- 32 -
tal cletg. (a Farrér)  Signour Farrér, chegl è la mi’erva ed ia surpegl
l’antiera responsabladad.
Melanie:  Tot an rughel, Olivia. Nous savagn tots, tg’è la mia. Ia va lia vender
ella, per tg’ia reiva tar raps per igl pup.
Rinaldo:  Unfants, cale ossa. Signour Farrér, i totga a me.
Fidel:  Rinaldo, betg mesda’t aint, sch’igls carschias discorran. Vusoters
pudez puspe az quietar. L’erva appartigna a me!
Farrér:  Tarle, tge tgi Vous faschez cò è negligiaint e per esser sincer,
immens tgutg. Vous vez betg angal annunztgia ena smanatscha da
bomba e cun chegl sfarlatto igl custevel taimp dalla pulizeia digl
eroport, na, Vous sfruschez er anc cannabis sur igls cunfegns. Savez
Vous, tge tgi chegl monta?
Rinaldo:  Ena cella freida, umida e  tuberculosa.
Farrér:  En castei ansalo ni igl mender cass en castei da perschung dad
anfignen treis onns.
Gelgia:  Oh je…
Olivia:  Nous nign an perschung?
Farrér:  Ena scola per Vous tots fissigl. Ma ia crei, tg’ia possa quiettar Vous
(derva igl satget e savoira)  Schi irresponsabel e privlous scu tg’igl è da
sfruschier drogas, chegl tgi Vous vez cò è nign cannabis.
Fidel:  Tge?! Päuli, tge am ast vandia cò?
Gelgia:  Tgeee?
Rinaldo:  (tamanto a Fidel)  Ma bab, te ast insistia, tg’at procura ensatge. Ia
ma canosch gio betg or.
Fidel:  Da te ins po mai sa fidar. Ma en mument, schi chegl è nign cannabis,
tge ègl alloura?  (sa lascha crudar mez fitto ainten la soptga da rodas)
Farrér:  Anthurium polyschistum.
tots:  Tge?
Farrér:  „Tgoven fallo“. Sen l’amprema igleida vesigl or scu l’erva da
cannabis cun sias figlias, ò pero nign effect anivront.
Melanie:  (rei)  Chegl vot deir tgi tat sfruscha ena planta da steiva?
Farrér:  Chegl ins po deir uscheia. Tgutg, ma betg punibel.
Gelgia:  Dia seia ludo!
Fidel:  Hä? Ma ia sung adegna schi cuntaint siva digl fimar.

Sm-BRUNI 1-1_En_atmosfera bumbastica


- 33 -
Farrér:  Forsa ischas tuttegna inamuro en zichel.
Melanie:  (dascous ad Olivia)  Lessans deir ad el, tgi Olga è pitost interessada
ve da donnas?
Olivia:  Migler betg!
Farrér:  Bung, tgera famiglia Fontana. Ossa ischas anc nias da mitschier cun
en îgl blo. Vous savez, tg’igl consum e la cunterbanda èn punibels.
Uscheia ègl migler da lascher la detta da chellas tgossas.
Olivia:  Tge vot chegl deir? Pudagn nous eir?
Farrér:  (dat digl tgea)  Ia niro a screiver a fegn igl protocol e dismetter
chell’erva cò. Alloura è igl cass Fontana termino per la pulizeia digl
eroport da Turitg.
Olivia:  Oh, angraztg!
Farrér:  Vegias chito da Vous e lasche la detta da drogas. Signour Caviezel
az accumpogna or dad isch.  (turna ainten la stanza d‘interrogaziun)
Olivia:  Navot per mal, signour Farrér. Ed angraztg.
Melanie:  Chest’eda ischans mitschias sainza bolas.
Gelgia:  Te deist! Per pac vessans incasso en castei da fermanza.
Olivia:  Ia sung propi leda. Ma a tgesa viglia per deir la verdad er betg eir.
Melanie:  Pertge? Tge ast?
Olivia:  Siva da tot chels misteris tg’èn oz nias scuverts, vaia er anc da deir
ensatge a vusoters. Damian ed ia ans separagn.
Fidel:  Ia va igl sentimaint, tgi chegl seia sto prevedibel.
Melanie:  Taaat!
Fidel:  Ins dastga deir ansomma navot ple?
Gelgia:  Oh je, tgerigna, chegl am displai.
Rinaldo:  A me er. Ma nous ischans cò per tè.
Melanie:  (strocla segl telefonign)  Glez ischans! E savez tge? An en pêr
minutas parta en tren vers Lugano. Tge managez?
Olivia:  Angal, schi tat lascha cò las ervas da tgadafi hollandesas!
(Dantant tgi tots rimnan ansemen la bagascha, sa sera planget igl uman)
Uman

Sm-BRUNI 1-1_En_atmosfera bumbastica


Sm-Cam 5-1

Las dus fatschas

Teater da Nadal per igl
scalem mez e superiour

da Myriam Camenisch
versiun surmirana da Pina Iseppi-Uffer

-1-

Formatiert: Rechts
Formatiert: Schriftart: 14 Pt.

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


La musica ins so eliger individualmaintg

Persungas:
5 rachintaders

(R)

Son Peder

(s.P)

Lucifer

(L)

7 anghels

(A)

7 diavels

(D)

2 mattatschs (Maurus e Sandro)
(M e S)

mattatscha (Flurina)

(F)

tatta

(T)

murdia

(mu)

bab e fegl

(bab/fegl)

1. part: Igl amprem rachintader veida l’amprema candeila segl tschapel

R1:
Igl taimp d’advent è puspe no, vusez, l’amprema candeila arda gio. Ia sa anc ma

ragurdar tgi nous vevan d’unfants anc calenders d’advent e tgi nous savevan strousch

spitgier tgi la 24avla porta sa derva finalmaintg. Durant chel taimp da preparaziun sen

la gronda festa da Nadal gevans giu Coira e chegl era per nous unfants en deletg dad

admirar las fanestras schi bagn ornadas ed alloura dapertot chels tarmagls.... !

Ma ia sa er anc ma ragurdar dad en’otra fatscha da chel taimp, numnadamaintg en

taimp hectic, cun bagn enqual hurscha e pleds noschs. L’egn u l’oter gartageva bagn

enpo rabgianto u forsa schizont grop. Uscheia vevan chels deis adegna dus fatschas :

ena bela ed egna pi pac plaschevla. Ia crei betg tgi chegl seia sa mido ena massa

ozande. Ma per pruar da tgapeir migler igl cunfar da nous carstgangs durant chel taimp

– scu fiss schi nous dessan ena furma a chellas dus fatschas – alla bela ed alla manc

bela?

Forsa tgi nous vessan alloura pi pacas difficultats dad eir anturn egn cun l’oter, schi

nous ampruessan da vaseir las fatschas e forsa discorrer cun ellas. Lagn vurdar eneda

scu chellas savessan vaseir or!

Son Peder cugls anghels ainten parveis vign illumino

s.P
Igls mies tgers, scu tgi savez arda gio l’amprema candeila e treis suondan anc avant tgi

nous dastgagn puspe benevantar igl Bambign.

A1
Tgiso tge calour tgi las sias alignas on chest onn ?

A2
E sen tge neivla tgi el sa tschianta, speranza sen la mia !

s.P
Tadle igls mies anghels, la calour dallas sias alignas è gist schi pac impurtanta scu

noua tgi el sa tschainta. Impurtant è tg’el vigna e tge missiun tgi el ò.

tots A Missiun... ò el propi ena missiun ?!

-2-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


A3
Ia va panso tgi el porta simplamaintg igls pachets ?

A4
Alloura dattigl nigns regals chest onn ?

A5
Lascha rachintar ossa son Peder e tai !

s.P
Cun el è la gliesch nascheida. El è sto chel tgi ò gido a tot igls debels ed a tots chels tgi

vevan panso d’aveir pers la gleisch. Cun el è er la la carezza nascheida. El ò musso

agls carstgangs dad acceptar e dad aveir gugent l’egn l’oter.

A6
Vevan els nigna gleisch? Igl suglegl?

A7
Vevan els er betg gugent l’egn l’oter?!

A5
Natualmaintg tgi vevan suglegl, tabaloris e naturlamaintg tg’igls carstgangs vevan

gugent l’egn l’oter. Ma forsa ò el puspe davert igls îgls ad els. Igls carstgangs

ambleidan schi spert tgi la carezza exista.

s.P
Scu detg, el ò propi angal fatg digl bung e per tgi chegl gartegia er chest onn vez vous,

scu igl sies sarviaints dad eir a preparar chels chigiu sen igl noss Salvader. Vusoters

vez ena greva missiun, ia sa. Surtot aint igl taimp hectic d’advent stuez far dobla

attenziun.

A2
Ma schi tge stuainsa alloura propi far ?

s.P
A mintgign da vusoters è nia confido en carstgang. Accumpagne chel, de forza e

curasch, blera carezza e gleisch ad el. Ainten igls voss mangs schea ossa da procurar

tgi la festa da Nadal davainta plaschevla.

A1
Speranza am è betg nia confido Maurus, chel è en stroler da fegn fatg!

A3
Ed ia stò franc puspe accumpagner la tatta viglia dalla tgesa giudem vischnanca.

A5
Ossa cale da sa lamentar, tgi tg’ins accumpogna ò nigna muntada. Igl principal è tgi

laschans nign sulet e vegian adegna igls îgls averts.

s.P
Gist uscheia, oss ge igls mies anghelets! Ia sa tgi vusoters faschez tot igl voss

pussebel.

Lucifer cun igls diavelets an unfiern, vign illumino

L
(rei nosch) Vez vasia, l’amprema candeila arda gio. Bel chel fi.... Anc quatter emdas

ed alloura stat puspe la naschientscha digl noss patrung puspe avant porta.

D1
Creist tgi el vegia chest onn en’otra furtga?

D2
Speranza peglia el avonda lenna per tgi igls noss fis ardan anc pi dei !

-3-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


L
Ah, chel amporta ena bela merda scu tgi la sia furtga vesa or, e lenna vainsa er avonda.

Impurtanta è la sia missiun !

tots D Tge, missiun ?!

D3
Ia veva spero tgi el ans mossa chest onn en solt digls diavels. Da chel vaia ligia ainten

en’illustrada.

L
Igl noss patrung n’è franc betg DJ.Bobo, lez so mussar a saltar.

D4
Ed ia vess gia gugent schi el am vess musso scu far fi sot igl tgamegn las tgotschas

(tap) a  chels se cò soura.

D5
Stò salda e tedla, ossa discorra Lucifer.

L
Cun el è igl fi naschia. El ò gido a tot igls noschs ed a tots chels cun schlets partratgs.

Cun el è er naschia igl odi. El ò musso agls carstgangs ad odiar ed a far digl mal  l’egn

a l’oter.

D6
Ma tge, cun el è nia igl fi? Ia va santia an scola da diavels tgi chel seia nia cun igls

Neandertalers. Canoschas betg igl film «Am anfang war das Feuer» ?

D7
Ed ia va panso tgi igls carstgangs az vegia adegna gio odio l’egn l’oter, chels tabaloris.

D5
Vusoters ischas dètgs amplosters! Naturalmaintg davigl gio igl fi ed igl odi, ma forsa

tgi el ò puspe stuia rinforzar igl nosch cun la sia naschientscha.

L
Scu detg, cun el è nia tot igl schlet. E per tgi chegl gartegia er chest onn ischas

vusoters chels tgi ston eir scu serviaints se tar chels chise a preparar els. La vossa

missiun è impurtanta ed igl taimp è ideal. Avant las festas èn tots nervous ed agitos.

D2
E tge vainsa da far? Glimar furtgas?

L
A mintgign da vusoters appartigna en carstgang. Accumpagne chel, de’gl enqual

furiclada, pleds noschs e bler odi. An voss mangs schea ossa tgi la festa davainta en

chaos total.

D1
Speranza dastga accumpagner Maurus. Chel ò las miglras premissas.

D3
Ed ia la tatta giudem vischnanca.

D5
Tge amporta chegl. Impurtant è tgi las vossas gliangas èn schi gizzas scu las vossas

furtgas.

L
Excellent, ia vei tgi am vez tgapia. Ed ossa svani or digl mies îgls e de totta fadeia.

Tgi chegl seia cler !

-4-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


2. part: igl sagond rachintader veida la sagonda candeila segl tschapel

R2
Ossa arda gio la sagonda candeila. Scu tgi vez vasia ò igl bung ed igls schlet ossa dus

fatschas. Igl anghel ed igl diavel. Ia va enpo tema scu tgi chegl vign or. En anghelign

sper en diavelign tar mintgign da nous. Naturalmaintg tgi dependa ossa er da nous sen

tgenegn tgi tadlagn. Segl diavelign u segl anghelign. Chegl dependa puspe dalla

situaziun ainten la quala nous gartagiagn. I fiss ideal sch’en anghelign pigless igl

suramang ma mintgign so fitg bagn tgi igl divelign tainta e tgi nous spidagn alloura

gugent fi e teissa. Ma avant tgi far mengia bleras prognosas, lagn vurdar eneda scu tgi

vei or cura tgi anghels e diavels fon lour lavour....

(musica, anghels e diavels suondan mintgamai igl carstgang tgi appartigna ad els.

Von egn siva l’oter sur la tribuna)

1.
Tatta viglia cun cana e canaster da cumischungs, vo gopa

A3 e D3 la suondan, von er gop

2.
Maurus e Sandro von cun inlines sur la tribuna

A1, A2, D1 e D2 suondan er cun inlines

3.
Murdia cun ena cuppa davant el, tschainta e battlegia

A5 e D5 sesan davos el e fon mademamamintg uraziun

4.
Flurina sesa davant sen tribuna e ligia ena BRAVO

A4 e D4 ligian davos ella ena BRAVO

5.
Bab e fegl von a spass e dattan a balla

A6, A7, D6 e D7 dattan er a balla

3. part: las differentas scenas suondan egna sen l’otra

1. scena
Maurus e Sandro vignan sen tribuna, von egn sper l’oter

M
Sast tge, ia cat betg ple igl mies cuntel da cassatga. Ier aint igl gôt veva anc el.

D1
Te sast exact schi bagn scu ia tgi Sandro igl ò angulo.

A1
Tai, scu vot te saveir chegl? Forsa igl ol pers ord cassatga.

D1
Vea Maurus, angal dei a Sandro tgi el seia en lader da cuntels !

S
Ia va betg via igl ties cuntel. Forsa igl ast amblido aint igl gôt segl banc.

D2
Saintas betg tgi el dat a te la colpa. El painsa gio da dei tgi te seias en lader.

A2
Betg tedla Sandro, Maurus dumonda angal schi te igl savessas forsa gidar a tschartger.

S
Te nirossas bagn betg a creir tgi ia at vegia angulo igl cuntel ?

-5-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


D2
Cler tgi el crei chegl.

A2
Te diavel te, vot tschivlar se a Sandro tgi Maurus manegia schlet.

M
Schi de dumondas gist uscheia, alloura ègl gio cler. Te ast el e te vot esser en amei.

D1
Bagn, bagn Maurus, angal mossa a chel tgi tgi è igl ferm. Scu fissigl schi te faschessas

gist fregna cun el. Varda igls novs spievels da Sandro, chels on franc custo ena massa.

Ed els èn anc schi novs….!

A1
Cala da far donn a Sandro. Sainza igls sies spievels na vesa el navot.

(Maurus peglia a Sandro igls spievels giu digl nas)

S
He, tge fast ? Sainza spievels sunga orv scu ena talpa e sung pers!

D2
Sa dost’at, varda lò chel fist, dogl freidas!

A2
Na Sandro, tes stost betg at defender cun schlagar. Odi impidescha tot.

(Maurus zappa segls spievels da Sandro)

M
Varda igl mies amei tge tgi capeta cun laders e manzasers! Igls ties spievels èn an

tanta tocca!

D1
Flott uscheia, gist uscheia am plai chegl! (petga segl givi a Maurus)

A1
Te ist betg fair, els eran schi bungs ameis ed ossa è tot an scalgias.

(peglia se igls spievels rots ed igls tigna ad ot)

S
(peglia en fist ainta mang) Ia at odiesch, scu duessan igls mies genitours am paer en

pêr novs spievels?  Da chels ameis scu te na dovra nigns.

A2
Sandro el ò franc betg managea chegl uscheia. Painsa ve digls bels muments tgi vez

passanto ansemen.

D2
A fegn cun l’amiceztga. El ò rot igls ties spievels ed igls ties genitours at pigliaron

per mangs pulitamaintg. Te battas schi te igl pardungas chegl.

M e S Nous ischan betg ple ameis.

(i vign stgeir, els von davent an diversas direcziuns)

2. scena
Flurina è tschantada e ligia la BRAVO, davos ella passa la tatta cun ena greva tascha

F
Oh, chel Leonardo Di Caprio è propi igl om digls mies semis. Sast tge cool schi ia fiss

la sia ameia e nous vivessan ainten ena villa cun en swimmingpool e cun serviaints e

fantschelas.

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


-6-

D4 se per A4 :

Cattas er te chegl schi en bel? Ia sa betg, ma chella cò (mossa aint igl carnet) scu ò

chella nom? Ah, Pamela Anderson, chella am plai bler migler!

A4
Per me è chel rapport sur da Michael Jackson bler pi interessant. Creist te tgi el lascha

operar en’otgavla geda la sia fatscha?

F
Oh, Leonardo! Schi te nissas angal eneda sperasor cun en Porsche ed am piglessas cun

te a Las Vegas. (la tatta s’avischigna)

T
Chella tascha è pulit greva oz. Ia sa betg scu rivar a tgesa cun en tal peis.

A3
Varda, chella giovna lò at geida franc a purtar.

T
Bun de, tge ligias schi interessant?

(Flurina tedla igl walkman e sainta navot)

D3
Veist, chella vot veir da far navot cun tattas viglias scu te. Chella fò mianc stem

sch’ins dumonda ensatge.

A3
Betg tedla sen chel. Ella tedla musica e sainta betg. Dumonda anc eneda!

(Flurina sa volva e vesa la tatta)

D4
Tge vot chella ossa? Chella tatta vot angal far beffas dalla giuventetna e digl ties

Leonardo Di Caprio.

A4
Scu vot te saveir chegl, te sabiot? Forsa less ella dumandar ageid, varda tge tascha

greva tgi ella ò da purtar.

F
Tge lez, tatta?

D3
Ast santia scu tgi chella bucca mallavada discorra cun te? Nign respect e te at laschas

plascheir chegl?

A3
Dumonda anc eneda, ella at geida franc.

T
Ia va schi grev da purtar e te ist anc giovna e ferma. Savessas betg am accumpagner a

tgesa. Te survignst er ensatge persiva.

D4
Ella at vot angal nizigier or, saintas betg chegl? E te survignst forsa angal ena momma

da tschintg persiva ed angal perchegl ast franc er betg da gidar. 20 francs stuessigl

aglmanc esser per tgi renda.

A4
Flurina, te fissas er leda per mintga ageid an ena tala situaziun.

-7-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


F
Ia va betg peda. Ia va da far tgossas pi interessantas tgi da purtar igl voss crom a tgesa.

Schi vous fissas Leonardo e vessas en Porsche, alloura bel dalunga, ma uscheia,

amblide!

D4
Super! Ia chint chegl ena impertinenza nundetga da leir far purtar uscheia ena

giovna taschas schi grevas.

A4
Flurina, ist te propi uscheia criva e sainza misericordia per oters?

(sen tribuna vign stgeir)

3. scena
En murdia è tschanto e spetga sen almosnas, igl bab vo sperasve cun sies fegl

mu
En’almosna! Ossa ègl bagnbod Nadal. Vegias misericordia! Ia va freid e va nigns raps.

Mianc per en café per am scaldar enpo.

D5 se per A5 :

Ia vess pi gugent en te cun vinars tgi en café an chella fardaglia! E te?

A5
Tge giaveischs! Impurtant è ensatge tgi scolda enpo.

bab
Varda fegl, lò ègl en murdia!

fegl
Tge vot chel e tge fò chel giu mez an chella fardaglia?

D6
Chel at less angal trer igls daners ord cassatga. Te lavouras e gudognas ed ossa

stuesssas anc dar giu digl ties gudogn a chel. El savess er luvrar, chel è angal mengia

bel e mengia losch per gudagner igls sies daners cun lavour sincera.

A6
Te sast er bagn avonda quants disoccupos tgi vagn ed el para veiramaintg d’aveir nign

datgesa. Te sast eir ainten steiva tgoda e bever en café e siva spetga tia donna sen te

cugl giantar. Dus francs per en café, chegl è franc betg l’America.

fegl
Bab, tge vot chel? Pertge tigna el ena scatla ainta mang e pertge ò el aint vistgadeira

schi tschuffa?

A7
Sast chel ò nign datgesa e dumonda a ties bab en pêr raps per saveir bever aglmanc en

café e sa scaldar enpo.

D7
Chel vot angal trer a ties bab igls raps ord cassatga e siva so chel betg at cumprar ple

en regal da Nadal. Ta ragordas da chel auto tgi te vevas via giu Coira aint igl Vilan?

mu
Angal en café! Ia na va mianc en tetg per star a sost. Ia stò veiver sen veia tranter igls

mies cartungs e ma corver cun gasettas. Angal en café!

A5
I dat franc anc carstgangs cun en cor. Te dastgas angal betg perder la speranza.

-8-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


D5
Tots von sperasve. Te ist angal en toc merda, en parasit dalla societad.

fegl
Bab, te nirossas bagn betg a dar ensatge a chel! Te am ast amprumess chel auto.

D7
 Angal derva igls îgls a ties bab. Igl fegl è franc pi impurtant tgi uscheia en pover

toc murdia.

A7
Ties bab ò daners avonda e chel ò basigns da raps. Vusoters vez tot chegl tgi duvrez.

bab
Na, betg tema mies fegl. Chel survign mianc las mioulas digl noss pang. Vo a luvrar e

cala da far da poveret! Da chels scu te fiss da sarar aint. Scu bazillas ischas starnias

per las veias e tschuffargnez la nossa vischnanca.

D6
Bravo, ossa igl ast detg noua tgi Bartli vo pigl most!

A6
Eneda vessas la caschung da far ensatge digl bung ed alloura reageschas uscheia. Scu

sast angal esser uscheia criv?

(i vign stgeir sen tribuna)

4. part: igl terz rachintader veida la terza candeila segl tschapel

R3
La terza candeila arda gio. Angal anc pacs deis anfignen tar la festa. I vesa or mal. I

para tgi igls diavels e cun els igl nosch ed igl odi vegian piglia igl suramang. Igls

anghels on fadeia d’adempleir lour missiun. Dattigl chest onn propi en Nadal plagn odi

e sainza carezza?

On igls diavels gio gudagnea igl cumbat u on els forsa angal gudagnea ena battaglia?

Tgi so schi igls anghels dattan se u schi cattan puspe nova forza e speranza?

Igls anghels on pers la speranza ed èn turnos tar son Peder ainten parveis.

s.P
Anghels, tge ègl cun vusoters? Pertge ischas schi consternias e laschez pender las alas?

Tge ègl capito? La festa legrevla da Nadal s’avischigna e vusoters faschez tscheiras

scu schi gess sot igl mond.

A1
Ia vign betg ple giu tar chels carstgangs. Maurus ò rot igls spievels da Sandro.

A2
Ea e Sandro igl ò do en pêr bastunadas cugl fist. Els èn betg ple ameis!

A3
E la mia tatta ò dumando igl ageid da Flurina. Ella veva da purtar ena tascha schi

pasanta.

A4
Flurina ò simplamaintg detg cano alla tatta. Ia vess mai panso tgi ella savess esser schi

freida!

A5
Igl murdia leva angal en café!

A6
Ed igl bab era mengia ranver ed igl ò mianc do en franc!

-9-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


A7
Igl sies fegl tameva pigl sies auto, schibagn tgi el survign anc avonda oters regals.

s.P
Ma scu ò chegl savia capitar?

A5
Son Peder, te ast amblido tgi dat anc Lucifer e tgi lez ò er igls sies serviaints e tgi lez ò

gia la madema ideia scu te. El ò er savia tgi igl taimp d’advent è en taimp hectic e tgi

perchegl èn dadas las miglras premissas per en bel chaos... !

s.P
Lucifer ed igls sies diaveligns. Ea te ast raschung. Aint igls mies plans vaia amblido da

risguardar igl stgeir e va via angal igl cler.

A1
Ia turn tuttegna betg giu sen tera.

A3
Se cò vainsa la pasch. Er schi gl’è betg pasch sen tera.

A4
Pertge dar tanta fadeia pigl giat? Igl odi ò tuttegna igl suramang.

A2
Ia sa far ensatge pi interessant. Ia va ligia ainten ena illustrada d’en solt dad anghels ed

ossa vaia scretg a DJBobo. El vign franc ad ans mussar a saltar.

s.P
Na anghels, schi spert vo chegl betg. Nous pattagn betg dalunga la fotsch an tganvol e

laschagn pender schi spert las alas.

A6
Schi tge savainsa far cunter chels diavels cun lour furtgas?

A7
Els derasan angal malapasch e noschadad. Els èn simplamaintg pi ferms tgi nous.

A5
Son Peder, scu fissigl schi te decleressas uffizialmaintg la ghera a Lucifer e agls sies

gidanters? Tge manegias? Te ast en natel, telefonescha agl schef digls diavels e

daclera tgi nous seian pi ferms tgi els. Chels giu lo creian d’aveir invento igl polver e

creian tgi vegian gio survantschia  nous!

Igl madem mument gliugl unfiern, igls diavels festiveschan lour success

L
(dat segls mangs) Hei, tge ègl capito cun vusoters tgi faschez festa e saltez da tala

moda e maniera?

D1
Juhe, Maurus ò rot igls spievels da Sandro!

D2
E Sandro igl ò tumpano e lour amiceztga è an tanta paglia!

D3
La mia tatta è eida a tgesa ed ò smaladia l’antiera giuventetna. Igl conflict tranter las

generaziuns è perfetg!

10-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


D4
Ha, e Flurina è neida an tanta bestga cun la tatta viglia – tge bel vurdar!

D5
Igl pover murdia schela ed odiescha l’antiera carstgangadad. El patta perfign siva

crappa agls passants!

D6
Igl bab ò betg do tschintg raps a chel murdia. Dretg uscheia! Ed el ò musso a sies fegl

dad untgeir or tant scu pussebel  gliout tgi dovra ageid!

D7
Igl fegl ò amprendia da vaseir angal igls sies agens giaveischs. Bung uscheia! Pi bod

tgi el amprenda chegl e migler tgi gl’è.

L
E chels sontgets dad anghels – chels tabaloris??

tots D Chels on nigna schanza cunter nous!

L
(sfrouscha igls mangs) Chegl dat en bung Nadal chest onn!!!

D2
Ea, nous vagn fatg an urden la nossa lavour.

D4
Uscheia ègl en veir plascheir. Er schi stuagn eir or digl noss tgod unfiern.

(igl natel da Lucifer scaligna, tots vignan chiets)

L
Ea, cò è la veia digl fi, unfiern – tgi è lò?

s.P
Cò è son Peder, veia dallas neivlas, parveis. Scheia bagn igl mies tger, ast puspe

ansenn d’ans ruinar la festa digl messias?

L
Te am vignst scu clamo! Igls mies diaveligns festiveschan la victorgia. Te ast mianc la

minima schanza cun las tias createiras cun alas! Chest onn ast fatg sagond! Parta or

igls gronds faziels agls ties anghels, betg tgi els ans steidan igls noss bels fis cun lour

grossas larmas!

sP.
Ia at va angal lia communitgier tgi nous dettan betg anc se la lotga. L’amprema

battaglia ast gudagnea, pero la ghera gudagnainsa nous! Te vasarossas, igl bung ò anc

adegna gia igl suramang!

Sen bun ans veir e bung cletg agls ties serviants dallas cornas!

(tots dus pendan se igl natel)

L
(vilo anvers igls diavels) So, ossa cale da saltar! Son Peder ò betg anc retratg igls sies

gidanters. Svani ord mies îgls e ge ve dalla lavour! La victorgia stò esser nossa!!

s.P
(plagn curasch anvers igls sies anghels) Ni, dulze las vossas alas, ossa lainsa mussar a

chels tgi igl bung e la carezza èn pi ferms tgi igl odi ed igl fi! Agl cumbatt!! Purte

anavos la gleisch agls carstgangs!

tots A Ea, ni, giagn! Agl cumbatt!

-11-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


5. part: igl quart rachintader veida la sia candeila, anc adegna ardan treis

R4
Las treis candeilas ardan anc adegna. Igls anghels vevan burmaintg pers totta speranza

ed on laschea dominar igl nosch. Igl davos mument on els puspe drizzo se lour alas ed

ossa lavouran els pir dretg per lour fegnameira. Per ena festa plaschevla.

Lagn tots tigneir igls poleschs tgi chegl gartegia ad els. I resta gio angal ple en’emda.

Tigne cun me igls poleschs! (tigna igls poleschs vers igl publicum)

Las scenas dall’antschatta sa repetan.

4. scena
Sandro stat trest an mez la tribuna

A2
Betg seias trest! Schi te vesas Maurus, prova da discorrer cun el.

(Maurus vign sen tribuna)

M
Hei Sandro, varda tge tgi va catto – igl mies cuntel da cassatga! Ia veva amblido chel

ainten la cassatga dalla mia giacca.

S
Ah ea, bel per te.

A1
Maurus, ossa stost er ta stgisar tar Sandro! Te ast sbaglea chest’eda.

D1
Betg tedla Maurus, alla fegn at òl do bastunadas cugl fist!

M
(anvers igl sies diavel) Sera eneda la bucca! Te vot angal purtar malaviglia tranter

nous dus, ma Sandro è e resta igl mies amei! (dat en stompel agl diavel) Svanescha!

(vers Sandro) Ischans puspe ameis?

D2
Sandro, te na fascharossas betg pasch cun chel tgi ò rot igls ties spievels!

A2
Varda, el ò via aint igl sies sbagl ed ò dumando pardung. Vusoters vez tots dus fatg

sbagls, prue digls amblidar!

S
Vea, Maurus amblidagn la nossa dispetta.

M
Ea, igl è alla finala prest Nadal e chella festa viglia festivar cun igl mies amei e betg

sulet!

S
(stenda ve igl mang a Maurus) Dagn igl mang e nign puspe paregna! (igls dus anghels

sa dattan er igl mang ed igls dus diavels von dalla tribuan cugl tgea a bass)

-12-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


5. scena
La tatta porta ena greva tascha, Flurina vign da davos

A4
Ossa matta, chest’eda sa peglias ansemen! La gliout pi viglia è dependenta digl ageid

dalla giuventetna. Schi te ist eneda schi viglia ist er leda da mintg’ageid!

F
Atgnamaintg sunga stada fitg malcurtaschevla anvers la tatta la davosa geda. Ella ò gio

fatg navot a me. Ia dumond schi saptga gidar purtar ad ella!

D4
Na Flurina, chegl manegias ossa betg serious?!

F
Oh, svanescha eneda! (dat en stompel agl diavel) Saia gidar a vous buna tatta? Ia sung

betg gist stada fitg gidevla tschel de. Schi lubiz lessa far bung chegl oz.

T
Chegl è bel da te. Siva savainsa anc bever ena buna tschigulatta tgoda tar me.

Mommas da Nadal vaia er gist fatg ier frestgas!

A3
Vesas, gliout giovna so er esser cordiala anvers la gliout viglia, vusotras dus vez franc

anc ena ploma da rachintar egna a l’otra.

D4,D3 Na, chegl dastga ossa betg esser veir! Tot vo dalla sglatscha giu!

(igls dus anghels sa dattan igl mang)

6. scena
Igl murdia tschainta anc adegna segl madem li,
avant el ena motta crappa tgi el patta segls passants

D5
Ea, angal patta chella crappa! Chel tgi vot betg tadlar e gidar chel duess s’accorscher!

Tots èn schi noschs cun te. Peglia angal vandetga, te ast totta raschung!

A5
Pertge pattas crappa segls passants?  Igl bab ed igl sies fegl at on mianc fiero ed igl è

tgapibel tgi te ist vilo. Ma crei a me, igl Bambign vesa franc betg gugent scu tgi igls

carstgangs sa cumbattan adegna. Te ist betg bler migler tgi chels, schi te ta defendas

cun las armas.

(bab e fegl  von sperasve, igl fegl ò en panet ainta mang)

A7
Mattatsch, te ast gio gia marenda. Tge manegias, igl murdia ò gronda fom ed igl

Bambign vess en grond plascheir schi te dessas igl panet agl murdia. La festa da Nadal

stat davant isch e parteir e gidar agls oters fò franc pi grond plascheir tgi esser ranver e

pansar angal ve da sasez.

F
Te bab, ia dung chel panet agl murdia. Ossa ègl prest Nadal ed el duess er dastgeir

galdeir la festa.

D6
Te nirossas betg a lubeir agl ties fegl da parteir igl pang tgi te ast gia da gudagner schi

aschamaintg?! Franc betg cun chel toc merda cò giu mez!

-13-

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


A6
Vesas, igls ties fegl ò via aint tgi croda nigna pedra or dalla carunga sch’ins painsa
eneda  e da chels tgi èn pi debels. Ossa ast angal anc te da sagleir sur l’atgna
sumbreiva.

B
Te ast raschung, el ò pi basigns tgi nous digl pang. Do angal igl ties panet ad el!

(igls treis anghels dattan digls mangs, igls diavels sbassan igl tgea)

Igl tschintgavel rachintader passa e veida anc la davosa candeila

R5
Vusoters savez betg s’imaginar quant surlivgias tgi igls anghels èn turnos sen parveis

tar son Peder. Er lez è naturalmaintg sto losch d’ igls sies gidanters. Gist scu en bab è

losch d’igls sies unfants. La festa è stada perfetga, ainten parveis scu er sen tera.

Angal ainten en cantung buglivigl anc dalla noschadad. Noua? Ia crei betg tg’ia az

vegia anc da deir chegl.

A vusoters tgi vez piglia part alla lotga per ena festa paschevla, giaveischa exact chella

carezza e chels bungs partratgs tgi igls anghels on purto agls carstgangs digl noss gi.

Possan er las vossas steivas a tgesa s’amplaneir cun plascheir e pasch.

Belas festas da Nadal!

(la tenda sa sera ed angal igl tschapel cun las candeilas duess sclareir, evtl musica)

Sm-CAM 5-1_Las dus fatschas_(sm)


Sm-FIS 1-1

Tge bel schi
fiss normal

Cumegia an dus acts da Barbara Fischer
translaziun surmirana da Pina Iseppi-Uffer
Formatiert: Rechts
Formatiert: Schriftart: 18 Pt.

Sm-FIS 1-1_Tge bel schi fiss normal_(sm)


-2-

Persungas

Tona

suprastant da cumegn e tirang
Maja

sia donna
Sandra

lour feglia
Franz

suprastant da cumegn
Tobias

psichiater
Annamaria

ameia da Maja e donna da Franz
Conrad

postign

Maletg dalla tribuna

Ena steiva drizzada aint bagn. Da mang dretg antrada principala, da mang
sanester en isch tgi magna an tgadafi, tualetta etc. Ainten mez ena meisa cun
quatter soptgas, igl rest tenor gost dalla reschia.

Cuntign

Tona Muliner è suprastant digl cumegn da Curtegns ed igls sies pi grond
giaveisch è da davantar mastral. Las metodas tgi el dovra per contanscher chella
fegnameira èn betg adegna sobras, pero chegl igl amporta. El è en testung e
querulant e chegl saro er igl muteiv tgi el ò gio 11 onns betg survagnia vouschs
avonda per neir eligia mastral.
Chegl ed er schiglio ; tot igl vo sen la nerva. Igl mastral an uffezi igl vo cunter
igl stretg, la sia donna lavoura mengia bler , ed igl sies collegas an suprastanza
ed ansomma tots sbandagess el igl pi gugent dalla val or. Ed alloura capett’igl –
el tgappa curt avant las elecziuns en’attatga digl cor!
Per furtegna surveiva el chella e da chel mument davent ègl tot oter. Tona è
davento en oter carstgang, angraztga a Dia per la veta regalada da nov ed i so
capitar tge tgi vot, per Tona è tot stupent. El s’agitescha betg ple ed è er betg ple
pront da s’angascher per ensatge u forsa schizont da sa dustar cunter ingisteia.
Tot è dretg, e chel om, schi cuntaint cun sasez vo veaple sen la nerva a sia
famiglia. Perchegl concluda chella d’igl dar ena pitschna lecziun. El duess betg
ple daventar igl vigl, ma aglmanc enpo pi normal !!

Las figuras èn inventadas e mintga sumiglianza cun persungas viventas è
pura casualitad e betg intenziuno.


-3-

1.act

1.scena
Tona, Franz

(els èn tschantos a meisa e bevan biera, davant els quatter cloccas biera ed ena
gronda platta cun se caschiel, tgampiertg, schambung, salam etc., ena cuppigna
cun spagnolettas ansaladas, els dus maglian cun gost, surtot Tona)

Tona
(saglia se rabgianto) Tge ast gist detg... ?

Franz
 Ia va detg tgi Tobias Crutsch am vegia detg ier an confidanza tgi el
lascha sa metter sen la glista dallas elecziuns scu mastral.... !

Tona
Ma chel è gio dalla ps... ! Tge vign ansomma andamaint a chel
impertinen parasit... ? Nous na duvragn nign smala soci alla testa da
noss cumegn.... !

Franz
El am ò rachinto tgi el seia asnomma betg ancletg cun la
suprastanza actuala e tgi nous seian dretgs lavamangs e pattan igls
raps digls paiataglias cun pugn e cun tgaz or da fanestra e tiers tot
chegl......

Tona
.......betg pled ple u tgi ia tgap ena attatga digl cor.... ! A chel Tobias
Crutsch vigna gist a liger las levitas... !

Franz
Spetga anfignen dumang...... alloura ist puspe enpo pi calm... !

Tona
Ma ia va schi gugnet da chellas agitaziuns...... ! Ans mantgess anc
uscheia en giuvenaster malmadier scu chel Tobias alla testa da
Curtegns.... ! Igl nov mastral ò nom Tona Muliner....chegl è franc
scu igl amen an baselgia.... !

Franz
Sung da tia ideia ed ia niro er at sustigneir. Uscheia en tamazzi
stibgia tgi è strousch en on cò tar nous e vot gio pattar tot sotsour e
migliurar igl antier mond... ! Chegl ans mantgess gist anc... ! Ed el è
er anc en «fisiater».... a chel mantgigl sez ena roda aint igl
tscharvi..... !


-4-

Tona
Exact... nous giagn direct ainten l’opposiziun.... ! Ossa sunga gio 11
onns ainten suprastanza communala da Curtegns ed am mett aint
cun totta forza per noss cumegn. Pero tar mintga elecziun teira la
curta e chegl am lascha betg ple plascheir.... !

Franz
Savarossas far pac cunter chels.... !

Tona
Te ast ena bel’ideia.... ! Va gio instrado las maseiras necessarias... !

Franz
Tge maseiras... ? Saro bagn navot illegal..... ? Te sast tgi stung
cumplettamaintg davos la tia politica.... ma cunter tgossas illegalas
vaia dretg cunterviglia.... !

Tona
(sontget) Ma Franz... te am canoschas gio.... !

Franz
Eba..... !

2.scena

Franz, Tona, Maja

Maja
 (aintra da sanester) Tgau Franz........ ist gio puspe cò.... ? Ast puspe
da tigneir igl «notti» agl futur mastral.... ?

Franz
Chella tgutga remartga vaia alloura sursantia....ancletg... ! Ia va igl
mies agen caracter e sustign angal la buna politica locala digl ties
om.... ! Ed igl mument vainsa angal da discussiunar enqual midada
tgi è fitg urgenta.

Maja
Schi noua èn igls oters suprastants..... ? On chels da deir navot an
tgapetel.... ?

Tona
Maja, cala da ta masdar aint schi omens discorran.... ! Te ast
nign‘ideia scu manar en cumegn... !


-5-

Maja
(sbaffagiond) Chegl è cler.... ia sung gio angal ena donna.... ! E te
vessas betg da magler adegna da chella roba grassa..... chegl è fitg
malsang e stoppa angal las tias avagnas....... (peglia dus cloccas
biera ainta mang dretg, la platta cun igl schambung ainta mang
sanester e vot eir an tgadafi ma Tona la peglia elegant tot or da
mang e posa tot demonstrativ davant el sen meisa, ella vo scassond
igl tga or dad isch)

Tona
Igl principal è tgi igl mies tscharvi funcziunescha anc........ ! E chel
è anc tiptop vedlonder...... ! La mia devisa è: maglia e beva bler e
bagn, e lascha eir tots chitos or pigl ragn! hahaha.... !

Franz
(sitg) Chegl è la pi tgutga devisa tgi dat.... !

Tona
A te mantga angal igl duevel humor..... !

Maja
(turna) Te Tona, la manadra digl Volg am ò gist telefono ansant e
detg tgi la plazza da vendadra seia puspe libra..... ia savess
antschever l’emda tgi vign.... !

Tona
Vign mianc an dumonda........ te vast betg a luvrar... ! Chegl vot
deir...... ia lasch an nign cass tiers tgi te ta fettas or cun lavour
orsoura ed a tgesa ast anc da far ena ploma massareias la mia
tgerigna.... !

Maja
Ma ia gess gugent puspe a luvrar..... ed alla fegn è chegl la mia
decisiun.. ! Ia vign da far chellas dus tgossas sainza problems. Te
ast angal tema tgi te vegias da piglier en sdratsch ainta mang e far
ensatge an tgesa.... !

Franz
La mia donna vo betg a luvrar ed ia geid perchegl gist tuttegna ad
ella enzichel aint igl tigneirtgesa....... ia fatsch l’antiera glischiva,
cuschign, lav giu ed....aua.... ! (Tona igl dat ena padrada ed igl
varda giu nosch)

Tona
Tge tgi te fast è tia tgossa.... ma la mia donna stat a tgesa e fò chel
zichel tigneirtgesa e zarcla enpo igl noss iertign ed igl rest digl
taimp so ella pussar... ! Ubetg Maja, nignas discussiuns ple sur da
chel tema........ vo pi scort anc per ena bira...... e chegl anc avant tgi
murign dalla seid... !


-6-

Maja
Giun schler ègl nigna bira ple.........ischas nias da svidar tot... ! Ia
vign ossa a far cumischungs.

Tona
Alloura vogl gist an egna...... compras er anc ena harassa biera.. !

Maja
Ma igl auto è an garascha....

Tona
Ed alloura.... ? Sarossas bagn bunga da purtar a tgesa chella
harassa... ! Avanti.... svanescha.... ! (Maja volva igls îgls cunter igl
plafung e vo, Tona se per Franz) Ossa crei chella franc tgi ia
antscheva a lavar giu siva giantar e penda forsa anc se la
glischiva.......angal per tgi ella possa far alla madam..... !

Franz
Ia sung er en om....ma perchegl geida tuttegna a mia donna aint igl
tigneirtgesa..... ! Ia lasch ad ella tot las libertads, dung giu mintga
                    meis l’antiera paia ed ella è persiva absolutamaintg cuntainta e
ventirevla cun me.... ! Er a te faschess nign donn........

Tona
.....ma ist schiglio anc frisch..... ? Ia sung impressari e suprastant da
cumegn e betg en siaintamangs..... !

Franz
Ia dei a chegl tirang..... ma a mintgign igl sia...(teira se las
tgotschas) ....ia stò anc eir spert noua tgi er igl papa vo a pe, avant
tgi la nova runda bira reiva.... ! (vo)

Tona
(igl varda siva) ...noua tgi er igl papa vo pe....... chel sa tschainta
franc anc giu per far en pisch....... per spira tema tgi la sia dulcinea
savess murmagner...... !

3.scena
Tona, Tobias

(i scaligna, Tobias, en om gioven e simpatic, aintra da mang dretg)

Tobias
Tona, ia va da discorrer cun te.. !

Tona
Te ist ainten la fallada parteida.... ia raschung betg cun sozis... !

Tobias
Ia va santia tgi te raschungas per vischnanca anturn tgi Curtegns
duess daventar en li da cura...... ?


-7-

Tona
E te deist alla gliout an confidanza tgi te viglias ta lascher eliger scu
nov mastral..... ?

Tobias
Chegl vo ansasez aint navot a te....ma gl’è veir... ! Gio 11 onns
vainsa la madema suprastanza e planget vo igl noss cumegn
finanzialmaintg alla maloura... ! Cunter chegl viglia ossa
cumbatter.... !

Tona
Angal anavant cugl cumbatt...... nous ischans anc ferms sen nossas
soptgas.... !

Tobias
Chegl è gio la calamitad.....e vusoters faschez gist tge tgi lez.. ! Ena
midada fò asch basigns.... !

Tona
Te painsas betg seriousamaintg tgi uscheia en giuvnot digl martgea,
tgi è anc strousch en onn cò tar nous, vegia schanzas sen la soptga
digl mastral.... ? Te vignst tot igl ple snaragea or... !

Tobias
Ia sung carschia se a Curtegns.... er schi te vot amblidar chegl...... e
sung angal sto en pêr onns a Turitg all’universitad.... !

Tona
Schi te fissas angal sto noua tgi te eras..... !

Tobias
Digl reminent..... te fast valeir tgi la nossa ava da funtanga seia
curativa e seia absolutamaintg sterila... A me ò igl manader digl
institut detg tot ensatge oter oz... ! E chegl ò el er anc at declero
ainten ena brev...... !

Tona
(saglia se) Tge at vign andamaint da spiunar ainten las mias
tgossas.. ? E tge cumplets idiots onigl schiglio giun chel Coira.... ?
Ed agls mies collegas vaia detg cler e net tgi duessan betg baitar
anturn........ed....ed....àhhhh........ (tai e sa tschainta puspe)

Tobias
Te ist en asen da fegn fatg..... ! Ia sa exact pertge tgi te fast da chels
flutgets....te vot biagier pi tard igl ties hotel da cura...... igl pavillon
ast gio permangs da biagier... ! Alloura vot carmalar notiers igls
turists per tgi fetschan vacanzas ainten las tias tgesas da
vacanzas....... e dasperas è l’ava dalla funtanga tiztgintada cun 500
milligrams nitrat per liter.... !


-8-

Tona
(prova d’igl calmar) Oss, ossa.... aint igl urteis ogl bler daple
nitrat.... angal betg seias schi pedant.... ! Tedla Tobias.... chegl ast
ossa betg gist da rachintar a tot igl mond... ! Ia at fatsch ena
proposta.... te dastgas ta participar ve digl gudogn dallas mias novas
tgesas e persiva tignas tot chegl per tè..... ! Ist ancletg.... ?

Tobias
Ia vi veir da far navot cun las tias cugliunareias.... ! Oh na, ia vign
at far ancunter cun totta forza........te sontget.... ! E schi te creist da
saveir far anavant las tias asnareias....... alloura am amprendas a
canoscher per dabung..... !

Tona
Sen chella ancunaschientscha saia renunztgier ..... ! Tgau.... te
varossas anc ena ploma lavour..... ! (sa tschainta ed igl volva igl
dies, beva demonstrativ ena biera, la clocca è pero veida, fò
tscheira treida)

Tobias
Igl davos pled è betg anc detg an tgapetel, signour Tona.... ! Te
nirossas anc a santeir da me.... !

Tona
(sainza sa volver) Ainten la fallada parteida, ainten la fallada
vischnanca e surtot am ruigna chel tabalori tot igls bungs affars..... !
(metta en grond toc liongia ainten bucca)

4.scena
Tona, Conrad

(aintra da mang dretg cun ena trumbetta d’unfants, zoffla iant cun totta forza,
Tona croda prest dalla soptga, Conrad sbrigia)

Conrad
Trarii-traraaa, la post’è cò.... !

Tona
 An nom digl Signer........ Conrad......sast te betg scalinar ve digl isch
scu mintga normal pot.... ?`

Conrad
Pppertge..... ?

Tona
Perchegl tgi tgap mintg’eda prest ena mesa dagotta schi te am
zofflas cun chella tgutga trumbetta aint per las ureglias....... ! Tge
ast da nov per me... ?


-9-

Conrad
Ensatge fffffitg impurtant.......tttte vignst aaaaad esser ssssstupia.... !
Dattigl nign vinars..... ?

Tona
Igl amprem am rachintas schi te ast catto or ensatge..... !

Conrad
Iiiiia va simplamaintg eeeen problem........ssssainza vinars vvvvaia
ena fffitg schleta mmmmemorgia...... ! (Tona è vilo e leva se e vo
pigl vianrs)

Tona
Vess marveglias noua tgi igls reponsabels dalla posta on gia igls
îgls cura tgi at on pladia..... ! Cò beva e rachinta... !

Conrad
Ahhhhh...chegl ffffò bagn.... ! Uuuuuscheia en bung vinarsign la
ddddumang lavainta cccorp ed ooolma.... ! Ed en ssssagond zanign
dddasdess ggist er anc la memorgia..... ! (Tona metta se puspe)
Ahhhhh....chegl fò bagn......bbbung, signour mmmastral....

Tona
Cala d’am deir mastral......chegl sunga betg anc.... !

Conrad
Ma ttte deist tttez tgi chegl ssseia angal ena dddumonda digl
mmmanagement..... ! E ssscu tgi ttte mettas ttttot la gliout sssot
pressiun.......aua..... ! (Tona igl ò do ena paeda)

Tona
Ia na met nign sot pressiun....... ia discorr angal fitg intensiv cun
tscherta gliout tgi prova per exaimpel dad untgier or alla lescha da
biagier e tgi declera betg correct la sia facultad ainten la decleraziun
da taglia........ !

Conrad
Tgtgtge manegias ccccun chegl...... ?

Tona
Scu referent dallas finanzas sung’ia naturalmaintg oriento e sa
tot... ! E chella saveida vign er nizigeida bravamaintg.... ! So
Conrad, ed ossa or cugl marmogn.......ast scuvert ensatge... ?

Conrad
Bagn damai signour mastral....... aua..... ! Signour ssssuprastant
communal......ia va tschiff e tignia anavos ena brev digl ties ppppi
grond ccconcurrent Gion Cccrap... !

Tona
Stupent, stupent Conrad.....e tge ol scretg.... ?


-10-

Conrad
(igl varda cun îgliungs, Tona igl dat en got vinars) Ahhhh....tge
bbbagn tgi chegl fò.... ! Bung.... igl impressari Gggion Crap
offerescha a chel retgung tgi ò cucucucumpro igl mulegn, da far tot
llllas lavours aaanturn tgesa per aaangal 150 mella fffrancs.... !

Tona
(saglia se) Tge... !!!!????

Conrad
(entusiasmo)  Ssssssast scu ..... !!!!

Tona
Chegl è ossa propi en asnung..... ! Puspe vo chel bindung sotaint
cugls prietschs.... ! Ma chel vign anc segl mond.... ! Ia fatsch gist
ena nov’offerta a chel muliner e vign anc 10'000 francs pi bass... !
Ast schiglio anc ensatge.... ? (ò puspe da metter se en vinars)

Conrad
Aaaaaah.......na, nnnavot ple.... ! (peglia la clocca digl vinars)

Tona
E per navot am sveidas la clocca cun igl migler vinars.... ! (igl
peglia davent la clocca)

Conrad
Eeena pipiculezza vvessa anc...... (fò puspeîgliungs, Tona metta se
vinars) aaaaah....iiigl tschaintaplattas giudem vischnanca ò ena
affera cun ena femna tgtgi canosch betg..........uiuiui.... !

Tona
Ma..danonder sast te puspe chegl.... ?

Conrad
Iiia va ligia ena brev d’amour.... ! Ddddeplorablamaintg era bbbetg
ssssse tgi tgi ò tamess chchella... ! Ma eensatge sssaia....... iia sung
nnnia cccotschen scu eeena tomata cccura tgi va llligia chella.... !
Tgtge tgi chels dddus fon tot ansemen...... !!!???

Tona
Detagls am interesseschan betg.... ! Soso.....chel letgafemnas ò ena
tuschandra..... ! Bung da saveir.... chegl è puspe ensatge segl mies
mulegn..... ! Conrad, ossa faschainsa gist lavour antiera.....te am
screivas gist ena brev a chel Isidor...... incognito naturalmaintg...
(vo per palpieri e risplei)

Conrad
Iiiiiinco........tge.... ? Pppertge screivas bbetg tez.... ?

Tona
Per tgi mintgign canoscha gist la mia scritgira.... ? Ia na sung betg
trogl... ! La tia tschatta è tuttegna nign tgi so liger.... ! So, ossa
screiva........ Stimo signour Isidor.......


-11-

Conrad
Ppppertge stimo.... ? Ia va cartia tgtgtgi te vegias bbbetg pppropi
gugent chel amploster.... ? (el screiva cun la glianga tranter igls
lefs)

Tona
Chegl igl saia betg gist screiver....te tabalori... ! Schiglio
s’accorscha chel dalunga tgi ia igl va scretg... ! Chegl è ena finta
raffinada...... screiva anavant...... Stimo signour Isidor, scu tgi ia va
intervignia ord funtanga franca.........

Conrad
 Te manegias la nova funtanga da «Curtegns les bains»..... ?

Tona
Franc betg......te tgutgung.... ! Forsa laschainsa tuttegna davent
chegl cun la funtanga........ screiva.......scu tgi sung nia sessour èn
las vossas activitads nocturnas cun ena tscherta donna.........

Conrad
Chchella dddonnna ò scretg tgi èèls sa scuntran adegna dddda notg,
cccura tgi nnnign igls vesa..... pppperveida dddigls vaschigns.....

Tona
Chegl è angal en detagl, te scortung..... ! Screiva anavant.......cun
ena tscherta dama e chel fatg dastgess interessar er la vossa
donna.... !

Conrad
Chella igl ssssaglia gist cugl tgigl bbbblot aint igls îgls schschi ella
sainta chegl.... chchchella tschavola.... ! (screiva fitg concentro cun
la testa a bass)

Tona
Glez post esser franc..... ! Screiva anavant...... e schi lessas esser
sieir dalla mia discreziun, alloura duessas dar agl suprastant
Tona la vossa vousch tar l’elecziun digl nov mastral. Cun saleids
amicabels ......scu sottascripziun.... en bung amei ...(sfrouscha igls
mangs) Tona..... cò ast prest puspe invento igl polver...... ! (varda a
Conrad sur igl givi) Ast scretg tot... ?

Conrad
Prest.... ia sssa chinta bbbetg screiver schi sssspert scu ena
mmmaschina da sreiver... !


-12-

Tona
Mossa no.... ! (igl peglia la brev or da mang e ligia) «Stimo signour
Isidor, stimo signour Isidor, stimo signour Isidor, scu tgi ia va
intervignia dalla funtanga da Curtegns les bains, te tgutgung, chegl
è angal en detagl, te scortung, screiva anavant, chella tgora, az tigna
pigl narr, da chegl pudez esser franc, screiva ossa e perchegl am
eligez scu nov mastral, sottascripziun en bung amei. Tona......... »
Conrad... !!! Ma tge pulenta ast te scretg cò..... ?

Conrad
Ggggist chegl aaaam ast te dicto e schi chchchegl è betg bung
avonda aaaalloura screiva tez la tia mmmmerda..... ! Ttte sast bagn
avonda tgi ia ssssung nia aaaangal anfignen ainten la tttterza classa
ppperchegl tgi veva daple pppuncts tgi oters ttttigl scolast
Nutegn...... !

Tona
Ma chegl è ena catastrofa...... chegl na saia betg tarmetter. Ma Maja
turna dalunga ed alloura........ merda... giagn ainten biro ed
antschavagn puspe da radagn.... ! So, hopp ossa.......(peglia la
clocca vinars e Curdegn pigl bratsch e von or sanester)

                                                    5. scena
Maja, Annamaria, Sandra

(digl isch da mang dretg Maja, Annamaria cun harassa biera)

Annamaria Franc Maja, ia at anclei ansomma betg..... ! Pertge ta laschas adegna
trattar scu en tgang digl ties om ? Ta dost’at finalmaintg.. ! Chegl è
en tirang, en egoist ed er anc en dictatour.... !

Maja
Ossa cala, schi nosch ègl er betg... !

A.M.
Ia catt chegl la culmogna... ! A luvrar at lascha el betg eir, angal
perchegl tgi schiglio vess igl signour prest-mastral forsa da siantar
giu en plat..... ma strer a tgesa ena chista biera....glez alloura
bagn... ! Chegl è en sober pascha.... !


-13-

Maja
Ma te am ast gio mano a tgesa cugl auto.....betg vea ossa nara
perchegl.... ! E schi ia at vess betg gist casualmaintg antuppo an
buteia...vessa simplamaintg detg tgi vegian igl mument gist nigna
biera........ ! Creist tgi seia troglia......ia sa bagn ma dustar.... !

A.M.
Ia sa betg....... na naturalmaintg betg.... ! Ma tuttegna......cun
uscheia en testung e sanichel stessa nignas dus emdas..... !

Maja
Bung, chi e lò è el en veir «seccaballi»..... ma da l’oter mang
marscha adegna ensatge cò tar nous an tgesa.... !

A. M.
Da chellas activitads vessa nign basigns.... !

Maja
Sast, mintgatant giolda direct las nossas pitschnas dispettas.....
surtot perchegl tgi alla fegn gudogna adegna la lotga ed el mianc na
s’accorscha chegl.... ! Chegl è politica, la mia tgera Annamaria.... !
(tottas dus reian)

A.M.
Forsa ast raschung.... igl mies om è gist igl cuntrari.. !

Maja
El è propi plagn risguard anvers te....

A.M.
El è en veir tgappatalpas digl pang lom.... ! El am lascha tottas
libertads, am dat giu l’anteira paia, am geida adegna aint igl
tigneirtgesa ed è ple tgi cuntaint e ventirevel cun sasez e la nossa
lètg.... ! (fò ena tscheira ascha)

Maja
E te ist persiva total frustrada..... ! Ast perchegl adegna puspe en
tuschander zuppo... ?

A.M.
Ea, sast ensatge stoia far... schiglio am vign mengia lungurous... ! Ia
sa betg tge far totta de schi va mianc da far igl tigneirtgesa... ! ed
ensate at deia.... chel Isidor..... chegl è en om..... gist da magler giu
en toc.... !

Maja
Ast gio sagea.... ?

A.M.
Tge... ?

Maja
Isidor.... !


-14-

A.M.
E scu.... !! (tottas dus reian, Maja enpo schinigeida, Sandra aintra
da mang dretg cun ena gronda tascha nova)

Sandra
Tgau ansemen.. !

Maja
Sandra... ! Te ist gio cò... ? Pertge ast betg telefono.... ?
(l’ambratscha stagn)

Sandra
(riond) Hei.....lasch’am anc trer igl flo..... !

A.M.
Tgau Sandra! Ins vesa damai puspe eneda la futura doctra da
masdegna.... ? Fast prest igls examens..... ? Tot sot controlla..... ?

Sandra
(schinigeida) Ea ea...... magari bagn.... tgau Annamaria, scu
vogl.... ?

A.M.
Fitg bagn........ betg scu a tia povra mamma..... !

Maja
Ossa cala da surfar... ! (ella antscheva a rumager giu la meisa)

Sandra
Ò bab puspe las sias ancunaschaintas tschintg minutas..... ?

Maja
El è scu adegna..... e scu tgi te sast igl stunga dabet pac u navot... !

Sandra
Exact.. ! E tschertas tgossas faschainsa tuttegna..... schi el è ancletg
u betg......perchegl tgi el so er betg tot.... ! (tottas dus reian,
Annamaria so betg propi pertge)

A.M
Ma tar vusotras dus vigna betg propi ordlonder...... ma chegl
amporta ! Schi te Sandra dervas la tia praxis an vischnanca, saroia
la tia pi fidevla paztgainta..... !

Maja
Ma te ist sanga scu en pesch... !

A.M.
Glez bagn....ma ia dovr chi e lò ena vercla cura tgi vign puspe veias
zuppadas...ni betg... ??!! (tottas s’anreian) So, ossa stoia ma metter
sen las tgommas davos....tgau ansemen... ! (vo)

Sandra
En bel de survign ella la paia per tot igl sies cunfar cun tants
tuschanders.... !


-15-

6.scena
Tona, Conrad, Sandra, Maja

(Tona e Conrad aintran, Tona vesa sia feglia e la brancla ferm)

Tona
Sandra....la mia glioirigna, te ist gio cò.... ?

Sandra
Ea, ia sung......

Tona
Pertge ast betg telefono avant tgi neir.... ?

Sandra
Ia va.......

Tona
 Mamma at vess pudia ratschever alla staziun e purtar a tgesa la tia
tascha......

Sandra
Ma, ia sa.........

Tona
Tgerigna.....betg raschunga tant...... ! Ubetg te canoschas betg anc
Conrad... ? Conrad... chegl è la mia feglia Sandra, la futura media
an nossa vischnanca......ubetg Sandra... ? (Sandra rei sfurzo) E
chegl è Conrad, igl noss nov postign siva da tschintg meis.

Maja
E bravamaintg sot la pantoffla digl noss futur mastral...... !

Conrad
Vvvous ischas eeena doctra..... chegl è ffffitg practic.... ! Ia lllless
gist ddddumandar ensatge.... ! Tge monta chchegl schi vvva mintga
dddumang mal ad en îgl... ? Adegna cccura tg’ia bbbev café aaam
fò’l mal iiiigl îgl sssanester... !

Sandra
Forsa tanschigl cun piglier or igl sdom or digl cupegn.... ! (Tona rei
da gost)

Maja
Ossa lasche eneda cun pôss Sandra....ella ò vacanzas e na dat nignas
infurmaziuns medicalas gratuitas..... ! (vo or dad isch cun las
plattas da tgern)

Sandra
(fò tscheira cuntainta, vers Tona) Te, bab, tge è veir ve dalla tunga
tgi Curtegns duess daventar en li da cura...... ? Chegl saro bagn
angal baitems u ena sgnocca... ?


-16-

Curdegn
Ttttona na fò nignas ssssgnoccas.... ! Er schi aaainten tschertas
bbbrevs è ssscretg tot eeensate oter tgi chegl tgtgi el
vvvot......aua.... ! (tgappa ena paeda da Tona)

Tona
Chegl è naturalmaintg nigna sgnocca, tgera feglia !! Or da Curtegns
faschainsa igl pi renumno li da cura digl Grischun..... cun en’avigna
or dalla pi profonda funtanga tgi è neida cattada igls davos 100
onns.... !

Curdegn
Ma gggist ansant aaast detg tgi cccun tant nnnitrat ainten l’ava
ssseia chegl mianc ppppussebel.......aua..... ! (puspe ena paeda)

Tona
Curdegn anclei navot dalla tgossa.... mianc tadle sen chella pulenta
tgi chel lascha or.... !

Curdegn
Mmma schi iiia at rachint tgi tgi è cccun tgi.....aaainten tge
aaantgerna....alloura vvvignst te gist bbbballurd.....aua..... !

Tona
(Maja aintra) So, Curdegn....te ast franc anc ena ploma da far
ubetg... ? Tgau, nous ans vasagn chesta seira ve dalla meisa
radonda, ubetg... ? (stompla Curdegn ernergicamaintg or dad isch)
Betg da star stupia schi la posta vo alla maloura cun da chel
persunal... !

Maja
Te vast ad ustareia chesta seira... ! Ma Tona, la nossa feglia turna
siva en mez onn puspe eneda a tgesa e te sast mianc star cun ella
l’amprema seira.... !

Tona
La meisa radonda è fitg impurtanta, Maja......cò ins sainta igl pols
dalla politica ed ia scu suprastant ed impressari va d’esser infurmo
sur da tot las tendenzas... ! Sandra vesa anc durant las proximas per
emdas dètg avonda....ubetg, te..... ?

Sandra
Ma...igl è uscheia tgi l’emda tgi vign sunga puspe davent.... !

Tona
Tge.... ??? (Maja fò tscheira da chitos, ella è infurmada)

Sandra
Ia vign cun Bibi en antier onn sen en viadi anturn igl mond...nous
lagn anc vaseir ensatge avant tgi antschever ansemen la nova
praxis... !

Tona
(vilo) Tge Bibi... ?


-17-

Sandra
Bibi è igl mies amei tg’ia va amprandia a canoscher aint igl martgea
ed.....ansasez igl canoscha gio da dei.......ma pir ossa dretg.....ed an
sasez.....

Tona
Te ast en cumarat... ? Aha..... ! Vign chel er medi......ò el intenziuns
seriousas......vot chel er maridar te......... ? Vign chel er or d’ena
dretga famiglia...... tge lavoura sies bab..... e quant vigl è chel
marous ansomma..... ?

Sandra
El è en om onest e chegl è igl principal.... ! E sur da tot gl’oter
vainsa mianc anc ruschano.....alla fegn igl canoscha pir siva d’en
mez onn... uscheia dretg,  manegia....

Tona
En mez onn..... ?! E vusoters lez gio eir ansemen sen viadi anturn
igl mond...... e siva darveir ena praxis.... ?

Maja
La giuventetna d’ozende è betg schi cumplitgeida scu nous eran.....

Tona
Nous eran betg cumplitgias.....creanza vevans...adegna vevans
creanza..... maniera e rughel rigiva da noss taimp.... ! En om tgi
veva intenziuns seriousas niva igl amprem tigl bab e sa
preschentava e siva en discurs an urden niva bavia en vinars...ed oz
vign gist ia sen viadi e siva davert ena praxis.... ! Ò chel schlamper
ansomma igls daners persiva.... ?

Sandra
Nous vagn naturalmaintg tots dus nigns raps.... ! I vagn igl amprem
da ruschanar cun la banca...

Tona
(corra tot agito anturn meisa, patta igls mangs an l’aria) .....chegl
creia gio betg... ! Pir ossa tgappa en infarct digl cor.... ! Nigns
raps....ma en viadi....nigns raps....ma darveir ena praxis....nigns
raps.... ma ena nova tascha....nigns raps...ma.....tge vez schiglio anc
an senn..... ?

Maja
Ma Tona..... ossa quiet’at.... ! Chegl è gio tot betg schi nosch....ena
praxis cò tar nous an vischnanca....sast tge bel tgi chegl fiss.... ! E te
davaintas igl directour da «Curtegns les bains».

Tona
Betg discorra da chegl.... chegl è betg anc schi anavant... ! (sa
tschainta, i scaligna, Tobias aintra) Tge vot te gio puspe.... ? Ins
ogl ossa da tolerar adegna anavant igls sozis ainten l’atgna
tgesa..... !


-18-

7.scena
Tona, Maja, Sandra, Tobias, Franz

Sandra
Ma, bab.... !

Tobias
Angal lascha Sandra, chel tung ischans disos..... ! Tona, ia at va
angal lia deir tgi igl mastral ò decidia tot sulet tgi la dismessa da
rusment an noss cumegn succeda an avigneir tenor igl pdc... !

Tona
(saglia se) Tge.... !?

Sandra
Pdc.....tge ègl chegl.... ?

Tobias
Prancepi da caschunader.... ! Mintgign tgi produtgescha rusment, ò
da paer la dismessa per kilo.. !! E per Tona tgi arda tot la merda digl
plazzal da biagier adegna davos la sia firma.....niro chegl a custar
an avigneir ena bela somma.... !

Tona
Ma chegl è gio impussebel.... ! Tge vign andamaint a chel idiot.... ?
Pir ossa tgappa en infarct.... ! Ia vign franc betg a paer per la merda
tgi totga ansasez agls mies clients...... ! Chel tamazzi sainta las
quantas tgi glè... ! (peglia igl tschop digl croc)

Maja
Tona, stò cò e betg seias schi agito... (igl corra adegna anvant siva)

Tona
Ia m’agitesch cura tgi vi..... ! (corra ve e no e teira aint calzers,
metta se la gravatta, etc.)

Tobias
Schi te vast tuttegna tigl mastral...sast er gist igl deir tgi te seias
betg ancletg tgi el metta igl ties taragn da biagier aint igl vallung
puspe anavos ainten la zona agricola.....schiglio post amblidar la tia
surbiageida..... !

Maja/
Sandra
Tobias... !!!

Tona
Tge... ! Er anc chegl... ? Ma chegl è propi igl colm...... ! A chel
viglia liger las levitas... !


-19-

Franz
(aintra da sanester, ò santia navot) He Tona, chegl at vaia betg anc
rachinto.... ! Ast santia tgi igl ties pi grond concurrent Gion Crap
vign undro igl meis tgi vign cugl premi scu migler e pi innovativ
impressari digl cantun.... ?

Maja/
Sandra
(cun ramproscha) Franz.... !

Tona
Tge.... ? Ossa tanschigl..... sen chegl vaia gist anc spitgia..... ! A
chel deia las quantas tgi gl’è... ! (a Sandra) E sur da chella praxis
cun en piz tuschander ruschanainsa anc, ast santia.... ?!! (a Maja) E
te vast betg a luvrar...chegl fiss anc la pi bela.... ! (a Tobias) E te
vignst mai mastral da Curtegns....(tigna igl cor, stat en mument
salda cun tscheira da dolours, corra or dad isch)

Tobias
Ma chel è salvadi oz....... !

Franz
Scu raschungas te digl noss nov mastral.... ? Chel è innovativ...
Tona fò ensatge....... a chegl deia «power» .... !

Maja
Ma cun pi pac power dessigl er pi paca canera.... !

Sandra
Er ia vess pi gugent schi el fiss pi pac innovativ e betg schi
rabiat... !

Tobias
Ma Tona è Tona.....e chel meidas betg schi spert... !

Tots
(vardan ve tigl isch) Chel sa meida mai..... !!!

Tenda


-20-

2.act

1.scena
Sandra, Annamaria

(Annamaria e Sandra tschaintan a meisa e bevan café, 6 emdas pi tard)

A.M.
Scu vogl a bab?

Sandra
Da sanadad igl vogl stupent....

A.M.
Chegl è flott, sast uscheia en infarct è da piglier serious.

Sandra
Gl’è simplamaintg sto mengia bler chel sivamezde...... la nova
lescha digl rusment, mess igl sies taragn ainten en’otra zona, igl sies
concurrent tgi vign undro, mamma vot eir a luvrar, Tobias tgi igl
stat avant igl suglegl tar las elecziuns da mastral.......

A.M.
Ma tge sagl tgi ischans dadas cura tgi el è simplamaintg crudo
ansemen davant igl isch...... E siva seis emdas cura.... e chegl cugl
sies temperamaint....... !

Sandra
A tgi deist chegl..... chegl è sto en grev taimp per bab. Ma oz è
mamma eida per el e proximamaintg nironigl.... !

A.M.
Alloura darogl la gronda discussiun...ubetg... ?

Sandra
Ea.....mamma è pero ancunter... ella manegia tgi bab dastga betg
s’agitar... !

A.M
Cò stoia dar raschung a tia mamma.... !

Sandra
Ma ia igl stò deir oz tgi vegia betg stibgia masdegna, mabagn
psichologia....... ia sa simplamaintg vaseir nign sang... !

A.M.
Damai el igl proxim infarct gio programo... !

Sandra
Chegl tema er ia ...... e schi el sainta anc tgi tgi è igl mies
amei....alloura vesa angal neir..... !


                                                              -21-

A.M.
Ainten la tia pel lessa betg esser oz....(leva se)....... ia vign an
tgadafi....Maja ò managea tgi Tona vegia franc gost d’ena buna
marenda cura tg’el turna..... !

2.scena
Sandra, Maja, Tona

(Tona e Maja aintran, Tona è enpo fallomber ed fò ena tscheira da
malputgea)

Sandra (saglia se ed ambratscha igl bab) Tgau bab, te vesas or stupent....
scu ena rosa... !

Tona
(cun vousch mievla) Scu en sdratsch bletsch manegias....ubetg... ?
Sung gist mitschia malapagna da chel dalla fotsch... !

Sandra Per furtegna, bab..... scu vogl igl mies tger babign... ?

Tona
Cun me vogl bagn, la mia glioirigna. Chegl è propi bel tgi te ast
spusto apposta perveia da me igl ties viadi.... ! Vea tschainta dasper
me e rachinta tge tgi te ast fatg igl davos taimp.

Sandra Tedla bab, scu amprem at lessa rachintar ensatge fitg impurtant....
ma te am stost ampurmetter da betg gist tgappar en
infarct......ubetg... ?

Maja
(strocla Tona sen ena soptga ed antscheva tot nervousa) Ea, Maria
ò survagnia en premi per igl pi bel iert, a Giatgen èn l’emda passada
saglias tot igls tschuis giu digl camiun e currias per vischanca
anturn e Baba da giudem igl trotg ò suvagnia en pup....e.....

Tona
(mievel)......Maja, chegl am sast rachintar pi tard, ossa vign Sandra
vedlonder..... !

Maja
(nervousa) ...... ed igl amprendist digl scrinari è betg nia tras tigl
examen ed a Gustav onigl avant dus deis angulo igl motor or digl
auto, ed a......


-22-

Tona
(anc pi mievel) Ea, la mia tgera Maja, chegl è franc tot fitg
interessant ma ossa lessa santeir tge tgi la mia tgera Sandra am vot
deir...... tge am levas rachintar la mia glioirigna.... ?

Sandra Ia stò neir libra da chegl..... bab.....varda....ia at va rachinto
paschongias igls davos onns..... ! Ia va betg stibgia masdegna,
mabagn psichologia..... perchegl tgi am vign simplamaintg schlet
schi va da vaseir sang...... (suspeira fons)

Tona
(tigna igl cor) Am vign schlet.....

Maja
(saglia se e vo per las gutellas) Veist ossa, tge vaia detg.... ? Ogl
chegl propi stuia esser oz..... ? Vea Tona, peglia las tias gutellas....

Tona
(stompla davent las gutellas) Am vign schlet schi ves sang....dei la
mia tgera feglia e perchegl stebgia ella psichologia..... ! Ma tgera
Sandra..... chegl am pudevas deir avant..... te sast bagn avonda tgi te
post ruschanar sur da tot cun ties bab....... ! (Maja prova adegna
anvant d’igl dar las gutellas ma el vot saveir navot)

Sandra Te ist betg vilo cun me.... ?

Tona
Ma igl mies tger unfant...... scu savessa.... ? Egn scu ia tgi è gist lipo
malapagna da chel dalla fotsch.... chel vesa igl mond cun tot oters
îgls... !

Sandra Franc..... ?

Tona
Gl’è uscheia, crei a me.... ! Mintgign duess veiver e neir salv tenor
agen gost...... !

Sandra/
Maja
Ma ègl chegl pussebel... ?

Tona
Naturalmaintg las mias tgeras.... ! E schi te ast ossa stibgia
psichologia viglia acceptar er chegl, igl mies tger unfant.... !

Sandra Angraztg bab.......alloura at possa er gist deir tgi tgi Bibi è e tgi nous
dus.........


-23-

Tona
.....e scu psichologa post er gist visitar manedlamaintg la testa da
chel Tobias...... ! Chel vot sacro sanct daventar mastral....... chegl è
segns tgi aint igl sies tscharvi funcziunescha betg tot an urden..... !
(rei tot dad ot e Sandra e Maja sa vardan, Maja sera demonstrativ
la clocca dallas gutellas, Annamaria aintra cun ena platta cun se
schambung, tgampiertg e salam ed en grond magiol bira)

A.M.
Ma tgau Tona..... bavegna a tgesa..... cò at vaia preparo la tia
marenda prefereida.... bun’appatet.... !

Tona
(varda cun îglungs segl plat) Tge ègl chegl.... !?

A.M.
En plat cun se las miglras tratgas e perfign caschiel d’alp.... !

Tona
Am vot tiztgintar.... ?

Maja
Ma chegl è la marenda tgi te ast igl pi gugent.... !

Tona
Matagn.... ! Chegl è la pi malsanga roba tgi te am sast sarveir.... !
Ma painsa scu tgi chel grass am stoppa las avagnas ed igl
cholesterin fò sagls ed ia tgapp igl proxim infarct......na, na......

A.M.
Ma schi tge vot alloura.... ? En toc pang cun se pantg... ?

Tona
Ma chegl è anc bler mender.... ! Na, an futur vivainsa angal ple sang
e cun chegl manegia «birchermüesli» d’ansolver, grang rot  giantar
e rischmenlas crivas tschagna..... ! La verdura vign davent da subito
angal ple cotga ainten ava e sen tgern renunztgainsa digltottafatg... !

Las
donnas Pfui......... !

Tona
Egn tgi è gist angal mitschia malapagna da chel dalla fotsch... chel
so scu tgi el ò da veiver aint igl futur.... !

A.M.
Da grang rot..... ?

Tona
Gist uscheia... ! Ia meid drasticamaintg la mia veta....alla fegn
duessas anc dastgeir galdeir me en pêr onns.... ! Ed ossa vigna  a ma
pattar giu, igl docter am ò cunsiglia da ma schinigier... ! (peglia or
dalla tascha en tarmenta cruzafetg ed igl penda ve dalla pare,
contaimpla chel faschond oraziun, vo, tots èn stupias)


-24-

A.M.
Ossa el sturn digltot.... !

Sandra Ma tge ègl cun bab... ? Mianc parola ò’l detg digl mies studium ed
ia va cartia tg’el am penda perchegl..... !

Maja
Para betg pussebel... ! Scu tgi chel ò sa mido... ! Ma chegl è gio....
prest lungurous.... !

A. M.
Nous vessan fatg pi scort agl deir tot dantant tg’el era schi mievel e
tot igl era dretg.....

Maja
......er tgi tgi è nia eligia mastral dantant tg’el fascheva cura....

Sandra ......er tgi tgi è igl mies futur om....

A. M.
......er tgi te ast antschet a luvrar an buteia, Maja....

Sandra ......ed er tgi igl sies migler amei ò mido parteida.....(sa vardan e
siva vardigl segl isch)

Tottas Chel sa mazza..... !

3.scena
Annamaria, Sandra, Maia, Franz, Tobias

(i scaligna, Franz aintra an vistgia cler, calzers e tgapela, spievel da suglegl,
zigarillo an bucca, el ò en ager arrogant e ridicul)

Franz
Tgau ansemen... ! Tgau tgerigna, te ist er cò.... ? (el dat en bitsch ad
Annamaria) El gio turno Tona..... ?

Maja
El è ia a sa patar giu en mument. Te post eir aint tar el ....ma angal
schi te ast nignas novitads tgi igl agiteschan se.... ! Chegl faschess
betg bagn agl sies cor... ! (ella antscheva a pachetar or la tascha da
Tona, peglia or ena bibla, Sandra sfiglia liaint e scassa igl tgea)

Franz
Stgisa Maja, ma sen da chels detagls saia piglier nign risguard... !
Igl noss nov mastral ed ia ischan vedlonder da far or d’uigl cò an
vischnanca..... ! (vo scu en cot cun cresta ad ot per steiva anturn,
fema la zigarra e tossa bravamaintg)


-25-

A.M.
Per scuar cun la scua gronda vez bagn en stradign.... !

Franz
Betg raschunga schi tgutg, donna.... ! Tar las nossas retschertgas èn
neidas alla gleisch ena massa tgossas tgi Tona veva zuppanto ve e
da chegl laschainsa igl nov mastral ed ia betg tras ple..... ! Tar nous
rigian urden e disciplina.... !

A.M.
Ia crei tgi te seias chel tgi trouscha ainten la merda digls oters e betg
igl nov mastral.... ! Chel è per furtegna curaschous, modern e stat
cun tots dus peis sen tera ed ò en caracter sincer....

Franz
Chegl sunga tot er ia, la mia tgera Annamaria... e perchegl vaia da
deir tot chegl ossa a Tona.... ed er tgi igl nov mastral vegia farmo
igl antier project da «Curtegns les bains»... !

Sandra Chegl era er neiras ouras..... ?

Franz
Chegl è politica.... ! E perchegl dastga Tona gist pattar giu igls
profils da biagier da chel pavillon per chella funtanga cun ava da
nitrat..... ! El ainten tgombra.... ?

A.M.
Spetga, ia vign gist cun te..... te ist schi en grobian e provotgeschas
igl proxim colp digl cor.... ! (von)

Sandra Siva tgi Franz ò mido parteida sast betg ple discorrer cun el... ! El
saglia anturn scu en mafioso e vesa davos tot cumplots e tschertga
angal ple da chels tgi paian betg taglia, putgants cunter igl ambiaint
ed oters malfatschants.... !

Maja
I vo betg ple dei ed el vign sessour tgi la sia donna igl ò mess se
cornas cun chel Isidor.....

Tottas
Dus
Chel vign or dalla sunga.... !

Tobias (i scaligna ed el aintra) Tgau ansemen.

Sandra Bibi,tge fast te cò.... ? (igl ambratscha e dat en bitsch)

Maja
(curtaschevel) Tgau Tobias.. ! Vignst angal a far ena viseta alla
tgerigna u ast puspe ena schleta novitad... ?


-26-

Tobias Tots dus.... ! Igl pi gugent faschessa angal ena viseta alla mia
tgerigna ma ia va da deir uffizialmaintg ena schleta novitad a
Tona... !

Maja/
Sandra Schi tge... ?

Tobias Amprova da metter ensatgi sot squitsch.... !

Maja/
Sandra  Tgi ò fatg da chegl... ? (las donnas fon scu ringareia anturn el)

Tobias Tona ... !

Maja
Ma tgiso tge.... !

Sandra Na, mai e pomai.... !

Tobias Bagn, gist uscheia ègl.. ! El ò mess la gliout sot squitsch cun brevs
anonimas tgi pretendevan dad eliger el mastral tar las proximas
elecziuns.... !

Maja
Ma tgiso tge.... !

Sandra Na, mai e pomai.... !

Tobias Bagn, gist uscheia ègl... ! U tgi el fetscha public tgi paian betg taglia
sen tot u tgi untgan or las leschas da biagier... ! (el vign tot nervous
da chel curratem)

Maia
Ma chegl creist mianc tez.... ! E danonder sast ansomma tot
chegl... ?

Tobias Chegl saia da Franz, el è ossa la nossa cunsienztga morala... ! Siva
tgi el ò mido parteida el scu renaschia... ! El tgava ainten la merda
anfignen tgi el catta ensatge, nunimporta tgi tgi pertotga... ! Chel fò
da moralist tgi am vign gist las vungas...¨

Sandra Ma metter ensatgi sot squitsch..... igl noss bab.... ? Chegl creia ossa
tuttegna betg.. ! E digl reminent.... schi chellas brevs èn anonimas...
scu vot te saveir tgi mies bab ò las scretgas... ?


-27-

Tobias Igl postign Conrad ò cunsignia persunalmaintg las brevs agls
adressats... cun en bel saleid da Tona...... !

Maja/
Sandra Ma tge calöri.... ! (sa tschaintan)

Sandra E Franz è ossa chiaint e rachinta a bab tgi or da Curtegns dettigl
nign «Curtegns les bains»... ! Super...chel pover om tgappa gist igl
sagond infarct... ! (Tona aintra, vo steric anturn, tscheira fitgeida,
penda se en maletg da Nossadonna tgi el tigniva cunter igl brost,
Maja vo ve ed igl magna tar ena soptga)

Maja
Betg t’agitescha, Tona...... fò igl bagn e betg t’agitescha.... ! Varda,
chegl è franc tot betg schi nosch.... angal betg t’agitescha... !

Tona
Tgi dei tg’ia m’ agitescha se perveia da chegl.... ? Ia sung ansomma
betg agito... !

Maja
Betg.... ?

Tona
(patetic) Varda Maja, egn tgi è gist mitschia malapagna da chel
dalla fotsch, per chel èn otras tgossas pi impurtantas... ! Bung,
alloura dattigl nign li da cura, igl pavillon vign stratg giu ed er chegl
am è gist tuttegna... ! Igl pi impurtant è tgi ia gudogna chellas
elecziuns e davainta mastral... ! (tots èn quiets e sa vardan) Tge
ègl... ?

Tobias Ossa spera propi tgi te t’agiteschas betg mengia fitg....... ma ia sung
igl nov mastral.....

Tona
(saglia se) Tge.... ? Te.... ? En sozi..... ? En pover communist...... ?
Gist te..... ?

Maja
Tger Tona..... betg t’agitescha an chella maniera... !

Tona
(sa tschainta, quiet) Tgi dei tgi ia m’agitescha.... ? Ia na sung mianc
agito..... !

Tobias Betg..... ?


-28-

Tona
Na...... chegl am è schi lung scu lartg..... ! Alloura ist an nom da Dia
te igl nov mastral.... chels vignan schon anc a s’accorscher tge tgi
els s’on cargea a dies.... !

Tobias (ironic) Chegl am fò plascheir tgi te peglias chegl schi lev... !

Tona
Ma ia na sung betg uscheia...... perveia da me ni salvs e ventirevels
vusoters dus... !

Tobias (stupia) Danonder sast te ossa chegl da nous dus... ?

Sandra Ma chegl è ossa er tuttegna, Bibi..... ! Chegl è bagn super schi fò or
navot a bab tgi nous lagn maridar e star cò an vischnanca e darveir
ena atgna praxis... ! (peglia Tobias a bratsch)

Tona
(saglia se) Tge... ? Te cun chel.... ? Cun chel sabiot foz..... cun chel
lumpazi stibgia....cun chel......cun chel...Bibi.... ?

Tobias Painsa ve digl ties cor Tona... !

Tona
(sa tschainta puspe, fò enqual grimassa) Te ist gronda avonda... fò
gist tge diavel tgi te vot e mareida perveia da me tgi tgi te vot....

Sandra/
Tobias Angraztg bab... ! Vea Sandra, giagn...

Sandra Ma te levas anc igl deir ensatge perveia da chellas brevs
anonimas.....

Tobias Ma franc betg...... vea giagn ossa.... ! (von)

Maja
Tona, ossa vigna ansomma betg ple ordlonder cun te..... ! Tge at
mantga.... ?

Tona
Varda la mia tgera donna..... cura tgi egn scu ia è gist mitschia
malapagna da chel dalla fotsch....varda chel tot oter sen l’atgna
veta... ! Ed am è er tuttegna schi te lavouras sainza la mia
lubientscha gio siva d’en pêr emdas an buteia.... ! Chegl è tot
stupent ed ia sper tgi te seias cuntainta e tgi ties siemis geian an
vigour.... !


-29-

Maja
(desillusiunada) Te ast navot ancunter..... ? Ossa vaia propi ma
legro sen enpo dispetta perveia da chegl...... !

Tona
La veta è bler mengia curta per far alla ghera, tgera Maja.... ! Veiva
te scu tgi te vot.... ia sung ancletg cun tot.... !

Maja
Ossa tgapescha navot ple......ma chegl è propi planget lungurous
cun te... ! Pertge ist te tottaneneda en anghel.... ?

Tona
Schi egn è scu ia mitschia malapagna da chel dalla fotsch.....

Maja
(malpaztgainta e nervousa) Ceda cun chella litaneia.... !!!! (vo)

Tona
(tgapescha navot) Ma tge ègl ossa cun chella.... ?

4.scena
Tona, Annmaria, Franz

(Annmaria e Franz aintran)

A.M.
Ma Franz, ossa cala cun chella lira... ! Chegl interessescha betg
olma cun tgi tgi chel Isidor ò las sias amurettas... !

Franz
Me interessescha chegl......igl è donn e putgea tg’ins so betg ......ia
manetg......en putgea ègl chegl.... !

A.M.
Pulenta......te savoiras angal la sensaziun.... !

Franz
Sodom e Gomorrha... ! Fò las cornas a sia donna cun ena donna
maridada....... chella povra Margarita ed chel pover cornuto
dall’otra....... ! Chel fatg stoia sclareir e dalunga piglier las maserias
necessarias.... ! Curtegns duess restar ena vischnanca sobra..... er
schi vagn ava tschuffargneda da nitrat... ! Chegl sunga dabet alla
mia nova parteida... !

Tona
Siva da cura s’interessescha la pld per omens tgi savoiran sur la seiv
digls oters... ? Chegl ans vo aint sober navot tge e cun tgi tgi ensatgi
fò tgossas dubiousas.... !


-30-

Franz
La pld forsa betg..... ma la ps perfranc.... !

A.M.
Sast Tona, el ò mido parteida cura tgi te eras agl spital... ! (tots sa
vardan e fon betg mucs)

Tona
(fitg quiet) So, te ist damai ia ve tigl inimei... ? Super Franz.....propi
super.... te ist en veir amei...chegl stoia propi deir.... !

A.M.
Betg agitesch’at se, Tona......painsa ve digl ties cor... !

Franz
Gist uscheia....painsa ve digl ties cor... ! Chegl vo betg cunter te
persunalmaintg, Tona....ma ia va catto chint tgi la ps corresponda
bler pi bagn agl mies angaschamaint persunal e social per la nossa
vischnanca... !

A.M.
(nervousa) E chegl è bung uscheia...ubetg Tona... ? Igl mies tger
Franz è davento tot oter e chegl sen ena buna vart ed ia sustign
digltottafatg la sia politica...... ! Ubetg Franz... ? Vea no cò e nous
amblidagn chel tgutg Isidor.... alla fegn dattigl anc oter da far.... !
(el la varda tot stupia, sa tschaintan segl banc-pigna, ella igl
bitscha giu pitost nervousa,Tona varda tot sursto vers igl publicum)

Tona
Ossa am vo se la gleisch....... ! Ella è stada chella tgi ò litgia tureras
estras..... !

5.scena
Franz, Annamaria, Tona, Conrad

(Conrad aintra cun tarvatgs, vesa igls dus segl banc e reagescha betg sen
 igls segns tgi Tona igl fò)

Conrad Tona, ooosssa tedla...... ! Ia va scuvert tgtgi tgi è la ffflomma da
chel Iiiisidor... !

Tona
(varda demonstrativ sen Annamaria e Franz e tossa) Chegl è ossa
franc betg impurtant.... ! Tgi s’interessescha per da chel detagls.... ?

Conrad Tgtgtgi..... ? Nnnnous iinteressescha chegl ffffitg.... ! La vvaschigna
da chel Iisidor ò gio vvvvasia ppplessas gedas chella tschimpforgna
a nnneir or dalla tgesa dad Iiiisidor.... !


-31-

Tona
(igl vot catscher or dad isch) Chegl è ossa bagn tuttegna.... ! Conrad
chegl interessescha propi nign.... vo ossa cun la tia posta..... !

Conrad Mmmma tge at mmmmantgigl tottaneneda.... ? Tgtge onigl fffatg
ccugl ties tscharvi aaint igl spital..... ? Ossa tedla eeenaeda.... chella
Annamaria è gio sssiva d’en ppppêr meis la tuschandra da chchel
Iiiisidor..... ! Tge dddeist ossa.... ? (igl dat en pugn aint dallas
costas)

Tona
Da vurdar eneda anavos...te tabalori.... !

Conrad (varda anavos, puspe sen Tona e fò ena dètga tscheira) Uiuiui...... !

Franz
(è lavo se, varda cun îglungs anturn, anclei planget) Tge ègl cò... ?
Te.... ? Cun chel..... ? E gio  da meis....... ?

Conrad (tot stupia) Tge sssurpresa... ! Tgtge faschez vvvusoters cò.... ?

Franz
Annamaria, ossa vea or cugl marmogn.........ègl chegl propi veir... ?
Scu vaia angal mirito chegl..... ? (Annamaria igl varda cun tenuta
culpevla)

Tona
Tedla Franz..... betg vea narr perveida da chegl... i vala betg la
pagna.... !

Franz
Te stò bela salda.... te am fast neir l’anima verda cun igl ties sa
deportar mievel e bigott.... ! Tgi tigna or chegl.... ? Te tgappas igl
ties proxim infarct per spir betg leir s’agitar se..... !

Tona
Ma ia m’agitescha propi betg se ple, tger Franz.... ! La veta è bler
mengia curta per da chellas tgossas e midar sast te tuttegna navot... !

Franz
Te ast ena bela ideia tge tgi vign tot mido... !

Tona
Lascha star chegl....la tia testa vign veapi cotschna ed a tgi ègl gido
cun chegl. Ia at sa angal dar ena cunsegl......calm’at... !

Franz
Navot.... ossa viglia m’ agitar se e chegl tant scu tg’ia poss e nign
tgi am impidescha chegl..... !

A.M.
Franc...... ? Alloura antscheva...... !


-32

Franz
Donna, te ist ossa bel quietta.... ! Te vignst dalunga a tgesa cun me
....nous vagn anc da dar enpo a battungs chesta seira... ! Ed an
avigneir fast te puspe tez la glischiva... glez è ensatge tgi è sieir scu
igl amen an baselgia... ! (la peglia pigl mang e la steira or dad isch)

A.M.
(vers igl publicum) Politichers..... ! (von)

Tona
Conrad, te ist igl pi grond lemmel sot igl suglegl.... !

Conrad Mmmma ia na va nnnnigns îgls dddavos.... ! Pppertge ast ddetg
navot... ?

Tona
Ambleida... ossa savainsa tuttegna midar navot... ! Vo pi scort e
reparta la tia posta, alloura fast navot pi tgutg... !

Conrad (peglia or en pêr brevs or dalla tgascha) Cccò vaia anc en ppppêr
brevs iiimpurtantas tgi va gggist er davert.... ! Lllligia.... !

Tona
Igl mies tger Conrad, da chegl ins fogl betg.... chegl è cunter totta
morala.... ! Sera puspe chellas brevs ed an avigneir fast te la tia
lavour scu tgi totga....sainza metter igl ties nas ainten igls affars
digls oters... ast tgapia... ? Tgau Conrad... !

Conrad (igl varda giu stagn, giond) Ooossa lessa angal aaanc saveir tge tgi
chels on ffffatg cun chel ppppover schani aint iiiigl spital...... ?!
(avant tgi sorteir antoppa el Sandra, Tobias e Maja)

6.scena
Tona, Maja, Sandra, Tobias

Maja
Tona..... igl è sgarschevel....simplamaintg terribel.....nous stuagn far
ensatge.... !

Tona
Ma schi tge ègl.... ?

Maja
Igl pour Martegn se Sumvei lascha correr tot la puschigna aint igl
ual da davos Flex.... !

Tona
Ed alloura.... ?


-33-

Tobias Te stost dalunga telefonar agls pumpiers ed alla pulizeia e farmar
chel tschavat.... !

Sandra Cò ègl da far ensatge..... alla fegn ist te ainten suprastanza.... !

Tona
Ansasez sunga betg ple chegl....... ia demissiunesch... !

Tobias Ma franc betg gist oz.... ! Nous vagn d’ager ossa.... tot la puschigna
corra ainten la funtanga agl our digl gôt... !

Tona
Ma chegl amporta..... chella è gio da dei tschuffargneda da nitrat.. !

Tobias Ma te ist suprastant ed ast da far ensatge ancunter..... !

Tona
E te ist mastral....... vo tez sen las baricadas.... !

Sandra Ma chegl vo angal cugl ties sustign..... te ta canoschas or bler migler
tgi Tobias.... !

Tona
Ia sung ainten la pld... ! Chel sozi tgi teira pitost ve tigls verds duess
vurdar scu tgi el vign a freida sulet cun la tgossa.... !

Tobias (fò scu da neir vilo) Te ist ossa propi en testung da fegn fatg... ! Cun
te ins sogl betg discorrer..... e schi pains tgi Sandra vegia forsa irto
enqual «vartet» da te am vo’l gist igl gost dalla maridar.... ! (peglia
or igl anel ed igl patta dramaticamaintg a Sandra davant igls peis)
Sandra,
am
displai
fitg......
ma
ia
romp
la
nossa
ampurmessa....uscheia en seir saia betg duvrar.... ! Tgau... ! (vo)

Tona
Ma tge ol..... ?

 Sandra (sa tschainta e metta la bratscha sen meisa e posa se la testa)
Oh.....ossa am ol banduno perveia da te.... ! La mia grond’amour am
lascha star perveia dalla tia testunga....chegl surveiva betg..... ! (ins
ò da s’accorscher tgi vign surfatg)

Tona
Ma la mia tgera glioirigna..... tge ègl ossa capito... ?

Sandra (bargiond) Ia am sagett giu.... !

Maja
Ossa ast la merda.....veis tge tgi te ast cumbino.... ? Ella az vot
piglier la veta.... !


-34-

Sandra (bragia anc pi fitg) Ia vign am niantar ainten la funtanga... !

Maja
(la dat en cuffel) Chella è bler mengia bassa... !

Sandra Igl lai.....igl lai.....ia ma niaint aint igl lai.... !

Maja
Ast santia....ella vot sa niantar aint igl lai.. ! E chegl angal perchegl
tgi te vot furar tras la tia testa... ! Te ist adegna schon sto en testard
ma alla fegn ast adegna fatg ensatge.... ! Ossa ast angal ple igl
temperamaint d’ena pilla da durmeir ed am vast sen la nerva cun igl
ties cumportamaint da sontget.... !

Sandra Igl mies tger Tobias... ! El am ò simplamaintg banduno perveia da
mies bab.....huhuhu..... !

Maja
Ast ossa santia... ? Chegl dat puspe baitems an vischnanca... ! La
puschigna corra ainten la funtanga, a tia feglia scappa igl om ed a
me vol planget suror igl fel, angal perchegl tgi te ist cò scu en
pangalatg e fast navot...... !

Sandra Tge barvogna marscha.... !

 Tona
(varda sursto sen las dus donnas, alloura leva el se, teira se igls
givis, patta anavos la testa, teira aint igl vainter e teira se las
tgotschas e fò tscheira decisa) Chegl am mantga gist anc... ! A Tona
è anc mai nign tgi ò detg tgi el seia en tgaiatgotschas... ! Tge vign
ansomma andamaint a chel schlamper d’en sozi.... durant la mia
absenza vign el simplamaintg mastral, lascha sbuar igl mies
pavillon, surmagna igl mies migler amei da neir ainten la sia
parteida, fò bels îgls alla mia glioirigna e siva az fol or digl
polver.. ! Te angal spetga igl mies furber..... Tona ò betg anc fitto
cun te... !  (scu en tor rabgianto saglia el or dad isch, Sandra cala
dalunga da bargeir, ella e Maja sa vardan starmantadas)

Sandra Ia crei tgi seian eidas gliunscha avonda chest’eda... !

Maja
Creist.... ? El fascharo bagn betg gist harakiri cun pover Tobias... !
(chior ins sainta las vouschs da Tona e Tobias)

Tobias Mel stino.... !

Tona
 En pêr anturn las ureglias at dunga... !


                                                    - 35 -

Sandra (vot eir or dad isch, Maja la tigna anavos) Betg totga aint igl mies
tgerign, schiglio.......

Maja
Stò cò...nous vagn fatg la nossa part....ossa dependigl da ties bab e
digl ties Tobias.... (las vouschs vignan adegna pi otas) ......u creist
tgi vegian propi dad eir..... (Sandra la tigna anavos)

Sandra Ast te schon eneda lia far pascha tranter dus tors rabgiantos...... ?

Tobias Idiot..... !! (las dus donnas vardan an panica sen igl isch, igls dus
omens aintran a bratsch)

Tona
So, chegl vessans liquido...nous vagn discurria or igl problem... !

Sandra Cun chel tung... ?!

Tobias Ties bab anclei angal chella tonalitad.....aua.... (Tona igl ò largea
ena paeda)

Tona
Da prancepi vez vusoters la raschung.... ! L’ideia cun chella
funtanga è propi mecta sturna ed igl noss cumegn dovra gliout
giovna alla testa.... ! (vo per la clocca vinars e magiols e metta se)

Sandra Chegl è ossa ia spert.... !

Tobias Tona ò via aint tgi an sasez ègl gist tuttegna ainten tge parteida
tg’ins è, basta tgi vigna vurdo tgi geia bagn a tots an vischnanca, agl
ambiaint e tgi vigna procuro per pups...... !

Tona
Per chels ischas ossa vusoters dus responsabels.......ia va oter da
far..... !

Tobias Tot a sies taimp.....ossa vign scu amprem vurdo da far rughel an
cumegn e cantun..... e chegl sen veias legalas.........(untga or alla
paeda da Tona).....e chellas paedas post er gist amblidar an
futur....ast ancletg... ?

Maja
Cò sunga platta....... tgi ò mido meini agl mies om.... ?

Tona
Varda tgera Maja, egn tgi è gist malapagna mitschia da chel.....

Tots
Tona..... !


- 36 –

Tona
........chel vign pertschert tgi ins contanscha las fengameiras angal
cun forzas uneidas....nunimporta da tge calour tg’ins è......ubetg
Tobias... ?

Tobias Cò ast raschung tger seir..... !

Sandra Strousch da creir....el è puspe normal...... tge miracla.... !

Maja
La miracla da «Curtegns les bains».......... !!!??

Tots
Viva ansemen.... (dolzan igl magiol e bevan)

Tenda

FEGN


Sm-FIS 1-2

Tge bela vet’è
chella…!

Cumegia an dus acts da Barbara Fischer
Translaziun surmirana da Pina Iseppi-Uffer

Formatiert: Rechts

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)


-2-

Persungas:
Fritz,

pour

Regula,

sia donna

Gion,

lour fegl

Teresa,

sora nubila da Regula

Bianca,

nova vaschigna, poura bio

Flora,

sia feglia

Juan Hernandez Diaz

Mendoza Alvarez,

om fitto se da Sevilla

Li d’acziun: steiva da pours

Simpla steiva e stanza da magler d’en tigneirtgesa puril. Sorteidas sanester, dretg e damez.
Fanestra davos ainten la pare. Mobiglia tenor gost dalla reschia.

Cuntign:
Fritz e Gion on fundo or da lour bagn Cadra avant en pêr meis ena cuminanza da generaziuns
e siva da chegl rigia malapasch. Nign so far dretg a l’oter e da chegl pitescha surtot la
mamma. Tiers tot ò igl bab stratg ena muscla dalla tgomma e so betg far scu tgi el less e
perchegl ò el schleta luna.
La nova vaschigna, en’anterioura donna d’affar, ò surpiglia cun sia feglia en travagl bio e
mossa curiousas practicas da luvrar. Chegl simplifitgescha er betg la convivenza.
Siva dad en pêr emdas veiva er la sora nubila da Regula cun els a Cadra. Ella vess gia da star
angal 1-2 emdas ed ella vign cun la vigliadetna adegna pi curiousa. Ed ossa cumpara anc en
Spagnol gioven ed attractiv ed i vign suspecto tgi chegl savess esser en tuschander da Teresa
– dètgas turbulenzas sen Cadra èn programadas!

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)


-3-

1. act

1. scena
Fritz, Regula

(igl bab schea cun ena tgomma lieida aint sen igl canape cun ena gasetta ainta mang, tgi el
peglia se e metta giu an en cuntign cura tgi el discorra cun sia donna. Chella corra da
tgadafi an steiva e metta meisa per ena marenda cun giasts)

Fritz

Chegl am dat sen la nerva, sappramostas aint..!

Regula
Ossa angal nignas agitaziuns.

Fritz

Ia vi m’ agitar se…. ! Ò chegl ossa propi stuia esser… ?

Regula
Ins so betg esser uscheia… !

Fritz

Ia bagn… !

Regula
Ins ò bagn d’anvidar aint eneda igls novs vaschigns… !

Fritz
 Ma stgisa….chellas vessan gia d’anvidar aint nous e betg igl cuntrari… ! Ellas
èn cò da nov e vessan gia d’aveir tanta maniera da sa preschentar scu
ampremas… !

Regula
Chellas reivan se dalla bassa……forsa canoschan ellas betg chel usit… !

Fritz
Te las ast mess pang e sal davant igl isch e las beneventadas…e chellas on
mianc reagea sen chegl. Tge maniera ègl chegl… ?

Regula
Forsa onigl betg gia peda…

Fritz
….per enzichel maniera ins ogl adegna peda… !

Regula
Chegl seia da chellas pouras bio modernas vaia santia… ! Chellas èn enpo
otras, mattagn… !

Fritz
Ia va er santia tgi ellas vegian angal a tschains igl bagn da Gusti e betg cumpro
el… ?

Regula
Tgi ensatgi vot  ansomma surpiglier uscheia en travaglet… ? Chegl na tanscha
ni per veiver ni per mureir.

Fritz
Alloura svaneschigl bagn spertamaintg puspe…. ! Tge mettas ansomma sen
meisa a chellas visitas… ?

Regula
O…angal ena pitschna marenda…tgampiertg, salsizs, caschiel…..ovs da nossas
gaglignas, pang fatg sez…..chel saro betg propi bio…ma frestg or da
furn….Chegl saro bagn avonda…. ?

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)


-4-

Fritz
Chegl è ple tgi avonda… ! En toc pang vigl ed ena liongia setga vess er
tanschia schi chellas on mianc la creanza da sa preschentar…. !

Regula
Ossa cala cun chella lira…..ellas varon gia oter da far… !

2. scena
Fritz, Regula, (Gion)

(Gion sbrigia chior)

Gion
Bab… !

Fritz
(sbrigia an direcziun fanestra) Tge mantg’igl ossa puspe….. ?

Gion
Qual tgar vaia da piglier ossa per carger las runclas… ?

Fritz
Peglias igl grond per tgi tanscha… !

Gion
Ma la pare da mang sanester è rotta e te ast betg anc la cuntscheida…

Fritz
Alloura peglias igl pitschen e dumondas agl vaschign per en sagond tgar… !

Gion
Tge ast detg… ?

Regula
(sbrigia or da fanestra) Vea aint…chegl è gio terribel chel sbrigem anturn… !

Gion
Va betg peda….egn ò bagn da luvrar schi igl bab stat angal segl canape…. !

Fritz
Tge impertinenza…. ! (saglia se e sbrigia or da fanestra) Tigna a mustrign la
tia bucca mallavada…. !

Regula
El manegia betg uscheia….

Fritz
Post esser franca tgi chel manegia chegl uscheia… ! Ia m’amposs navot schi va
fatg mal alla tgomma, u forsa bagn…. ? (or da fanestra) La mesadad digl
travagl è tia…. !

Regula
(suspeira) Siva tgi vez fundo chella cuminanza da generaziuns vign angal ple
do bratgs cò tar nous… !

Fritz
Ma chel crei tgi el vegia invento igl polver…el faschess migler a piglier en
exaimpel dalla mia experientscha….. !

Regula
Ma el è gioven ed ò da far sez las sias experientschas……

Fritz
……pero betg segls costs dalla mia nerva strapatscheda….. ! Schi vo anavant
uscheia vigna per mies fatg…. !

Regula
(ironic) Chegl deist aglmanc diesch gedas an de…… ! Sast mianc noua eir…. !

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)


-5-

Fritz
Scu fissigl cun Timbuktu… ? È chegl gliunsch avonda…. ?

3. scena
Teresa, Fritz, Regula

(Teresa aintra, ella ò ca. 60 onns, fò tott’urela exercecis da yoga dantant tgi ella discorra,
ella è ena donna quieta)

Teresa
Tge sbrigiamaint ègl cò…. ? El puspe lipo igl tor….. ?

Regula
 Na, la cuminanza da generaziuns ò puspe discussiuns pi grondas sur digl tema
qual tgi seia igl pi grond tabalori….. !

Teresa
Damai navot da nov… ! Vusoters vessas urgentamaintg da cattar la vossa
pasch interna….pir alloura savez er realisar ensatge da vaglia…. !

Fritz
Ia n’am lasch betg zappar giu pigls îgls-giazla da chel mutschignous…. ! Er
schi el ò amprendia diesch gedas mechanicher da maschinas agricolas...
perchegl ò el tuttegna betg ideia scu plumager atgavegl las ballas da strom… !

Regula
Ea, chella ploma è crudada ansemen oz andumang…

Fritz
(dat en bratg) Tge…. ! Chegl vaia savia…. ! Ia igl va detg da neir mintgatant
giu digl tgar a vurdar schi la ploma seia gista…….ma na, el so tot migler e
plumegia e plumegia e plumegia………sacramostas aint…. !

Teresa
El ò er da far las sias experientschas….el ò anc da survagneir igl
sentimaint…. ! I vo en taimp anfignen tgi el ò la balantscha interna…. !

Fritz
Chel faschess pi scort a cattar la balantscha dalla ploma da ballas da strom.. !
Sapperlostas aint…vaia ossa da plumager mez chellas ballas….cun la mia
muscla an paglia…. ?

Teresa
Vusoters dus vez da tschartger ansemen chella veia tgi vo bagn per tots dus… !
Chegl è en lung process igl mies tger Fritz…. ! Ena cuminanza da generaziuns
schleia betg igl conflict da generaziuns…chegl vaia adegna detg…. !

Fritz
Las tias sabientschas naras vaia gist anc basigns…. ! Quant dei ans vot anc
occupar la tgombra da giasts…….. ?

Regula
Ma Fritz…. !

Fritz
Tge Fritz… ? Te vevas dumando da pudeir star per en curt taimp cò tar nous,
ed ossa èn chegl….. (varda sen l’oura e siva segl calender ve dalla
pare)…..dus meis tgi te tschaintas ve dalla nossa meisa…..tgera chinada….. !

Taresa
Sorry, ia va betg anc savia vender la mia finca a Mallorca…igls taimps per
vender imobiglias èn betg gist bungs…. !

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)


-6-

Fritz
Ma te stessas franc bler pi bagn sen la tia finca…. !

Teresa
Ma lò na saia betg star…..chella vaia do a tschains ad en Mario Da
Pinto……per tgi vigna aint en pêr raps…..at sunga forsa ainta peis……. !

Fritz
Schi te vot saveir la verdad….ea… !

Regula
Fritz…. !

Fritz
Tge, Fritz…. ! Cala cun chel Fritz… !! Uscheia ègl… ! Schi ella gidess
aglmanc enpo an uigl u sen igl fons……ma ella fò ansomma anvot… !

Regula
Ma ensatge ve digls costs paia ella tuttegna….stgisa Teresa…siva tgi el so betg
sa muantar ò’l ena luna scu igls portgs…. !

Teresa
Tger Fritz…scu anterioura pulizista vaia maltrato pulitamaintg igl mies
corp… ! Chegl vot deir tgi ossa vaia da far attenziun tgi igl mies dies stetta
adegna an balantscha… ! Ia va d’am schinigier… !

Fritz
Ed ia va mal alla tgomma e va er d’am schinigier… !

Teresa
(ironic) Ins vei….. !

Regula
So, ossa cale cun chellas dispettas…. ! Am tanscha schi Gion e sies bab èn
adegna anavant alla tgavela.. ! Digl reminent vignan ossa visitas ed ia sper tgi
saptgas sa depurtar scu gliout civilisada…. !

Teresa
Schi tgi reiva… ?

Regula
Las nossas novas vaschignas…anteriouras donnas d’affar…ni ensatge
sumigliant… ! Ellas on fatg en curs alla svelta d’agricultura…tgi uscheia
ensatge è ansomma lubia….?

Fritz
Ena barvogna marscha ègl chegl….i vign angal fatg cugliunareias…. !

Regula
Basta ossa…. ! Ia va anvido chellas dus donnas per las amprender a canoscher
eneda… !

Teresa
Dus donnas…. ? Forsa dus lesbas… ?

Regula
Te ist en gaffen impussebel… ! Ia va santia tgi seia mamma e feglia….tottas
dus sainza om… !

Fritz
Dus citronas setgas…. ! Am resta er spargnea navot… !

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)


-7-

4. scena
Gion, Regula, Fritz, Teresa

(Gion aintra da sanester)

Gion
Hei, oz vaia fatg agl chatten cun  Fabiana sen facebook… !

Regula
Scu vogl cun ella… ? Ò ella detg cura tg’ella turna…. ?

Gion
Pigl mument betg…ella ò survagnia ena angaschamaint a Bengaluru…. (sa
tschainta e sa serva da chegl tgi è sen meisa)

Fritz
Tge…noua ella…. ? Noua ègl chegl…. ?

Gion
Ensanouas aint igl sid dall’India. Manevel da Sri Lanka…. !

Fritz
Alla fegn digl mond ò mia feglia dad eir a cantar las sias canzungs…. ! Betg da
creir … ! Pertge ò ella betg simplamaintg savia maridar en dretg pour grischun
e basta…. !

Gion
Chegl è navot per  ella… ! Lascha veiver ella la sia veta schi ella è cuntainta
uscheia…. !

Regula
Donn tgi ella è betg cò… ! Teresa te vessas la caschung da discorrer spagnol
cun ella….ia saint schi gugent chel lungatg… !

Teresa
Chegl post te gist amblidar…cugl mies spagnol fatscha paca bravura…. ! A
Mallorca prest tots tgi discorran tudestg da scritgira… !

Fritz
Chegl è betg da star stupia…l’antiera insla è inondada da Schvobs, inclusiv
crut asch, biera  e «Wurstels»….. !

Gion
Digl reminent bab, egna dallas vatgs vo zoppa davant da mang dretg… !

Fritz
Schon puspe…. ! Tgenegna… ?

Gion
Aaaa….chella sainza cornas….

Fritz
Las nossas vatgas èn prest tottas sainza cornas….. ! Ia vi saveir la nomra…

Gion
Ma scu vaia da tigneir andamaint tantas nomras….. !

Fritz
E cò ogl adegna nom tgi igls vigls ambleidan tot…. ! Bung, alloura vigna mez
a vurdar… (vo or)

Gion
Post er gist eir a sular or….. ! (rei)

Regula
Chegl è betg legher…. ! Spetga, Fritz….ia vign gist a gidar…. ! (a Gion) E te
calas ossa da magler, schiglio vainsa navot ple per las visitas…… !

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)


-8-

Gion
Chella cuminanza da generaziuns am costa igl davos nerv…… !

Teresa
(sa tschainta dasper Gion ed antscheva er a magler cun totta quietezza) Gl’è
betg simpel cun ties bab, ubetg….. ?

Gion
El crei tgi el seia igl migler pour digl antier Grischun…. !

Teresa
Aha, schi modest…. ? Avant scheva el tgi el seia igl migler pour dall’Europa
centrala…. ! (ella rei)

Gion
Chegl è betg legher !!!......Creist tgi chel faschess eneda ensatge da nov tg’ia
propon…. ? El so adegna tot pi bagn…tot..tot…tot… !

Teresa
El ò anc d’amprender chegl….gl’è betg schi simpel da midar tot siva da 40
onns.. ! E te ast er anc d’amprender tgi te sast er anc amprender ensatge da ties
bab… ! (Gion varda s-cheptic e Taresa rei)

Gion
Te angal rei…te ist pigl solit gliunsch davent e t’ampipas da tot…. ! E
schiglio….scu ast te ansomma… ?

Taresa
Super…. ! E sast tge Gion….ma chegl deia angal a te….ia sung
m’inamurada… !

Gion
Na…. ?!

Taresa
Bagn…. !

Gion
Ègl en Spagnol…. ?

Taresa
Ea… !

Gion
Ma chegl è stupent… !

Teresa
(vign dalunga seriousa) I dat angal en problem….

Gion
El ò nigns raps… !

Teresa
Glez er….ed el è…..ah….el è betg en dretg Spagnol….el è en Talianger tgi
veiva gio dei a Mallorca….

Gion
E tge anc….. ?

Taresa
El è mecta pi gioven tgi ia ….. (Gion varda supspectous se per
ella)….damai…..mecta bler pi gioven…… (Gion vign pi manevel)….bler, bler
pi gioven….. !

Gion
Ta manegias tranter 10 e 30 onns pi gioven….. ? (Teresa fò casche)
Pulit….mianc schi mal…. !

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)


-9-

Teresa
Ia ma saint puspe giovna e veiva scu anc mai… ! Ia va adegna cartia tgi per me
seia la veta gio prest a fegn….. !

Gion
O jemine…. !

Teresa
Ma cun Mario ègl sa mido tot…… ! Am para chi e lò tuttegna enpo curious tgi
uscheia en bel gioven ò plascheir d’ena scatla viglia scu ia. An mia vigliadetna
ègl pero da piglier chegl tg’ins catta, tge manegias…. ?

Gion
(marmogna ainten la barba) Ah….hmmm…..ia sa betg……

Teresa
Ubetg, a ties bab deist navot….ed er betg a Regula….. ! Chels èn schi da moda
viglia e faschessan en nara teater…. !

Gion
Nign problem, Teresa…… ! E sast tge…. ?

Teresa
Na, tge… ?

Gion
I crei tg’ia vegia er m’inamuro…. !

Teresa
Na, rachinta…. !

Gion
Ia la canosch betg anc dei….ella fò en misteri or dalla sia derivanza….ia crei
tgi seia ena Turitgesa. Forsa dattigl ensatge or da nous dus….

Teresa
Ma tge flott….chegl am fò plascheir per te…. !

6. scena
Fritz, Regula, Teresa, Gion

(Regula e Fritz aintran)

Fritz
Gl’era la nomra 4569 ed ia va do rughel ad ella….Te ast d’amprender anc ena
ploma junior…. !

Regula
Fritz… !

Fritz
Tge Fritz…..? Cala eneda cun chel Fritz…. !

Gion
Lascha angal mamma…ia sung diso… ! Cun bab ègl impussebel da luvrar
ansemen… !

Fritz
Ossa tedla eneda…….(i scaligna da sturn)

Teresa
Ma tgi ègl chegl ossa da chellas ouras…. ?

Regula
Ègl ensatgi tgi am tedla ansomma tiers… ? Ia va anvido igls noss
vaschigns…chegl vaia detg da dei…. ! O na….ossa am vez maglea se prest
tot….. !

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)


-10-

Fritz
Ah ea, chellas dus tschimpforgnas digl nov bagn puril bio…. ! Chellas on tottas
dus anc nign om…chegl fiss ensatge per te Gion… ! (rei)

Gion
I chint tgi dovra te per tschartger ena marusa…. ! Chels taimps èn passos…

Teresa
Ma ia va cartia tgi chegl seia dus lesbas… ?

Regula
Ma chegl è nign tgi ò detg… ! E dei gio navot an chella direcziun…..ia vi far
nignas figuras…. ! (ella derva igl isch)

7. scena
Juan, Fritz, Regula, Gion, Teresa

Juan
(aintra, en bel gioven spagnol, adegna cun en surreir sen fatscha, porta ena
pitschna tascha) Buenas dias, segnores y segnoras…. !

Teresa
Olla… !

Juan
Que bueno… ! Es espagnola…. ?

Teresa
Ia…. ? Na, na….soy Suiza…. !

Fritz/Regula (vilos)… Hallo….. !?

Juan
Ustedes son los padres de Fabiana…. ? Mucho gusto… ! (el ambratscha tots
dus entusiastic, a Fritz plai chegl ansomma betg)

Fritz
Ossa angal planget….Tgi ischas vous e tga faschez cò…. ? Teresa translatescha
a chel schlamper chegl tg’ia va detg….chel am ò prest stranglo…. ! (Regula è
fatschentada da metter nov damagler sen meisa e far rughel)

Teresa
Ah….igl mies spagnol…..è un poco ia a perder…..chegl vaia gio detg……Ia sa
surtot taliang…. !

Juan
Nessun problema, segnora…….ia parlare un po rumantsch ed un po italiano e
spagnolo e noi intendes mui bien….. ! Mies nom Juan Hernàndes Diaz
Rodriguez Mendoza Alvarez… !

Regula
(è tot incantada digl bel gioven) Ma pussebel….. ?

Juan
Sono bun amei da figlia Fabiana…. Fatto conoscenza a Sevilla…dove
trabachar Fabiana e ia…. !

Regula
Tge tgi vous schez betg tot….. !

Juan
Ho fatto uno viaggio pequegno da Italia an Suiza e far ossa piccolo stop tar los
padres de Fabiana e domani andare a Sevilla…. !

Regula
Tge tgi vous schez betg tot….. ! (tots vardan fascinos sen Juan)

Sm-FIS 1-2_Tge bela vita è chella_(sm)