42

Marcel:
(turmentà)  Sch’eu til dumond, am quinta’L lura la püra vardà sur
da quai cha no vain tuot tut a man?

Casanova: Cler, meis ami. Eu sun seis anguel perchürader. I nu’m es permis
da til schmanzögnar.

Marcel:
(as lascha crodar culla rain cunter la cuotscha) Dimena, per plaschair,
quintai.

Casanova: (tira aint ferm il flà per cumanzar a quintar)  Tja …

Marcel:
Mumaint! Avant co ch’El cumainza: esa fich mal?

Casanova: Insomma, a mai para plütöst divertaivel. Cuntuot …… ün pêr da
Voss conumans nun han chattà tuot lustig. Mo, El viva amo. Che
voul El amo daplü, meis ami.

Marcel:
Bun, lura quintai.

Casanova: Mobain. Cumanzain cun l’anniversari da tanta Jacqueline. Sco
ch’El s’algorda d’eira quai üna saira plütöst allegra ed ümida cun
vin e roba plü ferma. Üna saira cun bal, musica e bler umor.
Quella famiglia sa sco chi’s fa festa. Plü tard, davo la bavüda cul
cusdrin dad Ivonne, ha’l vuglü ballar cun la fascinanta tanta
Josephine. Quellas furiusas piruettas dürant il ballar han eir,
precis sco’l bütsch manzunà da tanta Josephine, portà pro, ch’El
es crodà insembel sco ün sach da farina. Cunquai cha ingün nun
es stat bun da til sdruogliar, hana transferà ad El sün ün let aint
in üna stanza da giasts, ingio ch’el ha dormi fin aint pel mezdi dal
di davo.

Marcel:
Mardi!

Casanova: Pardon? Ah, hai, precis. Mardi a mezdi. Tanta Jacqueline Til ha
cuschinà ün stupend giantar … ocha a l’orange ed ün bun
Bordeaux.

Marcel:
Eu n’ha bavü fingià da püschain ün magöl Bordeaux?

Casanova: (ria) Ün magöl? Üna butiglia intera! Dal rest nu disch eir nüglia
tanta Jacqueline da na ad ün bun süerv vin. Davo giantar ha’L


43
giovà cun ella a schach. - Eu sto dir, meis ami, eu nun ha amo
mai vis ad inchün a giovar uschè miserabel schach sco ad El.

Marcel:
Normalmaing nu suna gnanca uschè mal. Quai sarà stat la cuolpa
dal Bordeaux.

Casanova: O dal Calvados.

Marcel:
Co?

Casanova: Pro’l cafè haja dat Calvados.

Marcel:
El nu’m sto gnanca dir quant ch’eu n’ha bavü. Eu am poss metter
avant. – Mumaint, quai d’eira mardi, ils 17 d’avrigl. Meis
anniversari!

Casanova: Quai ha’L manzunà, cur ch’Ivonne es tuornada a chasa da la
lavur. Uschè esa gnü festagià l’evenimaint cun üna butiglia
schampagner.

Marcel:
(suspüra) Amo daplü alcohol! Suna darcheu crodà insembel?

Casanova: Dal sgüra nüglia! El s’ha plü probabel s’adüsà planet landervia!

Marcel:
E co esa i inavant?

Casanova: Ivonne ha dit, ch’ella savaiva da Seis anniversari e ch’ella ha
reservà üna maisa aint il hotel Ritz.

Marcel:
(spaventà) Eu nu sarà i in meis stadi aint il Ritz?

Casanova: Al cumanzamaint s’ha’L tgnü bain.

Marcel:
Eu nu m’ha cumportà dasper las s-charpas?

Casanova: Tja… el ha mangià cun curtè e furchetta.

Marcel:
(ironic)  Almain quai.

Casanova: Da meis temp as mettaiva dezaint la servietta davant la bocca
cur chi’s vaiva da rupchar.

Marcel:
Co?

L-KIE 1-1_Rendezvous cun ün anguel_(vl) y


44

Casanova: (demonstrescha rupchar dezaint) Pardon.

Marcel:
(cun temma)  Che n’haja fat?

Casanova: Meis ami, ch’El nu pretenda da mai da repeter quella canera.

Marcel:
(suspüra dad ot)

Casanova: Almain ha’L dumandà ad Ivonne per s-chüsa. Davo ha’L, ter
dadot ed inclegiantaivel per tuot il restorant, rögnà: „Il
damangiar es darcheu üna jada… „, co ha’L darcheu dit? Ah,
schi: „… süt sco ün tof!“

Marcel:
(as tegna il cheu cun tuots duos mans) Char Segner!

Casanova: Lura ha’L tut las fluors our da la vasa, bavü oura l’aua e dit precis
uschè dad ot ed inclegiantaivel: „Quist gusta plü bain co l’85er
Chateau Lafitte, chi crajan da chatschar sü quia!“ – Dit be tanter
da no: las purziuns nu d’eiran uschè stravagantas.

Marcel:
In cunfrunt cul predsch! (spaventà) Eu speresch ch’Ivonne nun ha
pajà tuot.

Casanova: Na, quai d’eira curius. Il camarier ha manà il quint, ed El til ha
dat uschè üna pitschna cartina. E lura ha’L suottascrit ün scrittin
e bandunà l’hotel.

Marcel:
Carta da credit! Uschè as paja hozindi.

Casanova: Quai nun haja amo mai vis … sun stat vaira stut.

Marcel:
E lura?

Casanova: Ivonne ha vuglü ir a ballar cun El.

Marcel:
Eu nu n’ha daspö ons nüglia plü ballà.

Casanova: No eschan, sco fingià pro’l Ritz, its cun üna charrozza da metal…

Marcel:
Ün auto!


45
Casanova: ……sainza chavals davantvart e svelt sco’l tun. Propcha impre-
schiunant! - Insomma, no eschan its cun quel „auto“ fin pro üna
chasa. Là eschna its giò in ün schler somber. Tuot in d’üna jada
sun explodidas sajettas e’l local ha cumanzà a tremblar da spüra
canera. Id es gnüda nanpro üna tschiera e la glieud es ida aint
illa mità dal local ed han fat quists movimaints. (fa davo movimaints
da disco)

Marcel:
(suspüra) Eu sun i aint in üna disco! In mi’età!

Casanova: Nüglia be quai. El s’ha eir büttà aint illa fuolla ed ha … ballà
uschè curius!

Marcel:
Uschè as balla hozindi. E quella canera es musica!

Casanova: Musica? Char ami, da meis temp tunaiva quai tuot oter. Musica
vaiva üna melodia. E’l ballar d’eira grazil. (balla ün per sots minuette)

Marcel:
Id es bun. Ed inavant?

Casanova: El ha ballà ün mumaint e bavü lapro alch verdin aint in ün magöl
bain ornà. El ha ballà inavant, fin ch’El es, darcheu sco il di
avant, crodà intuorn sco ün cunigl schlupettà.

Marcel:
E lura?

Casanova: Üna s-chaffa d’ün hom til ha portà inavo pro la charrozza dad
Ivonne, … s-chüsa, auto, e lura eschna its pro cousin Robert.

Marcel:
Cousin Robert?

Casanova: Il cusdrin dad Ivonne. Robert, es portier da not in ün hotel quia a
Paris. Els til han portà aint in üna chombra, ingio ch’El ha lura
dormi fin cuort avant mezdi dal di davo.

Marcel:
Perche nu m’ha Ivonne manà a chasa?

Casanova: Perquai ch’El ha cridà sco ün poppin e nu laiva partout nüglia
tuornar aint in sia abitaziun vöda e fraida. Eu nu m’ha pudü dar
da cugnuoscher e dir ch’El gnanca nu saja sulet. Eu n’ha stuvü
restar invisibel. Perquai ha manà Ivonne ad El pro Robert.

Marcel:
Perche nu saja plü, ch’eu sun sdruoglià aint in ün hotel?


46

Casanova: Cur ch’Ivonne es gnüda a las ündesch per El, d’eira’L stuorn.

Marcel:
Amo adüna?

Casanova: Fingià darcheu!

Marcel:
Perche quai?

Casanova: El vaiva plüssas butiglinas da vinars intus.

Marcel:
Voul quai dir, ch’eu n’ha svödà da püschain la mini-bar?

Casanova: I d’eira üna pitschna s-chaffa aint in stanza cun aint üna pruna
butiglinas. El ha bavü oura tuottas.

Marcel:
Oh, Segner. Perche nun ha’L tgnü inavo a mai?

Casanova: Eu sun tuornà be cuort avant Ivonne! El dormiva sco ün anguel,
uschè ch’eu n’ha trat a nüz l’occasiun e sun gnü nan a quia a
metter darcheu in uorden la chadafö.

Marcel:
Quai es il meglder, ch’El ha pudü far. Ivonne es dimena gnüda a
las ündesch per mai. E lura?

Casanova:  Tja, Ivonne ha lura dit ch’ella haja tut liber pel rest da l’eivna. Eu
nun ha inclet inandret che ch’ella ha manià cun quai.

Marcel:
Ch’ella nu va plü a lavur quist’eivna.

Casanova: Uschè sco El?

Marcel:
Na, nüglia sco eu. Eu nu vegn mai plü là a lavurar. Che esa
capità davo?

Casanova: No eschan darcheu its cun quel auto pro l’abitaziun dad Ivonne.
Là s’ha’L miss darcheu ün pa in uorden e s’ha lavà.

Marcel:
Sarà eir stat necessari, o?

Casanova: Eu sto dir, ch’eu d’eira cuntaint da nu savurar nüglia.

Marcel:
Per l’amur, che pensarà Ivonne da mai.


47

Casanova: Nu’s farai pissers, meis ami. El ha chattà in ella propcha üna
buna amia!

Marcel:
N’haja davo almain mangià alch?

Casanova: Il fatal es stat, ch’El nu laiva tour pro sai nüglia oter co
bavrondas alcoholicas. El ha svödà pro Ivonne quatter butiglias
biera. E lura laiva’L ir partout aint il Louvre.

Marcel:
Aint il Louvre?

Casanova: El ha dit pled per pled: (sbarbotta) „Forsa es la Mona Lisa stuorna
plü bella!“

Marcel:
(consternà)  Quai n’haja dit?

Casanova: (tira sü las spadlas)  Quai d’eiran Seis pleds. Meis ami, per da Vinci
significha Mona Lisa la püra bellezza. - Eu tilla n’ha inscuntrada
aint in l’oter muond. Ella ha propcha daints torts e perquai
tegn’la serrada la bocca cun rier! (fa davo in üna grimassa il surrier da
Mona Lisa)

Marcel:
No eschan dimena its aint il Louvre? E davo?

Casanova: El es stat davant quel purtret e til ha contemplà üna pezza.

Marcel:
Hai, e lura?

Casanova: Sch’eu quint inavant, nu das-cha’L s’agitar!

Marcel:
Cuntinuai.

Casanova: Grazia ad Ivonne ha’L pudü bandunar la parschun davo cuort
mumaint.

Marcel:
(stuttischem) Perche d’eira eu in parschun?

Casanova: Dimena …… El ha improvà da’s schligerir davant la Mona Lisa …

Marcel:
Eu n’ha che??????

Casanova: Mhh, schi …. el ha …… (muossa sco sch’el pischess)


48

Marcel:
(svelt)  Eu sa che ch’El manaja! Oh, Segner!!

Casanova: Sco dit, El es gnü arrestà …… ma El ha gnü da star be ün’ura in
parschun.

Marcel:
Dal sgür lavura ün cusdrin dad Ivonne pro la pulizia.

Casanova: Amo meglder!

Marcel:
Co?

Casanova: Güdisch! Eu giavüschess ch’eu vess gnü tanta furtüna a Venezia.
Eu gnanca nu savaiva perche chi m’han arrestà.

Marcel:
Eu d’eira darcheu liber, e lura?

Casanova: El ha manià: (sbarbotta) „ Che? - teis cusdrin es güdisch?
Bunischem. Fain gnir malsgür Paris!“

Marcel:
Oh, oh, …… quist nu tuna bain.

Casanova: Da nüglia Til tgnair inavo. El ha vuglü ir sül bazar orientalic a la
Place de Bourbon. Là ha Omar ün pitschen local da tè.

Marcel:
Ah, hai Omar! Eu baiv amo minchatant üna tazza tè pro el.

Casanova: In avegnir nu stessa’L plü far quai.

Marcel:
(temma) Che n’haja prestà?

Casanova: La figlia dad Omar, Soraja, ha servi il tè.

Marcel:
Eu cugnuosch a Soraja. L’es üna flotta. Nüglia special bella,
ma……

Casanova: El ha dumandà ad Omar, e quai, sco üsità ter dadot, sch’el haja
fingià fat giò üna sgüranza da vita per ella.

Marcel:
Üna sgüranza da vita?

Casanova: Per ch’ella saja pisserada plü tard. Ch’ella nu chattarà insomma
nüglia ün hom, uschè sco ch’ella guarda oura.


49

Marcel:
Segner, che n’haja fat?

Casanova: Cur cha la povra matta ha cumanzà a cridar a tuot pudair, tilla
ha’L improvà da cuffortar, inaquella ch’El ha manià ch’üna
sgüranza da vita haja eir seis avantags e cha almain quella possa
esser attractiva pels homens.

Marcel:
E co suna rivà oura viv da là?

Casanova: Omar e seis figls d’eiran talmaing stuts, chi han dovrà ün pêr
minuts per realisar quai ch’El ha dit. Intanta ha Ivonne
intermedià. Ella ha subit manzunà, ch’ella haja ün cusdrin ch’ella
preschantess jent. Las duonnas sun adüna stattas megldras
diplomatas co’ls homens.

Marcel:
(trist) Omar! Co til possa be mâ darcheu gnir suot ils ögls.

Casanova: Sco ch’eu cugnuosch ad Ivonne, riaina sur da quist’istorgia pro’l
battaisem dal quart uffant da Soraja e Leonard.

Marcel:
Cousin Leonard! Eu m’allgord malapaina dad el. El d’eira eir a la
party da tanta Jacqueline. Nu d’eira quai il bacher?

Casanova: Precis quel!

Marcel:
Planet am vegnan darcheu ün pêr purtrets. Be ch’eu nu sa plü
ingio ch’eu sun amo stat.

Casanova: El ha vuglü ir a cumprar üna bindera.

Marcel:
Üna bindera?

Casanova: El ha vuglü ir pro l’arch da triumf.

Marcel:
Eu n’ha vuglü trar sü üna bindera pro l’arch da triumf?

Casanova: Precis, meis ami.

Marcel:
(spaventà)  Mumaint! Che bindera?

Casanova: Mon Dieu, üna bindera halt!


50
Marcel:
(sta sü hectic) Che culur vaiv’la?

Casanova: (stübgia) Eu craj nair … e cotschen … e gelg.

Marcel:
(in panica)  Striblada per lung o per larg???

Casanova: Co?

Marcel:
D’eiran las striblas uschè (muossa insü ed ingiò) O uschè? (muossa
via e nan)

Casanova: Eu nu n’ha guardà uschè precis. Ma eu crai uschè … (muossa vi e
nan)
Marcel:
(consternà) Oh, Segner! Eu n’ha trat sü la bindera tudais-cha!

Casanova: Nüglia dal tuot, meis ami!

Marcel:
Che? Nüglia dal tuot?

Casanova: Ivonne Til ha güsta amo tgnü inavo.

Marcel:
(surleivgià)  Chara Ivonne! E lura?

Casanova: El ha cumprà üna butiglia Whisky ed es i cun Ivonne pro la
Tuilerie. Là s’ha’L tschantà pro ün bügl cun funtanella e quintà ad
Ivonne fin tard aint per la not l’istorgia da Sia vita.

Marcel:
Che romantic. Cura è’La s’indurmanzada?

Casanova: Al cuntrari, ella d’eira perfin fich interessada. Sco ch’eu n’ha dit,
üna dretta amia. Hai, e sco chi ha vüglü esser, s’ha’L tuot in
d’üna jada fixà dad esser ün agent american.

Marcel:
Ün agent american?

Casanova: El ha manià dad esser l’agent „Clean“ … o simil e ch’El haja da
pulir la cità.

Marcel:
(cun tema) E che n’haja fat?

Casanova: El es i a cumprar ün paquet puolvra da lavar ed es lura tuornà
inavo aint il parc.


51
Marcel:
Laschai ingiavinar … eu nun ha per cas svödà la puolvra da lavar
aint in bügl?

Casanova: El ha dafatta fat il bogn laint.

Marcel:
(suspüra) La s-chima es dalsgüra amo hoz visibla!

Casanova: Ivonne Til ha güsta amo pudü manar davent, avant co cha la
pulizia es rivada. Eu nu crai cha cousin Michel füss stat bun da Til
deliberar duos jadas in ün di our da parschun.

Marcel:
Cousin Michel?

Casanova: Il güdisch!

Marcel:
Ah, hai. Che esa capità davo?

Casanova: No eschan its cun ün tempo rasant tras tuot Paris. Eu sto dir
ch’El ha tschüf mal.

Marcel:
(consternà) Eu nu varà …?

Casanova: Be ingüna temma, meis ami. El ha tgnü seis cheu güsta amo a
temp our da fanestra.

Marcel:
Char Segner! E lura?

Casanova: No eschan its pro ün oter cusdrin dad Ivonne. Ella ha manià cha
uossa saja tuottüna a fin cun quists göins. Chi’s stopcha uossa
tour seriusamaing alch per mans.

Marcel:
Pro chi eschna its?

Casanova: Seis nom n’haja displaschaivelmaing darcheu invlidà. Ma el d’eira
pitschen e vaiva massellas cotschnas. Ün tipin fich simpatic.

Marcel:
Quel d’eira eir pro tanta Jacqueline. Eu m’algord be malapaina.
Ma seis nom nu’m vain adimaint.

(Tuots duos stübgian ün mumaint davo’l nom)

Casanova: A mai neir nüglia …… eu am poss dar quanta fadia ch’eu vögl.


52
Marcel:
Es eir istess. Am n’haja darcheu deportà dasper las s-charpas?

Casanova: Ma ma, meis ami. No eschan rivats pro quel cusdrin e pro ün’ o
duos butiglias Beaujolais til vaivat quintà tuot vossa misergia pro
la lavur e davo ha’L darcheu cumanzà a cridar. A la fin Til hana
manà aint la stanza da giasts, ingio ch’El ha dormi fin a mezdi dal
di davo.

Marcel:
Eu nu vegn plü davo. Che di d’eira quai?

Casanova: Her.

Marcel:
Her. Dimena gövgia. Eu sun sdruoglià oura la gövgia a mezdi
pro’l cusdrin dad Ivonne.

Casanova: Schi. Ivonne d’eira fingià là.

Marcel:
(spaventà) Eu nu varà …  cun ella…?

Casanova: Che pensa’L. Quai vess eu bain impedi. Ivonne es adüna ida
brava in sia chasa.

Marcel:
Dieu saja ingrazià! Quai nu’m pardunessa mai plü. – E che es
stat her?

I sclingia il telefon

Marcel:
S-chüsa. (sta sü e piglia giò il telefon) Marcel Dumas? – Valeras! – Eu
Til n’ha fingià dit, ch’eu nu dia plü nüglia sainza meis advocat!! –
Che? – Schi, el po discuter tuot plü tard cun meis advocat! –
Adieu! (picha sü) Idiot. Ah, schi, eu sto ingaschar amo ad ün
advocat! (inavo pro Casanova) Dimena, id es gövgia a mezdi … no
eschan pro’l cusdrin e mangian püschain.

Casanova: Tja, sch’El voul nomnar quai uschè.

Marcel:
Che haja dat?

Casanova: El ha dschelà terribel. Lura ha la scharmanta Claire …

Marcel:
Chi es uossa fingià darcheu Claire?


53
Casanova: La duonna dal cusdrin dad Ivonne! Ella ha manià, cha’l meglder
cunter il fraid saja ün grog.

Marcel:
Eu n’ha bavü ün grog da püschain?

Casanova: Trais! Davo nun ha’L peòo plü dschelà.

Marcel:
Quai Til craja be subit! E davo?

Casanova: No ans vain miss in viadi cun ün auto fin pro ün stabilimaint,
ingio ch’Ivonne laiva ir partout. Eu sto dir, quai d’eira per mai ün
evenimaint fabulus. Purtrets sun its sur üna paraid giganta, sco
schi’s guardess tras üna fanestra aint in ün’otra epoca.

Marcel:
Co? Aha, no eschan stats a kino.

Casanova: Ah, ün kino.

Marcel:
E che film?

Casanova: Film?

Marcel:
D’eira lustig quai chi’s ha vis sülla paraid?

Casanova: Ad El paraiva vaira amüsant, El ha ris tuotta pezza!

Marcel:
Lura saraja stat plü probabel üna cumedgia.

Casanova: Sco chi’s piglia. Ivonne ha cridà tuotta pezza. Eu nu vess cret
quant liquid chi’d es aint in uschè üna persunina. Daplü ch’ella
cridaiva, e daplü ch’El riaiva.

Marcel:
Da che as trattaiva l’istorgia?

Casanova: Oura a mez il mar. Üna barcha, sainza velas, bain inclet (s’amü-
sescha sur da quist fat), es sbochada cun üna muntogna da glatsch
e sfuondrada aint il mar.

Marcel:
„Titanic“??? Eu sun i a verer cun Ivonne „Titanic“ e n’ha ris da
pischar in chotscha??? Che pensarà’la uossa da mai?

Casanova: Be ingüna temma, ella d’eira talmaing concentrada sün seis
fazölins da nas, ch’ella nun ha realisà quai.


54

Marcel:
E davo?

Casanova: Quai chi’d es gnü davo, am para fich interessant e fascinant.

Marcel:
(ironic)  Eu nu poss gnanca plü spettar ....

Casanova: No eschan its aint in alch simil sco ün Colosseum. Ün amphi-
teater gigant cun üna surfatscha verda sco tribüna. Lura ha
cumanzà darcheu quella canera. - S-chüsa, vo dschaivat musica
a quai. Lura sun chaminats homens in chotschas suot sülla
plazza.

Marcel:
Homens in chotschas suot?

Casanova: Üna gruppa cun müdondas cotschnas, üna cun müdondas blau
ed alb stribladas, e trais signurs plü vegls in müdondas nairas.
Ün aspet scurril!

Marcel:
Mumaint, no eschan its a verrer Frantscha cunter l’Ingalterra! Co
eschna rivats aint là? Il gö d’eira vendü oura fingià avant eivnas.

Casanova: Ün cusdrin dad Ivonne ans ha laschà aint.

Marcel:
Fingià darcheu ün cusdrin. Ha’L lura giodü il gö?

Casanova: No vain displaschaivelmaing stuvü ir avant co cha’l spectacul ha
cumanzà.

Marcel:
Perche quai?

Casanova: Il prüm ha la massa da glieud intuorn no üerlà sgrischaivel. Lura
ha dit üna vusch magica: As levai per la himna inglaisa. Id es
gnü quiet. Üna melodia ha cumanzà, ed üna vart da l’arena ha
cumanzà a chantar pro … tschels han tschüblà.

Marcel:
Uschè es quai adüna pro’l ballapè.

Casanova: Cur cha la melodia es statta finida ha inchün sbragi dadotezzas,
… sün inglais natüralmaing: „ Cha’l Segner perchüra la Queen,
quista veglia, grossa giallina!“

Marcel:
Chi ha sbragi quai?


55

Casanova: Chi..? El.

Marcel:
Eu?... e lura. Frances ed Inglais quai es fingià daspö adüna üna
cumbinaziun „haicla“.

Casanova: I nu vess forsa gnanca gnü consequenzas, scha no füssan stats
tanter ils frances.

Marcel:
Mumaint, voul quai dir, cha no d’eiran tanter ils fans da
l’Ingalterra?

Casanova: Eu craj cha Auguste ha manzunà alch da quai.

Marcel:
Chi es uossa darcheu quist Auguste?

Casanova: Il cusdrin dad Ivonne chi’ns ha manà aint in l’arena.

Marcel:
Eu n’ha dimena sparmalà la Queen immez ils fans inglais. E co
suna gnü oura viv da là?

Casanova: Oh, Auguste es üna s-chaffa d’ün hom. El ha büttà duos dals
inimis giò per terra. Davo eschna its our da l’arena.

Marcel:
Eu nu m’algord da nüglia da quai ch’El ha uossa quintà. Ingio
eschna its davo?

Casanova: Oh, aint in üna pitschna bar, ingio cha no vain darcheu vis, aint
in üna chaista!, a quels homens in chotschas suot. Propcha …
ün’invenziun müravgliusa. Eu n’ha adüna darcheu improvà da
gnir davo la secretezza da quista chaista.

Marcel:
A declerar uossa ad El la televisiun, maness  bler massa inavant.

Casanova: Ah, televisiun! Interessant!

Marcel:
(achüsond) Perche ha’L laschà far a mai tant chaschöl? Eu n’ha
cret ch’El saja meis anguel perchürader.

Casanova: (s-chüsond) Eu n’ha propcha improvà dad evitar quai, meis ami.
Ma El nun ha vuglü tadlar sün mai. Eu sun Seis anguel perchü-
rader, ma eu nu sun respunsabel per Seis far!


56

i sclingia a la porta

Marcel:
(suspüra) Chi sarà quist? Ivonne?

Casanova: (surria) Eu poss dir cun tschertezza cha quai nun es Ivonne.

Marcel:
Co? Ah, hai, quella es amo adüna a chasa e dorma. Id es gnü
tard her, e sterza, e puschsterzas, e puschpusch…

i sclingia darcheu vi da la porta

Marcel:
(da ün sigl) Forsa es quai la pulizia! Quella am voul dal sgüra
arrestar pervi da quell’istorgia da Valeras.

Casanova: It a rivir e Vossa dumonda gnarà respussa.

Marcel:
(in panica) El nu’m po güdar. El es ün spiert ed invisibel per
tschels. Che dessa far? Quels gnaran aint cun forza e svutraran
tras tuot mia roba e faran ün caos total. Davo am mainna, cun lià
ils mans … direct fin aint in parschun … e lura ….

Casanova: (sech) Là è’L fingià stat üna jada quist’eivna.

Marcel:
(sbraja) Mo là d’eira stuorn!!! Lura m’es quai istess!!

i sclingia amo üna jada a la porta

Casanova: (via pro Marcel, til metta ün man sülla spadla) Ch’El saja ün hom, meis
ami. Ch’El driva quista porta.

Marcel:
(cun tema) Mobain, lura… (va vers entrada, as volva amo üna jada)
Füssa’l uschè gentil dad ir aint in stanza? Eu nu supportess,
sch’inchün am vezza in quista situaziun… eir schi’d es be ün
spiert.

Casanova: (s’allegra)  Ma cul plü grond plaschair! (va aint in stanza)

2. scena

Marcel, Mimi


57

Marcel:
(guarda davo incredibel a Casanova, oura, amo coura) Tü? Perche
sclingiast?

Mimi:
(vain aint, surria tmücha, Marcel davo ella) Eu nun ha plü ingüna clav.

Marcel:
Tilla hast persa? Lura stuvaina subit müdar oura serradüra.

Mimi:
(svelt) Na, eu nu tilla n’ha persa direct.

Marcel:
Che lura?

Mimi:
Eu n’ha improvà ils ultims quatter dis adüna darcheu da tschüffer
a tai. Il telefon nun hast tut giò. Eu sun eir statta plüssas jadas
aint in noss’abitaziun, ma tü nu d’eirast mai qua. Lura n’haja
büttà la clav giò per la tualetta e trat l’aua.

Marcel:
Super.

Mimi:
Eu nu sa eir nüglia che cha quai es. Eu m’agit sul svelta l’ultim
temp. Forsa ha quai da chefar alch perquai ch’eu sun in spranza.

Marcel:
(nun es impreschiunà) Hmm! E che voust qua?

Mimi:
(piglia üna charta our da la tas-cha) Quist ha manà hoz a bunura il
postin. (dà a Marcel la charta)

Marcel:
(tilla piglia cun retgnentscha e cun temma, guarda la charta e suspüra
surleivgià) Üna charta dad Ivonne!

Mimi:
(cun retgnentscha) Ella m’ha scrit la vardà sur da tia lavur e sur da
la chasa. Ach, Marcel, i’m displascha uschè ferm! Eu n’ha trat
simplamaing fossas conclusiuns e sun mütschida, sainza at dar la
pussibiltà da declerar. (cun larmas) Eu vess stuvü star quia pro tai.
Ma na!, eu at n’ha laschà inavo sulet. (cumainza a cridar)

Marcel:
(tilla piglia in bratsch) Chérie, uossa nüglia cridar. (maina ad ella vi pro
la cuotscha. Tuots duos piglian plazza ün dasper tschel)

Mimi:
(scuffuonda)  Eu speresch be cha tü am possast pardunar quai.


58
Marcel:
Chérie, eu pardun a tai tuot quai cha tü voust. Ma fa il bain e
rafüda da cridar. Tü sast bain, ch’eu nu sa che far scha tü
cridast.

Mimi:
(as quieta planet)  Tü pardunast a mai?

Marcel:
(da cour) Eu pardun a tai!

Mimi:
(glüscha) Tuorna quai propcha, quai cha Ivonne ha scrit?

Marcel:
(precaut) Che ha’la amo scrit?

Mimi:
Cha tü amast be a mai?

Marcel:
(surria) Schi, eu am be a tai (muossa sül vainter da Mimi) ed a nos
uffant.

Mimi:
(glüscha) Nos uffant.

Marcel:
Sast fingià che chi dà?

Mimi:
(ria) Marcel, eu sun pür aint in l’ottavla eivna.

Marcel:
Es eir istess. L’important es ch’el saja frisch e san.

i sclingia a la porta

Marcel:
(malpaziaint) Chi secca uossa darcheu? (voul ir oura, fa ün stop, as
volva, cun tema) Quist sarà uossa la pulizia. Quels vegnan per mai.
No nu drivin!

Mimi:
(energic) Lura nu pudaina ris-char plü dad ir our d’chasa. (sta sü)
Eu vegn a verer chi chi’d es. Schi vess dad esser propcha la
pulizia, lura tils dia cha tü nu sajast qua. Lura vaina amo adüna
temp per ir cun tai a la zoppada our da cità. (voul ir)

Marcel:
(tilla tegna inavo, tilla tegna ils mans) Grazia, chérie!

Mimi:
(va, tuorna cuort davo cun üna charta in man) Ün express. Per tai. (dà a
Marcel la charta)

Marcel:
(contaimpla l’adressa dal speditur) Quist es üna charta da la chanzlia
Lefou.


59

Mimi:
(stuta)  Dal cuntschaint advocat?

Marcel:
Valeras nu’s lascha ir mal. Quist schlavazzun! Eu crai chi saja
meglder scha no tilla büttan direct aint il sach. (voul s-charpar la
busta)

Mimi:
(piglia davent la charta a Marcel) Na! Is sto verer als fats aint ils ögls.
(riva la charta, piglia oura il scrit, legia) „Stimà sar Dumas, nus ans
s’allegrain da Til bivgnantar sco mandant pro nossa chanzlia. Seis
cas, Dumas cunter Valeras, vain manà suot il nomer d’acta
surmanzunà. Nus Til giavüschain da suottascriver il formular
d’autorisaziun da trattativas agiunt e da til retuornar subit a nus.
Sur dal procedere da las trattativas Til infuormaina cuntinua-
damaing. Nus ans allegrain sün üna buna collavuraziun, cun
amiaivels salüds. Stefan Lefou, advocat per dret d’economia.

Marcel:
(as tegna il cheu) Eu n’ha ingaschà il plü char advocat da tuot
Paris!

Mimi:
Brigliant! El es il meglder in sia domäna.

Marcel:
E co n’haja da pajar a quel? (energic) Mimi, eu nu vess mai cret
ch’eu dia quai üna jada, ma tü stoust tuornar pro tia mamma!

Mimi:
(consternada, sta sü, va via pro el)  Ma …… perche?

Marcel:
(trist) Perquai ch’eu nu poss spordscher nüglia a tai. Mincha
mumaint po gnir la pulizia da porta aint. No nu vain plü ingüna
chasa. Ed eir sch’eu nu gniss in parschun … eu nu chat plü
ingüna plazza nouva, in tuot Paris nüglia. La situaziun es
talmaing disperada. Eu nu less trar a tai ed a nos uffant in quista
istorgia. Il meglder fast dad ir inavo pro tia mamma.

Mimi:
(va via pro Marcel) Dal sgüra nüglia. Eu n’ha laschà üna jada a tai
sulet. Uossa guardaina insembel sco cha no gnin our da quista
situaziun disperada! Eir sch’eu vess dad esser quia  be per at dar
nouv curaschi!

Marcel:
Ach, chérie …… (as branclan)


60
3. scena

Marcel, Mimi, Ivonne

Ivonne:
(vain our da stanza, as stenda cun giodimaint) Ach, Marcel! Quist d’eira
la plü bella not in mia vita. (vezza a Marcel e Mimi, es surpraisa)

quietezza penibla

Mimi:
(fraid) Stöglia ir pervi da quista darcheu inavo pro mia mamma?

Ivonne:
(energic cun Mimi) Uossa nu cumanzarai darcheu a malincleger.

Mimi:
Che vessa da malincleger? La situaziun es plü co clera!

(las duos duonnas van üna vers tschella, discuorran al listess mumaint)

Mimi:

Ivonne:

Ella es üna manznera. Perche
Ella es la persuna la plü malcret-
am ha’La vairamaing scrit quista
taivla ch’eu n’ha imprais a cugnuo-
charta maglina? Schlompra!
scher. Ella nu vezza la vardà
Ella as a vuglü far da prüma innan
gnanca scha quella siglia direct
pro meis hom. Ed eu sun uschè
in fatscha. Eu nu poss crajer, co
totla e crai eir amo a vo. Ma eu
cha ün uschè char uman sco
nu sun uschè naïva sco cha vo
Marcel es rivà pro üna tala
crajaivat. E nu varai il sentimaint
bes-cha. Pervi da mai po’La esser
da gnir salvs oura da quist’istorgia …
tschient jadas in spranza, eu farà,
eu farà …

Marcel:
(va tanter ellas e sbraja) Q U I E T E Z Z A !!!!!!!!!! Tuottas
duos!!!!!!!!!

(las duonnas guardan stuttas aint per Marcel, lura darcheu ad ellas,
as volvan cun movimaint arrogant  e van ourdaglioter fin ourasom il palc)

Marcel:
Bun. Ivonne, che fast tü aint in nossa chombra da dormir?


61
Ivonne:
(malizchus) Eu n’ha passantà la not quia. (cun tun fraid invers Mimi) E
quai cul meglder amant chi m’es capità fin uossa!!

(Tuottas duos voulan darcheu ir üna cunter tschella)

Marcel:
(va tanteraint) Ourdaglioter! Tuottas duos!

(tuottas duos van darcheu inavo sün lur lö)

Marcel:
(tira aint il flà) Dimena. Mimi, eu at garantisch, ch’eu n’ha dormi
tuotta not sün quista cuotscha. (Mimi boffa cun spredsch) Ivonne fa
il bain e di a mia duonna cha tü hast dormi suletta quista not.

Ivonne:
(testarda) Na.

Marcel:
(grit) Perche nüglia!!!

Ivonne:
Perquai ch’eu nu d’eira suletta!!!!

Mimi:
Ha!!

Marcel:
(sbraja) Cun chi hast passantà la not?

Ivonne:
Quai n’haja fingià dit üna jada: cul meglder amant ch’eu n’ha
gnü fin uossa.

Marcel:
Quai nun es gnanca pussibel. Eu d’eira stuornischem!!!

Mimi:
Ha!

4. scena

Marcel, Mimi, Ivonne, Casanova

Casanova: (vain our da stanza, tuossigna, tuots guardan aint per el)

Mimi:
(irritada)  Chi es quai uossa?

Ivonne:
Il meglder amant ch’eu n’ha gnü!

Marcel:
(stut invers las duonnas)  Vo vezzaivat ad el?


62

Mimi:
Cler ch’eu til vez. El sta davant l’üsch da nossa stanza.

Casanova: (fa ün inclin)  Am possa metter avant. Meis nom es…

Marcel:
(svelt)  Jacques!!

Casanova: (surria) Jacques Neuchâtel! – Enchanté! (as inclina)

Ivonne:
(sgrigna) Nun è’l härzig? El disch adüna robas uschè divertaivlas.

Marcel:
(ria da möd sforzà)  Jacques, pruoder. At possa dumandar, co cha
tü est rivà aint in mia chombra da dormir?

Casanova: (metta il man intuorn Marcel)  Mo, mo, meis ami … nu t’algordast
plü? No ans vain inscuntrà her aint il stadion da ballapè.

Marcel:
(ria sforzà) Ahh, aint il stadion da ballapè!

Ivonne:
(cuntainta) Schi, tuot in d’üna jada d’eira’l dasper no, sco sch’el
füss crodà giò da tschêl.

Marcel:
(süt) Hai, quai fa’l adüna uschè.

Ivonne:
El ha dit, cha vo as cugnuoschat da plü bod.

Marcel:
(irrità) Da plü bod?

Casanova: Nu sast plü, meis ami? Vacanzas sül pajais. Il tablà, la pruna da
laina…

Marcel:
(energic) Eu sa, eu sa!

Mimi:
Che tablà, chérie? Dad ün tablà nu m’hast amo mai quintà alch.

Marcel:
Oh, plü tard – forsa.

Ivonne:
Jacques ha büttà per terra in üna jada a duos fans inglais chi
laivan dar man a tai!

Mimi:
Che fans inglais?

Marcel:
Plü tard, chérie. (cun Ivonne) Eu n’ha cret cha quai d’eira Auguste?


63

Mimi:
Auguste?

Marcel:
Fa il bain, chérie!

Ivonne:
(sgrigna) Auguste? El guarda bain oura sco ün armaint, ma el nun
es bun da far dal mal gnanca ad üna muos-cha. Jacques ha salvà
a tai our da la baruffa. E davo è’l lura gnü cun no.

Marcel:
(svelt) Ah hai, no eschan stats amo aint in quella bar, nun? A mai
manca amo adüna il rest da la saira.

Mimi:
Voul quai dir cha tü gnanca nu t’algordast?

Marcel:
(char cun Mimi)  Schi füss be quai, chérie. Eu d’eira ter stuorn. Ma
pür am craja, eu sun curà. Eu nu toc aint gnanca schluc alcohol
plü. Quai m’es massa privlus!

Casanova: (scutta cun Ivonne) Til quinta che chi’d es capità, mia fluorina da
painch.

Ivonne:
(cun tschels)  Nun è’l härzig?

(I sclingia il telefon, tuots guardan stuts ün aint per tschel. Mimi va vi pro’l
telefon e til piglia giò)

Mimi:
Mimi Dumas. – Schi, ün mumaint per plaschair. (metta il telefon sün
maisa) Id es per Ella, Ivonne.

Ivonne:
Per mai? (tira las spadlas, va pro’l telefon, piglia incunter) Ivonne
Beaumot. – Oh. Hallo. – E lura, co d’eira? – Quai craja jent. –
Mmh – Mmh – Mmh – Prima, tü est il meglder. – Fin bainbod!
Salut! (picha sü il telefon, surria) Perfect. (cun tschels) Dimena, ingio
eschna restats pichats?

Marcel:
(stut) Chi d’eira quai al telefon?

Ivonne:
Davo. Il prüm stöglia amo quintar che chi’d es amo capità her.
Dimena, no eschan its da cumpagnia aint illa bar „Pont-Neuf“.
Cur cha’l gö da ballapè es stat a fin, ha Jacques vuglü ir amo aint
il casino.

Marcel:
(suspettus a Casanova)  Casino?


64
Ivonne:
Schi, el ha dit ch’el nu saja uschè lönch na plü stat aint … (cun
Casanova) Co hast darcheu dit?

Casanova: Buda da gös.

Ivonne:
(sgrigna) Ah, hai, buda da gös. Dimena eschna its là. (cun Marcel)
Tü est i vi pro uschè ün automat, hast sgrattà insembel il rest da
tia munaida ed hast pavlà quel cun raps.

Marcel:
(malpaziaint)  Hai e lura? Inavant!

(Casanova ed Ivonne rian ün aint per tschel)

Casanova: Dai. Til dà, meis chalamandrin.

Ivonne:
(sgrigna) Nun è’l härzig? (piglia ün scrit our da busacha, til dà a Marcel)
Voilà!

Marcel:
(piglia il scrit e til legia) Ün schec? 253.486 francs e 74 cents???

Ivonne:
(triumfa)  Tü hast svalischà il Jackpot !!!!

Mimi:
(cuntainta) Ah, Marcel, uschè grondius. Uossa sun scholt tuot noss
problems.

Marcel:
(tira la fatscha)  Eu nu vögl quists raps! (dà inavo ad Ivonne il scrit)

Mimi:
(irritada)  Ma, Marcel. Eu nun incleg……

Marcel:
(cheu gros) Eu nu vögl ingüns raps ch’eu nu n’ha guadagnà
sinceramaing.

Ivonne:
Che voul quai uossa dir?

Marcel:
(ironic) Eu sun sgür cha Jacques ha gnü sias piclas tanteraint.

Casanova: Ma na, meis ami. Che pensast be.

Ivonne:
No vain postà a tai vi pro l’automat. No d’eiran tuotta pezza vi da
la bar. E Jacques vaiva seis mans tuot inclur oter. (furbazza cun
Casanova) Tuorna?

Casanova: (sgrigna) Tü disch, meis anguelin.


65

Ivonne:
(sgrigna) Nun è’l…

Marcel:
Härzig, hai. (curaschus cun Mimi) Bun, chérie, la chasa pudaina
almain tegner. E dals raps chi vanzan poust tü viver, intant ch’eu
sun in parschun, ün temp ter bain.

(Casanova ed Ivonne cumainza a rier da cour)

Marcel:
(nu chapischa)  Quist nun es propcha nüglia da rier!

Casanova: Til di, mia mürina da meil.

Ivonne:
(sgrigna)  Nun è’l…

Marcel:
Ivonne!

Ivonne:
Hai, hai, id es bun! Dimena, t’algordast ad Alain?

Marcel:
Alain?

Ivonne:
Meis cusdrin, pro quel cha tü hast dormi in marcurdi.

Mimi:
(divertaint)  Cousin Alain?

(Casanova e Marcel as cloccan vi dal frunt)

Tuots duos:
Alain!!!

(Ivonne irritada)

Marcel:
A mai nun es simplamaing na plü gnü adimmaint quel nom.

Ivonne:
Eu n’ha manà a tai marcurdi saira pro Alain e tü til hast quintà
tuot l’istorgia cun Valeras our da teis punct da vista. Alain ha
propcha blera cumpaschiun. Tü til hast fat uschè puchà, ch’el ha
decis da güdar a tai.

Marcel:
Lavura quel pro la pulizia?

Ivonne:
Na, na, quai es Hubert!

Marcel:
(suottametta) Eu nu’m cugnuosch plü oura cun teis cusdrins.


66

Ivonne:
Alain es pro l’Uffizi d’impostas. Els sun dimena its her amo üna
jada pro Valeras ed han controllà tuot la firma. Puchà ch’eu d’eira
nu d’eira là. Eu vess jent vis il gnif da Dupres!

Marcel:
Hana chattà alch?

Ivonne:
E co. At metta avant, nos Dupres nun es uschè scort sco ch’el
craja. El ha ingolà 500.000 francs. Quel import ha’l transferi sün
ün conto, chi appartegna ad üna Veronique Petit. Sia amanta!
Sco chi para as laivan els far our da la puolvra. Ün svoul süllas
Bahamas d’eira fingià reservà sül nom Francois e Veronique Petit.

Marcel:
E co suna gnüts lasura cha quai d’eira Dupres?

Ivonne:
Schi’s planisescha uschè üna roba, lura nu’s stessa telefonar a sia
compliza cul telefon da l’affar. Alain ha controllà il protocol dal
telefon ed es gnü attent sül nomer da Veronique. Uschè hana
chattà oura la colliaziun cul conto da banca. Cur ch’els han
confruntà a Dupres culs fats, ha’l confessà tuot. Eir la mani-
pulaziun dal bilantsch. Dimena …… tü est our da la buoglia.

Mimi:
Chérie, che grondius. Tü poust darcheu ir a lavurar pro Valeras.
E forsa survainst uossa tia promoziun.

Ivonne:
Nüglia uschè svelta. Quai nu d’eira amo tuot. Valeras ha fat
fallimaint.

Marcel:
Fat fallimaint? Quella firma sta tantüna bain da finanzas.

Ivonne:
Tja, tenor il nouv bilantsch daja ün pajamaint supplementar da
200.000. Quel import nun ha Valeras però in munaida liquida. A
la fin sto’l depositar üna bella cauziun, sch’el voul gnir our da
parschun.

Marcel:
Til hana arrestà?

Ivonne:
El es il schef, uschè ch’el es eir respunsabel per tuot! In lün-
deschdi til hana tut cun sai. Dürant cha Valeras es aint in sia
cella ed explodischa bod da la rabgia, ha vuglü Dupres trar tras
seis plans da fügir. Ma el nun ha pudü svanir subit, uschigliö
vessna suspettà subit ad el. Perquai d’eira’l amo qua cur cha
Alain e sia truppa sun rivats.


67

Marcel:
Alch nun inclegia amo dal tuot: Perche ha Valeras fat fallimaint?
El survain bain inavo ils raps cha Dupres ha ingolà.

Ivonne:
Schi füssan amo quia, lura bain. La bella Veronique es sparida
insemel cun tuot ils raps. Quai sarà eir stat il motiv cha Dupres
ha dat sü.

Mimi:
Ed uossa?

Ivonne:
Douvra Valeras urgiaintamaing raps. Da la banca nu daja plü
nüglia, sch’el ha üna denunzia adöss. Perquai douvra’l ün
investur competent chi po surtour seis affar. (surria a Marcel) Teis
advocat d’eira avant al telefon.

Marcel:
Stefan Lefou?

Ivonne:
(triumfescha) Meis cusdrin Stefan!

Marcel:
Lefou es teis cusdrin? - Quai vessa vairamaing eir pudü pensar.

Ivonne:
El ha passantà las ultimas uras cun Valeras ed ha elavurà ün
nouv contrat. Stefan vain quista saira speravia e discussiu-
nescha tuot cun tai. Dimena, Marcel, tü vainst meis nouv vegl
schef. Ma quista jada aint illa posiziun cha tü hast merità.

Marcel:
(dubitescha) Eu nu sa però sch’eu sun bun da manar tuot la firma
be sulet, incas chi cundanan a Valeras. El es a la fin ün ass sül
marchà.

Ivonne:
Ma sias cugnuschentschas d’umans sun catastrofalas.

Marcel:
E seis talent per contabiltà eir.

Ivonne:
Perquai douvra el a tai. Be nüglia far pissers. Stefan es eir
l’advocat da Valeras. El ha tut fingià chastognas plü chodas our
dal fö.

Marcel:
(admira)  Ivonne, eu nu sa che ch’eu dess dir!

Ivonne:
Ah, di simplamaing grazia. Eu sper cha tü gniast furtünà in tia
nouva posiziun.


68
Marcel:
(surria) Dal sgüra, cun uschè üna schef-secretaria.

Ivonne:
(sgrigna) Uossa stöglia però ir. (a Casanova) Ans vezzaina quista
saira, charin?

Casanova: (deplorà) Uschè jent ch’eu vess, meis chavriölin, ma mia missiun a
Paris es a fin. Eu sto ir amo hoz inavo.

Ivonne:
(suspüra) Puchà! Uschè ün sco tü am pudess plaschair. Sta bain,
Jacques. (a Mimi)  Eu speresch ch’Ella nu saja plü gritta cun mai.

Mimi:
Co pudessa eir? Davo tuot quai ch’Ella ha fat per no. - No nu
vain gnü uschè ün bun cumanzamaint. Forsa pudaina far giò üna
jada …. pro üna tazza tè o alch simil?

Ivonne:
Fintant chi nun es pro Omar …

Mimi:
Schi co?

Ivonne:
Quai dess quintar Marcel. - Marcel, no ans vezzain in lündeschdi
aint in l’affar. Salut. (vers l’entrada, as volva amo üna jada, fond davo a
Mimi our dal prüm act) Ahh, co d’eira fingià darcheu seis nom? Fifi?

Mimi:
(ria) Mimi.

Ivonne:
Mimi! Sch’Ella as lascha aint darcheu cun quist hom, lura ch’Ella
guarda bain pro dad el. - Per mai füss quai bler massa stantus.
(va)

Mimi:
(ria) Quella es la cana e mez! (cun Casanova) Resta’L amo a
giantar, monsieur …?

Casanova: (s’inclina) Neuchâtel. I’m displascha, madame. Ma eu as sto
malavita bandunar.

Mimi:
In quel cas Til giavüscha ün bun viadi. Forsa ans vezzaina
darcheu üna jada.

Casanova: Oh, eu sper cha meis affars nu’m mainan plü uschè svelta a
Paris.

Mimi:
Adieu, monsieur Neuchâtel. (va vers chombra, sur la spadla a Marcel)
Vainst lura eir, Marcel?


69

Marcel:
Ma cler, eu pigl be amo cumgià da Jacques.

Mimi:
(trametta a Marcel ün bütsch cul man, voul ir)

Marcel:
Ah, Mimi!

Mimi:
(as volva) Schi?

Marcel:
Nu vast hoz a giantar cun tia mamma?

Mimi:
Quella po pachific ir a mangiar üna ja suletta, quista chavra
veglia. (va)

(Ils homens surrian)

5. scena

Marcel, Casanova

Marcel:
Jacques Neuchâtel?

Casanova: Giacomo Casanova. – tradüt liber.

Marcel:
Ter liber. Dal rest, grazia per l’agüd culs fans inglais aint il
stadion.

Casanova: Tia vita d’eira propcha in privel! Che vessa stuvü far? Ma eu at
dumond, meis ami, da tegner quai per tai. Eu sun cuntschaint in
bainquantas manieras, ma eu nu sun mai stat quel dal puogn.

Marcel:
S’inclegia. Perquai hast quintà ch’Auguste d’eira il eroe? Be
ingüna temma, meis lefs sun sigilats.

Casanova: Eu t’ingrazch, meis ami.

Marcel:
Nun hast uossa disgusts perquai cha tü t’hast muossà ad oters?

Casanova: Quai d’eira necessari per la missiun! – Nu voust gratular a mai?

Marcel:
E per che?


70

Casanova: (superbi)  Da la gloriusa victoria da l’agüdont celestial!

Marcel:
Tü nun hast gnanca fat alch! Ivonne e seis cusdrins am han trat
our da la buoglia. Sch’inchün es ün anguel, lura Ivonne!

Casanova: (furbaz) Laina festagiar teis success? Cun ün magölin schampa-
gner?

Marcel:
Grazia. Eu nu baiv mai plü alcohol!

Casanova: (triumfescha) Vezzast, eu at n’ha curà da l’alcohol. Eu, docter
Casanova!

Marcel:
Perquai cha tü m’hast laschà trais dis aint l’ogna? Pervi da mai
poust avair quel success. Ma cul rest nun hast gnü da chefar
nüglia.

Casanova: Uossa taidla üna jada…

Marcel:
Quai nu stoust declerar a mai. Declera quai a teis boss casü.
Tuot il bun, monsieur Casanova. (as inclina, va vers la stanza, as volva
amo üna jada) Ah, hai. Poust drizzar oura cun occasiun alch ad el?
(muossa insü)

Casanova: (süt) Sainz’oter.

Marcel:
In cas ch’eu vess dabsögn amo üna jada d’agüd, schi dessa’l per
plaschair trametter ad inchün oter. (voul ir in stanza)

Casanova: (sparmalà) A chi?

Marcel:
Ad ün dals dudesch apostels. (va in stanza)

Casanova: (offais) Quai es be üna banda lungurusa! - Ils dudesch Apostels!
Ha!

Mimi:
(our da stanza, ria, lura surpraisa)  Marcel!

Casanova: (sgrigna) Quai ha’l imprais da mai. (ponderescha) Mmh, ma
quell’istorgia cun la pitschna Ivonne … (vers il public) … Eu nu
stess stut, sch’eu, päng, survain bainbod darcheu üna nouva
missiun a Paris. (voul ir oura tras la mità, as volva darcheu, va davant


71
vart, lascha passar l’ögliada tras il public) E chi sa? – Forsa inscuntra
lura inchün da vo! (Inclin) Enchantè!

TENDA


L-SCHL 2-1

500 ons Stadi liber da las Trais Lias

Spranza chi vegnan meglders temps

teater in occasiun dal giubileum
da 500 ons Stadi liber da las Trais Lias,
scrit dad E. e M. Schleich

                 Chasa Jaura, Valchava

giovà da las gruppas da teater da la Val Müstair
pella Festa da la racolta als 6 october 2024
a Valchava

L-SCHL 2-1_Spranza chi vegnan meglders temps


L-SCHL 2-1

Ün artichel i’l internet nomna il Stadi liber da las Trais Lias ün „giuvel“.
Davaira, quista lia avant 500 ons es alch unic, impustüt in vista als cumbats
actuals per drets democratics. Ma tuot nun es or quai chi glüscha, ed uschè fa
il giuvel eir sumbrivas. La Lia dal 1524 d’eira bainschi la basa per ün’uniun, ma
per differents motivs nu pudaiv‘la garantir ne libertà ne pasch. Il stadi da las
Trais Lias nu d’eira perfet. E perquai voula l‘ingaschamaint da til renovar
adüna darcheu, eir hozindi.

A quai less render attent il toc, e la taimpra da l’inscenaziun previssa es
ladavo. Flexibiltà es dumandada, eir improvisaziun sco pro üna prouva, ün
simpel podest da lain es il palc, ingio cha ün minimum da requisitas sun visiblas
al public, eir la büschmainta pellas scenas istoricas es redotta sün ün pêr tocs
necessaris, e las acturas e’ls acturs fan svess pront la scenaria. Tuot sto dar
üna man, per cha’l teater possa gratiar.

Sül palc* mainan duos s-chalas: üna, a schnestra da davant, tschella a dretta
da la vart. Davovart da la vart schnestra üna charta dal Grischun (culs pajais
sudits da quella jada) e da la vart dretta ün placat intitulà: «500 ons Stadi liber
da las Trais Lias» e cun lö per lur vopnas. Immez davovart alch indriz, ingio chi
sun pendüdas sü differentas tablas chi dan las infuormaziuns necessarias pellas
scenas chi seguan, quai indavorouda in möd chi’s po tour davent üna davo
tschella, cur cha la scena es finida. La prüma es amo suogliada. Il spazi suot il
palc es cuvernà cun ün taila ed in üna tscherta distanza dal palc as vezza la
culissa d’ün cumün.

Requisitas: üna bindera (gronda) dal Grischun, üna trua veglia chi cuntegna la
büschmainta pellas scenas istoricas, ün banc (per duos persunas), ün tagliöl
(cun üna manera) ot avuonda per tschantar, üna maisa veglia, lura duos
chaistas: üna culla roba dad ustaria e tschella cun utensils per scriver sco
penna, chalamer, palperi, chandaler, eir üna bibla, implü ün cudesch ed ün
plic fögls chi servan per leger avant ils texts da l’intermezzo III, quatter
taburets, üna sopcha veglia e duos sopchas solitas, stabilas. Il text dal teater es
sün maisa. Lura amo ün apparat da fotografias (per Tf) ed ün smartfon (per
Tm).
Cun excepziun da la bindera sun (circa) tuot las requisitas fingià sül palc: a
schnestra sper la charta dal Grischun il banc e’l taglöl, a dretta la trua, ün pa
distanta da la tabla cul titel (500 ons …), uschè chi’s po  müdar la büschmainta
davo la trua, da la vart dretta a l’ur dal palc la maisa. Las duos sopchas solitas
sun sün palc, üna douvra A e tschella es dasper la maisa.


L-SCHL 2-1

Persunas:

• il redschissur (R)
• üna assistenta (A) chi fa (per gronda part) la suflösa e giova eir:
- illa 3. scena la camariera
- illa 4. scena la fantschella da Comander
• duos turists (Tm e Tf) chi pon esser ün pêr o eir duos duonnas
• duos duonnas (D1, D2) chi giovan illa 2. scena, annunzchan las scenas e
sustegnan a R i’l 3. intermezzo
• quatter homens (H1, H2, H3, H4), eir els cun differentas rollas:
- H1 = hom illa 2. scena e 1. paur illa 3. scena
- H2 = 2. paur illa 3. scena e sbir illa 5. scena
- H3 = 3. paur illa 3. scena e Comander illa 4. scena
- H4 = 4. paur

Las acturas e’ls acturs, eir schi nu sun güst landervia, restan sül palc, pel solit
tschantats da la vart dretta. Tuots as partecipeschan eir a las discussiuns e
mettan ad ir il palc pellas scenas, cun excepziun dal redschissur chi surpunta
las müdadas cun decleraziuns e’ls Ts a schnestra: Tm guarda dürant il gö
minchatant sün seis smartfon, Tf fotografescha tanteraint, da las jadas in pè.

Büschmainta (pellas scenas istoricas): Las duos duonnas da la 2. scena: schocca
e schal, fazöl da cheu, l’hom: ün tschop da pon grisch, s-charpuns, üna zipfla,
bastun. Ils homens da la 3. scena: similmaing büschmainta simpla da pon, forsa
üna püpa e tabac da schnuf, be H4 plü schic, forsa üna pelerina naira, la
camariera: schocca, blusa clera, scussal, forsa frisura cun cop. La fantschella
da Comander: schal lung e schlappa da not, Comander: chapè plat e vesta
grossa, il spir: «custüm cuort e sgiaglià», elebarda o lantscha, chaplina o chapè
cun «püschel da pennas». Uschigliö solita büschmainta.

*Attenziun: Las indicaziuns „schnestra“ e „dretta“ sun d’incleger our da la
vista dal public. Scha per motiv da la topografia esa necessari da müdar la
posiziun das las s-chalas, esa lura eir da müdar analog tuot las indicaziuns i’l
text, v. d. „schnestra“ in „dretta“ e viceversa.


L-SCHL 2-1

1. scena

trumbettada (o gong) sco segn cha’l teater cumainza

Intant fingià activitats: A sün üna sopcha a dretta per tachar sü las vopnas, H1 maina sü la sopcha
veglia, H2 e H3 ils taburets, H4 controlla la taila chi penda giò dal palc, e D1 e D2 piglian davent la
taila chi cuverna al cumanzamaint la prüma tabla d’infuormaziun: «Charta da Lia, Glion 1524 –
spranza chi vegnan meglders temps».

Tm+Tf: apparan da la vart schnestra, guardan quai chi’d es scrit là e van esitond e discurrind ün,
duos s-chalins sü da s-chala.
Tm:  Was ist denn hier los? Schau mal!
Tf: tegna inavo a Tm Halt! Was machst du? Du kannst doch nicht so einfach …
Tm: Ich will nur lesen, was da steht …
Tf: legia cun accent tudais-ch Tschintschtschient ons Stadi liber.
A: sülla sopcha e’s volva vers ils Ts Ah, Vo eschat da la pressa! Gnit be sü! Ella vain giò da
la sopcha. Il redschissur nun es amo quia, ma el vess da gnir mincha
mumaint. Ella fa segn a H2. H2 maina via pro‘ls Ts üna sopcha ed ün taburet e tuorna. A fa
giò sia.
Tf: plütost suot vusch Na, nus nun eschan da la pressa, nus eschan giasts.
Tm: Nus fain fingià blers ons part als curs da rumantsch a Santa Maria.
A: nun ha dudi quai cha‘ls Ts han dit, porta via per els sia sopcha e metta da la vart il taburet
superplü.  Pigliai be plazza!
Tf: cun tour plazza, plü dadot Che es manià cun quist stadi liber?
A: muossa via sülla 1. tabla, intant scuvernada A Glion dal 1524 s’han las Trais Lias, la
Lia Grischa, quella da la Chadè e da las Desch Drettüras, unidas e fuormà
ün stadi independent. Quai es documentà cun üna charta, chi’d es per
uschè dir la prüma constituziun dal Grischun – e quai festagiaina
quist on.
R: appara a schnestra in cuorsa e cuorra sü per s-chala, guardond intuorn Ingio vaivat la
bindera? Dai! H3 e H4 vegnan culla bindera sü da tschella s-chala e tilla mettan pro las
tablas d‘infuormaziun, intant cha’l redschissur dà bada als duos Ts, as volva vers A e tilla
dumonda suot vusch: Chi sun quists?
A: eir suot vusch I sun da la pressa.
R: Aha! Bun! El as volva svelt vers ils Ts e lura vers ils spectaturs. S-chüsai cha no eschan
ün pa in retard. No stain improvisar, i manca amo la suflösa. Ingio es il
text dal toc? El til vezza sün maisa, va via e til piglia.
Tm: Ich glaube, das war damals, als es zu dieser Schlacht kam, hier ganz in der
Nähe …
Tf: Ja, genau – die Schlacht von Tschalawaina.

Intant cha R discuorra, mettan H2, H3 e H4 il banc e’l tagliöl culla manera immez il palc e piglian
davent  la prüma tabla, uschè chi’s vezza la seguonda: «Cuort davo la battaglia da Chalavaina 1499


L-SCHL 2-1

sün ün alp aint in S-charl». H1 e D1 e D2 han tut lur büschmaina our da la trua e trat aint. H1 spetta
cagiò da la vart dretta, ellas as tschaintan sül banc.

R: va darcheu via a schnestra e dà ad A il text dschond Fa tü intant la suflösa! als Ts  Na, la
battaglia da Chalavaina es statta vainchetschinch ons plü bod. Ma tanter
oter ha la misiergia ch’ella ha laschà inavo manà adaquella cha las Trais
Lias s’han unidas per as pudair defender cunter pussanzas estras. Cun quai
cumanzaina güsta. vers ils giovadras Eschat prontas? El legia il text da la tabla.
«Cuort davo la battaglia da Chalavaina 1499 sün ün alp aint in S-charl.» R
piglia plazza sül taburet da la vart schnestra, A sta dasper el.

2. scena

D1: tegna branclà a D2, i sun tristas e taschan, D2 prouva da tgnair inavo ils scuffuonds.
H1: vain sü da la s-chala a dretta as pozzond sün sia crotscha e guarda ün mumaint a las duonnas
Ah! Mia quinada da la Val! Ella varà sperà da’ns chattar quia. Povretta!
Cavia nun hana propa na plü nöglia da ruojer. Co voul ella as trar via,
suletta, sco ch’ella es, davo cha seis hom es crodà a Chalavaina. El salüda a
D2 e piglia plazza sül tagliöl dasper las duonnas. Bun cha tü est gnüda. No vain gnü la
furtüna dad esser stats quiaint, cur cha la banda austriaca ha plündrià e
dat fö a noss cumüns. Bler nu vain neir no …
D1: Ma ingio cha duos han da mangiar han eir trais! Ella tira pro sai a sia sour.
D2: terdscha las larmas Vo nu’s pudaivat imaginar, co chi guard’oura pro no!
D1: Til quinta be!
D2: ha greiv da gnir oura culs pleds Cun passar da Val aint n’haja vis a duos
duonnas veglias chi faivan ir ad üna buna dunzainza uffants a cleger erbas
sün ün prà, sco muvel a paschantar, uffants be pel ed ossa. A mai haja tut
il flà. Üna da las duonnas, eir ella schmagrantada, m’ha dit, chi ramassan
erba per couscher, alch oter nun hajna plü per dostar la fom, e mincha di
– Dieu ans cussalva! – sajan ün o duos damain. Che sgrischaivel! Ella suoglia la
fatscha culs mans.
D1: cun ün suspür Che ans ha manà quista guerra? Mort, misiergia, fom.
H1: energic Nu dir da quistas! No vain cumbattü per nossa libertà e vain pudü
s-chatschar als Austriacs. Uschigliö füssna uossa forsa sudits e vessan da’ns
lamantar pervi dad amo daplü taglias, fits e deschmas e servezzans
tributaris e sa Dieu che oter!
D1: E che düra vita vaina gnü e vain amo uossa! Vi da quai nu pensast? Ella fa ün
segn sdegnuoss cul man. Ah, vo homens! Vo giaivat in guerra per esser eroes, e
no duonnas? No vain tuot il schaschin e nu savain, cun che trar via la
famiglia!
H1: Nun esser ingüsta! El muossa sün sia chomma Quia – mia chomma! Bod ch’eu tilla
vess persa. Eu n’ha fat pella patria ed eu fess darcheu!


L-SCHL 2-1

D2: cun fatscha varsiada Cura mâ pigliarà quist üna fin!

Intermezzo I

Dürant la cuorta discussiun chi segua tiran oura D1 e D2 lur büschmainta, A dà il text a R e’s fa pronta
pella prosma scena cun tour sia büschmainta our da la trua, medemmamaing H2, H3 e H4.

D2:  Pphh – eu sun cuntainta ch’eu am poss far libra da quista büschmainta.
Quist m’es propa i suot la pel!
D1: Schi, eir a mai vaja uschea. Aint illa televisiun n’haja vis cha in Gaza
couschna eir erba per dar da mangiar als uffants adonta da l’agüd da
l’UNO. posina Alch simil nu daiva quella jada. La glieud staiva gnir a fin
suletta cun tuot. Che vita da mich’e lat cha no vain hoz!
H1: E perche staina uschè bain? Perche cha da quel temp hana gnü il curaschi
da cumbatter. Infuond hana cumbattü eir per no.
D2: amo adüna schmorta Eu incleg a quista duonna giuvna: Cura mâ pigliarà quist
üna fin?

Intant cha R discuorra, mettan ils homens, eir H1, davent il tagliöl, la maisa al lö immez il palc davant
il banc e’ls taburets, ün a schnestra, tschel a dretta da la maisa, H1, H2, H3 as tschaintan, H4 spetta
cagiò a dretta. D1 e D2 mettan davent lur büschmainta e güdan lura ad A, la camariera, a far pront la
maisa. Finalmaing piglna davent la tabla d‘infuormaziun, uschè chi’s vezza la prosma, e’s tschaintan a
dretta sün s-chala.

R: es stat sü e s‘ha vout al public, ün pa rasegnà Cura mâ pigliaran las guerras üna fin? I
d’eiran temps burascus quella jada. El s’interrumpa e dà ün sguard süls Ts chi
discuorran insembel da bass.
Tf: a Tm chi guarda seis smartfon Wonach suchst du?
Tm: Was bedeutet: «servezzan tributari»? Ja, hier: Frondienst. El metta davent il
smartfon.
R: squassa il cheu e cuntinua Insomma, blers in Grischun giaivan in guerra a l’ester
sco mercenaris, bod pels Frances, bod pel duca da Milan, bod pel papa,
perche chi d’eiran cuntschaints sco valurus guerriers. Il servezzan
mercenari ha rendü, impustüt pels uffizials superiurs. Da quai dan
perdüttanza las bleras chasas signurilas amo hozindi. E na d’invlidar! El
muossa cul text in man sülla charta dal Grischun. Dal 1512 han las Trais Lias tut in
possess la Vuclina, Bormio e Clavenna chi d’eiran lura bod trajatschient
ons terras sudittas.
Tm: voul star sü, ma vain tngnü inavo da Tf Was ist?
Tf: Misch dich da nicht gleich ein!
Tm: sta sü listess e muossa sülla tabla d’infuormaziun S-chüsai, cha eu pigl il pled. Be üna
dumonda: Che es vairamaing gnü decis a quella dieta?
R: Tadlai! El piglia plazza sül taburet, eir Tm.


L-SCHL 2-1

3. scena

D1: sta sü e legia «1524 – in ustaria avant la dieta da las Trais Lias a Glion.»
H2: Eu nu chapisch cha no vain da trametter ün mess a Glion a quista dieta.
Nossas Trais Lias han fingià fat üna cunvegna a Vazarol avant alch ons. Nu
vala quai plü? E nu‘ns pudaina plü fidar dals confederats? Els sun bain
gnüts a’ns güdar a Chalavaina?
H3: Ma nu crajast eir tü chi saja meglder da renovar quella e metter in scrit,
per ch’ella «düra uschè lönch, sco chi stan munts e vals»?
A: maina nouv vin, riond Che düra in etern? Gnanca l‘amur. Meis es parti in
Frantscha!
H1: tilla piglia intuorn la vita Sajast cuntainta! E lura hast amo il pader chi’t cuorra
davo!
A: as fa liber, gritta Tü hast bel rier! El va plü jent in ustaria co far seis dovair. E
baiver baiva’l sco üna foura. Tschel di, cur cha tanta Barbla d’eira per
murir, til hana bod stuvü strar our da quia, per ch’el tilla detta il sonch
öli. Ella tuorna pro la trua.
H3: E mincha servezzan esa da pajar chi scruoscha! Ura da far uorden cun
quista padramainta! E nos ovais-ch s’impüpa da tuot e‘s fa üna vita da
signur süls cuosts da no paurs.
H1: E che cuosts! El ans tira giò la pel. I füss da tagliar las alas a quist signur!
H3: Na be ad el, ma eir a tschels signurs!
H2: cun temma Savaivat, ingio cha talas ideas mainan? Quels nu’s laschan
plaschair tuot. L’ultim vaina darcheu guerra.
H1: as volva, sco scha davo el füss üna fanestra Chatscha teis cheu our da fanestra, lura
badast chi sofla ün nouv vent frais-ch, ün nouv spiert dad independenza,
da libertà.
H3: Vaivat dudi quai chi han fat oura Cuoira? L’ovais-ch laiva darcheu metter
ün dals seis sco plavan da San Martin, e’l cussagl da cità nun ha acceptà,
ma ha tschernü a Comander, quel chi’d es pella nouva cretta. Eir no lain
tscherner svess a noss spirituals. No stain insomma tour in agens mans
nossa sort!
H1: vezza a H4 apparair a dretta Guarda, qua vain Gabriel da la sezzüda dal
cussagl. El fa segn cul man. Hoi, Gabriel, vè pro no e quinta! O est massa bel?
Che propostas vaivat cuà oura a man da la drettüra?
H3: Maria Chatrina, maina amo ün magöl!
H4: piglia plazza sül banc Il plü important ans para cha no illas Trais Lias lain tgnair
insembel ed ans güdar sco frars per defender nossa patria, schi sto esser
cun nos sang, in cas da guerra.
H1: L‘uniun fa la forza!
H3: Lura s’imperchüraran ils Austriacs da gnir amo üna jada!
H4: Ma no ans stain lura eir tgnair landervia - na ch’üna Lia cumainza üna


L-SCHL 2-1

guerra sainza la perincletta da tschellas o fetscha üna pasch separada cun
l’inimi, maindir ch’ella fetscha adascus cunvegnas cun pussanzas estras.
A: maina il magöl e metta sü vin E che esa da far cun quist pader?
H4: Noss’idea füss cha no possan spedir e tscherner a noss spirituals, sco cha
quels da Cuoira han fat, ed il listess dess valair eir pels ufficiants. El piglia
ün süerv. Ed uschigliö laina propuoner da restringer ils drets da l’ovais-ch,
per exaimpel ch’el po dumandar be taglias seguond quai chi para güst e
ch’el nu das-cha as masdar aint in affars politics. Pella paja dessa’l verer
plü bain da sia glieud.
H2: Vaivat eir discutà pervi da las vias e’ls pass? Quels sun nempe per no eir
importants. Plü commerci e plü guadogn! Quai fa quaida eir als pajais
vaschins. Eu di: Ils pass ston restar in noss mans, per chi sajan libers per
minchün!
H4: Ingüna temma, vias e pass stessan esser averts per minchün, sco fingià fat
giò a Vazarol.
A: chi’d es tuornada pro la trua Lura nu’m stöglia far pissers da tschüffer meis vin
vuclina.
H2: E schi dà dispittas? Che laivat lura far?
H1: Quai sarà amo üna düra nusch.
H4: Da quai ans vaina eir fat impissamaints. Il princip füss cha la majorità
decida, e scha duos Lias han cuntaisas dess la terza avair l’ultim pled. El
piglia our da gialoffa ün fögl e til metta sün maisa. No vain scrit sü ün pêr puncts.
Guardai!
H3: Uei! Che bler! Legia avant!
H4: legia avant suot vusch, intant cha H1, H2, H3 as sgoban suraint il fögl e taidlan.
R: as volva vers ils Ts Id han approvà quella jada ün uorden enorm complex chi
resguarda bod tuot las eventualitats pussiblas per schoglier dispittas. Da
leger avant tuot düress propa massa lönch, vo pudaivat svess guardar davo
aint il internet.
Tf: Eu am dumond be, perche chi han fat quai uschè detaglià? Hana gnü
uschè paca fiduzcha ün da tschel – davo chi d’eiran güsta gnüts
daperüna da star insembel?
Tm: I varan savü, cun che testards chi han da far quint!
R doza be las spadlas.
H1: Viva! Tuots fan viva.
H2: dozond il daint Amo üna remarcha. I vularà lura bain eir güdischs?
H4: S’inclegia. Quels saran lura amo da tscherner.
H2: be rimprovers. Co? Vaivat invlidà cha fingià noss perdavants s’han dostats
cunter güdischs esters? No vain noss güdischs, mincha drettüra ils seis. E
quai, tenor mai, stess restar uschea.
H4: Quai bain – forsa esa però listess bun dad unifichar ün pa las ledschas, na
cha üna drettüra chastia ün invöl cun tagliar giò ün det e tschella cun


L-SCHL 2-1

tagliar giò tuot il man!
H2: tira be il mutsch.
H3: Dal rest: pervi dals mess. Quai es bain uschea ch’els han da preschantar a
la dieta l’idea da lur drettüra, e scha tschels as perinclegian otramaing, ha
mincha drettüra amo ün pled in chapitel avant co cha la decisiun vegna
fatta bun.
H2: ün pogn sü maisa Schi, in mincha cas! Eu nu less cha las chosas vegnan decisas
sur noss cheus oura. No, il pövel, lain decider!
H4: dà dal cheu Quai piglia jent incunter! posina Lura amo üna jada viva! I fan
impringias e baivan oura. Eu stögl uossa ir. Stat bain! El sta sü e metta ün rap sün
maisa.
H1 e H3: fan il listess, intant cha H2 resta Eir per no esa uossa ura. Els van insembel,
salüdond ad A.
H2: pensiv, intant cha A piglia giò d‘maisa Che pensast tü da quai, Maria Chatrina?
A: Eu? Eu nu sa che dir. Eu nu m’incleg bler da la politica. Eu sper be chi
vegnan meglders temps.

Intermezzo II

Intant cha R discuorra, mettan H1, H2 e H4 il banc inavo a seis lö, ils taburets a dretta, depuonan lur
büschmainta aint illa trua e’s tschaintan süls taburets. A piglia giò d’maisa, metta davent la roba e’s
müda per sia rolla da maschnera e spetta davo la trua, medemmamiang H3 davo s’avair fat pront pella
prosma scena.

R: sta sü e‘s volva vers il public Ün meglder avegnir – chi nu’s giavüscha quai? El doza la
bratscha da quai intschert. Iminchacas hana quella jada a Glion plü o main
acceptà las propostas da las drettüras e miss in scrit illa charta da las Lias,
sigillada da las Trais Lias, da l’abat da Mustèr e dal signur da Razen, be
l’ovais-ch ha refüsà. Ella d‘eira per uschè dir la basa constituziunala pel
nouv stadi federativ. El as volva als Ts. Che pensaivat vo sco dschurnalists
moderns da quist construct?
Tm: malsgür Nus nun eschan dschurnalists. Nus eschan spectaturs.
R: stut e guarda ad A Nun hast tü dit …
A: Eu n’ha cret …
R: squassa il cheu, lura als Ts Ma oramai cha vo eschat sül palc, pudessat eir dir
vos parair.
Tm: schenà Eu sa massa pac da l’istorgia.
Tf: tscherchond ils drets pleds Eu sun impreschiunada, co lessa dir, dal curaschi e da
la resolutezza dals Grischuns. Invezza da «Stadi liber» as stess dir: «Pövel
liber». Quai es alch unic, fingià da quel temp cha in oters pajais ils paurs
d’eiran per part amo lönch sclavs. E quia pudaivan els decider svess.
H2: Precis! Sco cha quist paur ha dit avant: Il pövel sto esser il suveran! A chi


L-SCHL 2-1

vaina d’ingrazchar cha no vain hoz il dret da vuschar, da far iniziativas e
referendums?
D1: chi cun D2 es landervia da metter la roba da scriver sün maisa Hai, il princip democratic
es brich da suringiò, ma da suotinsü!
D2: A pensar cha in oters pajais cumbattna amo hoz per quai, pudaina esser
superbis da noss antenats. Ellas as tschaintan davovart sün banc.
Tm: Ma i dovraiva bain eir üna regenza?
R: Schi, quai d’eiran ils cheus da las Trais Lias chi clomaivan insembel als mess
per regla üna jada l’on a la dieta obain a Glion, a Cuoira o a Tavo. Ma
propa pussanza da far valair las decisiuns nu vaivna.
H4: Precis quai d’eira ün tschert debel da la constituziun, e perquai repeta: I
faiva dabsögn cha minchün as tgnaiva vi da quai chi d’eira gnü decis.
H3: porta la sopcha veglia nan pro la maisa e piglia plazza. Displaschaivelmaing nun es quai
adüna stat il cas - cun consequenzas fatalas. El impizza la chandaila e cumainza a
scriver.
R: vezza a Comander pront Eu vez cha la prosma scena es fingià pronta. Be svelt amo
quistas infuormaziuns. Il nouv vent da quel temp ha dat curaschi als
Grischuns a la dieta dal 1526 darcheu a Glion da restringer amo plü ferm il
drets da l’ovais-ch chi intant d‘eira i a star i’l exil a Fürstenberg giò’l
Vnoust. Schabain ch’el vaiva plont pro l’imperatur til hana tut seis drets
da suveran e til han eir scumandà d’installar a spirituals da l‘ester. D1 e D2
müdan la tabla d’infuormaziun. Ultra da quai hana sbassà in aigna cumpentenza
las taglias. Il nouv vent ha però causà eir dispittas, quai pervi da la nouva
cretta cha Comander ha manà in Grischun. R as tschainta a seis lö a schnestra.

4. scena

D2: in pè, legia «Davo la dieta dal 1526 scriva Johannes Comander üna charta a
seis „frar in Cristo“ Vadian a San Galla.»
H3: piglia il fögl e legia quai ch’el ha scrit Tantüna chatta il temp da’T scriver e da
rapportar, co chi sta quia pro no. I sun in fuond nouvas allegraivlas. La
nouva cretta piglia vieplü pè in nos pajais muntagnard. La dieta d’ingon ha
chöntschà la via adonta da las bleras cuntaisas chi ha dat e chi darà
malavita eir in avegnir. La dieta ha decis cha a reguard la nouva e la
veglia cretta ha mincha singul e mincha cumün la libertà da tscherner. El
metta giò il fögl e piglia in man la bibla. Per quista libertà pudaina be ingrazchar al
Suprem. Sperain cha blers dettan udientscha al pled da la bibla.
A: maina ün magöl aua per H3 E cha Vo dettat udientscha a mai. Vo lavuraivat massa.
Ella metta il magöl sün maisa.
H3: ingrazcha cun üna chara ögliada I m’es güst gnü adimmaint cha ultimamaing in
üna disputaziun ha ün preir catolic vuglü defender sia tesa culla bibla. Eu


L-SCHL 2-1

vaiva in man üna e tilla n’ha tendschüda via, per ch’el am muossess il lö.
El ha sföglià üna pezza sainza til chattar ed ha lura dit: In quista bibla nu
saja quai scrit, in sia però bain!
A: dà üna risadina e glischa la spadla a H3 Ed in mia staja scrit cha l’uman stöglia
durmir avuonda!
H3: dà dal cheu Eu finisch be amo quista charta. El metta gò la bibla, piglia ün süerv e
legia inavant, A tuorna pro la trua..  Tü varast dudi cha meis buns cumpogns,
Gallicius e Blasius, sun gnüts sbandits our d’pajais. La causa d’eira cha illa
guerra da Müsch dovraivan las Trais Lias l’agüd militar dals confederats,
ma ils lös catolics han pretais cha il prüm stöglia gnir extirpada la nouva
cretta, „l’eresia“, sco chi dischan, cun ragisch e tuot. El scriva. Cun quista
sbandischun ha la dieta vuglü cumplaschair a quels da la veglia cretta.
Almain han intant meis cumpogns pudü tuornar. El metta davent la penna e doza
pensiv l’ögliada. Ah, eir in chosas da la cretta dominescha il calcul.
R: s’avicina a H3 cul text in man A tai hana eir vuglü metter our d’peis, nun esa?
H3: Schi, il plü jent am vess l’ovais-ch laschà cundannar da seis tribunal. Ma a
la dieta han dafatta ils mess catolics tut spraisa per mai.
R: Ma ün’otra jada est listess gnü chastià?
H3: Schi, perquai ch’eu n’ha predgià giò da chonzla cunter il servezzan
mercenari. I m’han scurzni la paja. A quists minchuns da politikers vaja be
pels raps.
R: E che dist da la glieud povra? Che oter tils es restà co ir in guerra per pajais
esters per avair üna megldra vita?
H3: veement Üna megldra vita? Ils daners in gialoffa tils han be surmanats a
manar üna vita schlaschada cun baiver, giovar a cartas e pitanögn! E blers
nu sun tuornats dal chomp da battaglia. E schi d’eiran suot contrat da
pussanzas inimias, vaivna dafatta da cumbatter frar cunter frar. I nu’s po
servir a duos patruns – al mammon ed a Dieu. El fa ün segn cul man. Ma, quai
d’eira ons plü tard. Lascha’m uossa finir mia charta! H3 pozza seis cheu aint ils
mans e resta ün  mumaint quiet, avant co scriver inavant. Dürant il cuort dialog chi segua dà R
il text ad A chi tira oura la büschmainta e resta pro la trua, R va via pro seis taburet a schnestra
e’s tschainta.
Tm: chi ha fingà üna pezza guardà in seis smartfon e til muossa a Tf Lies mal das!
Tf: Psst!
Tm: Nur ganz schnell!
Tf: Jetzt nicht, später!
H3: metta davent la penna e legia Char ami, i dà uras ch’eu perd bod il curaschi.
Perche cumbatta vairamaing? No eschan ün pövel temerari, testard ed
ignorant chi‘d es plü greiv da manar co bes-chas sulvadias. Eu am dumond
minchatant, schi voulan insomma savair nouvas da l’evangeli. I sun plü
fraids co glatsch ed han in ögl be l’agen avantag, impustüt noss manaders,
invezza da dar ün bun exaimpel. El stübgia ün mumaint e disch lura cun tun amar:


L-SCHL 2-1

L’agen interess, be l’agen interess! El scriva inavant. Ma no, sco verbi divini
ministri, nu das-chain perchürar la scossa a no affidada culla spada, ma
cul pled da Dieu chi ans güda a dvantar buns cristians. Intant ch’el scriva
inavant, müdan D1 und D2 darcheu la tabla d’infuormaziun.
5. scena

D1: legia, amo in pè: «1529 – pervi d’üna conspiraziun vain l’abat da San Luzi,
Theodor Schlegel, cundannà a mort.»
A: suot vusch Buns cristians.
H2: chi s’ha intant fat pront, surprais Buns cristians? Quai es meis chavazzin. El sta sü,
piglia l‘elebarda e va immez il palc, in buna distanza da la maisa, ingio cha Comander es amo
landervia da finir sia charta ch’el piglia vers l’ultim in man per tilla leger. Eu nu chat plü
la sön. Pover hom! Il purtet nu’m va plü our dal cheu. Plü jent füssa i a
confessar, ma eu nu m’ha fidà. Sch’inchün am vess vis – lura pover eu!
Quels da la nouva cretta pon esser vaira fanatikers chi nu cugnuoschan
ingün pardun. Sco tschels eir. El dà ün suspür. Co s’ha l’abat be pudü laschar
aint dad inviar cha ün ester vegna installà sco nouv ovais-ch, e quai amo il
frar dal Medighin da Müsch, il grond inimi, davo cha las Lias vaivan
interdit. Quai nu pudaiva ir bain. La not da Büman vain no sbirs til stuvü
tour our da let e manar in praschun. Sainza ch’el s’ha pudü defender
inandret, til hana fat il process e cundannà a mort, ma perquai ch’el ha
schnejà tuot, hana dat cumond als sbirs da til torturar. No d’eiran in
dudesch. La saira dal di da la Sonch’Agnes til vaina stuvü manar sün
crapenda da la chasa cumünala, til strar oura la büschmainta fin pro la
chamischa, til liar ün crappun enorm vi dals peis e til trar cun üna sua fin
sü aint illa culmaina. Da las dolurs clomaiva’l in agüd a Nossaduonna e
sbragiva uschè ferm, chi’m sgrischiva. Tschels faivan be schnöss e
cloccaivan amo cullas elebardas cunter la sua. Davo duos uras til vaina
laschà giò. I vess bastü. Ma i til han trat sü quella saira amo quatter jadas
ed a la fin, per ch’el vegna pro sai, büttà sur el giò üna sadella aua fraida,
avant co til manar darcheu in praschun. El d’eira uschè mal a la via cha no
til vain stuvü portar. Dal fraid d’eira il corp gnü tuot nair, e’ls ögls
paraivan da crodar oura. La memoria til fa sgrischir. Eu n’ha lura fat finta dad
esser amalà. Il di davo til hana darcheu torturà e davo manà al lö da
supplizi, ma el d’eira fingià per dar ils ultims, uschè cha’l bojer til ha
executà sün via. Ün chafuol suspür. Co as poja esser uschè dür, uschè crudel?
Perche? Nun eschna tuots umans? Nu sbragina, no tuots, schi’ns cloccan?
Nu sanguinaina, no tuots, schi’ns fouran? El va, tira oura sia büschmainta, tilla
metta aint illa trua e‘s tschainta lasura, culla elabarda in man.
H3: guarda davo a H2 e disch lura consternà Da quista mala fin n’haja dudi pür davopro.


L-SCHL 2-1

Intermezzo III

R: eir el commoss sta sü e va plan vers la maisa e spetta ün mumaint. Davo cha D1 til ha dat il
cudesch, va ella da tschella vart da la maisa pro D2 chi ha pront ün plic fögls per ün. R dà ün
tuoss e disch cun vusch raca Amo ün sguard aint il cudesch d’istorgia. El driva il
cudesch e legia avant. Las Trais Lias vaivan relaschà directivas cleras culla
charta dal 1524 e las chartas seguaintas. I provaivan d’impedir la
corrupziun – el s‘interrumpa – voul dir: ne pajar raps per survgnir ün uffici ne
as laschar uondscher cun «pensiuns» da pussanzas estras. El guarda aint il
cudesch. Scumandà d’eira da far drettüras criminalas arbitrarias, e la libertà
da la cretta d’eira garantida. El guarda svelt giò i‘l public. Tuot quai füss stat
bel e bun, però, sco chi sta scrit quia, il pövel grischun nu d’eira uni, anzi
marsch ed amalà. Ingün nu’s tgnaiva vi da las ledschas, ed ingün’autorità
nu s’intermettaiva. Ils oters fan eir, d’eira la s-chüsa. In affars da la cretta
as deportaiva il pövel vieplü fanatic, e lapro s’han fuormats duos partits
inimis, quels chi tgnaivan cun Spogna ed Austria e quels chi tgnaivan cun
Frantscha e Venezia. El guarda sü dal cudesch. Quai ha manà duos generaziuns
plü tard als scumpigls grischuns.

Sün mincha fögl cha D1 e D2 legian uossa es scrit be ün evenimaint, davo avair let avant til büttna
davent. Tuottas duos discuorran svelt e fich dad ot, sco vendagazettas.

D1:  Il traditur Johann Planta miss a la fuorcha.
D2:  Rudolf Planta: Chastis severs als aderents da Frantscha – Venezia!
D1:  In Engiadina: Sü culla bindera cunter la famiglia Planta.
D2:  A Tusan: 157 painas da mort cunter aderents da Spogna - Austria.
D1:  Mordraretsch dals protestants in Vuclina – guerra in Grischun.
D2:  Truppas austriacas suot ils frars Planta occupan la Val Müstair.
D1:  Jürg Jenatsch mordriescha a Pompejus Planta.
D2:  Baldirun cun 8000 milli sudats in Engiadina Bassa e Partens.
D1:  Rebelliun dals Partensers – Baldirun as sto retrar.
D2:  Ils Austriacs tuornan e vendschan.
D1:  Ils Frances suot Duc de Rohan vegnan in agüd.
D2: Ils Grischuns suot Jürg Jenatsch revolteschan cunter ils Frances.
D1:  Ils Frances as retiran.
D2:  Vendetta dals Plantas – Jürg Jenatsch vain mordrià.
D1:  Pasch per adüna tanter las Trais Lias ed Austria.
D2:  Il Partens e l’Engiadina Bassa as cumpran liber.
D1:  L’ovais-ch venda la Val Müstair als Austriacs.
D2: Las Lias cumpran inavo la Val Müstair.


L-SCHL 2-1

R: serra il cudesch e til metta sün maisa Id es be da’s dar da buonder cha quist stadi
nun es crodà ourdaglioter, ma ha tgnü insembel fin al temp da Napuliun. El
tira chafuol il flà. Che dschaivat vo davo quista chanunada dad evenimaints?
6. scena

Tm: sta sü e fa duos pass vers R Tuot nu n’ha eu inclet. Id es i ün pa svelt. Listess
less eu far üna remarcha. A mai para cha’l toc teater nu dà …
Tf: da bass  D-e-t-t-a!
Tm: ün pa indegnà Nu detta la valur toccanta a la charta da la Lia. El muossa seis
smartfon. Aint il internet n’ha eu chattà ün artichel. Der Bundesbrief –  ein
Juwel! Perche el es ün model pella democrazia eir per hozindi.
R: a D1 e D2 chi han cumanzà a cleger sü il fögls Laschai quai per davo! Ellas mettan sü la
prüma tabla: «La charta da lia – spranza chi vegnan meglders temps» e piglian plazza sün banc.
H3: chi ha trat oura la büschmainta e miss sün maisa, dad ot a Tm Vo vaivat raschun! Quella
jada s’hana ingaschats. Democrazia viva da l’ingaschamaint. E co esa hoz?
Indifferenza!
H2: chi ha intant miss davent l’elebarda, fich dad ot I nun es tuot or quai chi glüscha!
R: fa segn cul man Gnit nan plü daspera!

H1, H2, H4 piglian ils taburets e vegnan plü dastrusch a la maisa, Tm cullas sopchas, davo cha Tf es
svelt ida giò sül prüm s-chalin a far üna fotografia, e’s tschainta, H3 resta sülla spopcha, R, fond duos
pass inavo, resta in pè, eir A.

D1 ün pa gritta, in pè Ün giuvel? E no duonnas?
D2: Quella jada hana defais il muot baselgia a Scuol curaschusas sco’ls homens,
cun fotschs, fuorchas e tuot quai chi gniva per mans!
D1: E listess vaina gnü da spettar bod tschinchtschient ons per pudair vuschar.
R: Cun ün’excepziun! Cur chi d’eira da vuschar a Müstair, schi voulan restar
pro la veglia cretta o bricha, ha tschüf l’abadessa da la clostra il dret da
decider, perche cha’l resultat d’eira pari.
H1: pensiv, squassond il cheu I mancaiva simplamaing üna dretta regenza.
H2: energic Per furtüna! O voust tü adüna sotar davo la gïa da quels da Berna?
H4: as volva vers H2 Quai brich. Ma no vain dudi, che chi capita sainza ferma
regenza. Sü culla bindera – ed a la fuorcha! Scha la forza va ouravant il
dret, daja be caos.
H3 doza il bratsch Amo alch. Üna buna regenza, quai es meis avis, nu guarda
adüna il prüm las retscherchas d’opiniun, ma ha svess ideas, visiuns, e
prouva da persvader al pövel.
Tf: da bass Das wäre auch bei uns bitter nötig!
H4: Almain ha la charta da quella jada tgnü insembel las Trais Lias. E quai nu
d’eira pac. Tanter las pussanzas grondas d’eirna sco tanter mazza e


L-SCHL 2-1

martè. I dovraivan bunas relaziuns, e da tschella vart staivna defender lur
libertà.
A: Ma pajà hana bler pella libertà. La sudada estra ha plündrià, dat fö e
mordrià! Sch’eu pens a noss perdavants, am dumonda propa: Che es plü
important – la libertà o la pasch?
D2: Daja vairamaing pasch sainza libertà?
Tm: vers R E co d’eira quai culla libertà i’ls pajais sudits?
R dà dal cheu, stübgiond Hai, quai es üna macla. I nun han dat ingüna libertà, anzi i
laivan dafatta sforzar a la glieud aint illas terras sudittas da surtour la
nouva cretta. Amo dal 1797 hana refüsà da conceder üna tscherta
autonomia.
H2 siglia sü e gesticulescha Che pluffers chi sun stats! Schi vessan cedü, schi füssna
hoz amo Grischuns!
R: guarda süll’ura Uossa esa ura, no stain gnir ad üna fin.
H3: sta sü Be amo quist: Vairamaing es üna constituziun, sco quista charta, be
ün skelet. I voul eir la charn. E chi  es la charn? El guarda intuorn. No tuots.
R riond, cun ün pa ironia Ün bel pled da finischun. Bravo! El splatta. Chi sa: Co
guardaraja oura in tschinchtschient ons? Spranza chi vegnan meglders
temps.

musica


L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


L-SKE 2-3
Ün bun vendader
(tuot improvisà)
Cliaint aintra in butia
Vendader:
Bun di, che vess El gugent?
Cliaint:
Bun di, eu vess gugent ün pullover per meis abiadi
Vendader :
(muossa interas mantuns da pullovers e disch). Quia vaina ün’intera
tscherna,

ch’El guarda be svess.
Cliaint:
(svutra e disch): quists nu’m plaschan, am displascha, grazcha fich ed

adieu.
Vendader:
A bun ans vair, am displascha ch’El nun ha chattà nüglia.
Patrun:
Mo che pover vendader est tü, tü nun hast ingün’idea co chi’s venda. Va in
quel chantun e taidla bain.
Patrun:
Bun di stimada duonna, cun che Tilla possa servir?
Duonna :
Bun di, eu vess gugent üna chamischa da not, ün pa moderna.
Patrun:
Gugent, chamischas da not vaina divers models, in tuottas culurs e da
differenta qualità. Quista per exaimpel es da lana e tegna bel chod,
adattada per chasas sainza s-chodamaint central, ch’ella tocca il material –
la culur es bain eir bella.
Duonna:
Stupend, ma eu less ün da saida.
Patrun:
Mo gugent, co füssa cun quista? Prüma qualità e stupend predsch. Ella
cuosta be 79 francs e mez.
Duonna:
Eu pigl quista.
Patrun:
Grazia, gugent. Ma sto amo dir cha pro las uzlanas da saida esa ruot oura
üna malatia, tant cha la saida vegn adüna plü s-charsa, ed in avegnir nu
saraja plü uschè simpel da survgnir chamischas da saida.
Duonna:
Mo scha quai es uschea, schi piglia güsta amo duos.

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


Patrun:
Ma gugent, lur füssan trais voutas 79.50 quai fa 238.50. Grazia fich ed a
bun ans vair.

Butier a seis vendader:

Hast uossa vis co ch’eu sun gnü liber da quist plunder? Pro’l prossem cliaint
poust provar tü amo ün vouta.
(ün hom aintra in butia)
Vendader:
Bun di, che vess El gugent?
Cliaint:
Bun di, vaivat parasurs?
Vendader:
Schi, no vain parasurs in tuottas culuors e da differenta qualità ; quels cun
monch lung e da quels cun ün monch cuort, raduonds o quaders e bellas
culuors, cotschens, nairs, grischs, brüns, blaus, taclats…..
Cliaint:
Quel parasur cun quel monch raduond am plascha.
Vendader:
Quist quia?
Cliaint :
Na tschel, quel grisch.
Vendader :
Gugent, quel cuosta 19 francs e mez per plaschair.
Cliaint:
Eu til dun 20 francs e’l reist es per El.
Vendader :
Fich gentil, grazcha fich.
Claint:
Va schon bain, adieu. (Voul ir our da butia, il vendader til cuorra davo e
cloma ) : Ch’El s-chüsa, n’ha invlidà da dir cha pro’ls verms da plövgia  esa
ruot oura üna malatia e cha quai po dürar amo divers ons, fin chi gnarà
darcheu üna jada la plövgia…..
Patrun:
(metta ils mans insembel sü vers il tschêl) :

O Segner ans perchüra……..

Tradüt dal surmiran,  LR
November 2013

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


L-SKE 2-4
Üna excursiun cun intops
Men e Clergia, conjugals
Clergia:
Uei che di da pumpa- güsta dret per far üna pitschna excursiun cun l’auto
(guarda sü vers il tschêl)  Tü Men, nu varast invlidà da tour il parasur cun
tai?
Men:
Eu n’ha pensà landervia Clergia, adonta cha l’ora para da tegner.
Clergia:
Be na dir massa bod, a l’anniversari da tanta Matilda ha quai amo adüna
plovü. – Hast amo tancà benzin?
Men:
Mo cler.
Clergia:
Ed il permiss da guidar hast eir tut cun tai cun quai cha giain hoz vaira
dalöntsch?
Men:
Schi, schi Clergia, l’es quai(muossa sün la s-charsella dal tschop)
Clergia :
Mo lura pudessna  partir(van aint l’auto, as lian aint e stan tuot pachific
fin…) Ou, i’m vain güsta adimmaint : hast guardà amo üna jada scha la
platta es stüzza ?
Men:
(irrità) Natüralmaing, eu guard adüna.
Clergia:
E la porta- hast serrà cun la clav?
Men :
Natüral ch’eu n’ha serrà la porta, tü hast bain vis.
Clergia :
Schon bun Men, eu dumond be pervia cha tü est l’ultim temp gnü ün pa
invliduoss.
Men :
Eu invliduoss ?
Clergia :
Ma schi schi cha  tü  est, ma per furtüna hast amo a mai -. Lura pudessna
partir. Vairamaing esa schon bê cha tanta Matilda invida l’intera parantella
per seis ons. Schabain cha – oh Men, fa attenziun, qua vegn ün da dretta.
Men:
T’il n’ha bain vis.
Clergia:
Spranza nun es hoz uschè bler trafic.  Curius, tuot chi discuorra da la
chüra da l’ambiaint e propuona da laschar l’auto a chasa, ma na, mincha fin
d’eivna vain tut l’auto our da garascha per far ün’excursiun.

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


Men:
Mon no giain eir cun l’auto Clergia.
Clergia:
Quai nun es tantüna na listess, no nu giain be pel muond aint, no giain a la
festa da tanta Matilda.
Men:
Quai vessan eir pudü ir cul tren. Lura vess eir eu pudü baiver ün magöl vin.
Clergia:
Cul tren. – Lura tuot la parantella craja cha no nun ans possan prestar ün
auto. – E dal rest est ün egoist. Eu stess tenor tai ir cul tren per cha tü
possast schluccar. – Ma apunta, id es bain uschea, ils homens sun da natüra
egoists.
Men :
Chi pretenda quai ?
Clergia:
Güsta l’eivna passada n’haja dudi ün referat aint il radio, cha’ls homens – oh
Men, fa attenziun sün quel töffin. Quai es schon üna varguogna sco cha
quels as deportan sün via. ( posa)  Uossa be guarda, ils Müllers sun eir
fingià in viadi. Huhu (fa chau culs mans) Tü Men perche nu fast chau?
Men:
Ma eu nu tils cugnuosch gnanca.
Clergia:
Che nu cugnuoschast? Quai sun Peider e Maria Müller. Quels han uschè ün
auto blau.
Men:
Mo che pulenta. Prüma han els ün auto cotschen e na ün blau e seguonda
han quels ün Peugeot e na ün BMW.
Clergia:
Tü sast adüna tuot meglder. Sco scha quai dependess da quistas
piculezzas. Ma apunta, quai es darcheu tipic homens. Quels san- oh Men, tü
vast ün pa massa svelt – Quia esa be 50.
Men:
(muossa sün l’armatura) eu n’ha be bundant 40.
Clergia :
Hai propcha, ma massa plan nu poust neir na ir, inschinà rivaina amo massa
tard pro tanta Matilda. Nu poust dar ün pa gas.
Men :
Eu nu poss, pervi da quista lindorna qua davant.
Clergia:
Hai, quai es ün tipic Sunntigsfahrer. Uossa ferma’l amo immez cumün. Quel
sbatta (fa segn vi dal frunt)
Men:
El sto fermar – quia davant esa giò la barriera.
Clergia:
Eir amo quista – quai mancaiva amo.

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


Men:
Da  quistas uras passa adüna qua il tren. Pervia da quai laiva partir plü bod,
ma tü nu d‘eirast amo pronta.
Clergia:
Natüral, uossa sun eu darcheu la cuolpa. Ma per finir est tü la cuolpa cha
no vain da spettar.
Men:
Ma schi co ?
Clergia:
Scha tü nu vessast fat tanta prescha cun lair partir, füss il tren fingià
passà e no nu vessan da spettar.
Men:
Mo che cha tü nu dist. – Tipica logica da femnas.
Clergia:
Ma uossa poust ir, la barriera es averta.
Men:
Eu n’ha bain vis, nu sun nimia orb.
Clergia:
Mo uossa, be na giovar il spermalà. Che dschess tanta Matilda scha tü
gnissast cun ün tal gnif. Eu am dumond che cha tanta Matilda disch da nos
regal. Spranza nun ha’la fingià uschè ün vasch.  - Men, no stuvain tuornar
amo üna jada a chasa. Il regal da tanta Matilda ….
Men:
Che esa darcheu? Tü nu varast invlidà il vasch?
Clergia:
Schi quel es amo adüna sün maisa da stüva.
Men:
Ma quai nu sarà vaira??

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


Clergia:
Schi, la cuolpa es tia. Eu vaiva bain dit cha tü am dessast trar adimmaint.
Ma sün tai nu’s poja laschar.
Men:
Ma quist es propcha il cuolmen-
Clergia:
- schmetta uossa e tuorna inavo impè da tegner üna predgia. Sainza regal
nu pudaina ir pro tanta Matilda.
Men:
Na, eu nu tuorn inavo. Scha nus giain inavo rivaina massa tard. E tanta
Matilda nun ha para gugent schi’s vegn massa tard.
Clergia:
Ma scha no tuornain subit, rivaina amo fin a las 12 a Cuoira.
Men:
A las 12 ?? Tü hast adüna dit a las 11 e mezza.
Clergia:
Quai n’haja dit aposta – pensond chi pudess forsa amo gnir alch tanteraint.
Tü chi invlidast adüna tuot.
Men:
Ma quai nu po esser vaira. – sast che Clergia, eu nu vegn plü gnanc’ün meter
(va our da l’auto ed impizza ün cigaretta)
Clergia :
(va eir our da l’auto e disch be plan) : Quist es uossa apunta il cumplex da
cuolpa paradisic, cha la referenta ha manzunà. Propcha üna interessanta
teoria, stögl propcha dir.
Men:
Che teoria ? Che bajaffast quia?
Clergia:
Apunta dal cumplex da cuolpa, quel cumplex paradisic. O plü bain dit, cha’ls
homens crajan adüna cha las duonnas sajan la cuolpa da tuot –daspö il prüm
puchà aint il Paradis.

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


Men:
Quai es eir uschea.
Clergia:
Na Men, quai nu tuorna. Quai es cler ed evidaint cha Eva ha be muossà il
mail ad Adam. E scha auel nu vess mors laint, füssna amo adüna pachific
aint il Paradis.
Tradüt dal tudais-ch „  E hindernisrichi Autofahrt“ da Rösly Baumgartner-Strässle, Elgg
Verlag (november 2013/cdm)

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


L-SKE 2-5
Il duel
Persunas:
•
Clara
•
Martin, seis hom
•
1.tuschander
•
2.tuschander

Requisits:
•
duos revolvers
•
Üna gazetta
•
Üna s-chaina
•
Duos sopchas
•
Üna s-chaffa
Clara e Martin tschaintan ün sper tschel. Ella fa stinv e Martin legia la gazetta. Davo ün
mumaint guarda Martin sün l’ura e disch a sia duonna:
Martin:
So ma chara, id es fingià passà las ot. Eu vegn amo üna pezza vi la Crusch
alba per ün jass. Tü nu varast bain nüglia incunter?
Clara:
Na, na meis char, va tü be. Eu farà amo ün pa stinv e scha fin lura nun est
amo  tuornà,  giaraja planet in let. Bun divertimaint!
Martin :
Listessamaing e buna not.

( El la da ün bütsch e va, ella fa inavant stinv. Uossa s’dirva la porta e’l
prüm tuschander vegn dad üsch aint. Clara nu til doda, el vegn be planin
davo aint e tilla da üna branclada. Clara tira ün sagl, ma as remetta subit)
Tuschander: Chara Clara, eschna be sulets ?
Clara:
Schi meis char, no eschan be sulets. Meis hom e si a far ün jass e dit ch’el
nu tuorna uschè bod. Chi savess gnir tard.

(Els cumainzan as charezzar, e’s tegnan clos, tuot in üna vouta as driva
l’üsch e Martin sbraja ….)
Martin:
Ma che faivat vo qua?

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


Clara:
(as deliberescha, saglia in pè e barbotta) :

Ma… Martin… schi … schi co est fingià quia ? Nun est i a far il jass?
Martin:
Na, nu sun stat, quai es be stat üna s-chüsa. Daspö ün temp vaiva meis
dubis cha alch nu tuorna. Ed hoz finalmaing, as n’haja tschüf in flagranti.
(Vers il tuschander): Nu sun nimia na ün barbar, eu at dun amo ün schanza.
Nus fain ün duel e quel chi guadogna po avair a Clara.
Clara:
(va bod in svanimaint e mütscha our da stüva)
Martin:
(Vegn cun duos revolvers e dà ün al tuschander) : So, uossa staina cun la
rain ün cunter tschel. Lura dombraina planet sün trais, lura giaina ün pass
ourdglioter, ans volvain ün vers tschel e lura savarast co cha quai va
inavant. (ils duos adversaris as mettan in posiziun e Martin dombra) :

Ün… duos ….
Tuschander: Halt, spetta
Martin :
Che esa ? Fast forsa in chotscha da la temma?
Tuschander: Na, na,  ma eu n’ha ün’otra idea. Che sen fa quai scha no ans lovain via pervi
d’ün toc femna?
Martin:
Quai vessast pudü pensar avant. – Ma dal tuot tort nun hast. Schi che laina
lura far?
Tuschander: No stain quia rain cunter rain, tü dombrast sün trais e no train simplamaing
ün tun aint per l’ajer, lura crodaina stais e lung perquai via, Clara gnarà lura
aint – e pro quel ch’ella va il prüm a verer sch’el tira amo il flà, quel ha
guadagnà.
Martin:
Ok (as metta in posiziun) Est pront ? ün, duos, trais, e plumfate. (Tuots
duos croudan per terra) Clara vegn be sagls aint dad üsch.
Clara:
Mo Segner ans perchüra ! (Contaimpla las duos victimas sün distanza e
disch): A quist nu’s poja plü güdar. Per furtüna n’haja amo ün in reserva.
(Ella riva la s-chaffa e lascha gnir oura al seguond tuschander. Els as
branclan e van a bratschettas  riond our da stüva).

Tradüt dal surmiran, sm-Ske 2-1 da la LR
November 2013

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


L’amicizcha
(Duos amis sun a la maisa raduonda, han bavü avuonda e discuorran da chatscha
dad uors)
A:
Nu crajast ch’üna chatscha uschea dad uors füss güst il dret per mai?
B:
Mo gnanca zich, quai es bler massa privlus per tai!
A:
Mo perche, eu n’ha ün schluppet ta dia – cun quel tocca sün 200 meters; e tü
sast ch’eu sun ün bun tregant.
B:
Quai bain, mo pensa – tü vezzast ün uors aint illa frus-chaglia – e teis
schluppet nu va.
A:
Quai nu fa nöglia, eu n’ha eir amo üna pistola chi tocca sün 100 meters.
B:
Bun, mo pensa – forsa hast invlidà da chargiar…
A:
Mo lura nu’m resta oter co da‘m far our da la puolvra.
B:
Schi, ma scha l’uors vezza quai at perseguitescha’l e’t maglia sü cun pel ed
ossa.
A:
Ah, che –eu mütsch aint illa prosma chasa.
B:
Ma l’uors cuorra cun tuotta forza cunter l‘üsch-chasa cha quel dà davo; l’uors
at dà man e’t maglia sü cun pel ed ossa.
A:
Mo na, eu sun plü svelt, cuor da l’üsch davovart our in üert e rampign sün ün
bös-ch.
B:
E scha’l uors at dà man per üna chomma e’t stira giò dal bös-ch e’t maglia sü
cun pel ed ossa?
Qua sta sü A, baiva oura il magöl e voul ir.
B:
Perche vast?
A:
(tuot spermalà) Eu n’ha adüna cret cha tü sajast meis meglder ami ed uossa –
uossa – uossa tegnast cul uors.
L-SKE-2-6

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


L-SKE 2-7
L’expert
Cliaint:

Bun di!
Vendader:
Bun di, signur! Che vess El jent?
Cliaint:
Eu vess jent üna Chippendale-Chaiselongue.
Vendader:
Ah, uschea – üna chippendale-chaiselongue
Cliaint:
Vaivat per cas üna quia?
Vendader:
Displaschaivelmaing brich, eu poss natüralmaing postar üna.
Cliaint:
Quai füss fich amiaivel dad El. Mo va quai lönch?
Vendader:
Na, na. Be ün pêr dis. Ma s-chüsai mia dumonda: che chipendale-
chaiselongue vess quai dad esser?
Cliaint:
Üna inandret natüralmaing!
Vendader:
Quai es bain cler, üna inandret. E quant gronda stuvess’la esser?
Cliaint:
Mo da grondezza media.
Vendader:
Aha, mezdana, schi, quai es adüna bê. Che culur giavüscha’L?
Cliaint:
Quai nun es important. Il plü gugent üna fich s-chüra.
Vendader:
Cler, normalmaing suna plüchöntsch s-chüras.
Cliaint:
Bun, eu am poss fidar dad El. El pissera per üna da quistas
chaiselongue. Qua ha’L 500 francs; eu pens cha quai basta.
Vendader:
(piglia ils raps) Mo meis signur, El fa spass. Per 500 francs nu’s
survegna üna chippendale-chaiselongue. Üna uschea nu’s chatta suot
800 francs, sch’El voul üna inandret am sto’L dar amo 300 francs.
Cliaint:
800 francs am paran magara bler…
Vendader:
Mo ch’El pensa, per üna dretta chippendale-chaiselongue?!
Ciaint:
(esitescha) Bun, schi sto esser. Mia duonna voul üna inandret. I nu’m
restarà oter co da dar amo ils 300 francs. (dà al vendader)
Vendader:
(piglia amo quels) El sarà cuntaint cun mai, üna dretta chippendale-
chaiselongue nu chatta‘L ninglur utrò per 800 francs.
Cliaint:
I’m para ch’El cugnuoscha bain il stil da la chippendale. Qua n’haja gnü
furtüna da rivar pro El.

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


Vendader:
Schi, El ha propcha gnü furtüna. Mo ch’El s-chüsa, das-cha dumandar
amo alch?
Cliaint:
Mo jent!
Vendader:
Am savess El da dir che cha quai es, üna chippendale-
chaiselongue???

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


1

L-SKE 2-8
LA RESTRUCTURAZIUN
3 persunas: Mengia (ustera); Franz e Toni (duos amis)
Mengia:
(be suletta in ustaria; fa viva) Viva Mengia, cun tai baiva il plü gugent!
Franz:
(aintra da quai trist) Chau Mengia
Mengia:
Chau Franz, as vezza eir a tai darcheu üna vouta; fa plaschair. Che
das-cha portar?
Franz:
Üna biera gronda, fich gronda
Mengia:
Ö, ö, che esa. Est trist, malcuntaint?
Franz:
Ah, eu n’ha pissers, e que da quels gronds.
Mengia:
Quinta. A mai poust dir tuot. Eu travuond tuot quai cha tü quintast – ün
magöl vin suringiò e bun chi’d es.
Franz:
Que nun es uschè simpel. Eu’m svarguogn, anguoscha, anguoscha.
Toni:
(aintra alleger e cuntaint, discuorra svelt cha Franz nu vegn da
respuonder) Chau Mengia. Uei, Franz, chau, esa permiss, co vaja?
Franz:
Chau, natüralmaing, mal.
Toni:
Sbattast? Che discuorrast qua?
Franz:
Chau sco salüd; natüralmaing sco resposta a tia dumonda “esa
permiss?” e mal sco resposta a “co vaja?”

Mengia:
Franz es trist. Prouva tü da cuffortar a nos ami; a mai nun esa reuschi.
Che das-cha portar?
Toni:
Üna biera gronda, scha pussibel our dal frigidaire. Ma però ün pa
temprada, ha,ha (ria da schloppar)
Mengia:
Ups (ha il singluot) Tü nu clappast mai da maridar, toc tamberl!
Toni:
Nu sast cha’l Segner douvra eir muaglia sü casü? Uossa tar tai, Franz;
perche est tü trist, eu nun incleg.
Franz:
Tü nun est be sulet, eu nun incleg neir a mai.
Toni:
Tü est bain furtünà cun tia Uorschlina. Ella es bain la figlia dal capo
cumünal, il plü grond paur da la regiun.
Franz:
Hai, hai apunta il plü grond paur.

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


2

Toni:
Eu füss cuntaint cun la mità da la muaglia, sapperlottina, e lura quella
stupenda söra (fa schnöss).
Franz:
Eu eir, scha be tschellas nu vessan cornas.
Mengia:
Ups; uossa schmetta, vè fain viva. Uschè mal nu poja esser.
Franz:
Na, na per l’amur da Dieu, nu das-ch gnanca pensar landervia
Toni:
Co na? Vegn tia Uorschlina forsa mamma e nu sa amo d’inguotta?
(Mengia e Toni rian)
Franz:
Pür fat schnöss, scha vus… na eu nu surviv que.
Mengia e Toni: Che? Quinta, dai!
Franz:
Eu n’ha temma, gronda temma, quai dà ün desaster.
Mengia e Toni: Da che?
Franz:
Eu as di, ma vus nu pudais rier.
Mengia e Toni: Mo t’impaissa, nus duos, na,na.
Franz:
Eu n’ha temma da las cornas e da quels ögliuns gronds.
Toni:
Cha la veglia ha cornas, que es cuntschaint, e tü dist cha la giuvna saja
listess, ai ai.
Mengia:
Uei, Franz, ils ögls da la veglia nu vezzast bod na, ils vaiders dals
ögliers sun gross sco ün fuond d’üna butiglia.
Franz:
Schmettai, vus nu vais mai vis. Cur ch’ellas sun narras guardna adüna
fiss aint per mai e tunan cul pè.
Toni:
Ah, uschè es que. Ma tü hast bain gugent a tia Uorschlina?
Franz:
Co manajast? A mia Uorschlina n’haja gugentischem, nu pudess viver
sainza ella, schi nu füss be na…
Mengia:
Inua es lura il problem? Hast provà da far las bellinas, glischar ed
uschea. Sast co ch’eu manai?
Franz:
Tü hast üna vaira idea, tuot n’haja provà. Dafatta da mundscher. Lura
ha’la darcheu dat cul pè, na,na, nus nun ans inclegiain.
(Mengia e Toni rian davo via)
Franz:
Eu m’insömg, mincha not, che sgrischaivel.
Toni:
Di uossa, che sömgiast?
Mengia:
Ups, cha la sadella es massa pitschna per tant lat? Ha, ha!

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


3

Franz:
Que nun es da rier, vus nun inclegiais a mai.
Toni:
Eu per mai pigl uossa serius quista fatschenda. Quinta!
Franz:
La saira n’haja gugent ün magöl lat, la not m’insömgia ch’ella disch:
Aha Franz, tü baivast da meis lat, piglia subit our da la buorsa 5.- fr. e
dà a mai. In cas cuntrari vegnst landervia.
(Toni as maguna culla biera, Mengia lascha crodar ün magöl)
Toni:
E lura fa que, per verer che chi capita.
Franz:
Co? Quai nu va. Eu dorm adüna nüd, n’ha sgrattà sü tuot las gnoflas
dal chül per tscherchar la buorsa culla munaida.
Mengia:
Ups. Vè, lascha verer!
Franz:
Sbattast, eu am svarguogn. Mincha vouta chi vezzan a mai, sbassna il
cheu e drizzan las cornas vers mai e dan cul pè.
Toni:
Uossa üna dumonda: Tü vast 2 ons cun tia Uorschlina, nun hast mai dit
cha tü hajast temma dad ellas?
Mengia:
Lascha ir a quella e piglia a mai.
Franz.
Eschat vus nars, eu di tuotta pezza, vus nun inclegiais a mai. Totels: eu
n’ha temma da las vachas… es que pussibel (va our da porta)
Mengia e Toni:  Anguoscha, giain a verer che chi capita.

Chars spectatuors, quist es capità avant ün on.
Che cha quels trais han fat landroura vezzais güst uossa.
(Mengia, Toni e Franz vivan fich allegers)

Toni:
Che dschais, quist nu vessast mai cret, dad avair ün simil success cun
las lindornas già davo ün on.
Franz:
Na, propcha na ed eu n’ha pers la temma da las cornas
Toni:
E’l guadogn es bel “fidi-fidi”
Mengia:
Mumaint, e che clap eu, tantüna sun eu quella chi trena las lindornas
per las cuorsas.
Toni:
Tü poust avair las cornas ch’ellas büttan giò.
(Toni e Franz rian)

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


4

Franz:
Nus vain amo ün avantag: tuot las lindornas sun bisexualas uschè cha
nus nu dovrain ingün “schnec da società”
Mengia:
Cun ün pêr vegna giò Magglingen a trenar.
Toni:
Lura guadagnna dal sgür la cuorsa cun quellas da Valsot.
Franz:
E mia Uorschlina ha uschè ün plaschair. I nu ston esser adüna be
vachas.
Mengia:
E tias gnoflas, suna guaridas? Possa verer?
Franz:
Est narra, tü muostra? Uossa faina ün eviva sün nossa farm da
lindornas!

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


L-SKE 2-9
Nus giovain ad hom e duonna
(Üna duonna giuvna sezza sün ün banc e legia ün cudesch. Ün hom giuven s’avicina
e va intuorn ella sco ün giat inamurà. Finalmaing ha’l il curaschi da’s tschantar sper
ella)
Hom giuven:
Che bellezza da di hoz, nevaira?
Duonna giuvna:
Schi, propcha bel! (ella legia inavant)
Hom giuven:
Her nun esa stat uschè ün bel di!
Duonna giuvna:
(doza seccada ils ögls) Na, her nun esa stat uschè ün bel di!
Hom giuven:
Sperain cha daman fetscha uschè bê sco hoz!
Duonna giuvna:
(ün pa gritta) Schi, lain sperar! (legia inavant)
Hom giuven:
(vain plü dastrusch) E cun ün uschè bel di es Ella suletta qua.
Nun ha’La lungurus?
Duonna giuvna:
(metta suspürond il cudesch da la vart) Oh, schi! E co! Nu laina
far ün gö insembel?
Hom giuven:
(vain nan amo plü dastrusch) Quai es üna bun’idea. Che gö laina
far?
Duonna giuvna:
(fa finta da far bels öglins) No pudessan giovar ad hom e duonna
Hom giuven:
(vain fich dastrusch) Grondius! Hom e duonna! No duos, be
sulets!
Duonna giuvna:
Schi, no duos be sulets!
Hom giuven:
(metta il bratsch intuorn ella) Üna fich bun’idea! Schi cumanzain
güsta!
Duonna giuvna:
Bun, schi fain sco scha no füssan maridats! Id es venderdi saira
a las set e mezza! (vegn fich gritta)
Tü hast dad ir a trar a chejels quista saira! Teis amis spettan
fingià dalönch innan! Schi fa inavant e svanischa!

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


1

L-SKE 2-10
Tumasch riva pro Petrus
Tumasch
(sulet sül palc cun üna gronda s-chacla; el cloma)

Petrus? uhu Petrus!
Petrus
Chi es qua?
Tumasch
Eu sun Tumasch.
Petrus
O na, che voust?
Tumasch
Entrar in tschêl.
Petrus
Que nu va, il portier va süllas barricadas
Tumasch
Perche?
Petrus
El voul daplü paja.
Tumasch
Ma che, quant daplü?
Petrus
10 milliuns.
Tumasch
(dapersai: schmaladida merda) Cura dessa lura gnir?
Petrus
In 10 milliuns ons.
Tumasch
(stut) He, he, ma co manajast? Nun hast sbaglià?
Petrus
Am lascha cun pos, sun landervia a far plövgia.
Tumasch
(da la vart) crai eir eu chi pischa sainza fin...
Petrus
Va tü giò l’infiern fin ch‘eu sun qua a fin.
Tumasch
(da la vart) Eir que amo. Petrus, ingio es quai?
Petrus
La prüma porta a dretta, lura a schnestra, là ingio chi’d es bel chod
Tumasch
Bom, bom, eu spet meglder qua. Tü, Petrus, es l’infiern grond toc

davent?

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


2

Petrus
Bleras voutas magara dastrusch, dschain 10 milliuns km.
Tumasch
(stut) 10 milliuns km impussibel, que nu va, eu n’ha üna gronda
valisch (?) Es que üna cifra magica?
Petrus
Na, na il computer es ruot.
Tumasch
Ah bravo til serrà giò.
Petrus
Eu nu sa che pom schmachar. Sast Tumasch pro mai nun es amo
mai rivà inchün chi savess cumadar.
Tumasch
Prouva cul cotschen!
Petrus
Guarda, guarda, id ha funcziunà. Hast amo dumondas?
Tumasch
Quant lönch n’haja da star giò l’infiern?
Petrus
10 milliuns ons.
Tumasch
Che? Est nar, Petrus? Eu crai cha tü hajast üna pitschna “Art... Arti...
Artileniverkalkung“. Üna simla grascha! Uossa vegna listess pro
Luzifer.
Petrus
Schi va toc tamberl! O na, spetta!
Tumasch
Aha, douvrast listess a mai. A mai am dà be da buonder ingio cha tü
est (el piglia ün süerv) Petrus, voust eir ün?
Petrus
Sgüra na!
Tumasch
Schi sta sainza! Hast temma dal boss? (ria)
Petrus
(riva aint) Tumasch, perche am turmaintast? Dà nan eir ün a mai!
Hast pajà impostas sün quist?
Tumasch
Na, sgüra brich, nairischem.
Petrus
(as tschainta)
Tumasch
(voul as tschantar dasper la maisa)
Petrus
(dà ün sbrai) Halt, na là!

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


3

Tumasch
Uei, be plan, que es a mai liongia, uschè suna plü dastrusch a mia
mürina.
Petrus
(squassa il cheu) E tü voust dimena gnir in tschêl?
Tumasch
Na be sulet, daja qua eir ün’ustaria?
Petrus
Las dumondas fetsch eu! Dingionder vainst?
Tumasch
Da l’Engiadina.
Petrus
Ingio es quai?
Tumasch
Tanter la val sütta e la val bletscha.
Petrus
Ah schi? Da quella cuntrada nun es amo ningün rivà pro mai.
Tumasch
Che cha tü nu dist. Eu füss dimena il prüm cun ...
(muossa sülla s-chacla)
Petrus
Amo nun es quaint, il prüm guardaina aint il cudesch dals puchats
(cloma: Magdalena!)
Tumasch
Ou chi es que? Ma.., Mar.., Martufla?
Petrus
Tamberl, mia secretaria!
Tumasch
Ah, be uschè.
(Magdalena riva)
Petrus
Cumanzain: est maridà?
Tumasch
Na dal tuot.
Petrus
Cretta?
Tumasch
Ingüna, pella politica nu m’haja mai interessà.
Petrus
Cretta voul dir crajer.
Tumasch
Apunta, a la politica nu’s poja crajer inguotta.
Petrus
Magdalena, scriva “ün uffant da Dieu”. Frars e sours?

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)


4

Tumasch
Na, na eu sun ün “prototüp”.
Petrus
Co esa cun schmaladir?
Tumasch
Tumasch nu schmaladischa mai.
Petrus
Manzögnas!
Tumasch
Na, na (guarda adüna sün Magdalena e disch dapersai) Che pula,
porcamiseria!
(Magdalena nu scriva plü)
Petrus
(doza la vusch) Magdalena, scriva!
Tumasch
(da la vart) Scha quel savess (muossa sülla s-chacla)
Petrus
Involar?
Tumasch
Amo mai.
Petrus
Sacra... uossa dist però manzögnas!
Tumasch
Ma co, eu...
Petrus
Co esa stat cun quels stinvs cha tü hast tut in butia, ha?
Tumasch
Mo quels cullas fouras n’haja laschà là!
Petrus
Magdalena, scriva “invoula”.
Tumasch
Culla chapütscha n’haja eir fat uschè, hi, hi.
Petrus
Sincer, quai am plascha. Uossa di: co staja cul chapitel da las
femnas? Quinta!
Tumasch
(dapersai: Haleluja, dessa propcha dir? El voul forsa adressas) Hai,
ün Schatzi n’haja (muossa sülla s-chacla)
Petrus
(vegn agità) Dai, quinta!
Tumasch
N’ha halt gugent...
Petrus
Quai nun es ingün puchà.

L-SKE 2-1_Divers sketschs_(vl)