Statut Gminy Jawor

Rozdział I
Postanowienia ogólne

§ 1. Statut określa:
1) ustrój Gminy Jawor;
2) organizację wewnętrzną oraz tryb pracy Rady Miejskiej w Jaworze i komisji Rady Miejskiej w Jaworze;
3) zasady tworzenia i działania klubów radnych Rady Miejskiej w Jaworze;
4) tryb pracy Burmistrza Miasta Jawora;
5) zasady dostępu i korzystania z dokumentów organów Gminy stanowiących informację publiczną;
6) zasady rozpatrywania skarg, wniosków i petycji przez Radę Miejską w Jaworze;
7) zasady nadawania tytułów: „Honorowy Obywatel Miasta Jawora” oraz „Nagrody Miasta Jawora”.

§ 2. Ilekroć w niniejszym Statucie jest mowa o:
1) Gminie, Mieście - należy przez to rozumieć Gminę Jawor;
2) Radzie - należy przez to rozumieć Radę Miejską w Jaworze;
3) Radnym - należy przez to rozumieć Radnego Rady Miejskiej w Jaworze;
4) Sesji - należy przez to rozumieć sesję Rady Miejskiej w Jaworze;
5) Przewodniczącym/Wiceprzewodniczącym–należy przez to rozumieć Przewodniczącego/ Wiceprzewodniczącego Rady Miejskiej w Jaworze;
6) Komisji - należy przez to rozumieć komisję Rady Miejskiej w Jaworze;
7) Komisji Rewizyjnej – należy przez to rozumieć Komisję Rewizyjną Rady Miejskiej w Jaworze;
8) Statucie - należy przez to rozumieć Statut Gminy Jawor;
9) Burmistrzu - należy przez to rozumieć Burmistrza Miasta Jawora;
10) Sekretarzu - należy przez to rozumieć Sekretarza Gminy;
11) Skarbniku - należy przez to rozumieć Skarbnika Gminy;
12) Urzędzie - należy przez to rozumieć Urząd Miejski w Jaworze;
13) Biurze Rady - należy przez to rozumieć Biuro Rady Miejskiej w Urzędzie Miejskim w Jaworze;
14) ustawie o samorządzie gminnym - należy przez to rozumieć ustawę z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r., poz. 994, 1000, 1349 i 1432 ze zmianami).

Rozdział II
Gmina Jawor

§ 3. Gmina Jawor jest wspólnotą samorządową, tworzoną przez mieszkańców miasta Jawor.
§ 4. Gmina położona jest w powiecie jaworskim, województwie dolnośląskim i obejmuje obszar 18,8 km². Granice administracyjne Miasta określa mapa stanowiąca załącznik nr 1 do Statutu.
§ 5. 1. Organami Gminy są:
1) Rada;
2) Burmistrz.

§ 6. 1. Herb Gminy Jawor przedstawia jedną tarczę w dolnej krawędzi zaokrągloną z wyobrażeniem św. Marcina na koniu, odcinającego mieczem połę płaszcza oraz siedzącego pod nim półnagiego, przepasanego czerwoną chustą żebraka, z uniesionymi ku górze rękami.
2. Barwy herbu: pole tarczy herbowej błękitne, św. Marcin w aureoli złotej, na koniu białym, płaszcz św. Marcina i chusta żebraka czerwone. Wzór herbu określa załącznik nr 2 do Statutu.

§ 7. Gmina Jawor posiada flagę koloru biało-błękitnego. Wzór graficzny flagi stanowi załącznik nr 3 do Statutu. Dopuszcza się również używanie flagi Gminy wraz z herbem zamieszczonym centralnie w jej białej części (załącznik nr 4 do Statutu).

§ 8. 1. Herb i flaga są znakami prawnie chronionymi.
2. Zgodę na komercyjne używanie herbu wyraża Burmistrz.

Rozdział III
Organizacja wewnętrzna oraz tryb pracy Rady i Komisji

Rada
§ 9. 1. Rada jest organem stanowiącym i kontrolnym Miasta.
2. W skład Rady wchodzą radni w liczbie dwudziestu jeden, wybrani przez mieszkańców Miasta.
3. Rada obraduje na sesjach i rozstrzyga w drodze uchwał sprawy należące do jej kompetencji.

§ 10.1. Rada wybiera ze swojego grona Przewodniczącego Rady oraz Wiceprzewodniczących Rady, którzy stanowią Prezydium Rady.
2. Rada, odrębną uchwałą, określa liczbę Wiceprzewodniczących.
3. Wyboru Przewodniczącego Rady, dokonuje Rada na pierwszej sesji po wyborze Rady nowej kadencji.
4. Wyboru Wiceprzewodniczących Rady, dokonuje Rada najpóźniej na drugiej Sesji po wyborze Rady nowej kadencji.
5. W przypadku nieobecności Przewodniczącego Rady jego zadania wykonuje wskazany przez niego Wiceprzewodniczący Rady.

§ 11. 1. Do obowiązków Przewodniczącego Rady należy w szczególności:
1) zwoływanie Sesji Rady;
2) ustalanie porządku obrad;
3) zawiadomienie radnych, Burmistrza o zwołaniu sesji, o miejscu, terminie i godzinie;
4) przewodniczenie obradom;
5) współpraca z Burmistrzem w zakresie organizacji pracy Rady;
6) koordynowanie rocznych planów pracy komisji Rady;
7) podpisywanie uchwał Rady, protokołów obrad sesji oraz innych dokumentów Rady;
8) kierowanie obsługą kancelaryjną posiedzeń Rady;
9) pełnienie funkcji reprezentacyjnej w imieniu Rady;
10) czuwanie nad zapewnieniem warunków niezbędnych do wykonywania przez radnych ich mandatu;
11) przyjmowanie skarg i wniosków mieszkańców oraz nadawanie im biegu;
12) nadawanie biegu korespondencji kierowanej do Rady;
13) analiza oświadczeń majątkowych Radnych i składanie Radzie corocznie informacji z tego tytułu.

§ 12. 1. Obsługę Rady, jej komisji oraz radnych zapewnia Biuro Rady, które podlega Przewodniczącemu Rady od strony merytorycznej, wyłącznie w zakresie jego kompetencji wynikających z ustawy o samorządzie gminnym.

Sesje Rady
§ 13. 1. Rada obraduje na Sesjach i rozstrzyga w drodze uchwał sprawy należące do jej kompetencji.
2. Rada obraduje na Sesjach zwyczajnych i nadzwyczajnych. Sesje zwyczajne zwoływane są w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał. Sesje nadzwyczajne zwoływane są na wniosek Burmistrza lub co najmniej 1/4 ustawowego składu Rady. Wniosek o zwołanie sesji powinien zawierać porządek obrad wraz z projektami uchwał.
3. O Sesji zwyczajnej powiadamia się Radnych na 7 dni przed ustalonym terminem obrad.
4. O Sesji nadzwyczajnej powiadamia się Radnych najpóźniej na 3 dni przed ustalonym terminem obrad.
5. Zawiadomienie o Sesji wraz z projektami uchwał i innymi materiałami przekazuje się Radnym drogą elektroniczną.
6. Materiały i projekty uchwał w formie papierowej dostępne są w Biurze Rady.
7. Materiały dotyczące uchwalania budżetu oraz sprawozdania z wykonania budżetu i udzielenia absolutorium Burmistrzowi doręcza się Radnym najpóźniej na 14 dni przed Sesją.
8. Przewodniczący podaje do publicznej wiadomości termin, miejsce i przedmiot obrad co najmniej na 3 dni przed terminem Sesji poprzez zamieszczenie ww. informacji w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu.

§ 14. 1. Sesje Rady są jawne.
2. Jawność Sesji oznacza, że podczas obrad na sali może być obecna publiczność, która zajmuje wyznaczone w tym celu miejsce.
3. Wyłączenie jawności Sesji jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach przewidzianych w ustawach.

§ 15. 1. Rada może rozpocząć obrady tylko w obecności, co najmniej połowy swego ustawowego składu.
2. W przypadku stwierdzenia braku kworum w trakcie obrad, Przewodniczący zarządza przerwę w obradach.

§ 16. 1. Sesja odbywa się na jednym posiedzeniu.
2. Na wniosek Przewodniczącego bądź Radnego, Rada może postanowić o przerwaniu Sesji i kontynuowaniu obrad w innym wyznaczonym terminie, traktowanym jako kolejne posiedzenie tej samej Sesji.
3. O przerwaniu Sesji w trybie przewidzianym w ust. 2 Rada może postanowić w szczególności ze względu na niemożliwość wyczerpania porządku obrad lub konieczność jego rozszerzenia, potrzebę uzyskania dodatkowych materiałów lub inne nieprzewidziane przeszkody, uniemożliwiające Radzie właściwe obradowanie lub podjęcie uchwał.
4. W przypadku przybycia Radnego na sesję po przyjęciu przez Radę porządku obrad, Radny zgłasza Przewodniczącemu przybycie oraz usprawiedliwia spóźnienie. Usprawiedliwienia wymaga również wcześniejsze opuszczenie posiedzenia.
5. W przypadku nieobecności na sesji, Radny zobowiązany jest przedłożyć Przewodniczącemu pisemne usprawiedliwienie, nie później niż w dniu kolejnego posiedzenia.

§ 17. 1. Sesję otwiera, prowadzi i zamyka Przewodniczący.
2. Otwarcie Sesji następuje po wypowiedzeniu przez Przewodniczącego formuły: "Otwieram ... (numer) Sesję Rady Miejskiej w Jaworze".
3. Po otwarciu Sesji Przewodniczący stwierdza prawomocność obrad na podstawie listy obecności. W przypadku braku kworum Przewodniczący zamyka obrady wyznaczając nowy termin Sesji.
4. W przypadku stwierdzenia braku quorum w trakcie posiedzenia, Przewodniczący zarządza przerwę w obradach.
5. Jeżeli po wznowieniu obrad brak jest quorum, Przewodniczący zamyka sesję umieszczając w protokole imiona i nazwiska Radnych, którzy opuścili posiedzenie.

§ 18. 1. Po otwarciu Sesji i stwierdzeniu prawomocności obrad Przewodniczący przedstawia porządek obrad oraz pyta o ewentualny wniosek w sprawie jego zmiany.
2. Z wnioskiem o uzupełnienie lub zmianę porządku obrad może wystąpić każdy Radny.
3.Zmiany w porządku obrad Rada wprowadza bezwzględną większością głosów ustawowego składu Rady.

§ 19. 1. Przewodniczący prowadzi obrady według ustalonego porządku.
2. Przewodniczący udziela głosu według kolejności zgłoszeń, a w szczególnych przypadkach może udzielić głosu poza kolejnością. Radnemu nie wolno zabierać głosu bez zezwolenia Przewodniczącego.
3. Podczas trwania Sesji Przewodniczący udziela głosu poza kolejnością w sprawie zgłaszania wniosków o charakterze formalnym, których przedmiotem mogą być w szczególności:
1) przerwanie, odroczenie lub zamknięcie sesji;
2) sprawdzenie kworum;
3) zmiany porządku obrad;
4) zamknięcie listy mówców;
5) zakończenia dyskusji i podjęcia uchwały;
6) odesłania projektu uchwały do komisji;
7) przestrzegania porządku obrad;
8) ograniczenie czasu wystąpień.
4. Radny zgłaszający wniosek formalny sygnalizuje go poprzez podniesienie ręki i wygłoszenie formuły „zgłaszam wniosek formalny” lub przy użyciu modułu zgłaszania wniosków formalnych w ramach elektronicznego systemu eSesja.
5. Wnioski formalne Przewodniczący poddaje pod głosowanie.
6. W pierwszej kolejności Przewodniczący poddaje pod głosowanie wniosek najdalej idący, jeśli może to wykluczyć potrzebę głosowania nad pozostałymi wnioskami. Ewentualny spór co do tego, który z wniosków jest najdalej idący rozstrzyga Przewodniczący.
7. Wnioski formalne rozstrzyga się zwykłą większością głosów, jeżeli ustawa o samorządzie gminnym lub odpowiednio inne ustawy nie stanowią inaczej.

§ 20. 1. Przewodniczący czuwa nad sprawnym przebiegiem obrad, a zwłaszcza nad zwięzłością wystąpień radnych oraz innych osób uczestniczących w sesji.
2. Wystąpienia Radnych w dyskusji nie mogą trwać dłużej niż 5 minut chyba, że Przewodniczący obrad zezwoli na przedłużenie czasu wystąpienia. Każde kolejne wystąpienie w tym samym punkcie porządku obrad sesji zostaje ograniczone do 3 minut.
3. Wystąpienia stanowiące stanowiska klubów w danej sprawie mogą mieć miejsce jedynie raz w czasie dyskusji nad danym punktem obrad i nie podlegają ograniczeniu czasowemu.
4. W przypadku stwierdzenia, że w wystąpieniu Radny wyraźnie odbiega od przedmiotu obrad lub znacznie przekracza przeznaczony dla niego czas, Przewodniczący może przywołać radnego "do rzeczy", a po dwukrotnym przywołaniu - odebrać głos.
5. Jeżeli treść lub sposób wystąpienia albo zachowania Radnego w oczywisty sposób zakłócają porządek obrad, mogą naruszyć dobra osobiste określonych osób bądź uchybiają powadze Sesji - Przewodniczący przywołuje Radnego "do porządku", a gdy przywołanie „do porządku" nie odniosło skutku, może odebrać mu głos.
6. Postanowienia niniejszego paragrafu stosuje się odpowiednio do osób spoza Rady, występujących na Sesji.
7. Przewodniczący Rady może zabrać głos w każdym momencie obrad.

§ 21. 1. Przewodniczący może udzielić głosu osobom zaproszonym, po uprzednim zgłoszeniu się ich do zabrania głosu przed sesją. Przewodniczący wskazuje, w którym punkcie obrad osoba zaproszona zabierze głos.
2. Przewodniczący może nakazać opuszczenie obrad przez osoby spoza Rady, które zachowaniem swoim lub wystąpieniami zakłócają porządek obrad, bądź naruszają powagę Sesji.

§ 22. 1. Po wyczerpaniu listy mówców w danym punkcie, Przewodniczący Rady zamyka dyskusję.
2. Po zamknięciu dyskusji Przewodniczący Rady rozpoczyna procedurę głosowania.

§ 23. 1. Po wyczerpaniu porządku obrad, Przewodniczący kończy Sesję wypowiadając formułę: "Zamykam ... (numer) Sesję Rady Miejskiej w Jaworze". Czas od otwarcia Sesji do jej zakończenia uznaje się za czas trwania Sesji.
2. Postanowienie ust.1 dotyczy również Sesji, która objęła więcej niż jedno posiedzenie.

§ 24. 1. Z każdej Sesji sporządza się protokół, który odzwierciedla przebieg obrad i podjęte rozstrzygnięcia.
2. Protokół z sesji sporządza pracownik Biura Rady.
3. Protokół Sesji powinien w szczególności zawierać:
1) numer, datę i miejsce odbywania Sesji;
2) stwierdzenie prawomocności posiedzenia;
3) stwierdzenie przyjęcia lub nieprzyjęcia protokołu z poprzedniej sesji, jak też stwierdzenie dokonania w nim poprawek;
4) imiona i nazwiska nieobecnych Radnych z ewentualnym podaniem przyczyny nieobecności;
5) imiona i nazwiska oraz pełnione funkcje zaproszonych gości;
6) ustalony porządek obrad;
7) przebieg obrad, a w szczególności streszczenie wystąpień, teksty zgłoszonych jak również uchwalonych wniosków, a ponadto odnotowanie faktów zgłoszenia pisemnych wystąpień;
8) przebieg głosowania z wyszczególnieniem jego wyników;
9) podpis Przewodniczącego i osoby sporządzającej protokół.

4. Do protokołu załącza się wszystkie podjęte uchwały oraz listę obecności radnych.
5. Radny ma prawo dołączyć do protokołu swoje wystąpienie na piśmie.
6. Protokoły numeruje się cyframi rzymskimi łamanymi przez dwie ostatnie cyfry roku. Nowa numeracja zaczyna się początkiem każdej kadencji Rady.
7. Przebieg sesji jest utrwalany za pomocą urządzeń rejestrujących dźwięk i obraz. Nagranie stanowi załącznik do protokołu.
8. Każdy obywatel ma prawo wglądu do protokołu i wszystkich załączników z wyjątkiem protokołu/nagrania/ dotyczącego punktu porządku obrad omawianego w trybie niejawnym. Protokoły są udostępniane w Biurze Rady przez upoważnionych pracowników, w ich obecności.
9. Protokół przyjmuje się na następnej Sesji zwyczajnej, lub kolejnej po przegłosowaniu ewentualnych propozycji poprawek i sprzeciwów, zgłoszonych przez Radnych.

Uchwały Rady
§ 25. 1. Uchwały Rady są odrębnymi dokumentami, powinny być zredagowane w sposób czytelny i zawierać:
1) tytuł, datę i kolejny numer;
2) podstawę prawną;
3) postanowienia merytoryczne;
4) określenie organu odpowiedzialnego za wykonanie uchwały;
5) w miarę potrzeby określenie skutków finansowych realizacji uchwały;
6) ustalenie terminu wejścia w życie uchwały oraz ewentualny czas jej obowiązywania;
7) uzasadnienie.

2. Uchwały numeruje się cyframi rzymskimi łamanymi przez cyfry arabskie i łamanymi przez dwie ostatnie cyfry roku wg kolejności ich podjęcia.
3. Uchwały podpisuje Przewodniczący, a w razie jego nieobecności wyznaczony Wiceprzewodniczący.
4. Oryginały uchwał ewidencjonowane są przez Biuro Rady w rejestrze uchwał i przechowywane wraz z protokołami Sesji.
5. Uchwały przekazywane są Burmistrzowi do realizacji.

§ 26. Rada może podejmować w formie uchwał również:
1) oświadczenia zawierające stanowisko w określonej sprawie;
2) deklaracje zawierające zobowiązanie się do określonego postępowania, podjęcia inicjatywy lub zadania;
3) apele zawierające formalnie niewiążące wezwanie adresatów zewnętrznych do określonego postępowania.

§ 27. Przewodniczący Rady podejmuje decyzję w sprawie skierowania projektów uchwał do zaopiniowania przez przedmiotowo właściwe komisje stałe Rady. Nie narusza to uprawnień innych komisji do zajęcia stanowiska wobec projektu uchwały.

§ 28. W przypadku wnioskowania o odrzucenie projektu uchwały, komisja powinna uzasadnić wniosek przedkładany Radzie. Uzasadnienie dla odrzucenia projektu uchwały przygotowuje przewodniczący komisji lub wskazana przez niego osoba. Uzasadnienie powinno być przyjęte w głosowaniu przez członków Komisji.

Inicjatywa uchwałodawcza
§ 29. 1. Inicjatywę uchwałodawczą posiadają:
1) Burmistrz;
2) Komisje;
3) Kluby Radnych;
4) każdy Radny;
5) grupa co najmniej 300 mieszkańców Jawora posiadających czynne prawo wyborcze, wpisanych do rejestru wyborców.

2. Projekty uchwał przekazuje się w formie pisemnej Przewodniczącemu.
3. Przewodniczący ma obowiązek przekazać projekt do właściwej rzeczowo Komisji.
4. Do projektów uchwał wnoszonych z inicjatywy Komisji, Klubów Radnych, Radnych oraz mieszkańców wymagana jest opinia Burmistrza.
5. Projekty uchwał są opiniowane co do ich zgodności z prawem przez radcę prawnego.
6. Przewodniczący, w terminie 14 dni od otrzymania, kieruje projekt uchwały złożony przez podmioty określone w ust. 1 pkt 2-5, do Burmistrza z wnioskiem o:
1) przeprowadzenia analizy prawnej projektu uchwały;
2) zaopiniowania przez Skarbnika Miasta - jeżeli projekt rodzi zobowiązania finansowe, co do możliwości ich pokrycia i skutków dla budżetu Miasta.

7. Burmistrz przedstawia swoje stanowisko wraz z uzasadnieniem najpóźniej w terminie 30 dni od otrzymania wniosku.

§ 30. Ilekroć przepisy prawa ustanawiają wymóg działania Rady po zaopiniowaniu jej uchwały w uzgodnieniu lub porozumieniu z organami administracji rządowej lub innymi organami, taki projekt uchwały Rady przedkładany jest do uzgodnienia.

§ 31. W celu zrealizowania inicjatywy uchwałodawczej mieszkańcy mogą zawiązać Komitet Inicjatywy Uchwałodawczej zwany dalej komitetem, który tworzy minimum 5 mieszkańców mających czynne prawo wyborcze do organu stanowiącego miasta Jawora. Utworzenie komitetu nie wyłącza inicjatywy grupy mieszkańców zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 5 Statutu. Komitet przygotowuje projekt uchwały w formie pisemnej, a następnie organizuje zbieranie podpisów mieszkańców popierających inicjatywę uchwałodawczą, zachowując następujące wymogi:
1) w imieniu komitetu występuje pełnomocnik komitetu, wskazany w pisemnym oświadczeniu podpisanym przez osoby tworzące komitet;
2) w miejscu zbierania podpisów mieszkańców miasta musi być wyłożony do wglądu projekt uchwały; na każdej stronie listy poparcia zamieszcza się tytuł projektu uchwały, której mieszkańcy udzielają poparcia;
3) mieszkaniec miasta udziela poparcia projektowi uchwały wpisując na listę:
a) swoje imię i nazwisko,
b) numer PESEL,
c) adres zamieszkania w Jaworze,
d) własnoręczny podpis.

4) projekt uchwały z uzasadnieniem oraz listą osób popierających projekt (zgodnie z § 29 ust.1 pkt 5 Statutu) w formie papierowej (w Biurze Rady) oraz elektronicznej (na adres rada.miejska@jawor.pl)składa Przewodniczącemu Rady pełnomocnik komitetu, o którym mowa w § 31 pkt 1; od momentu dostarczenia listy poparcia przez pełnomocnika komitetu administratorem danych osobowych jest Urząd Miejski w Jaworze;
5) raz udzielonego poparcia nie można wycofać;
6) projekt uchwały z uzasadnieniem oraz listą osób popierających projekt podlega weryfikacji co do zgodności z wymogami procedury inicjatywy uchwałodawczej przez Biuro Rady Miejskiej;
7) projekt uchwały winien spełniać wymogi określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej (Dz.U. z 2016 r., poz. 283) i wymogi określone w § 26 Statutu.

Tryb głosowania
§ 32.1. Przewodniczący przeprowadza głosowanie oraz ogłasza jego wyniki.
2. Głosowanie jawne odbywa się poprzez podniesienie ręki i przy użyciu urządzeń elektronicznych rejestrujących indywidualne stanowisko głosujących radnych.
3. W przypadku wadliwego działania urządzeń elektronicznych, ich awarii lub innych przeszkód technicznych uniemożliwiających lub utrudniających ich użycie, Przewodniczący Rady zarządza głosowanie jawne projektów uchwał i poprawek do projektów uchwał bez użycia urządzeń elektronicznych tj. głosowanie imienne.
4. W głosowaniu imiennym, Radni głosują na podstawie listy obecności, wywołani przez Przewodniczącego odpowiadając: „za”, „przeciw” lub „wstrzymuję się”. Wynik głosowania zostaje utrwalony w liście głosowań załączonej do protokołu z odnotowaniem indywidualnych stanowisk głosujących.

§ 33.1. Głosowanie tajne stosuje się w przypadkach określonych ustawowo.
2. Głosowanie tajne odbywa się przy użyciu urządzeń elektronicznych, przy czym nie są rejestrowane indywidualne stanowiska głosujących radnych.
3. W przypadku wadliwego działania urządzeń elektronicznych, ich awarii lub innych przeszkód technicznych uniemożliwiających lub utrudniających ich użycie, Przewodniczący Rady zarządza głosowanie tajne przy użyciu kart do głosowania ostemplowanych pieczęcią Rady.
4. W głosowaniu tajnym za pomocą kart do głosowania - każdorazowo Rada ustala sposób głosowania.
5. Głosowanie przeprowadza Komisja Skrutacyjna w składzie co najmniej 3 osób wybranych z grona Rady, która wybiera spośród siebie Przewodniczącego Komisji. Komisja Skrutacyjna przed przystąpieniem do głosowania objaśnia sposób głosowania.
6. Komisja Skrutacyjna przeprowadza głosowanie wyczytując kolejno radnych z listy obecności.
7. Po przeliczeniu głosów Przewodniczący Komisji Skrutacyjnej odczytuje protokół z wynikami głosowania.
8. Wynik głosowania tajnego zamieszcza się w protokole z sesji, a karty z oddanymi głosami i protokół głosowania stanowią załącznik do protokołu obrad sesji.

§ 34.1. Przewodniczący przed poddaniem wniosku pod głosowanie precyzuje i ogłasza Radzie proponowaną treść wniosku w taki sposób, aby jego redakcja była przejrzysta, a wniosek nie budził wątpliwości co do intencji wnioskodawcy.
2. W pierwszej kolejności Przewodniczący poddaje pod głosowanie wniosek najdalej idący, jeśli może to wykluczyć potrzebę głosowania nad pozostałymi wnioskami. Ewentualny spór co do tego, który z wniosków jest najdalej idący rozstrzyga Przewodniczący.
3. W przypadku głosowania w sprawie wyborów osób, Przewodniczący przed zamknięciem listy kandydatów pyta każdego z nich, czy zgadza się kandydować i po otrzymaniu odpowiedzi twierdzącej poddaje pod głosowanie zamknięcie listy kandydatów, a następnie zarządza wybory.
4. Przepis ust. 3 nie ma zastosowania, gdy nieobecny kandydat złożył uprzednio zgodę na piśmie.
5. W przypadku uzyskania takiej samej ilości głosów w głosowaniu tajnym przez więcej niż jednego kandydata lub dwa odmienne wnioski Rada Miejska może zdecydować o powtórzeniu głosowania.

§ 35.1. Jeżeli oprócz wniosku (wniosków) o podjęcie uchwały w danej sprawie zostanie zgłoszony wniosek o odrzucenie tego wniosku (wniosków), w pierwszej kolejności Rada głosuje nad wnioskiem o odrzucenie wniosku (wniosków) o podjęcie uchwały.
2. Głosowanie nad poprawkami do poszczególnych paragrafów lub ustępów projektu uchwały następuje według ich kolejności zgłaszania z tym, że w pierwszej kolejności Przewodniczący poddaje pod głosowanie te poprawki, których przyjęcie lub odrzucenie rozstrzyga o innych poprawkach.
3. W przypadku przyjęcia poprawki wykluczającej inne poprawki do projektu uchwały, poprawek tych nie poddaje się pod głosowanie.
4. W przypadku zgłoszenia do tego samego fragmentu projektu uchwały kilku poprawek stosuje się zasadę określoną w ust.2.
5. Przewodniczący może zarządzić głosowanie łącznie nad grupą poprawek do projektu uchwały.
6. Przewodniczący zarządza głosowanie w ostatniej kolejności za przyjęciem uchwały w całości ze zmianami wynikającymi z poprawek wniesionych do projektu uchwały.
7. Przewodniczący może odroczyć głosowanie, o jakim mowa w ust. 6 na czas potrzebny do stwierdzenia, czy wskutek przyjętych poprawek nie zachodzi sprzeczność pomiędzy poszczególnymi postanowieniami uchwały.

Komisje Rady
§ 36.1. Do pomocy w wykonywaniu zadań Rada powołuje stałe i doraźne Komisje, ustalając ich skład osobowy, w ilości nie większej niż 5 osób.
2. Komisje podlegają Radzie i zobowiązane są do przedłożenia :
1) rocznego planu pracy w terminie do 31 stycznia;
2) sprawozdania z działalności raz do roku.
3. Komisje odbywają posiedzenia, na których rozpatrują sprawy należące do ich właściwości. Z posiedzenia Komisji sporządza się protokół. Protokół przekazuje się Przewodniczącemu i Burmistrzowi w terminie 7 dni od dnia odbytego posiedzenia Komisji.

§ 37. Rada powołuje następujące komisje stałe:
1) Komisja Rewizyjna;
2) Komisja Budżetu i Finansów;
3) Komisja Gospodarki i Rozwoju Miasta;
4) Komisja Edukacji;
5) Komisja Porządku Publicznego;
6) Komisja Kultury i Sportu;
7) Komisja Rodziny, Zdrowia i Polityki Społecznej;
8) Komisja Skarg, Wniosków i Petycji.

§ 38.1. Do zadań stałych Komisji należy:
1) rozpatrywanie spraw, dla których Komisja została powołana;
2) opiniowanie i rozpatrywanie spraw przekazanych Komisji przez Radę oraz spraw przedkładanych przez członków Komisji i Burmistrza;
3) kontrola wykonania uchwał Rady w zakresie kompetencji danej Komisji.
2. Komisje doraźne powoływane są przez Radę w zależności od potrzeb. Powołując komisję doraźną Rada określa jej zakres działania i skład osobowy. W czasie wykonywania zadań komisje doraźne obowiązują takie same zasady działania jak komisje stałe.

§ 39. 1. Komisje są zobowiązane do wzajemnego informowania się w sprawach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.
2. Realizacja postanowień zawartych w ust.1 następuje poprzez:
1) wspólne posiedzenia Komisji;
2) udostępnianie własnych opracowań i analiz.

§ 40. 1. Przewodniczących Komisji wybiera Rada. Wiceprzewodniczących członkowie Komisji wybierają spośród swego grona.
2. Do zadań przewodniczącego komisji należy:
1) organizowanie prac komisji;
2) zwoływanie posiedzeń i kierowanie obradami komisji;
3) składanie Radzie Miejskiej sprawozdań i informacji z działalności komisji oraz przedstawianie planów pracy;
4) reprezentowanie komisji.
3. W czasie trwania kadencji zmiana Przewodniczącego lub Wiceprzewodniczącego Komisji może nastąpić w trybie właściwym dla wyboru.

§ 41. Członkowie komisji zobowiązani są do aktywnego uczestnictwa w pracach komisji.

§ 42. 1. Komisje obradują na posiedzeniach w obecności co najmniej połowy składu komisji.
2. Komisja lub jej przewodniczący mogą zaprosić na posiedzenie inne osoby, których wysłuchanie lub obecność są uzasadnione ze względu na przedmiot rozpatrywanej sprawy.
3. Komisja nie może odmówić wysłuchania określonej osoby, jeżeli z wnioskiem o takie wysłuchanie wystąpi przewodniczący.

§ 43. 1. Posiedzenia komisji mogą być zwoływane przez przewodniczącego komisji w miarę potrzeby, również poza planem pracy komisji, po zawiadomieniu Biura Rady.
2. Członkowie komisji o mającym się odbyć pozaplanowym posiedzeniu komisji są
powiadamiani, co najmniej na 3 dni przed planowanym terminem posiedzenia.

§ 44. 1. Rozstrzygnięcia komisji mają formę uchwał, opinii lub wniosków i są przedkładane Burmistrzowi i Radzie.
2. Rozstrzygnięcia podejmowane przez komisje zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków komisji.

§ 45. 1. Z posiedzenia komisji sporządza się protokół, który podpisuje Przewodniczący Komisji.
2. Protokół powinien zawierać w szczególności przebieg głosowania nad wnioskami i opiniami komisji. Stanowisko odmienne poszczególnych członków komisji zamieszcza się na ich wniosek w protokole przy przyjętym wniosku.
3. Członek komisji może wnieść pisemne uwagi do treści protokołu. Uwagi te są załączane do protokołu.
4. Przebieg posiedzenia komisji może być utrwalony za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk. Jeśli dokonano takiego zapisu, stanowi on załącznik do protokołu.

§ 46. Komisja może odbywać posiedzenia razem z innymi komisjami na zasadach uzgodnionych przez ich przewodniczących.

§ 47. Komisja może podjąć uchwałę w sprawie wystąpienia do Rady Miejskiej z wnioskiem o odwołanie członka komisji, który nie uczestniczy w jej pracach lub łamie zasady uczestnictwa w pracach Rady Miejskiej.

§ 48. Obsługę techniczno - biurową komisji zapewnia pracownik Biura Rady.

§ 49. Komisja Budżetu i Finansów zajmuje się w szczególności sprawami:
1) oceny kierunków polityki finansowej miasta,
2) opiniowania budżetu gminy i ocena jego realizacji,
3) oceny okresowych sprawozdań z działalności finansowej gminy;
4) opiniowania programów i rozwiązań gospodarczych od strony finansowej.

§ 50. Komisja Gospodarki i Rozwoju Miasta zajmuje się w szczególności sprawami:
1) rozwoju gospodarczego;
2) inspirowania i opiniowania kierunków rozwoju i polityki przestrzennej miasta;
3) oceny gospodarki nieruchomościami;
4) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną;
5) kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i utylizacji odpadów komunalnych;
6) lokalnego transportu zbiorowego;
7) komunalnego budownictwa mieszkaniowego;
8) oceny utrzymania i eksploatacji istniejącej infrastruktury komunalnej w tym: miejskich dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego;
9) zieleni komunalnej i zadrzewień;
10) cmentarzy komunalnych;
11) utrzymania miejskich obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych;
12) całokształtu usług i handlu oraz drobnej wytwórczości;
13) ochrony środowiska.

§ 51. Komisja Edukacji zajmuje się w szczególności sprawami:
1) oświaty: szkół, przedszkoli i innych placówek oświatowo – wychowawczych;
2) udziału w kształtowaniu polityki oświatowej w mieście oraz inspirowania kierunków jej rozwoju;
3) oceny funkcjonowania placówek opiekuńczo-wychowawczych;
4) bazy materialnej placówek oświatowo-wychowawczych;
5) opiniowania zasad udzielania stypendiów,
6) promowanie działań o charakterze edukacyjnym, prozdrowotnym, przeciwdziałania patologiom społecznym i ich skutkom wśród dzieci i młodzieży.

§ 52. Komisja Rodziny, Zdrowia i Polityki Społecznej zajmuje się w szczególności sprawami:
1) ochrony zdrowia;
2) pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych;
3) współpracy z organizacjami pozarządowymi;
4) opiniowania uchwał pod kątem ich wpływu na stan zdrowia mieszkańców oraz poziom i jakość życia rodzin w mieście;
5) współtworzenia kierunków polityki zdrowotnej;
6) oceny programów działania i wnioskowania w sprawach działań na rzecz pomocy społecznej;
7) promowania działań o charakterze socjalnym, przeciwdziałania patologiom społecznym i ich skutkom, w szczególności wśród dzieci i młodzieży;
8) opiniowanie strategii na rzecz osób niepełnosprawnych.

§ 53. Komisja Porządku Publicznego zajmuje się w szczególności sprawami:
1) ładu przestrzennego, gospodarki terenami;
2) opiniowania projektów przepisów porządkowych;
3) opiniowania programów ochrony przeciwpożarowej na terenie gminy;
4) współdziałania z Policją, jednostkami pomocniczymi i innymi instytucjami działającymi na rzecz poprawy ochrony przeciwpożarowej i porządku publicznego;
5) opiniowania projektów uchwał Rady dotyczących poprawy ochrony środowiska na terenie gminy oraz finansowania tych zadań ze środków pozabudżetowych;
6) analizy stanu opieki weterynaryjnej na terenie gminy;
7) współdziałania z instytucjami i placówkami wykonującymi określone zadania na rzecz rolnictwa, leśnictwa i ochrony środowiska.

§ 54. Komisja Kultury i Sportu zajmuje się w szczególności sprawami:
1) kultury i placówek upowszechniania kultury;
2) kultury fizycznej, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych oraz turystyki;
3) opiniowania zadań wynikających z organizacji wypoczynku dzieci i młodzieży;
4) dokonywania okresowych ocen oraz wyciągania wniosków z działalności jednostek organizacyjnych dot. kultury i sportu;
5) opiniowania i kontroli realizacji programów, wieloletnich planów i realizacji rozwoju bazy sportowej i turystycznej na terenie miasta;
6) współpracy partnerskiej miast;
7) promocji Miasta;
8) współpracy z organizacjami pozarządowymi.

Zasady i tryb działania Komisji Rewizyjnej
§ 55. Komisja Rewizyjna zajmuje się w szczególności sprawami:
1) kontroli działalności Burmistrza oraz gminnych jednostek organizacyjnych;
2) opiniowania wykonania budżetu Miasta i występowania z wnioskiem do Rady w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium;
3) zleconymi przez Radę w zakresie kontroli.

§ 56. 1. Komisja Rewizyjna przedstawia Radzie do zatwierdzenia roczny plan pracy w terminie do 31 stycznia.
2. Plan przedłożony Radzie musi zawierać co najmniej terminy i wykaz jednostek, które zostaną poddane kontroli.

§ 57. 1. Każdy klub radnych wyznacza jednego przedstawiciela do składu komisji. Pismo wskazujące przedstawiciela klubu przewodniczący klubu przedkłada Przewodniczącemu Rady.
2. Członkowie Komisji Rewizyjnej podlegają wyłączeniu w sprawach, w których może powstać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność.
3. W sprawie wyłączenia poszczególnych członków decyduje pisemnie Przewodniczący Komisji Rewizyjnej.
4. O wyłączeniu Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej decyduje Rada.

§ 58. 1. Komisja Rewizyjna kontroluje działalność Burmistrza i gminnych jednostek organizacyjnych pod względem:
1) legalności;
2) gospodarności;
3) celowości;
4) sprawności organizacyjnej.
2. Komisja Rewizyjna bada w szczególności gospodarkę finansową kontrolowanych podmiotów, w tym wykonanie budżetu Gminy.
3. Komisja Rewizyjna wykonuje inne zadania kontrolne na zlecenie Rady w zakresie i w formach wskazanych w odrębnych uchwałach Rady.

§ 59. Komisja przeprowadza następujące rodzaje kontroli:
1) kompleksowe, obejmujące całość działalności kontrolowanego podmiotu lub obszerny zespół działań tego podmiotu;
2) problemowe, obejmujące wybrane zagadnienia lub zagadnienie z zakresu działalności kontrolowanego podmiotu, stanowiące niewielki fragment w jego działalności;
3) sprawdzające, podejmowane w celu ustalenia, czy wyniki poprzedniej kontroli zostały uwzględnione w toku postępowania danego podmiotu.

§ 60. 1. Komisja przeprowadza kontrole kompleksowe w zakresie ustalonym w jej planie pracy zatwierdzonym przez Radę.
2. Rada może podjąć decyzję w sprawie przeprowadzenia kontroli kompleksowej nieobjętej planem, o jakim mowa w ust. 1.
3. Komisja może przeprowadzić kontrole problemowe i sprawdzające zlecone przez Radę.

§ 61. 1. Kontrola kompleksowa nie powinna trwać dłużej niż 2 miesiące.
2. Kontrole problemowa i sprawdzająca - nie dłużej niż 30 dni.

§ 62. Rada może nakazać Komisji Rewizyjnej rozszerzenie lub zawężenie zakresu kontroli.

§ 63. 1. Postępowanie kontrolne przeprowadza się w sposób umożliwiający bezstronne i rzetelne ustalenie stanu faktycznego w zakresie działalności kontrolowanego podmiotu, rzetelne jego udokumentowanie i ocenę kontrolowanej działalności.
2. Stan faktyczny ustala się na podstawie dowodów zebranych w toku postępowania kontrolnego.
3. Jako dowód może być wykorzystane wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. Jako dowody mogą być wykorzystane w szczególności dokumenty, wyniki oględzin, zeznania świadków, opinie biegłych oraz pisemne wyjaśnienia i oświadczenia kontrolowanych.

§ 64. 1. Kontroli kompleksowych może dokonywać w imieniu Komisji Rewizyjnej zespół kontrolny składający się co najmniej z dwóch członków Komisji Rewizyjnej.
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 Przewodniczący Komisji Rewizyjnej wyznacza na piśmie kierownika zespołu kontrolnego, który dokonuje podziału czynności pomiędzy kontrolujących.
3. Kontrole przeprowadzane są na podstawie pisemnego upoważnienia wydanego przez Przewodniczącego. Wzór upoważnienia określa załącznik nr 5 do Statutu.
4. Kontrolujący obowiązani są przed przystąpieniem do czynności kontrolnych okazać kierownikowi kontrolowanego podmiotu upoważnienia, o których mowa w ust. 3 oraz dowody osobiste.

§ 65. 1. Kierownik kontrolowanego podmiotu obowiązany jest zapewnić warunki i środki dla prawidłowego przeprowadzenia kontroli.
2. Kierownik kontrolowanego podmiotu obowiązany jest w szczególności przedkładać na żądanie kontrolujących, dokumenty i materiały niezbędne do przeprowadzenia kontroli oraz umożliwienie kontrolującym wstępu do obiektów i pomieszczeń kontrolowanego podmiotu.
3. Kierownik kontrolowanego podmiotu, który odmówi wykonania czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązany jest do niezwłocznego złożenia osobie kontrolującej pisemnego wyjaśnienia.
4. Na żądanie kontrolujących kierownik kontrolowanego podmiotu obowiązany jest udzielić ustnych i pisemnych wyjaśnień także w przypadkach innych, niż określone w ust. 3.
5. Obowiązki przypisane niniejszym Statutem kierownikowi kontrolowanego podmiotu mogą być wykonywane za pośrednictwem podległych mu, upoważnionych pracowników.

§ 66. Czynności kontrolne wykonywane są w miarę możliwości w dniach oraz godzinach pracy kontrolowanego podmiotu.

§ 67. Osoby kontrolujące podlegają przepisom o postępowaniu z wiadomościami zawierającymi informacje niejawne.

§ 68. 1. Kontrolujący sporządzają z przeprowadzonej kontroli w terminie 14 dni od daty jej zakończenia protokół pokontrolny obejmujący:
1) nazwę i adres kontrolowanej jednostki;
2) imię i nazwisko kierownika kontrolowanego podmiotu;
3) imiona i nazwiska kontrolujących;
4) daty rozpoczęcia i zakończenia czynności kontrolnych;
5) określenie przedmiotowego zakresu kontroli i okresu objętego kontrolą;
6) przebieg i wynik czynności kontrolnych, a w szczególności wnioski kontroli wskazujące na stwierdzenie nieprawidłowości w działalności kontrolowanego podmiotu oraz wskazanie dowodów potwierdzających ustalenia zawarte w protokole;
7) datę i miejsce podpisania protokołu;
8) podpisy kontrolującego (kontrolujących) i kierownika kontrolowanego podmiotu notatkę o odmowie podpisania protokołu z podaniem przyczyn odmowy.
2. Protokół pokontrolny może także zawierać wnioski oraz propozycje, co do sposobu usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w wyniku kontroli.
3. Protokół pokontrolny jest przyjmowany przez Komisję Rewizyjną w głosowaniu.

§ 69. 1. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez kierownika kontrolowanego podmiotu, jest on obowiązany do złożenia - w terminie 7 dni od daty odmowy – pisemnego wyjaśnienia jej przyczyn.
2. Wyjaśnienia, o których mowa w ust. 1, składa się Przewodniczącemu Komisji Rewizyjnej.

§ 70. 1. Kierownik kontrolowanego podmiotu może złożyć Przewodniczącemu uwagi dotyczące kontroli i jej wyników.
2. Uwagi, o których mowa w ust. 1 składa się w terminie 7 dni od daty przedstawienia kierownikowi kontrolowanego podmiotu protokołu pokontrolnego do podpisania.

§ 71. Protokół pokontrolny sporządza się w trzech egzemplarzach, które - w terminie 3 dni od daty podpisania protokołu - otrzymują: Przewodniczący, kierownik kontrolowanego podmiotu oraz Burmistrz.
§ 72. 1. Wyniki swoich działań kontrolnych Komisja Rewizyjna przedstawia Radzie w formie sprawozdania wraz z wnioskami pokontrolnymi.
2. Sprawozdanie, o którym mowa w ust.1 powinno zawierać:
1) przedmiot, miejsce, rodzaj i czas przeprowadzonej kontroli;
2) zwięzły opis wyników kontroli ze wskazaniem źródeł i przyczyn ujawnionych nieprawidłowości oraz osób odpowiedzialnych za ich powstanie;
3) wnioski pokontrolne przyjęte przez Komisję Rewizyjną;
4) wykaz analiz kontroli dokonanych przez inne podmioty wraz z najważniejszymi wnioskami wynikającymi z tych kontroli.
3. Sprawozdanie wraz z wnioskami pokontrolnymi podlega zatwierdzeniu przez Radę w drodze głosowania.
4. Po przyjęciu sprawozdania i wniosków pokontrolnych przez Radę, Komisja Rewizyjna kieruje wystąpienie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki.
5. Kierownik jednostki, do którego wystąpienie pokontrolne zostało skierowane, jest zobowiązany w terminie 30 dni zawiadomić Komisję Rewizyjną o sposobie i terminie wykonania wniosków pokontrolnych, a w razie braku możliwości ich realizacji zawiadomić o przyczynie ich niewykonania i propozycji, co do sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

§ 73. Komisja Rewizyjna przedstawia Radzie roczne sprawozdanie z realizacji przez kierowników kontrolowanych jednostek zaleceń pokontrolnych.

§ 74. 1. Komisja Rewizyjna obraduje na posiedzeniach zwoływanych przez jej Przewodniczącego.
2. Przewodniczący Komisji Rewizyjnej może zaprosić na jej posiedzenia:
1) Radnych niebędących członkami Komisji Rewizyjnej;
2) kierowników i pracowników jednostek organizacyjnych Gminy;
3) osoby powołane na wniosek Komisji w charakterze biegłych lub ekspertów.
3. Z posiedzenia Komisji Rewizyjnej sporządza się protokół, który winien być podpisany przez Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej.

§ 75. Opinie i wnioski Komisji Rewizyjnej zapadają w głosowaniu jawnym zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy składu Komisji Rewizyjnej.

§ 76. 1. Przewodniczący Komisji Rewizyjnej może zwracać się do Przewodniczących innych Komisji o oddelegowanie w skład zespołu kontrolnego Radnych mających kwalifikacje w zakresie tematyki objętej kontrolą.
2. Komisja może korzystać z porad, opinii i ekspertyz osób posiadających wiedzę fachową w zakresie związanym z przedmiotem działania komisji.
3. Do członków innych Komisji uczestniczących w kontroli, prowadzonej przez Komisję Rewizyjną, stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego rozdziału.

§ 77. 1. Komisja Rewizyjna może występować do organów Gminy w sprawie wniosków o przeprowadzenie kontroli przez Regionalną Izbę Obrachunkową, Najwyższą Izbę Kontroli lub przez inne organy kontroli, a także biegłych i rzeczoznawców.
2. Występowanie do organów Gminy musi być sporządzone w formie pisemnej.

Zasady i tryb działania Komisji Skarg, Wniosków i Petycji
§ 78. Rada powołuje ze swego grona stałą komisję do rozpatrywania skarg na działania Burmistrza i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych oraz wniosków i petycji kierowanych do Rady na zasadach i w trybie określonym ustawami.

§ 79. Każdy klub radnych wyznacza jednego przedstawiciela do składu komisji. Pismo wskazujące przedstawiciela klubu przewodniczący klubu przedkłada Przewodniczącemu Rady.

§ 80. Jeżeli Rada nie jest właściwym organem do rozpatrzenia skargi, wniosku lub petycji, Przewodniczący Rady przekazuje je do rozpatrzenia przez właściwy organ.

§ 81. 1. Przewodniczący Rady koordynuje procedurę rozpatrywania i załatwiania skarg, wniosków i petycji poprzez:
1) prowadzenie wymaganych prawem rejestrów;
2) kwalifikowanie wpływających spraw;
3) występowanie o uzupełnienie sprawy, w przypadku wątpliwości co do kwalifikacji zarzutów;
4) niezwłoczne nadawanie biegu sprawom poprzez skierowanie do Komisji;
5) zawiadamianie składającego o terminie rozpatrzenia sprawy przez Radę.

§ 82. Rozpoznanie skargi i wniosku przez komisję obejmuje:
1) analizę treści skargi i wniosku;
2) przeprowadzenie czynności wyjaśniających;
3) przygotowanie dla Rady projektu uchwały wraz z uzasadnieniem w temacie rozpatrzenia skargi albo stanowiska odnośnie do rozpatrzenia wniosku i przekazuje Przewodniczącemu Rady.

§ 83. Rozpatrzenie petycji przez Komisję obejmuje:
1) analizę petycji;
2) przygotowanie stanowiska dla Rady odnośnie do załatwienia petycji i przekazanie Przewodniczącemu Rady.

§ 84. Przewodniczący Komisji może zaprosić na posiedzenie komisji wnioskodawców skarg, wniosków i petycji, na których są one rozpoznawane, oraz jeżeli okoliczności sprawy tego wymagają może zaprosić na jej posiedzenie podmioty, których dotyczy skarga, wniosek lub petycja.

§ 85. Komisja Skarg, Wniosków i Petycji proceduje w sposób umożliwiający Radzie zachowanie ustawowych terminów rozpatrywania skarg, wniosków i petycji.

§ 86. Po rozpatrzeniu przez Radę skargi, wniosku lub petycji Przewodniczący Rady zawiadamia podmiot wnoszący o sposobie załatwienia.

Rozdział IV
Kluby Radnych

§ 87. 1. Radni mogą tworzyć kluby radnych według własnego wyboru.
2. Przynależność radnych do klubu jest dobrowolna. Radny może należeć tylko do jednego klubu radnych.
3. Klub radnych może powstać, jeżeli zgłosi do niego akces co najmniej trzech radnych.
4. Powstanie Klubu następuje z chwilą doręczenia Przewodniczącemu Rady powiadomienia wraz z nazwą klubu, listą członków Klubu i oświadczeniami o ich przystąpieniu. Powiadomienie winno być doręczone w terminie jednego tygodnia od utworzenia Klubu.
5. Przewodniczący prowadzi rejestr Klubów.
6. Klub reprezentowany jest na zewnętrz przez jego przewodniczącego.
7. Na forum Rady klub radnych reprezentowany jest przez przewodniczącego klubu lub wyznaczonego przez niego innego członka klubu.
8. Rozwiązanie klubu radnych oraz zmiany w jego składzie muszą zostać zgłoszone przez przewodniczącego klubu Przewodniczącemu Rady w terminie 7 dni od zaistnienia tych zmian. W przypadku rozwiązania klubu fakt ten zgłasza ostatni przewodniczący klubu.

Rozdział V
Tryb pracy Burmistrza

§ 88. 1. Burmistrz wykonuje uchwały Rady oraz inne zadania w ramach kompetencji przysługujących mu na podstawie przepisów prawa.
2. Przy wykonywaniu zadań Burmistrz współpracuje z nadzorowanymi komórkami organizacyjnymi Urzędu Miasta, jednostkami organizacyjnymi i pomocniczymi oraz radnymi.
3. Burmistrz jest kierownikiem Urzędu Miasta oraz zwierzchnikiem służbowym pracowników Urzędu i kierowników miejskich jednostek organizacyjnych.

§ 89. 1. Burmistrz wydaje decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, należących do jego właściwości, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.
2. Burmistrz może upoważnić swojego Zastępcę lub innego pracownika Urzędu oraz kierowników miejskich jednostek organizacyjnych, do wydawania w jego imieniu decyzji, o których mowa w ust. 1.

Rozdział VI
Jednostki organizacyjne Gminy

§ 90. 1. W celu wykonywania swych zadań Gmina może tworzyć jednostki organizacyjne.
2. Wykaz jednostek organizacyjnych Gminy znajduje się w Biuletynie Informacji Publicznej.

Rozdział VII
Zasady dostępu obywateli do dokumentów i korzystania z nich

§ 91. Dokumenty urzędowe związane z realizacją zadań publicznych przez Radę i Burmistrza Miasta, które nie zostały udostępnione w inny sposób, udostępnia się w komórkach organizacyjnych Urzędu Miasta oraz w miejskich jednostkach organizacyjnych, zgodnie zakresem ich działania.

§ 92. Udostępnianie dokumentów, o których mowa w § 94, odbywa się w obecności pracownika Urzędu lub miejskiej jednostki organizacyjnej w dniach i godzinach pracy Urzędu, z zachowaniem przepisów dotyczących ochrony danych osobowych i ochrony informacji niejawnych.

§ 93. Każdy ma prawo do wglądu i korzystania z dokumentów wynikających z wykonywania przez Gminę zadań publicznych, w szczególności do:
1) protokołów z posiedzeń Rady i Komisji;
2) uchwał, postanowień i innych załączników do protokołów z posiedzeń organów gminy, w tym miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, budżetu Gminy;
3) zarządzeń Burmistrza;
4) protokołów z odbytych przetargów;
5) innych dokumentów, które nie są zastrzeżone ustawami szczególnymi, w tym ustawą o ochronie danych osobowych.

§ 94. 1. Dokumenty zawierające informacje publiczne udostępniane są w formie:
1) teleinformatycznej w Biuletynie Informacji Publicznej;
2) wywieszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu;
3) wyłożenia do wglądu.
2. Dokumenty, o których mowa w ust. 1, udostępniane są również na wniosek zainteresowanego.

§ 95. W sytuacjach wymagających odszukania dokumentów w archiwum, korzystanie z nich będzie możliwe po uprzednim ustaleniu terminu.

§ 96. Z udostępnianych dokumentów korzystający ma prawo do sporządzania skrótów, odpisów i notatek.

§ 97. 1. Dopuszcza się możliwość kserowania i przetwarzania danych oraz przegrywania na nośnik magnetyczny, na pisemny wniosek.
2. Dokumenty i informacje udostępnione w formie teleinformatycznej, tj. w Biuletynie Informacji Publicznej nie podlegają kopiowaniu i przetwarzaniu przez Urząd.

Rozdział VIII
Nagrody i honorowe tytuły miasta

§ 98. 1. Rada przyznaje tytuły:
1) „Honorowy Obywatel Miasta Jawora”;
2) „Nagroda Miasta Jawora”.
2. Rada przyznaje tytuły, o których mowa w ust. 1 na wniosek:
1) Radnych;
2) Burmistrza;
3) organizacji politycznych, pozarządowych i związkowych.
3. Tytuły, o który mowa w ust. 1 mają charakter honorowy i nadaje się je za szczególne zasługi dla miasta Jawora.

§ 99. Szczegółowy tryb przyznawania tytułów, o których mowa w § 98. ust. 1 określa Rada odrębną uchwałą.

Rozdział IX
Postanowienia końcowe

§ 100. Przewodniczący czuwa nad zgodnością Statutu z obowiązującym aktualnie prawem i informuje Radę o konieczności wprowadzenia zmian.

§ 101. Wykładni niniejszego Statutu dokonuje Przewodniczący Rady, po zasięgnięciu opinii Wiceprzewodniczących i radcy prawnego.

Question: Ile maksymalnie osób decyduje o liczbie Wiceprzewodniczących Rady?

Answer: O liczbie Wiceprzewodniczacych Rady decyduje maksymalnie 21 osób.

Question: Ile osób wchodzi w skład Rady Miejskiej?

Answer: W skład Rady Miejskiej wchodzi dwadzieścia jeden osób.

Question: Kto decyduje o liczbie Wiceprzewodniczących?

Answer: O liczbie Wiceprzewodniczących decyduje Rada.


Charles Ponzi

Carlo Pietro Giovanni Guglielmo Tebaldo Ponzi (ur. 3 marca 1882 w Lugo, zm. 17 stycznia 1949 w Rio de Janeiro) – Włoch, twórca pierwszej w historii piramidy finansowej zwanej od jego nazwiska także schematem Ponziego.

Początki życia na emigracji
Ponzi przypłynął do Bostonu na pokładzie statku „Vancouver” 15 listopada 1903 roku, mając w kieszeni jedynie 2,5 dolara. Pierwotnie pracował jako kelner, a później po przeprowadzce do Montrealu zaczął współpracę z Banco Zarossi. Bank oferował bardzo wysokie, jak na ówczesne czasy, oprocentowanie lokat. Ponzi z czasem awansował na stanowisko dyrektora, jednak jego kariera na tym stanowisku nie trwała długo. Bank był bowiem instytucją założoną w celu wyłudzania pieniędzy, a Zarossi uciekł ze zdefraudowanymi pieniędzmi do Meksyku. Na koniec swoich związków z Banco Zarossi Ponzi podjął próbę oszustwa na rzecz jednego z klientów i na trzy lata trafił do więzienia w Saint Vincent-de-Paul koło Montrealu. Kolejną karę więzienia – za uczestnictwo w precederze przemytu imigrantów – dwa lata pozbawienia wolności spędził w więzieniu w Atlancie. Następnie wrócił do Bostonu. W 1918 roku poślubił Rose Marię Gnecco.

Schemat Ponziego
W Bostonie Ponzi pracował jako tłumacz. Próbował także sił w marketingu listowym. W jednym z listów otrzymanych z Hiszpanii znalazł tzw. Międzynarodowy Kupon na Odpowiedź (IRC – International Reply Coupon), który wykorzystywały firmy prowadzące sprzedaż wysyłkową. IRC podlegał wymianie na znaczki pocztowe o wartości opłaty za list zwykły zagraniczny, wysyłany w dowolne miejsce na świecie. Ponzi zauważył, że wymieniając w Ameryce IRC na znaczki pocztowe znacznie zaoszczędził, czy wręcz zarobił. Okazało się, że na skutek zawirowań powojennych ceny stosowane przez poszczególne kraje były bardzo zróżnicowane. Ponzi wpadł więc na pomysł masowego skupowania europejskich IRC i wymieniania ich w USA na znaczki, które sprzedawał później z zyskiem. Zysk netto wynosił około 40%.

Po pierwszej udanej próbie działania systemu, w styczniu 1920 Ponzi założył „Securities Exchange Company” (SEC). Z czasem biznes rozkręcił się na tyle, że Ponzi zatrudnił wielu agentów poszukujących inwestorów i wynagradzał ich w systemie prowizyjnym. Pozyskanym inwestorom oferował 50% zysk w czasie 45 dni. Piramida rosła. Amerykę stopniowo ogarnęła gorączka inwestycyjna i SEC zdobywało coraz więcej uczestników systemu, przy czym inwestycja nie bilansowała się: obiecywane zyski były wypłacane z bieżących wpłat od kolejnych inwestorów. Przedstawiciele poczty informowali, że nie zauważyli zwiększonego popytu na kupony IRC w kraju lub za granicą, co musiałoby nastąpić, gdyby deklarowana inwestycja miała się opierać jedynie na obrocie nimi. Po pierwszych krytycznych artykułach wskazujących na ogromne ryzyko takiej inwestycji i brak ekonomicznych podstaw do jej trwałości, Ponzi zaprosił inwestorów na kawę i pączki, po czym spokojnie wypłacił im pieniądze. Uśpił czujność inwestorów. Podczas kolejnej fali niepokoju Ponzi zaciągnął kredyt i wypłacił oczekiwany zysk inwestorom znów usypiając czujność opinii publicznej. Sam Ponzi żył wystawnie, kupował luksusowe nieruchomości i w szczytowym okresie zarabiał 250 tys. dolarów dziennie.

24 lipca 1920 roku w prasie pojawił się artykuł opisujący w korzystnym świetle funkcjonowanie systemu Ponziego. Do drzwi SEC ponownie ustawiły się kolejki chcących zainwestować w przedsięwzięcie. Jednak kilka dni później współpracownik Ponziego – zatrudniony przez niego na stanowisku agenta PR – William McMasters opublikował w „The Boston Post” artykuł demaskujący rzeczywistą sytuację finansową SEC. Jak się okazało, firma nie posiadała deklarowanych przez Ponziego 7 milionów dolarów depozytów. Straty uczestników piramidy finansowej zostały oszacowane na 15 mln dolarów. Ponzi dostał wyrok pięciu lat kary pozbawienia wolności i trafił do więzienia federalnego na Florydzie. Wyszedł po 3,5 roku po wpłaceniu kaucji.

Po opuszczeniu więzienia zamieszkał w Springfield koło Jacksonville na Florydzie, gdzie uruchomił nowy system finansowy „Charpon Land Syndicate”, którego część firmy („Charpon”) pochodziła od zbitki powstałej z jego imienia i nazwiska. Ponzi oferował uczestnikom zysk 200% w ciągu 60 dni. Po kolejnym wyroku podjął próbę ucieczki do Włoch, lecz został zatrzymany w Nowym Orleanie na pokładzie statku handlowego, który miał wyruszyć w rejs do Europy. Z więzienia w Massachusetts wyszedł w lutym 1934 roku i został przewieziony do aresztu deportacyjnego.

Deportacja i rozwód
Ponzi nie miał obywatelstwa amerykańskiego, więc 7 października 1934 został deportowany do Włoch, gdzie utrzymywał się z wykonywania dorywczych prac. Pracował także jako przewodnik po Rzymie. W 1936 Rose Ponzi wystąpiła o rozwód, który został orzeczony w grudniu tego roku.

Życie w Brazylii
W 1939 Ponzi wyjechał do Brazylii, gdzie podjął pracę jako agent włoskich linii lotniczych Linee Aeree Transcontinentali Italiane (LATI). Po przystąpieniu USA do wojny linie zawiesiły działalność. Ponzi żył w ubóstwie. Mieszkał w niewielkim pokoju w Rio de Janeiro i utrzymywał się ucząc angielskiego w prywatnej szkole. Za tę pracę otrzymywał 75 dolarów miesięcznie. Miał problemy zdrowotne – stracił wzrok, przeszedł zawał serca i doznał paraliżu lewej ręki i lewej nogi. Umarł z powodu zakrzepu krwi w mózgu. Zmarł w szpitalu w Rio de Janeiro 17 stycznia 1949 roku.

Question: Czy pierwszy system finansowy Charlesa Ponziego miał przynosić uczestnikom większy procent zysków niż drugi?

Answer: Nie.

Question: Ile procent zysku miał przynosić pierwszy system finansowy Ponziego?

Answer: Pierwszy system finansowy Ponziego miał przynosić 50% zysku.

Question: Jaki procent zysku miał przynosić drugi system finansowy Ponziego?

Answer: Drugi system finansowy miał przynosić 200% zysku.


Sukulenty

Sukulenty, rośliny gruboszowate (łac. succulentus – soczysty) – grupa kserofitów, rośliny, które przystosowały się do życia w warunkach ograniczonej dostępności wody wykształcając tkankę wodną służącą do jej gromadzenia oraz szereg dalszych adaptacji w budowie i fizjologii. Występują najczęściej na obszarach pustynnych, jednak spotykane są we wszystkich strefach klimatycznych, choć rzadko w Australii i w rejonach chłodnych. Dominują wśród nich rośliny dwuliścienne, zwykle rośliny zielne, rzadko drzewa. Wielu przedstawicieli sukulentów uprawia się jako rośliny ozdobne.

Problemy terminologiczne

Ścisłe zdefiniowanie sukulentów jest trudne i definicja tej grupy roślin ma różny zakres u różnych autorów. Niemożliwe jest zresztą z natury wyraźne rozdzielenie roślin gruboszowatych od tych, które nimi nie są, ze względu na obecną u wielu roślin budowę i cechy pośrednie między sukulentami i mezofitami (roślinami siedlisk średnio- i zmiennowilgotnych). W efekcie nierzadko różni autorzy różnie klasyfikują te same gatunki roślin. Niektóre źródła definiują sukulenty jako rośliny magazynujące wodę tylko w łodydze i liściach, podczas gdy inne zaliczają tu także sukulenty korzeniowe. W tym drugim przypadku trudno takie sukulenty odróżnić od geofitów, o zgrubiałych organach podziemnych, które jednak nie służą głównie do magazynowania wody. Nie można utożsamiać sukulentów z roślinami kserofitycznymi, bowiem wiele roślin przystosowanych do znoszenia częstych lub długotrwałych susz reprezentuje też inne od sukulentów adaptacje (np. suchorośla i malakofity). Z kolei do roślin gruboszowatych, zaliczane bywają też rośliny różnych siedlisk, jak np. gatunek Crassula helmsii będący rośliną wodną. Większość autorów zalicza do sukulentów tylko te gatunki, których adaptacje związane z gromadzeniem wody służą przetrwaniu okresowych jej niedostatków, stąd traktowane są jako wyraźnie odrębne słonorośla sukulentowate.

Różnice w definiowaniu sukulentów zaznaczają się między źródłami botanicznymi, które zaliczają tu wszystkie rośliny o określonych adaptacjach i budowie, niezależnie od ich klasyfikacji biologicznej, od publikacji hobbystycznych i ogrodniczych nierzadko wyodrębniających „kaktusy” (przedstawicieli kaktusowatych jako grupę odrębną od „sukulentów”).

Przystosowania sukulentów do suszy

Sukulenty znoszą długotrwałe susze dzięki możliwości gromadzenia zapasów wody w okresach kiedy jest ona dostępna w mięsistych organach (łodydze, liściach, ew. korzeniach). Organy te zawierają miękisz wodny (tkankę wodną). Tkanka ta, wykształcając się w liściach, mniej lub bardziej wyróżnia się od otaczającego ją miękiszu asymilacyjnego. Występując w łodydze powstaje w obrębie walca osiowego lub w korze pierwotnej. Organy zawierające tkankę wodną są grube i mięsiste, często walcowate lub kuliste.

Poza gromadzeniem wody sukulenty bardzo oszczędnie nią gospodarują. Cechują się bardzo małymi stratami wody – ich transpiracja dzienna wynosić może do zaledwie 1/9300 części ciężaru całej rośliny. Dzieje się tak za sprawą redukcji powierzchni (liści i rozgałęzień), wykształcania wielowarstwowej epidermy pokrytej grubą kutykulą, obecnością tylko bardzo nielicznych szparek, często zagłębionych i opatrzonych włoskami obniżającymi dyfuzję pary wodnej.

Systemy korzeniowe sukulentów są zwykle płytkie, ale bardzo rozległe. W czasie suszy końce korzeni zamierają, ale w krótkim czasie w przypadku kontaktu z wodą się rozwijają i są w stanie bardzo wydajnie ją pobierać z dużej powierzchni.

Sukulenty cechują się spowolnionym metabolizmem, co sprawia, że ich produkcja materii organicznej i wzrost są bardzo słabe. Wobec ograniczonej wymiany gazowej, zapobiegającej utracie wody, prowadzą specyficzną gospodarkę gazową związaną z systemem metabolicznym CAM (ang. crassulacean acid metabolism). Powstający u tych roślin w czasie oddychania dwutlenek węgla, magazynowany jest w tkankach w postaci kwasów organicznych. Za dnia kwasy te ulegają rozkładowi na wodę i dwutlenek węgla, zużywany do fotosyntezy.

Przystosowanie do skrajnych i podobnych warunków ekologicznych powoduje, że wśród sukulentów występuje wiele przykładów konwergencji, czyli upodobnienia się roślin o różnym pochodzeniu (przynależności systematycznej).

Występowanie

Sukulenty spotykane są niemal na całym świecie z wyjątkiem obszarów skrajnie chłodnych. Na obszarach pod wpływem klimatu umiarkowanego, ich występowanie ograniczają mroźne zimy, podczas których zamarzająca woda może rozrywać ściany komórkowe. Dlatego np. na ubogich, suchych siedliskach w warunkach środkowoeuropejskich niewielu jest przedstawicieli sukulentów (należą do nich rozchodnik i rojnik). Zdecydowanie najczęściej sukulenty występują na pustyniach i półpustyniach. Licznie rosną także sukulenty w luźnych i suchych lasach sawannowych, gdzie często drzewa należą właśnie do sukulentów. Na drzewach z kolei nierzadkie są sukulentowate epifity z rodziny storczykowatych i bromeliowatych. Epifityczne rośliny gruboszowate rosną także w strefie równikowej w wilgotnych lasach tropikalnych. Liczne sukulenty spotykane są także w górach, np. rodzaje Espeltia i Senecio występują na wysokościach przekraczających 4000 m n.p.m.

Typologia sukulentów

Ze względu na miejsce magazynowania wody dzieli się sukulenty na trzy grupy:

- łodygowe (np. kaktusowate, liczne wilczomleczowate, trojeściowate, astrowate),
- liściowe (np. gruboszowate, aloes, agawa),
- korzeniowe (np. Pachypodium bispinosum, niektóre szczawiki, pelargonie).

Question: W jakiej formie agawa gromadzi dwutlenek węgla?

Answer: Agawa gromadzi dwutlenek węgla w formie kwasów organicznych.

Question: W jakiej formie sukulenty gromadzą dwutlenek węgla?

Answer: Sukulenty gromadzą dwutlenek węgla w formie kwasów organicznych.

Question: Czy agawa jest sukulentem?

Answer: Tak.


Trzmielówka szerszenia czyli przygoda zaczyna się od zadania pytania

Przygoda zaczyna się od zadania pytania co to jest. Ale najpierw potrzeba uważności by dostrzec te drobne szczegóły i zrobić zdjęcie. Oczywiście, można przygodę zacząć i bez fotografowania. Ale w pamięci trudno zachować obraz małego owada. Bo żeby rozpoznać co to jest, potrzebne są szczegóły. A te znakomicie zachowują się na fotografii. To nic trudnego, przecież każdy ma telefon komórkowy. Jeszcze nigdy tak wiele osób nie miało w zasięgu ręki tak wiele aparatów fotograficznych. Żadne wcześniejsze pokolenie.

Ta przygoda zaczęła się w Nowinach koło Piły gdy Maria Jaszczyk zobaczyła coś na przegorzanach (to takie rośliny ogrodowe), zrobiła zdjęcie i umieściła na Facebooku z komentarzem „Muchówka przyjaciółka przegorzanów już nie może się doczekać pełni kwitnienia”. By w ten sposób podzielić się radością podziwiania świata. Działo się to 27 lipca br. w ogrodzie Marii Jaszczyk w Nowinach koło Złotowa, Północna Wielkopolska. I ja to zdjęcie zobaczyłem, przeglądając spersonalizowaną prasę codzienną, smartfonową. Muchówka była piękna i wydała mi się znajoma. Ja już ją chyba kiedyś widziałem. Ale co to jest za gatunek? Pomocny okazał się program Google Lens, który na zadanie mu fotograficzne pytanie podrzucił kilkadziesiąt obrazów. Z nich wyszukałem ten najbardziej podobny jeśli chodzi o szczegóły ubarwienia muchówki. Okazało się, że to muchówka z rodziny bzygowatych, a dokładnie trzmielówka szerszenia (Volucella zonaria).

Trzmielówka? O, kiedyś taka obserwowałem za moim oknem. Jakiś czas temu pisałem o trzmielówce leśnej . Czyli już trochę wiedziałem o jej niezwykłej biologii i zwyczajach. Bo przecież rodzaj trzmielówka powinien mieć podobne zwyczaje, jak to w bliskiej rodzinie.

Co innego rozpoznać owada i wiedzieć jak się nazywa a co innego poznać jego cykl życiowy. Nazwa jest ważna, bo pozwala jak po nitce dojść do kłębka. To znaczy do poszerzonej wiedzy. Jak niby poznać zwyczaje i całą biologię owada, którego widzi się kilka minut lub kilkanaście sekund? Można jedynie stwierdzić, że przylatuje do jakiegoś konkretnego gatunku kwitnącej rośliny. Ale po co? Odżywiać się nektarem? A może pyłkiem? Niezbyt oryginalne odkrycie. Ale dzięki nazwie można zapoznać się z kumulatywną wiedzą wielu pokoleń entomologów. Wielu naukowców i przyrodników musiało spędzić na podglądaniu, czasem nawet na hodowli, wiele nie tylko godzin lecz i miesięcy. Czasem lat. Dzięki nazwom systematycznym można gromadzić i uzupełniać wiedzę. Nauka jest jak budowanie dużej budowli z klocków Lego. Jest kumulatywna. Czasem nie obywa się bez pomyłek, ślepych uliczek i burzenia „klockowej budowli” i ponownego jej układania. Rearanżacja zgromadzonych faktów i obserwacji.

Trzmielówki to niezwykłe muchówki. W naszym kraju żyje pięć gatunków trzmielówek (rodzaj Volucella). Ich niezwykłość nie polega na ubarwieniu przypominającym ubarwienie osy. Trzmielówki składają jaja w gniazdach os a rozwijające się larwy żywią się resztkami spadającymi z pańskiego, to znaczy osiego stołu a nawet samymi larwami os. Nie tylko zbiera resztki ale i zjada osie potomstwo. Ryzykowne zajęcie, zważywszy na fakt, że osy są drapieżnikami zjadającymi inne owady. Ciekawe czy osom udaje się upolować i zjeść dorosłą trzmielówkę lub jej stadia larwalne. Może ktoś to przypadkiem zaobserwował?

Moja przygoda z trzmielówkami wiązała się z obserwacją rodziny osy dachowej, które zrobiły sobie gniazdo obok mojego okna. Przez wiele dni przy śniadaniu mogłem je sobie obserwować. I pewnego dnia zobaczyłem trzmielówkę leśną. Zadałem pytanie co ona robi przy wejściu do osiego gniazda. Nie boi się, że ja osy napadną i zjedzą?  Było więc pytanie a odnaleziona odpowiedź była fascynująca.

I teraz, widząc trzmielówkę szerszenią, przypomniałem sobie moje spotkania z tym owadem, na kwiatach w Wipsowie i kiedyś z martwą na chodniku. Może padła ze starości lub po spełnieniu swojej życiowej misji prokreacyjnej. Może została potracona przez samochód a może zabita przez osy?

Trzmielówka szersznia (Volucella zonaria) jako owad dorosły (imago) ma wielkość 1,5-2,2 cm  i jest największą trzmielówką żyjąca w Europie. Imagines (owady dorosłe, liczba mnoga) widuje się od maja do października (najliczniej w sierpniu) a więc praktycznie od wiosny do jesieni. W Polsce obserwuje się ją zazwyczaj od lipca do września. W jakimś stopniu ubarwieniem przypomina szerszenia choć jest sporo mniejsza. Być może to ubarwienie było źródłem jej polskiej nazwy? Niektórzy uważają, że takie ubarwienie nieco przypominające szerszenia, jest przykładem mimikry batesowskiej i co powinno ułatwiać wnikanie do gniazd żywicieli, czyli szerszeni. Inni zwracają uwagę, że wcale nie pasożytuje na szerszeniach tylko na innych osach, więc trudno uznać to za taką mimikrę. Trzmielówka leśna także nie jest zbyt podobna do osy dachowej. Być może więc jest to mimikra ale przez takie upodabnianie się do żądlących os chroni się przed drapieżnikami. Udaje groźnego owada i być może w ten sposób unika zjadania przez ptaki?
U trzmielówki szerszeniej widać pewne różnice w ustawieniu oczu między samcem i samicą. Można więc odróżnić płeć makroskopowo bez oglądania narządów kopulacyjnych.

Trzmielówka szerszenia spotykana jest  najczęściej w siedliskach ruderalnych i ogrodach, na skrajach lasów. Zasiedla miejsca osłonięte od wiatru i dobrze nasłonecznione. Owady dorosłe spotkać można na słonecznych obrzeżach parków, zagajników, śródpolnych i śródmiejskich zadrzewień. Wybiera miejsca z dużą ilością kwiatów, a więc i ogrody. Odwiedza baldachy (rośliny baldachowate), ostrożeń, oset i wiele innych gatunków roślin. Ale jak widać także kwiaty ogrodowe takie jak przegorzan czy mikołajek. Czy wybiera te stanowiska dlatego, że można tam spotkać polujące osy? I ciekawe jak odnajduje osie gniazda? Śledzi napotkane w terenie osy czy w inny sposób odnajduje gniazda tych błonkówek?

Larwy trzmielówki zjadają inne owady dlatego określane są jako entomofagiczne. Rozwijają się w gniazdach osy pospolitej (Vespula vulgaris), osy dachowej  (Vespula germanica) i szerszenia europejskiego (Vespa crabro). Młodsze stadia larwalne żywią się resztami - zjadają martwe larwy i poczwarki os oraz resztki martwych owadów, przynoszonych przez osy w celu karmienia własnego potomstwa. Gdy nieco podrosną to zjadają żywe larwy i poczwarki os. Gdy larwy dorosną to opuszczając osie gniazdo, zagrzebują się w ziemi i tam następuje przepoczwarczenie. Gniazda szerszeni i zazwyczaj osy pospolitej czy dachowej znajdują się czasem wysoko nad ziemią. Muszą więc wypaść z gniazda i odbyć wędrówkę. Zapewne nie jest to dla nich bezpieczne.

Po przezimowaniu, późną wiosną pojawiają się dorosłe trzmielówki szerszeniej. Odwiedzają kwiaty różnych roślin by się najeść nektarem i prawdopodobnie także pyłkiem. Słodki nektar jest energetyczny, a bogaty w białko pyłek jest pożywny. I oczywiście szukają osich gniazd by złożyć tam jaja. Nie wiem czy ktoś zaobserwował zwyczaje godowe tych muchówek. Tak wiele różnych gatunków jest na świecie a tak mało naukowców-entomologów by to wszystko poznać i zanotować. Pomocne mogą być nawet pojedyncze obserwacje przyrodników amatorów. Ważne by te spostrzeżenia nie zostały w jednej głowie lecz by były spisane i utrwalone. To taki jeden klocuszek Lego, dokładany do wiedzy wspólnej. Nauka jest kumulatywna. I każdy może wziąć udział w tym procesie.

Trzmielówka szerszenia uważana jest za gatunek synantropijny czyli związany z siedliskami, stworzonymi przez człowieka. A dokładniej siedliska blisko naszego domu. Jest też gatunkiem palearktycznym czyli o rozmieszczeniu w Europie, Azji, Północnej Ameryce. Spotykana jest także w północnej Afryce. W Palearktyce częściej występuje w regionach południowych. A więc cieplejszych. Środowiska miejskie ze swej natury są cieplejsze. Tak więc może jej synantropijność wynika z wyższej temperatury urbicenoz i siedlisk wiejskich?

Brytyjczycy sugerują, że liczebność tego gatunku zwiększa się u nich. Być może jeszcze jeden skutek ocieplenia klimatu a na pewno cech siedlisk miejskich z nieco wyższymi temperaturami niż w terenach wokół miast.

W polskich źródłach można znaleźć informacje , że jest to gatunek pospolity i występujący w całym kraju. Liczny w siedliskach ruderalnych a poza tym siedliskiem rzadki lub bardzo rzadki.

Trzmielówka szerszenia należy do gatunków migrujących. Z obszarów Europy południowej przylatuje nawet do Wielkiej Brytanii, o Polsce nie zapominając. Jeszcze jeden wędrowny owad. I to na duże odległości jak na takiego małego uskrzydlonego podróżnika. A skoro migruje to można ją spotkać wszędzie a nie tylko w dużych miastach. No właśnie, a czy informacje o jej licznym występowaniu w dużych miastach wynikają z obiektywnego faktu czy z większej liczby obserwatorów?  Jak to rozstrzygnąć? Wiemy jedno - trzmielówki są ciepłolubne, dlatego preferują miejsca nasłonecznione i osłonięte przed silnym wiatrem. Miasta jako wyspy cieplne stanowią dla nich doskonałe siedlisko. I ułatwiają osiedlanie się dalekich migrantów. Gdybyśmy mieli dane o występowaniu lub niewystępowaniu trzmielówki sprzed kilku wieków, to łatwiej byłoby to rozstrzygnąć. A może, jako uzależnione w rozwoju od os, ich liczebność skorelowana jest z liczebnością os? Zwłaszcza osy dachowej i pospolitej. Kolejne pytania i początek kolejnych przygód. Taki jest kumulatywny charakter nauki – jedne odpowiedzi generują kolejne pytania. Im dalej w las tym więcej drzew.

Masz aparat w telefonie. Uważnie obserwuj przyrodę, rób zdjęcia, dostrzegaj i pytaj. Przygoda czeka.

Question: Czy występują różnice w odżywianiu się między larwą a imago trzmielówki szerszeniej?

Answer: Tak.

Question: Jak nazywany jest dorosły osobnik owadów?

Answer: Dorosły osobnik owadów nazywany jest imago.

Question: Czym odżywiają się larwy trzmielówki?

Answer: Larwy trzmielówki odżywiają się innymi owadami.

Question: Czy dorosłe trzmielówki szerszenie odżywiają się nektarem i prawdopodobnie pyłkiem z kwiatów?

Answer: Tak.


Obowiązki i uprawnienia strażników Straży Miejskiej

Pracę w Straży świadczyć może osoba spełniająca wymogi określone w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku o strażach gminnych. W celu ustalenia przydatności kandydatów do pracy w Straży, przeprowadza się nabór na zasadach określonych w ustawie z dnia 06.05.2005r. o zmianie ustawy o pracownikach samorządowych, ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych i ustawy o systemie oświaty (Dz.U. nr 122, poz. 1020).
Komendant kieruje zatrudnionych w Straży strażników na okresowe badania lekarskie i psychologiczne, może również skierować na sprawdzian umiejętności fizycznej.

Strażnika zatrudnia się na czas określony nie dłuższy niż 12 miesięcy, w ramach którego odbywa on przeszkolenie podstawowe. Zatrudnienie strażnika na czas nie określony może nastąpić po ukończeniu przez niego z wynikiem pozytywnym przeszkolenia podstawowego. W uzasadnionych przypadkach można odstąpić od zatrudnienia strażnika na czas określony, jeżeli posiada odpowiednie przygotowanie do pracy w Straży. W przypadkach szczególnych, można przedłużyć termin zatrudnienia pracownika na czas określony, do chwili ukończenia przez niego podstawowego przeszkolenia z wynikiem pozytywnym. Przez przypadek szczególny należy rozumieć obiektywną przeszkodę uniemożliwiająca przeszkolenie pracownika w okresie 12 miesięcy.

Strażnik podczas wykonywania czynności służbowych jest obowiązany nosić umundurowanie, legitymację służbową, znak identyfikacyjny oraz emblemat z herbem Gminy Miasto Szczecin. Przy wykonywaniu czynności służbowych strażnik korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.

Sposób wykonywania zadań przez strażników i pracowników oraz ich obowiązki i uprawnienia określa Regulamin Pracy Straży Miejskiej nadawany przez Komendanta. W Straży stopnie i określające je dystynkcje są tożsame z pełnioną funkcją - zajmowanym stanowiskiem, z wyjątkiem pracowników administracyjnych nie będących strażnikami, którym stopnie nie przysługują. Strażnik, z którym ustał stosunek pracy w Straży, zobowiązany jest do zwrotu uzbrojenia i wyposażenia, przedmiotów umundurowania oraz powierzonych mu dokumentów służbowych. Szkolenie strażników odbywa się według programu zatwierdzonego przez Komendanta Straży, z uwzględnieniem założeń programowych i metodycznych określonych przez Komendanta Głównego Policji.

Question: Czy wszyscy strażnicy zatrudniani są na tych samych warunkach?

Answer: Nie.

Question: Na jaki okres zazwyczaj są początkowo zatrudniani strażnicy?

Answer: Zazwyczaj strażnicy początkowo są zatrudniani na czas określony nie dłuższy niż 12 miesięcy.

Question: Czy zatrudnienie strażnika na czas nieokreślony może nastąpić po ukończeniu przez niego z wynikiem pozytywnym przeszkolenia podstawowego?

Answer: Tak.

Question: Czy w niektórych sytuacjach można odstąpić od zatrudnienia strażnika na czas określony?

Answer: Tak.

Question: Czy w przypadkach szczególnych można przedłużyć termin zatrudnienia pracownika na czas określony?

Answer: Tak.


Akupunktura

Akupunktura (z łac. acus „igła”, punctura „(u)kłucie”; chiń. 針灸 zhēnjiǔ) – technika leczenia wywodząca się z Dalekiego Wschodu (Chiny, Japonia, Mongolia). Jest obecnie uznawana w wielu krajach jako uzupełnienie medycyny konwencjonalnej, chociaż nie ma naukowych dowodów na jej skuteczność, a analizy badań klinicznych wskazują na silną stronniczość tych, które są prowadzone w krajach Dalekiego Wschodu.

Akupunktura (także termopunktura) to metoda polegająca na stymulowaniu akupunktów (miejsc na skórze lub tkance podskórnej) lub pewnych części ciała przy pomocy metalowych igieł, które wg mitologii dalekowschodniej mają udrożniać meridiany (kanały energetyczne) oraz pobudzać krążenie krwi i wzmacniać energię qi. Nie ma żadnych naukowych dowodów na istnienie tego mechanizmu. Od ponad stulecia witalizm w debatach naukowych jest wykluczony.

Stosujący akupunkturę twierdzą, że przynosi następujące skutki:

przywraca normalną równowagę fizjologiczną ciała;
wzmacnia funkcje układu immunologicznego (np. funkcje ruchome układu siateczkowo-śródbłonkowego);
pobudza układ krwionośny i łagodzi ból;
naprawia tkanki.
Badania kliniczne wykazują, że równie dobre lub lepsze wyniki niż „prawdziwa” akupunktura ma w testach „udawana”, gdzie igły nie są rzeczywiście wbijane w skórę, bądź umieszczane w losowych punktach na ciele.

W Chińskiej Republice Ludowej akupunktura jest gałęzią tradycyjnej medycyny chińskiej. Jest ona znana pod angielskim skrótem TCM – Traditional Chinese Medicine.

Historia
Starożytność
W Chinach korzeni akupunktury można doszukiwać się w epoce kamienia. Początkowo używano kamiennych noży do niektórych zabiegów, a następnie z kamieni robiono cienkie igły, które podobnie jak zaostrzony bambus lub kości, służyły do leczenia. Przedmioty te zostały odnalezione przez archeologów m.in. w środkowej Mongolii.

Najstarszy chiński tekst medyczny, traktujący po części o akupunkturze, w tym o teorii meridianów, to „Huangdi neijing” („Kanon medycyny Żółtego Cesarza”). Dzieło to zbiór tekstów powstałych przed wczesną dynastią Han i skompilowanych w I w.p.n.e., a ostatecznie zredagowanych i wydanych za czasów dynastii Tang (w VIII w.) i dynastii Song (w XI w. Z podstawowych tekstów Kanonu o zabiegach akupunkturowych mówi głównie księga Lingshu.

Badania zmumifikowanego naturalnie ciała „człowieka lodu”, nazwanego Ötzi, sprzed 5 tys. lat, odnalezionego w Alpach, wykazały ponad 50 tatuaży na jego ciele. Niektóre z nich odpowiadają punktom akupunkturowym, które obecnie mogłyby być stosowane w leczeniu dolegliwości Ötzi. Niektórzy naukowcy twierdzą, iż jest to dowód na to, że techniki podobne do akupunktury były praktykowane we wczesnej epoce brązu w innych miejscach Eurazji.

Artykuł w naukowym czasopiśmie medycznym The Lancet, opublikowany przez L.Dorfera i przyjaciół dostarcza następujących informacji: „zakładamy, iż system medyczny podobny do akupunktury mógł być praktykowany w Europie Środkowej 5200 lat temu. Zdaje się więc, iż podobne metody leczenia były w użyciu długo przed ich wcześniejszym, znanym okresem praktykowania w tradycji medycyny starożytnych Chin. Oznacza to prawdopodobieństwo, że akupunktura wywodząca się z kontynentu euroazjatyckiego była praktykowana co najmniej 2 tys. lat wcześniej niż jest to uznawane”.

Zgodnie z jedną z legend, akupunktura rozwinęła się w Chinach dzięki doświadczeniom żołnierzy ranionych strzałami w bitwach. Głosi ona, że tysiące lat temu pewien żołnierz doznał poważnej rany barku. W wyniku ugodzenia strzałą stał się bolesny i sztywny. Lekarz nie potrafił mu jednak pomóc. Pewnego dnia podczas kolejnej bitwy żołnierz został ranny strzałą, tym razem w nogę i okazało się, że ból barku ustąpił. Powiedział o tym swojemu lekarzowi, który nie mógł tego zrozumieć. Przypadkowo inny pacjent z podobną dolegliwością, który czekał na zbadanie, podsłuchał rozmowę i poprosił o „zabieg strzałą”. Lekarz leczył tego pacjenta długi czas bezskutecznie, więc zdecydował się spróbować. Wziął strzałę i ostrożnie wbił w nogę pacjenta w tym samym miejscu, co rana żołnierza. Ku zdziwieniu wszystkich ból i sztywność ustąpiły. Lekarz stał się sławny. Zaczął badać możliwości leczenia tą metodą innych dolegliwości, wypytując swoich pacjentów o podobne przypadki. Stopniowo odkrył, że rany w pewnych miejscach miały korzystny efekt na inne części ciała. Z biegiem lat wynaleziono inne metody stymulowania akupunktów poprzez użycie igieł.

Współcześnie
Po rewolucji chińskiej w 1911 roku wprowadzono medycynę zachodnią, co wpłynęło na spadek praktykowania akupunktury oraz chińskiego ziołolecznictwa. Jednakże ze względu na dużą liczbę ludności i zapotrzebowanie na opiekę medyczną, akupunktura i ziołolecznictwo pozostały w dalszym ciągu popularne na szczeblu regionalnym, a później wśród tzw. „bosych lekarzy”, czyli miejscowych zajmujących się leczeniem przy pomocy tradycyjnej medycyny chińskiej. Zabezpieczali oni minimum w zakresie opieki medycznej na prowincji.

Akupunkturę stosowano podczas Długiego Marszu i pomimo trudnych warunków pomagała ona utrzymać zdrowie Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. Sprawiło to, że Mao Zedong, przywódca Komunistycznej Partii Chin, uznał, iż akupunktura stanowi ważny element w systemie medycyny chińskiej.

Ralph C. Crozier w swojej książce pt. „Traditional Medicine in Modern China” („Tradycyjna medycyna w nowoczesnych Chinach”; Harvard University Press, Cambridge, 1968) wyraził niechęć wobec tradycyjnych środków chińskiej medycyny, wyśmiewając je jako przesądne, nieracjonalne i zacofane. Akupunktura także podlegała tej krytyce. Natomiast przewodniczący Mao Zedong wyraził opinię, iż „medycyna chińska i farmakologia są wielką skarbnicą i należy dołożyć wszelkich starań, aby je odkrywać i ulepszać”. W latach 50. i 60. XX wieku kontynuowano badania akupunktury (m.in. poprzez analizę starożytnych tekstów) pod kątem jej wpływu na leczenie różnych chorób, działania organów wewnętrznych i właściwości znieczulających.

Wysyłano przedstawicieli poza terytorium Chin w celu zbierania informacji o praktykowaniu medycyny chińskiej. Tradycyjna medycyna chińska to sformalizowany system medycyny chińskiej, który łączy wykorzystanie akupunktury, chińskiej medycyny ziołowej, tuīná (masażu) i innych form. Po rewolucji kulturalnej TCM została włączona do programów nauczania uniwersytetu medycznego zgodnie ze strategią „Three Roads”, według której TCM, biomedycyna i synteza ich obu miały być dopuszczone do badania i praktykowania.

W latach 70. XX wieku po tym, jak Amerykanie sprowadzili z Chin do swojego kraju sprawozdania pacjentów poddawanych poważnym zabiegom przy użyciu akupunktury jako jednej z metod znieczulenia, akupunktura stała się popularna także i w Ameryce. Krajowe Stowarzyszenie Akupunktury (ang. The National Acupuncture Association) jako pierwsze krajowe stowarzyszenie akupunktury w USA zaczęło rozpowszechniać akupunkturę na Zachodzie prowadząc seminaria i prezentacje badań. W 1972 roku Krajowe Stowarzyszenie Akupunktury utworzyło klinikę leczenia bólu na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles. Uważa się jednak, iż pierwszą klinikę akupunktury w Stanach Zjednoczonych założył dr Yao Wu Lee w Waszyngtonie w 1972 roku.

Question: Czy akupunktura miała swoje początki tylko w jednym rejonie na świecie?

Answer: Nie.

Question: Gdzie odnaleziono przedmioty, które mogły być wykorzystywane do pierwotnych zabiegów akupunktury?

Answer: Przedmioty, które mogły być wykorzystywane do pierwotnych zabiegów akupunktury odnaleziono w środkowej Mongolii.

Question: Dlaczego tatuaże na ciele człowieka lodu mogą wskazywać na leczenie jego dolegliwości za pomocą akupunktury?

Answer: Tatuaże na ciele człowieka lodu mogą wskazywać na leczenie jego dolegliwości za pomocą akupunktury, ponieważ odpowiadają punktom akupunkturowym, które mogły być stosowane w leczeniu jego dolegliwości.

Question: Gdzie odnaleziono zmumifikowane ciało człowieka lodu?

Answer: Zmumifikowane ciało człowieka lodu znaleziono w Alpach.

Question: Gdzie były praktykowane techniki podobne do akupunktury?

Answer: Techniki podobne do akupunktury były praktykowane na terenie Euroazji.


Rząd RP zapomniał o prawach użytkowniczek i użytkowników

Po miesiącach dyskusji za zamkniętymi drzwiami  prezydencja bułgarska uzyskała mandat do podjęcia negocjacji z Parlamentem Europejskim w sprawie ostatecznego kształtu dyrektywy prawnoautorskiej. Niestety,  komitet Zastępców Stałych Przedstawicieli (COREPER) Rady UE zgodził się na taki kształt dyrektywy, który ogranicza prawa użytkowniczek i użytkowników internetu, faworyzując interesy dużych korporacji i posiadaczy praw autorskich.

Wbrew wcześniejszym zapewnieniom, Rząd RP nie sprzeciwił się wprowadzeniu zarówno filtrów cenzurujących internet, jak i nowego prawa dla wydawców. Przeciw zagłosowały jedynie Niemcy, Finlandia, Holandia, Słowenia, Węgry i Belgia.

Rząd RP w 2017 roku bardzo krytyczne stanowisko zarówno wobec propozycji brzmienia art. 11 (prawo wydawców) i 13 (filtry treści) jak i ogólnego podejścia Komisji do Dyrektywy o prawie autorskim na jednolitym rynku cyfrowym. Jeszcze miesiąc temu, Ministerstwo Kultury w oficjalnym stanowisku na swojej stronie deklarowało, że:

“Polski rząd przyjął bardzo krytyczne stanowisko wobec propozycji brzmienia art. 11 i 13 ogólnego podejścia rady wobec dyrektywy o prawie autorskim na jednolitym rynku cyfrowym. Wbrew informacjom podawanym przez niektóre media polskie stanowisko w tej kwestii od początku jest niezmienne”.

Dlaczego Polska zmieniła zdanie? Wszystko wskazuje na to, że wygrał polityczny konformizm i chęć działania po linii Komisji Europejskiej. Przegrały natomiast użytkownicy internetu, których prawa zostaną radykalnie ograniczone, jeśli zaproponowany przez państwa członkowskie UE kompromis wejdzie w życie.

W chwili obecnej tylko Parlament Europejski może sprawić, że internet będzie nadal funkcjonował w otwarty sposób jaki znamy. Najbliższe 4 tygodnie – do głosowania 21 czerwca w Komisji JURI – będą kluczowe. Bardzo ważny jest  kontakt z europosłankami i europosłami i wytłumaczenie im, że muszą bronić praw użytkowników...

Tekst dyrektywy, na który w ostatni piątek zgodziła się Rada (w tym Rząd RP), to najgorszy możliwy scenariusz dla reformy prawa autorskiego:

1. Dyrektywa wcale nie służy wzmacnianiu jednolitego rynku cyfrowego, ale umacnianiu interesów zarówno międzynarodowych korporacji, jak i komercyjnych posiadaczy praw autorskich kosztem praw użytkowników i indywidualnych twórców.

2. Nowe prawo pokrewne dla wydawców prasowych (art. 11) uznano za konieczne. Jego zakres jest odmienny od tego zaproponowanego prawie 2 lata temu przez Komisję Europejską, ale nadal rodzi szereg problemów w kontekście dzielenia się wiedzą i informacją online. Przypomnijmy, że w praktyce to prawo będzie oznaczało, że na korzystanie ze snippetów (krótkich fragmentów) artykułów prasowych będzie trzeba mieć podpisaną umowę licencyjną. Zaproponowane przez Radę zmiany dotyczą tego, że prawo ma tylko obowiązywać przez 1 rok (a nie 20 lat), a “nieznaczne fragmenty” (z tym że każdy kraj członkowski ma ustalić sam co to znaczy) mają być wyłączone spod regulacji. Naszym zdaniem jednak każde nowe prawo autorskie, szczególnie tak trudne do egzekucji jak to i faworyzujące jedną grupę, będzie ograniczeniem praw użytkowników i sprawi, że cały system będzie jeszcze bardziej skomplikowany.

3. Zgodzono się na art. 13, który wprowadza nową regulację dotyczącą usługodawców, którzy pełnią aktywną rolę przy udostępnianiu utworów chronionych prawem autorskim przez użytkowników internetu i czerpią z tego tytułu zyski – czyli platform internetowych takich jak Youtube czy Instagram. W Centrum Cyfrowym uważamy, że regulacja dotycząca platform wymaga zmiany, ale takiej, która będzie uwzględniała przede wszystkim interesy użytkowników, a nie tylko (jak w zaproponowanym tekście) interesy posiadaczy praw autorskich. Poza tym art. 13 wprowadza ryzyko filtrowania treści przez pośredników w celu zapobiegania naruszeniom prawa autorskiego i dopuszcza cenzurę prewencyjną. Pierwotny tekst Komisji Europejskiej był bardziej radykalny, gdyż nakładał obowiązek stosowania automatycznego filtrowania treści, jednak tekst przyjęty przez Radę jest bardzo nieprecyzyjnym aktem prawnym, dopuszczającym również możliwość prewencyjnego filtrowania i nie zapewniającym żadnych gwarancji dla podmiotów (osób indywidualnych, przedsiębiorców, organizacji) publikujących w internecie.

Question: Jak zmieniło się stanowisko polskiego rządu w sprawie prawa dotyczącego korzystania z krótkich artykułów prasowych?

Answer: Polski rząd początkowo był przeciwny, ale następnie poparł prawo dotyczące korzystania z krótkich artykułów prasowych.

Question: Czy polski rząd sprzeciwił się wprowadzeniu nowego prawa dla wydawców?

Answer: Nie.

Question: Czy art. 11 prawa wydawców należy do Dyrektywy o prawie autorskim?

Answer: Tak.

Question: Jakie było stanowisko rządu RP do propozycji brzmienia art. 11 prawa wydawców?

Answer: Stanowisko rządu RP do propozycji brzmienia art. 11 prawa wydawców było bardzo krytyczne.

Question: Czy Polska zmieniła zdanie w sprawie dyrektywy prawnoautorskiej?

Answer: Tak.

Question: Czy art. 11 prawa dla wydawców prasowych dotyczy korzystania z krótkich artykułów prasowych?

Answer: Tak.


Bezrobocie w Polsce

W Polsce, według ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, nie ucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli:

- ukończyła 18 lat, z wyjątkiem młodocianych absolwentów,
- nie osiągnęła wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1a i 1b oraz w art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 504),
- nie nabyła prawa do emerytury, renty inwalidzkiej,
- nie jest właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni pow. 2 ha przeliczeniowych,
- nie jest osobą niepełnosprawną, której stan zdrowia nie pozwala na podjęcie zatrudnienia nawet w połowie wymiaru czasu pracy,
- nie jest osobą tymczasowo aresztowaną i nie odbywa kary pozbawienia wolności,
- nie uzyskuje miesięcznie dochodu w wysokości przekraczającej połowę najniższego wynagrodzenia,
- nie pobiera zasiłku stałego, lub renty socjalnej.

Podstawowym miernikiem wielkości bezrobocia jest stopa bezrobocia, czyli stosunek liczby bezrobotnych zarejestrowanych do liczby ludności aktywnej zawodowo (tj. pracującej i bezrobotnej łącznie) wyrażony w procentach.

Władze publiczne w Polsce są zobowiązane prowadzić politykę zmierzającą do pełnego, produktywnego zatrudnienia.

Historia bezrobocia w Polsce
Polski Produkt Krajowy Brutto per capita w 1990 roku wynosił 1790 USD. Była to wartość znacznie niższa od wyników Japonii (23 810 USD), RFN (20 440 USD), USA (22 072 USD), Francji (17 820 USD), Jugosławii (2920 USD), Węgier (2590 USD), Czechosłowacji (3450 USD), Bułgarii (2320 USD) i Kuby (2000 USD). Również uwzględniając parytet siły nabywczej relacja polskiego PKB per capita w stosunku do PKB per capita innych krajów europejskich w 1989/1990 roku wskazywała na znaczną różnicę poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego:

- relacja PKB per capita według PPP Niemiec (19 054 USD) i PKB per capita według PPP Polski (6002 USD) wynosiła 3,17 (19 054:6002);
- relacja PKB per capita według PPP Portugalii (11 198 USD) i PKB per capita według PPP Polski(6002 USD) wynosiła 1,86 (11 198:6002);
- relacja PKB per capita według PPP Węgier (7612 USD) i PKB per capita według PPP Polski (6002 USD) wynosiła 1,26 (7612:6002).

Dodatkowo polską gospodarkę cechował wysoki poziom inflacji, która w 1988 roku wynosiła 62,2%, przy jednocześnie prowadzonej reglamentacji wielu artykułów żywnościowych (tzw. inflacja ukryta). Nierozwiązana była również kwestia polskiego zadłużenia zagranicznego, które w 1989 roku wynosiło ok. 41 mld USD. Pomimo niskiego poziomu rozwoju gospodarczego Polski oraz licznych patologii systemu gospodarki centralnie planowanej polski rynek pracy u progu transformacji cechował się minimalnym poziomem bezrobocia (styczeń 1990 roku: 0,3%). W badaniu przeprowadzonym przez OBOP w listopadzie 1988 roku aż 70% badanych wskazało, że znalezienie się w sytuacji utraty pracy jest w ich przypadku nieprawdopodobne. W związku z planowanymi reformami gospodarczymi wiele osób w Polsce spodziewało zmian na rynku pracy i ukształtowania się kilkuprocentowego poziomu bezrobocia (podobnego jak w krajach Europy Zachodniej). Jednak rozpoczęcie realizacji Planu Balcerowicza spowodowało wzrost stopy bezrobocia w latach 1990–1994 do 16,9% (lipiec 1994), aby następnie obniżyć się do poziomu ok. 9–10% w roku 1998 (sierpień 1998: 9,5%). W kolejnych latach (1999–2004) nastąpił wzrost stopy bezrobocia, która osiągnęła najwyższy poziom w lutym 2003 roku – 20,7%. Wejście Polski do Unii Europejskiej, a w konsekwencji otwarcie europejskiego rynku pracy dla Polaków spowodowało znaczne obniżenie stopy bezrobocia, która w październiku 2008 roku wyniosła 8,8%. W kolejnych latach stopa bezrobocia m.in. na skutek globalnego kryzysu gospodarczego, znów przekroczyła poziom kilkunastu procent (luty 2013: 14,4%), aby w 2015 roku zmniejszyć się do poziomu ok. 9%. Natomiast w październiku 2017 roku do ok. 4,5%.

W okresie transformacji systemowej nastąpił znaczny wzrost relacji PKB Polski w 2014 roku stosunku do innych krajów europejskich:

- relacja PKB per capita według PPP Niemiec (45 615 USD) i PKB per capita według PPP Polski (24 882 USD) wynosiła 1,83 (45 615:24 882);
- relacja PKB per capita według PPP Portugalii (28 326 USD) i PKB per capita według PPP Polski(24 882 USD) wynosiła 1,26 (28 326:24 882);
- relacja PKB per capita według PPP Węgier (24 498 USD) i PKB per capita według PPP Polski (24 882 USD) wynosiła 0,98 (7612:24 882).

Należy przy tym zauważyć, że PKB per capita krytykowane jest jako niedokładny wskaźnik dobrobytu w państwie.

Nadal jednak polski rynek pracy znajdował się w kryzysie spowodowanym m.in. błędami w polityce gospodarczej, niskim poziomem konkurencyjności i innowacyjności gospodarki oraz negatywnym dziedzictwem systemu gospodarki centralnie planowanej. Oficjalne wskaźniki stopy bezrobocia nie uwzględniają wpływu innych czynników wpływających na rynek pracy. Poza tym polski rynek pracy cechował również relatywnie niski wiek przechodzenia na emeryturę (2005 i 2009 roku – 59 lat wobec średniej EU-27 – 61 lat), co jest efektem zarówno programów osłonowych dla osób w wieku przedemerytalnym oraz możliwości wcześniejszego przechodzenia na emeryturę w niektórych zawodach (np. górnicy pracujący przy wydobyciu węgla – 25 lat pracy, służby mundurowe pod 15 latach pracy, a obecnie 25 latach pracy), a także znaczny poziom ukrytego bezrobocia wśród osób prowadzących indywidualne gospodarstwa rolne o niewielkim areale. W 1989 roku rolnicy posiadający indywidualne gospodarstwa rolne stanowili 23% ogółu pracujących (w tym blisko 60% gospodarstw stanowiły gospodarstwa do 15 hektarów). Natomiast w 2013 rolnicy posiadający indywidualne gospodarstwa rolne stanowili 15,6% ogółu pracujących (w tym niecałe 30% gospodarstw stanowiły gospodarstwa do 15 hektarów). Rolników prowadzących indywidualne gospodarstwa rolne nie obejmował obowiązek płacenia podatku dochodowego, lecz symboliczne składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe (KRUS) oraz zdrowotne, jednocześnie otrzymując od 2004 roku dopłaty do produkcji rolnej. Nastąpił dynamiczny wzrost zatrudnienia w strukturach administracji publicznej z poziomu 158,6 tys. osób w 1990 roku do poziomu 426 tys. osób w 2014 roku. Pod koniec 2013 roku ok. 2,2 miliona osób pracowało poza granicami Polski, głównie w krajach Unii Europejskiej.

Question: W którym roku odsetek zarejestrowanych osób bezrobotnych w Polsce był najwyższy w historii?

Answer: Najwyższy w historii odsetek zarejestrowanych osób bezrobotnych w Polsce był w 2003 roku.

Question: Jak nazywa się miernik wielkości bezrobocia?

Answer: Miernik wielkości bezrobocia to stopa bezrobocia.

Question: Co wyraża stopa bezrobocia?

Answer: Stopa bezrobocia to stosunek liczby bezrobotnych zarejestrowanych do liczby ludności aktywnej zawodowo wyrażony w procentach.

Question: W którym roku stopa bezrobocia osiągnęła najwyższy poziom?

Answer: Stopa bezrobocia osiągnęła najwyższy poziom w 2003 r.


Aleatoryzm

Aleatoryzm (łac. ālěā, także indeterminizm) – technika kompozytorska w muzyce współczesnej polegająca na dopuszczeniu przez kompozytora przypadkowości podczas wykonywania kompozycji w zakresie pewnych jej elementów, zakładając tym samym niepowtarzalność samego wykonania. Twórcą terminu jest Pierre Boulez. Za pioniera aleatoryzmu uznawany jest John Cage. Aleatoryzm jest jedną z cech teatru instrumentalnego. Muzycy tacy jak Sylvano Bussotti indeterminowali swoją muzykę wykorzystując notację graficzną.

Aleatoryzm wiąże się z surrealizmem. Według Józefa Michała Chomińskiego „źródłem surrealizmu są podświadome, nie kontrolowane, spontaniczne procesy psychiczne. Dlatego motorem działań artystycznych staje się ich czysta przypadkowość”, surrealizm zaś „rozbija formę tak dalece na oddzielne elementy, że tracą one związek ze sobą i umożliwiają powstawanie nowych, nieoczekiwanych stosunków i asocjacji (aleatoryzm), albo tworzy formę z heterogenicznych niezależnych od siebie elementów (collage)”. Autor może używać czynnika losowego już na etapie komponowania (podobnie jak w dadaizmie), albo pozostawić pewną dowolność wykonawcy. W zapisie nutowym polega to na celowo niedookreślonym zapisie, np. nieregularna linia falista na pięciolinii zamiast określonych dźwięków. Inną metodą jest budowanie kompozycji z krótkich elementów składowych, których kolejność wybierana jest losowo w czasie wykonywania utworu (np. Klavierstück XI Stockhausena).

Czasem obok skomponowanego dzieła, dopuszcza się udział innych dźwięków, nie podlegających zapisowi, jak na przykład w jednej z kompozycji Johna Cage’a, w której użyto 12 odbiorników radiowych przypadkowo przestrajanych w trakcie wykonywania utworu. Do innych metod stosowanych w muzyce aleatorycznej należy komponowanie na zespół instrumentalny o dowolnym składzie, organizowany ad hoc, w czysto przypadkowy sposób (zobacz: teoria formy otwartej). Aleatoryzmu nie należy mylić z improwizacją występującą np. w muzyce jazzowej, gdyż dowolność przejawia się tu w inny sposób. Jednocześnie formą aleatoryzmu kontrolowanego może być reprezentowana przez Wolfganga Fortnera improwizacja w granicach określonych wysokością dźwięków. Z akustycznego punktu widzenia każde wykonanie utworu jest zjawiskiem aleatorycznym, gdyż precyzyjna notacja muzyczna nie równa się absolutnej precyzji wykonawczej.

Historia

Niedookreśloność jest nieodłącznym elementem muzyk i znana była w pierwotnej muzyce pozaeuropejskiej. Jednym z pierwowzorów aleatoryzmu była koncepcja elastic form autorstwa Henry’ego Cowella. Termin ten pierwotnie odnosił się do muzyki elektronicznej Wernera Meyera-Epplera i Herberta Eimerta, w której oznaczał „procesy, których przebieg jest w przybliżeniu ustalony w szczegółach jednak zależy od przypadku”. Sam indeterminizm powstał jako odpowiedź na serializm, jego teoretyczne uporządkowanie wraz z „realnym kształtem dźwiękowym, dającym wrażenie braku uporządkowania i statycznej monotonnej «tapety» brzmieniowej”. Józef Michał Chomiński wiązał aleatoryzm z wykonawcami, którzy na własną rękę próbowali pokonywać trudności interpretacyjne w związku z postępującym skomplikowaniem zapisu muzycznego wobec iluzoryczności jego ścisłego wykonania, pragnącymi również przywrócenia ich aktywnego udziału w wykonaniu. Częściowo aleatoryczny charakter posiada również nowoczesna polichronia. Utwory aleatoryczne są z reguły jednoczęściowe – aleatoryczne formy cykliczne oraz muzyka kameralna należą do rzadkości. Peter Kolman dążył w swojej twórczości do integracji przeciwstawnych zjawisk, takich jak m.in. aleatoryzm oraz styl kompozytorski Edgara Varèse’a.

Rodzaje

Technika aleatoryczna może przybierać dwojaką formę:

- elementy przypadkowe objawiają się podczas prac nad utworem – determinowanie kompozycji od wyniku rzutu kostką lub monetą, losowania z talii kart, korzystania z generatora dźwięków;
- elementy przypadkowe wprowadzane są przez wykonawcę zgodnie z notacją muzyczną.

Indeterminizmowi mogą podlegać różne elementy kompozycji, m.in.:

- artykulacja – np. „Music of Changes” z 1951 Johna Cage’a;
- czas trwania dźwięku – np. „Music of Changes” Cage’a;
- dynamika – np. „Music of Changes” Cage’a
- kolejność wykonania odcinków utworu – np. Klavierstück XI z 1956 Karlheinza Stockhausena, III Sonata fortepianowa z 1957 Pierre’a Bouleza, „Music for Piano” z 1956 oraz „Koncert fortepianowy” z 1958 Cage’a;
- wysokość dźwięku – np. „Music of Changes” Cage’a;
- obsady wykonawczej – np. „Winter Music” Cage’a, „Autumn ’60” Corneliusa Cardewa.

Witold Lutosławski wprowadził pojęcie aleatoryzmu kontrolowanego „oznaczający ograniczony zakres działania przypadku. W myśl tej zasady kompozytor ustala architektonikę utworu oraz wszystkie jego jakości, z wyjątkiem synchronizacji jednocześnie wykonywanych partii wokalnych lub instrumentalnych granych ad libitum w ściśle określonym czasie. Swoboda dotyczy agogiki i rytmiki, zaś dzięki sprecyzowaniu pozostałych zasadniczych elementów dzieła muzycznego oraz formy, jakość brzmienia utworu jest zawsze podobna we wszystkich wykonaniach”. Według Bogusława Schaeffera pierwszą kompozycją kontrolowanie aleatoryczną było „Ordini” Franca Evangelistiego z 1955.

Question: Co jest uznawane za jeden z pierwowzrorów indeterminizmu?

Answer: Za jeden z pierwowzorów indeterminizmu jest uważana koncepcja elastic form.

Question: Czy aleatoryzm powstał jako odpowiedź na serializm?

Answer: Tak.

Question: Jak inaczej nazywany jest indeterminizm?

Answer: Indeterminizm inaczej nazywany jest aleatoryzmem.

Question: Co było jednym z pierwowzorów aleatoryzmu?

Answer: Jednym z pierwowzorów aleatoryzmu była koncepcja elastic form.

Question: Czy indeterminizm powstał jako odpowiedź na serializm?

Answer: Tak.