30
Dorothea:
(scumainza a bargeir) Oh, igl unfant , ve da chegl na vaia betg panso
ple. Igl pover unfant. Igl pover unfant.

Hedwig:
(reiva an mantel cun tgapela e pel da golp, ena tascha tgi tanscha
anfignen giu mez)

Nous pudagn eir, ia sung pronta. Oh, donna Dürrnagel, betg bargi.
Voss unfant, n’è betg or digl mond.

Albert:
 Nous vagn sarro . Igl  artetgel spous e spousa è exaust. Davent e
liquido.

Hedwig:
Tgi è davent?

Krimhild:
(peglia or dallas ureglias igls bastunets) Igl vel è davent.

Joh. Sebastian:
Alloura pigliainsa la guglia dalla crenna. Sto tot navot. Uscheia ena
 nozza è ensatge fadigious. Na vess betg panso. Aber ensatge saia.
 Maridar? Vign per me betg an dumonda. Ia na sung betg do giu sen la
 testa (el vo dretg)

Albert.
Ia poss ossa trer or igl mies frac. Vo gio mal a me. Tenda sur las
spadlas. (vo sanester)

Ludwig:
(pitost da bass) Da, da, da daaa!

Dorothea:
(se per giunfra Schnarrer e donna Maus) Ea e vous pudez er parteir.

La preschentaziun è a fegn avant tgi aveir scumanzo.

Giunfra Schnarrer:
E scu stattigl cun igl mies honorar?

Dorothea:
Chel sol tarmetter Beethoven.

Hedwig:
Cò ins stat 2 ouras cun igls bigudigns [Lockenwichler] avant igl
furn
avert ed alloura ins vign tignia pigl nas.

Dorothea:
Ossa angal betg exagere. Vous vez gio tutegna se ena tgapela.

Hedwig:
Chegl è stada l’amprema e la davosa nozza tar vusoters a la cala ia va
fatg part.

Dorothea:
Ma nign tgi veva anvido vous.

Giunfra Schnarrer:
Ossa scu stattigl cun la liquidaziun?

Dorothea:
Ia az va gio detg, sa drizze agl violonist.

Hedwig:
(se per giunfra Schnarrer) Oha, igls Dürnagels èn dabet a Vous

daners. Chegl è interessant. Tja. Sch’ins varda se per els, ins na

schess betg chegl.

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


31
Ludwig:
(a donna Maus) Ge  giu sot e pigle davent da voss mantel igl
furmanter (Hamster) tgi sfeila. Ainten la chista vo ossa (nom d’ena
seria da nozzas a tv) Chella pudez vurdar, alloura vez er vossa nozza.

Hedwig:
(an giond giu dretg) Angal betg carte tg’ia geia sen santiera schi niz
oss liquidos.

Ludwig:
(dad ot) Ischas betg anc chigiu?

Hedwig:
(vo sanester)

Giunfra Schnarrer:
(an giond dretg) Ed igl chint?...

Ludwig:
... tarmatte a me. (cloma siva ad ella) A bun ans veir!

Krimhild:
(crei tgi seia managea ella) A bun ans veir.

Dorothea:
(a Ludwig) Fò tgi te vignas ainten la tia tgombra e betg laschat veir
oz.

Ludwig:
Beethoven!!! Ins ò igl scuppo.

Dorothea:
(energic) Chel vei gio da dei las violas da sotanse.  E te nirossas
bagnspert a tigneir cumpagneia ad el.

Ludwig:
(vo spert ainten stanza sanestra)

SETAVLA SCENA

Dorothea:
Ossa ègl fitto. Ia stò discorrer cun igl conservatori. (vo agl telefon e
tschertga aint igl codesch tgi  è lò) 926218. – Uscheia na vogl betg
anavant. El ans magna tots alla maloura. (ella tscherna la nomra)
Hallo? ... Ea, cò è Dürrnagel. Savessas am colliier cun igl manader da
voss institut? Angraztg!... (tar sasez) el ans metta tots an fossa... (agl
telefon) Bun de, cò è Dürrnagel. Scu è voss nom? - ... Hunzel? Donna
Hunzel, ia va basigns da voss ageid. Mies om ò tar vous en plaz da
studi... Scu chegl? Ia sa betg... Beethoven... Ea, i escalescha...Ena
mania... gl’è per el ena droga... el è fanatic da Beethoven... ea gist
uscheia. Forsa pudessans s’antupar. Per en discurs cun el. Na, ma
betg cun Beethoven, cun mies om... Angraztg... Veia Franz-Liszt 81...
Vez da passar speras ve? Chegl gess gist an egna. Angraztg... donna...
aah Hunzel. (penda se) Alloura stuessa anc... (sfiglia ainten igl
codesch da telefon)... Cò è’l... professor docter Flattergang,
psychiater. Gist chel ègl. Forsa sa ragordel anc (tscherna la nomra)
Hallo?... hallo?

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


32

OTGAVLA SCENA

Flattergang:
(vign da dretg, sainza neir observo, durant tgi Dorothea ò igl corn a
l’ureglia. El ò ena bler mengia gronda tgapela, tgi reiva anfignen tar
las ureglias)

Dorothea:
(sesa dond igl dies a Flattergang, sainza veir el) Hallo?

Flattergang:
Halloo!!!

Dorothea:
Bun de! Cò è Dürrnagel. Donna Dorothea Dürrnagel.

Flattergang:
Docter Flattergang. Bun de.

Dorothea:
Ah, signour professer. Vous az ragurdez forsa a noss discurs. Ia veva
telefono avant otg emdas. Perveia da mies om. El è... scu dessa deir
chegl... El è vedlonder da neir balurd. (ella vo cun igl mang veano
segl front) Vous savez tge tg’ia manetg?

Flattergang:
Ia vei chegl.

Dorothea:
Scu? Vous vasez chegl! Pussebel! (fò puspe igls madems segns, pero
èn chels chest’eda per Flattergang) E ossa lessa ia discorrer cun vous
persunalmaintg...

Flattergang:
Gugent.

Dorothea:
Cura gessigl chegl a vous?

Flattergang:
Ea, ossa.

Dorothea:
Chegl è bung. Pi spert e pi gugent. Cura pudessas neir?

Flattergang:
(ponderescha) Mument. (el peglia or igl calender e sfiglia liaint)

Dorothea:
(peglia igl corn davent da l’ureglia e stoppa cun igl mang igl

microfon) Speranza è chel anc normal.

Flattergang:
Glez sunga, glez sunga.

Dorothea:
Na, per buna schort.

Flattergang:
Igl mument vaia pulit.

Dorothea:
Stupent, signour professor. Nous abitagn ainten la veia Franz-Liszt

81.

Flattergang:
(noda) Veia Franz-Liszt 81. Bung, bung.

Dorothea:
(tigna puspe igl microfon a l’ureglia) Alloura bagnspert. (posa se igl

telefon, sa volva e sbrigia) Uaaaaah!

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


33

Flattergang:
(tanscha igl mang) Flattergang. Professor docter Flattergang. Ans

cunaschainsa?

Dorothea:
Bung Dia, tge tema tg’am vez fatg.

Flattergang:
Ia poss piglier giu la tgapela.

NOVAVLA SCENA

Ludwig:
(vign da sanester cun se perucca ed an vistgia da Beethoven) Tge

canera ègl a cò?

Flattergang:
(a Dorothea) Oh, vous vez visita? Beethoven. Stupent! Ia vess
adegna gugent amprandia a canoscher. (vo tar Ludwig ed igl tanscha
igl mang. ) Tge dattigl a Vienna? E... scu vogl a vossas ureglias? Anc
adegna  chel dilemma?

Cosima:
(reiva da dretg) Bun de. Hünzel. (varda se per Ludwig). Adam!!! Ma

Tge fast te cò?

Ludwig:
(cun terribla tema)

Flattergang:
Flattergang. Chegl è Beethoven, donna Funzel. Adam era bler pi bod.
El ò scumanzo cun Eva. Vous  savez ? Els on maglea ainten igl
paradies igl... äh... persic...

Ludwig:
(tot confus) Igl meil.

Flattergang:
Chegl è sto Wilhelm Tell. Cun igl balester. È Tell er a cò?

Ludwig:
(disturbo) Tgi è cò?

Krimhild:
(reiva da sanester e tigna ad ot igl vel) Igl vel è puspe cò.

-tenda-

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


34
4. ACT

AMPREMA SCENA

(Preschaints èn prof .dr. Flattergang, Cosima e Dorothea. Durant tgi
els sa diverteschan portan Albert e Krimhild, tgi vignan da dretg  ena
soptga da scher. Els la posan giu ed Albert bandunga a sanester,
dantant tgi Krimhild stat enpo confusa salda.)

Dorothea:
E vous vez gio savens stgampanto pazients e chegl cun success.

Flattergang:
La quota è novantatschintg pertschent.

Dorothea:
E scu stattigl cun igls 5 pertschent tgi restan?

Flattergang:
Tschintg pertschent? Tge tschintg pertschent?

Dorothea:
Ea chels tschintg pertschent tgi mantgan agls tschent.

Flattergang:
Chels levan betg eir la soptga da scher.

Dorothea:
Betg sen la soptga da scher ? Vous mattez voss pazients sen ena tala
soptga da scher . Ia veva pusto en medi serious.

Flattergang:
Serious? Serious? (el peglia en codeschet or digl giachet) Serious...

serious... cò serious... stimo, onest, degn da confidanza. Ea, ea, chegl

sunga. Ma lagn ossa neir tar igl problem. Tge saia far per vous?

Dorothea:
I vo per igl mies om e per mies fegl. Els èn malspiertos da lour

musica. Igl mies om da Beethoven e Johann Sebastian dalla, na, vous

savez gio wuff, wuff, wuff, wuff!!! (fò muvimaints digl rataplan  da

schober e baligna an ritmus igl tgea.)

Cosima:
Adam... ach, signour Nolle è entusiasmo da Beethoven, ma betg

malspierto.

Dorothea:
Ia va gio detg, chegl è betg Adam Nolle, chegl è Ludwig Dürrnagel.

Cosima:
Vous sa sbaglez. Ia sa exact.

Dorothea:
(vilada) Ed ia niro bagn saveir. La fegn finala sunga maridada cun el.

Cosima:
Signour Nolle? Marido cun vous? Alloura stuessas sa numnar Nolle.

Dorothea:
(da ot) Mies nom è Dürrnagel.

Cosima:
Vasez, cò vainsa gio tot.

Flattergang:
Donna Dunsel, ischas vous parainta u chinada da Beethoven?

Cosima:
Mies nom è Hunzel, ed ia sung ni parainta ni chinada da Beethoven.

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


35
Flattergang:
Schi tge faschez co?

Cosima:
Chegl vo ansasez aint navot a vous. Ma donna Dürrnagel am ò clamo,

per schliier en problem cun sies om. Ma chel è betg cò.

Flattergang:
Chegl è donna Beethoven. Ed el è cò. Ia igl va salido ansant. Vous
ischas enpo confusa. Vous stuessas neir eneda tar me sen igl cutschi u
la soptga da scher.

Cosima:
(vilada) Chel tgi vez salido ansant era Adam ed ia stò betg eir sen

voss cutschi.

Flattergang:
(interrompa) Adam? Adam? Ischas vous franca?

Cosima:
(energic) Ia sung franca. Nous ans cunaschagn gio dadei.

Flattergang:
Alloura ischas vous Eva. Ia leva gio dadei amprender a canoscher

vous. Tge fò la zerp? Anc adegna uscheia maliztgousa? Igl è sto ena

tgutga situaziun, cura tg’ins ò sbandagea vous or digl paradis. Ea, ea,

igls possessours fon cun igls locataris simplamaintg tge tgi vottan.

Cosima:
(zinic) Ia sung betg Eva, ia sung Katharina la Gronda.

Flattergang:
Chegl veva ia panso. Chegl veva gio panso. La figlia da figs. Vous

vez nigna figlia da figs.

Cosima:
 Bung Dia! Cò è angal narramainta. Ia vign. Ia na sa pero betg tge tgi
Adam ò pers ainten chella famiglia, pero el niro sieiramaintg am
declarar. Speranza am ègl betg sluito or ensatge fallo.

Flattergang:
Tgi è schluppo?

Krimhild:
(peglia igls bastunets da vatta or dallas ureglias) La nozza è

schluppada.

Cosima:
Oh na ! Cò è betg da tigneir or ple. Adia.

Flattergang:
Adia, adia e salide la Russia. Blers saleids er a Rasputin. Chel vaia er
gia en’eda sen igl cutschi. Chel’eda a Osnabrück. Veva problems cun
igl zar Niclo igl sagond. El era ferm persvadia tg’el seia igl  famegl
Ruprecht.

Cosima:
(vo an prescha) Davent, davent!

Flattergang:
(cloma siva ad ella) Forsa ischas cuntainta dad esser puspe en’eda cò.

Er an Russia è betg tot chegl tgi glischa ôr.

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


36
SAGONDA SCENA

Dorothea:
Tot chegl è sto ena malancligentscha, signour professor. Ossa tadle.

Mies om e Johann Sebastian dastgan betg neir a saveir pertge tgi vous

ischas cò. Vous stuez far chegl cun grond anschign.

Flattergang:
Donna Beethoven! Stet chietta. Lasche esser chegl è igl mies chitto.

Dorothea:
(fittada) Singour professer... Dürrnagel!!! Dürrnagel!!!

Flattergang:
Ia sa, ia sa. Chegl stgampantainsa er. Nous stuagn far tot gl’egn siva

gl’oter e betg patar or igl unfant ansemen cun l’ava digl bogn.

Krimhild:
(peglia or igls bastunets da vatta) Igl unfant è betg anc cò.

Flattergang:
(a Krimhild) Oh, vous spitgez en unfant?

Dorothea:
Carmen è an speranza, C a r m e n.

Flattergang
Carmen? Carmen? (el fò zaps da saltar da flamenco) Baby Oleeeh!!!

Dorothea:
(schema e scassa la testa) Ia vign per chels dus. (Ella cloma sanester)

Sebastian!!! (siva dretg) Ludwig!!! (suplitgond se per Flattergang)

Fasche en discurs cun els. Fasche tot igl pussebel per tgi chel marteri

peglia ena fegn... E mies om è ni Beethoven ni Adam. El ò nom cler e

net simplamaintg Dürrnagel. (ella vo a sanester)

TERZA SCENA

Flattergang:
En cass cumplitgia. Fitg cumplitgia... Beethoven  s`imaginescha dad

esser Adam, sia donna crei dad esser en „dürrer Nagel“ ed igl

fegl...wuff, wuff .... Chegl vign tger, fitg tger.

Ludwig:
(vign da sanester) Vous ischas anc cò? Tge saia far per vous?

Flattergang
(sa preschainta) Flattergang. prof. docter Flattergang. Ia va santia tgi

vous s`interesseschas per musica?

Ludwig
(tot cuntaint) An mintga cass. O ins detg chegl a vous? Beethoven,

Beethoven è mia veta.

Flattergang
E tuttegna cartez dad esser Adam?
:

Ludwig:
(varda anturn, peglia el pigl bratsch e scutigna) Danonder savez

 chegl? Angal betg lasche neir a saveir chegl mia donna. Ia fatsch

tuttegna  prest fitto.

Flattergang
Per l‘ amour da Dia. Chegl è nign muteiv da far fitto. La veta è bler

mengia custevla. Cun chegl nignsa schon a fegn. Cò ans gida igl

cutschi.

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


37
Ludwig:
Igl cutschi? Ma chegl niro’la  betg a leir.

Flattergang:
Tgi è ella?

Ludwig:
Cosima Hunzel. La dama tgi era...ma noua è ella ossa? (vardan

anturn)

Flattergang
Managez vous Katherina la Gronda?  Chella è tot disturbada.

Ludwig
Katharina la Gronda ?

Flattergang
Mancumal. Katarina la Gornda dalla Russia.Ena buna ancunaschainta
da Rasputin. Vous savez? Igl famegl Ruprecht. (recitond) „ Ia vign
giu d’ gôt cun mies stadal, ed ia  az annunztg ; gl`è prest Nadal“

Ludwig
Bung Dia!

Flattergang
Na betg chel. Sies famegl. Ma ossa ègl  taimp d`az metter sen
 igl cutschi. (varda anturn e vei ena soptga da scher). Ena soptga da
scher? Vous vez nign cutschi?

Ludwig
( cun tscheira da ramproscha) Cutschi?

Flattergang

Ea, ea, chels gronds cumponists! Els èn adegna stoss povers

magliameirs.

Ludwig
Sa sterner?

Flattergang
Mancumal, sa sterner.Tge faschez da notg ainten letg? Stez an

peis curatgi durmiz? Ni vez forsa nign letg?

Ludwig
Ma pertge tot chegl?

Flattergang
Vossa donna am ò pusto. Vous ischas dividia.

Ludwig
Tge sunga?

Flattergang
„Dus olmas ainten igl pèz“

Ludwig
Häh ? dus ormas aint igl mies pèz ? Tge m‘ interesseschigl tgitgi è
ainten mies pèz?

Flattergang
Dividia!! Tadle, ia vi declarar chegl. Ia va gia en eda en furner

sen igl  cutschi e chel carteva dad esser en mazler. Uscheia ègl

chegl er tar vous.

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


38

QUARTA SCENA

Joh. Sebastian
(vign da dretg)

Ludwig
( se per Joh. Seb.) Tia mamma ò clamo notiers chel signour ed el

pretenda tg`ia seia en mazler dividia.

Joh. Sebastian
Cò vainsa igl frust: Fiss la nozza betg eida an navot, schi vessans ossa
en furner ed en mazler ainten hetta.

Flattergang
Tgi è chegl?

Joh. Sebastian
Johann Sebastian Dürrnagel. Igl fegl digl mazler lò.

Flattergang
Aha, wuff, wuff, igl tgang. Cò an tga paran  tots dad esser tras !.

Joh. Sebastian
Na, tat ed ia ischan normal dasdos.

Flattergang
 Tar vusoters vigna pi tard. Gl`amprem Beethoven. Ma ossa hop, hop
 sen igl cutschi. Ia va anc oters termins. Nofretete, la regina
dall’Egipta  spetga.

TSCHINTGAVLA SCENA

Hedwig
( vign da dretg)

Flattergang
Ah, stgise, ia va amblido voss udeida. (fitg dad ot) Dalunga sen igl

cutschi. Nofretete spetga.
.

Hedwig
Chegl vaia bagn panso; igl signour Dürrnagel. La paretta d`en pader
innocent ed igl intern scu en giat an caleira.

Joh. Sebastian
Cò fasche nigns chitos, igl mies  signour genitour fò pitost messa
bassa.

Flattergang
 (mossa sen donna Maus) Tgi è chegl!

Hedwig
Maus. Ia stung giu cò sot, da mang dretg.

Flattergang
Maus? Maus? Vaia er gia en`eda sen igl cutschi. Ella veva ena

sgarschevla tema da giats. Vez giats ainten tga? Alloura  stuessas

esser fitg precauta.

Ludwig
Giats maglian er betg tot:chels son schon tge tgi è galdibel e tge betg.

Hedwig
(da sabiot) Bah.. cò lessa alloura  veir chella    Nofra Deta cun vous
segl cutschi. Cant viglia ella ansoma?

Joh. Sebastian
Chitordeschtschent avant Christus.

Hedwig
Mo,mo, Tgetgi schez! Glez è profanaziun d`ena mumia!

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


39

Ludwig
(an rabgia)  Ma tge lez a cò?.

Hedwig
Ia stò aveir amblido mia tascha cura tar l’explosiun dalla nozza.

Flattergang
Explosiun? Cò ò gia lia en`explosiun? Aha, chegl daclera
naturalmaintg bler.

Ludwig
(dad ot) Fasche tgi vignas davent! Ia niro am orientar noua tgi vossa
buscha viglia ò az piglia ve.

Hedwig
Tge viglia buscha? Chella è da pura pel da crocodil.

Ludwig
E chella biestga è viglia scu pang e boglia. Ge per ossa voss fatg e
fasche attenziun digls giats.

Flattergang
Giats maglian betg crocodils.

SEISAVLA SCENA

Albert
(Joh.Sebastian e Albert vignan da sanester e portan aint igl cutschi)
Ma ischas nia en toc anavant signour docter? Chels èn diritschs,
ubetg!

Flattergang
Crocodils giovens betg tant. Ma igls vigls aligators, cun chels ins
stogl schon batter!

Albert
Pero schi vez egn eneda sen igl cutschi, alloura stò`l schon ceder.

Hedwig
E vous sustignez er anc chegl? Oididia, ma rivada ad abitar? Chegl è
en veir Sodoma e Gomorra. Ma schi igl vigl fan da Beethoven na vot
betg la viglia Nora Deta, pertge ins metta el cun forza sen igl cutschi?
(ad Albert, mussond sen Flattergang) E tgi è chegl?

Flattergang
Ia sung psichiater. Prof. docter Flattergang.

Hedwig.
Aaaaah, ossa vigna siva. Vous mettez ansemen donnas ad omens tgi
cupetgan ord sela cura tgi vessas da far la cavalca. E chegl cun assegn
da malsogna. Ma ischas persvadia tgi rabeglias chel cò (mossa sen
Ludwig)  puspe an sela ansemen cun chella viglia fregatta?

Ludwig
(sbrigia) Donna Maus! Giuador!

Hedwig
(vo dretg e cloma an giond )Tar chel dattigl sbrenzlas angal anc schi
las plattas èn sgrifladas.

Flattergang
Signour Beethoven arda chi e lò?

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


40
Joh. Sebastian
Angal pitschnas sbrenzlas.

Flattergang
(varda sen l`oura) Mies taimp è custevel. Fasche igl bagn e pigle plaz
sen igl cutschi, signour Beethoven.

Albert
( mossa sen Ludwig) Chegl è....

Flattergang
Adam, ia sa. Ma chegl reuschignsa schon. Igl tgang pigliainsa pi
tard.Wuff,wuff!

Albert
Tge tgang?

Flattergang
(mossa sen Joh. Seb.) Donna Beethoven  manegia el.

Albert
Bung Dia!  (vo tignond la testa ainten igls mangs)

SETAVLA SCENA

Ludwig
(ironic) Signour docter Flattergang! N`ègl betg enpo mengia bler per
vous, Katharina la Gronda, Famegl Ruprecht, Nofretete ,crocodils e
meirs? Ed alloura er anc igl tgang?

Flattergang
An verdad, an verdad. Chegl vign tger...Tger!

Ludwig
Vous ischas franc enpo dasperas, ni betg?

Flattergang
Ia stung  fallo, managez ?.

Joh. Seb.
Chel ò en cabel tgi arda sot igl ponni.

Flattergang
Ponni? Ars en cabel? Bung Dia, igl tgaval stò neir stido.
(clomma)Rumage igl uigl!!!

Ludwig
Nous gidagn a vous, signour professer.

Joh. Sebastian
Nous mattagn vossa stanza sessom puspe an urden.

Ludwig:
Vou stuez eir sen igl cutschi.

Joh. Seb.
Schiglio niz bagnspert a far martgas.
.
Ludwig
Siva noss trattamaint sa santiz puspe migler
(Decidia peglian tots dus Flattergang dretg e sanester pigl bratsch e
mettan el sen igl cutschi. El lascha far chegl tot sainza sa defender.)

Ludwig
Ed ossa; detensiung totala.
(cun vousch per sa durmantar) Tot salda. Chietezza. Ed ossa tot
calm. Alah il Alaaah. (crouscha igls mangs sur igl brost e
s`anclegna)

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


41

Flattergang
(tigna igls îgls sarros)  Oh eeaaaah!

Joh. Seb.
 (cun vousch da sa durmantar) Oss dorma baaaagn.

Flattergang
Ea per fraaanc.

Joh. Seb. Joh. Sebastian
( tot anetg dad ot) Heavy....!!!

Ludwig
(er dad ot) Beethoven....

(Ins sainta: „Freude, schöner Götterfunken“ e curt sessour igl motiv
principal digl Rocksong da Joh. Sebastian. Ludwig  marscha cun
igls mangs ad ot per la scena anturn e Joh. Sebastian fò
correspondents muvimaints tar la musica).

OTGAVLA SCENA
(Flattergang sa drezza se anetgamaintg e stat tschanto sen igl
cutschi. Dorothea, Aida, Albert,  e Krimhild reivan spert da dretg
sen la scena. La musica cala. )

Dorothea

Tge dattigl?

Flattergang
(dad ot, euforic) Sinfonia an dinamit. Tots dus èn curos. Signour
Beethoven vign mai ple a creir tg`el seia Beethoven ed igl
tgang...äh...wuff...wuff...vign a sa deliberar dallas greflas.

Dorothea:
Ia poss betg ple.

Krimhild
(peglia or igls bastunets e sbrigia). Ossa discorra ia!!

(tots tremblan)
Mies tger frar Ludwig! Vessa anc en èda da santeir sainza bastunets
da vatta „Ode an die Freude“ e da tè mies pitschen Joh. Sebastian
chella musica da transport da rusment, alloura lascha arder vusoters
veivs ainten igl crematori.

Ludwig
(perplex) Krimhild...

Joh. Sebastian
(er perplex) Onda...

Flattergang
(euforic) La cremaziun pudez spargner. Ia va curo els...

Ludwig/Joh. Seb.
Ma....

Krimhild
(anc pi dad ot) Chietezza! Igl institut da funeral è gio infurmo. La

pigna è scaldada ed igls glas da cucumeras èn pronts per la

tschendra.

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


42
Joh. Seb. / Ludwig
(von tar Krimmhild e vottan deir ensatge)

Krimhild
Betg parola ple e davent!

Joh. Seb. /Ludwig
(bandungan an prescha la scena)

Tots
Krimhild!!!

Krimhild
(dad ot) La musica è a fegn.

Flattergang
(sa dolza e vo tar Krimhild) Flattergang. professer, docter
Flattergang. Vous faschez cremaziuns? Ia va gia eneda en   magliafi
sen igl cutschi, chel scheva....

Dorothea
...ia vign ossa.

Flattergang
Na... chel scheva...

NOVAVLA SCENA

Carmen
( Carmen e Christoph vignan da dretg). Cò vaia gio puspe am ars la
detta.  Nous maridagn.

Tots
(oter tgi Flattergang) Carmen!!!

Flattergang
(fò puspe igls zaps da saltunz da flamengo). Baby Oleeh!!

Carmen
Tgi è chegl?

Albert
Prof. docter Flattergang. En om digl cutschi.

Christoph
Nous vagn gia eneda en giuder da reserva e chel ò stuia eir   siva dus
minutas sen igl cutschi.

Flattergang
Oh, e tge ò`l detg igl  mies collega?

Christoph
Meniscus.

Dorothea
Mies tger unfant, lez tuttegna maridar?

Carmen
Sast mamma, carezza fò orv. Ma tgitgi mareida so puspe veir.

Aida
(zinic) Omens èn scu tschavolas. Te spelatschas pagletscha per

pagletscha e chegl tgi vign alloura è per bargeir.

Albert
( rebatta) E femnas èn scu meils. Cun vestas cotschnas reigl se

per tè, e schi te dast ena morsa, schi ègl aint igl verm.

Dorothea
Ma bab!!!

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


43

DIESCHAVLA SCENA

Tabea
(vign an prescha) Hallo mies tgers. Stgise mies retard. I less az

comunitgier tgi nous vagn ans decidia da maridar Carmen.

Albert
Sainta, sainta la sgiazla. El ò mido igl plan da ghera!

Christoph
Mamma! Dastga at supplitgier, tgi te fetschas da cò davent angal ple
chitos per ties mal agl dies. Cun chegl ist occupada avonda e ties
medis er.Per nous pansainsa  nusezs.

Tabea
( vilada) Tge niss ties bab a deir?

Christoph
 Betg fò cò chitos, ia vei el ainten la fossa da famiglia. El am dat digl
tgea.

Flattergang
Nign stò eir an fossa. Tots èn curos. Ia va gueria tots. Beethoven n`è
betg ple Beethoven ed igl tgang... wuff... n`è betg ple rockig

Tabea
( croda sen la soptga) A me vign schlet

Albert
Purte ad ella mias tablettas cunter agitaziuns, chellas gidan.

Christoph
Ella dovra betg ellas. En toc turta ni ensatge grass è la miglra

masdegna.

Dorothea
Chegl è ena stupenta idea. Cun cafè e turta festivainsa igl de.

Ossa, tots ainten stanza da magler.

Tots:
(bandungan cuntaints e von a dretg)

ENDASCHAVLA SCENA

(Or digl isch sanester ins sainta  „ Freude schöer Götterfunken“

Pi tard da dretg igl Rocksong.)

Joh. Sebastian
( vign da sanester. Porta en vistgia. Ainten mang tigna el la geia e

sen la spadla sanestra en faziel alv. El clomma). Silenzi !!!

(La musica da metal cala mademamaintg ed igl isch a dretg sa

derva.)

Ludwig:
(vign noador. El è vistgia scu Joh. Sebastian sen l`amprema  scena,
cun jeans scarpos ed en faziel da testa neir. Ainten mang tigna el ena
ghitarra electrica.)

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


44
Joh. Sebastian
(dad ot) Scu post te riscar da destrueir mies Beethoven?

Ludwig

Tge vaia fatg?

Joh. Sebastian:
Te ast gist destruia Beethoven.

Ludwig
Ins sogl puspe igl reparar?

Fegn

Sm-HEL 1-1_Heavy-Beethoven_(sm) y


S-HER 1-2

Savez
cuschinar?

Cumegia an dus acts da Marlene Herzog
translaziun surmirana da Pina Iseppi-Uffer

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-2-

Persungas ( ca. acziuns) ;  2 o / 4 d ;  durada ca. 60 min.

Ruth  ( 107)

cosmeticra
Yvonne (113)

scolasta d’eir a tgavagl
Karin (111)

vendadra da calzers
Alice (31)

vaschigna
Franz (26 )

nov cunabitant
Gion-Pol (14(

anteriour cunabitant

Taimp

preschaint

Li d’acziun

steiva/tgadafi dall’abitaziun communabla

Maletg da tribuna
Ena gronda steiva cun integro la tgadafi. Da mang dretg antrada an
tgesa, sanester en isch da mang dretg en isch. Davos ve dalla pare en
regal cun codeschs, davant sanester agl our dalla tribuna enqual
stgaffa tgi represchaintan la tgadafi. Davant dretg ena pitschna meisa
cun quatter soptgas, davos en telefon, dasperas ena soptga, tranteraint
ena pultrunga u en satg da tschantar, evtl. en pitschen canape. Igl rest
tenor giaveisch dalla reschia.

Cuntign
Karin, Yvonne e Ruth èn treis donnas da vigliadetna masanga, tgi
partan gio onns en’abitaziun da 5 stanzas cun Gion-Pol. Els quatter on
dètg cumadevel, Gion-Pol cuschigna e fò igl antier tigneirtgesa.
Deplorablamaintg ò Gion-Pol catto ena retga donna tgi el vot maridar
ed è ossa ia a star cun chella. Las treis donnas vottan star sulettas,
vesan pero tgi chegl vo betg bagn, ni culinaric ni finanzial. Antras en
inserat on ellas catto ena quarta cunabitanta. I sa preschainta pero en
om fitg scharmant e tgi so er cuschianr e chel vign piglia se cun
plascheir. Igl scharmant Romand svilupescha pero atgnadats
malampernevlas e las damas on da far percumond e vignan veapi
frustradas. El stò davent, per set u per dieschset..... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-3-

(i rigia igl caos, dapertot starnia vistgadeira e gasettas, sen meisa magiols
veids, cloccas da bira e minerala, Karin starneida sen ena soptga, igl corn da
telefon all’ureglia, Yvonne tschainta sen ena sela giu mez e nattegia chella, ella
ò se en sombrero e fema ena cigarillo, Ruth ligia la Pagina. Ellas èn vistgeidas
leger, tgotschas da jogging, pantofflas viglias u a pe blot, etc.)

Karin
Bagn damai Gi-Pi (Gion-Pol), ia sa betg ruschanar anavant, ia sung
trement aint igl stress. Tgau....... (vot pender se)

Ruth
Dei a Gi-Pi tg’el dess neir puspe eneda sen visita.....

Karin
Ruth dei tgi te dessas neir puspe eneda sen visita. Bung...tgau... (vot
pender se)

Yvonne
Dei en bel saleid da me.. ! Er ia vess plascheir sch’el sa mussess
puspe eneda... ! Hasta la vista... !

Karin
Yvonne at dei adia... ! Hasta mañana.. !

Yvonne
(vilada) Caramaba... !

Karin
Stgisa Gi-Pi.... ma chella am fò tot confusa...ella raschunga adegna
schi ena massa.... ! Nous ans legragn tottas Gi-Pi.....vignst
simplamaintg eneda....ubetg.. ? (penda se igl corn) Am fò neir tot
nervousa schi am ruschanez adegna tranteraint. (ella vo ve tar en
canaster da glischiva ed antscheva a metter ansemen soccas, pero
betg adegna chellas tgi totgan ansemen)

Yvonne
Te ast ossa do dalla baita exact dus ouras sainza interromper... !

Ruth
Nous vessan er gugent detg ensatge a Gi-Pi.

Yvonne
Scu vogl ansoma cun el..... ? Rachinta...

Karin
Cun chel vogl bagn. Chella ameia tgi el ò ossa ò anc bler daples
palanchis tgi chegl tgi el ò cartia, ò Gi-Pi detg..... el vegia nigns
chitos ple....ò Gi-Pi detg....... (varda panserousa) .......ea, chegl òl
propi detg Gi-Pi...... !

Ruth
Chegl igl possa propi cueir (ligia puspe la gasetta)

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-4-

Yvonne
Ansasez ègl propi donn tgi el ans ò banduno.... e chegl angal
perveia d’en piz femna..... !

Karin
El vess franc gia ple tgi avonda cun nous treis.... !

Ruth
(sitg no davos la gasetta) Perchegl sarol er ia..... !

Karin
Pulenta.... ! Pi bel tgi cun nous na sast mianc aveir.... ! El dastgeva
cuschinar, lavar, far or cugl fier e nattager e nigna da nous tgi igl
vess eneda baito tranteraint.... !

Yvonne
Chegl era en om bagntratg.... !

Ruth
Nous na survagniron mai ple en om tgi cuschigna schi bagn... !

Karin
Ma ossa gist per esser sincera..... a me mantg’el betg gist schi
fitg... ! Mintg’eda cura tgi ensatgi geva dad isch or leva el saveir
noua tg’ins geia ed igl viertgel digl sacret ò el er mai saro giu...
(tigna se dus differentas soccas e las metta alloura ansemen)

Yvonne
Pero cuschinar savev’el...... Excellente.... ! (spagnol=: excellent

Karin
A me persunalmaintg geva sen la nerva tgi el sa tschantava mai giu
per far igl pisch..... !

Ruth
(sbassa la gasetta) E sch’ia pains ossa siva pi fitg.... la tuba dalla
pasta da daints sarava el er mai ed igl pantg tagleva el adegna giu
gist anpe da tort, chegl tgi vei or bler pi elegant... !

Karin
Ma scu tgi el cuschinava..... !

Yvonne
Ma tots chels mundadaints tgi el lascheva adegna starnia...... chegl
am fascheva gist pel gagligna..... ! Que asco !!!! (spagnol :Ke
aschgo = tge sgarschevel)

Ruth
Ma la sia buna cuschigna..... !

Tottas
(cun îgls saros) Mmmmmm..... !

Yvonne
Ensatge ègl pero da deir.... siva tgi Gi-Pi è betg ple cò vainsa ena
dètg ampernevla cuminanza da donnas (mossa ve per steiva)

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-5-

Karin
Glez è fitg cler.... !

Ruth
(fò ansemen la gasetta) Midagn tema... ! Donnas, ia va da discorrer
cun vusotras... !

Yvonne
Chesta seira varda alloura «Tradimaint a Havanna» sen la
televisiun.. ! Ia va d’am scular anavant sch’ia vi emigrar an
America digl sid... !

Karin
Chella platta santignsa ossa gio tschintg onns e te ist anc cò... ! Igl
sulet tgi at è reuschia anfignen ossa è da cumprar en sombrero
ridicul e da fimar igls ties cigarillos spizulents... ! (la teira ena
socca a dies)

Yvonne
Cun ensatge ègl d’antschever...... ! Te ast angal anvelgia perchegl
tgi per tè ogl tanschia anfignen ossa angal anfignen se Beiva... !
(patta anavos la socca e teira cun gost ve digl cigarillo)

Ruth
(antscheva a dar se las unglas) Nignas dispettas.... nous ischan ena
cuminanza paschevla... ! Donnas.... nous vagn detg tgi viglian nign
oter ple ainten nossa abitaziun... surtot nign om ple siva tgi Gi-Pi è
davent e tgi nous dovran la sia stanza scu stanza da lavour per far or
cugl fier, cuntschier e scu biro....

Yvonne
(interrompa)....ia leva deir gio da dei tgi ia vess gugent chella
stanza perchegl tgi ella è la pi gronda e varda cunter sid..... cunter
l’America digl sid... !

Karin
Vign mianc an dumonda. Finalmaintg vainsa plaz avonda per dustar
tot igl noss plunder..... e schi ensatgi ò igl dretg da survagneir ena
stanza pi gronda sunga ia chegl.... ! Alla fegn sunga la viglia...... äh
ia leva deir....ia va catto chella abitaziun.... ! E te na sast mianc anc
spagnol......(la teira puspe ena socca a dies)

Yvonne
Angal nign’anvelgia, Karin.... ! (tigna igl dies) Oh, igl mies pover
dies... ia sung tot eira... ! (leva se e fò gimnastica dantant tgi ella
discora, volva er igl dies agl publicum e discorra tranter las
tgommas or) E scu gio detg.... ia va igl dretg da survagneir chella
stanza.... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-6-

Ruth
Chella stanza resta veida. Siva tgi Gi-Pi ans ò deplorablamaintg
banduno vainsa nign ple tgi cuschigna per nous, chegl tgi era
naturalmaintg igl pi bungmartgea. E chellas tratgas prefabricadas e
chel fast-food, chellas salatas gio fitadas digl Volg e chellas bleras
glaces da Karin.... (fò ena pôssa e varda plagn ramproscha sen
Karin, chella fò ena tscheira)...... ans fon eir alla maloura. La nossa
cassa è semper aint igl minus.... !

Karin
 Ia sa betg dar daple ainten la cassa... ! Ia sung angal ena simpla
vendadra da calzers cun ena pitschna paia.... ! (teira puspe ena
socca vers Ruth, chella sa sbassa e la socca vo dasperas)

Yvonne
Ed ia cun la mia paietta da scolasta d’eir a tgavagl.... ? Ia va navot
d’anvanz... ! Ia sung segl sitg.... ! Estoi completamente en blanco.. !

Karin
E tgi nous vagn da parteir se chels 1600 francs sen treis e betg sen
quatter scu avant.... chegl ins s’accorscha fitg... !

Ruth
Ed igl mies ex am paia er betg daple.... el manegia tgi ia igl costa
gio ossa bler mengia bler..... impertinenza... ! Bagn damai.... tge
faschainsa..... ?

Karin
Nigna glace ple.... ?

Yvonne
Lavar nusez la salata..... !

Ruth
Chegl monta tgi vegian da tschartger ena cumpogna per la stanza
veida.... !

Yvonne
Ma franc betg per la pi gronda e bela stanza.... ! Chella è er
amplaneida cun plunder... !

Ruth
Chel plunder vign rumagea or.... nign tgi ò eneda fatg or cugl fier
liaint u cuntschia ed en biro è er nign tgi dovra... ! Ena stanza schi
gronda e bela ins vign da dar ve pi tgunsch tgi en piz tgiminada....

Yvonne
Bung.... schi stò propi esser. Ma i stò esser ensatgi simpel e flott .....
e betg schi cumplitgia scu Gi-Pi... !

Karin
Cuschinar stuess chella persunga saveir.....schi bagn scu Gi-Pi... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-7-

Yvonne
E chella stuess lavar giu gugent ed er nattager bagn las fanestras....
gist scu Gi-Pi..... !

Ruth
Mengia pretensiousas dastgainsa betg esser.... ! Da chels scu Gi-Pi
dattigl betg gist sen mintga tgaglia.. (i scaligna)

Yvonne
Ia vign a darveir..... Buonas dias.... que tal està... ? Està bien.... ?
(=Bun de,scu vogl,vogl bagn )   (svanescha or dad isch)

Ruth
(a Karin) Sast tge.... ? Te pudessas far eneda en curs da
cuschinar... !

Karin
Pertge gist ia.... ? Per da chegl vaia betg peda.... ia sung sgarschevel
aint igl stress... ! Vo te.... te ast igl pi basigns.... ! Igl ties om è franc
betg ia da libra voluntad ainten ena clostra an Tibet.... !

Tottas dus (curta pôssa, sa vardan) Nous tarmattagn Yvonne... ! (Karin vo cun
las soccas ainten tgombra, turna cun en oter canaster urden e metta
ansemen enpo alla bunga, Yvonne turna cun Alice, chella ò ena
cuppa ainta mang e trouscha liaiant)

2. scena
Ruth, Yvonne, Alice, Karin

Yvonne
Ia stò anc eir a vurdar, spitge gist en mument por favor... ! (allas
otras) Donna Alice vess gugent en kilo setger.... vainsa anc
setger.. ?

Karin
Nign’ideia.... ! Per la tgadafi vevans Gi-Pi... !

Yvonne
Ia crei tgi ier era anc starnia ensanouas setger... ! (varda davos las
stgaffas e dolza se tot chegl tgi è sen la cumbinaziun)

Alice
Buna seira, dastga ma tschantar.....angraztg fitg... ! (sa tschainta ve
dalla meisa da tgadafi)

Ruth
Fasche igl bagn... !

Alice
Igl è simplamaintg terribel.... ! I cartez forsa betg.....ma gist cura tgi
va antschet a far la turta vaia m’accurschia tgi am mantga igl
setger.... ! Uscheia ensatge am è anc mai capito.... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-8-

Karin
Chegl è veir...... anfignen ossa on angal mantgea ovs, fregna, polvra
da lavamaint e treis gedas paloias setgantadas.... setger è l’amprema
geda.... ! (Yvonne tschertga e stebgia)

Ruth
Chegl am so per furtegna mai capitar..... ia va pi gugent salata tgi
turta.... ! (metta las tgommas sen meisa ed antscheva a dar se lac
allas unglas digls peis, Alice peglia distanza)

Alice
Ia va fitg gugent turta....... ma schi mantgan las ingredienzas...... ia
fiss fitg leda schi am savessas amprestar enpo setger.....(Yvonne vo
ainten tgombra)

Ruth
Igl accent sen «amprestar»... !

Alice
Tge managez cun chegl..... ? Tgi ia seia forsa en parasit... ?

Ruth
Gist schi brutal vaia betg lia deir chegl...... ma da prancepi.....schi
managez gist vusez chegl.... !

Karin
Cun render vez magari betg gist gronda prescha, donna Alice.... !

Alice
Chegl è ossa betg gist curtaschevel da vusotras.... !

Yvonne
(turna or da tgombra, vo ve tar la carunga digls codeschs e peglia
en kilo setger giu da chella) Mias amigas on betg managea chegl
uscheia nosch....... cò vez el azucar.... dastg’igl esser schiglio anc
ensatge..... ?

Ruth
Ella dovra navot oter.... !

Alice
(ampermalada) Na angraztg... ! Schi faschez gio en tal teater per
enpo setger....adia ansemen... ! (vo, Karin metta igl canaster ainten
tgombra, turna cun igl scuet dalla polvra, gesticulescha anturn
enpo cun chel, Yvonne sa tschainta sen la sela cun en dicziunari
spagnol, nategia ed amprenda or dafora an madem taimp)

3. scena
Ruth, Karin, Yvonne

Ruth
Igl sulet tgi am dat sen nerva ainten chella tgesa è la nossa
vaschigna tgi dovra adegna puspe sal u setger.... ! (maglia nuschels,
beva or dalla sia clocca e dat se allas unglas, tot an madem taimp)

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-9-

Karin
Yvonne... l’otr’eda deist simplamiantg tgi vegian navot an tgesa... !

Yvonne
Chegl stoia perfign deir.......pertge oter tgi nuschels vainsa navot ple
                    ainten stgaffa.... tgi è vedlonder da far cumischungs.... ?

Ruth
Karin...

Karin
Pertge puspe ia... ? Ia sung gist stada per....

Ruth
....glace ed anc eneda glace  e per midar giu puspe glace.... !

Yvonne
Nous vessan forsa puspe da veiver enpo pi sang... ! Ia va am piglia
avant da vurdar da cò davent pi bagn sen igl nutrimaint.... (peglia
ena tschigulattigna sot la sela or, sa posa cunter chella e ligia
magliond)

Karin
Tant tigls ties bungs propiests.... ! Bombastic..... !

Ruth
Ossa vegias pôss... ! Perveia d’ansant...... ia va gio organiso ensatge
e leva gist anc az orientar curt avant tgi l’amprema candidata.... (igl
telefon scaligna)...... telefon.... !

Karin
(Karin peglia giu e sbrigia) Veia Curtinatsch 25, 4. plang, Yvonne,
Ruth, Karin......

Yvonne
(cun la bucca plagna) Tgi ègl... ? Quien es... ?

Karin
En appartamaint.... ? Tge appartamaint.... ? Nous na vagn nign
appartamaint.... ! (Ruth prova da piglier igl corn, ma Karin sa
defenda) Tge per en inserat... ? Nous vagn do se nign inserat... !
Ossa cala eneda, Ruth.... !

Ruth
(sbrigia a Karin aint per l’ureglia) La stanza da far or cugl fier.... !

Karin
En zedel tigl Volg.... ? Ier..... ? Vous sa simgez..... !

Ruth
La stanza da cuser.... ! (saglia per stanza anturn e vot piglier davent
a Karin igl corn)

Karin
Ossa, angal betg schi ardia..... tge az vign ansomma andamaint... ?
Lasch’am cun pôss, Ruth... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-10-

Ruth
La stanza da biro.... ! Do no chel telefon, chegl è per me.... !

Karin
Ma franc betg... ! Am displai, buna donna.... ma vous vez sbaglea
nomer...... ea, ia sung franca... adia.... ! (metta se cun en sfratg igl
corn) Fast agl kenguru... u tge schort malsogna ast....?

Ruth
Te ist en inpussebel gaffen... ! Chegl era forsa la nossa
cunabitanta... !

Karin
I chint... ! Chella ruschanva d’en appartamaint e nous vagn gio
angal ena tgombra da dar ve... ! E tiers tot vainsa gist angal ansant
dicurria da chegl..... scu vot chella gio saveir tgi nous tschartgagn
eventualmaintg ensatgi.... ?

Ruth
Perchegl tg’ia va gio pandia or en figl aint igl consum... !

Karin
Sainza deir sober navot a nous... ?

Yvonne
Chegl è igl colm digls colms.... ! Vainsa nous da deir direct navot
an tgapetel.... ? Estoi completamente....... vilada.... !

Ruth
Cler tgi vez er da deir ensatge, ma anfignen tgi vusotras vez sa
decidia ègl ansomma nigns raps ple an cassa ed ia sung sasa da
litgier adegna angal glace... !

Yvonne/
Karin
(sa vardan) Super.... !

Karin
(igl telefon scaligna puspe, Karin peglia giu igl corn, sbrigia) Veia
Curtinatsch 25, 4. plang, Yvonne, Ruth, Karin..... ! Tgi... ? Signour
Franz Steinegger..... ? Ea, i vez la dretga nomra..... nous vagn da dar
a fit en «appartamaint» (varda stagn se per Ruth, chella vot igl corn
ma Karin la tigna davent cugl scuet da polvra, discorra fitg
accentuo) ....gist uscheia... nous ischan treis donnas zont betg
cumplitgeidas...... an mintga cass tgi ischan giovnas... (las otras
vardan viladas)...... äh... forsa da vigliadetna mediocra..... pero
visclas e prontas per tot.....ähh...ena pitschna sgnocca.. ! Tge
managez.. ? Schi nous vignan paregna... ? Bagn, bagn i vagn nigns
problems.... ! E vous ischas er betg cumplitgia.... ? Glez è fitg
positeiv....bagn, bagn angal ni se... nous ischan gist per cass a
tgesa.... ea, ea tottas treis.... anfignen siva... ! (penda se)

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-11-

Yvonne
(stupeida) Tge ègl chegl ossa sto .... ?

Karin
Chegl è en tip tgi ò nom Franz e tgi s’interessescha per igl noss
«appartamaint» scu tgi Ruth nomna la tgombra.... ! El vign las
proximas tschintg minutas a vurdar chel «appartamaint».... !
(accentuescha mintg’eda chel «appartamaint»)

Ruth
Angal cun blagar enpo vignst anavant ainten la veta.... !

Karin
Cun la repartiziun digls salvs sunga alloura betg anc ancletga.... !

Yvonne
Ia er betg... ! Ma dei eneda... pertge ast te ruschano schi curious agl
telefon.... ?

Karin
Ia crei tgi chegl seia en Sursilvan... !

Yvonne
En Sursilvan.... ?

Ruth
Chegl è er angal gliout... !

Karin
Ea, e cun chels ègl da discorrer fitg cler per tgi ans tgapeschan.. !

Ruth
Ia raschung er cun chel scu tgi igl pechal am è carschia e fatsch cò
nigns strubaglems dalla bucca.... !

Yvonne
Ia sa m’adattar e perchegl tgi va ansomma nign problem cun
lungatgs esters vigna naturalmaintg a discorrer rumantsch grischun
cun chel..... ! (teira ve digl cigarillo e varda losch anturn)

Ruth
Schi te raschungas schi bagn rumantsch grischun scu spagnol.....
alloura bagn.... !

Yvonne
Am croda gist se ensatge..... chel Franz è bagn en om...... ! Levans
betg chest’eda ena donna.... ?

Karin
Ossa betg fò schi nurant...... nous igl vurdagn giu igl amprem.... e
forsa ans plai el schizont.... !

Yvonne
Tge manegias cun «forsa ans plai el schizont»..... ? Erans betg
d’accord tgi el ans ò betg da plascheir scu om.... alla fegn ischans
emanzas nubilas e divorziadas.... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-12-

Ruth
Stgisa, Yvonne..... te  ist ena emanza nubila... Karin ed ia ischan
angal divorziadas.... !

Karin
Forsa è chel tip perfign en flott, tgi so.... ? Donn angal tgi pi
prubabel savaro el betg cuschinar.... !

Yvonne
Chegl igl savessans gio mussar....... igl pi impurtant ègl tgi el sera
mintg’eda igl viertgel digl sacret.... !

Karin
Ed anc pi impurtant ègl tgi el ans fetscha la glischiva e tigna er
schiglio enzichel urden ainten tgesa.... !

Tottas
Schi bagn scu nous.... ! (pitschna pôssa, sa vardan giu e vardan
siva anturn ainten steiva)

Karin
Circa.... ! El è giu davant igl consum..... !

Tottas
Far rughel..... ! (ins sainta ena flotta musica, ellas saglian per steiva
anturn e culeian ansemen vistgadeira, cloccas, gasettas e pattan tot
aint per igl isch-tgombra sanester, igl disurden sen la cumbinaziun
ambleidigl, la musica è fittada, ellas vardan anturn tot loschas)
Muy bien... !

4. scena
Karin, Ruth, Yvonne, Franz, Alice

(i scaligna, Alice aintra cun Franz, Alice trouscha puspe ainten ena cuppa,
Franz an vistgia stgeir, cravatta e schlengia alva, surfatg, pero fitg elegant.
Las treis  donnas sa mettan se an retscha, sbirigleschan anc daple igls tgavels e
 provan da metter lour vistgadeira an urden)

Alice
Ia sung anc eneda.... e va gist anc laschea neir aint chel cò.... ! El
saveva betg noua tgi las donnas Yvonne, Ruth e Karin stattan. Ègl
chegl en paraint voss..... ?

Karin
Na, angal ena visita.... angraztg per la vossa gentilezza....adia... !

Alice
Ah....savez.... ia va gist nigna prescha...! (sa tschainta sen ena
soptga e trouscha, las otras s’agiteschan, intervigneschan pero
betg)

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-13-

Ruth
Vous ischas igl signour Franz... suppona.. ?

Franz
(discorra cun accent franzos fitg surfatg) C’est ça.... Franz
Steinegger (dei Froooons Steinäggääär)

Karin
Igl  Franz Steinegger.... ???

Ruth
Franc betg chel vigliurd....... ! Vard’igl giu eneda.... chel vesa gio or
bler pi bagn... !

Yvonne
Bler, bler, bler pi bagn..... ! Ed el discorra perfign franzos... ! (cun
sprez)...tunga enpo scu rumantsch da Surselva..... !

Franz
(peglia igls mangs dallas treis e dat a mintgigna en bitsch segl
mang, ellas èn incantadas) Enchanté, mes dames.... !

Yvonne
Ooo.... nous ischan er enschantadas....muy bien enschantadas.... !

Karin
Chegl è veir...... enscha......enschan....gist glez ischans.... ! Damai
bon jour, monsieur Steinäggääär, ia sung Karin e chegl è Yvonne e
l’otra è Ruth... !

Yvonne
(dat en cuffel a Ruth) Raschunga franzos....chel anclei nign
rumantsch... !

Ruth
Raschunga te...... te ist gio la nossa catastrofa linguistica.... !

Franz
Ia comprend fitg bagn romanche, mes dames..... nign problem.. !

Yvonne
(riond) Flott... ! (enpo d’en mang pi da bass) Cò vaia gia cletg.... !

Alice
(vign davant Franz) Ed ia sung Alice...... (igl tigna igl mang sot igl
nas, el da t dalunga en bitsch sen chel)

Franz
Enchanté, madame ...... anc ena abitanta scharmanta.... ?

Alice
 Na, na.... angal la vaschigna... !

Franz
Aha.... (lascha dar enpo grop igl mang) Alloura ègl chegl pas
relevant.... n’est-ce pas.... ? (Alice è ampermalada, sa tschainta
puspe) Mai vessa pensé tgi seias schi scharmantas damas ainten en
–

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


14-

si beau appartement..... ! (las donnas èn l’egna dasper l’otra ed èn
tot incantadas)

Tottas
Angraztg..... ! (er Alice)

Franz
Ena donna pi charmante tgi l’otra.... !  E vraiment chic... ! Très
charmant.... vraiment très charmant.... ! (las donnas èn incantadas)
Ed uscheia en beau appartement... ! (dat a mintgigna en bitsch segl
mang) ..... allors..... quelle è la schefa, s’il vous plaît... ?

Yvonne
Ia sung Yvonne...buonas dias... !

Franz
(an stget spagnol) Oh... ! Es usted una española.. ? Buenos dias... !
Encantado de conocerla.... !

Yvonne
Haa..... ? (tgapescha betg pled)

Karin
Ella anclei betg parola...... ! Igl è uscheia.... nous vagn nign schef....
nous vagn tottas igls madems dretgs..... nous vivagn ainten ena
cuminanza d’abitar.... ! Mintgigna dastga deir chegl tgi ella painsa e
nous decidagn er ansemen.

Franz
Tge magnifique schliaziun, très pratique....... ia sung d’accord cun
chegl..... ! Sutot tar schi charmantes dames..... !

Tottas
Angraztg... !

Alice
Ellas èn fitg flottas ...las treis donnas....chegl saia confirmar... !
Ellas am amprestan adegna puspe ensatge sch’ia va da basigns... !

Franz
Ia da mia vart sunga strict cunter amprestar des choses...... ins
survign rarement anavos les choses.... !

Alice
Ah ea.... ? (sa tschainta apermalada sen la sia soptga, trouscha
ainten la cuppa) Ranverung...... !

Franz
(a Ruth) Alors, vous vez quattre appartements da differenta
grondezza vaia ligia segl figl digl consum.... ? Je prend igl pi grond,
naturellement..... ! (el vo enpo ve e no e dat igl dies allas donnas,
chellas scassan igl tgea) Je paie ena terza digl tschains
naturellement....... pas de probleme.... ! (ellas dattan tottas digl
tgea)

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-15-

Yvonne
Pertge lez ansomma star ainten ena cuminanza d’abitar schi vez
avonda raps per en’antiera abitaziun...... ? Aua..... ! (tgappa ena
pugneida dallas otras)

Franz
J’abite betg gugent seul.... ins se sente uscheia pers, n’est-ce pas... ?

Karin
A tgi schez chegl.... !

Franz
E tiers tot cun schi belas damas.... ègl bler pi bel e schi.......schi....
intim.... !

Ruth
Chegl vez ossa detg schi bagn.... !

Franz
E tiers chegl.... ozande vign rot aint schi bler.... on n’est pas sur de
sa vie.....n’est-ce pas.... ? An quatter ins è bler pi chiet.... !

Alice
(saglia se, sa metta avant Franz e smanatscha cun la palotta, pasta
s-chitta a dies a Franz) Ia stung gist cò dasperas e va fatg eneda en
curs da defensiun persunala.... !

Franz
 Mia signoura.....schi vous abitez betg ainten chell’appartement è
chegl per me betg interessant...n’est-ce pas... ? (nattegia la pasta
dalla fatscha)

Alice
Oh.... ! (sa tschainta ampermalada) Tralari arrogant... !

Franz
(varda anturn) Alors.... le salon è très belign ed ins vesa tgi vign
tignia urden... ! C’est toujours uscheia.... n’est-ce pas.... ?

Tottas
Oui, oui.... !

Alice
(tiztginto) Siva da cura.... ?

Tottas
(vardan noschas se per Alice) Sera la bucca..... !

Franz
Très bien...... ia mett gronda peisa sen en appartement an urden ! Ia
va betg gugent disurden.... ! (vo plang per steiva anturn, vo cugl det
siva la mobiglia per vurdar schi igl è se polver, Karin davos el
prova da far giu igl polver, Ruth nattegia cugl mang la
cumbinaziun, Yvonne varda aint igl spievel)

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-16-

Tottas
Snuevel..... !

Alice
Ah ea..... ?

Tottas
Sera la bucca.... !

Franz
Noua è la tgadafi..... s’il vous plaît.......?

Yvonne
(mossa sen la cumbinaziun) Chegl è la nossa tgadafi... ! Cumbinada
cun la steiva ...... ! (egna peglia dabot las scatlas dalla cumbinaziun
e las patta ainten la tgombra sanester)

Franz
Oh.... très petit, n’est-ce pas... ? Mais.... igl è très sober e en
ordre...... ! Ainten chel appartement tgi va via avant era en
chaos.....impossible... ! Dapertot des vêtements, des journeaux et
des verres tschuffs.... ! Absolument impossible..... !

Tottas
Absolument.... !

Alice
Ah, ea..... ?

Tottas
Sera la bucca.... !

Alice
(marmogna ainten la sia cuppa) Pa-pa.... ! Pa-pa... !

Franz
(varda giu las donnas sa sessom anfignen giudem, vo anturn ellas,
ellas sa volvan nervousas) Excusez moi...... ma vous gez adegna....
ähh.......anturn uscheia ainten tgesa... ?

Yvonne
Oz è dumengia..... alloura pigliainsa betg schi strantg cun ans
vistgeir... ! Gi-Pi...... ähh...... Gion-Pol, chel tgi stava avant cò cun
nous, era en tip loc....... vous franc er, ubetg..... ?

Franz
Alors, mes dames..... da mia vart metta gronda peisa sen ena
demananza cultivada..... ! Dastga sperar tgi vous sa tignas allas mias
preteisas eleveés..... !

Ruth
Ma vez betg detg gist ansant tgi nous seian vistgeidas an moda
«charmante».... ?

Yvonne
Nous ischan treis damas nuncumplitgeidas... ! (allas otras, enpo
tiztginto) N’est-ce pas...... ?

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-17-

Karin
Nous galdign da betg stueir far grondas la dumengia.... ? (vers las
otras, er tiztginto) N’est-ce pas..... ?

Franz
Alors...mes dames.....nigna dispetta, treis damas schi belas e jeunes
(dat puspe bitschs sen igl mang da tottas treis) uscheia
charmantes..... je pense tgi nous ans ancleian parfaitement... ! Surtot
schi ischas vistgeidas très bien les autres jours... ! Mintga de,
naturellement..... !

Tottas
(incantadas) Naturellement.... !

Alice
(letga giu la palotta, varda cunter igl plafung) Er ia vei chegl
uscheia... !

Franz
(ad Yvonne, fitg scharmant) Madame, s’il vous plait....... pigle giu
chella tgapela ridicule.... ! Cun chella vasez or scu en spivintegl.... !
(el peglia or da mang ad ella igl cigarillo e patta chel ainten igl
magiol segl buffet)

Alice
(truschond) Zacc.... anc eneda ena stangada setga.... !

Franz
Très bien... ! Alors, nous nign ans tgapeir parfaitement...... ! Tgi da
vous fait la cuisine......ähh.....cuschigna.... ? (ellas vardan sen Franz
e siva sa vard’igl giu l’egna l’otra)

Alice
Bagn damai...... ia sa gist per cass tgi nigna da chellas treis
damas......

Tottas
.........sera la bucca.... !

Yvonne
Da prancepi ègl uscheia tgi.....ähh..... signour Franz.....

Karin
....... chegl cun la cuschigna faschainsa nous uscheia tgi....ähh.....
nous faschagn chegl betg scu otras cuminanzas d’abitar.... chegl è
tar nous numnadamaintg uscheia tgi......

Franz
......chegl è er betg schi impurtant tgi tgi cuschigna... ! Ma schi
ischas d’accord... alloura surpeglia ia la cuisine... !

Yvonne
Vous savez cuschinar.... ?

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-18-

Franz
Bien sur.... ! Per me è important da sa nutreir equilibro, avec des
vitamines, legér e betg mengia bler.... ! Perchegl ia surpegl la
cuisine....... u ègl de l’opposition..... ?

Karin
Na, na... !

Ruth
No, no.... !

Yvonne
Bien sur pas.... !

Alice
(marmogna ainten la sia cuppa) E puspe onigl catto en tabalori... !

Franz
Très bien...... alors lessa vaseir igl appartement.... ! (las treis sa
vardan spivintadas)

Ruth
Ossa.... ?!

Yvonne
Gist chel mument.....en este momento.... ?

Karin
Chegl è ossa betg gist schi favorevel... !

Alice
Ia sa schon az mussar ena tgombra....(marscha cunter igl isch
sanester, el siva, egna tschiffa Alice per en bratsch e la volva, Ruth
peglia Franz per la mongia e fò ena flotta tura tras steiva cun el)

Ruth
Igl mument è chegl propi disfarorevel....ähhh.....igl pittour, chel
dallas tapetas, igl fanestrer, igl tschaintaplattas ed igl furnitour dalla
mobiglia....... la stanza stò rastar sarada anfignen tgi tot è sitg e.....
(tot chegl vign scu or dalla pistola)

Karin
....va gist tamia tgi te at fetschas en nouf ainten la glianga.... !

Franz
Bagn damai, alloura saro la stanza complettement renovada ed en
ordre ! Alors j’arrive lundi, d’accord... ? (sa destatga da Ruth)

Tottas
Oui, oui... !

Franz
La stanza è meublée.....n’est-ce pas.... ?

Yvonne
I vagn aint prest mengia blera mobiglia.... ! (tgappa cuffels da tottas
varts)

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-19-

Ruth
Ed igl tschains è da paer davant or... ! (tigna or igl mang)

Franz
Naturellement....pas de probleme... ! (peglia or la bursa e metta 600
francs sen meisa).... quatter tschent ma part vous avez scretg sen igl
figl digl Volg...... et 200 francs daple per la plu grande chambre.... !
(Ruth tigna igls raps loc ainta mang)

Ruth
Chegl è stupent, monsieur... !

Yvonne
(dat
en
cuffel
a
Ruth)
Dei
tgi
nous
seian
donnas
nuncumplitgeidas... !

Ruth
Ah, ea.... nous ischan betg cumplitgeidas....... damai è chegl Karin,
chegl è Yvonne ed ia sung Ruth...

Alice
....ed ia sung Alice.....

Franz
.....mes dames, ia pains tgi per le moment ègl migler schi faschagn
pas trop des avances... ! Per me è impurtant un peu de
distance..... uscheia saia esser beaucoup plu charmant cun les
dames.... ! Alors, mes dames...... à demain....... au revoir.... ! (dat a
tottas treis en bitsch segl mang, ignorescha Alice, peglia a Ruth igls
raps or da mang e chella realisescha mianc chegl, tottas treis
vadan scu schi vess do aint igl tgametg)

Tottas
Au revoir...... ! (Franz rei malizious, vo ed Alice cun el)

Alice
Spitge.... ia az moss noua tgi ia sung da tgesa per cass tgi vess
d’amprestar eneda ensatge...... !

Karin
(tottas treis sa vardan scu an siemi) Chel è.......... sgarschevel
scharmant.....

Ruth
....extrem scharmant....

Yvonne
....sgarschevel extrem scharmant.... !

Ruth
(sa peglia ansemen) Igl pi impurtant è tg’el vegia daners avonda per
ans paer igl tschains mintga meis... !

Yvonne
Er per me è chegl igl pi impurtant... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-20-

Karin
Ma.... an sasez...... ia crei tgi chel tip seia propi enpo curious....

Ruth
 .....(pansarousa) ensacu fitg elegant.... ed ensacu scharmant.... ed
ensacu......

Yvonne
.....ensacu enpo tgutg.... (metta se demonstrativ puspe igl sombrero)

Karin
Na, gist tgutg franc betg.... !

Ruth
 Ossa angal nign tiztgintem..... alla fegn ègl impurtant tgi el ans paia
igl tschains...... e chegl tgi è anc bler migler......

Tottas
(tottas treis tignan igls pugns all’aria) ..... el so cuschinar..... !

Tenda

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-21-

2. Act

1. scena
Ruth, Yvonne, Karin

(la steiva è rumageda se fitg bagn. Yvonne Karin e Ruth èn an pischama a meisa
e maglian ensatge or da cuppignas. Yvonne ò «Wicklers» aint igls tgavels, Ruth
ligia la gasetta e Karin ò ena mascra da cucumers sen la fatscha. Tottas treis
cun tscheiras, on fadeia da magler)

Ruth
 Ègl ensatgi tgi am so dar igl aromat..... ? (Karin igl porscha no e
Ruth catscha aint aromat sainza fegn)

Yvonne
Ègl ensatgi tgi vot anc da chel curious caschiel-nursa super-bio... ?

 Las dus
Na... angraztg... !

Yvonne
Dastga aveir l’ava minerala povra da natrium e sainza acid
carbonic.... ?

Karin
(porscha l’ava) Bever cun giudezi.....ast santia.... ?

Yvonne
(fò ena grimassa bavond) Ia vess bler pi gugent suc d’oranschas
d’ansolver.... !

Ruth
(ironic) Ma chell’ava tgi vign or digl profond da 666,4 meters è
immens sanga.... !

Yvonne
Cala se.... chegl saia ossa betg ple santeir...... ! Permanent chell’ava
disgustousa, soppa da panitscha, salata da rischmenlas sainza sosa,
tofu e garnitschs rots.... ! Am vign las vungas angal da pansar
vedlonder..... ! Esta muito......àhhh......disgustoso.... !

Ruth
Ma gl’è fitg, fitg sang.... !

Karin
Cun chel Franz ans vainsa fatg en bung sarvetsch........ povras
nous.... !

Ruth
El paia pero 600 francs tschains.... !

Yvonne
Ia sa betg schi chels 600 francs son cumpensar tots chels garnitschs
rots e tot gl’oter..... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-22-

Karin
(imitescha Franz) Mes dames, faschessas le plaisir da dustar les
pantuffles ainten stgaffa da pierta....etc.....etc...... !

Yvonne
(scu Karin) Mes dames, s’il vous plait betg liger le journal a
table....ia less far ena discussiun cultivée durant le repas.... !

Karin
Telefonar dastga er angal dallas set anfignen las otg... tot è ordino
ed organiso ed uscheia nobel e feudal...... ed uscheia..... a me toffa
chegl planget.... !

Yvonne
Ed a me ò chel schlamper perfign scumando da fimar igls mies
cigarillos..... tge schez da chegl..... ?

Ruth
El paia pero......

Yvonne
.....schi te raschungas gist digl paer...... chel scharmeur digl diavel
tschainta gio en’antier’emda ainten la nossa pi bela stanza e paea ol
betg anc en bloztger.... ! Angal per deir, Ruth... !

Ruth
Chel paia schon..... betg seias schi malpaztgainta.... ! (tottas
maglian cun cunterviglia)

Karin
Tadle eneda...... ia va en problem.... ia va l’impressiun tg’am
mantgan adegna puspe raps or da mia bursa... !

Yvonne
Er a tè..... ? A me er... !

Ruth
Ossa tgi ruschanez da chegl...... ia va cartia tg’ia vegia la memorgia
tg’am lascha aint igl stetg perchegl tg’ia saveva betg ple noua tgi
igls mies raps èn nias ve........ ma.....

Karin
....chel monsieur niro betg forsa a ...... ? (tottas treis stomplan
davent lour cuppas)

Yvonne
A chel creia betg mengia bler ple.... ! Schi egn ò basigns da sa
tschantar gio la dumang bod prest an smoking ve dalla meisa
d’ansolver....... am par chegl enpo fitg dubious..... !

Ruth
Ma chegl creia ossa tuttegna betg.... ! El saro forsa betg gist chegl
tgi vagn spitgia..... ma chegl vo ossa mengia gliunsch.... ! El niro a
duvrar daple raps per igl tigneirtgesa e perchegl tgi el fò la
cuschigna biologica.... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-23-

Yvonne
Raps per bagiangas da soja e cordon-bleu da tofu....... ? (tottas èn
frustradas)

2. scena
Ruth, Karin, Yvonne, Franz

Franz
 (or digl isch sanester, an vistgia, gilet e tschitta) Bon jour, mes
dames... !

Tottas
(teiran no puspe lour cuppas, marmognan) Bun de... ! (Ruth patta
la gasetta ainten en cantung, Karin teira aint las pantofflas, peglia
davent igls cucumers, Yvonne peglia igls «Wicklers» or digls
tgavels, igls patta aint igl madem cantung. Franz vo ve tar la
frestgera e sa sbassa, en lev toss)

Yvonne
Attenziun..... el tossa.... !

Franz
(strantg) Tge ègl chegl.... ?

Yvonne
Tge è tge.... ?

Franz
Chel jogurt....

Karin
...vaia cumpro ier.... ! Tge è betg dretg ve da chel.... ?

Franz
El è betg dretg ainten frestgera.... ! Completement fallo... !

Karin
Scu..... ? Sen la testa..... ?

Franz
Naturellement pas..... ! La date.... ! Igl jogurt cun la date pi viglia
totga davant, madame..... n’est-ce pas.... ? Vous avez compris.... ?

Karin
Na..... ia sung betg schi intelligente scu vous, monsieur Franz..... !

Franz
Tot è an en chaos.... une vraie catastrophe.... ! (svanescha davos la
frestgera ed ins sainta el a masterlar anturn, ellas sa vardan e
volvan igls îgls cunter igl plafung)

Karin
(da bass ad Yvonne) Ins sogl cumprovar arsen ainten en joghurt da
latg-tgora...... ?

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-24-

Yvonne
Ligia en crimi dad Agatha Christie.... chella so daple da chegl.... !

Franz
(cumpara puspe) Bung..... ossa ègl en ordre..... ! J’espère........ ma je
vous demande da respectar chegl en futur..... !

Tottas
(cun testa bassa) Oui, monsieur... !

Franz
Bon... ! Giaveischa egna en jogurt... ?

Tottas
Ea, gugent.... !

Franz
Naturellement egn da me.... en joghurt natur da latg-tgora.... fitg,
fitg sang.... !

Tottas
(sa scassan) Na, angraztg....... !

Franz
Scu tgi lez....... ! (sa tschainta a meisa cun igl sies jogurt)

Karin
Per oz vaia digl reminent pusto quatter pizzas per giantar.... ègl
chegl an urden... ?

Ellas
Super..... !

Franz
Fast-füüd.... ? Mon dieu, madame...... pas de question.... ! Non, non
per oz vaia previa tofu cun pasta da grang antier e verdura or
dall’ava cun salade da cicorgia cun  ischia..... ! Très, très sang.... !

Tottas
Puhh.... !

Karin
Am è ossa prest tuttegna sch’ins so cumprovar igl arsen aint igl
jogurt....... ! Noua è la proxima apoteca..... ?

Franz
Ed alors, mes dames......ia va un problème....

Yvonne
La proxima apoteca è a Suagnign...... !

Franz
Ia va gio detg ples gedas.... je désire tgi vignas vistgeidas a table,
n’est-ce pas.... ? Ma vous, mes dames....... puspe an pischamas.... !
La semaine dernière ègl sto schi merveilleux.... !

Karin
Ma oz è dumengia.... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-25-

Ruth
La dumengia faschainsa adegna pi cumadevel..... !

Franz
Ins so er esser cumadevel an blusa e pantalons.... ! Alla fegn paia
ena terza digl tschains, n’est-ce pas..... ? Alors mes dames.... je vous
en prie..... ! (ellas levan se e von expressiv plang cunter igl isch da
mang dretg). Magnifique, mes dames.... !

Franz
(strousch èn ellas davent) Scatlas viglias e treidas, tottas treis... ! (el
varda anturn e vo ve dallas taschas e las giaccas pandeidas se
dallas donnas, peglia or en pêr bancnotas ed ena bursa, dosta tot
aint igl sies tschop) Chegl è ossa igl avantatg digl tigneirtgesa
uscheia chaotic da chellas schlampras........ dapertot ins cattigl raps
starnias ed ellas s’accorschan mianc schi chels las mantgang..... !
Anc en pêr deis ed ia sung sano..... ! Uscheia simpel ègl chegl anc
mai sto.... ! Ea, ea mes belles dames.... ia sa rumantsch scu vusotras
ma
cun
enpo
scharm
franzos
vogl
migler
d’az
cuglianar......hahaha.... (sfrigna malign, Alice cumpara da dretg,
Franz dat en sagl)

3. scena
Franz, Alice

Alice
Bun de, monsieur.... ia va scalino.... vez betg santia..... ?

Franz
 Sacramostas........ ähh......madame ia va gio detg da  pas entrer
sainza
s’annunztgier...... !
Las
vossas
visetas
èn
a
moi
personellement fitg malampernevlas.... ! (è fitg nervous)

Alice
Ma tgi so pertge..... ? Igl davos taimp vaia fatg amprestar navot
ple.... !

Franz
Je ne suis pas monsieur Pestalozzi, n’est-ce pas.... ? (fitg
distanztgea) Tge giavischez..... ?

Alice
Ègl egna dallas donnas danturn.... ? Ia va da deir ensatge ad ellas.

Franz
Ellas èn eidas a sa vistgier..... ! Saia rizzar or ensatge..... ?

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-26-

Alice
Ea..... ia sa pero betg dretg..... ia va santia uscheia ensatge aint igl
radio..... ! A me para chegl anc dètg impurtant.... i geia anturn en
cuglianander an vischnanca..... e chel vegia en dung aparti da trer
igl davos bloztger ord cassatga a.....

Franz
.....a me so chegl betg capitar.... ia va toujours igls daners avec
moi.... ! (petga segl tschop)

Alice
Ma chegl è betg en bursariel an chel senn......... el gudogna la
confidanza da donnas sulettas e......

Franz
(dat en sagl, alloura fitg curtaschevel) Vraiment....mais non...c’est
incroyable.... ! Tge scrocs ladrungs tgi dat..... n’est-ce pas.... ?!

Alice
Ubetg, monsieur..... ! Aint igl radio onigl detg tgi el discorra scu en
Franzos u en Romand e dasperas seia el en Svizzer scu vous ed
ia..... ! Ed el culei adegna or donnas tgi sa laschan carmalar digl sies
scharm e tgi on ena stanza da dar a tschains..... ! E siva fò’l valeir
tgi el paia igl dobel digl tschains angal per tgi el vegia betg da star
sulet e dasperas angola el allas povras donnas igls raps ord
cassatga.... ! Ed agl radio onigl er detg tgi el seia grond e vegia
tgavels greischs ed en vainter scu en ponn strom e.......(u, tot sagond
la persunga digl giuieder ; »maier scu en petgalenn »

Franz
....tge at vign andamaint te streia digl fagn...... ! Ia va betg en vainter
scu en ponn strom e...........u, tot dagond la persunga digl giuieder ;
« ia sung betg maier, ia sung flentg » (el dat en sagl, er Alice dat en
sagl, sa vardan)

Alice
Ah......oh.....ma chegl ischas gio vous........ ! Oh........oh... (ella vot
scappar or dad isch ma Franz la tgappa e la tigna saro la bucca,
steira ella aint digl isch sanester. Alice dat da peis e mangs)

Franz
Marveglia palousa.... am ast ruino igl antier bel plan..... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-27-

4. scena
Ruth, Yvonne, Karin

(cumparan vistgeidas bagn, cun schleta luna)

Karin
Sung planget sasa...... (sa patta sen ena pultrunga)

Yvonne
...... chegl sunga gio da dei.... ! (teira no la sela e sa tschainta, metta
puspe se igl sombrero)

Ruth
Ma el paia...... !

Karin
E schi el ans paess igl antier tschains-tgesa.... ia n’igl vi betg ple
ainten la nossa cuminanza d’abitar... ! El am vo sen la nerva e schi
va da tigneir or chegl anc dei saglia en de giu digl tetg...... ! Ia stò
magler ensatge.... (leva se e peglia ena tschigulatta or da sies
tschop pandia se )

Yvonne
Nous vagn d’ans liberar da chel amploster.... ma scu..... ? Igl pi
scort igl pattainsa or da fanestra.... !

Ruth
Ossa betg fasche schi tgutg.... ! I dat franc oters mettels per igl
sgurantar... ! El vo er a me sen la nerva.... ! (ella antscheva a
rumager giu la meisa)

Karin
Nous igl schagn giu la stanza..... chegl è igl pi simpel.... !  Ed i
spargnagn perfign igl arsen.... !

Yvonne
Chegl è la soluziun......  igl visagn l’abitaziun ed amen..... ! Tgi
vagn betg gio panso avant ve da chegl..... ?

Karin
Ma cun tot chel grang rot e jogurt da latg-tgora ègl grev da pansar
ensatge.... !

Yvonne
Te ast raschung.... mintga de tofu.... cò stost neir ballurda.... ! Oz
vainsa gist igls trenta, en bung de per far las valieschas.... ! El duess
anc paer igl tschains per chest’emda e siva...adios amigos.... !
(peglia ena beschla chili con carne sot la sela or)

Ruth
Anc en pitschen problem vaia..... el ò ampresto da me  200 francs e
chels vaia betg anc survagnia anavos.... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-28-

Karin
Da tè er....... ?

Yvonne
Da me er....... !?

Ruth
Damai ò el chels 600 francs tschains gist survagnia da nous
treis....... !

Yvonne
Savez tge.... ? Ia crei tgi el seia er sto chel tgi ans ò adegna puspe
fatg la detta lunga ainten nossas taschas e giaccas.... ! Chegl è ossa
bagn en ladrung impertinent..... en.......

Ruth
(deprimeida)......en dretg om tgi vala navot.... !

Karin
Grond e ferm....

Yvonne
...... ma nous ischan an treis... ! A chel pigliainsa mintga bloztger
puspe ord cassatga e sch’el fò stentgels igl savainsa anc adegna
pattar ord fanestra.... ! Caramba, basta ya...... !

5. scena
Ruth, Yvonne, Karin, Franz

(da sanester, cun tgapela a mantel, cun pitschna valiescha, dat en sagl cura
tg’el vesa las treis donnas. Chellas az mettan an retscha davant Franz)

Ruth
(malizious) Monsieur, vous na lez betg ans bandunar.... ?

Franz
 (nervous) Mais oui, malhereusement..... en mortori an famille....
mies basat.... tout à coup....... ! Ia stò eir..... ia turn an dus deis..... au
revoir..... ! (vot eir ma ellas stattan saradas davant el, el vign betg
d’untgeir or)

Ruth
Avant tgi gez a chel funeral anetg ans stuez anc paer igls 150 francs
tschains per chest’emda.... !

Franz
Pardon.... ?! Ma mes dames, chegl ò franc anc taimp anfignen tgi
sung de retour.... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-29-

Karin
Vous na vez navot da turnar ple......monsieur Froooons.... ! U tgi
survagnign dalunga mintga heller sen meisa u tgi telefonesch a mies
frar tgi è chef da pulizeia a Coira..... !

Ruth/
Yvonne
Ah ea..... ?

Franz
(peglia igl portafigl or digl tschop) Cò vez l’argent..... ! Ed oss
vigna, s’il vous plaît.... ! (vot eir ma las donnas igl laschan betg)

Ruth
Ed igls 600 francs tg’ans ischas anc dabet.... ?

Yvonne
....ed er anc igls minimum 300 francs tgi ans vez angulo or dallas
taschas..... ?

Franz
Alors.... chegl è en’impertinenza..... ia clom la police....... ! (vot eir,
las donnas laschan puspe betg)

Karin
Bun’ideia........ ia dung gist la nomra da telefon da mies frar....

Franz
(teira en’anvaloppa or digl tschop e la patta sen meisa, Ruth
controllescha igl cuntign) ....smaladeidas femnas..... ! Angal striour
ins ogl cun vusotras emanzas..... ! (vo vilo)

6. scena
Ruth, Yvonne, Gio-Pol, (Alice)

(tottas treis vardan segl isch saro)

Karin
Scu tgi chel so tottanegna rumantsch.... ?

Tottas
(sbaffagiond) N’est-ce pas.... ! (sa tschaintan gist fittadas)

Ruth
Sapperlostas aint... !

Karin
Mon dieu.... !

Yvonne
Virgen Santa...... ! (= virhen santa ) (ins sainta en plunt davos igl
isch sanester, ensatgi cloma ageid cun tung surd)

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-30-

Yvonne
Ma tge ègl chegl... ?

Ruth
Pi tgunsch ena soptga tgi è dada giu. Chel ò scu para gia prescha da
far la valiescha..... mianc faschagn stem... !

Yvonne
Ensatge az deia...... chella tgombra vign betg dada ve ple.... ni ad
ensatgi masculin ni feminin.... ! Nous stagn tranter nous.... !
Caramba olé... !

Karin
Ia sung dalla madem’ideia.... finalmaintg magliainsa puspe chegl tgi
nous vagn gugent... ! (i scaligna e Gion-Pol aintra schinigia, vistgia
fitg elegant)

G.P.
Tgau ansemen.... ! (tottas saglian se ed ambratschan G.P.)

Ruth
Gi-Pi.... !

G.P.
Tgau las mias tgeras.... scu vogl..... ?

Karin
Betg schi mal...... nous vagn gist defendia cun success igls noss
daners e la nossa independenza.... !

Ruth
Ma scu vesas te ansomma or.... ?

G.P.
Pertge..... ? Ia sung adegna uscheia..... !

Ruth
Ma chella hudra..... ! Avant vevas adegna aint jeans... !

Yvonne
Te vasevas adegna or schi tgerign.... ! E scu veist or ossa.... ?

G.P.
La mia futura donna giaveischa chegl uscheia... ! «Contenance
Jean-Paul» è la sia devisa...... ed ins sa deisa vedlonder.... !

Yvonne
Ma bagn, Gi-Pi.... ia va en enorm plascheir tgi te ans fast oz ena
viseta.... ! Vea tschaintat... !

G.P.
Ea.... glè uscheia..........glè betg angal ena simpla viseta..... ia leva
dumandar schi dastga betg aveir puspe la mia viglia tgombra..... ?

Karin
Ou..... chegl è ossa tgutg... !

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-31-

Ruth
Nous vagn gist concludia da pruar eneda sainza om..... !

Yvonne
Nous vagn da prancepi ed ansomma avonda digls omens.... !

G.P.
Ma glè uscheia tgi la mia futura donna am ò banduno... !

Ruth
Chels vainsa gugent.... igl amprem metter tot sotsoura e siva eir per
sies fatg.... !

Karin
Chella era franc er sasa da chel viertgel da sacret betg saro.... !

G.P.
Ia surpigless er l’antiera cuschigna per tots....mintga de e
tott’emda.... ! (vardan sen G.P. e sa letgan la bucca)

Ruth
Lasagne.... ? Fatg sez... ?

Yvonne
Chili con carne... ? Fatg sez.... ?

G.P.
Tar me è adegan tot fatg sez... chegl savez bagn.... !

Ruth
Alloura fiss chegl da ponderar..... tge managez donnas.... ?

G.P.
Ma igl mument saia betg paer tschains...... la mia futura donna è sa
revelada scu cuglianadra ed am ò angulo mintga singul bloztger.... !
Ia sung cumplettamaintg bancrot... !

Tottas
(consterneidas) Ah ea..... ?

G.P.
Ma ia catt franc dalunga ena plazza e gudogn puspe raps avonda per
paer igl tschains...... ! Angal las proximas dus treis emdas......fasche
igl bagn.... ! Ia az ampurmett tge tgi lez..... !

Karin
Chegl tunga bagn..... !

G.P.
Ia bev adegna or igl mies café ed ia tschaint adegna giu per far igl
pisch.......franc e sieir..... ! (Ellas treis mettan ansemen las testas e
scutignan)

Yvonne
Ia sa betg propi.... schi pains agls mundadaints......

Karin
......ma ia pains er agls noss magungs veids.....

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


-32-

Ruth
....ed ia crei tgi chegl seia decisiv....... ! El so cuschinar..... !

Tottas
(stendan or la bratscha) Gi-Pi, cordial bavegna..... ! (en rumplanem
da mang sanester)

Alice
An ageiiiiiid...... !!! (tots sa vardan stupias, scassan igl tgea e fon
chegl tgi faschevan avant, G.P. volva aint las mongias e peglia ena
padela ainta mang)

G.P.
Ia va anc ena surpresa per vusotras...... ! Ia sung sto cun la
mia......äh.....anterioura prest-donna ainten ena sort nov curs da
cuschinar... ! Donnas....vusotras sarossas incantadas.... Ia va
amprendia a cuschinar sang... !

Tottas
(alarmadas) Sang....... ???

G.P.
Total sang... ! An avigneir viviansa angal ple bio..... !

Tottas
Bio..... !!!!???

G.P.
Gist uscheia.......soppa da panitscha, grang rot, soja, tofu ed ava digl
ditschung.... !

Tottas
Na.... !!!!!!! (tottas treis crodan dallas soptgas e von an svanimaint)

Tenda

Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


Sm-HER 1-2_Savez cuschinar_(sm)


Sm-HIT 1-1

DA VENDER:

EN CASTI!

Cumegia an treis acts da Johannes Hitz

translaziun surmirana da Pina Iseppi-Uffer

-2-

Formatiert: Rechts
Formatiert: Schriftart: 12 Pt.

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


Persungas

Mr. Henry Paddington

possessour digl casti

Mrs. Elvira Paddington

la sia donna

James

butler

Mary

casarina

Emma

cuschiniera

Jenny

fantschela

Tom Paddington

fegl

Ann Paddington

feglia

Mr./Mrs. Holmes

inspecter/a

Mr./Mrs. Goodwill

assistent/a

Mme Claire Dubois

donna nobla franzosa

Mme Yvette Gigandon

la sia ameia

Mme Julie Lafayette

er ena donna nobla

Mrs. Ramona Longfield

cumpradra digl casti

Robert Longfield

igl sies fegl

Las rollas da Holmes e Goodwill son er neir giueidas da donnas, chellas da
Maggie e Gwen er dad omens, tot tenor domber da giuieders/giuiedras.

-3-

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


Taimp:
preschaint

Li:

salon d’en casti vigl

Maletg da tribuna
Dus u treis ischs, dus fanestras. Tar ena fanestra dus umans lungs e grevs tgi
servan er scu li da sa zuppar. Ve dallas pareis aglmanc seis maletgs pi gronds,
schi pussebel cun roms (sen egn en tgang, sen egn igls anteriours possessours
digl casti). Canape, sessels, spievel, tarpungs, evtl. cheminee. Tot pitost barac e
vigl, ins vesa pero tgi avant veva tot stil. Otras requisitas d’en casti, scu armas,
etc.

Cuntign

En vigl e respectabel casti vign mano pac bagn digls possessours. Ossa tgi lour
misergia finanziala è davantada mengia gronda, vottan els vender igl casti. Igl
persunal (casarina, cuschiniera, butler e fantschela) vot impedeir chegl a tot
prietsch. Durant l’absenza digls possessours vign spitgia en interessent. La
casarina ed igl butler, tgi è mecta surd, gioian ossa la rolla digls possessours. Els
vottan sfugiantar igls interessents. Igls dus unfants digls possessours on da giuier
la rolla dalla casarina e digl butler e chegl procurescha per difficultats. Igls
amprems interessents pigl casti cumparan. U laschan els forsa angal creir tgi
s’interesseschan pigl casti? Er treis energicas damas franzosas lessan cumprar
igl casti. En curious pêr tschertga sottetg ainten las miraglias viglias. Angal per
ena notg scu tgi deian, pero on chels dus forsa oters plans?

Tgi la feglia digls possessours digl casti s’inamurescha da nar ainten en
visitader, fò la tgossa er betg gist pi simpla, alla fegn è ella ossa la casarina! Dus
ladras rompan aint e vottan scu para angular dus maletgs, ellas vignan pero
tschifas. Ellas provan da sa lavar or cun manzignas. E scu schi tot chegl
tanschess betg, ossa turnan er anc igls possessours pi bod tgi previa.

Siva blers scumpegls, surpresas e malancligientschas vign igl antier pastrac
schliia e (prest) tots sa legran tgi l’istorgia vo or an bagn.

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-4-

1. act

1. scena
Henry, Elvira
(pachateschan dus valieschas, ena gronda per ella ed ena pitschna per el)

Henry
(nervous) Vainsa ossa pront tot per igl noss viadi? Noua è la mia
bela gravatta ed igls mies faziels da nas preferias.. ?  Vainsa igl
pischama ed igl barschung da daints... ?

Elvira
Ma ea, ea... (igl mossa tot) tge cumplicaziuns tgi te fast puspe. Alla
fegn stainsa davent angal treis deis... !

Henry
Lainsa betg deir giu chel viadi.. ?

Elvira
Te sast exact tgi chegl vo betg. Igls Sothebys ans pardunessan mai
schi acceptessan betg lour invitaziun. Chegl è la festa digl onn e
chella lessa an nign cass mantgantar... ! E la cursa digls tgavals at
plascharo per franc. Igl onn passo ast alla fegn gudagnea 100
glivras tar la scumessa.

Henry
Ea, ma er angal perchegl tgi igls treis tgavals alla testa dalla cursa
èn ias an vainter tigl davos obstachel. Ainten chel viriveri ò igl mies
clepper surpasso tots... ! Noua è la mia tgapela... ? Sainza tgapela
vigna betg sen viadi... ! (ò gio la tgapela sen tgea, tschertga
dapertot)

Elvira
(igl mossa curtaschevamaintg la tgapela) Ma tge at mantg’igl igl
mies tger.. ?

Henry
(despero) Te sast exact tge tgi gl’è.. ! Vainsa propi da dar se tot
chegl (mossa sen la stanza).... ? Gio siva da generaziuns, exact 815
onns, veivan igls Paddingtons ainten chel casti. Ed ossa... ? Dabets
da scumessas, perditas alla bursa, reparaturas immensas, las tias
festas e la tia vistgadeira.....

Elvira
I cattagn schon ena schliaziun, ensascu....

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-5

Henry
Creist.. ? Ma tot chegl tgi vagn spargnea è duvro se. Nous vagn
schon scretg or igl casti per igl vender. (peglia la gasetta e ligia) Cò
ègl scretg: «Da vender magnific casti, tot an stand original.... »
Stand original tunga bagn... ! Chegl ins pogl propi deir schi gl’è nia
fatg navot gio tschentaners ...... aglmanc siva tgi nous ischan igls
                    proprietaris digl casti... ! Gio per la tschintgavla geda è chel inserat
ainten la gasetta ma anfignen ossa èn tots igls interessents lippos
spertamaintg cura tgi gl’on via chellas miraglias. Forsa vainsa
chest’eda propi ple cletg. Ier è ensatgi tgi ò telefono, ò pero betg
tradia igl sies nom. El vot neir dumang a vurdar igl casti. Vessans
perchegl betg da star a tgesa.... ?

Elvira
Franc betg ! Forsa vign ansomma nign ed alloura vessa smantgea la
                    pi impurtanta festa digl onn. Chegl è franc angal egn tgi ans teira
                    pigl nas. Tgi vot schon uscheia ena gabuscha viglia...... (sbrigia)
                    James, Mary, Emma, Jenny..... !

2. scena
Henry, Elvira, James, Mary, Emma, Jenny

Tots clamos cumparan, Jenny sa sterna  segl canipe, ainten bucca ena schlogna.
Igls oters treis scu ampluias premuros, James cun en mang davos l’ureglia fò da
surd e para da betg propi tgapeir l’antiera tgossa.

James
Vous giavischez, donna Elvira... ?

Elvira
Nous partign, parage igl Rolls Royce sen plazza... !

James
...tamazza.....tgi è cò en tamazza... ? Tge vaia puspe fatg fallo... ?

Henry
(sbrigia) Parage igl Rolls Royce... !

James
Partge schez chegl betg dalunga.....igl Rolls Royce vainsa gia da dar
l’emda passada an garascha... ! I vagn angal ple igl VW vigl cò.

Henry
(suspeira) Chegl veva tot amblido. Alloura pigliainsa igl VW.

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-6-

Elvira
(a Mary) Vegias chito digl casti.....e schi vess propi da rivar
dumang en serious cumprader, duess chel lascher cò la sia adressa.
Seias curtaschevla cun el .... forsa compra chel propi chellas
miraglias.... !

Mary
Sa tgapescha, donna Elvira.. !

Elvira
E vous Emma, cuschine ensatge bung per tgi chel vesa tgi la buna
                    cuschigna funcziunescha an urden..... !

Emma
Naturalmaintg.... scu tgi giavischez... !

Elvia
(varda sen las fatschas trestas) Betg vurde schi melanconic, forsa
dastgez luvrar anavant tigl nov possessour. .... e te Jenny, fast
nignas tgutgareias .. ast santia... ! Betg ans sgurainta en eventual
cumprader cun egna dallas tias ideias naras..... ! Igl pi scort è schi te
at laschas ansomma betg vaseir schi vess da rivar en
interessent...... ! (a Henry) Ist pront... ? Alloura giainsa... ! (von)

3. scena
James, Mary, Emma, Jenny

Jenny
(saglia se digl canipe mintg’eda tgi ella vign numnada, sa tschainta
puspe
amparmalada)
Tgutgareias...... ?
Chegl
è
propi
en’impertinenza.... ! Cò lavouras tgi te vignst sturn e narr e tge
saintas scu angraztg.... ?

Emma
Tar te ò ella betg tot tort..... ! Ma chegl tgi ella ò detg dalla buna
cuschigna..... ? Schi cunaschess betg tot igls trics per far bler or da
pac.......ena barvogna marscha ègl... ! I vagn problems sainza fegn
ed els laschan simplamaintg dar l’ora pigls lareschs..... !

Mary
Te ast totta raschung ..... igls davos bloztgers vol a scumetter sen
tgavals ed alla bursa perda el er anc igls battungs dalla tgameischa.
Ella ò navot oter an testa tgi festas e vistgadeira..... ! Sch’ia pains
anavos agls sies genitours (varda sen egn digls maletgs).......cò era
igl casti anc an urden cun tozzas da famegls e fantschelas,
invitaziuns a festas e solazs.... !

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-7-

Emma
Vender vottigl igl casti.... ! Schi igls vigls vasessan chegl (varda er
sen igl maletg)...chels nissan scu spierts ord fossa... ! Er igls dus
giovens èn betg bler miglers... ! Tom ed Ann on er angal lour atgna
veta an testa ed ins vesa els pac u mai segl casti. Trest ègl, ubetg igl
mies amei..... ? (petga a James segl givi)

James
(enpo disturbo) Inimei.... ? Pertge inimei.... ? Ia na sung betg igl
inimei digls partungs ... er schi els on gia dad eir sen viadi cugl VW
vigl... !

Mary
Te vignst er mintga de pi surd. (ad Emma) Dasperas ins savess anc
far ena ploma or da chel casti sch’ins less... ! Forsa tgi chel artetgel
ainten la gasetta dad ier starmainta aglmanc enqual interessent. I vo
navot sur en bung amei tgi lavoura tar la gasetta e tgi am è dabet en
sarvetsch.... ! (peglia la gastta e ligia) «Venderde è nia rot aint aint
igl casti Paddingtonhouse. Igl laders on angulo egn digls pi
custevels maletgs ed on devasto igl mez casti. Parts da chel duessen
perfign esser arsas. Igl donn è fitg grond. La regiun anturn digl casti
è digl reminent fitg prievlousa, adegna puspe dattigl anguladitschs e
rapimaints».

James
Accidaints... ? Te creist tgi perchegl tgi vegian gia da piglier igl
VW vigl vegigl gia en accidaint..... ?

Emma
Tot è an rughel, James. (a Mary) Cò ò igl ties amei surfatg
pulitamaintg. Prievlous..... rapimaints..... ? Dasperas ins ègl
nagliour schi sieir scu cò tar nous... ! Maletgs custevels screiva
chel.... ? Chellas tavlas tgi vagn cò na valan betg ena pipa tubac..... !

Mary
Ma igl artetgel è bung.. ! Ainten ena regiun schi malsieira è franc
nign tgi vot neir a star..... !

Emma
E schi tuttegna.... ? Onigl betg detg ensatge d’en cumprader tgi vot
neir dumang... ? E nous vagn anc da gidar siva tgi igl casti so neir
vandia..... ? Ia saro franc betg schi nuranta... !

James
Aint per ena planta.... ? Te creist tgi els seian ias a fittar aint per ena
planta.... ? Planget am fatscha propi chitos... !

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


- 8 -

Mary
(fò betg stem da James) Nous vagn da far cler a chel cumprader tgi
igl casti n’è betg vanal.. .… !

Jenny
(saglia se) Nous igls vagn angal da spivintar avonda. Ia vess cò
enqual bunga ideia.. .. ! Scu fissigl cun enzichel teissa aint igl te...u
forsa en pêr deis giun parschung giun schler cun tots chellas meirs e
rats..... u forsa....

Emma
Ossa tai te.. .. ! Dei Mary...ve da tge vevas te panso. .. ? Scu vainsa
da far cler ad en interessent tgi igl casti è betg vanal. .. ? A nous è
nign tgi crei ensatge uscheia. .. !

Mary
Chegl è schon uscheia....(pansarousa)....schi nous faschessan scu
schi.......ea forsa ègl chegl en’ideia... .. !

James
Sur tge veia... .. ? Te creist tgi els seian ias sur veia or.. .. ? Chegl
vign adegna mender....vainsa betg da telefonar alla pulizeia.. .. ?

Emma
(a James) Ia na raschung betg d’ena veia.. .. ! (a Mary) Or cugl
marmogn, Mary.... tge nara ideia ast puspe. .. ?

Mary
Schi dei scu tgi igls patrungs èn davent, savessans nous surpiglier la
rolla digls castellans ! Nous ans dagn or scu Henry ed Elvira
Paddington e declaragn tgi igl casti seia betg da vender. Ia savess
giuier Elvira e finalmaintg dastgessa purtar eneda la sia bela
vistgadeira.. .. !

Jenny
Chegl è l’deia digl tschentaner.. .. ! Scu ena mascarada....ia teir aint
la rassa lunga cotschna cun igl tgapi alv......

Mary
Navot.....te saia betg duvrar tar chel plan.

Emma
Ia sa betg propi.... .. ! Te scu possessoura digl casti. .. ? E tgi vess da
giuier igl ties om... ? Franc betg ia. .. !

Mary
Na, franc betg....ma.......(tottas dus vardan ve sen James)

Emma
(scassa igl tgea) Igl noss pover James surd... .. ? Scu butler vogl
gist anc....ma scu castellan......inpussebel.. .. !

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


                                                           - 9 -

Mary
Ma pruar pudessans... ! Anfignen tg’el ò betg da giuier en prer... !

James
Tschartger.....ea giagn a tschartger els... !

Mary
Ia vi igl declerar tot cun totta quietezza.......el fò schon chegl. Alla
fegn lavoura el gio 40 onns aint igl casti e faschess er igl
impussebel per igl spindrar.

Emma
Bung, forsa gartegigl....pruagn.... ! Ma halt......tgi gioia igls noss
serviaints..... ? En casti engles sainza casarina e butler dattigl betg.
Tge schlet’impressiun tgi chegl faschess... !

Jenny
Chegl savessa franc far ia. Aglmanc en de esser casarina e betg
angal fantschela....

Mary
Na, te faschessas angal scumpegls....te ins sogl duvrar nagliour......e
schi te fissas betg ena gliunsch or parainta dalla patrunga, at vess
chella franc do gio da dei la brev da bagnsarvia.... !

Jenny
So, ossa tanschigl.... ! A vusoters mossa anc cun tge mettels tg’ia
sguraint en eventual cumprader....e chegl fatscha tot suletta.... ! (vo)

Emma
Ossa ast la scurnada pulit... ! Tge ans stalegia chella ossa... ?

Mary
Chella sa quietta schon puspe. Anavos tigl problem....forsa savainsa
deir tgi la servitet vegia liber e nous seian sulets...

Emma
....e la signereia fò se letgs, cuschigna, nattegia igls sacrets, etc.......
Chegl na vo betg !

Mary
Ma esascu stò chegl funcziunar... !

James
Pavlar.... ? Ma tge ò chegl ossa da far cun igl VW vigl.... ? Ossa
tgapescha navot ple...

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


                                                           - 10 -

4. scena
James, Mary, Emma, Tom, Ann, Jenny (alla fegn)

(ins sainta vouschs chior)

Emma
Tgi reiva ossa... ? Speranza betg schon en interessent !

Mary
Chegl saron Tom ed Ann tgi ans fon l’onour cun lour viseta. Pi
prubabel dovrigl puspe daners..... !

(Tom ed Ann aintran, sa laschan crudar segl canape e mettan las tgommas sen
 meisa)

Tom
(a James) Scu vogl cun tè......pover viglet.... ?  Te vesas or scu
sch’at vessan angulo igl pantg giu digl pang.....

James
Dumang..... ? Ma dumang ègl forsa gio mengia tard..... !

Tom
(varda sursto, rei) La tia udeida vo veaple a perder.....

James
....perder.......ma navot è anc pers.... !

Tom
Na...maturalmaintg betg.......oter tgi igl ties tscharvi, chel vo planget
a perder.. !

Ann
(a Mary) Portans en ranfretg...ia mor prest dalla seid.

Mary
Naturalmaintg , signoura.... (vo davos ve, fò en segn ad Emma da
neir, ellas scutignan, mossan sen igls dus giovens. Tom ed Ann
discorran anavant ansemen)

Ann
Alloura, scu von igls ties affars cun igls spierts... ? Finalmaintg
daple clients... ?

Tom
Navot... ! Tgi s’interessescha schon per «guidas tigls spierts digls
castis vigls».... ? Digls pacs tgi vignan vigna snaragea digls unfants
ed igls carschias susdan dalla lungurela. Ier vaia survagnia en
telefon dad egn tgi tschartgeva en spiert per ena party.....nign
respect onigl digls venerabels spierts digl casti.... !

Ann
Forsa vessas da tschartger ena lavour pi seriousa tgi gist chella cun
spierts.... ?

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


                                                            - 11 -

Tom
Forsa ast raschung....ma chegl è bler mengia strantg.... ! E scu vogl
cun te... ?

Ann
Misirabel. Ia va vandia en sulet maletg igl meis passo. Schi savagn
betg prest vender pi bagn vainsa da sarar la nossa galareia. Ma
chegl è betg igl mender......... (antscheva a bargeir, igls mangs
davant la fatscha)

Tom
(metta igl bratsch anturn Ann) Ma tge mantgigl..... ? Schon puspe
mal agl cor..... ?

Ann
El am ò banduno....chel valanavot......ia niro mai a cattar en dretg
om..... !

Tom
Oss, ossa, angal betg lascha pender igl tgea, chel ò franc betg mirito
chegl. En bel de cattarossas er te la grond’amour.

Ann
(forba giu las larmas) Forsa ensacuras.... Noua èn igls noss
drinks.... ? (Emma e Mary vignan davos no)

Mary
Ia crei tgi nous vessan da discorrer ansemen...

Emma
Nous vagn igl suandont problemign.....

Tom
Ma tge ègl cun vusotras dus... ?

Mary
Dumang reiva egn a vurdar igl casti per forsa cumprar el.....

Tom
A me pogl chegl esser dretg.

Mary
Ma a nous è chegl tot oter tgi dretg. Nous vagn concludia tgi igl
casti dastga an nign cass neir vandia.... !

Ann
Ma igls noss genitours igl vottan vender a tot prietsch.

Emma
Gist perchegl vogl......

Tom
Ed ia savess duvrar bagn igls daners dalla vendita (sfrouscha igls
mangs)

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-12-

Ann
Ia an sasez er.....ia leva schon dadei.....

Mary
(energica) Ossa tadle eneda..... !

Tom
(dat en sagl) Te raschungas scu la nossa mamma... !

Mary
(ad Emma) Ast via, i funcziunescha.... !

Ann
Ossa ancleia navot ple...

Mary
Tadle ossa.... schi chel interessent reiva dumang, alloura igl
catschainsa noua tgi crescha igl pever....

Tom
Chel fascharo strousch percumond ad ena casarina.....

Mary
Cler, chel fò chegl tg’ia dei... ! Dumang sunga Elvira Paddington....

Tom
(riond) ......ed ia sung igl ties nov om Henry.... !

Mary
Na, perchegl ist anc mengia malmadeir, mengia gioven e sen te ins
sogl betg sa lascher..... ! La tia rolla at daclera gist. Na, la rolla digl
noss patrung surpeglia igl noss bung James, uscheia giaro or tot an
bagn... ! (vo ve tar James)

James
En tgang.... ? Per igls tschartger.... ? Sen chell’ideia vessa savia neir
mez.

Ann
Schi chel teater az fò plascheir, angal anavant.... ia vurdaro tiers.....!

Emma
Betg angal chegl, la mia tgeretta...... vusoters dus dastgez er giuier
ainten chel toc.... !

Tom/Ann Tge vainsa da far...... ?

Mary
Vusoters ischas dumang la nossa casarina ed igl noss butler. En
butler enpo gioven...ma mintgign ò d’antschever eneda.

Tom
Butler.....ia.... ? Mai fascharoia chegl....... !

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-13-

Mary
Oss tedla eneda...scu ella stada chella istorgia cun igl Rolls
Royce... ? Erigl chegl betg igl omet digl cucu tgi è sto per el e betg
igl mechanicher.... ? Chegl siva digl ties spassegi tgi igls genitours
son betg.... ! Vaia da far enqual remartga a ties bab........ ?

Ann
Te ast demolia igl Rolls da bab.... ?

Tom
(a Mary) Te deist navot...ubetg... ?

Mary
Chegl dependa........

Tom
...vo bagn, ia fatsch tge tgi te vot. Ma angal en de... !

Ann
Cun me betg fasche chint....ia stò dalunga eir davent. Pertge piglez
betg Jenny... ?

Mary
Te canoschas Jenny. Chegl funcziuness mai... ! Nous at duvragn.. !

Ann
Ma ia va gio detg.....ia stò eir dalunga......

Mary
.....cò am vign gist andamaint...... ena matta è l’oter de schluitada
cun en maletg sot bratsch or d’ena tgombra digls giasts.... ! Tgi so
schi chella ò gio vandia chel maletg.... igl sulet maletg igl meis
passo..... ?

Tom
Tge ast te fatg... ? Forsa schizont igl maletg tgi mamma veva igl pi
gugent.... ?

Emma
En de scu casarina Az faschess nign donn. Alloura stimessas er pi
tard la nossa lavour.

Mary
Bung damai, alloura.... ?

Ann
Perveia da me........ia sung dalla parteida.....ma angal per en de... !

Mary
Chegl vaia savia...... ! Giagn ans parager. Tiragn aint la nossa nova
vistgadeira.... vusoters dus nirossas a far ena dètga parada.... !

(tots von, Jenny varda dad isch aint)

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-14-

Jenny
Ins duess betg tadlar ve digls ischs..... ma scu vessa da saveir
schiglio las novitads... ? (mossa sen ena beschla cun aint polver)
en’ampremda bun’ideia vaia..... ena buna purziun purgiaz aint igl te
niro bagn a sgurantar igls cumpraders.... ! Tgi compra schon en
casti schi el tschainta cun mal agl butatsch sen tualetta... ? Chegl
igls spivainta spertamaintg giuador.... ! (vo)

Tenda

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-15-

2. act
1. scena
James, Mary, Tom, Ann

(tots vistgias tenor la nova rolla, Mary e James sen tribuna, el sa catta betg
propi bagn. Mary è tschantada segl canape, James an peis dasperas scu en
butler)

Mary
Tom.... Toooom..... ! (Tom cumpara, la vistgadeira da butler igl è
mengia pitschna)

Tom
Tge mantg’igl.... ? El schon cò igl cumprader.... ?

Mary
Na, ma nous savessan exercitar enpo....tge manegias... ? Ia vess
gugent en suc d’oranschas frestg... !

Tom
Vign mianc an dumonda......

Mary
....ast amblido igl Rolls Royce.... ? Te vot franc betg........

Tom
(vilo) Vo bagn, vo bagn..... (a James) ...e tge giaveischa igl
signour... ? (James varda tot stupia)

Mary
E tge giaveischa igl mies tgerign.... ?

James
En giatign..... ? Ea, i saro bagn tot pigl giat chegl tgi
faschagn....lasche turnar anavos me tar mies mastier da butler.... !

Mary
Chegl giaro stupent... ! Porta er a James en suc d’oranschas e cloma
gist la casarina.... ! (Tom vo)

Mary
(teira giu James segl canape) Ossa calma’t e tschainta’t. (el sa
tschainta eira scu en pal, ella dei cunter igl publicum) Uscheia ena
veta da signereia am plaschess anc dètg bagn... !

Ann
(aintra, cun ella gist er Tom cugl suc d’oranschas, Tom vo dalunga
anor) Tge mantgigl.... ?

Mary
Ast fatg giu igl polver e nattagea l’antrada... ? Pigl te dallas tschintg
peglias igl service bel, ast santia... ? E dei alla cuschiniera tgi
viglian tschanar allas set.... !

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-16-

Ann
(la tscheira vign adegna pi stgeira) Schiglio anc ensatge.... ?

Mary
Na, igl mument betg...... angal anc tant: igls maletgs laschas pandias
ve dalla pare..... ! Da curt è egn svania simplamaintg uscheia.... !

Ann
(vot protestar) Ma...... (scassa igl tgea a vo)

Mary
Forsa dastga ossa betg gist surfar.....dumang èn las rollas puspe
midadas..... (beva igl suc. A James) Vignst a freida sulet... ? Ia vign
spert a far se igls tgavels...... (vo cugls mangs tras igls tgavels, vo)

James
Scumpegls...... ? Na, menders scumpegls sogl betg dar.... !

2. scena

James, Holmes, Goodwill, Tom, Mary, Ann

(i petga, igl amprem normal e siva fitg ferm anfignen tgi James reagescha, el
derva igl isch an moda da butler e fò ena stgava)

James
Tge è voss giaveisch ?

Holmes
(sa dat impurtant) Igl mies nom è Holmes, scu igl detectiv
renumno. E chegl è igl mies ass......ääh....igl mies amei Goodwill.
Nous vagn ligia ainten la gasetta tgi chel casti seia vanal. Ossa
vessans interess d’igl piglier enpo sot la lupa....

James
Vez pers ena puppa.... ? Ia tgapesch navot...chegl è en casti e betg
en uffezi d’objects cattos....

Holmes
 Na, nigna puppa.... (a Goodwill) Chegl vign anc legher... !

Goodwill
(aint igl madem tung) ...anc legher... !

Holmes
(pi dad ot) Nous lessan vurdar igl casti schi chegl è pussebel.... !

James
En tgebel.... ? Puppas.... ? Vous managez....

 Holmes
Aha... ! Chel è surd scu ena talpa... !

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-17-

Goodwill
...scu ena talpa...

James
Stgalper.... puppas...tgebels.... ? Ossa tadle, i tanscha.... ! Chegl è
                    en’onorevla tgesa. Ia crei tgi seia migler tgi fetschas igl pentel e
                    geias per voss fatg... ! (Tom e Mary aintran)

Tom
Tge ègl cò.... ? Tgi èn chels signours... ?

James
( a Tom) Signour Paddington, chels signours èn gist rivos ma chels
discorran angal pulenta... !

Tom
Bung, lagn vurdar...

Mary
(dat en cuffel a Tom, scutigna) Te ist igl butler... ! (dad ot) Penda se
igls mantels da chels signours, Tom... ! (Tom patta igls mantels sur
ena soptga, James varda tiers e vot schon gidar) Fast puspe
scumpegls igl mies tger.... ? (peglia James per en bratsch) Savez, la
vigliadetna, el ò Alzheimer... !

Holmes
Aha... ! (peglia or en bloc da screiver) Alzheimer..... (vot screiver.
Goodwill igl teira per la mongia ed igls fò segns anfignen tgi
Holmes dosta igl bloc, tot vo spert)

Mary
Dastga ma preschentar..... ? Ia sung Mrs. Paddington e chegl è igl
mies om Henry... !

Goodwill
Nous levan.....

Holmes
(sa metta energic davant Goddwill) Nous levan vurdar igl
casti... chel è gio vanal.... ?

Mary
Ma, ia ponderess chegl anc fitg bagn....

Holmes
Aha... ! E pertge.... ?

Mary
Igl noss casti...... ähhh.......ò igls sies rampigns.... !

James
Scalfigns..... ? Tgi dovra scalfigns... ? Ia vign gist.......

Mary
Stò cò igl mies tger. (dad ot) Tot è an rughel.... !

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


-18-

Holmes
Da tge scalfigns.....ähh...rampigns discurriz... ?

Goodwill
Tge rampigns.... ?

Mary
Ma, savez....... (Ann cumpara cun en tablett cun se te, marmogna
avant tgi ella vei igls dus giasts, ò ena fascha anturn igl mang)

Ann
Nattager, far te, far giu igl polver......ma tge creian chels... ? Va ars
la detta ve da chella platta viglia e prest rot l’ossa cun nattager las
stgelas.... Ia vign per mies fatg, e chegl schi spert scu pussebel... !

Mary
(vilada) Ma Ann, nous vagn visetas... !

Ann
(varda tot surstada) Oje.....am displai fitg.....

Mary
Posa giu igl te. (a Holmes e Goodwill) Vasez, perfign igl persunal
tigna strousch or cò.....schi prievlous ègl... !
(James è ia ve ed
ò piglia se igls mantels ed igls vot pender sen gioufs, Mary vesa
chegl) Ma Jam......ähhh.....Henry.....chegl è la lavour da Tom. Tom,
penda se chior ed an urden chels mantels... ! (igl stompla or dad
isch)

Holmes
(da bass se per Goodwill) Aha... ! Goodwill....cò ègl bler
marsch.... ! Gl’è bung tgi ischans cò....ia va creia puspe suaro igl
polver..... !

Goodwill
...suaro igl polver... !

Mary
(turna) Lainsa betg ans tschantar... ? Ia less declarar a vusoters
pertge tgi fiss migler a renunztgier sen chel casti. Ann metta se en
got te... ! (tots sa tschainten, Mary vot antschever, vouschs or an
pierta)

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


- 19 –

3. scena
i vignan anc tiers Claire, Yvette, Julie, Emma, Jenny

Tom
(vign anavos aint dad isch, prova adumbatten da tigneir se las
damas) Ma vusotras savez betg gist dar aint dad isch uscheia, cò èn
gio visetas... !

Yvette
( Claire e Julie prepotentas, vistgeidas extravagant, tottas treis
discorran cun accent franzos) Cò, piglie, giuvnot.... ! (igl strocla igl
mantel ainta mang, Claire er)

Claire
Chella giuventetna d’ozende...nigna maniera....e chegl vot esser en
butler... ?
Impussebel.....uscheia
ensatge
dattigl
betg
an
Frantscha... ! (Tom patta igls mantels puse angal sen ena soptga,
James vot schon lavar se, Mary igl tigna anavos, leva se e vo vers
las damas)

Yvette
Vous ischas franc la possessoura da chel magnific casti... ?

Claire
Nous ischan incantadas....u scu tgi vusoters schez.....appy tgi vagn
finalmaintg catto el... !

Julie
(varda or da fanestra) Olala....chel panorama....chella belle vue.....
Chegl saro igl mies post preferia...... chegl è fantastique... !

Yvette
Ea la mia tgera, chel casti sa fò bagn ainten la nossa collection....scu
schez vusoters....la nossa collecziun... !

Claire
Chegl è schizont igl bijou dalla nossa collection... ! (tots vardan
l’egn se per l’oter, angal James varda sen igls mantels)

Mary
Collecziun..... ? Bischu.... ? Ia anclei ansomma navot ple.

Claire
Ma,stgise...nous vagn mianc anc ans preschento... ! Chegl èn las
mias ameias Yvette Gigandon e Julie Lafayette...ella vign er
clamada Olala.... ! Ed ia sung Claire Dubois.

Julie
I vez franc gio santia da nous...nous nign tottas da....olala..scu ins
dei a chegl...... or da famiglias dall’aristocrazeia... ! (dantant tgi
nign fò adatg vign Jenny e metta la polvra aint igl te e svanescha)

Mary
Ed ia sung Mrs. Paddington...e chegl è igl mies om.... !

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)


- 20 –

Yvette
Fò plascheir... nous vagn gio santia bler da vous...i vez gio er sang
blo... !

James
 Disturbo... ? I vo, nous levan gist bever te....

Claire
(igl amprem stupeida, siva rei ella) Vous faschez sgnoccas..... igl
tipic humor engles..... chel sveglia......!

James
Tge ègl cun la mia ureglia...... ? Las mias ureglias èn an urden... !

Julie         Olala...igl bung omet sainta betg bagn... (a Mary) Chegl è chi e lò
dètg flott per ena donna schi igl om sainta betg tot.....ubetg ?

Mary
Forsa.... Ann porta anc treis cupegns ed anc enpo te.... !

Ann
(vilada, vo or stirond igls peis) Ma naturalmaintg, adegna.....
subito....

Yvette
Stravagant...chel personal... !

Mary
Vous savez quant grev tgi gl’è da survagneir bung persunal
ozende... ! E tge giavischez ansasez da nous... ?

Yvette
Ma chegl è bagn cler..... nous cumpragn chel joli chateau...alloura
vainsa finalmaintg diesch castis an diesch teras..... !

Claire
Sche igl voss prietsch e nous igl paiagn... !

Julie
Ea, daners gioian nigna rolla, olala.....nous vagn raps scu paglia.

Goodwill
(dat en cuffel a Holmes) Ma nous ischan igls cumpraders... !

Holmes
(leva se) Aha..... gist uscheia ègl... Dastga am preschentar,
Holmes... Holmes scu igl detectiv renumno. Chegl è Goodwill. Ia
crei tgi cò seia ena malancligientscha..... ia less cumprar igl casti... !

Goodwill
...cumprar igl casti.

Yvette
Ia vei cò nign problem... ! Nous offerign igl dobel e la tgossa è
liquidada. Ubetg, Claire... ?

Sm-HIT 1-1_Da vender en casti_(sm)