सर्वम्‌ अवस्तु भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस प्रकार से बन्धन का कारण तथा मोक्ष कारण मन ही है यह सिद्ध हो चुका है।", "tgt_text": "ಹೀಗೆ ಬಂಧಕಾರಣ ಮತ್ತು ಮೊಕ್ಷಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ಸಿದ್ಧ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅಚ್ ನ ಮೂರು ಸ್ವರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "एवम्‌ अचः त्रयः स्वराः सम्भवन्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಅಪರಾಧಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अत्र विविधानाम्‌ अपराधानां प्रायश्चित्ताय प्रार्थनाः सन्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "घन इव श्यामः इति लौकिकविग्रहे घन सु  श्याम सु इत्यलौकिकविग्रहे उपमानवाचकं घन सु इति सुबन्तं समानाधिकरणेन श्याम सु इत्यनेन  सामान्यवचनेन सह विकल्पेन प्रकृतसूत्रेण तत्पुरुषसमाससंज्ञं भवति।", "tgt_text": "ಘನ ಇವ ಶ್ಯಾಮಃ ಎಂಬ ಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ , ಘನ ಸು ಶ್ಯಾಮ ಸು ಎಂಬ ಅಲೌಕಿಕ ವಿಗ್ರಹ ಉಪಮಾನವಾಚಕವಾದ ಘನ ಸು ಎಂಬ ಸುಬಂತ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣದಿಂದ ಶ್ಯಾಮ ಸು ಸಮಾನವಚನದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "कहा भी है - “एकं सद्विप्रा बहुध वदन्ति अग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः” इति।", "tgt_text": "तथाहि “एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्ति अग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः” इति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र चतुर्थी इति प्रथमैकवचनान्तं तथा तदर्थार्थबलिहितसुखरक्षितैः इति तृतीयाबहुवचनान्तं पदम्‌।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಥೀ ಎಂಬುದು ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಮತ್ತು ತದರ್ಥಾರ್ಥಬಲಿಹಿತಸುಖರಕ್ಷಿತ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದಗಳಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "महाव्रतानुष्ठानं कदा भवति?", "tgt_text": "ಮಹಾವ್ರತನ ಅನುಷ್ಟಾನವು ಯಾವಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಬಷ್ಟ ಶಬ್ದದಿಂದ ಅಂಬಷ್ಠಸ್ಯ ಅಪತ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀ (ಅಂಬಷ್ಠ್ಯನ ಪುತ್ರೀ) ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವೃದ್ದೇತ್ಕೋಸಲಾಜಾದಾಜ್ಞ್ಜ್ಞ್ಯಜ್ಞ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞಜ್ಞ್ ಆದಾಗ ಜ್ಞಕಾರದ ಚುಟೂ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಇತ್ಸಂಜ್ಞಾ ಆದಾಗ ಜ್ಞಕಾರದ ಹಲಂತ್ಯಮ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ತಸ್ಯಲೋಪಃ ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಅವೆರಡರ ಲೋಪವಾದಾಗ ಅಂಬಷ್ಠ ಯ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "यतोहि अम्बष्ठशब्दात्‌ अम्बष्ठस्य अपत्यं स्त्री इत्यर्थे वृद्धेत्कोसलाजादाञ्ञ्यङ्‌ इति सूत्रेण ञ्यङ्‌ इति प्रत्यये अम्बष्ठ ञ्यङ्‌ इति जाते ञकारस्य चुटू इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, ङकारस्य हलन्त्यम्‌ इति सूत्रेण इत्संज्ञायाम्‌, तस्य लोपः इति सूत्रेण उभयोः लोपे च सति अम्बष्ठ य इति स्थितिः भवति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ब्रह्म कर्म का प्रतिपादन करने से अथर्ववेद 'ब्रह्मवेद' कहलाता है।", "tgt_text": "ब्रह्मकर्मणः प्रतिपादकत्वेनार्ववेदः 'ब्रह्मवेदः' कथ्यते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सूत्रार्थसमन्वयः- पद्भ्यां भूमिः इति उदाहरणे पद्‌-शब्दस्य अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रादिपदिकम्‌ इति सूत्रेण प्रातिपदिकसंज्ञायां ततः स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्डेभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङ्योस्सुप्‌ इति सूत्रेण एकविंशतिषु स्वादिप्रत्ययेषु प्राप्तेषु तृतीयाद्विवचनविवक्षायां भ्याम्‌- प्रत्यये पद्‌ भ्याम्‌ इति स्थिते ततश्च सर्वसंयोगे पद्भ्याम्‌ इति रूपं सिध्यति।", "tgt_text": "सूत्र अर्थ का समन्वय- पद्भ्यां भूमिः इस उदाहरण में पद्‌-शब्द की अर्थवदधातुरप्रत्ययः प्रादिपदिकम्‌ इस सूत्र से प्रातिपदिक संज्ञा होने पर उससे स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम्भिस्ङभ्याम्भ्यस्ङसिभ्याम्भ्यस्ङ्सोसांङ्योस्सुप्‌ इस सूत्र से इक्कीस स्वादि प्रत्ययों कौ प्राप्ति में तृतीया द्विवचन को विवक्षा में भ्याम्‌- प्रत्यय करने पर पद्भ्याम्‌ इस स्थित्ति में उन सभी का संयोग करने पर पद्भ्याम्‌ यह रूप सिद्ध होता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "संशयविपर्यययोः सत्त्वे ब्रह्मज्ञानं नोदेति।", "tgt_text": "ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ವಿಪರ್ಯಯಗಳ ಇರುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅಚ್ಛನ್ - ಛಂದ್-ಧಾತುವಿನ ಲುಙ್-ಲಕಾರದ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದ ರೂಪವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अच्छन्‌-छन्द्‌-धातोः लुङि प्रथमपुरुषैकवचने।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्म एव सर्व प्रकाशयति।", "tgt_text": "ಬ್ರಹ್ಮನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यत्र उदात्तानुदात्तस्वरितानां पृथक्‌ कोऽपि स्वरः न श्रूयते सः एकश्रुतिस्वरः।", "tgt_text": "ಎಲ್ಲಿ ಉದಾತ್ತ, ಅನುದಾತ್ತ, ಸ್ವರಿತಸ್ವರಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಯಾವ ಸ್ವರವು ಕೇಳುವದಿಲ್ಲವೋ ಅದು ಏಕಶ್ರುತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಮುಂಡಕ ಉಪನಿಷದಿನಲ್ಲಿ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ- ಈಶ-ಕೇನ-ಕಠ-ಪ್ರಶ್ನ-ಮುಂಡ-ಮಾಂಡೂಕ್ಯ-ತಿತ್ತಿರಿ.", "tgt_text": "मुण्डकोपनिषदि उपनिषदां संख्या निम्नरूपेण वर्णितास्ति- “ईश-केन-कठ-प्रश्न-मुण्ड-माण्डूक्य-तित्तिरिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इससे उदात्त स्वर का विधान है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "45. समीप अर्थ में अव्ययीभावसमास का क्या उदाहरण है?", "tgt_text": "४५ . समीपार्थ अव्ययीभावसमासस्य किम्‌ उदाहरणम्‌?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "कर्ता स्वक्रियायाः कर्मणा यम्‌ अभिप्रैति स सम्प्रदानम्‌ भवति।", "tgt_text": "ಕರ್ತಾ ತನ್ನ ಕ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಅಭಿಪ್ರೈತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆಯೋ ಅದು ಸಂಪ್ರದಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "आख्यानमिदं द्विविधं भवति-स्वकल्पकायमाख्यानम्‌, दीर्घकायमाख्यानञ्चेति।", "tgt_text": "यह आख्यान दो प्रकार का होता है -अल्पकाय आख्यान और दीर्घकाय आख्यान।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ब्रह्म से यदि आकाश की उत्पत्ति नहीं हो तो ब्रहविज्ञान के द्वारा आकाश का विज्ञान भी नहीं होता।", "tgt_text": "ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಆಕಾಶದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಬ್ರಹ್ಮವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಆಕಾಶದ ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इस प्रकार से मलिन सत्त्व, आनन्दमय कोश होता है।", "tgt_text": "एवंविधः मलिनं यत्‌ सत्त्वमस्ति तदेव आनन्दमयकोशः भवति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆಮಂತ್ರಿತಸಂಜ್ಞಕಪದದಲ್ಲಿರುವ ಆದಿ ಅಚ್-ವರ್ಣ ಉದಾತ್ತಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು \"ಆಮಂತ್ರಿತಸ್ಯ ಚ\" ಎಂದು ಸೂತ್ರಾರ್ಥ.", "tgt_text": "आमन्त्रितसंज्ञकस्य पदस्य आदिः अच्‌ उदात्तः भवति इति षष्ठाध्याये पठितस्य 'आमन्त्रितस्य च' इति सूत्रस्य अर्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "तेन हे अग्ने त्वं भद्रं दास्यसि इत्यर्थो लभ्यते।", "tgt_text": "उससे हे अग्नि तुम भद्र करोगी यह अर्थ प्राप्त होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶರವೇ - ಶೃ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಉ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಶರುಃ ಆಯಿತು ಇದರ ನಂತರ ಚತುರ್ಥೀ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಶರವೇ ಈ ರೂಪವು ಆಯಿತು.", "tgt_text": "शरवे- शृ-धातोः उप्रत्यये शरुः इति जाते चतुर्थ्येकवचने शरवे इति रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "೭. ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "7. प्रजापति के स्वरूप का वर्णन कोजिए।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ \"ಸಮಾಹಾರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗು ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವವು ನಪುಂಸಕದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ\".", "tgt_text": "एवं \"समाहारे द्विगुः द्वन्द्वश्च नपुंसकं भवति\" इति सूत्रार्थः ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "स्वप्न में वासना रूप के द्वारा प्रज्ञा स्थिर होती है वैश्वानर स्थूल विषयों का साक्षात्‌ अनुभव करता है जिससे उसकी प्रज्ञा भी स्थूल हो जाती हे।", "tgt_text": "ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಸನಾರೂಪದಿಂದಲೇ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ಆಗುತ್ತದೆ. ವೈಶ್ವಾನರ ಸ್ಥೂಲವಿಷಯಗಳ ನೇರ ಅನುಭವ ಆಗುತ್ತದೆಂಬ ಕಾರಣ ಅದರ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "१९. ब्रह्म एव सर्वं प्रकाशयति इत्यत्र उपनिषद्वाक्यं किम्‌?", "tgt_text": "೧೯. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉಪನಿಷತ್ ವಾಕ್ಯವಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "शास्त्रीयम्‌ अनुदात्तं यदि विवक्षितं स्यात्‌ तर्हि तत्र सम्बन्धार्था षष्ठी उच्चारणीया इति विशेषः।", "tgt_text": "ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುದಾತ್ತಶಬ್ದದ ವಿವಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಷಷ್ಠೀವಿಭಕ್ತಿಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಕರ್ಷತ್ವತೋ ಘಞೋಂತ ಉದಾತ್ತಃ\" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಃ ಈ ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ .", "tgt_text": "कर्षात्वतो घञोऽन्त उदात्तः इति सूत्रात्‌ उदात्तः प्रथमैकवचनान्तं पदम्‌ अत्र अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ನೀವು ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ನಮ್ಮ ಜನರಿಗಾಗಿ ವೃಷ್ಠಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿ.", "tgt_text": "यूयं दिवः अन्तरिक्षसकासात्‌ नः अस्मादर्थं वृष्टिं ररीध्वं दत्त ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವೌಷಟ್-ಶಬ್ದದಿಂದ ಬೇರೆ ಇತರಶಬ್ದಗಳಿಗೂ ಹೇಗೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಾತ್ತತರ ಮತ್ತು ಏಕಶ್ರುತಿಯ ವಿಧಾನ ಆಗಬೇಕೋ ಹಾಗೆ ಅದನ್ನು ಬೋಧಿಸಲು ಕಾರಶಬ್ದದ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.", "tgt_text": "वौषट्‌- शब्द से अन्य शब्दों का भी जैसे विकल्प से उदात्ततर और एकश्रुति हो उसके लिए कार शब्द का ग्रहण है ऐसा कुछ मत है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "सा च दानुः दानवी वृत्रमाता शये मृता शयनं कृतवती।", "tgt_text": "और वह सेना खण्डित बल होकर नीचे गिर पड़ी।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसने प्रजापति के शिर का छेदन किया।", "tgt_text": "ಅವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ತುಂಡರಿಸಿದರು."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इन्द्र एव द्वाभ्यां पाषाणखण्डाभ्याम्‌ अग्निं समुत्पादितवान्‌।", "tgt_text": "इन्द्र ने ही दो पत्थरों के टुकड़ों से अग्नि को उत्पन्न किया।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसके दो विस्तार लौकिकमनुष्यों के लिये ज्ञान का विषय है, परन्तु तीसरी बार जो विस्तार किया है, बह साधारण रूप से नही जाना जा सकता है।", "tgt_text": "ಅದರ ಎರಡು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು ಲೌಕಿಕ ಮಾನವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜ್ಞದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಸಂಹಿತೆಯ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಆಚಾರ್ಯ ಸಾಯಣರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದರು.", "tgt_text": "यज्ञ के मुख्य स्वरूप का निष्पादकत्व से इस संहिता का विद्वत्ता पूर्ण भाष्य को सर्वप्रथम आचार्य सायण ने लिखा है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अतारीत्‌ - तृ-धातु से लुङ प्रथमपुरुष एकवचन में रूप है।", "tgt_text": "अतारीत्‌ - तृ-धातोः लुङि प्रथमपुरुषैकवचने रूपम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಜೀವಜಗದ್ಭ್ಯಾಮಿತಂ ವಿಶಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ದ್ವೀತಮ್ |", "tgt_text": "तथा जीव तथा जगत्‌ इन दोनों से विशिष्ट जगत्‌ अद्वैत कहलाता है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यथा पशूनाम्‌ अपहर्त्तरिं चौरं यथा वा रज्वा बद्धं वत्सं जनाः मुक्तं कुर्वन्ति तथैव मम अपराधेन बद्धं वसिष्ठं त्वं मोचय।", "tgt_text": "ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವ ಕಳ್ಳರು ಅಥವಾ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರುವನ್ನು ಜನರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆಯೇ, ನನ್ನ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾದ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರಿಂದ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ, ಮನುವು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದನು.", "tgt_text": "ततः यथोक्तं कार्यं सम्पादितं मनुना।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಆ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಹೇಗೆ ರಾಜ್ಞಃ ಪುರುಷಃ ಎಂದಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ.", "tgt_text": "तौ प्रयुज्य विग्रहः यथा राज्ञः पुरुषः इति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "फिर किसलिए दो प्रकार कल्पित है इस प्रकार की आशङ्का नहीं करनी चाहिए।", "tgt_text": "पुनः किमर्थं द्विधा कल्पनमिति नाशङ्कनीयम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "उसका तीन द्यु तीन शिर और तीन देहस्थान है।", "tgt_text": "तस्य त्रिधा द्युतयः त्रीणि शिरांसि त्रयो देहाः त्रीणि च स्थानानि।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವಸ್ತುವಿನ ಆರೋಪವನ್ನು ಅಧ್ಯಾರೋಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वस्तु में अवस्तु का आरोप अध्यारोप कहलाता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯಜ್ಞವಿದೆ, ಗವಾಮಯನ - ನಾಮಕ ಯಜ್ಞ ಹೀಗೆ ಇದರ ಹೆಸರು ಇದೆ.", "tgt_text": "अत्र एकः यज्ञः अस्ति, गवामयन-नामकयज्ञः इति तस्य नाम।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "भैषज्यसूक्तविषये विस्तारेण लिखत।", "tgt_text": "ಭೈಷಜ್ಯ ಸೂಕ್ತದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अथवा पृथिवीनिमित्तलोको का निर्माण किया।", "tgt_text": "ಅಥವಾ ಪೃಥ್ವಿ ನಿಮಿತ್ತಲೋಕದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಮಯವು ನಾತ್ಮಾ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "अन्त मे आनन्दमय कोश आत्मा नहीं है इस प्रकार से प्रतिपादित किया गया है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पादहस्तादि स्थूल शरीर के अवयव होते हैं।", "tgt_text": "पादहस्तादयः स्थूलशरीरस्य अवयवाः भवन्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ सर्वप्रथम टाप्‌ प्रत्यय विधायक  अजाद्यतष्टाप्‌ सूत्र की व्याख्यान है।", "tgt_text": "अत्र सर्वप्रथमं टाप्प्रत्ययविधायकस्य अजाद्यतष्टाप्‌ इति सूत्रस्य व्याख्यानम्‌ अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಬಾದರಾಯಣನಿಂದ.", "tgt_text": "बादरायण के द्वारा।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इति सूत्रार्थः।", "tgt_text": "ಇದು ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वह ही चित्त विक्षेप कहलाता है।", "tgt_text": "स एव चित्तस्य विक्षेपः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "वरुण को उद्दे्य करके एक पुरोडाश अर्पण करते हैं।", "tgt_text": "ವರುಣನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಒಂದು ಪುರೋಡಾಶವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं यस्मिन्‌ तत्पुरुषे समस्यमानानि पदानि समानविभक्तिकानि न सन्ति स व्यधिकरणः तत्पुरुषः।", "tgt_text": "और जिसमें तत्पुरुष समस्यमान पद समानविभक्ति नहीं है वह है व्यधिकरण तत्पुरुषः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यस्य चित्तं वेदान्तश्रवणे स्वरूपानुसन्धाने वा स्थैर्यं न प्राप्नोति किन्तु विषयाभिमुखीभवति तेन तन्निवृत्तये ईश्वरनामोच्चारणम्‌ अजपामन्त्रावृत्तिः ईश्वरमूर्तिध्यानं निर्गुणब्रह्मानुसन्धानम्‌ इत्यादय उपाया अवलम्ब्याः।", "tgt_text": "जिसका चित्त वेदान्त के श्रवण में अथवा स्वरूपानुसन्धान में स्थिरता प्राप्त नहीं करता है अपितु विषयाभिमुखी होता है उसके द्वारा ईश्वर का नामोच्चारण अजपामन्त्रावृत्ति ईश्वरमूर्ति का ध्यान तथा निर्गुणब्रह्मानुसन्धान इत्यादि उपाय कहे गये हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವ್ಯತಿರೇಕದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?", "tgt_text": "व्यतिरेकस्य सुष्ठु उदाहरणं कुत्र प्राप्यते?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुराणेषु एष विष्णुः उपेन्द्ररूपेणापि (इन्द्रस्य अनुजः) वर्णितः।", "tgt_text": "ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವು  ಉಪೇಂದ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ (ಇಂದ್ರನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ) ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "यतः अस्मिन्‌ अंशे निर्भुज, प्रतृण्ण, सन्धिसंहितादयः पारिभाषिकशब्दाः प्रयुक्ताः सन्ति।", "tgt_text": "क्योंकि इस अंश में निर्भुज, प्रतिघ्ण्ण, सन्धि, संहिता आदि के पारिभाषिक शब्द प्रयुक्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नवमप्रपाठकपर्यन्तम्‌ अनुवाकसंख्या १०७ अस्ति।", "tgt_text": "नौवें प्रपाठक तक अनुवाकों की संख्या १०७ है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆರಣ್ಯಕಗಳು ಪ್ರಪಾಠಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "आरण्यक प्रपाठकों में विभक्त है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन प्रकृतसूत्रेण विहितं कार्य लोके अपि भवति वेदे अपि भवति।", "tgt_text": "ಅವುಗಳಿಘೇ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಹೇಳಿದ ಕಾರ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ , ವೇದದಲ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತದೆ ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "“प्रत्ययग्रहणे तदन्ता ग्राह्याः” इस परिभाषा से तदन्त विधि में पञ्चमी इसके द्वारा पञ्चम्यन्त  सुबन्त को ग्राह्य करना चाहिए।", "tgt_text": "\"ಪ್ರತ್ಯಯಗ್ರಹಣೆ ತದಂತ ಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ\" ಈ ಪರಿಭಾಷಾದಿಂದ ತದಂತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಮೀ ಇದರಿಂದ ಪಂಚಮ್ಯಂತ ಸುಬಂತವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಸ್ವರ ವರ್ಣಾದಿಗಳ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्वर वर्ण आदि के उच्चारण किस प्रकार से करने चाहिए इस विषय में उपदेश शिक्षा शास्त्र देते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इयत्यस्तिथयो यस्यां सा इतिथीति कुछ कोषो में।", "tgt_text": "ಇಯತ್ಯಸ್ತಿಥಯೋ ಯಸ್ಯಾಂ ಸಾ ಇತೀಥೀತಿ  ಕೆಲವು ಕೋಷಗಳಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ದೇವಯವಃ - ದೇವ + ಯು ಕ್ವಿಪ್ ಇತ್ತ್ಥಾ - ಇತ್ಥಂ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ \"ಆತ್ವಂ ತಾ ವಾಂ ವಾಸ್ತೂನ್ಯಶ್ಮಸಿ ಗಮಧ್ಯೇ ಯತ್ರ ಗಾವೋ ಭೂರಿಶೃಂಗಾ ಅಯಾಸಃ |", "tgt_text": "देवयवः - देव+यु क्विप्‌  इत्था - इत्थम्‌ इस अर्थ में आत्व ता वां वास्तून्युश्मसि गमध्यै यत्र गावो भूरिशृङ्गा अयास॑:।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रातिपदिक संज्ञा में सत्थ में “ सुपोधातुप्रातिपदिकयो:'' इससे प्राप्त के लुक्‌ निषेध होने पर “ विभक्त्यलोपश्च इस वार्तिक से होता है।", "tgt_text": "प्रातिपदिकसंज्ञायां सत्यां \"सुपो धातुप्रातिपदिकयोः\" इत्यनेन प्राप्तस्य लुकः निषेधः \"विभक्त्यलोपश्च\" इति वार्तिकांशात्‌ जायते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए प्रमाणों का अनुग्राहक तर्क कहलाता है।", "tgt_text": "अत एव प्रमाणानाम्‌ अनुग्राहकः तर्कः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಏಮಿ-ಇ- ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಟ್ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ.", "tgt_text": "एमि - इ - धातोः लटि उत्तमपुरुषैकवचने ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "मृळत - मृड् - धातोः लोटि मध्यमपुरुषबहुवचने ।", "tgt_text": "ಮೃಳತ - ಮೃಡ್ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲೋಟ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯವು ಉಳಿದೆ. ಅದನ್ನು ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಉಳಿದ ಮೂರು ಅನುಬಂಧಗಳು ವಿಷಯಸಂಬಂಧಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.", "tgt_text": "साधनचतुष्टम्‌ अवशिष्टम्‌ अस्ति। तदस्मिन्‌ प्रकृते पाठे उपस्थाप्य अवशिष्टाः त्रयोऽनुबन्धाः विषयसम्बन्धप्रयोजनानि वक्ष्यन्ते।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "10. प्रज्ञानम्‌ यहाँ पर ल्युट्‌ किस अर्थ में है?", "tgt_text": "೧೦. ಪ್ರಜ್ಞಾನಮ್ ಇಲ್ಲಿ ಲ್ಯುಟ್ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದೆ ?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तर्हि अविद्यावत्‌ बुद्धेः अनादित्वम्‌ अस्ति वेति संशयः।", "tgt_text": "ಮತ್ತೆ ಅವಿದ್ಯೆಯ ರೀತಿಯೇ ಬುದ್ಧಿಯ ಅನಾದಿತ್ವವು ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्तभाने- स्तम्भ्‌-धातोः कानचि टापि च प्रथमाद्विवचने तस्तभाने इति रूपम्‌।", "tgt_text": "ತಸ್ತಭಾನೆ - ಸ್ತಂಭ್ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಕಾನಚ್ ಮತ್ತು ಟಾಪ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರಥಮಾದ್ವಿವಚನದಲ್ಲಿ ತಸ್ತಭಾನೆ ರೂಪವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಮನೋಗತ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅಲಂಕಾರಕಾರದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.", "tgt_text": "मनोगत भावों को सुन्दर रूप से प्रकट करने के लिए अलङऱकारों की आवश्यकता होती है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुराणानुसारेण वेदव्यासमहोदयः यं शिष्यम्‌ अथर्ववेदम्‌ अध्यापितवान्‌ तस्य नाम सुमन्तुः आसीत्‌ (श्रीमद्भागवते १२/७/१-३, वायुपुराणे ६१/४९-५३, विष्णुपुराणे ३/६/९-१३)।", "tgt_text": "ಪುರಾಣಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ, ವೇದವ್ಯಾಸ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಯಾವ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರೋ ಅವನ ಹೆಸರು ಸುಮಂತು ಎಂದಾಗಿತ್ತು.(ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ೧೨/೭/೧-೩, ವಾಯುಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ೬೧/೪೯-೫೩, ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ೩/೬/೯-೧೩)."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಅದರ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ಕೂಡ ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.", "tgt_text": "तदुपाधिद्वयमपि सुषुप्तौ नास्ति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "पुंस्‌-शब्द का ब्राह्मण आदि गण में पाठ केसे हैं?", "tgt_text": "ಪುಂಸ್ -ಎಂಬ ಪದದ ಪಾಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ಗಣದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಾಮಾನ್ಯ ದಾನ ಸ್ರುತಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕವಾದ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಸೂಕ್ತವಿದೆ.", "tgt_text": "सामान्यदानस्तुतिप्रतिपादकमेकं भव्यं सूक्तमस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸ್ಥೂಲತ್ವಾದಿ ಧರ್ಮವು ದೇಹದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "स्थूलत्वादिधर्माः देहस्यैव भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "\"प्राक्कडारात्समासः\", \"सह सुपा\", \"तत्पुरुषः\" इत्येतानि अधिक्रियन्ते।", "tgt_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಪ್ರಾಕ್ಕಡಾರಾರ್ಸಮಾಸಃ\" \"ಸಹಸುಪಾ\", \"ತತ್ಪುರುಷಃ\" ಇದನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "नेत्रवाचिभिन्न से तात्पर्य अचक्षु पर्याय से है।", "tgt_text": "ನೇತ್ರವಾಚಿಭಿನ್ನದಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಅಚಕ್ಷು ಪರ್ಯಾಯದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेदों के अध्ययन के लिए गुरुगृह में जाना तथा वेदान्त श्रवण के लिए भी गुरु के समीप जाना इस प्रकार से दो बार गुरु के समीप जाना चाहिए।", "tgt_text": "वेदाध्ययनाय गुरुगृहगमनं वेदान्तश्रवणाय च गुरुसमीपगमनम्‌ इति द्विविधं गुरुगृहगमनम्‌ इति उक्तप्रायं भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "पौर्णमासयागे दीक्षितो जनः पूर्वस्यां दिशि आहवनीय- गार्हपत्याग्नयोः मध्ये स्थित्वा जलस्य स्पर्श करोति।", "tgt_text": "पौर्णमास याग में दीक्षित मनुष्य पूर्व दिशा में आहवनीय, गार्हपत्य, अग्नि के मध्य में स्थित जल का स्पर्श करते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ- ಋಚಾಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ದೇವೀಸೂಕ್ತದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರುಕ್ತದಲ್ಲಿ ನಿರುಕ್ತಾಕಾರನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ - ಈಗ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಉತ್ತಮಪುರುಷನ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಹಮ್ ಇದರ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "तथाहि आध्यात्मिक-ऋक्‌-स्वरूपं देवीसूक्तस्य च तदन्तर्गतत्वं निरुक्ते निरुक्तमेवम्‌- अथाध्यात्मिक्य उत्तमपुरुषयोगा अहमिति चैतेन सर्वनाम्ना ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततश्च यदा स बालः गमनाय उद्युक्तः तदा एव माता तं गमनाद्‌ वारयति।", "tgt_text": "ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವಾಗ ಬಾಲನು ಹೋಗಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನೋ ಆಗಲೇ ತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತಾಳೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनन्तरं वसन्तादीनामाज्यादिविशेषेरूपत्वेन सङ्कल्प इति द्रष्टव्यम्‌।", "tgt_text": "अनन्तर में वसन्तादी को आज्यादि विशेष रूपत्व से सङ्कल्प किया गया हेै।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "२२.१.१) कर्मभेदः काम्यं निषिद्धं नित्यं नैमित्तिकम्‌ प्रायश्चित्तञ्चेति पञ्चविधानि कर्माणि प्रथन्ते।", "tgt_text": "(೨೨.೧.೧) ಕರ್ಮಭೇದವು ಕಾಮ್ಯ, ನಿಷಿದ್ಧ, ನಿತ್ಯ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳೆಂದು ಪಂಚವಿಧ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "कार्तकौजपादयश्च इति सूत्रेण किं विधीयते?", "tgt_text": "कार्तकौजपादयश्च यह सूत्र किसका विधान करता है?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "परार्थः नाम विग्रहवाक्यावयवपदार्थेभ्यः परः यः अर्थः स परार्थः तत्प्रतिपादिका वृत्तिः।", "tgt_text": "ಪರಾರ್ಥವೆಂದರೆ ವಿಗ್ರಹ ವಾಕ್ಯ ಅವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥವಿದೆಯೋ ಅದು ಪರಾರ್ಥ ಅದು ಪ್ರಾತಿಪದಿಕ ವೃತ್ತಿ ಎಂದು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸೂತ್ರಾರ್ಥ ಸಮನ್ವಯ - ಉದಾಹರಣೆರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಈ ಮಂತ್ರವು ಯಜ್ಞಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "सूत्रार्थसमन्वयः - उदाहरणरूपेण दत्तः अयं मन्त्रः यज्ञकर्मणि प्रयुङ्क्तः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "4. विधेम इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌।", "tgt_text": "೪. ವಿಧೇಮ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೯. ಅಭ್ಯವಹರಾಸಿ ಈ ರೂಪವು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ದವಾಯಿತು?", "tgt_text": "९. अभ्यवहरासि इति रूपं कथं सिद्ध्येत्‌?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೧೧. ಅಜ್ಞಾನದ ತ್ರಿಗುನಾತ್ಮತ್ವಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಶೃತಿಯು ಯಾವುದು ?", "tgt_text": "११. अज्ञानस्य त्रिगुणात्मत्वप्रतिपादिका श्रुतिः का?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस पाठ में उसी भाष्य का अनुसरण करके व्याख्या दिया गया है।", "tgt_text": "ಈ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಭಾಷ್ಯದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "चतुर्थदिवसे निरूठपशुबन्धयागस्य प्रक्रियानुसारम्‌ अग्निं सोमं च उद्दिश्य एकः पशुयागः विहितः।", "tgt_text": "ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ, ನಿರೂಠ ಪಶುಬಂಧಯಾಗದ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಒಂದು ಪಶುಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "10. हिंसीत्‌ इति कस्मिन्‌ लकारे भवति।", "tgt_text": "10. हिंसीत्‌ किस लकार का में बनता है?"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವದ ವಿವಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಶಾಂಜ್ಞರವಾದ್ಯೋ ಜ್ಞೀನ್ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಜ್ಞೀನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "अतः स्त्रीत्व विवक्षा में शार्ङ्गरवाद्यओो ङीन्‌ सूत्र से ङीन्‌ प्रत्यय होता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಪ್ರಜ್ಞಪ್ತವು ಪ್ರಜ್ಞಾವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮ. ಇದರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ನೇತ್ರ.", "tgt_text": "प्रज्ञप्तिः प्रज्ञा तच्च ब्रह्मैव। नीयते अनेन इति नेत्रम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।", "tgt_text": "सूत्रव्याख्या- विधिसूत्रमिदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "एवं स लोकान्‌ सृष्टवान्‌।", "tgt_text": "इस प्रकार से उसने लोक की सृजना कौ।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अयम्‌ अक्षः द्यूतक्रीडकं तथा आनन्दयति यथा सोमरसः देवान्‌ आनन्दयति ।", "tgt_text": "ಈ ಅಕ್ಷನು ದ್ಯೂತಕ್ರೀಡೇಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಹೇಗೆ ಸೋಮರಸ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ ಹಾಗೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶ್ರವಣವು ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ತತ್ವಮಸಿ ವಾಕ್ಯದ ತಚ್ಛಬ್ದಶೃತಿಯ ಆದಿಪರ್ಯಾಲೋಚನೆಯಿಂದ ತಾತ್ಪರ್ಯ ತಿಳಿಯುವುದು.", "tgt_text": "श्रवणं हि ब्रह्मात्मनि तत्त्वमसि-वाक्यस्य तच्छब्दश्रुत्यादिपर्यालोचनया तात्पर्यावगमः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "११. अज्ञानस्य अनिर्वचनीयत्वं प्रतिपादयतु?", "tgt_text": "೧೧. ಅಜ್ಞಾನದ ಅನಿರ್ವಚನೀಯತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "तात्पर्य यह है कि मन के राज जनन से बन्धन का कारण होता है तथा वैराग्य जनन से मोक्ष कारण होता है।", "tgt_text": "रागजननद्वारा मनः बन्धस्य कारणं तथा वैराग्यजननद्वारा मोक्षकारणञ्च ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "೨೨. ಅರ್ಥವಾದದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ.", "tgt_text": "२२. अर्थवादस्य उदाहरणं दीयताम्‌?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "शीघ्र अर्थ में भी प्रयोग होता है।", "tgt_text": "क्षिप्रार्थे अपि प्रयोगः भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "वेदस्य निर्मलं चक्षुः किम्‌?", "tgt_text": "वेद का निर्मल नेत्र क्या है?"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "प्रथमे सप्तमी एकवचान्त पद है।", "tgt_text": "प्रथमे इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "ततः आत्मप्रकाशो जायते ।", "tgt_text": "ತದಂತರ ಆತ್ಮಪ್ರಕಾಶವು ಆಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इसलिए शङ्कराचार्य जी ने कहा है ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या यही वेदान्त शास्त्र का तात्पर्य है।", "tgt_text": "तदुक्तं शङ्कराचार्यः ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या इदं तु वेदान्तशास्त्रस्य तात्पर्यमिति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "निष्कैवल्य शस्त्र, प्राणविद्या, पुरुष आदि का।", "tgt_text": "ನಿಷ್ಕೈವಲ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ - ಪ್ರಾಣವಿದ್ಯೆ - ಪುರೂಷ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ತ್ವಂ ಪದಾರ್ಥದ ವಿಶೇಷ್ಯತ್ವವು ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "इसलिए त्वं पदार्थ का विशेष्यत्व होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "इससे ङीन्‌ प्रत्यय का विधान किया गया है।", "tgt_text": "इदं सूत्रं ङीन्प्रत्ययं विदधाति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः प्रकृतसूत्रसामर्थ्यात्‌ अत्र अनुदात्तं विकल्पेन भवति।", "tgt_text": "अतः प्रकृतसूत्र सामर्थ्य से यहाँ अनुदात्त विकल्प से होता है।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "श्रृंगार रस के दो भेद कौन से है?", "tgt_text": "ಶೃಂಗಾರರಸದ ಎರಡು ಭೇದಗಳು ಯಾವುವು?"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ततः तमादाय उत्तरगिरिं ( भाष्यमते हिमालयं ) गतः।", "tgt_text": "उसके बाद उसको लेकर के उत्तर पर्वत (भाष्य के मत में हिमालय को) की और गई।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्य तात्पर्यमिदम्‌ अस्ति यत्‌ संहितायां स्तुतीनां प्राधान्यम्‌ अस्ति, ब्राह्मणग्रन्थे तद्विधीनाम्‌ एव प्राधान्यम्‌ अस्ति।", "tgt_text": "उसका तात्पर्य यह है कि संहिता स्तुति प्रधान है, ब्राह्मण ग्रन्थ में उसका विधान ही प्रधान है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಾ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "समीपम्‌ आगच्छसि इति तदर्थः।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "उसकी महावाक्यों के श्रवण से ही अद्वैत्‌ आत्मसाक्षात्कार की सिद्धि हो जाती है।", "tgt_text": "ಆ ಮಹಾವಕ್ಯದ ಶ್ರವಣದಿಂದಲೆ ಅದ್ವೈತಾತ್ಮಸಾಕ್ಷಾರವು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದು."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "इस उल्लेख से स्पष्ट होता है की पाणिनि इस ग्रन्थ के लेखक नहीं है।", "tgt_text": "ಈ ಉಲ್ಲೇಖದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಠವಾಗುತ್ತದೆ ಪಾಣಿನಿಯು ಈ ಗ್ರಂಥದ ಲೇಖಕನಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "मुक्तिकोपनिषद्‌ मान्य परम्परा के अनुसार से यह समस्त उपनिषदों की गणना में प्रथम स्तरीय ही है।", "tgt_text": "मुक्तिकोपनिषदः मान्यपरम्परानुसारेण इयं समस्तानाम्‌ उपनिषदां गणनायां प्रथमस्तरीया एव अस्ति।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಈ ಭಾಷ್ಯದಿಂದ ಅತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅನ್ಯ ನಿಘಂಟು ಭಾಷ್ಯವು ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ.", "tgt_text": "इस भाष्य से अतिरिक्त कोई भी अन्य निघण्टु भाष्य विद्यमान नहीं है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तस्मात्‌ आत्मदर्शनम्‌ अपि न करोति।", "tgt_text": "ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮದರ್ಶನವೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "अनुपसर्जन है और अदन्त है।", "tgt_text": "अनुपसर्जनः अस्ति, अदन्तश्च अस्ति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तेन च सुब्रह्मण्याख्यो निगदो बोद्धव्यः।", "tgt_text": "ಇದರಿಂದ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಖ್ಯ ನಿಗದ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "नञ्प्रभृतयः समासाः पञ्च भवन्ति।", "tgt_text": "नञ्‌ आदि समास पाँच होते हैं।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "क्षयः प्रथमा एकवचनान्त, निवासे यह सप्तमी एकवचनान्त पद है।", "tgt_text": "क्षयः प्रथमैकवचनान्तं, निवासे इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "यहाँ मन: सूत्र से मन की अनुवृत्ति होती है।", "tgt_text": "अत्र मनः इति सूत्रात्‌ मनः इति अनुवर्तते।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳಿವೆ.", "tgt_text": "अस्मिन्‌ सूत्रे चत्वारि पदानि वर्तन्ते।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अतः मन्त्रमयित्वं स्वीकार्यम्‌।", "tgt_text": "इसलिए उसे मन्त्रमयी स्वीकार किया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अन्वयः - यस्मात्‌ पुरा किञ्चन न जातम्‌, यः एव विश्वा भुवनानि आबभूव, षोडशी प्रजापतिः प्रजया संरराण - त्रीणि ज्योतींषि सचते॥ ५॥", "tgt_text": "अन्वय - यस्मात्‌ पुरा किञ्चन न जातम्‌, यः एव विश्वा भुवनानि आबभूव, षोडशी प्रजापतिः प्रजया संरराण - त्रीणि ज्योतींषि सचते॥ ५ ॥"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "इति सुव्यस्थापितम्‌।", "tgt_text": "इनका उपस्थापन  किया गया है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सूत्रावतरणम्‌- ऊडिदम्पदाद्यपुप्पुम्रैद्युभ्यः परस्य असर्वनामस्थानविभक्तेः उदात्तत्वविधानार्थं सूत्रमिदं प्रणीतम्‌।", "tgt_text": "ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಊಠ್,ಇದಮ್,ಪದಾದಿ,ಅಪ್,ಪುಮ್,ರೈ ಮತ್ತು ದಿವ್ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಸರ್ವನಾಮ ಸ್ಥಾನ ವಿಭಕ್ತಿ  ಉದಾತ್ತದ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "प्रायश्चित्तं विस्तारयत।", "tgt_text": "प्रायश्चित का विस्तारपूर्वक वर्णन कोजिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अङ्गाऽप्रातिलोम्ये' इस सूत्र की व्याख्या कीजिए।", "tgt_text": "ಅಂಗಾಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯೆ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "जैसे - (७) कठ उपनिषद्‌, (८) ईश उपनिषद्‌, (९) श्वेताश्वतर उपनिषद्‌ (१०) और महानारायण उपनिषद्‌।", "tgt_text": "ಉದಾಹರಣೆಗೆ (7) ಕಠ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (8) ಈಶ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, (9) ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು (10) ಮತ್ತು ಮಹಾನಾರಾಯಣ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "यद्यपि महाभाष्ये ऋग्वेदस्य एकविंशतिसंख्यकाः शाखा निर्दिष्टाः, तत्र च शाकल-वाष्कल- आश्वलायन-शांख्यायन-माण्डूकायन-नामधेयाः पञ्च मुख्याः शाखाः सन्ति।", "tgt_text": "ಮಹಾಭಾಷ್ಯವು ಋಗ್ವೇದದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಾಕಲ ಬಾಷ್ಕಲ ಆಶ್ವಲಾಯನ ಸಾಂಖ್ಯಾಯನ ಮಾಂಡೂಕಾಯನ ಎಂಬವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಈ ಪರಿದೃಶ್ಯಮಾನ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಗವಾಶ್ವಾದಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.", "tgt_text": "अस्य परिदृश्यमानस्य द्विपदः पादद्वययुक्तस्य मनुष्यपादेः चतुष्पदःगवाश्वादेश्च यः प्रजापतिः।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಬರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮತದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಿಧಿಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಹತ್ತು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "शबरस्वामिनः मतानुसारेण ब्राह्मणविधीनां संख्या दशधा भवति।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अपः स्वमाहात्म्येन प्रजापतिः परितो दृष्टवान्‌।", "tgt_text": "उन्हीं के माहात्म्य से प्रजापति सब ओर देखता है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ದೀವ್ಯತಿ ಪ್ರಕಾಶತೆ ಇತಿ ದೇವಃ.", "tgt_text": "दीव्यति प्रकाशते इति देवः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तृतीय, सप्तम, अष्टमप्रपाठकानां नामानि लिखत।", "tgt_text": "ಮೂರನೇ, ಏಳನೇ, ಎಂಟನೇ ಪ್ರಪಾಠಕರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಜೀವಜಗದ್ಭ್ಯಾಮಿತಂ ವಿಶಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ದ್ವೀತಮ್ |", "tgt_text": "जीवजगद्भ्यामितं विशष्टं ब्रह्मैव द्वीतम्‌।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಯಜಮಾನನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ .", "tgt_text": "यजमान कौ रक्षा के लिए।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "वेद में अन्तरिक्ष स्थानीय सर्वश्रेष्ठ देव इन्द्र हैं।", "tgt_text": "वेदे अन्तरिक्षस्थानीयः सर्वश्रेष्ठः देवः भवति इन्द्रः ।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ \"ಪಾಪಾಣಕೆ\" ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾದ್ವಿವಚನಾಂತ ಮತ್ತು ಕುತ್ಸಿತೈಃ ಇದು ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "यहाँ “पापाणके“ यह प्रथमाद्विवचनान्त और “कुत्सितैः” तृतीया बहुवचनान्त पद है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮಿಥ್ಯಾ  ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವೇದಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ತಾತ್ಪರ್ಯ.", "tgt_text": "तदुक्तं शङ्कराचार्यः ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या इदं तु वेदान्तशास्त्रस्य तात्पर्यमिति।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "पाँच ज्ञानेन्द्रियां कौन-कौन सी है?", "tgt_text": "पञ्च ज्ञानेन्द्रियाणि कानि।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "अनेन एव प्रकारेण अत्र नियमाः प्रदर्शिताः।", "tgt_text": "इस प्रकार से ही यहाँ नियम प्रदर्शित है।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र पुरुषसुक्तस्यैव अंशभूतः गण्यते।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದ ಪುರುಷಸೂಕ್ತದ ಭಾಗದ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "देववाणी और वेदवाणी संस्कृत है।", "tgt_text": "देववाणी वेदवाणी च संस्कृतम्‌ ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अहस्तासः - प्रथमाबहुवचन में, (वैदिक )लोक में तो अहस्ताः, न विद्येते हस्तौ येषां ते अहस्तासः नञ्तत्पुरुष समास।", "tgt_text": "ಅಹಸ್ತಾಸಃ - ಪ್ರಥಮಾಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ, (ವೈದಿಕ) ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಹಸ್ತಾಃ, ನ ವಿದ್ಯತೇ ಹಸ್ತೌ ಯೇಷಾಂ ತೇ ಅಹಸ್ತಾಸಃ ನಜ್ಞ್ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ."}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "सत्यधर्म सविता सभी जगत के प्ररेक सूर्य देव के समान।", "tgt_text": "सत्यधर्मा । सविता सर्वस्य जगतः प्ररेकः सूर्यो देव इव ।"}
{"src_lang": "hin_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "अवशिष्ट त्रिपाद्‌ विनाश रहित स्वप्रकाश स्वरूप में स्वर्गलोक में विद्यमान है।", "tgt_text": "ಉಳಿದ ತ್ರಿಪಾದವು ವಿನಾಶ ರಹಿತವಾಗಿ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "स्वेदेभ्यः जातानि यूकमशकादीनि स्वेदजानि। मृत्तिकाम्‌ उद्भिद्य जातानि लतावृक्षादीनि उद्किज्जानि।", "tgt_text": "स्वेदज अर्थात्‌ स्वेद से उत्पन्न होने वाले जू मच्छर आदि तथा मृत्तिका में उत्पन्न होने वाले लता वृक्षादि उद्भिज कहलाते हैं।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "hin_Deva", "src_text": "ಇಲ್ಲಿ ಅನುವಾಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.", "tgt_text": "और यहाँ पर अनुवाको में सूक्त है, और सूक्तों में मन्त्रों को परिश्रम पूर्वक निर्धारित किया गया है।"}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "\"ಕೃದಂತದ ಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಗತಿಪೂರ್ವದ ಕಾರಕಪೂರ್ವದ ಗ್ರಹಣವೂ ಆಗುತ್ತದೆ\" ಇದೇ ಈ ಪರಿಭಾಷಾದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.", "tgt_text": "\"कृदन्तस्य ग्रहणे गतिपूर्वस्य कारकपूर्वस्यापि कृदन्तस्य ग्रहणं भवति\" इति परिभाषार्थः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "तत्र १० उपनिषदः ऋग्वेदसम्बद्धाः, १९ उपनिषदः शुक्लयजुर्वदसम्बद्धाः, ३२ कृष्णयजुर्वेदसम्बद्धाः, १६ सामवेदसम्बद्धाः, ३१ अथर्ववेदसम्बद्धाः।", "tgt_text": "ಅಲ್ಲಿ ೧೦ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಋಗ್ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ೧೯ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಶುಕ್ಲ ಯಜುರ್ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ೩೨ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ೧೬ ಸಾಮವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ೩೧ ಅಥರ್ವ ವೇದದಿಂದ ಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ."}
{"src_lang": "kan_Knda", "tgt_lang": "san_Deva", "src_text": "ವಾಯುಗೋಪಾಃ - ವಾಯುಃ ಗೋಪಾ (ರಕ್ಷಿತಾ) ಯಾವುದರ ಅದನ್ನು ವಾಯುಗೋಪಾಃ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.", "tgt_text": "वायुगोपाः - वायुः गोपाः (रक्षिताः) येषां ते वायुगोपाः।"}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "सर्वनामसंज्ञाभावे कस्मै इति स्मैयुक्तं रूपं न भवति।", "tgt_text": "ಸರ್ವನಾಮ ಸಂಜ್ಞಾದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಸ್ಮೈ ಹೀಗೆ ಕಸ್ಮೈ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ರೂಪವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ."}
{"src_lang": "san_Deva", "tgt_lang": "kan_Knda", "src_text": "एतैः अर्थवादैः प्रशंसावचनैः च आद्यन्तब्राह्मणग्रन्थाः सम्पूरिताः सन्ति।", "tgt_text": "ಈ ಅರ್ಥವಾದದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಂಶೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗ್ರಂಥಗಳು ಆದಿಯಿಂದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿವೆ."}