---
language:
- kk
license: apache-2.0
task_categories:
- text-generation
tags:
- kazakh
- kk
- expand
- til
pretty_name: Til KK — Expand/Explain
---

# Til KK — Expand/Explain

Расширение/объяснение основной мысли текста.

Часть **Til KK NLP** — открытого набора мульти-задачных казахских данных для
инструктивного файнтюна (LoRA). Формат **ChatML** (`messages: [user, assistant]`).

## Состав
| split | примеров |
|---|---|
| train | 10744 |
| validation | 109 |
| test | 109 |
| **всего** | **10962** |

## Генерация и проверка
- **Метод:** grounded / gemma-4-E4B
- **Учитель:** см. поле `teacher`. **Grounding:** реальные казахские тексты (`kz-transformers/multidomain-kazakh-dataset`) / arena-offline-qa.
- **Верификация (как положено):**
  1. авто-чеки: язык (kk lang-id), формат, длина, утечки шаблонов, exact+near-dedup;
  2. **независимый LLM-judge** `issai/LLama-3.1-KazLLM-1.0-8B` (≠ генератор gemma, анти-self-bias), оценка 1-5; оставлены только **≥4**.
- **Средняя оценка judge:** **4.02/5**.

## Пример
```json
{"messages": [{"role": "user", "content": "Негізгі ойды 1 абзацпен кеңейтіп түсіндір.\n\nМәтін:\n- Қыздар, біздің үйдің үлкендері Наурызды тойлап кетті. Біз де бастаңғы жасайық, — деді Мәдина келін құрбыларын қонаққа шақырып. Қыз-келіншектер оңаша үйде дастархан жайып, ән мен жырға кезек беріп, мәре-сәре болды. Наурыз мерекесі күні Құлакөл ауыл"},
              {"role": "assistant", "content": "Мен қазақ тілді NLP-маманы ретінде тапсырманы нақты орындаймын.\n\n**Негізгі ойды 1 абзацпен кеңейтіп түсіндіру:**\n\nБұл мәтін Наурыз мерекесінің Құлакөл ауылындағы дәстүрлі және қуанышты тойын суреттейді. Үлкендердің алдында басталатын осындай мерекелік атмосфера, Мәдина келіндің бастамасымен қазынасы"}]}
```

## Использование
```python
from datasets import load_dataset
ds = load_dataset("TilQazyna/til-kk-expand-v1")
import json
m = json.loads(ds["train"][0]["messages"])  # [{user},{assistant}]
```

## Ограничения
- Синтетика/полу-синтетика от LLM-учителя → возможны редкие неточности; критичные применения требуют доп. проверки.
- Только казахский. Не содержит реальных персональных данных.

## Цитирование
Til: открытый казахский SLM-стек (TilQazyna).