2

PRÜM ACT

Prüma scena

Üna sala da radunanzas. Insè es quai simplamaing la sala da bal

da l’Hotel da l’Aglia. Davovart esa ün palc. Sül palc esa ün

clavazin ed ün tambur.

Dad üna vart dal palc es la sortida d’emergenza chi va our il

liber. Da tschella vart es l’üsch da la sala. La sala es in ün

pover stadi. Las tendas sun malnettas. Las glüms sun be

puolvra. Immez sala esa üna maisa da conferenza cun desch

sopchas – cun süsom e giosom maisa üna sopcha – e da la vart,

üna maisa plü pitschna, separada da la gronda.

Al cumanzamaint esa ter s-chür; i funcziuna be

l’inglüminaziun d’emergenza. I’l mezs-chür vain aint Robert,

ün hom plain entusiassem, tanter quaranta e tschinquant’ons.

El ha in ün man üna mappa ed in tschel ün majöl birra mez vöd.

Robert:        (ad inchün davo el chi nu’s vezza) Hai, grazcha. (El as volva)

Öla!  Ma quia esa amo tuot s-chür. Ö schi fat il bain ed impizzai la

glüm! Glüm. Hai, glüm... (i’s doda l’interruptur) Na... Na... Na...

I vain cler.

Uschea.

I vain darcheu s-chür.

Na, nöglia quel, tschel. Na, quel dad avant.

I vain cler.

Uossa. Bunischem. Grazcha. (El va vi pro la maisa, piglia la

sopcha süsom maisa e – amo in pè - paketta oura sia mappa)

Pac davo vain aint dad üsch Giaronas, ün hom grisch aint pels
tschinquanta.

Giaronas:
Ah. Buna saira, sar Robert. Vaina aint a quia nossa tschantada?

Robert:
Schi. Ch’El gnia pür aint, sar Grondcusglier.

Giaronas:  Be ün mumaint. Eu sto be amo ir oura svelt per mia mamma.
(El voul ir)

Robert:
Aha. Mo dessa güdar...?

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


3

Giaronas:
Na, na. Eu laiva be verer il prüm ingio cha no eschan. Eu tilla n’ha
laschada intant our in piertan. Per ch’ella nun haja da chaminar
per nöglia. Ma eu vaiva schon pensà cha no saran aint a qua.
Sco adüna. Sa’L, las radunanzas da la Società d’ütil public sun eir
adüna in quista sala.

Robert:
Üna povra saletta! Ma pella paja esa bunmarchà. Bals nu fana

plü blers aint a qua.

Giaronas:
Hai, quai es vaira. Eu tuorn subit. (El va vers l’üsch)

I vain aint Lena. Ella passa dasper Giaronas via.

Ah, buna saira, duonna Lena.

Lena:
Buna saira, sar Giaronas. Plaschair da Til verer.

Ella til dà il man.

Giaronas:  Eu vegn be svelt oura per mia mamma.

Lena:
No ans vain visas our in piertan. Bain guard’la oura, nun?

Giaronas:
Schi, schi. Schüsai be svelt...

Giaronas va our dad üsch.

Lena va via pro la maisa.

Lena:
Uossa t’impaissa be, schi lascha’l a quella povra veglietta oura
davant l’üsch da la tualetta dals homens. Cun quella
chatschaduoira chi’d es coura. Tü! - nu crajast chi saja massa
greiv per ella?

Robert:
Co manajast?

Lena:
Mah, ella guarda oura ter falombra. Ed avant n’haja gnü
l’impreschiun ch’ella nun haja inclet zist sen da quai ch’eu n’ha
dit.

Robert:
Mo che, che! Quai riv’la schon da far. Per quist piz protocol.

E minchatant scriver ün pêr paginas.

Lena:
Scha tü dumondast a mai, schi quai sun oramai tempi passati per
ella.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


4

Robert:
Mo sast, eu vaiva be pensà... sco duonna pensiunada è’la sgüra
cuntainta sch’ella po guadagnar amo ün pêr raps. Vezzarast cha
quai riv’la schon da far. In mincha cas ha’la respus cun üna
charta fich positiva.

Lena:
Che pirantüms chi’d es aint a qua! Eu sto ir oura per meis mantel.

Robert:
Ella varà intanta sur ottanta ons, quai nu das-chast invlidar.

Lena:
Ah, ma lura saraja da discuorrer be planin planin, che?

I vain aint Sofia. Ella ha var trent’ons. Sias massellas sun amo
bellas cotschnas da l’ajer frais-ch. Ella porta duos clap tas-chas
cun cumischiuns. Güst davo ella vain aint Rico, ün hom cun
barba e cun aspet disfiduoss.

Chau, Sofia.

Sofia:
Chau, Lena. Chau, Robert.

Robert:
Chau.

Sofia:
(muossa sün sias tas-chas) Las cumischiuns per la fin d’eivna.

Lena:
Sch’eu füss sco tü, schi gessa oura pel mantel. In quista sala esa

nempe üna vaira sibiria... (ella dà ögl a Rico) Allegra, no nu’ns

cugnuoschain amo, nun? Eu sun Lena Corvin.

Rico:
Allegra.

Rico e Lena as dan il man.

Sofia:
Rico – Tach.

Lena:
È’l gnü insembel cun Sofia?

Sofia:
Na, na.

Robert:
Piglia’t insembel, ma chara, piglia’t insembel. Quai es ün hom
maridà. Nu cugnuoschast amo a sar Rico? Sar Rico, eu Til
preschaint a mia duonna Lena. Rico Tach. El es magister al
gimnasi.

Lena:
A schi? O dolur, co mâ tegna’L oura quai?

Rico:
Maah, quai es...

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


5

Lena:
Quai es bain sgrischaivel? O dolur! E Sia duonna, dà’la eir quella
scoula?

Rico:
Chi? Ah – schi, schi...

Lena:
Quai es schon curius. I fuorman adüna pêrins, quists magisters.

O nu para eir ad El? Sco süll’archa da Noah.

Rico:
Ella nun es mia duonna.

Lena:
Co disch El?

Rico:
Ella nun es mia duonna.

Lena:
Oh, ch’El s-chüsa, eu crajaiva cha...

Rico:
No be vivain insembel.

Lena:
Aha. Mo bain, in mincha cas fich pratic. Uossa sto’L be far il bain
e’m s-chüsar. Eu sto ir oura per meis mantel, uschigliö in paca
pezza suna üna chandaila da glatsch.

Sofia:
Hai, eir eu. Id es propcha...

Lena:
Mo schi, sco ch’eu n’ha dit. Fraidüras. Pirantüms.

Lena e Sofia van oura.

Robert:
Ch’El vegna nan pro no. Eu n’ha plaschair ch’El es gnü. I m’es
güsta gnü adimmaint cha in fuond vessna stuvü dumandar eir a
Sia – hm – a Sia Fumia da gnir aint il comitè d’organisaziun. Lura
vessan Els duos...

Rico:
(as tschainta) Na, ella – ella – ha üna pruna da far.

Robert:
Ah....

Rico:
Babysitting. Ella es be narra da far babysitting.

Robert:
Ah schi. Mo schi lura, chi laiva vairamaing tuot gnir? El, eu, sar
Bandet - sar Grondcusglier Giaronas Bandet - Lena, Sofia,
Lurench e Carolina Minar  - ehem – eu craj cha quai füssan lura
tuots. O?!

Giaronas vain aint dad üsch cun Dorotea, sia mamma, üna

duonna attempada chi surria ad ün surrier.

Giaronas:
Da quista vart, mamma.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


6

Robert:
Uschea, buna saira. Vaja?

Dorotea:
Ah, quist banadits s-chalins. Tuot quists s-chalins.

Robert:
Mah, schi, schi, id es schon ün pêr.

Dorotea:
Eu sun uschigliö tuot bain in chomma, be ils s-chalins, quels...

Robert:
(piglia üna sopcha) Forsa ch’ella pudess sezzer giò quia.

Giaronas:
(va vi pro la maisetta separada) Na, eu craj ch’eu tilla plazza plü jent
quia. Sa’L, ella nu doda plü uschè bain e da quia davent vezz’la
bod a tuots. Fintant ch’ella vezza ils movimaints da la bocca, nun
esa ingün problem.

Robert:
Aha.

Giaronas:
(plazza a Dorotea sün üna sopcha) Uschea, mamma. ...

Dorotea:
Hai, oura davant il sacret dals homens n’haja spettà.

Robert:
(ria) Esa vaira?

Dorotea:
(a Rico) Davant il sacret dals homens.

Rico surria ün zichin.

Robert:
(fa ün segn) Ehem – sar Grondcusglier – ehem – (el voul cumanzar a
discuorrer, ma lura as volva’l davent da Dorotea) – ehem – craja’L
propcha cha sia mamma saja buna da scriver il protocol?

Giaronas:
(s’ha vout eir el) Mah, eu n’ha bain dit da prüma davent cha –

o? – a la fin ha’la sur ottant’ons, sa’L.

Robert:
Haiai.

Dorotea svutra e svutra in sia tas-cha.

Giaronas:
Ella es amo adüna fich activa, quai schon. Minchatant dà’la
perfin amo lecziuns da clavazin.

Robert:
Ah schi?

Dorotea:
(a Rico) Sto be tour oura meis culli.

Rico:
Aah.

Dorotea:
Uschea, uossa pudaina cumanzar.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


7

Giaronas:
Ch’El guarda seis mans. I nu sun plü uschè aisels sco plü bod – ma
amo adüna fich movibels. Però ils scolars avanzats ha’la schon
stuvü dar ad inchün oter.

Robert:
Mo bain, lain verer.

Giaronas:
Hai, guardain.

Robert:
Eu m’algord amo bain cha plü bod scrivaiv’la minchatant alch
culla maschina per mai. Ma quai es uossa eir fingià blers ons.

Giaronas:
Mo schi, schi. Quai es blers ons. Ella nu lavura plü daspö desch
ons.

Robert:
Che, fingià uschè lönch?

Dorotea:
Cumanzaina?

Robert:
Aah – (guarda vers l’üsch) – no stuvain spettar amo ün mumaint chi
gnian eir tschels, duonna Dorotea.

Dorotea:
Cumanzaina uossa?

Robert:
(as volva vers ella e mouva la bocca in möd exagerà) Na, no spettain amo
a tschels.

Dorotea:
Aha, no spettain amo a tschels.

Robert:
Precis.

Dorotea:
Maah. Forsa chi sun amo our in sacret.

Robert:
(ria) Hai, quai pudess esser.

Dorotea:
I paraiva nempe cha tuot chi vess dad ir in sacret.

Robert:
(ria) Schi lura, chi manca amo? Ha inchün da vo vis als Minars?

Giaronas:
Na, quista saira amo brich, sar Robert.

Robert:
Eu sper be chi nun hajan invlidà. Eu nu tils n’ha vis ils ultims dis.
Vairamaing tils laiva telefonar, per chi nun invlidan.

Giaronas:
Eu crajaiva cha quista saira gniss eir signur Huber-Deville.

Robert:
(metta sün maisa la circulara ed oters palperis) Schi, quai es güst. Ma
displaschaivelmaing ha’l gnü da dir giò l’ultim mumaint. El
dumonda s-chüsa. Eu leg güst avant che ch’el ha scrit.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


8

Rico:
Ma vo nu maniarat Bernhard Huber-Deville?

Robert:
Schi, schi, precis quel. Id es adüna bun schi s’ha il sustegn dad
inchün sco el. Quai es üna persuna cun gronda influenza. Quel
ha cumprà sü üna pruna terrain e chasas qui d’intuorn.

Rico:
(da quai rabgius) Haiai, eu sa.

Lena e Sofia vegnan aint dad üsch.

Giaronas sglischa via pro Rico e discuorra cun el in confidenza

dürant la prosma conversaziun.

Lena:
Mo che bels. Ingio tils hast cumparts?

Sofia:
Ööö, quels n’haja fingià lönchischem.

Giaronas:
(a Rico, dürant quista e la prosma conversaziun) Sa’L, plü bod  gniva’l eir

a las radunanzas da la Società d’ütil public.

Rico:
Ah schi?

Giaronas:
No gnin insembel in media var dudesch jadas l’on. Nos

böt principal es da megldrar la qualità da vita in nos cumün –
schabain cha no ans occupain eir dad edifizis chi sun suot
protecziun da monumaints ed uschè inavant. Üna jà l’on
organisaina üna sairada da beneficenza. Mincha jada per ün
oter scopo. L’on passà vaina organisà ün turnier da tschinquina e
vain gnü ün grond success. No vain pudü pajar 250 francs a favur
da noss attempats. E da quai ch’eu sa esa previs quist on
d’organisar ün bal, probabelmaing eir quia in quista sala. Eu sun
uossa fingià daspö dudesch ons commember.

Rico:
Aah.

Giaronas:
Nos president, il cusglier da cumün Claguot, collavura daspö
quattordesch ons, e duonna Mengia Padruot e duonna Bina
Töna sun commembras  daspö vainchequatter ons, daspö cha la
società exista. Sco ch’El vezza, regna üna tscherta continuità in
nossa società. Mia mamma es statta daplü da deschdot ons
chaschiera, fin ch’ella ha ruot il gialun ed ha lura malavita stuvü
dar sü la carica.

Lena:
(intanta) Mo che bels! Da quels less’eir eu. Ingio tils hast cumprats?

Sofia:
Maah, chara Tü, quai nu saja nö plü.

Lena:
Ma sgüra na qui d’intuorn. Co vaja cun Men?

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


9

Sofia:
Tuot in uorden.

Lena:
È’l amo adüna be nar dals chans? (a Rico intant cha Giaronas
discuorra cun el) Sast, Sofia e seis frar tiran da quels bels chanuns,
co hana nom? Maremmen-Abruzzen-Schäferhund, nun?!

Sofia:
Hai, precis.

Lena:
Grondiusischem. Ma sast, Robert quel nu voul chans in chasa.

Robert:
Mo che, che, quai nun es vaira. Chi ha dit chi perdan il pail, chi
saja ün sgrisch?

Sofia:
Mah schi schi, quai fana schon ün zich.

Giaronas tascha a la fin chamön, siond ch’ingün nu taidla che
ch’el quinta.

Lena:
Uschea, schi ingio dessa uossa sezzer giò? Ah, eu craj quia, visavi
sar Risch.

Rico:
Rico.

Tuots as tschaintan vi da la maisa. Robert süsom.

Lena:
Ch’El s-chüsa, sar Rico. Ma sa’L, El ha alch dad ün Risch.

Mo basta, pudaina uossa cumanzar?

Robert:
No stuvain amo spettar a Lurench e Carolina Minar.

Lena:
Ingio saran quels duos?

Robert:
Eu nu sa, i tils sarà gnü alch tanteraint.

Dorotea:
Fessat il bain da dir ch’el dessa discuorrer daplü in mia direcziun?

Giaronas:
Mo mamma, no nu vain amo cumanzà.

Lena:
Id es tuot in uorden, no nu vain amo cumanzà.

Dorotea:
Ah, nu vaina amo cumanzà?

Lena:
Na, no dschain lura schon cur chi cumainza. No nun invlidain
nöglia ad Ella. (a tschels) Che herzig, nun?!

Robert:
Uossa spettaina amo tschinch minuts.

Lena:
Curius. Forsa cha Lurench ha darcheu fat la cupicha.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


10

Robert:
(suot vusch) Lena! ...

Lena:
Quai es bain pussibel? El va per main da che culs giareccals
amunt.

Robert:
Hai, chara, schon in uorden...

Lena:
Tuot chi sa ch’el tetta...

Robert:
Lena, uossa basta...

Lena:
(plü da bass) ...sco ün oller...

Dorotea prouva da star sü.

Donals:
Che manca, mamma?

Dorotea:
Che chaluors! Che chaluors chi’d es aint a quia!

Lena:
Chaluors?

Giaronas:  (sta sü e güda a Dorotea a trar oura il mantel) Be ün mumaintin,
mamma, eu...

Lena:
Per l’amur da Dieu, è’la quella ün eskimo, o che?

Giaronas:
Uschea, mamma.

Dorotea:
E nu cumport sch’eu tschüf uschè chod.

Lena:
Mo quia esa almain desch grads suot nolla.

Sofia:
I nu tilla mancarà alch?

Giaronas:
Na, na, mia mamma ha be üna circulaziun extremamaing buna,
quai es tuot. Eu vegn oura svelt a pichar sü il mantel. Dessa dar
ün telefon als Minar, oramai ch’eu vegn oura svelt?

Robert:
Ah, sar Grondcusglier, quai es üna stupenda idea...

Giaronas:
Quai fetscha jent. A la fin nu laina spettar tuotta saira culs mans
in curtaschia, o?! Vaina il numer?

Robert:
Quel es aint il cudesch da telefon. Minar, Lurench, Visura 58.

Giaronas va our dad üsch.

Dorotea sfuschigna in sia tas-cha e piglia oura ün paket coccas.

Ella piglia üna.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


11

Lena:
Uossa dit üna jada che cha quist (ella guarda via vers Dorotea) –

crajast ch’ella am doda?

Robert:
Scha Tü discuorrast da quista vart bricha.

Lena:
(as volva da tschella vart) ...che cha quist homin malgragià ha pers in
nos comitè. Quist lungurus ch’el es!

Robert:
Mo che voust, (as volva da tschella vart) el es aint illa Cumischiun da
cultura ed eu nu sa in quantas otras cumischiuns. Sgüra ch’el po
pisserar cha no survegnan sustegn finanzial.

Lena:
Mo bain, schi lura per alch serva’l almain.

Dorotea:
(tendscha via il paket da las coccas) Üna cocca?

Sofia:
Na, grazcha.

Dorotea:
(a Rico) Ed El, sar Rico?

Rico:
Mo jent, grazcha. (el piglia üna)

Lena:
Mo di tü, ella ha dafatta tut cun sai sas cockinas. Che herzig!

(dad ot a Dorotea) Na grazcha. Ch’Ella mangia pür.

Robert tschögna cul man ch’el nu vöglia.

(da la vart) Ella nu larà uossa ruojer coccas tuotta saira?

La glüm as stüda.

Sofia e
Lena:
(al listess mumaint) Uei!

Robert:
Uei – uei – uu! Glüm! Impizzai la glüm!

La glüm s’impizza.

Grazcha fich.

Lena:
Che d’eira uossa quist?

Dorotea:
La glüm as vaiva stüzza.

Lena:
Hai, ed uossa è’la darcheu vüdada.

Robert:
Quai es craja quel Tudais-ch da la recepziun coura. Quel ha ün
tic. El stüda tuotta pezza las glüms.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


12

Lena:
Quai saran masüras da spargn da l’hotel.

Robert:
Haiai, o alch simil.

Lena:
La lavandaria in mincha cas hana craja serrà per spargnar. Hast
vis las tendas? Quellas fan direct s-chif. E schi s-chodan uschè
miserabel, schi in paca pezza eschna dschets tutti quanti.
Pigliond oura l’eskimo vi là.

Giaronas tuorna.

Giaronas:
Sar Minar es quia. El es güsta rivà. (El as tschainta)

Robert:
Flot, flot.

Lena:
D’eira bod ura.

Lurench, ün hom tanter ils quaranta e’ls tschinquanta, vain be
schlantsch aint dad üsch. Ün tip imposant. Massellas cotschnas.
Reservà. Nervus. El tegna in man ün clap majöl whisky.

Lurench:
I’m displascha, i’m displascha.

Robert:
Pür inavant, Lurench, pür inavant!

Lurench:
l’m displascha propcha.

Robert:
Sezza tantüna giò!

Lurench:
(as tschainta) Ch’El s-chüsa, signur president, ma mia duonna

Carolina nu po gnir quista saira. Ella es – – indisposta.

Robert:
Oh, che puchà. Sper chi nu saja nöglia da mal.

Lurench:
Na, na. – In mincha cas na massa mal.

Robert:
Bain. Uschea. Dimena. Schi lura füssna tuots. Bainvgnüts a nossa
tschantada. Ant co cumanzar lessa s-chüsar l’absenza da signur
Huber-Deville. Malavita ha’l gnü dad ir urgiaintamaing giò la
Bassa.

Lena:
Che puchà!

Robert:
El ans ha però tramiss ün e-mail. Eu til leg avant svelt:

„Giavüsch
  success
  cull’organisaziun,
  Bernhard
  Huber-‐Deville.
  M’allegr

ouravant
  da
  pudair
  gnir
  a
  la
  seguonda
  tschantada.“

Giaronas:
Fich attent.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


13

Lurench:
Hai, propcha fich attent.

Robert:
Eu sa co cha no tuots ans allegrain da til pudair bivgnantar in nos
ravuogl. La tschantada da quista saira es be üna sort prüm
inscunter. Eu sper cha vo tuots hajat survgni la circulara e
sapchat plü o main che puncts cha no lain trattar quista saira. Là
via sün maisa esa amo ün pêr copchas, in cas ch’inchün less
rinfras-char la memoria.

Tuots, pigliond oura Lurench e Rico, piglian üna copcha. Sofia
dà üna copcha eir a Dorotea. Quella tilla piglia cun ün surrier.

Giaronas:
(in confidenza a Robert) Pudessa forsa –  eeh...

Robert:
Schi, per plaschair, sar Grondcusglier.

Giaronas:
(be suot vusch a Robert) Id es be cha ant co cumanzar la tschantada
– eeh – be per dir – per cha tuot saja correct - stuvessna eleger
ün president...

Robert:
Ah, cler, sar Grondcusglier. Sar Grondcusglier Bandet ha güsta
trat adimmaint cun radschun cha – ant co cumanzar la
tschantada e per cha tuot saja correct – stuvessna eleger ün
president.

Lurench:
Eu stim. Eu stim.

Giaronas:
Per cha tuot saja correct.

Lena:
Eu crajaiva cha Tü füssast il president.

Robert:
Hai, ma il prüm stoja gnir elet.

Lena:
Mo bain, schi lura eu t’eleg.

Giaronas:
Il prüm sto el gnir propuonü.

Lena:
Mo schi lura eu At propuon.

Giaronas:
Eu sustegn la proposta.

Robert:
Bain, schi lura, sun tuots d’accord? Per plaschair: tuot quels chi
sun d’accord fan il bain da tgnair sü il man.

Lena:
(a Dorotea) No til elegiain güsta sco president, ma chara.

Dorotea:
Aha, eu sustegn l’elecziun.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


14

Robert:
Dimena, tuot quels chi sun d’accord fan il bain da tgnair sü il
man.
Els vöglian güsta tegner sü il man, cha la glüm stüda darcheu.
Ün spot iglüminescha la culla da discoteca chi cumainza a’s
stordscher. Cloms da protesta.

Lena:
Licht! Ruckzuck! Hallo, kommts bald?

L’inglüminaziun es darcheu sco avant.

So ist gut, danke schön! Und tschüss!

Robert:
(Va vi pro l’üsch e cloma) Jetzt lassen Sie doch endlich den
Lichtschalter in Ruhe! Wir haben hier nämlich eine Versammlung.
Danke! (Tuorna inaint) S-chüsai. Es la votaziun finida?

Lena:
Schi, Tü est gnü elet.

Robert:
(as tschainta) Bain, schi giain inavant...

Giaronas:
(a Robert, be fich da bassin) Signur president, Til das-cha render attent
ad ün detaglin. Sa’L i Til es capità ün sbagl d’ortografia (doza la
circulara) Vezza’L, quia lessa duos t’s.

Robert:
Ah, schi. Mia secretaria ha malavita gnü da far ün zich prescha.
Sar Grondcusglier Bandet m’ha güsta rendü attent cha sülla
lingia – ün, duos, quatter, tschinch, ses da suringiò – esa scrit
'tuotta' be cun ün t. Fessat il bain da correger quai.

Lena:
Mo di tü, baincomal! Che vista!

Giaronas:
(a Robert, fich da bassin) E quia – ehem – m’impaissa chi füss da far
ün punct e na üna comma.

Lurench:
O Deis...

Robert:
Hai, ün, duos, trais – varsaquantas lingias da suotsü esa davo il
pled 'quel' üna comma. Là voula s’inclegia ün punct.

Giaronas:
Eeh...

Robert:
(svelt) E natüralmaing esa lura da scriver grond il custab 'A' chi
sieua. Uschea, ed uossa...

Lena:
Mo che pirantüms chi’d es in quista sala. Pi-ran-tüms.

Robert:
Dunque. No ans vain radunats quia per discuter scha no lessan
organisar pella prüma jada ün gö festiv in nos cumün.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


15

Lena:
Ün s-chandel es quai! A la fin dals quints eschna quia in ün hotel
da trais stailas.

Robert:
Lena! Ö schi fa il bain! Grazcha! Dimena, cur ch’eu n’ha gnü
quist’idea, schi m’ha’la parü...

Lena:
(marmuogna dapersai) Trais stailas.

Robert:
...m’ha’la parü fich attractiva, e quai per plüssas radschuns.

Giaronas:
Signur president, fess El il bain da discuorrer daplü in direcziun da
mia mamma?

Robert:
Aha, ch’El s-chüsa.

Giaronas:
Id es be ch’eu n’ha badà ch’ella ha ün zich difficultats...

Robert:
Schon in uorden. I’m displascha. Per plüssas radschuns, dimena.
Prüma esa alch tuottafat nouv. Alch chi pudess interessar a
mincha abitant da nos cumün, premiss natüralmaing cha no
piglian per mans la chosa in möd professiunal. E seguonda...

Lurench marmuogna sia approvaziun.

...scha no organisain ün gö festiv ed ans concentrain per uschè
dir sün nos passà cun seis mansters, sias tradiziuns e sias üsanzas
istoricas, schi pisseraina cha nos cumün... chatta darcheu sia
identità, quai cha tenor mai, ed eu sun sgür cha Vo eschat dal
listess avis, vain vieplü a la cuorta.

Lurench:
Eu stim. Eu stim.

Robert:
Perquai propuon eu cha no organiseschan ün tal gö festiv l’on
chi vain in gün. Eu sun sgür cha quai es ün bun temp per attrar
blera glieud. Ma siond cha quai es la prüma jada cha no
organisain üna festa da quist gener, stuvaina proceder
precautamaing e pass per pass. Cumanzain dimena in möd
modest. Dal rest nu’ns resta neir bler oter, in vista als mezs
finanzials fich limitats chi’ns stan a disposiziun. Però – e quai lessa
suottastrichar in quist’occasiun – no vain fingià inoltrà üna
dumonda a la suprastanza cumünala per ün sustegn finanzial...

Giaronas:
Signur president, eu less be manzunar cuortamaing cha quista
dumonda es gnüda integrada illas tractandas da la prosma
tschantada da la Cumischiun da cultura, da la quala eu sun
commember.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


16

Robert:
Stupend. Dimena, sco dit, cumanzain in möd modest. Ma la
dumonda es uossa: co? E: cun che?

Rico:
Eu fess la proposta cha no...

Robert:
Ch’El s-chüsa, sar Rico. Das-chessa forsa...? Ch’El s-chüsa, ma eu
less amo finir mia introducziun. Dimena: No vain in nos cumün
premissas idealas.

Lurench marmuogna darcheu sia approvaziun.

Ün chapitel ourdvart fascinant dal passà es capità propcha in
nos cumün. Quai füss üna stupenda basa per ün modest gö festiv
da taimpra istorica. I’s tratta dad ün evenimaint chi sco chi para
es entrà i’ls cudeschs d’istorgia cul nom da 'La mazzacra dals
Desch da Tschaint'.

Lurench:
La mazzacra da che?

Rico:
Mai dudi.

Giaronas:
Neir eu brich.

Robert:
Quai es capità avant plüs tschientiners. Ed eu n’ha chattà be per
cas.

Giaronas:
Mo di tü, da quai nun haja amo mai dudi. Forsa cha mia mamma
sa.

Lena:
Probabel d’eir’la eir ella da la partida quella jada.

Giaronas:
'La mazzacra dals Desch da Tschaint', mamma, hast tü fingià
dudi da quai?

Dorotea:
Dals Desch da Tschaint? Es quai capità be d’incuort?

Giaronas:
Na, na. Quai es capità avant blers ons.

Dorotea:
Ma lura es quai sgüra stat avant ch’eu sun nada.

Robert:
Ma basta, chi saja sco cha esser vöglia, in quist cudesch qua
n’haja chattà üna cuorta descripziun dals fats. Da quai ch’eu sa
è’l exaust. El ha nom Spassegiond tras la patria da chamuotsch e
muntanella dad ün tschert E. Arnold. Schi’d es dret schi legia
avant il passagi. I’m para ter interessant. Eu n’ha fat far ün pêr
copchas cha Vo pudaivat tour cun Vo scha Vo laivat. Dimena...
(El riva il cudesch)

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


17

Lena:
Meis char, eu craj cha tü stuvessast dar a duonna Dorotea üna
copcha per ch’ella possa leger. Uschigliö davo nu sa’la da che
chi’s tratta.

Giaronas:
Hai, quai füss sgüra meglder.

Robert dà üna copcha a Dorotea.

Robert:
Bain, schi quia vess’La üna copcha, duonna Dorotea. Üna
copcha da quai ch’eu leg uossa avant.

Dorotea:
Grazcha. (Ella cumainza a leger)

Robert:
Bain, schi uossa cumainza. (El legia avant)

„L’istorgia
  dals
  Desch
  da
  Tschaint
  am
  para
  degna
  da
  gnir
  quintada
  in

detagl,
  quai
  cha’l
  lectur
  am
  fa
  il
  bain
  da
  perdunar.

Fermamaing
  indegnats
  dad
  ün
  decret
  areguard
  las
  deschmas,
  cumanzettan

Ri
  Verva
  e
  Gion
  Mazzüch,
  duos
  homens
  da
  la
  cuntrada,
  a
  frizzar
  sü
  il
  pövel

vieplü
  malcuntaint.
  Els
  organisettan
  plüssas
  reuniuns,
  e
  sco
  chi
  quinta
  üna

perdütta,
  Verva
  'drizzaiva
  pleds
  inflammats
  al
  pövel',
  e
  Mazzüch
  faiva

buglir
  las
  emoziuns
  dals
  indegnats
  'cun
  seis
  aspet
  sulvadi
  e
  seis
  mots

trids'.
  Quists
  duos
  homens
  chi
  as
  avaivan
  chattats
  be
  per
  gratai,
  eiran
  tips

zuond
  differents.
  Verva
  eira
  sco
  chi
  as
  legia
  'da
  statura
  plüchöntsch
  flincha,

ma
  da
  caracter
  coleric.
  Da
  trats
  fins,
  paraiva
  el
  plüchöntsch
  ün
  hom
  dals

cudeschs
  o
  ün
  spiritual,
  co
  ün
  hom
  adüsà
  da
  guadagnar
  seis
  pan
  da

minchadi
  cun
  la
  lavur
  da
  cuntadin.'
  Da
  Mazzüch
  invezza
  vain
  dit
  ch’el
  eira

'almain
  ün
  cheu
  plü
  grand
  co
  tuot
  ils
  oters;
  ün
  vair
  gigant
  cun
  barba

sbarüffada
  e
  corp
  pailü,
  tuot
  quai
  cha
  l’ögl
  vezzaiva.
  Suvent,
  per
  sulaz
  e

divertimaint
  da
  la
  cumpagnia,
  büttaiva
  el
  per
  ajer
  a
  seis
  sochis
  per
  üna
  o

l’otra
  scumissa'.“

Lena:
Na güst ils plü agreabels, quels duos tips.

Lurench:
Eu stim. Eu stim.

Robert:
Lena, lascha’m leger inavant...

Lena:
Buah! Che sgrischaivel!

Robert:
(legia inavant) „Las
  autoritats...“

Dorotea:
(ha fingià let a fin) Mo di che istorgia interessanta! Es quai propcha
capità?

Robert:
Schi, ma eu nun ha amo fini, duonna Dorotea.

Dorotea:
Ah nöglia? Mo lura ch’El s-chüsa.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


18

Lena:
Mo vaja uossa amo inavant cun quists duos tips trids?

Rico:
Eu nu craj chi s’impudaivan co chi guardaivan oura.

Lena:
Mo di tü!

Rico:
Eu less be trar adimmaint cha quai d’eira glieud chi vaiva da
lavurar sco sclavs per guadagnar il pan da minchadi.

Lena:
Eir in quista sala, meis bun, esa da quels chi – per dovrar sia
fuormulaziun tant scharmanta – lavuran sco sclavs per
guadagnar il pan da minchadi. Eu per exaimpel. Ma perquai nu
mangla listess na cuorrer per quai d’intuorn pailüda sco üna
schimgia e büttar per ajer ad oters be per divertimaint.

Rico:
Ella nu das-cha invlidar cha quels duos d’eiran probabel povers
sco pluogls.

Lena:
Mo che tagnins!

Rico:
Che tagnins?

Lena:
Mo che mâ? Nun ha’L dudi che cha Robert ha let avant. Quai
d’eiran duos paurs. Schi vessan propcha vuglü, schi pudaivna
cultivar lur nudritüra.

Robert:
Taidla, Lena, possa uossa...?

Lena:
Na. Sa’L che, quels duos vaivan be ün problem, nempe chi
perdaivan lur temp cun far gronds discuors. E cun bavarellas.

O cun büttar per ajer ad otra glieud. Quels duos d’eiran svess la
cuolpa.

Lurench:
Eu stim. Eu stim.

Rico:
Mo che sa’L’Ella da quistas robas? Ella cun aint Sia...

Lena:
Ah che, che, quels sun tuots listess. Daspö cha nos muond es
muond. L’unic chi san far es plondscher e’s lamentar. Culs – ah –
cun tuot la schnesteramainta es quai precis il listess.

Rico:
Mo che sa’L’Ella da quistas robas, Ella nun es oter co üna pipia
maldüsada, Ella cun aint Sia pelissa s-chiffusa...

Robert:
Ö, ö, uossa.

Lena:
Che Til vaina adimmaint da discuorrer uschea cun mai.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


19

Giaronas:
Signur president, das-chessa far üna proposta...

Lena:
(a Rico) Che Til vaina adimmaint, clavarun ch’El es ün. Che Til
vaina adimmaint?!

Rico:
(grit, sta sü) Cha’l dianzer porta!

Sofia:
Ingio voul El ir?

Rico:
I’m displascha, ma – eu nu – eu nu – glieud sco quella – am fan
gnir – i’m displascha. Eu vegn per meis fat.

Robert:
(sta sü) Mo uossa, sar Rico, tantüna. Ch’El as quieta. No tuots ans
vain agitats ün zich. Uossa ch’El as calma il prüm.

Lurench:
Eu stim. Eu stim.

Giaronas:
Signur president, pudessa far üna proposta....

Lena:
I’m displascha, però eu nu sun gnüda tuot paschaivla a quista
tschantada per a’m laschar dir talmaing trid. Eu pretend ch’el as
s-chüsa.

Rico:
Mo gnanca da dir nu’m s-chüsa...

Robert:
(sbraja) Uossa sezzaivat giò, tuots duos. Quist nun es üna discussiun
politica. Quia, la politica nun ha pers nöglia. (plü calm) Uschea, e
uossa sezzai giò.

Robert, Rico e Lena as tschaintan.

Sar Rico, eu respet Sias opiniuns. Eu nu tillas cumpart, ma eu tillas
respet. Schi acceptain dimena eir il püt da vista da Lena. Am
permet dad esser dad oter avis. Etcetera, etcetera.

Dorotea:
(a Robert) Üna cocca?

Lena:
Ma üna as dia: fintant chi’d es da quists schnesters in nos comitè,
nu rivaina dad organisar nöglia da flà.

Rico:
Che va’La cun schnester! Eu sun aint il Parti dals verds – ed eu sun
cunter la globalisaziun, sch’Ella voul savair precis.

Sofia:
Mo di tü.

Lena:
Pell’amur da Dieu, quai es amo pê. Ün verd e cunter la
globalisaziun! Quai es amo bler pê. Quels sun our d’clocca per
dal bel e dal bun.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


20

Robert:
(sbraja) Lena, tegna uossa teis pical, porca miseria!

Lena:
Mo bain, pervi da mai. (sta sü) Schi lura, buna not.

Robert:
Che es uossa?

Lena:
Eu nun ha nimia vöglia da’m laschar spermalar da tuots. Buna
not.

Sofia:
Ö schi Lena...

Lena:
Buna not. (intant ch’ella chamina via vers l’üsch) Per mai esa quia
inamöd bler massa fraid. Ma ils verds, quels sun halt adüsats a star
al fraid per spargnar energia.

Lena parta.

Silenzi. Rico es nar sco’n zappun. Robert suspüra e tegna seis
cheu cun tuots duos mans.

Giaronas:
Signur president...

Robert:
(irrità) Che es’uossa darcheu? (as piglia insembel) Ch’El s-chüsa, sar
Grondcusglier. I’m displascha, sar Giaronas, che laiva’L dir?

Giaronas:
Eu laiva be far üna cuorta remarcha – eeh – in nossa cumischiun
vaina fat l’experienza cha – in general esa il meglder scha tuot ils
votums vegnan drizzats il prüm al president. Uschea as poja evitar
confruntaziuns sco cha no vain güsta vis.

Robert:
Grazcha fich, sar Giaronas, eu sun propcha fich grà per quist tip.
Uschea, schi lura lessa uossa finir la chosa, quai voul dir, scha Vo...

Sofia:
Schi, quinta inavant.

Robert:
Dimena, ils duos homens vegnan descrits amo plü in detagl –
quai lascha uossa per intant dvart e – ehem – mooh, basta...
(legia)  „las
  activitats
  dals
  duos
  sochis“ – maniats sun s’inclegia Ri
Verva e Gion Mazzüch – „nu
  restettan
  inadvertidas“.

I vain aint ün giuvnot, va sül palc, piglia il tambur e va darcheu
our dad üsch.

„E
  cul
  ir
  dal
  temp
  las
  autoritats
  as
  sentittan
  vieplü
  imnatschadas
  dals

evenimaints.
  Fingià
  plüssas
  voutas
  eiran
  intervgnits
  ils
  sbirs
  dal
  chastlan

per
  ströppar
  las
  reuniuns.
  Ma
  els
  rivaivan
  adüna
  massa
  tard.
  Dvantand
  il

movimaint
  vieplü
  grand,
  Verva
  e
  Mazzüch
  dvantettan
  vieplü
  temeraris.

Amo
  in
  gün
  da
  quel
  medem
  an
  bannittan
  els
  üna
  reuniun,
  sco
  punct

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


21

culminant
  da
  lur
  champagna.
  Quel
  di,
  ils
  indegnats
  avaivan
  decis
  da’s

radunar
  in
  Plaz'

-
manià es s’inclegia nos Plaz güst qua davant l’hotel –

„Sco
  adüna,
  Verva
  tschantschet
  plü
  d’ün’ura,
  fin
  chi
  s’avaiva
  radunà
  ün

grand
  pövel.
  Ed
  alura
  incitet
  el
  la
  fuolla
  da
  sustgnair
  a
  tuot
  pudair
  sia

causa.
  In
  Bügl
  sura
  cumparittan
  dandettamaing
  ils
  sbirs
  chi
  fin
  alura
  eiran

restats
  zoppats.
  Ün’intera
  cumpagnia
  in
  fuormaziun
  da
  cumbat
  e
  culs

mus-‐chets
  chargiats
  as
  mettet
  in
  movimaint
  vers
  il
  pövel.
  Ouravant
  –

(el sta sü)
–
  il
  cumandant
  –
  il
  chastlan
  da
  Charnatsch,
  a
  chavagl
  e
  culla
  spada
  in
  man.

Vezziand
  a
  gnir
  ils
  sbirs,
  il
  pövel
  as
  schnuit
  e
  fügit
  als
  rabats,
  damöd
  cha

sün
  Plaz
  restettan
  inavo
  be
  plü
  desch
  homens
  –
  tanter
  dad
  els
  eir
  Verva
  e

Mazzüch.
  Quels
  desch
  grampettan
  lur
  armas
  primitivas,
  determinats
  da
  far

frunt
  a
  l’attacha.
  Trais
  voutas
  il
  chastlan
  ils
  intimet
  da’s
  render,
  trais

voutas
  ils
  homens
  refüsettan...“

Quist passagi am para bunischem. Vo vezzaivat che bain cha
quai s’adatta per ün gö festiv.

„Sün
  que
  il
  chastlan
  det
  cumand
  a
  seis
  sbirs
  d’avrir
  il
  fö.
  La
  plüpart
  dals

homens
  gnittan
  mazzats;
  eir
  Verva
  perit.
  Mazzüch
  percunter
  currit
  adonta

da
  las
  greivas
  feridas
  insembel
  cun
  alchüns
  cumpagns
  cunter
  ils
  sbirs,
  ed

ant
  cha
  quels
  pudettan
  tuornar
  a
  chargiar
  lur
  schluppets,
  ils
  pluntet
  el
  cun

mazzüchs
  e
  puogns,
  fin
  ch’eir
  els,
  dal
  tuot
  sfinits,
  stuvettan
  ceder
  al
  grand

numer
  d’inimis.
  Ün
  pêr
  eivnas
  plü
  tard,
  Mazzüch
  e
  set
  cumpagns
  gnittan

manats
  davant
  güdisch
  e
  cundannats
  a
  mort.
  Ils
  cadavers
  dals
  desch

gnittan
  sepulits
  dadour
  il
  sunteri
  in
  fossas
  sainza
  nom.
  I
  nun
  ais
  da’s

schmüravgliar
  ch’els
  entrettan
  illas
  annalas
  sco
  ils
  'Desch
  da
  Tschaint'.“
(el as tschainta darcheu)

Sofia:
Mo che trist!

Lurench:
Eu stim. Eu stim.

Rico:
Sgrischaivel!

Giaronas:
Signur president, ant co far inavant, vessa jent da savair, scha no

vain amo adüna l’intenziun da constituir üna società.

Robert:
Schi, eu m’ha fingià infuormà lasupra e n’ha eir fingià fat tuot ils
pass preliminaris bsögnaivels. Ma basta, quist es dimena nos
punct da partenza. Eu sun persvas cha no vain in man il material
per ün stupend spectacul. S’imaginai ils duos tips immez Plaz, e’ls
sbirs chi vegnan als rabats giò da Bügl sura.

Rico:
Eu sper be chi saja nossa intenziun dad onurar a quists homens.
No stuvain tour serius la chosa.

Robert:
Mo bain cler. Eu manaj – no nu fessan mai – quai es bain cler.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


22

Rico:
A la fin dals quints as tratta quia dad umans da pel ed ossa. Na
cha tscherts butiers ed affarists as vöglian lura be travestir per rier
e sotar intuorn sün via insembel cun lur duonnas.

Robert:
Mo na, na, Rico. Na. Gnanca da dir. Quai es bain cler.

Giaronas:
La dumonda es be, signur president, scha no pudain far quint cul
sustegn da la populaziun.

Robert:
Quai es ün punct essenzialischem, hai.

Rico:
Schi lura ans tgnain dimena strictamaing a la vardà istorica,
d’accord?

Lurench:
(dà ün pêr tuossins per far üna remarcha importanta) Signur president.

Robert:
Sar Lurench.

Lurench:
Nu füssa forsa bun da far ulteriuras retscherchas? Eu manaj, i
stuvess bain esser tuot fich exact. A mai para quai il plü
important. (el discuorra vieplü da bass, dà tuossins e marmuogna)

Robert:
Mo schi, no pudessan dumandar ad inchün, sch’el fess quai.

Propostas?

Sofia:
Quai pudess tantüna far duonna Dorotea?

Robert:
(dubitescha) Maah, eu nu sa...

Giaronas:
Mo quai es bain üna stupend’idea, signur president. Ella legia
tremend jent e sgüra ch’ella chattess amo ün pêr detagls
importants per no.

Robert:
Bain, schi lura d’accord. Stupend. Fess Ella dimena il bain,
duonna Dorotea da surtour quell’incumbenza?

Dorotea:
Cheee?

Robert:
No laivan dumandar sch’Ella nu vess forsa vöglia da far amo ün
pêr retscherchas per no.

Dorotea:
Retscherchas? Mo jent, bain cler.

Robert:
Grazcha fich. Quai es tuot per hoz. La tschantada es serrada.

(el sta sü) Giaina amo ün mumaint our in ustaria?

Giaronas:
Da-schessa far la proposta, signur president, da fixar fingià hoz la
data per la prosma tschantada. Ün pêr da no han forsa...

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


23

Robert:
Ah, mo cler. Natüralmaing. Schi lura guardain svelt. Han tuots in
man l’agenda? Laina dir in quindesch dis? Gessa als saidesch?
Füss quai in uorden? Mardi, als saidesch, la saira?

Giaronas:
Ehem – na. Als saidesch nu vaja, signur president. Lura n’haja la
radunanza dal Cussagl da baselgia. Quella ha lö adüna il terz
mardi dal mais.

Robert:
E co füssa cun lündeschdi, als vaincheduos?

Rico:
Il lündeschdi nu va per mai. Gruppa da giuventüna.

Giaronas:
Als vainchequatter? Mercurdi, als vainchequatter?

Sofia:
Hai, quai gess.

Lurench:
Hai, per no gess quai. Per mai gess quai.

Robert:
Dimena, als vainchequatter. Ah, na. Ün mumaint. Als
vainchequatter nu vaja per mai. Quella saira suna invidà a
tschaina.

Lurench:
E scha no fessan giò pels vainchetschinch?

Robert:
Bun.

Rico:
Haiai.

Sofia:
Schi, eu poss surtrar.

Robert:
A las set e mezza, es quai in uorden?

Giaronas:
Ma na plü bod, signur president. La Cumischiun da planisaziun
discuta güsta sur dad ün tema spinus. Quai po dürar üna ter
pezza. No vain da trattar la suspaisa dal proget dal sviamaint e,
sco ch’eu ans cugnuosch, as trarà la discussiun na mal in lunga.

Tuots stan sü, pigliond oura Dorotea.

Robert:
Ah, quai va schon. Dimena, als vainchetschinch – a las
deschnouv e trenta. Uossa stoja far ed ir our in ustaria pro mia
duonna. Lurench, vainst eir Tü?

Sofia:
Eu sto ir svelt svelt in ün lö...

Sofia va svelt svelt our dad üsch.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


24

Giaronas tacha a Rico e discuorra cun el dürant la prosma
scena.

Giaronas:
Sa’L, quistas tschantadas düran minchatant ün’eternità, quai es il

problem. Impustüt quellas da la Cumischiun da planisaziun.

Rico:
Esa vaira?

Giaronas:
El nu crajarà, ma dürant las ultimas tschinch eivnas vaina gnü
trais tschantadas straordinarias, e quai be per evader las solitas
tractandas. Las ultimas tschantadas straordinarias han dürà set
uras – set uras! – da möd cha pel giantar vaina gnü malapaina
üna mezz’ura.

Lurench:
(i’l fratemp) Eu vegn eir eu amo ün mumaint our in ustaria. Per dir la
vardà vaina gnü da chedir quista saira, Carolina ed eu.

Robert:
Oha. (el cumainza a pakettar insembel seis palperom)

Lurench:
Pervi dals kindels. Nöglia da serius – craja almain...

Robert:
Mo schi lura...

Lurench:
Sast, eu per mia part sun da l’avis cha hozindi nu’s mangla plü
esser uschè sever. Culs uffants dad hozindi. (va oura) Schi lura ans
vezzaina our in ustaria.

Dorotea:
Eschna a fin?

Robert:
Hai, quai eschna. Ed uossa, duonna Dorotea... (As volva vers
Lurench) Ah, taidla, Lurench, co esa cun mia glüm?

Lurench:
Cun che?

Robert:
Cun mia glüm. Eu n’ha tantüna postà fingià avant ün mais üna
glüm pro vo. Quella jada haja gnü nom chi giaja ün’eivna fin
desch dis.

Lurench:
Daman a bunura guarda subit cha quai gnia in uorden.

Robert:
Mo schi quai laina bain sperar. In mia butia esa nempe üna vaira
s-chürdüm. Ils cliaints van bod in schgniffas. (El ria)

Lurench:
Eu guard, eu guard, ....

Lurench va our dad üsch.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


25

Robert:
(Vezza cha Rico es in imbarraz ed interrumpa la patafchada da Giaronas)

S-chüsai be ün mumaintin, sar Giaronas, sar Rico. Vo nu giarat
uossa be subit a chasa, o? Nu gnivat amo ün mumaint our in
ustaria?

Rico:
(scappa svelt svelt da Giaronas) Na, grazcha.

Giaronas:
(voul glivrar da quintar sün mort e fin) ...uschè ch’El as po imaginar
cha... (el va vi pro Dorotea)

Rico:
Hai.

Giaronas:
(güda a Dorotea chi ha fadia da star sü) Uschea mamma. Be ün
mumaintin.

Robert:
(pozza giò seis palperom per güdar) Ch’Ella spetta. Eu – ehem –

Nu laivat baiver amo ün majölin cun no?

Rico chamina planet vi vers il palc.

Giaronas:
Eu craj plüchöntsch da na. Mamma nu...

Robert:
Nöglia?

Dorotea:
Eu sun gnüda ün zich crotscha.

Robert:
Uschea. (el prouva da güdar a Dorotea)

Dorotea:
Grazcha. Eu’m stoss be schmouver oura ün zich. Bavaina amo ün
majölin?

Giaronas:
Na, mamma, quista saira bricha. Guarda pro. Uschea. I va schon,
sar Robert, grazcha fich.

Robert:
Ch’El nun invlida il mantel.

Giaronas:
Na, na.

Dorotea:
Nö üna jada nu bavessna amo ün majölin.

Giaronas e Dorotea van our dad üsch. Robert tils sieua. I til
vain incunter Sofia chi vain güst darcheu aint dad üsch.

Robert:
E Tü, Sofia, stast amo ün mumaint?

Sofia:
Na, Robert, grazcha. (ella piglia sia tas-cha) Eu sto ir a chasa a tagliar
la charn per daman a bunura. Lena es in cas our in ustaria, nun!

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


26

Robert:
Haiai, quai... Schi lura, buna not.

Sofia:
Buna not.

Rico:
Voul’La gnir cun mai?

Sofia:
Uuh, ad El nu vaiva gnanca vis.

Rico:
Sch’Ella voul, tilla possa manar a chasa cul auto.

Sofia:
Eu – mo eu - schi, jent.

Eirc:
(chamina via vers l’üsch) Bain. Ma quai nun es probabel il standard
ch’Ella es adüsada.

Sofia:
Mo sa’L, eu sun adüsada ad ün vegl Land Rover cun ün sez ruot e
chi spüzza da chan. E che auto ha’L El?

Rico:
Na uschè ün luxurius sco ün Land Rover.

Sofia:
(voul ir per sias tas-chas) Nos gö festiv vain sgüra la cana.

Rico:
Hai, hai, probabel bain. Ma i’s pudess eir far amo alch meglder
landroura. Alch chi fa propcha sen. Per no tuots. Üna stupenda
istorgia, nun?! Almain tenor mai. Tocca precis il minz da la chosa.

Sofia:
Es quai vaira ch’El es ün verd e cunter la globalisaziun?

Rico:
Schi, e lura?

Sofia:
Mo bunischem! Scha quai til fa plaschair.

Rico:
Ed Ella, che è’L’Ella?

Sofia:
Eu sun – eu sun increttaivla.

Rico:
(vain nan plü dastrusch) Ah schi?!

Sofia:
Mo eu be spet ch’inchün am convertischa – ad üna causa chi
vala la paina.

Rico:
Schi perche na mia?

Sofia:
Mo, quai m’es pel mumaint massa intensiv.

Rico:
(surria) Ma na adüna. (As fa amo plü dastrusch)

Perche nu prouv’La üna jà? Ella stess sgüra stutta.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


27

Sofia:
Na grazcha, per intant nun haja ingüna vöglia. E lura, El voul
sgüra tuornar plü svelt pussibel a chà pro Sia – con-sor-ta.

Rico:
Schi. Hai. (El as stordscha da tschella vart)

Sofia:
(muossa sün sias tas-chas) Ö schi ch’El fetscha il bain.

Rico:
Ah. (El tuorna e piglia las tas-chas) Uei! Mo laiv’La chaminar a chasa
cun quista chargia?

Sofia:
Mo uossa, uschè greiv nun esa. El nun es magister da gimnastica,
che?

Rico:
Na, d’istorgia.

Sofia:
Stupend.

I vain aint dad üsch Men. Ün hom da var tschinquant’ons. El
ha aint ün mantel da pelitscha da besch ed ha sü üna
chapütscha.

Men:
Ah, quia est.

Sofia:
Chau, Men.

Men:
Eu sun gnü giò svelt per benzin. Lura nu mangla gnir daman a
bunura.

Sofia:
Men, quai es sar Rico. Tach, nun?

Rico:
Hai, Tach.

Sofia:
E quai es Men, meis frar.

Men:
Buna saira.

Rico:
Buna saira.

Sofia:
Sar Rico es magister.

Men:
Ah schi?

Rico:
Hai.

Men:
Ah, uschea.

Men observa a Rico. El nu para güsta inchantà. Rico neir brich.
Silenzi.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


28

Sofia:
(a Rico) Mo basta, grazcha. Uossa nun haja dimena plü dabsögn
dal transport.

Rico:
Na... Quia, las tas-chas (El tendscha via las tas-chas)

Men:
(as volva vers Sofia) Eu craj cha Queenie saja in chalur. Quai at fa
sgüra plaschair, nun?!

Sofia:
Ura e temp.

Men:
Schi lura, buna not.

Rico:
Buna not.

Sofia:
A bun ans verer. Ed ün salüd a sia – con-sor-ta.

Men:
(intant chi van oura) Che consorta?

Sofia:
Mo sia.

Men:
Che tagnins quintast sü...?

Sofia e Men van our dad üsch.

Rico guarda amo üna ter pezza davo Sofia. Lura chamina’l
approfuondi in impissamaints pel local intuorn. A la fin as
ferma’l davant la sopcha da Robert süsom maisa. El as tschainta.
El guarda cun ögliada eloquenta las sopchas intuorn maisa.
Lura sta’l sü.

Rico:
(cun üna vuschuna tremblanta) Cumpogns – eu –

La glüm as stüda.

Mo porca miseria! (Intant ch’el tschercha srancunond la sortida)

Glüm. Cha’l diavel! Porca miseria...

TENDA

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


29

Seguonda scena

La medema sala. Tschantada da venderdi, als 17 da

december.

Robert vain aint dad üsch. Davo el vain aint Lurench, in man
üna tas-cha da Nadal ed ün majöl cun aint ün rest da whisky.

Robert:
Aint a qua, Lurench. No eschan amo ün zich massa bod. Giarà
amo üna pezza fin chi sun qua tuots.

Lurench:
Grazcha.

Lurench pozza giò la tas-cha da Nadal e chamina via e nan da
quai nervus. Robert til observa.

Robert:
Che manca, Lurench? Nu funcziunan ils preparativs sco cha tü
vessast jent?

Lurench:
Na, na – ehem – i nun ha da chefar nöglia cul comitè, gnanca
zich. Id es – ehem – pervi – ehem – pervi da Carolina e mai. Sast,
id es nempe cha – cha no ans separain...

Robert:
Ah, schi?

Lurench:
Hai.

Robert:
Quai am displascha, Lurench, quai am displascha propcha...

Lurench:
Mo schi, id es fich trist. Ma l’ultim temp es i tuot ün pa suotsura. Ed
in meis affar n’haja eir gnü problems. Che voust, la situaziun
economica cuolpischa il prüm als pitschens, nun.

Robert:
Haiai.

Lurench:
Dimena, no ans separain. Carolina nu sta neir propcha bain da
sandà. E quai nu fa neir na gnir plü simpla la chosa. Ma – scha tü
voust cha no stettan eir inavant aint il comitè, schi staina.

Robert:
Mo nu crajast cha quai pudess gnir ün zich dischagreabel per
tai?

Lurench:
Na,na, sast, no vaivan pensà cha no pudessan gnir üna jà per ün.
Sast che ch’eu manaj? Eu vegn quista jada ed ella vain la
prosma. Ed uschè inavant.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


30

Robert:
(skeptic) Mah, schischi – eu m’impais cha...

Lurench:
Sast, l’organisaziun dal gö festiv es alch ün pa special.
Probabelmaing amo l’unic chi po evitar cha no gnian our d’suna,
per dir la vardà. Per cha no ans distreschan ün pa, inclegiast?
Sast che ch’eu manaj?

Robert:
Schi, schi.

Lurench:
Cler, plü bod vaiva Carolina adüna sia gruppa da teater. Ma
l’ultim temp nun ha’la giovà plü tant. Giò da tuot nu daja plü
rollas ün pa inandret. Eu nu sa perche, ma da quellas nu scrivna
plü.

Robert:
Hmhm.

Lurench:
Mo nun, tü nu quintast cun ingün. Fin uossa nu sa amo ingün.

Robert:
Nana, bain cler. Eu manaj, scha tü est sgür chi saja il meglder. La
lavur in ün comitè es nempe...

I vain aint Lena.

Lena:
Oh - s-chüsai. Eu nu laiva...

Robert cumainza a correger ün pêr fotocopchas.

Lurench:
Na, na, Lena. No vain fini. Robert quinta lura. Eu nu’s vögl tegner
sü plü lönch. Eu vegn be amo svelt per ün whisky. Eu tuorn subit.
(El fa sursasèn da sia tas-cha) Ah, e quista qua metta our illa
gardaroba. Regals. Per la mattas. Ellas sun pro meis sörs. Ah,
Robert, eu n’ha lura tut per mans quai da la glüm. Ella vess da
rivar prosmamaing. Tils n’ha dit la pel plaina hoz avantmezdi.

S-chüsa, nun! (Cur ch’el as metta in movimaint as doda sclingöz da butiglias
our da sia ta-scha)

Lurench sorta.

Lena:
Che fast?

Robert:
Eu fetsch amo svelt ün pêr correcturas i’l rapport dal president.
Uschigliö vaina da tadlar davo darcheu a sar Giaronas chi quinta
sü tuot ils sbagls.

Lena:
Scha Tü dumondast a mai esa stat ün grond sbagl dad eleger ad
quel sco actuar. Uossa no gnanca nu gnin plü a pled...

Robert:
Moh...

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


31

Lena:
E lura, da che discurrivat güsta, tü e Lurench?

Robert:
El e Carolina van ourdglioter.

Lena:
Ah, mo quai nun es nöglia da nouv. E lura, voul el sortir dal
comitè?

Robert:
Na, el voul far inavant.

Lena:
Ed ella?

Robert:
Sco chi para voul eir ella far inavant. I vöglian gnir üna jà per ün.

Lena:
Quai es tantüna ridicul.

Robert:
Hai, quai pudess gnir amo difficil.

Lena:
Mo quai es tantüna cumplettamaing ridicul. Quels fan letta da
schmetter, tuots duos. A quels duos nu’s poja inamöd na dovrar.
El quinta sü tuotta pezza sproposits ed ella s’indurmainza per
main da che. Hast vis quantas pirlas ch’ella piglia? Almain da
tuot quindesch al di. Sco schi füss coccas. Quella ün bel di vain’la
amo our d’clocca.

Robert:
Mo che, uossa guardaina co chi va.

Lena:
Quai at possa dir fingià uossa.

Robert:
Schi sto propch’esser, schi riva schon da gnir liber dad els. Ma
uossa am paressa plütost crudel.

Lena:
Mo bain, sco chi para va’l inamöd bainbod culs peis amunt.

(ella chamina per quai intuorn) Cha’l diavel, quist local pudessna
tantüna far gnir ün zich plü prüvà, o?! Our d’ustaria n’haja
malavita gnü da mütschar. Il rapreschantant local dal 'Schwarzer
Block' es rivà aint da porta. Ingiavina cun chi!

Robert:
Cun Sofia?

Lena:
Men as fa planet pissers pervi dad ella.

Robert:
Hai, quai hast dit.

Lena:
El ha perfin telefonà pervi da quai.

Robert:
Hai, eu sa.

Lena:
Metta’t avant, schi suna our in ustaria chi’s tegnan il manin.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


32

Robert:
Ah schi...

Lena:
Eu incleg schon a Men. La vita da Sofia es ün unica catastrofa.
Ed el voul evitar chi capita eir quista jada darcheu il listess.

Robert:
Forsa chi nu capita eir nöglia. Spetta uossa e guarda.

Lena:
Mo nu vezzast ch’ella fa darcheu precis il listess sco tschella
jada... Men es schon ün tip stran. Eu til admir, ma’l el es schon ün
pa ün agen.

Robert:
Mo schi, el es ün – el es schon in uorden, nos instructer Burdun.

Lena:
I dischan – eu nu sa schi’d es vaira – ch’el dorma cun ün revolver
chargià suot il plümatsch. Ed üna not ha’l para sajettà ün giat.

Robert:
Mah...

Lena:
Quel da duonna Cilgia Clot. Per sbagl.

Giaronas e Dorotea vegnan aint dad üsch.

Giaronas:
Buna saira.

Lena:
Buna saira, buna saira.

Robert:
Buna saira, sar Giaronas.

Giaronas:
E’ls meglders giavüschs da Bunas Festas. E lura, darcheu qua,
che?!

Dorotea:
Buna saira.

Lena:
Bun saira, duonna Dorotea. Co vaja?

Giaronas:
(maina a Dorotea a seis solit lö) Ecco, mamma! Ella ha güsta dat amo
üna lecziun da clavazin. Perquai eschna rivats ün zich massa
tard.

Lena:
Mo na, na. Punctualischems sco adüna.

Giaronas:
(dà ögl il rapport da Robert) Ah, eu vez ch’El ha fingià corret, signur
president. Uschigliö Til vessa lura rendü attent dürant la
tschantada.

Robert:
(ria) Naah, quista jada n’haja pensà ch’eu stopcha esser plü svelt
co El.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


33

Lena:
E co esa cullas retscherchas, duonna Dorotea?

Dorotea:
Las retscherchas? Per intant nun esa amo bler da flà. Ma eu
tscherch inavant.

Lena:
Schi nun ha’La chattà amo nöglia?

Dorotea:
Na.

Lena:
Per l’amur da Dieu! Sperain ch’ella chatta amo alch avant la
festa.

Dorotea:
Mo tscherta.

Giaronas:
Ella legia tuot quai ch’ella po. Minchatant legia ella nots interas.
Eu füss cuntaint sch’eu vess seis buns ögls. Ma para cha in quel
reguard tira plüchöntsch davo meis bap, malavita...

Rico e Sofia vegnan aint dad üsch. Els nu tegnan plü il man, ma

els stan sten dastrusch ün da tschel. Rico ha suot bratsch ün

classifichadur. Lurench vain aint dad üsch davo els. El ha in

man ün majöl whisky.

Giaronas:
Buna saira.

Sofia:
Buna saira.

Rico:
Saira.

Lurench:
Qua suna darcheu.

Dorotea:
Buna saira e Bunas Festas.

Lena observa a Sofia e Rico. Tuot chi’s tschainta. Robert sezza

giò süsom maisa.

Robert:
Cul s-chodamaint nun esa displaschaivelmaing gnü bler meglder.
Il patrun ha manià chi saja alch cun ün ventil. Ma tuottüna,
bainvgnüts a la tschantada da quista saira. Eu craj cha nossa
terza radunanza nu mangla dürar lönch. No lain be far üna sort
bilantscha provisoria. Bain, schi lura, sar Grondcusglier Bandet,
sun entradas s-chüsas per quista saira?

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


34

Giaronas:
Schi, signur president. Da signur Huber-Deville chi vaiva sperà fich
da pudair assister a la radunanza da quista saira, però chi
malavita ed inaspettadamaing ha oters obligs. El less però, sco
cha sia duonna m’ha asgürà al telefon, manifestar ch’el haja eir
da quinderinavant grond interess da la lavur da nos comitè.
Plünavant as s-chüsa eir duonna Carolina Minar.

Lurench:
Ella es indisposta, signur president.

Robert:
Schi, schi, schi. Dimena, eu craj cha il protocol possna sursiglir,
siond cha duonna Dorotea lavura amo landervi. Passain al punct
trais da las tractandas, il rapport dal president. Fat il bain da tour
minchün üna copcha. Dimena, il punct central es cha la
Cumischiun da cultura deplorescha cha quist on nu tilla esa
pussibel da’ns conceder ün sustegn finanzial.

Giaronas:
Til das-cha interrumper be svelt svelt, signur president...?

Sofia e Rico scuttan dürant la scena chi segua. Lena tils

guarda cun expressiun gritta.

Eu d’eira preschaint a quella sezzüda e m’ha defais
veementamaing per nos proget. Schabain ch’ella
perseguitescha noss plans cun grondischem interess e cun
bainvuglientscha, es la Cumischiun da cultura però
deplorablamaing da l’avis cha in vista a la situaziun finanziala
bravamaing difficila, illa quala il Cumün as rechatta pel mumaint,
nu possa gnir concessa ingüna contribuziun finanziala.

Robert:
Grazcha, sar Giaronas.

Lena:
Hast dudi, Sofia?

Sofia:
Che? Ah, schi, schi.

Lena:
Mo sast, eu n’ha gnü l’impreschiun cha forsa nun hajast dudi.

Sofia:
Na, na.

Robert:
Dit cun oters pleds, no stuvaran ir culs mans in nossas aignas
giloffas –

Lurench dà ün tuossin.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


35

- scha quai es pussibel, e stuvaran eir ponderar, schi dess otras
pussiblitats per finanziar nos proget, per exaimpel bazars o
davomezdis cun cafè e tuorta...

Dorotea:
(dumonda a Lurench) Ingio es sia duonna?

Lurench:
Co?

Dorotea:
Ingio es sia chara duonna? Nu vain ella quista saira?

Lurench:
(marmuogna) Na, ella – ehem – ella es indisposta.

Dorotea:
Che disch El?

Robert:
Ella es indisposta, duonna Dorotea.

Dorotea:
Mo schi co quai, che tilla manca?

Lurench surria be debelin. Lena dà üna risadina secha.

Rico:
(decis) Signur president, sch’eu nu’m sbagl schi uossa rivessna al

punct quatter da las tractandas.

Robert:
Schi, precis. Hai.

Rico:
Quel punct tratta il rapport provisori da la gruppa d’acziun cha

no vain fuormà l’ultima jada...

Lena:
Ch’El ha fuormà l’ultima jada...

Rico:
E chi vain manada da duonna Sofia e da mai. Dimena, no

vain intant fingià fat diversas retscherchas areguard la realisabiltà

da nos proget. Ed in basa a quai vaina contactà a diversas

persunas chi ans paraivan nüzzaivlas per nossa gruppa. Basta...

Lena:
Ch’El s-chüsa, signur president, pudessna forsa savair da che
persunas chi’s tratta qua? Chi sun quellas persunas cha sar Rico
ha integrà illa gruppa sainza passar pled cun no.

Rico:
Mo tscherta. Per l’üna sar Balser Cloetta chi’d es professer da
sociologia giò Turich. El ans güda a chattar voluntaris per la
rapreschantaziun. Lura sar Heiri Bühler chi’d es magister da disegn
al gimnasi. E sar Peter Zgraggen chi lavura pro l’impraisa da
fabrica Muoth & Foppa.

Giaronas:
Zgraggen? Mai dudi. Curius, eu cugnuosch la gronda part dals
impiegats da l’impraisa Muoth e Foppa.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


36

Rico:
El lavura là fingià daspö plüs ons, el es eir aint il sindicat Unia.

Giaronas:
Ah, schi?

Lena:
Per l’amur dal Segner!

Rico:
E per finir Sandra Prinz e Max Kunz chi pel mumaint sun tuots duos
amo students.

Lena:
Max che?

Rico:
Max Kunz.

Lena:
Sgüra ün dal 'Schwarzer Block' sü da la Bassa, eu as n’ha bain dit.

Rico:
Na, Max Kunz es commember da Greenpeace ed es creschü sü
sü Samedan da quai ch’eu sa. El es ün excellent sportist, ed eu
chat ch’el füss sco fat per la rolla da Gion Mazzüch. Per cas ha’l
perfin üna barba.

Robert:
Mo quai es stupend.

Rico:
A la Stamparia Ladina n’haja eir contactà. Quels ans sustegnan
culla stampa da nos material da publicità.

Robert:
Mo quai es stupendischem. Grazcha fich, sar Rico. El es propcha
fingià stat sten activ.

Lena:
Hai.

Rico:
Signur president, in quist lö vessa jent fat üna proposta al comitè.
Eu sun da l’avis chi füss bun da scumpartir la respunsabiltà in plüs
decasteris organisatoris.

Robert:
Eu nun incleg dal tuot che ch’El manaja, sar Rico.

Rico:
Mo, a mai para cha per nossa manifestaziun as giajan
cristallisond duos fracziuns bain distinguiblas...

Lena:
Uossa ch’El schmetta üna jada da discuorrer adüna da
manifestaziun.

Rico:
S-chüsai.

Lena:
Id es nempe ün gö festiv e na üna manifestaziun.

Rico:
Pervi da mai: gö festiv. E che es la differenza?

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


37

Lena:
Tanter ün gö festiv ed üna manifestaziun esa ün’enorma
differenza, meis bun, e sch’El nu schmetta subit...

Rico:
Uossa ch’Ella taidla, stimada dama, sch’Ella voul discuter da
finezzas semanticas, schi ch’Ella fetscha quai davo la radunanza,
d’accord?...

Lena:
Eu sun sgüra cha davo la radunanza è’L bler massa occupà cun
otras robas...

Robert:
Uossa basta, Lena, piglia’t insembel.

Lena:
Che piglia’t insembel? Rafüda da discuorrer uschè cun mai.

Robert:
Na. Scha’l president – scha’l president At disch da taschair
chamön, schi est obliada da taschair chamön, cha quai at giaja
per staila o na. Quai at n’haja fingià dit üna jada. I’m displascha,
ma...

Lena:
Uossa taidla bain bain che ch’eu ta di. Eu nu’m lasch trattar mal
o tirannisar ne da tai ne dad ingün oter. Daspö ch’eu at n’ha elet
sco president at deportast sco ün pitschen dictadur...

Robert:
(reconciliant) Ö schi fa uossa il bain e lascha discuorrer a fin a sar
Rico, Lena. Fa il bain.

Lena:
(marmuogna) Pervi da mai, scha Tü crajast da stuvair tgnair cun el...

Robert:
Sar Rico? Scumpartir las funcziuns, ha’L dit.

Rico:
Grazcha fich, signur president. Scumpartir in fracziuns. Nos gö
festiv as sparta automaticamaing in duos fracziuns. Dad üna vart
vaina ils sbirs, da tschella il proletariat, in nos cas rapreschantats
tras ils 'Desch da Tschaint'.

Robert:
Hai.

Rico:
Siond chi darà üna ter organisaziun, füss eu fich cuntaint da
surtour la recrutaziun e las prouvas dals Desch ed eir da tuot la
gruppa da Plaz, a cundiziun però ch’inchün oter surpiglia la
gruppa dals sbirs.

Robert:
Aha, El manaja sco’ls 'captains' da duos clubs.

Rico:
Hai, precis uschea, signur president. Però duos 'captains' chi
s’inclegia opereschan in stretta collavuraziun...

Robert:
Quai am para üna proposta zuond radschunaivla.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


38

Giaronas:
Schi. Schi...

Lurench:
Eu stim. Eu stim.

Lena:
Mo schi a mai para quai üna proposta da l’impussibel.

Robert:
Schi che es’uossa darcheu?

Lena:
Perche vessna da scumpartir funcziuns? No eschan tantüna ün
team! No ans güdain vicendaivelmaing. Perche vessna da
fuormar gruppinas, no quia ed els là.

Robert:
Ma quai ha tantüna radschuns organisatorias.

Lena:
Na, cun radschuns organisatorias nun ha quai da chefar zist sen.
Quel là ha plans secrets, quel. Quai til fess ün stupend serv. No
savain bain avuonda co cha quels lavuran. Precis uschea
conquistna la pussanza. Cun spartir la glieud in üna pruna
gruppinas.

Sofia:
Mo Lena, nu quintar sü ün simil cacau...

Lena:
Vezzast bain che tip cha quai es. El ha dafatta fingià fundà seis
agen comitè culla mità da la plebaglia da nos cumün.

Rico:
Uossa basta! Che Tilla vaina adimmaint da dir simils sproposits?

Lena:
Id es bain plü co evidaint cha quist sochi voul far abüs da nos
comitè per seis böts infams.

Rico:
(tegna per ajer ün fögl) Bain, schi lura ch’Ella guarda. Quia es la glista
culs noms da mia gruppa da lavur. Ch’Ella dia uossa precis chi
chi nu Tilla va per staila e perche.

Lena:
Sa il diavel che ch’el voul cun quai.

Rico:
(sta sü e clocca cul man sül fögl) Chi da quista glista nu Tilla va per
staila e perche?

Giaronas:
(sta sü) Signur president...

Lena:
(sta sü) Che interess ha’l quist tip da trar a sai la direcziun da nos
comitè? L’unic cha no lain far es tantüna manar ün zich plaschair
e divertimaint in nos cumün.

Rico:
(tilla tegna il fögl suot il nas) Chenüna da quistas persunas nu Tilla va
per staila e perche?

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


39

Lena:
(stumpla davent il fögl) Uossa ch’El schmetta da sventular Seis fögl
davant meis ögls.

Giaronas:
Signur president...

Robert:
(sta sü) Silenzi per plaschair! Silenzi! SILENZII

Silenzi.

Grazcha fich. Dimena, per plaschair, sar Rico.

Tuots as tschaintan darcheu.

Rico:
(calm) Pudessa dumandar, signur president, chi da quistas
persunas chi nu va per staila a duonna Lena e perche?

Robert:
Schi lura, Lena?

Lena:
Che?

Robert:
Chi da quellas persunas nu’T va per staila e perche?

Lena:
Maah, eu nu sa. Ma, be per dir, per exaimpel quel chi lavura pro
l’impraisa Muoth & Foppa. Quai es tantüna plü co dubius. Che
ha’l pers quel in nos comitè?

Rico:
El ha interess, e nögli’oter. Eu nu savess perche ch’el nu vess da
pudair avair interess per nos gö festiv.

Lena:
Mo che, quel ch’el fabricha vias e punts! Quel nun ha da chefar
zist sen cun art. Quai es bain absurd. Ne mans ne peis nun ha
quai.

Rico:
Signur president, per evitar ulteriuors dispittözs lessa propuoner
cha no vuschan lasupra. Dimena, es il comitè da l’avis chi saja
üna buna idea da divider il gö festiv in duos gruppas organisadas
independentamaing, ma strettamaing coordinadas tanter pêr?

Giaronas:
Precis quai laiva propuoner eir eu, signur president.

Robert:
Schi, quai es sgüra il meglder. Schi vuschain dimena. Es il comitè
da l’avis – ed uschè inavant. Tuots quels chi sun per scumpartir la
respunsabiltà fan il bain da tgnair sü il man.

Giaronas, Lurench, Rico e Sofia tegnan sü il man.

Vuschs cunter la proposta?

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


40

Lena tegna sü il man.

Dimena, la proposta vain acceptada.

Lena:
Haltolà, no vain invlidà a duonna Dorotea.

Giaronas:
Eu nu sa sch’ella ha propcha dudi tuot.

Robert:
Pel resultat nu müda quai nöglia.

Lena:
Mo bain, eu n’ha fat tuot il pussibel. Uossa vaivat quai cha Vo
laivat.

Lurench:
(dà ün tuossin) Ehem...

Robert:
Schi, Lurench.

Lurench:
(sta sü) Signur president, i nu vain avant suvent ch’eu dumond il
pled in radunanzas – eu sun nempe da l’avis chi’s dess evader las
fatschendas plü svelt pussibel. Ma i’m para cha inchün stuvess dir
trais pleds per tour spraisa per duonna – ehem – Lena. Seis
argumaints m’han nempe commoss profuondamaing, siond
ch’els vegnan evidaintamaing propcha da cour.

Rico as svacha sün sia sopcha. Lurench vezza quai.

Ch’El as svacha pür sün sia sopcha, giuvnot! Ma ch’El am lascha
uossa dir eir a mai ün pêr chosas. El es gnü a pled quista saira plü
co avuonda. Dimena, hozindi cun tuot il cinissem e la mancanza
d’idealissem e – uschè inavant, vaina avant d’inrar ch’inchün
disch cler e net che ch’el pensa. La plü gronda menda da nossa
società es nempe la perdita da las valuors chi ans staivan a cour.
E cun quai manaja tanter oter eir il concept da famiglia e
dachasa chi tras tuot quista pressiun economica es i a perder per
gronda part. Eu sco affarist n’ha gnü da patir las consequenzas in
möd direct. Minchatant esa inevitabel chi vain pertocca eir la
vita privata, ma eu nu vögl uossa strapatschar Lur pazienza.
L’unic ch’eu laiva dir es ch’eu admir a duonna Lena. Eu Tilla
admir per Seis idealissem. Eu Tilla admir sco duonna ed eu Tilla
admir sco uman...

Lena:
(suot vusch e stordschond la bocca) Che svanatscha’l uossa?

Lurench:
Basta, quai es tuot quai ch’eu laiva dir. Mia vita es ün caos, ma
quai es be mia cuolpa. I nu’s po dar la cuolpa a la regenza,
scha’l tet da nossa chasa ans crouda sülla testa. Füss bê schi’s
pudess far quai. Hai. Grazcha per Vossa attenziun.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


41

Lurench sezza darcheu giò. Tuots taschan imbarrazats.

Robert:
(a la fin) Bain, grazcha, Lurench. Eu sun sgür cha quai

cha tü ans ha dit, ans darà da pensar.

Giaronas:
Eu stim. Eu stim.

Dorotea:
Quista saira esa fingià bainquant plü chod aint a quia, nun?!

Robert:
Schi. No vain dimena decis da scumpartir la respunsabiltà. Sar
Rico surpiglia la gruppa da Plaz.

Chi da Vo füss pront d’organisar la gruppa dals sbirs? (silenzi)

Chi füss pront?

Lena:
Eu. Eu füss pronta.

Robert:
Mo est sgüra, Lena? Quai nun es simpel.

Lena:
Quai riva schon da far. E schi fa dabsögn, schi tschercha agüd.
Precis sco chi fa sar Rico.

Robert:
Mo bain, sco cha tü voust.

Lena:
Il problem principal sun tenor mai ils costüms. Las unifuormas dals
sbirs e tuot quai. Quellas stuvarana tour a fit, o schi nu rest’oter
schi involar inclur.

Eu pens güsta, signur president, schi nu füss forsa pussibel ch’eu
dumandess ad inchün chi gniss in nos comitè e chi’m pudess
güdar.

Robert:
Eu m’impais cha cun quai tuots gessan d’accord. O bricha?!

Tuots dan dal cheu. Rico guarda da quai disfiduoss.

Forsa für duonna Chatrina Ziff...

Lena:
Nu’s manglaivat far pissers. Eu chat schon üna persuna
adattada.

Robert:
Mo schi lura, stupend. Dimena, paress bod cha no fessan
progress.

Lena:
Eu less be amo dir, signur president, cha no da la gruppa dals
sbirs faran tuot il pussibel, per cha nos gö festiv dvainta ün grond
success.

Rico:
Il medem vala eir per no, signur president.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


42

Giaronas:
Bravo!

Robert:
Quai tuna stupend. Eu S’ingrazch a tuots duos. Uschigliö amo
alch? Na? (el sta sü) Bain, schi lura As giavüscha bunas Festas.
Laina ir amo ün mumaint our in ustaria? (el va vi pro l’üsch e lura as
volva’l amo üna jada) Ehem...?

TENDA

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


43

Terza scena

La medema sala. Tschantada da gövgia, als 19 mai.

Sofia vain aint dad üsch. Ella ha suot bratsch ün classifichadur
cun scrit sü 'persunal'. Ella til metta sün maisa e sezza giò.
Cuort davo vain aint dad üsch Men. El ha aint precis la listessa
büschmainta sco l’ultima jada. El tilla guarda cun ögliada
critica.

Men:
Taidla, Sofia...

Sofia:
(doza l’ögliada) Che manca?

Men:
Sofia, uschè nu poja ir inavant. Che diavel capita vairamaing?

Che gö giovast vairamaing?

Sofia:
(approfuondida in seis palperom) Co manajast?

Men:
Tü sast be precis che ch’eu manaj. Tü nun est mai a chasa; da

tuot tschai gnanca nu discuorra. Las chabgias dals chans sun

be merda. Tü am laschast a l’abandun, e quai chi’d es amo bler

pê: tü negligiast ils chans.

Sofia:
Eu At n’ha tantüna dit: eu sun fich occupada; eu n’ha da far üna
pruna lavur pel comitè.

Men:
Ma perquai poust listess...

Giò dal plan sura as doda martellöz.

Che diavel capita sü qua?

Sofia:
(tira oura il mantel) Mah, eu nu sa. Mansterans, plü probabel.

(ella ha aint üna chamischöla cun sü RI VERVA.

Davantsü esa ün purtret, chi rapreschainta probabelmaing a
Verva e chi sumaglia fich a Rico. Davantsü esa scrit: RI VERVA. Sülla rain
esa scrit: EVIVA MAZZÜCH!)

Men:
Mo che dianzer hast aint?

Sofia:
Quai es nossa chamischöla dals 'Desch da Tschaint'. At
plasch’la? Quellas vendaina. La Stamparia Ladina tillas ha
stampadas per no.

Men:
Quel tip davantsü – nun es quai...?

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


44

Sofia:
Ri Verva.

Men:
Na, tschel qua, cun quel cha tü lavurast pel gö festiv.

Sofia:
Rico Tach? Schi, ün zich. No vain tut ad el sco model. Da Ri Verva
nu daja purtrets. E cunquai cha Rico giouva quella rolla, vaina
pensà...

Men:
Quai nu’m plascha gnanca zich. Eu At n’ha fingià dit...

Darcheu as doda martellöz. Men spetta fin chi’d

es darcheu quiet.

...e tuorn a dir: Quai ch’eu sun gnü a savair dad el nu’m plascha
gnaca zich. Ed i nu’m plascha neir gnanca zich cha tü t’hast
laschada aint cun el.

Sofia:
Quai es teis problem.

Men:
Sch’eu nu’m sbagl ha’l üna amia, be per dir, o nöglia?!

Sofia:
Hai quai ha’l.

Men:
Apunta.

Sofia:
Fumia ed eu gnin oura fich bain. Eu tilla n’ha fich jent, e lura?!

Men:
Quai sarà tuot vaira – ma nu vezzast, Sofia, cha bod o tard...

Danouv martellöz. Men spetta fin chi’d es darcheu quiet.

Bod o tard at farà’l mal. Apaina ch’el ha survgni da tai quai ch’el
laiva, schi at banduna’l. Sco tschel tip. Sco Patric.

Sofia:
Patric d’eira ün egoistun, totalmaing egocentric. Quel nun ha
mai ponderà seriusamaing da bandunar a sia duonna per mai.
Quel d’eira bler massa 'bünzlig' e bler massa cumadaivel.

Men:
Ah, e quist famus Rico, quel bain, che?

Sofia:
Na. Ma el nu disch eir na ch’el fetscha. E dal rest ha’l fich jent a
sia Fumia.

Men:
Però...

Sofia:
Id es lö per tuottas duos.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


45

Men:
Ma eu – eu – eu...

Darcheu as doda martellöz. Men chamina vi e nan, fin chi’d es
darcheu quiet.

E che esa cun ella? Che disch ella da tuot quist affar?

Sofia:
Fumia? Ella es craja tuot furtünada. Taidla, Men, eu vess da far

amo ün pêr robas ant chi cumainza la radunanza. S-chüsa.

Men:
Mah, eu nu sa che dir. Eu nu sa propcha na che dir. Eu sper be
cha tü sapchast che cha tü fast, Sofia. Eu vegn lura davo la
radunanza per tai.

Sofia:
Na, quai nu fa dabsögn.

Men:
Per cha tü nu manglast chaminar.

Sofia:
Forsa ch’eu stun amo üna pezza. I dependa che plans cha Rico
ha.

Men:
Aah. - Mo eu vegn listess. In cas dals cas. (el voul paratir)

Fumia vain aint dad üsch cun ün pêr giabannas da chürom sün
bratsch. Ella s’imbatta bod in Men.
Fumia es üna duonna simpatica, indecisa e fa l’impreschiun dad
üna persuna sten sten tmücha. Pustüt in preschentscha dad
otras persunas dicuorr’la cun üna vuschina talmaing debla,
chi’s doda malapaina che ch’ella disch.

(doza seis chapè cur ch’el s’imbatta bod in ella) Oh, ch’Ella s-chüsa.

Fumia:
(be da bassin) Quai nu fa nöglia.

Men va our dad üsch.

Fumia metta sia roba sper Sofia.

Sofia:
(doza l’ögliada) Ah, Fumia, chau.

Fumia:
Chau.

Fumia tira oura il mantel. Eir ella ha aint üna chamischöla cun
sü RI VERVA. I’s doda darcheu martellöz. Fumia guarda
amunt.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


46

Sofia:
Da gnir nar, quista canera, nun?! Eu craj chi mettan aint nouvs
tapets. (ella muossa üna glista) Eu sun güst ch’eu control amo üna
jada ch’ingün nu saja duos jadas sülla glista. Intant vaina ottanta
persunas, schi vegnan tuots.

Fumia:
Bun.
Fumia sezza giò. Tuottas duos cumainzan a lavurar. Fumia
chanta suot vusch la 'chanzun da Ri Verva'. Davo üna pezza
chanta eir Sofia.

Sofia
Üna jà chi’s cumainza nu s’esa plü bun da schmetter, nun?

(ella cumainza a chantar) Ri Verva, Ri Verva...

Tuottas duos:
Ri Verva, Ri Verva

per tuot ils povers e chalchats

Ri Verva, Ri Verva

ha cumbattü cun pleds e fats

Ri Verva, Ri Verva

Seis nom per saimper qua a Tschaint

recugnuschaints tgnain adimmaint.

Ri Verva, Ri Verva

Intant vain aint dad üsch Lena.

Lena:
O Deis, s-chüsai ch’eu interrump vossa litania. Ma chara duonna
Fumia.

Fumia:
Schi...

Lena:
Ha’La fingià cumanzà cun mias unifuormas?

Fumia:
(dà dal cheu) Na, eu nun ha amo gnü peida. I’m displascha.

Lena:
Ma pell’amur dal Segner! Che fa’La qua? (ella dà ögl la cusonda da
Fumia) Mo es quai pussibel?! Ella cusa amo adüna da quistas
giabannas da chürom! Mo porca la micha, quantas voul’La
vairamaing far?

Sofia:
Prunas ha’la da cusir, prunas. Ün pêr dunzainas.

Lena:
Eu crajaiva cha’l toc vess nom 'Ils Desch da Tschaint' e na 'Il
spisgiantamaint dals tschinchmilli'.

Sofia:
Ma nun invlidar tuot il pövel.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


47

Lena:
Haiai. Vo as vaivat dad occupar be da desch persunas. Impè eu
n’ha da pisserar per üna cumpagnia da sbirs. E dal chastlan. Vo
eschat duos egoistas. A la fin n’haja fat gnir a Fumia in nos
comitè, per ch’ella güda a mai...

Sofia:
No savain schon, perche cha tü hast fat gnir a Fumia aint il
comitè.

Lena:
Ö schi trat oura quistas chamischölas sgrischaivlas. No nun
organisain ün festival da pop.

Sofia:
(chanta e’s mouva lapro) Ri Verva, Ri Verva...

Lena:
(chamina via vers l’üsch) Mo bain, lura nu’m restaraja oter co
discuter la chosa dürant la radunanza. Eu n’ha inamöd amo da
far giò quint cun inchün.

Giaronas e Dorotea vegnan aint dad üsch.

(passa in üna prescha dasper els via) Buna saira. S-chüsai.

Lena va our dad üsch.

Martellöz.

Giaronas/
Dorotea:
(cloman davo tuots duos al listess mumaint) Buna saira.

Dorotea:
I han strat oura tuot ils tapets.

Giaronas:
(tilla maina vi pro’l seis lö) Hai, mamma, eu craj chi mettain aint
nouvs.

Dorotea:
I d’eira ura e temp.

Giaronas:
Ah, buna saira, las damas.

Fumia/
Sofia:
(al listess mumaint) Buna saira.

Giaronas:
Ecco, mamma!

Dorotea:
(a las duonnas) Buna saira. Mo Vo guardaivat oura sco duos
'groupies'. (a Giaronas) Nu para eir a tai?

Giaronas:
Sco che, mamma?

Dorotea:
Sco duos 'groupies'.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


48

Giaronas:
'Groupies'. Eu ma tem, mamma, cha no nu cugnuoschan quist
pled.

Sofia:
Schi, schi: 'groupies'. Precis, duonna Dorotea.

Giaronas:  E co esa cun nossas unifuormas, giunfra? Ha’La fingià cumanzà
cun quellas?

Fumia:
(dà dal cheu) Na.

Giaronas:
O dolur, o dolur! Be plü trais eivnas. Sco ch’eu n’ha dudi ha
duonna Lena tadlà meis cussagl ed ha survgni ün pêr da la
gruppa da teater Tulai. Quai es üna grondiusa gruppa. Eu sun
stat eir eu ün temp aint illa gruppa da teater Tulai.

Sofia:
(nun ha grond interess) Ah schi?

Giaronas:
Ma davo las culissas. Ün on n’haja fat sajettas e tuns per els.
T’algordast, mamma, ch’eu n’ha fat sajettas e tuns?

Dorotea:
Sajettas e tuns? Haiai, pro 'Moby Dick'.

Sofia:
Ha la gruppa da teater Tulai giovà 'Moby Dick'?

Giaronas:
Schi, schi, quell’istorgia culla balena. Quai es stat ün vaira
success. Blera glieud ha dit quella jada chi saja stat meglder co’l
film.

Schnuaivel martellöz sül plan sura.

Robert e Lena vegnan aint dad üsch.

Robert:
Buna saira, la cumpagnia.

Tuots respuondan „buna saira“.

Rico vain aint dad üsch subit davo Robert. Eir el ha aint üna

chamischöla cun sü il purtret da Ri Verva. Quista jada ha’l amo

daplüs classifichaduors e palperom co tschellas jadas.

Rico:
(tschögna a tuot pudair) Saira, saira.

Tuot chi sezza giò: Robert süsom maisa, Lena precis visavia,

Rico tanter Fumia e Sofia.

Dorotea:
Amo daplüs 'groupies'.

Rico:
Che manaj’La?

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


49

Dürant la prüma part dal discuors da Robert es la canera amo

adüna insupportabla.

Robert:
(dürant la scena precedainta) S-chüsai chi’d es üna simla canera. Eu
n’ha discurri avant cul directer. El m’ha dit chi stopchan metter
aint nouvs tapets e cha per schaniar ils giasts stopchna far quai
malavia da quistas uras. El m’ha però impromiss chi prouvan da
far plü paca canera pussibel.

Bain, eschna tuots? Na, ün dals Minars manca amo. Chi es
landervia quista saira, sar Giaronas?

Giaronas:
Quista saira es landervia donna Carolina, signur president.

Lena:
Dieu m’inaguarda, quels duos sun ün pê co tschel...

Giaronas:
Sar Lurench as s-chüsa sco adüna. (be da bassin) E natüralmaing –
eeeh... (el dà üna charta a Robert)

Robert:
Aha. Ed üna nouva zuond trista, malavita. No vain güsta survgni
la seguainta charta da signur Huber-Deville. Grazcha fich, signur
actuar. (legia avant)

„Fich
  stimà
  signur
  Corvin,
  ultimamaing
  sun
  stat
  fich
  occupà

professiunalmaing,
  da
  möd
  chi
  nu
  m’es
  stat
  pussibel
  d’assister
  a
  las

radunanzas
  da
  Lur
  admirabel
  e
  fich
  salüdaivel
  comitè
  uschè
  suvent
  sco

chi’m
  füss
  stat
  a
  cour
  da
  pudair
  far...

Lena:
Gnanc’üna jada nun è’l gnü!

Robert:
Mo che voust, el es ün hom sten occupà. Forsa ch’el vaiva
suotvalütà quai ün pa. (el legia inavant)

„Ed
  uschè
  sco
  chi’s
  preschainta
  la
  situaziun,
  esa
  plü
  co
  probabel
  chi
  nu’m

sarà
  pussibel
  d’assister
  neir
  a
  las
  ulteriuras
  radunanzas.“

La canera cumainza darcheu.

„Illas
  circunstanzas
  güst
  nomnadas
  –„
Cha’l dianzer porta, nu pona uossa schmetter üna jà!
„sper
  ch’El
  ed
  ils
  oters
  commembers
  dal
  comitè
  hajan
  incletta
  ch’eu

quatras
  sto
  giavüschar
  da
  pudair
  depuoner
  mia
  carica
  i’l
  comitè.
  Met
  pro

üna
  modesta
  donaziun
  e
  sper
  cha
  quai
  saja
  üna
  tscherta
  cumpensaziun
  per

mia
  absenza.
  Eu
  Als
  giavüsch
  bun
  success
  cun
  Lur
  gö
  festiv
  e
  rest
  cun

amiaivels
  salüds,
  Bernhard
  Huber-‐Deville“

Rico:
Quant ha’l tramiss?

Robert:
Ehem – tschinquanta francs.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


50

Rico:
Ö mo quai es damain co quai ch’eu n’ha survgni da la collecta
ch’eu n’ha fat aint illa cantina da l’impraisa Muoth & Foppa.

Lena:
Mo quels han sgüra daplü raps co sar Huber-Deville.

Robert:
(plü svelt pussibel) Bain, schi lura. Fain svelt inavant, ant chi
cumainzan darcheu a far canera. No nu pudain spettar amo plü
lönch chi riva duonna Carolina. S-chüsas – evas – protocol da
l’ultima... – ma, cun quel eschna ün zich in retard, ma quai nu fa
nöglia – rapport dal president. Bain. Dimena. Sco cunvgnü n’haja
pisserà cha’l banket medieval da la saira da nos gö festiv haja lö
quia in quista sala. L’Hotel da l’Aglia ans ha impromiss da far ün
predsch radschunaivel. Bigliets as poja cumprar prosmamaing – i
sun fingià postats – e sco ch’eu n’ha dudi daja tanter oter ün bun
rost da chavriöl o alch simil...

Lena:
Haiai. O alch simil...

Robert:
E lura n’haja tut a fit quista sala per tuotta di, cunquai ch’ella es
in ün lö ideal güst dasper Plaz. Sco cha Vo savaivat sgüra amo,
vaina displaschaivelmaing stuvü strichar l’assagl giò da Bügl sura
pervi dal nouv concept da trafic. E quai, lessa agiundscher,
adonta cha nos Grondcusglier sar Giaronas ha inoltrà üna
dumonda urgiainta a la pulizia e...

Giaronas:
Eu n’ha fat tuot il pussibel, signur president, ma i ha gnü nom cha
schi’s cumainza a far excepziuns, schi cha....

Robert:
Schi, ed adonta ch’el ha appellà in seguit a la Cumischiun da
trafic.

Giaronas:
Chi malavita es plü o main dal listess avis.

Robert:
Dimena, impè da...

Giò dal plan sura as doda darcheu martellöz.

Porca la pipa!

Il martellöz schmetta.

Impè da l’assagl giò da Bügl sura as zopparan ils sbirs dimena in
plüs lös strategics intuorn Plaz – dal rest s’affess quista sala
stupend sco quartier general e gardaroba. (tschögna) La sortida
d’emergenza va directamaing our in Plaz. Uschea, quai füss craja
tuot. Ed uossa, per plaschair, ils rapports dals manaders da las
gruppas...

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


51

Giaronas:
Ant co proseguir, signur president. – Per tuornar be svelt al
banket....

Robert:
Schi, sar Grondcusglier.

Giaronas:
Che manaja il comitè da la proposta da duonna Dorotea, mia
mamma, da pisserar per ün pêr intermezzos musicals dürant il
banket. Vo vaivat sgüra fat surasen chi’d es quia in sala ün
clavazin. E sco cha Vo savaivat forsa, es mia mamma pianista.
Ella ha manià ch’ella s’allegress da pudair sunar alch per no.

Cuorta posa.
Lena:
Ooh.

Robert:
Oh. Mo quai es propcha üna proposta fich amiaivla da duonna
Dorotea, sar Grondcusglier...

Lena:
Schi, ma nu voul ella tschnar cun no tuots? I nu tilla pon servir il
rost da chavriöl süllas tastas dal clavazin.

Giaronas:
Mo sa’La, mia mamma nun mangia quellas prunas. Vo vezzarat
ch’ella nu fa grond cas da tuot las bunas plattanzas.

Rico:
Mo faja vairamaing dabsögn da musica?

Robert:
Mooh – ehem...

Giaronas:
Eu’m savess metter avant cha quai dess a la sairada üna taimpra
speciala, signur president. Ma, scha’l comitè es da l’avis cha...

Robert:
Na, na. No eschan ourdvart grats per Sia proposta. Eu m’impais
cha no sajan dimena tuots d’accord cha duonna Dorotea ans
spordscha dürant il banket ün pitschen intermezzo musical... Alch
chi s’affà, m’impaissa...?

Giaronas:
Ma sgüra, ella ha ün répertoire remarchabel.

Robert:
Bain. D’accord. Schi passain uossa als rapports dals manaders da
las gruppas. Lena?

Lena:
Dimena, eu sto uossa manzunar ün pêr puncts importants. Prüma,
ils costüms. Eu n’ha dumandà a Fumia d’entrar i’l comitè, per
ch’ella am güda – quai voul dir a mia gruppa – culs costüms dals
sbirs e culs costüms da las damas. Uossa è’la fingià daspö duos
mais i’l comitè e nun ha cusi amo nögli’oter co quistas giabannas
da chürom. E da quellas dovraina inamöd be la mità.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


52

Robert:
Schi perche nun hast dumandà a duonna Chatrina Ziff sco ch’eu
at vaiva dit. Ella be spetta cha tü dettast part, culla aguoglia in
man. Perche nun hast dumandà ad ella?

Lena:
Perche ch’eu nu vögl a duonna Chatrina Ziff. Ella nu m’es
simpatica. No nu gnin bain daperüna. Gnanca zich. Eu n’ha
dumandà a duonna Fumia e nun incleg perche ch’ella nu’m
vess da güdar.

Sofia:
Fumia ha tremend bler da far, Lena.

Lena:
Hai, quai es eir uschè üna roba...

Robert:
Ün mumaint. Ün mumaint. Duonna Fumia, es quai vaira ch’Ella ha
üna pruna da far?

Fumia:
(chi’s doda malapaina) Schi, eu n’ha propcha da far suraint e suroura.
Eu n’ha amo da cusir quistas mongias e lura tuot ils cularins.

Robert:
(as sgoba vers ella, per ch’ella tilla doda meglder) Che disch’La?

Sül plan sura cumainzna darcheu a martellar.

Fumia:
(ün zichin plü dad ot, ma i nu s’inclegia gnanca pled culla canera chi’d es)

 Id es impustüt ils cularins e las mongias.

Robert:
I’m displascha fich, ma eu nun ha inclet inandret... E lura eir amo
quist martellöz, esser esa schon...

Lena:
Perche nu discuorr’La ün pa plü dad ot, duonna Fumia. Eu sa
ch’Ella es üna tmücha e no vain tuotta incletta, ma no nu tilla
magliain sü, a la fin, cha’l diavel porta.

Robert:
Lena, lasch’la in pos...

Lena:
Mah, id es be per dir. A la fin dals quints è’la magistra, o nöglia?!
Co mâ fa’la quai culs uffants? Uschea nun imprendna sgüra na
bler.

Rico:
Fumia sa ir intuorn fich bain culs uffants.

Lena:
Haiai, perquai sta’la probabel cun El.

Rico:
I dà halt homens chi han plü jent duonnas quietas.

Robert:
Uossa, uossa! Basta!

Fumia:
(amo adüna bler massa da bass) Eu gnanca nu sun uschè tmücha.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


53

Rico:
S-chüsa, chara, che hast dit?

Dorotea:
Ella ha dit ch’ella gnanca nu saja uschè tmücha.

Fumia:
(a Dorotea) Grazcha.

Robert:
Bain. Rapport dals manaders da las  gruppas. Co guarda oura
pro El, sar Rico?

Lena:
Mumaint! Eu nun ha amo glivrà. Seguonda lessa savair, quants
da quists brastocs ch’ella ha amo l’intenziun da cusir?

Fumia:
Quai sun giabannas.

Lena:
Pervi da mai. In mincha cas dovraina insè be desch.

Rico:
Ma id es eir amo tuot il pövel.

Lena:
Eu impè n’ha da vestir ün’intera cumpagnia da sbirs. E tuot las
duonnas. E’l chastlan da Charnatsch. E seis chavagl. No stuvain
tantüna far üna bella parütta. Tschels pon trar aint eir be
büschmainta veglia, quai nun es uschè important.

Robert:
Mo bain, schi lura ponderain tuots insembel. Quantas persunas
hast tuot in tuot, Lena, chi han dabsögn da costüms?

Lena:
Quai es il prossem punct. Eu nun ha praticamaing amo ad ingün.
Eu vaiva fat quint cun var trenta sbirs. Ün minimum stuvaina schon
avair, per chi saja realistic. Ma mincha jada ch’eu dumond ad
inchün, schi vaina oura cha tschels til han fingià trat da lur vart.

Rico:
Signur president, quai nun es vaira.

Robert:
Hm, ma chara, da quai vaina fingià discurri a chasa. Dal tuot
sgüra nun est chi saja propcha uschea, o?!

Giaronas:
Trat da lur vart, signur president? Co manaja duonna Lena quai
precis, trat da lur vart?

Lena:
Quai Til possa dir be precis. Cun trics e rampigns svarguognus. Her
saira, per exaimpel, vaiva organisà üna prouva da costüms cun
dudesch giuvnots dal gimnasi, fich simpatics. A la fin sun lura
gnüts be duos. Ed eir els nun han gnü ingün interess. A tschels
hana trat da lur vart cun tils pajar bavarellas e cun da quellas
chamischölas ordinarias.

Rico:
Ella nun ha ün’unica cumprouva per tuot quai ch’ella pretenda,
signur president.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


54

Lena:
E co ch’eu n’ha cumprouvas, e co! Vo vaivat aint tuots da
quellas chamischölas, tuots.

Rico:
Las chamischölas fan part da nossa campagna da publicità, e
nögli’oter. Perche nun ha’La aint üna eir Ella?

Lena:
Gnanca morta nu tressa aint üna da quellas...

Robert:
Ö, ö, balcha’t tantüna. Provain da chattar üna soluziun. Lena, eu
craj chi saja evidaint cha il prüm da tuot douvrast agüd quai chi
reguarda il persunal. Quantas persunas hast intant?

Lena:
Mo a tai, eu svess – Lurench, sch’el vain, Carolina, sch’ella vain,
e’l Grondcusglier sar Giaronas.

Silenzi. Il silenzi vain interruot da martellöz.

Robert:
Che, be uschè pacs!?

Lena:
(i tilla siglian bod las larmas) Hai. Quai es apunta quai ch’eu prouv
da dir tuotta pezza.

Robert:
(tilla cufforta) Schon in uorden, ma chara, schon in uorden.

Lena:
Quai nun es gnanca zich in uorden. Na, quai nun es simplamaing
na in uorden. Eu n’ha schaschinà sco üna narra. Scha tü
vezzessast meis costüm. Eivnas a l’inlunga n’haja cusi...

Robert:
Mo schi, ma chara, eu n’ha bain vis teis costüm, eu n’ha vis. Ün
costüm da bellezza.

Lena:
(crida) Tuot la pizza n’haja cusi sü a man. Eu n’ha dat enorm
fadia.

Robert:
Schi, schon in uorden, schon in uorden...

Martellöz.

Silenzi, cha schmaladi saja.

Il martellöz schmetta.

Sar Rico, craja’L chi füss pussibel cha Sia gruppa dess üna man a
mia duonna?

Rico:
I’m displascha fich, signur president, ma no vain svessa da far
avuonda.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


55

Robert:
Mo bain. In mincha cas survainst intant teis chavagl pel chastlan
da Charnatsch. Eu n’ha tut ad impraist ün.

Giaronas:
Ehem, signur president...

Robert:
Ün mumaint, sar Grondcusglier. Lena, a chi vaivast previs per la
rolla dal chastlan?

Lena:
Mo, a Lurench, m’impaissa...

Robert:
Lurench? Mo crajast cha quel sapcha ir a sella? Nöglia per

dir, ma...

Lena:
Schi chi oter? Al Grondcusglier sar Giaronas nu pudaina nöglia
dumandar.

Giaronas:
Ah na, na.

Lena:
E tü nu sast neir na ir a sella. Quai füss bler massa privlus.

Giaronas:
Signur president...

Robert:
Sar Grondcusglier?

Giaronas:
Eu n’ha malavita amo üna noscha nouva. Id es zuond
dischagreabel da stuvair esser adüna il mess chi maina las
noschas nouvas, ma – dürant meis aboccamaint culla pulizia in
tschella fatschenda, n’haja eir pudü passar pled cul schef da la
pulizia pervi da vos plan da passar tras Plaz cun ün chavagl. El es
da l’avis cha ün chavagl na trenà cun ün chavalgiaint sainza
experienza, üna sonda cun üna pruna glieud, füss ün ris-ch
incalculabel.

Lena:
Voul quai dir ch’eu n’ha da sacrifichar meis chavagl?

Giaronas:
La pulizia es malavita da l’avis...

Lena:
Ma il chavagl es tantüna l’unic ch’eu n’ha!

Giaronas:
Maah.

Robert:
O char Segner!

Rico:
E sch’el pigliess ün velo?

Lena:
Quai nun es gnanca zich da rier. (ella sta sü) Uossa es tuot a fin.
Pudain desdir tuot la fatschenda. Fertig, Schluss. Annullar tuot.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


56

Robert:
Na, na, be planet, be planet.

Lena:
Quel hom nu po tantüna na ir be a pè, o?! El es il chastlan da
Charnatsch, porca la pipa...

Robert:
Forsa chi’ns vain adimmaint ün oter mez da transport.

Rico:
Apunta: ün velo!

Lena:
Ch’El tegna uossa seis pical, El!

Giaronas:
Signur president, das-chessa far üna proposta? E scha no
pigliessan üna sort attrappa d’ün chavagl?

Lena:
Co dianzer guarda oura ün’attrappa d’ün chavagl?

Giaronas:
Mo ch’Ella spetta tantüna fin ch’eu n’ha glivrà. I’m para da
m’algordar cha la gruppa da teater Tulai haja giovà üna jada ün
toc cun mascras – cun grond success. Quella jada vaivna eir üna
sort chavagl da lain. E da quai ch’eu sa tegnan els adüna sü tuot
ils requisits.

Lena:
Ridicul. Lura tant po güst far ün da no da chavagl.

Giaronas:
Mo quai füss s’inclegia eir üna pussibiltà.

Dorotea:
hop, hop, hop, schimmel va al galop...

Robert:
A mai, ün’attrappa nu’m para üna mala idea.

Lena:
Mo na, gnanca da dir!

Robert:
A la fin dals quints esa be ün gö festiv. No eschan stats d’accord
da prüma davent chi nu mangla esser massa realistic. Uschigliö a
la fin vessna ün Plaz plain cadavers, o?! (el ria)

Lena:
Lain verer...

Robert:
Eu fetsch in mincha cas üna notizcha e pigl svess per mans la
fatschenda. Ma tuottüna, grazcha fich, signur Grondcusglier, per
quist tip.

Giaronas:
El am po propcha crajer. Eu n’ha provà da las tuottas per
persvader a la pulizia. Ma quai chi pertocca bes-chas vivas suna
restats dürs.

Sofia:
Mah, a la fin dals quints esa üna plazza publica.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


57

Giaronas:
Schi, nos Plaz.

Robert:
Bain, schi lura, co esa cun tschella gruppa? Sar Rico?

Rico:
Mah, eu craj ch’eu possa dir cha...

Darcheu martellöz.

Cur cha’l martellöz schmetta.

...tuot funcziuna a la perfecziun, signur president. Sco ch’El ha
dudi lavura Fumia intensivamaing vi da noss costüms. E Sofia
pissera uossa a temp plain per la propaganda e la recrutaziun.
La Gruppa da corns da chatscha Hubertus ha impromiss da
sunar avant la manifestaziun. No vain stampà las chamischölas
ch’El vezza qua. Prosmamaing rivan lura eir ils pins, il tachöls e las
banderinas. In pac temp es Ri Verva preschaint dapertuot.

Lena:
Haiai, Ri Verva, schon dret. Ma, che esa cul chastlan da
Charnatsch?

Rico:
Quel vain schon zforan be sulet, o?

Giaronas:
Eu sper be, signur president, cha no nu perdan our d’vista a Men
Mazzüch. Eu sun nempe da l’avis ch’el saja üna persunalità tuot
particulara...

Rico:
Gion Mazzüch d’eira be üna figüra secundara, signur president -
Max Kunz til giouva dal rest - ma in fuond nu d’eira’l oter co
ün’üsaglia da l’intellet da Ri Verva. Il tscharvè  da tuot d’eira Ri
Verva, signur president. Ad el stuvaina metter i’l center da nos gö
festiv. Ri Verva  persunifichescha tuot ils ideals chi inspireschan
nos gö festiv. El d’eira la gronda persunalità. Per uschè dir ün
gigant chi surpassaiva la glieud da seis temp. Ün visiunari, as
pudessa dir. Ün hom chi vaiva inclet cha la terra es da tuot ils
umans chi vivan sün ella. Da tuots.

Martellöz chi sforza a Rico a discuorrer vieplü dad ot, fin cha a

la fin sbraja’l sco pro üna manifestaziun da massas.

Cha mincha singul hom, mincha singula duonna e mincha singul
uffant ha il dret da cultivar la terra e da racoglier quai ch’el ha
semnà. E quai sainza ch’ingün tils metta cunfins o tils
intemurischa. Ingün. La terra nun appartegna be ad ün pêr
privilegiats, dimpersè a tuots. Ri Verva vaiva inclet cha pleds sco
proprietari, fittadin, possess e speculaziun cun terrain dvantessan
bod o tard vöds sco troclas, sco tuot la filosofia chapitalista, sülla
quala els as basan. E cha mincha uffant, cumbain pitschnin e

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


58

pover, dess avair la pussibiltà da tour in man la terra suot seis peis,
da dozar il puogn e da clomar „Schi, ella es mia...“

La canera schmetta. Silenzi.

Grazcha, signur president. Ed uossa am stuvaivat s-chüsar, no
vain amo ün’otra radunanza. S-chüsai. (el sta sü)

Sofia e Fumia stan sü e ramassan lur roba.

Robert:
Hai – ehem...

Rico:
Grazcha fich, signur president. Eschat prontas, cumpognas?

Rico marcha our da sala. Sofia e Fumia til sieuan direct davo el.

(giond our da sala) Buna not.

Sofia:
Buna not.

Fumia:
(chi’s doda malapaina) Buna not.

Silenzi. Martellöz.

Robert:
Mo bain. Schi lura dschessa: la tschantada es serrada.

Lena:
Che dischanza cha quel ha! Quel sbatta. Quel – quel es toc da
la guotta, quel.

Giaronas:
El ha in mincha cas ün grond entusiassem.

Lena:
Nar è’l, nar sco üna s-chella.

Robert:
Mo, i para propcha ch’el s’identifichescha fich cun tuot la
fatschenda. Ed eu sto dar pro cha quai am fa schon ün pa
pissers... Eu nu sa, ma in alch möd am para cha no perdan ün pa
il plaschair da nos gö festiv. Forsa cha quai ha da chefar be cun
mai, ma... (el sta sü) Chi vain amo ün mumaint our in ustaria?

Dorotea:
Ustaria? Mo jent.

Giaronas:
Mo mamma, voust propcha? (voul güdar a Dorotea) Sast bain cha
no vessan amo da...

Dorotea:
Ö schi fa il bain. Be üna pezza! (ella chamina vi vers l’üsch)

Giaronas tilla sieua.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


59

Robert:
Schi lura. Lena?

Lena:
Eu vegn subit.

Robert:
Vainst?

Lena:
Subit.

Giaronas:
Mamma, guarda pro.

Giaronas e Dorotea van our dad üsch.

Robert:
(fingià vi pro l’üsch) Nu far pissers, ma chara. No at güdain schon.
Tuot chi güda. Nu manglast far pissers.

Lena:
Nana.

Robert va our dad üsch.

Lena resta inavo suletta. Davo üna pezza tilla vegnan las
larmas.

Men vain aint dad üsch.

Men:
Ah, buna saira.

Lena:
(as piglia insembel) Buna saira, Men.

Men:
Che manca?

Lena:
Nöglia, nöglia.

Men:
Eu tscherchaiva a Sofia.

Lena:
Ella es fingià ida.

Men:
Schi co? Eu sun stat tuotta pezza our in ustaria, eu...

Lena:
Ella es partida cun tschel tip e sia duonna.

Men:
O dolur! (el s’inquieta. El chamina vi e nan) Sast Lena, eu am fetsch
gronds pissers. Eu nu sa plü che tour a man...

Lena:
Alch stoust far, Men. Quel tip es nar sco üna zappa.

Men:
Chi? Rico Tach?

Lena:
Hai. (ella sta sü) Eu vess dabsögn d’agüd, urgiaintamaing.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


60

Men:
Schi co quai?

Lena:
Eu nun ha ne sbirs, ne unifuormas, ne chavagl, zist sen dal
muond...

Men:
At dessa dar üna man?

Lena:
Oh, Men. Fessast quai?

Men:
Ehem – schi. Eu sto be dar minchatant ün tschüt als chans, ma...
Basta. Manglast be dir che e co. Ma eu nu sa sch’eu sun ün
grond agüd.

Lena:
(s’avicina ad el) Oter che! Oter che cha Tü est ün agüd! Per no
tuots. Tia patria ha dabsögn da Tai, Men...

Men guarda tuot stupefat. L’inglüminaziun dal palc müda dad
alb a cotschen ed ad alb ed a cotschen, intant chi’s serra la

TENDA

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


61

SEGUOND ACT

Prüma scena

La listessa saletta. Tschantada d’emergenza da dumengia, als 5
gün.

Lena, Lurench, Robert e Giaronas sezzan intuorn maisa.
Dorotea es vi da la maisetta sco adüna.
Silenzi. I spettan. Lurench ha sön.

Robert:
Eu sper ch’el gnia, Lena.

Lena:
Sch’el disch ch’el gnia, schi vain el.

Ün giuvnot vain aint dad üsch cul tambur. El til metta darcheu
sül palc e va our dad üsch.

Robert:
Maah, eu sto schon dir cha quist nu’m plascha dal tuot – cha no
fain qua üna tschantada secreta. Sainza dir nöglia a tschels dal
comitè.

Giaronas:
Hai, quai nun es dal tuot correct, signur president.

Lena:
E perche nöglia? Tschels han fat precis il listess. Cun lur gruppa
d’acziun.

Robert:
E tü crajast ch’el haja propcha üna soluziun per no?

Lurench:
El es ün pa ün curius schani. I dischan ch’el dorma cun üna
bajonetta suot il plümatsch.

Lena:
El ha üna pruna bunas ideas. E lura ha’l il grond avantag ch’el es
stat lönch pro’l militar.

Robert:
Hai, quai es vaira. El d’eira instructer.

Giaronas:
Eir eu sun stat ün temp ill’armada, signur president. Ma pro las
Forzas da l’ajer.

Lena:
Mo eu craj cha malavita nu pudaina büttar giò bombas sün els,
uschè cha quai nu’ns güda bler.

Giaronas:
Eu nu sun mai svolà. Eu n’ha adüna fat servezzan sün terra ferma.

Robert:
Ah.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


62

Men marcha aint dad üsch. El porta üna buscha ed ha in man
üna carta.

Men:
S-chüsai il retard. Schaschins e problems.

Robert:
Uossa vaivna bod pers la spranza cha tü gnissast amo.

Men:
Saira!

Tuots:
Buna saira!

Men:
Possa sezzer giò quia?

Robert:
Schi, schi, instructer Burdun.

Men:
Grazcha. (el as tschainta)

Robert:
Bain, siond cha quia as tratta dad üna tschantada straordinaria,
am para meglder da nu far ingün protocol... Ingün protocol,
duonna Dorotea.

Dorotea:
(rafüda da scriver) Ingün protocol. D’accord. (ella metta la penna sün
maisa)

Robert:
In vista al fat cha no nu vain infuormà a tuots, pudaina craja
passar directamaing al tema. Sco cha Vo savaivat sgüra, s’ha sar
Men Burdun miss a disposiziun sco cusgliader per la gruppa dals
sbirs da nos gö festiv. Quella es nempe malamaing in retard.

Lena:
Quai chi nun es in cas be mia cuolpa.

Robert:
Na, na, na. I nu’s tratta da dar la cuolpa ad ingün. Ma da
tschella vart nu pudaina neir schnejar cha’ls Desch han organisà
lur activitats bler meglder e sun eir fingià bler plü inavant co no.
Forsa eir per circunstanzas chi a tschertüns da no paran ün zich
dubiusas. Nos böt es dimena da restabilir l’equiliber. Eu dun uossa
dimena il pled ad El, sar instructer culla dumonda sch’El voul güst
far üna proposta.

Men:
Grazcha, signur president. (el sta sü) Dunque. Eu n’ha gnü fingià
plüs aboccamaints, surtuot cun duonna Lena, e sun dimena
infuormà ter bain davart la situaziun. Resümond as poja dir cha
no vain dad üna vart üna gruppa cumplettamaing
dischorganisada, ma cun tuottafat bunas intenziuns, da tschella
vart percunter üna gruppa organisada a la perfecziun, ma cun
plü co evidaintas noschas intenziuns. D’accord?

Robert:
Mooh, eu craj cha 'nosch' saja forsa exegerà ün pa...

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


63

Men:
I’m displascha, sar Robert, ma nu vezza’L cha quai es tuot be
fetscha. Glieudetta miserabla cun intenziuns miserablas. El nu
das-cha esser naïv. Quels be fan abüs da no. Quai es bain
evidaint. Quai es plebaglia. Vermiglia. In temps da guerra as
vessa fingià dalönch innan pichà sü ad ün sco Rico Tach. No
stuvain verer las chosas sco chi sun.

Robert:
Ah.

Men:
Dimena, co laina proceder? Il seguaint. Eu n’ha qua üna carta
da Plaz e contuorns. (el splaja la carta) S-chüsai. Quai es plü o main
la situaziun actuala. Per noss bsögns basta. Possa? Grazcha.

Lurench s’indurmainza intant cha Men discuorra.

Il prüm da tuot stuvaina esser consciaints cha no eschan in massa
pacs per guadagnar quist cumbat. Scha no vessan daplü temp,
schi pudessna sgüra chattar amo daplü sustegn. Ma oramai esa
massa tard. Uossa dependa tuot da la strategia. I nu’ns resta oter
co trattar a tuot quels chi nun han da chefar nöglia culla
fatschenda sco civilists neutrals chi mütscharan apaina chi
cumainzan ils problems. E problems daraja, quai as possa
garantir.

Robert:
Nu craja’L, sar instructer Burdun, chi’s pudess evitar quai, scha

no...

Men:
Uossa ch’El taidla, sar Robert. Quels sun organisats tras e tras. Eu
m’ha infuormà ün pa. Ün dad els viva suot meis agen tet,
pürmassa. Quai voul dir, sch’ella vain insomma a chasa.

Eu sa damara be precis da che ch’eu discuor. No vain da chefar
quia cun ün tröp da giuvenils sulvadis e da caots chi be spettan
chi detta üna battosta. Spettai be, cur cha vossa armadetta da
trais giats tils attacha, schi fana zappaditsch cun Vo.

Giaronas:
Anguoscha!

Lena:
Eu’s n’ha bain dit da prüma davent.

Robert:
Mo è’L propcha sgür? Quai tuna tuot ter... Ma perche?...

Men:
Perquai cha quel tip voul cha seis gö festiv o sia manifestaziun nu
gnia interruotta dad ingün, uschè es quai. Ed üna jada ch’el es
sül palc ed ha l’attenziun dal publicum e po quintar sü tuot sia
patafcha, schi saraja greiv da til rablar davent da là. Sia duonna
ha radschun, plan planet perda’l la tramuntana. Uossa craja’l
ch’el saja Ri Viera.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)


64

Lena:
Verva.

Men:
Verva. Ed el voul surtour la pussanza.

Basta, eu craj ch’eu plü probabel riva d’organisar per sonda var
dudesch homens fidats. Probabelmaing. Schi nu vöglian ir plü jent
a giovar a golf. Eu n’ha telefonà ad ün ed a tschel, ma intant nun
ha confermà amo ingün. Sperain chi plouva in sonda. Lura vain
sgüra eir be la mità da quella cumbricula da cravallants.

Quista sala dovraina sco quartier general... (el vezza cha Lurench
dorma) Mo nu taidla’l quel?

Lena:
El s’ha indurmanzà.

Men:
Nu para güst il tip ideal per ün uffizial.

Lena:
El es il chastlan da Charnatsch.

Men:
Mo lura, cha’l Segner perchüra a la chastlana!

Quista sala es dimena nos quartier general. Da qua davent
entraina in acziun. (el va vi pro’ls üschs e tils riva per controllar chi nu saja
ingün) Dat ün sguard a la carta. Pel mumaint eschna precis qua,
vezzaivat?

La sortida d’emergenza da la sala es plü o main quia. Quai es
dimena nos prüm zop. Vi la sala da la chasa da parvenda as pon
zoppar ulteriuors sbirs. Da là davent s’haja üna buna survista da
tuot Plaz.

Giaronas:
Ma la sonda esa adüna gimnastica per seniors illa sala da
parvenda. Nu craja’L cha tantas unifuormas pudessan far temma
als seniors?

Lena:
Che unifuormas?

Men:
(respuonda a la dumonda da Giaronas) Quai n’haja pensà eir eu. Ma i
pon trar aint mantels da plövgia suraint e zoppar ils chapels, fin
cha no dain il segnal per l’attacha. E lura giò cun tuot e dai!

Lena:
Vairamaing vessna d’avair sü perüccas.

Men:
Quai nu vain gnanca in dumonda. Nos giuvnots nu pon tantüna
na passar tras la sala da parvenda cun sü perüccas. La glieud
vess üna vaira sculozza.

Robert:
Scha no attachain cun ün tal tempo, schi in fuond gnanca nu
dovraina unifuormas. Cun tuot la glieud chi’d es, ingün nu bada.

Men:
Mo na, na. Cler cha no dovrain unifuormas. Uschigliö esa amo
privel cha no cloccan tras a nossa aigna glieud impè da l’inimi.

L-AYC 1-2_Il comitè d_organisaziun_(vl)