Statut Miasta Czarnków

Rozdział 1.
Gmina Miasta Czarnków

§ 1. Ilekroć w statucie jest mowa o:
1) Mieście-należy przez to rozumieć Miasto Czarnków, będące gminą o statusie miasta, w rozumieniu ustawy o samorządzie gminnym;
2) Radzie-należy przez to rozumieć Radę Miasta Czarnków;
3) radnym-należy przez to rozumieć radnego Miasta Czarnków;
4) Burmistrzu-należy przez to rozumieć Burmistrza Miasta Czarnków;
5) statucie-należy przez to rozumieć statut Miasta Czarnków;
6) komisji-należy przez to rozumieć komisje Rady Miasta Czarnków.

§ 2. 1. Herbem Miasta jest srebrna (biała) w krąg związana u dołu chusta- Nałęcz w czerwonym polu. Tarcza herbowa jest opasana złotą bordiurą. Herb wieńczy złota corona muralis z pięcioma wieżami. Barwami Miasta są kolory: czarny i czerwony, ułożone w szachownicę. Wzór herbu i barw stanowi załącznik do statutu.
2. Przewodniczący Rady i Burmistrz podczas sesji oraz uroczystości miejskich lub państwowych posługują się insygniami w postaci łańcuchów z herbem miasta i oznaczeniem funkcji.

§ 3. 1. Osoby wybitnie zasłużone dla Miasta mogą zostać wyróżnione przez Radę tytułem Honorowego Obywatela Miasta Czarnkowa.
2. Honorowe Obywatelstwo może być nadane tej samej osobie tylko raz.
3. Z inicjatywą nadania Honorowego Obywatelstwa mogą wystąpić:
1) Burmistrz;
2) Przewodniczący Rady;
3) komisje Rady Miasta;
4) kluby radnych;
5) grupa mieszkańców gminy w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, na zasadach określonych w ustawie o samorządzie gminnym.

4. Wniosek o nadanie Honorowego Obywatelstwa powinien zawierać dane kandydata oraz opis zasług uzasadniających wyróżnienie.
5. Osoba wyróżniona Honorowym Obywatelstwem otrzymuje:
1) akta nadania;
2) medal pamiątkowy z wizerunkiem Janka z Czarnkowa.

6. Wręczenie wyróżnienia następuje podczas uroczystej sesji Rady lub uroczystości miejskiej.

Rozdział 2.
Jednostki pomocnicze

§ 4. 1. Z inicjatywą utworzenia, połączenia, podziału lub zniesienia jednostki pomocniczej mogą wystąpić mieszkańcy obszaru, który ta jednostka obejmuje lub ma obejmować albo organy Miasta.
2. Projekt granic jednostki pomocniczej sporządza Burmistrz w uzgodnieniu z zainteresowanymi mieszkańcami i inicjatorami utworzenia tej jednostki.
3. Przebieg granic jednostki pomocniczej powinien być spójny pod względem przestrzennym, funkcjonalnym i terytorialnym.
4. Konsultacje w sprawie tworzenia, łączenia, podziału oraz znoszenia jednostek pomocniczych obejmują także szczegółowy przebieg granic i nazwę jednostki.

§ 5. Jednostki pomocnicze prowadzą gospodarkę finansową w ramach budżetu miasta zgodnie z zasadą integralności środków przyznanych jednostkom z budżetem.

§ 6. 1. O terminie i miejscu sesji zwyczajnej zawiadamia się przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej drogą elektroniczną lub pismem w postaci papierowej najpóźniej 7 dni przed terminem sesji. Wraz z zawiadomieniem doręcza się porządek obrad, projekty uchwał i inne materiały związane z porządkiem obrad.
2. O sesji nadzwyczajnej zawiadamia się drogą elektroniczną, pismem w postaci papierowej lub w każdy inny skuteczny sposób.

§ 7. Przewodniczący organu wykonawczego jednostki pomocniczej ma prawo zabierać głos w dyskusji dotyczącej spraw jednostki pomocniczej oraz przedstawiać opinie i wnioski w imieniu jednostki pomocniczej na sesji Rady.

Rozdział 3.
Organizacja wewnętrzna oraz tryb pracy organów gminy

§ 8. 1. Przewodniczący Rady, organizując prace i prowadząc obrady Rady, w szczególności wykonuje następujące czynności:
1) zwołuje sesje (w tym sesje nadzwyczajne);
2) ustala porządek obrad;
3) zawiadamia radnych i mieszkańców o terminie, miejscu i porządku obrad sesji;
4) zaprasza na sesję gości;
5) otwiera i zamyka obrady;
6) stwierdza prawomocność obrad;
7) udziela głosu radnym i innym osobom uczestniczącym w sesji;
8) przeprowadza głosowania;
9) przyjmuje interpelacje i zapytania radnych, następnie przekazuje je Burmistrzowi;
10) koordynuje prace komisji rady, przekazuje wnioski, skargi i petycje do właściwej komisji.

2. Na wniosek Przewodniczącego, do wykonywania czynności technicznych takich jak liczenie głosów, odczytywanie pism, Rada może wyznaczyć sekretarza obrad.

§ 9. 1. Powołuje się następujące komisje stałe:
1) Rewizyjną, której przedmiot działania ustala ustawa;
2) Skarg, Wniosków i Petycji, której przedmiot działania ustala ustawa;
3) Budżetu i Rozwoju Gospodarczego, której przedmiotem działania są sprawy budżetu, finansów, rozwoju gospodarczego, mieszkalnictwa, gospodarki przestrzennej, ochrony środowiska, gospodarki komunalnej;
4) Społeczną, której przedmiotem działania są sprawy edukacji, kultury fizycznej i sportu, ochrony zdrowia, profilaktyki i rozwiązywania problemów społecznych, pomocy społecznej, polityki prorodzinnej, rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, kultury, ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli, promocji;

2. Radny może być członkiem 1 lub 2 komisji stałych.
3. Rada może w trakcie kadencji dokonywać zmian składów osobowych komisji.
4. Przewodniczących komisji wybiera Rada.
5. Zadaniem przewodniczących jest organizowanie pracy komisji oraz prowadzenie obrad.
6. W przypadku nieobecności przewodniczącego jego zadania wykonuje wiceprzewodniczący wybrany przez komisję. Kandydata na wiceprzewodniczącego zgłasza przewodniczący komisji.
7. W przypadku nieobecności przewodniczącego i wiceprzewodniczącego, obrady komisji prowadzi przewodniczący obrad wskazany przez obecnych na posiedzeniu członków komisji.

§ 10. 1. Komisje, obradują na posiedzeniach, zwoływanych przez przewodniczących komisji w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż raz na kwartał.
2. Plany pracy komisji, w tym plan kontroli Komisji Rewizyjnej zatwierdza Rada.
3. W sprawach obejmujących wspólny obszar działania komisje mogą współpracować i odbywać wspólne posiedzenia.
4. Postanowienia ust. 1-2 nie dotyczą Komisji Skarg, Wniosków i Petycji.

§ 11. 1. Opinie i wnioski komisji są uchwalane w głosowaniu jawnym zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy składu komisji.
2. Opinie i wnioski komisji przedstawia na sesji jej przewodniczący lub wskazany przez komisję sprawozdawca.

§ 12. 1. Posiedzenia komisji są protokołowane.
2. Protokół podpisuje protokolant i przewodniczący obrad.

§ 13. 1. Radni potwierdzają obecność na sesjach Rady i posiedzeniach komisji podpisem na liście obecności.
2. Opuszczając sesję przed jej zakończeniem, radny zobowiązany jest poinformować o tym przewodniczącego obrad i powiadomić protokolanta. Opuszczenie sesji odnotowuje się w protokole.
3. Przewodniczący Rady raz w roku przedstawia Radzie sprawozdanie z frekwencji radnych na sesjach i posiedzeniach komisji.

§ 14. W przypadku stwierdzenia w trakcie sesji braku quorum niezbędnego do podjęcia uchwał, przewodniczący, przed głosowaniem, przerywa obrady i wyznacza nowy termin tej samej sesji.

§ 15. 1. Rada Miasta odbywa sesje zwyczajne, zgodnie z rocznym planem pracy. Projekt planu pracy ustala przewodniczący Rady przy współudziale wiceprzewodniczącego i przewodniczących stałych komisji i przedstawia Radzie do końca grudnia roku poprzedniego.
2. Rada może w ciągu roku dokonywać zmian w rocznym planie pracy.
2. Poza sesjami ustalonymi w planie pracy, w przypadkach, gdy zachodzi potrzeba załatwienia sprawy wynikłej niespodziewanie, a przy tym nie cierpiącej zwłoki, a także w sytuacjach określonych w odrębnych przepisach, zwołuje się sesje nadzwyczajne.

§ 16. 1. Przewodniczący ustala porządek obrad, miejsce, dzień i godzinę rozpoczęcia sesji oraz listę zaproszonych gości.
2. O terminie sesji zwyczajnej zawiadamia się radnych drogą elektroniczną lub pismem w postaci papierowej najpóźniej 7 dni przed terminem sesji. Wraz z zawiadomieniem doręcza się radnym porządek obrad, projekty uchwał i inne materiały związane z porządkiem obrad.
3. O sesji nadzwyczajnej zawiadamia się radnych drogą elektroniczną, pismem w postaci papierowej lub w każdy inny skuteczny sposób.
4. Zawiadomienie o miejscu, terminie i porządku obrad sesji zwyczajnej podaje się do publicznej wiadomości mieszkańcom Czarnkowa na cztery dni przed sesją poprzez zamieszczenie na stronie internetowej Miasta oraz na tablicach informacyjnych.

§ 17. 1. Porządek obrad sesji zwyczajnych obejmuje w szczególności:
1) rozpatrzenie wniosków w sprawie zmiany porządku obrad;
2) przyjęcie protokołu z poprzedniej sesji Rady;
3) temat sesji przewidziany w planie pracy;
4) uchwały;
5) sprawozdania, raporty, informacje burmistrza;
6) korespondencję, która wpłynęła do Rady w okresie międzysesyjnym;
7) interpelacje i zapytania;
8) wolne głosy i wnioski.

2. Radny ma prawo zgłaszać w trakcie sesji wnioski formalne. Wnioskiem formalnym jest wniosek o:
1) sprawdzenie kworum;
2) ograniczenie czasu wystąpień mówców;
3) zakończenie dyskusji;
4) reasumpcję głosowania;
5) głosowanie bez dyskusji;
6) zarządzenie przerwy;
7) odesłania projektu uchwały do komisji lub Burmistrza.

§ 18. Rada wyraża swoją wolę w formie:
1) uchwał-gdy działa w zakresie właściwości organu stanowiącego samorządu gminnego;
2) stanowisk-gdy podejmuje akty o charakterze intencyjnym;
3) ustaleń proceduralnych- w sprawach procedowania na sesji.

§ 19. 1. Z inicjatywą uchwałodawczą może wystąpić:
1) radny;
2) komisja Rady;
3) kluby radnych;
4) Burmistrz;
5) grupa mieszkańców, na zasadach określonych w ustawie i odrębnej uchwale Rady, w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej.

2. Do projektu uchwały załącza się uzasadnienie, które powinno określać:
1) cel podjęcia uchwały;
2) w miarę potrzeby dotychczasowy stan prawny i faktyczny w zakresie podjętym uchwałą oraz różnicę pomiędzy dotychczasowym a projektowanym stanem;
3) ewentualne skutki finansowe wykonania uchwały;
4) informację o wymaganych prawem opiniach, uzgodnieniach.

3. Projekty uchwał opiniowane są przez Komisję Społeczną oraz Komisję Budżetu i Rozwoju Gospodarczego.
4. W przypadkach nie cierpiących zwłoki, Rada może podjąć uchwałę bez uzyskania opinii komisji.
5. Burmistrz zapewnia uzyskanie opinii radcy prawnego lub adwokata w postaci parafki na tekście projektu uchwały, co oznacza brak zastrzeżeń parafującego pod względem formalno-prawnym.

§ 20. 1. Przewodniczący obrad czuwa nad sprawnym ich przebiegiem i zachowaniem porządku obrad.
2. Przewodniczący obrad udziela głosu, według kolejności zgłoszeń, a w uzasadnionych przypadkach (ad vocem, wniosek formalny, wyjaśnienie z urzędu) może udzielić głosu poza kolejnością. Zgłoszenie do dyskusji odbywa się przez podniesienie ręki.
3. Jeżeli mówca odbiega od przedmiotu obrad lub forma jego wystąpienia albo zachowanie w sposób oczywisty zakłócają porządek obrad lub powagę sesji, przewodniczący obrad przywołuje mówcę do porządku, a po dwukrotnym zwróceniu uwagi, może odebrać mu głos. Fakt ten odnotowuje się w protokole.

§ 21. 1. Porządek rozpatrzenia projektów przewiduje w kolejności:
1) zgłoszenie ewentualnych autopoprawek;
2) wysłuchanie opinii komisji;
3) umożliwienie dyskusji;
4) zgłaszanie ewentualnych propozycji poprawek;
5) dyskusję nad propozycjami poprawek;
6) głosowanie.

2. Porządek głosowania projektów uchwał przewiduje w kolejności:
1) głosowanie za odrzuceniem w całości, jeśli wniosek taki został postawiony;
2) głosowanie wniosku o odesłanie projektu uchwały do komisji;
3) głosowanie poprawek; w pierwszej kolejności głosuje się poprawki, których przyjęcie lub odrzucenie rozstrzyga o innych poprawkach, w przypadku przegłosowania poprawki wykluczającej inne poprawki, poprawek tych nie poddaje się głosowaniu; w przypadku zgłoszenia do tego samego przepisu kilku poprawek, w pierwszej kolejności głosuje się poprawkę najdalej idącą;
4) głosowanie projektu w całości ze zmianami wynikającymi z przegłosowanych poprawek.

3. W głosowaniu jawnym na sesjach radni głosują przez podniesienie ręki oraz równoczesne naciśnięcie przycisku na elektronicznym urządzeniu do liczenia głosów, które umożliwia sporządzenie imiennego wykazu głosowań. Za głosy oddane uznaje się te, które oddano: „za”, „przeciw”, „wstrzymujące się”.
4. W głosowaniu imiennym radni głosują przez podniesienie ręki i równoczesne odnotowanie na imiennych listach radnych sposobu głosowania przez protokolanta lub wskazanych przez Radę radnych.
5. Przewodniczący obrad ogłasza wynik każdego głosowania.
6. Głosowanie tajne przeprowadza wybrana na sesji, spośród radnych, komisja skrutacyjna. Radni głosują na kartach opatrzonych pieczęcią Rady oraz datą i podpisem przewodniczącego komisji skrutacyjnej. Przewodniczący komisji skrutacyjnej ogłasza wynik głosowania tajnego niezwłocznie po ich ustaleniu. Wynik odnotowuje się w protokole sesji.
7. Zwykła większość głosów ma miejsce, gdy oddano większą liczbę głosów „za” od liczby oddanych głosów „przeciw”, głosów „wstrzymuję się” i nieważnych nie dolicza się. Gdy celem głosowania jest wybór jednej z kilku kandydatur lub opcji przechodzi ta, na którą oddano największą liczbę głosów.
8. Bezwzględna większość głosów ma miejsce, gdy oddano liczbę głosów „za” co najmniej o jeden większą od sumy pozostałych ważnie oddanych głosów „przeciw” i wstrzymuję się. Bezwzględna większość ustawowego składu rady oznacza, że przechodzi kandydatura lub opcja, która uzyskała liczbę całkowitą ważnie oddanych głosów „za” przewyższającą połowę ustawowego składu rady, a zarazem tej połowie najbliższą.
9. W przypadku głosowań personalnych, Przewodniczący obrad zwraca się do kandydatów o wyrażenie zgody na kandydowanie.
10. Przy podejmowaniu przez Radę ustaleń odnoszących się do procedowania na sesji, głosowanie może być zastąpione wypowiedzianą przez Przewodniczącego obrad formułą: „Jeśli nie usłyszę głosu sprzeciwu, uznam, że Rada propozycję przyjęła.” Brak sprzeciwu interpretuje się jako podjęcie przez Radę Miasta ustalenia jednogłośnie.
11. Radni mogą kierować interpelacje i zapytania do Burmistrza na zasadach i w trybie określonym w ustawie.

§ 22. 1. Z sesji Rady sporządza się protokół uproszczony.
2. Protokół zawiera:
1) numer, termin i miejsce sesji;
2) porządek obrad;
3) imię i nazwisko przewodniczącego obrad i protokolanta;
4) stwierdzenie przyjęcia protokołu z poprzedniej sesji;
5) listę mówców; odesłanie do miejsca publikacji pełnego zapisu obrazu i dźwięku z sesji;
6) informację o prawomocności głosowań;
7) wyniki głosowań, z wyszczególnieniem liczby radnych biorących udział w głosowaniu, liczby głosów „za”, „ przeciw” i „wstrzymujących się”;
8) czas trwania sesji;
9) podpisy przewodniczącego obrad oraz protokolanta.

3. Do protokołu załącza się
1) listy uczestniczących w sesji radnych i gości;
2) uchwały z uzasadnieniami projektów;
3) imienne wykazy głosowań radnych;
4) dokumenty złożone do protokołu, zgodnie z porządkiem obrad;
5) protokoły komisji skrutacyjnej.

§ 23. 1. Burmistrz uczestniczy, w miarę możliwości w sesjach Rady Miasta i posiedzeniach komisji.
2. Burmistrz na sesji składa Radzie sprawozdania z bieżącej działalności oraz inne informacje, raporty i sprawozdania wymagane przez ustawy.

§ 24. Burmistrz prowadzi rejestr gminnych jednostek organizacyjnych.

Rozdział 4.
Zasady i tryb działania komisji rewizyjnej

§ 25. 1. Liczba członków Komisji Rewizyjnej musi być tak ukształtowana, aby każdy z klubów był reprezentowany przez co najmniej jednego radnego.
2. Jeżeli na danej sesji nie można podjąć uchwały w sprawie wyboru członków Komisji Rewizyjnej, próbę wyboru ponawia się na kolejnej sesji.

§ 26. 1. Komisja Rewizyjna przeprowadza kontrole na podstawie rocznego planu kontroli oraz na zlecenie Rady zawarte w odrębnej uchwale.
2. Roczny plan kontroli określa:
1) podmioty kontrolowane;
2) przedmiot i zakres kontroli;
3) planowany termin kontroli.

§ 27. 1. Komisja Rewizyjna może powoływać ze swego składu co najmniej dwuosobowe zespoły kontrolne.
2. Powołując zespoły kontrolne, Komisja Rewizyjna określa:
1) członków zespołu, w tym jego przewodniczącego;
2) przedmiot i zakres kontroli;
3) planowany termin rozpoczęcia i zakończenia kontroli.

3. Członkowie zespołów kontrolnych prowadzą czynności kontrolne na podstawie pisemnego upoważnienia, udzielonego przez przewodniczącego Rady.

§ 28. 1. Przewodniczący Komisji zawiadamia na piśmie Burmistrza i kierownika kontrolowanej jednostki o dniu rozpoczęcia czynności kontrolnych, nie później niż na 7 dni przed planowanym rozpoczęciem kontroli.
2. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych członkowie zespołu kontrolnego zobowiązani są bez wezwania okazać kierownikowi jednostki upoważnienie do przeprowadzenia kontroli oraz wpisać się do książki kontroli.
3. Przewodniczący Komisji występuje do Burmistrza lub kierownika kontrolowanej jednostki o przekazanie materiałów niezbędnych do przeprowadzenia kontroli.
4. W uzasadnionych przypadkach Komisja Rewizyjna, w związku z przeprowadzoną kontrolą, może wystąpić do Burmistrza o zasięgnięcie opinii specjalisty w danej dziedzinie. Opinię specjalisty załącza się do akt kontroli.
5. Po zakończeniu kontroli zespół kontrolny sporządza protokół z kontroli, zawierający:
1) wskazanie przedmiotu i terminu kontroli;
2) skład zespołu kontrolnego;
3) opis stwierdzonego stanu faktycznego;
4) wykaz stwierdzonych nieprawidłowości z powołaniem dowodów na podstawie których je ustalono w szczególności: dokumentów, wyjaśnień pracowników jednostki kontrolowanej, oględzin, opinii specjalistów;
5) podpisy członków komisji i kierownika jednostki kontrolowanej.

§ 29. 1. Protokół z kontroli doręcza się:
1) Radzie;
2) Burmistrzowi;
3) kierownikowi jednostki kontrolowanej.

2. Kierownik jednostki kontrolowanej ma prawo zgłaszania uwag do protokołu w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.
3. Kierownik jednostki kontrolowanej jest zobowiązany, w terminie wskazanym przez Komisję, poinformować ją oraz Burmistrza o wykonaniu wniosków oraz o podjętych działaniach w celu ich wykonania lub przyczynach niepodjęcia tych działań.
4. W oparciu o protokół z kontroli oraz uwagi kontrolowanego i informacje z realizacji wniosków, Komisja Rewizyjna sporządza dla Rady Miasta sprawozdanie z kontroli.

Rozdział 5.
Zasady i tryb działania Komisji Skarg, Wniosków i Petycji.

§ 30. 1. Skargę, wniosek, petycję złożone do Rady, przewodniczący Rady kieruje do Komisji Skarg, Wniosków i Petycji, w celu rozpatrzenia poprzez ustalenie stanu faktycznego sprawy.
2. Przewodniczący Rady, biorąc pod uwagę terminy określone w ustawach, wyznacza Komisji terminy do rozpatrzenia skargi, wniosku, petycji oraz zawiadamia składającego o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy przez Radę.

§ 31. Komisja w celu rozpatrzenia sprawy przeprowadza niezbędne postępowanie wyjaśniające, w tym celu może występować do Burmistrza, kierowników gminnych jednostek organizacyjnych o złożenie wyjaśnień w zakresie skargi lub stanowiska w zakresie wniosku bądź petycji.
2. Komisja przygotowuje i przedstawia Radzie opinię zawierająca wniosek o uwzględnienie bądź nieuwzględnienie skargi, wniosku lub petycji wraz z projektem uchwały i uzasadnieniem.
3. Członkowie Komisji podlegają wyłączeniu w sprawach, w których może powstać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowności.

ozdział 6.
Zasady działania klubów radnych

§ 32. 1. Powstanie klubu radnych następuje z chwilą doręczenia przewodniczącemu Rady powiadomienia o utworzeniu klubu. Powiadomienie powinno zawierać nazwę klubu, listę członków i wskazanie przewodniczącego.
2. Przewodniczący Rady prowadzi rejestr klubów.
3. Przewodniczący klubu, wybierany przez członków klubu, reprezentuje klub i organizuje jego prace.
4. Wszelkie zmiany danych, o których mowa w ust. 1 wymagają zgłoszenia przewodniczącemu Rady.

§ 33. Kluby mogą występować do Burmistrza o udostępnienie pomieszczenia w celu odbywania spotkań.

Rozdział 7.
Zasady dostępu i korzystania z dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych przez organy gminy i komisje rady gminy

§ 34. 1. Dokumenty w formie papierowej i elektronicznej z zakresu działania organów gminy udostępnia się w Urzędzie Miasta Czarnków w godzinach pracy urzędu, w tym dokumenty z zakresu działania Rady Miasta i komisji udostępnia się w Biurze Rady Miasta.
2. Dokumenty udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej można przeglądać w przeznaczonym do tego ogólnodostępnym stanowisku komputerowym w Urzędzie Miasta Czarnków, w godzinach pracy Urzędu.
3. Poza formami udostępniania określonymi w ustawie, uchwały Rady oraz imienne listy głosowań wywiesza się na tablicach informacyjnych w Urzędzie Miasta Czarnków.

§ 35. Traci moc uchwała nr V/31/2011 Rady Miasta Czarnków z dnia 3 lutego 2011r. w sprawie statutu Miasta Czarnków (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr 62, poz. 1097).

§ 36. Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Miasta Czarnków.

§ 37. Uchwała podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego i wchodzi w życie z pierwszym dniem kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego następującej po obecnej kadencji.

Question: Czy radni i mieszkańcy miasta dowiadują się o sesji zwyczajnej w tym samym terminie?

Answer: Nie.

Question: Kiedy radni są informowani o terminie sesji zwyczajnej?

Answer: Radni są informowani o terminie sesji zwyczajnej najpóźniej 7 dni przed terminem sesji.

Question: Kiedy mieszkańcy Czarnkowa dowiadują się o terminie sesji zwyczajnej?

Answer: Mieszkańcy Czarnkowa dowiadują się o terminie sesji zwyczajnej cztery dni przed sesją.


Agora

Agora (gr. ἀγορά, dosł. miejsce zgromadzeń) – główny plac, rynek w miastach starożytnej Grecji. Centrum wokół którego toczyło się życie polityczne, religijne, a czasami także handlowe.

We wczesnym etapie rozwoju polis agorą nazywano samo zgromadzenie obywateli uprawnionych do głosowania.

Początkowo, w miastach z długą tradycją osadniczą, była nieplanowa, o niezbyt wyraźnych granicach, często jej plan był zaburzony budynkami o charakterze publicznym lub religijnym (po stronie zachodniej) i straganami (po stronie wschodniej), czy centralnie przebiegającą ulicą. Od V wieku p.n.e. „agora jońska”, zakładana według systemu hippodamejskiego, miała najczęściej kształt prostokąta, który - począwszy od okresu klasycznego - otaczały portyki kolumnowe (stoa). Przez jej środek z reguły przechodziła główna ulica miasta. Na agorze znajdowały się zazwyczaj budowle o przeznaczeniu religijnym i publicznym, mównice i siedzenia dla urzędników, studnie/fontanny oraz pomniki. Wejście do agory miało niekiedy formę imponującej bramy, jak np. w Efezie, Priene czy Milecie.

Do najbardziej znanych należy agora ateńska. Miejsce, w którym powstała, zostało wybrane jeszcze w czasach Solona (około roku 600 p.n.e.). Był to nieregularny plac o lekkim nachyleniu, co zapewniało naturalny odpływ wody deszczowej, przy głównej drodze wiodącej na Akropol. Otoczenie było zdatne do zabudowy, sąsiadujące ze strefą mieszkalną Aten. W okresie klasycznym Agora ateńska była miejscem handlu, a także wielkich zgromadzeń mieszkańców i debat politycznych. W tym miejscu odbywały się wybory urzędników i sądy skorupkowe (ostracyzm), wystawiano (zanim wzniesiono stały teatr Dionizosa na południowych stokach Akropolu) sztuki teatralne, a także organizowano zawody sportowe. Budowle wokół agory wznosili Kimon (V wiek p.n.e.), Likurg (IV wiek p.n.e.), władcy hellenistyczni (II wiek p.n.e.), a także Rzymianie: ostatnią monumentalną budowlą była biblioteka Hadriana z II wieku n.e.

Rzymskim odpowiednikiem agory ateńskiej było Forum Romanum.

Question: Jak nazywał się główny plac w starożytnym Rzymie?

Answer: Główny plac w starożytnym Rzymie nazywał się Forum Romanum.

Question: Czy agora jest głównym placem w miastach starożytnej Grecji?

Answer: Tak.

Question: Czym była agora?

Answer: Agora była głównym placem, rynkiem w miastach starożytnej Grecji.

Question: Co w starożytnym Rzymie było odpowiednikiem agory ateńskiej?

Answer: W starożytnym Rzymie odpowiednikiem agory ateńskiej było Forum Romanum.


W Dniu Nauczyciela z najlepszymi życzeniami otwartości

Z okazji Dnia Nauczyciela, życzymy wszystkim nauczycielom satysfakcji z pracy, jak najwięcej okazji do rozwoju, jak najlepszego dostępu do materiałów edukacyjnych i jak największej otwartości zasobów, z których korzystają.

Na dobry początek, żeby te życzenia mogły się spełnić, proponujemy wprowadzenie w życie kilku postulatów wprowadzających więcej otwartości do systemu oświaty.

1. Otwartość publicznie finansowanych zasobów edukacyjnych

Potrzebne jest systemowe wsparcie ze strony administracji publicznej dla otwartych zasobów edukacyjnych (OZE): ich finansowania, tworzenia i udostępniania; oraz dla narzędzi, które promowałyby ich wdrażanie na poziomie codziennej pracy nauczycieli i uczniów. Uczniowie i nauczyciele potrzebują dostępu do treści edukacyjnych, które są jednocześnie:

- otwarte – dostępne na wolnej licencji Creative Commons, czyli dającej możliwość darmowego, nieograniczonego prawem ich wykorzystywania, modyfikacji i dalszego rozpowszechniania;
- cyfrowe – dostępne w formie elektronicznej, co znacznie podnosi efektywność ich dystrybucji oraz zwiększa możliwości ich modyfikacji.
Niezbędne jest zapewnienie otwartości poprzez zmiany o charakterze legislacyjnym, które nałożą na instytucje systemu oświaty oraz organy im podległe obowiązek udostępniania publicznie sfinansowanych materiałów edukacyjnych na wolnych licencjach, zdejmujących z użytkowników ciężar każdorazowego zabiegania o zgodę autora danego zasobu na jego modyfikację i ponowne udostępnienie. Istotne jest także promowanie nowoczesnych, cyfrowych materiałów, poprzez stworzenie publicznego, internetowego repozytorium otwartych zasobów edukacyjnych – powszechnie dostępnej i darmowej platformy materiałów, która umożliwi swobodne wykorzystanie, modyfikację i dalszą dystrybucję publicznie finansowanych zasobów edukacyjnych do wszystkich zainteresowanych użytkowników. Repozytorium takiemu powinien towarzyszyć system informowania, szkolenia i motywowania nauczycieli i uczniów do korzystania z opublikowanych zasobów oraz do tworzenia i udostępniania nowych materiałów.

2. Rozwój platform umożliwiających integrację istniejących, publikację nowych i łatwe łączenie otwartych zasobów edukacyjnych. Jednym z kluczowych ograniczeń w korzystaniu z otwartych zasobów edukacyjnych jest niska znajomość źródeł tych zasobów oraz trudności w ich odkrywaniu i wyszukiwaniu. Efektywna, powszechnie dostępna i darmowa platforma (repozytorium) ułatwiająca korzystanie z otwartych zasobów edukacyjnych i udostępnianie własnych materiałów jest jedną z potrzeb najczęściej zgłaszanych przez nauczycieli. Wśród cech takiego rozwiązania ważna jest nie tylko możliwość darmowego użytkowania, ale także możliwość swobodnego dostosowywania treści, najlepiej w ramach tego samego rozwiązania technicznego platformy. Poza rozwojem platformy przydatne byłoby również opracowanie i udostępnienie otwartego standardu opisu zasobów edukacyjnych (metadanych), który ułatwiłby wydawcom, organizacjom pozarządowym i autorom indywidualnym udostępnianie otwartych zasobów w sposób zapewniającym wygodę ich wyszukania i dostosowania do własnych potrzeb.

3. Wprowadzenie systemu gratyfikacji nauczycieli za tworzenie otwartych zasobów edukacyjnych. Opracowywanie otwartych zasobów edukacyjnych przez nauczycieli nie jest dziś w ogóle premiowane. Formalne rozpoznanie i wynagradzanie tworzenia otwartych zasobów edukacyjnych (na przykład przez punkty do awansu zawodowego) mogłoby przyspieszyć wdrażanie takich materiałów, a także ich przygotowywanie (lub otwieranie istniejących). Zmiana ta wymagałaby również modyfikacji systemu awansu na ciągły, w którym praca i stopień awansu nauczyciela są cyklicznie ewaluowane. Gratyfikacja mogłaby się także opierać na modelu finansowym, w którym tworzenie zasobów byłoby wynagradzane przez państwo, na przykład w formie grantów przyznawanych w drodze otwartych konkursów.

4. Dedykowany czas dla nauczycieli na pracę nad materiałami edukacyjnymi do zastosowania w szkole i publikacji jako otwarte zasoby edukacyjne. Nauczyciele tworzą materiały edukacyjne lub dostosowują je do swoich potrzeb przez cały rok, rzadko jednak mają czas na ich przygotowanie z myślą o szerszej dystrybucji. Powodem jest nie tylko obawa przed oceną osób spoza najbliższego kręgu znajomych nauczycieli, ale także brak pewności co do tego, jak taki zasób powinien być opracowany, aby jego jakość satysfakcjonowała potencjalnych odbiorców. Dedykowany czas pracy nauczycieli przeznaczony na rozwój osobisty i wymianę doświadczeń, szczególnie zaś na tworzenie otwartych zasobów edukacyjnych, pozwoliłby przygotowywać materiały odpowiadające wprost na zapotrzebowanie praktyków – innych nauczycieli, autorom zapewniłby zaś komfort pracy niezbędny do opracowywania treści wysokiej jakości. Dedykowany czas pracy powinien być połączony z tworzeniem odpowiednich stanowisk pracy – od przestrzeni fizycznej po animowanie grup lokalnych i (lub) grup autorów, na przykład przedmiotowych.

5. Wspieranie szkół w działaniach autopromocyjnych. Tworzenie otwartych zasobów edukacyjnych przez nauczycieli powinno być również wspierane na poziomie promocji konkretnych autorów przez same szkoły. Pomóc może w tym dbałość o atrybucję autorów otwartych zasobów edukacyjnych i wypracowanie standardów dla materiałów tworzonych przez nauczycieli (nawet w obrębie jednej szkoły), na przykład upowszechnianie niewielkich formatów – fragmentów materiałów pozwalających osiągać poszczególne cele dydaktyczne, możliwych przy tym do łatwego dostosowania do różnych zadań. Wspieranie szkół w promowaniu ich aktywnych i innowacyjnych nauczycieli może się odbywać na przykład za pośrednictwem ośrodków doskonalenia nauczycieli i (lub) we współpracy z bezpośrednim otoczeniem szkoły, między innymi z rodzicami.

6. Wprowadzenie programów oceny jakości łatwo dostępnych dla nauczycieli. Przeszkodą w rozwoju otwartych zasobów jest ocena ich jakości. Tworzenie sieci publicznych (na przykład w ramach działań Ośrodka Rozwoju Edukacji i regionalnych ośrodków doskonalenia nauczycieli) usług weryfikujących istniejące otwarte zasoby edukacyjne i oceniających jakość nowych zasobów powinno być ważnym elementem wszystkich systemowych projektów na rzecz otwartych zasobów edukacyjnych. Proces taki powinien być wspierany zarówno technicznie, jak i na poziomie nauczania pedagogicznego doskonalenia zawodowego. Weryfikacja zasobów mogłaby się odbywać nie tylko centralnie, ale także w ośrodkach doskonalenia nauczycieli lub w ramach procesu peer review (na przykład w ramach oceny zasobów punktowanej do awansu zawodowego).

7. Pozyskiwanie praw autorskich do kluczowych zasobów niezbędnych do tworzenia nowych otwartych zasobów edukacyjnych. W wypadku kluczowych zasobów edukacyjnych, których nie można zastąpić lub których opracowanie wymaga specjalnego nakładu pracy, należy rozważyć systemowy proces pozyskiwania praw autorskich majątkowych do istniejących dzieł i otwierania ich przez Skarb Państwa. Rozwiązanie to – zastosowane już dla lektur szkolnych w ramach programu „Udostępnianie piśmiennictwa” Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa – mogłoby również obejmować podręczniki lub ich fragmenty o wyjątkowym znaczeniu dla systemu edukacji albo kryjące potencjał wspierania powstawania na ich podstawie kolejnych otwartych zasobów.

Question: W ramach jakiej licencji udostępniane byłyby zasoby edukacyjne w repozytorium, którego powstanie nauczyciele zgłaszają jako potrzebę?

Answer: Zasoby edukacyjne w repozytorium, którego powstanie nauczyciele zgłaszają jako potrzebę, udostępniane byłyby w ramach wolnej licencji Creative Commons.

Question: Na jakiej licencji są dostępne otwarte zasoby edukacyjne?

Answer: Otwarte zasoby edukacyjne są dostępne na wolnej licencji Creative Commons.

Question: Czy nauczyciele zgłaszają potrzebę utworzenia repozytorium z otwartymi zasobami edukacyjnymi?

Answer: Tak.


Mięso in vitro

Mięso in vitro (także: mięso hodowane, mięso wolne od okrucieństwa) – produkt mięsa zwierzęcego, które w procesie wytworzenia nie było częścią żywego, kompletnego zwierzęcia. Inne nazwy to: mięso hydroponiczne, mięso bezofiarne czy vitro mięso.

Mięso in vitro nie powinno być mylone z imitacją mięsa, które jest żywnością wegetariańską pozyskiwaną z białek warzyw takich jak soja czy gluten. Badania nad mięsem in vitro rozpoczęły się w 2000 roku na Uniwersytecie Zachodnio Australijskim w Perth.

W roku 2008 niektórzy naukowcy twierdzili, że technologia jest gotowa do komercjalizacji, jedyne czego potrzeba to zainteresowanie ze strony biznesu. W lutym 2012 naukowcy z Uniwersytetu z Maastricht ogłosili, że planują wyprodukowanie kiełbasy do marca 2012 i hamburgera do września 2012 roku. Hodowla mięsa jest jednak obecnie bardzo droga, lecz szacuje się, że koszty produkcji będą systematycznie spadać wraz z rozwojem przemysłowego zastosowania tej metody produkcji. Potencjalnie każda zwierzęca tkanka mięśniowa może zostać wyhodowana w procesie in vitro.

W związku z rosnącymi kosztami produkcji mięsa metodami konwencjonalnymi oraz rosnącą populacją ludności, mięso in vitro może być jedną z nowych technologii podtrzymujących odpowiednią podaż żywności do roku 2050.

5 sierpnia 2013 miała miejsce pierwsza prezentacja hodowlanego burgera na konferencji w Londynie. Do przygotowania go naukowcy pod kierunkiem Marka Posta pobrali komórki macierzyste od krowy i hodowali je w paski mięśni następnie służące do budowy burgera.

Tkanka przeznaczona do demonstracji została wyhodowana w maju 2013 roku przy użyciu 20 000 cienkich pasków hodowlanej tkanki mięsnej. Fundusz w wysokości 250 000 euro pochodził od anonimowego darczyńcy, którym później okazał się być Sergey Brin.

Question: Czy zaprezentowany w 2013 roku hodowany burger zawierał białko soi?

Answer: Nie.

Question: Jak inaczej nazywamy mięso in vitro?

Answer: Mięso in vitro inaczej nazywane jest mięsem hodowanym.

Question: Czy mięso in vitro zawiera białko soi?

Answer: Nie.

Question: Co poddawane jest hodowli w procesie in vitro?

Answer: W procesie in vitro hodowli poddawana jest zwierzęca tkanka mięśniowa.

Question: Czy burger zaprezentowany w 2013 roku składał się z wyhodowanej tkanki mięsnej?

Answer: Tak.


Nowe zawiadomienie o wyborze najkorzystniejszej oferty

ZAWIADOMIENIE O WYBORZE NAJKORZYSTNIEJSZEJ OFERTY
Działając na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 164, poz. 1163 z późn. zm.), Zamawiający zawiadamia, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego na kompleksową obsługę biur podróży, w wyniku powtórzenia czynności wyboru oferty została wybrana oferta Wykonawcy:
Furnel Travel International Sp. z o.o. – ul. Kopernika 3, 00-367 Warszawa

Uzasadnienie wyboru:
Wybrana oferta jest najkorzystniejszą w oparciu o podane w specyfikacji istotnych warunków zamówienia kryteria wyboru spośród ofert nie podlegających odrzuceniu.
Zestawienie i porównanie wszystkich ofert zawiera załącznik nr 1 do niniejszego Zawiadomienia

Oferty odrzucone:
Oferty: Biuro Podróży Gama Celina Zmarzlik,  Polish Travel Quo Vadis Sp. z o. o. ,Almatur-Polska S.A. oraz First Class S.A. zostały odrzucone, na podstawie art. 89 ust 1 pkt 6 PZP, ponieważ  zawierają błędy w obliczeniu ceny. W ofertach przy poszczególnych opłatach transakcyjnych zastosowano niewłaściwą stawkę podatku VAT a zgodnie z art 88 PZP nie jest to omyłka rachunkowa, którą można poprawić, ani nie jest to oczywista omyłka pisarska, o której mowa w art 87 ust 2  PZP.

UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 o podatku od towarów i usług stawka podatku VAT wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1.
Na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 23 ustawy o VAT – obniżona została do wysokości 0% stawka podatku dla usług transportu międzynarodowego. Stosownie do definicji zawartej w ust. 3 pkt. 1 tego artykułu, przez usługi transportu międzynarodowego, o których mowa w ust. 1 pkt 23, rozumie się:

1) przewóz lub inny sposób przemieszczania towarów:
a) z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Wspólnoty,
b) z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Wspólnoty do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium kraju,
c) z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Wspólnoty do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Wspólnoty, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju (tranzyt),
d) z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Wspólnoty lub z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Wspólnoty do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju;

2) przewóz lub inny sposób przemieszczania osób środkami transportu morskiego, lotniczego i kolejowego:
a) z miejsca wyjazdu na terytorium kraju do miejsca przyjazdu poza terytorium kraju,
b) z miejsca wyjazdu poza terytorium kraju do miejsca przyjazdu na terytorium kraju,
c) z miejsca wyjazdu poza terytorium kraju do miejsca przyjazdu poza terytorium kraju, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju (tranzyt);

3) usługi pośrednictwa i spedycji międzynarodowej, związane z usługami, o których mowa w pkt 1 i 2.
Wobec powyższego usługi wykonywane przez pośredników dokonujących sprzedaży biletów lotniczych na przejazdy w międzynarodowym transporcie lotniczym oraz biletów kolejowych na przejazdy w międzynarodowym transporcie kolejowym opodatkowane są stawką 0% podatku od towarów i usług na podstawie art. 83 ust. 1 pkt. 23 w związku z ust. 3 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług.

Dodatkowo nie ulega przy tym wątpliwości, że z zakresu stosowania zasad określonych w art. 119 ustawy wyłączeni są pośrednicy działający na rynku usług turystycznych. Wynika to ze wskazanego wyżej art. 119 ust. 3 ustawy, który stanowi, że szczególnych zasad opodatkowania usług turystycznych nie stosuje się, jeśli usługi te nie są świadczone na własny rachunek.

Ponadto w myśl z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 11 marca 2004 o podatku od towarów i usług: „dla towarów wymienionych w załączniku nr. 3 do ustawy, stawka podatku wynosi 7%, z zastrzeżeniem ust. 12 i art. 114 ust. 1”.

Usługi pośrednictwa w sprzedaży biletów na przejazdy w krajowym transporcie kolejowym oraz usługi pośrednictwa w rezerwacji hotelowej krajowej nie zostały ujęte w załączniku nr. 3, ani też nie mieszczą się w zakresie usług wymienionych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U.08.212.1336) -  zatem nie ma do nich zastosowania preferencyjna stawka 7%  lub 0% podatku od towarów i usług.
Reasumując usługi pośrednictwa w sprzedaży biletów na krajowe przejazdy kolejowe  i przeloty  lotnicze a także opłaty za pośrednictwo w rezerwacji hoteli podlegają opodatkowaniu stawką określoną w art. 41 ust. 1 ustawy tj. stawką 22%. Usługi pośrednictwa w rezerwacji hoteli za granica także podlegają podstawowej stawce opodatkowania w wys. 22%.

Stawki VAT w odrzuconych ofertach:
Oferta Biuro Podróży Gama Celina Zmarzlik – 7%, 0%, 0%,7%, 22%,22%
Oferta Polish Travel Quo Vadis Sp. z o.o. – 7%,0%,0%,7%,22%, 22%
Oferta First Class  – 22%, 0%, 0% 7%, 7%, 7%
Oferta Almatur Polska S.A. – 22%, 22%, 22%, 22%, 22%, 22%,

W związku z powyższym na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych Zamawiający zawrze umowę z Wykonawcą, którego oferta została wybrana, w terminie nie krótszym nie 7 dni od dnia przekazania niniejszego zawiadomienia.

Na powyższe czynności przysługuje Oferentom prawo do wniesienia protestu do Zamawiającego w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego Zawiadomienia z zastrzeżeniem art. 187 ust 6 i 7 PZP

Question: Po upływie ilu co najmniej dni Furnel Travel International Sp. z o.o. podpisze umowę?

Answer: Furnel Travel International Sp. z o.o. podpisze umowę po upływie minimum 7 dni.

Question: Jaka firma będzie wykonawcą przetargu na kompleksową obsługę biur podróży?

Answer: Firmą, która będzie wykonawcą przetargu na kompleksową obsługę biur podróży, jest Furnel Travel International SP. z o. o.

Question: Ile dni musi upłynąć od dnia przekazania niniejszego zawiadomienia nim Zamawiający podpisze umowę z Wykonawcą?

Answer: Nim Zamawiający podpisze umowę z Wykonawcą, musi upłynąć siedem dni od dnia przekazania zawiadomienia.


Beltaine

Beltaine - polski folkowy zespół muzyczny, którego inspiracją jest muzyka Irlandii, Szkocji i Bretanii.

Historia

Beltaine powstało w 2002 w Katowicach. W 2004 wydali swój debiutancki album Rockhill, który zdobył nagrodę Wirtualne Gęśle w internetowym głosowaniu na najlepszą folkową płytę roku 2004. Również drugi album - "KONCENtRAD", został laureatem plebiscytu Wirtualne Gęśle w roku 2008. W 2010 grupa wydała swój trzeci album - Triú, który także zdobył nagrodę Wirtualne Gęśle. Nagroda została tym razem wręczona dopiero 13 listopada 2011 podczas występu grupy Beltaine w Białołęckim Ośrodku Kultury (Warszawa); statuetkę Wirtualnych Gęśli wręczył Eddie Brannigan – Pierwszy Sekretarz Ambasady Irlandii w Polsce.

Zespół daje około 100 koncertów rocznie. Koncertował także za granicą (m.in.: Festiwal Beltaine - Słowacja, Folkovy Kvitek - Czechy, Międzynarodowy Festiwal Ethno-Jazz – Mołdawia), Guinness Irish Festival w Szwajcarii, Rainforest World Music Festival w Malezji. Grupa jest współorganizatorem kilku imprez celtyckich, m.in. Irlandzkiej Majówki oraz Festiwalu Muzyki Celtyckiej "Zamek" w Będzinie.

Od 2014 roku wraz z zespołem tańca irlandzkiego Glendalough Beltaine tworzy widowisko muzyczno-taneczne "Beltaine & Glendalough - muzyka i taniec". Wcześniej muzycy współpracowali z zespołem tańca irlandzkiego i szkockiego Comhlan w widowisku Celtic Motion Project.

Muzycy

Obecny skład
- Łukasz "Coolesz" Kulesza (gitara akustyczna) - zamieszkały w Katowicach, lekarz, absolwent Śląskiej Akademii Medycznej, jeden z założycieli zespołu oraz jego menedżer.

- Adam Romański (skrzypce, bodhrán, darabuka, klawisze). Mieszka w Imielinie. Absolwent Śląskiej Akademii Muzycznej. W zespole od października 2002 roku. Jedyny muzyk z dyplomem Akademii Muzycznej. Jest nauczycielem muzyki w Szkole Podstawowej nr 38 w Katowicach. Dodatkowo gra w zespole Krzikopa.

- Bartłomiej Dudek (gitara basowa), zamieszkały w Sosnowcu. Absolwent Śląskiej Akademii Sztuk Pięknych. W zespole od listopada 2002 roku.

- Jan Gałczewski (mandolina, gitara elektryczna, dudy gaita, bodhran, buzuki irlandzkie, harmonijka ustna), pochodzący z Jędrzejowa mieszkaniec Krakowa. Student architektury na Politechnice Krakowskiej. W zespole od marca 2003 roku. Swoje pierwsze sceniczne kroki stawiał w krakowskich pubach z zespołem Blues Obsession.

- Jan Kubek (cajon, djembe, darabuka, tabla, instrumenty perkusyjne). Zamieszkały w Krakowie. Z wykształcenia technik budowy płatowców. W zespole od września 2005. Współpracował między innymi z takimi zespołami jak: Magiczne Karpaty, Que Passa, Scaur, teatr Biogrupa. Muzyk zespołu Viva Flamenco.

- Pierre aka spacepierre (perkusja). Zamieszkały w Katowicach, znany m.in. z zespołów Muariolanza, MEQ, założyciel i lider zespołu hipiersoniK. Kompozytor, aranżer i producent muzyczny. Współpracował z zespołem Raz, Dwa, Trzy (nowe aranżacje na Męskie Granie (trasa koncertowa) 2012 oraz klubową trasę Raz Dwa Trzy + Spitfire 2013. Jako perkusista udziela się w środowisku klubowym, jazzowym, latynoskim, niegdyś też aktorsko-kabaretowym. Od wielu lat orędownik łączenia elektroniki z żywym graniem.

Byli członkowie zespołu
- Grzegorz "Hoody" Chudy (2002-2018) (akordeon, flety, tin whistle, low whistle, wokal, łyżki, bombarda) - zamieszkały w Katowicach, absolwent polonistyki na Uniwersytecie Śląskim, jeden z założycieli zespołu. Zespołowy frontman, specjalista od instrumentów dętych, dyrektor artystyczny Festiwalu Muzyki Celtyckiej "Zamek" w Będzinie.

- Mateusz "Maths" Sopata (2006-2015) (perkusja), który udziela się teraz w zespole Moonkite.

Question: Od którego roku Łukasz Coolesz Kulesza należy do zespołu Beltaine?

Answer: Łukasz Coolesz Kulesza do zespołu Beltaine należy od 2002 roku.

Question: W którym roku powstał zespół Beltaine?

Answer: Zespół Beltaine powstał w 2002 roku.

Question: Czy Łukasz Coolesz Kulesza był jednym z założycieli zespołu?

Answer: Tak.


Petyhorcy

Petyhorcy, pietyhorcy (łac. pientho-horcensis) – lekka odmiana husarii używana w XVI–XVIII wieku najczęściej w Wielkim Księstwie Litewskim. Był to rodzaj kawalerii pośredni między husarią a jazdą kozacką/jazdą pancerną, o czym świadczy też wysokość żołdu. Jazda petyhorska zaciągana była przede wszystkim w ramach wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od lat 70. XVII  wieku wyraźnie dominowała wielkością wśród innych litewskich formacji kawaleryjskich. Była drugą po husarii jazdą kopijniczą w Rzeczypospolitej, nieco się od niej różniącą. Formacja wspierająca husarię, często używana do oskrzydlania przełamanego przez husarię frontu przeciwnika, ale czasami także wspólnie z husarią pełniąca rolę przełamującą. W odróżnieniu od Wielkiego Księstwa, petyhorcy w Koronie nie byli formalnie zaciągani, ale przypuszczalnie wchodzili w skład chorągwi prywatnych. W Wielkim Księstwie Litewskim petyhorcy byli najliczniejszym rodzajem kawalerii (w 1673 roku stanowili ponad połowa wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego). Uważa się, że posiadanie kopii odróżniało petyhorców od jazdy kozackiej (na Litwie) i pancernej (w Koronie).

Uzbrojenie
Kopia o długości około 4 metrów, lekka krótka strzelba wieszana na szerokim pasie przewieszonym przez ramię, pistolet.

Charakterystyka formacji
Kasztelan lwowski Andrzej Maksymilian Fredro w 1675 roku zanotował: Lekki husarz, albo petyhorzec na dobrym koniu, z drzewem siedm łokciowym (bez proporca) wyprawowany będzie w szyszaku, z blachem przednim, albo w kaftanie dobrze przeszywanym, i w pancerzu powleczonym z karwaszami, ostroga u nogi, bandolet na cztery piędzi rurę długą mający, pistolet przynajmniej jeden, ładownicę tak sporą jak u pieszego.

Wynikało z tego opisu, że petyhorcy mieli krótsze o 1 metr kopie od husarzy, ale pozostałe uzbrojenie bardzo podobne.

Wg innych koncepcji petyhorcami nazywano pierwotnie jazdę typowo lekką, pochodzenia kaukaskiego. Tworzyli ją początkowo prawdopodobnie górale kaukascy osiadli na Litwie (tzw. Piatihorcy od Pięciu Gór w państwie Czerkiesów), później także Tatarzy litewscy i miejscowa szlachta. Dykcyonarz geograficzny Echarta (1872) wywodził ich nazwę od wsi Piatyhorce na Wołyniu. Dysponowali natomiast kopią, według jednych źródeł identyczną z husarską, według innych – nieco lżejszą. Tego typu chorągwie petyhorskie istniały na pewno w czasach Stefana Batorego. Jedna z nich, pod dowództwem rotmistrza Temruka Onychowicza Szymkowicza brała udział w wojnie z Gdańskiem i w wyprawach na Moskwę. Sam Temruk figuruje jako rotmistrz obrony potocznej już w spisach z czasów Zygmunta Augusta, nie wiadomo jednak bliżej, jaką chorągwią wtedy dowodził. Rotmistrzowie Temruk i Halibek (imiona typowo czerkieskie) pojawiają się także w archiwum korespondencji i rozkazów Jana Zamoyskiego z lat 1580–1582.

Stukonna rota petyhorska rotmistrza Zachariasza brała udział w bitwie pod Kircholmem z 1605 roku, a inna stukonna Stanisława Chwaliboga w bitwie pod Kłuszynem pięć lat później. W czasach późniejszych tradycyjne chorągwie petyhorskie nadal istniały, jednak mianem petyhorskich zaczęto określać także chorągwie pancerne. Z czasem zatarła się różnica między jednymi i drugimi. Do wyposażenia ochronnego petyhorca należały: kolczuga, misiurka, karwasze, niekiedy kałkan. W XVII wieku otrzymali kirysy ochronne. Broń zaczepną stanowiły: 3–4-metrowa rohatyna, szabla, dwa pistolety i rusznica lub łuk typu wschodniego. Po reformach wojskowych 1776 chorągwie petyhorskie przekształcono w Petyhorską Brygadę Kawalerii Narodowej. Petyhorcy szczególnie zasłużyli się w bitwie pod Chocimiem, w obronie obozu pod Żurawnem, w bitwie pod Wojniłowem.

Wynagrodzenie
Husarze, zarówno litewscy, jak i koronni, mieli pobierać co kwartał 51 zł, natomiast jazda kozacka w Wielkim Księstwie 41 zł (jej odpowiednik w Koronie czyli jazda pancerna otrzymywała tyle samo). W 1673 roku jazda petyhorska otrzymywała kwartalnie 46 zł, co lokowało ją w hierarchii wojskowej pod względem wysokości płac, pomiędzy husarią a pancernymi.

Question: Co prawdopodobnie odróżniało lekką odmianę husarii Wielkiego Księstwa Litewskiego od litewskich Kozaków?

Answer: Lekką odmianę husarii Wielkiego Księstwa Litewskiego od litewskich Kozaków prawdopodobnie odróżniało posiadanie kopii.

Question: Jak nazywano lekką odmianę husarii Wielkiego Księstwa Litewskiego?

Answer: Lekka odmiana husarii Wielkiego Księstwa Litewskiego to petyhorcy.

Question: Czy litewska jazda kozacka prawdopodobnie posiadała kopie?

Answer: Nie.

Question: Co odróżniało petyhorców od jazdy kozackiej i pancernej?

Answer: Petyhorców od jazdy kozackiej i pancernej prawdopodobnie odróżniało posiadanie kopii.


Zamach w Sarajewie

Zamach w Sarajewie – zamach na następcę austro-węgierskiego tronu, arcyksięcia Franciszka Ferdynanda i jego żonę Zofię, księżnę Hohenberg, dokonany 28 czerwca 1914 roku przez bośniackiego Serba Gavrila Principa, członka serbskiej nacjonalistycznej organizacji "Młoda Bośnia". Princip wraz z pięcioma innymi uczestnikami zamachu powiązany był z serbską tajną organizacją "Zjednoczenie lub śmierć", popularnie nazywaną "Czarna Ręka", którą kierował Dragutin Dimitrijević pseudonim "Apis", szef serbskiego wywiadu wojskowego.

Morderstwo następcy tronu austro-węgierskiego stworzyło napięcie pomiędzy Wiedniem a Belgradem. Austro-Węgry wysunęły ultimatum domagając się usunięcia wrogiej propagandy, a także udziału reprezentantów rządu cesarsko-królewskiego w śledztwie na terenie Serbii. Odrzucenie części żądań przez Serbię doprowadziło do tzw. kryzysu lipcowego, a w konsekwencji do wybuchu I wojny światowej.

Przygotowania
Przygotowania do zamachu rozpoczęto w marcu 1914 r., gdy prasa zapowiedziała przyjazd Franciszka Ferdynanda do Sarajewa. Ćwiczenia prowadzono w lasach pod Belgradem.

Nedeljko Čabrinović, Gavrilo Princip i Trifko Grabež dotarli do Sarajewa 4 czerwca i zamieszkali u krewnych lub znajomych. Zamachowcy byli wyposażeni w cztery pistolety, sześć bomb domowej roboty i kapsułki z cyjankiem. Koordynacją działań na miejscu zajmował się miejscowy dziennikarz Danilo Ilić, on też zwerbował na miejscu Cvjetka Popovicia i Muhameda Mehmedbašicia.

Zamachowcy zajęli pozycje na liczącej 4 km trasie z dworca kolejowego do ratusza, gdzie na arcyksięcia czekały władze miasta. Obstawili odcinek 300 metrów od Mostu Ćumurija, gdzie czekali Popović i Ilić, do Mostu Cesarskiego. Przy kawiarni Mostar oczekiwali Mehmedbašić i Čubrilović, Čabrinović na wysokości Drewnianego Mostu, Princip przy Moście Łacińskim, a Grabež przy Moście Cesarskim.

Przebieg wydarzenia
28 czerwca 1914 roku arcyksiążę Franciszek Ferdynand Habsburg wraz z towarzyszącą mu małżonką Zofią von Chotek obchodzili rocznicę swojego ślubu. Z tej okazji wzięli udział we mszy odprawionej w hotelu „Bosna” w kurorcie Ilidža (godz. 9:00), 10 km na zachód od Sarajewa, do którego wyruszyli pociągiem około godz. 9:42. Do samego Sarajewa para przybyła o godz. 10:07. Na dworcu miejskim czekała kolumna sześciu aut, w tym oliwkowoszara sportowa limuzyna marki Gräf & Stift ze składanym dachem dla wizytującej pary.

W limuzynie wraz z Franciszkiem Ferdynandem i jego żoną jechali także: szofer Leopold Lojka, szef straży przybocznej – hrabia Franz von Harrach oraz wojskowy gubernator Bośni i Hercegowiny – Oskar Potiorek. Trasa przejazdu była publicznie podana do wiadomości kilka dni wcześniej. W trakcie przejazdu pierwszemu z zamachowców, Mehmedbašiciowi, nie udało się rozeznać, w którym aucie siedzi arcyksiążę.

Kolejny ze spiskowców, Vaso Čubrilović, nie odważył się strzelać, widząc w pojeździe Franciszka i jego żonę, a Popović stał zbyt daleko i ze względu na słaby wzrok nie wiedział, w kogo celować.

Pierwsza próba zamachu miała miejsce około godz. 10:26 przy Moście Ćumurija. Čabrinović rzucił w kierunku auta ręczny granat, ale dzięki refleksowi kierowcy limuzyny z arcyksięciem granat odbił się od płóciennego dachu samochodu i eksplodując, zniszczył następny samochód jadący w kolumnie raniąc pasażerów, policjanta i osoby z tłumu – łącznie 17 osób. Stojący w pobliżu Princip nie zaatakował, gdyż jego uwagę przyciągnęło aresztowanie Čabrinovicia, a Grabež był nieprzygotowany na to, że samochód arcyksięcia będzie poruszać się tak szybko. Para książęca przybyła do sarajewskiego ratusza o godzinie 10:30.

Dziesięć minut później Franciszek Ferdynand z żoną opuścił ratusz z zamiarem odwiedzenia rannych w wyniku eksplozji, a ochrona zdecydowała o zmianie trasy przejazdu. Samochód z arcyksięciem, zwalniając na zakręcie na wysokości Mostu Łacińskiego, mijał kolejnego spiskowca, Grabeža, który nie chciał ryzykować postrzału postronnych osób.

W tym miejscu samochód miał skręcić w prawo, a nie jak pierwotnie planowano pojechać prosto, ale kierowca nie dowiedział się o zmianie planów. Po przejechaniu skrzyżowania szofer zatrzymał auto na rozkaz szefa ochrony i zaczął zawracać. Drugi ze znajdujących się przypadkowo przy drugim przejeździe arcyksięcia zamachowiec, Princip, oddał dwa strzały w kierunku pary arcyksiążęcej. Pierwszy strzał trafił Zofię von Chotek w podbrzusze, druga kula przeszyła tchawicę i tętnicę szyjną jej męża. Oboje nie przeżyli (atak Principa około godz. 10:50). Napastnika zauważył detektyw Smail Spahović, który usiłował go obezwładnić, jednak Princip uderzył go pistoletem w głowę. Princip usiłował się zastrzelić, ale broń wytrącił mu detektyw Anto Velić. Następnie bezskutecznie próbował otruć się przygotowaną dawką cyjanku. Tłum chciał go zlinczować, lecz nie dopuściła do tego policja.

Kolumna samochodów ze śmiertelnie postrzeloną parą o godz. 10:55 dotarła do rezydencji (konaku), gdzie urzędował Oskar Potiorek, współpasażer tragicznej jazdy pary arcyksiążęcej. Akt zgonu określił śmierć arcyksięcia Ferdynanda i jego żony na godz. 11:00[3]. Arcyksiążę w chwili śmierci miał 51 lat, jego żona – 46.

Wszyscy zamachowcy zostali aresztowani przez Austriaków, jedynie Mehmedbašiciowi udało się zbiec do Czarnogóry.

Skutki
Po zamachu Austro-Węgry chciały przeprowadzić śledztwo na terenie Serbii (był to jeden z punktów postawionego Serbii ultimatum), jednak władze Serbii nie udzieliły na to zgody, co stało się pretekstem do wypowiedzenia wojny, nazwanej potem Wielką Wojną albo Wojną Światową (I wojna światowa).

12 października przed sądem stanęło 25 osób, wyrok zapadł 12 dni później.

Question: Czy zamach w Sarajewie odbył się zgodnie z pierwotnym planem?

Answer: Nie.

Question: Czy zamach był planowany?

Answer: Tak.

Question: Czy zamachowcy zajęli pozycje na trasie przejazdu arcyksięcia Ferdynanda?

Answer: Tak.

Question: Gdzie kończyła się trasa przejazdu arcyksięcia Ferdynanda?

Answer: Trasa przejazdu arcyksięcia Ferdynanda kończyła się w ratuszu.

Question: Gdzie zaczynała się trasa przejazdu arcyksięcia Ferdynanda?

Answer: Trasa przejazdu arcyksięcia Ferdynanda zaczynała się na dworcu miejskim.

Question: Czy pierwsza próba zamachu się udała?

Answer: Nie.

Question: Co postanowiła ochrona księcia po opuszczeniu ratusza?

Answer: Ochrona księcia po opuszczeniu ratusza postanowiła zmienić trasę przejazdu auta z księciem.

Question: Czy Princip podczas drugiego przejazdu zajmował wcześniej ustaloną pozycję?

Answer: Nie.

Question: Który zamachowiec oddał dwa strzały w kierunku pary książęcej?

Answer: Zamachowcem, który oddał dwa strzały w kierunku pary książęcej, był Princip.


Koziołek Matołek

Koziołek Matołek – postać literacka stworzona przez Kornela Makuszyńskiego (tekst) i Mariana Walentynowicza (kolorowe rysunki) w jednej z pierwszych w Polsce historyjek obrazkowych dla dzieci, która ukazała się w 1932 roku. Jest to postać wciąż popularna, mimo że od śmierci obu autorów minęły już dziesięciolecia, a opisane i narysowane przygody tytułowego bohatera niekoniecznie przystają do współczesnej rzeczywistości. Ta powieść obrazkowa należy do kanonu polskiej literatury dziecięcej. Historia Koziołka Matołka uznawana jest za prekursorską w polskim komiksie.

Historia

Fabuła książeczek (powstała ich cała seria: 120 przygód Koziołka Matołka, Druga księga przygód Koziołka Matołka, Trzecia księga przygód Koziołka Matołka i Czwarta księga przygód Koziołka Matołka) sprowadza się do podróży bohatera po całym świecie w poszukiwaniu mitycznego Pacanowa (w rzeczywistości istnieje Pacanów, w województwie świętokrzyskim), jedynego miejsca w świecie, gdzie jakoby podkuwają kozy. Przygody są oczywiście niezwykłe i absolutnie nieprawdopodobne, koziołek jest sympatyczny i łatwowierny, śmieszny i niezgułowaty, niezdarny i dobrotliwie naiwny.

Makuszyński napisał całą historię w postaci rytmicznych czterowierszy ośmiozgłoskowcem; do każdego czterowiersza przypisana jest jedna ilustracja Walentynowicza. To z tekstu Makuszyńskiego pochodzą liczne utrwalone w polszczyźnie sformułowania jak „w Pacanowie kozy kują”, porównania czy inne określenia. Warto zaznaczyć, że wizerunki powszechnie dziś znanych i pamiętanych postaci z Koziołka są trzecią wersją rysunkową Walentynowicza; pierwsze dwie dość znacznie się od ostatecznej różniły.

Obaj autorzy wrócili raz jeszcze do postaci Koziołka Matołka w 1938 r. w ostatnim z trzech tomów przygód małpki Fiki-Miki (dwa pierwsze ukazały się w latach 1934 i 1935). Książeczki te były pisane i rysowane identyczną metodą ilustrowanych czterowierszy jak opowieści o Matołku. W tej książeczce Matołek z racji swych dawnych osiągnięć i sławy jest już królem polskich kóz i ukazany jest jako rozważny władca. Po wojnie książeczki dostosowano do realiów.

W roku 2003 minister kultury Waldemar Dąbrowski zorganizował w Pacanowie obchody 70. urodzin Koziołka Matołka. W 2005 roku powstał pomysł stworzenia nowoczesnego centrum kultury dla dzieci, a w 2010 roku oficjalne otwarto Europejskie Centrum Bajki im. Koziołka Matołka. Ma ukazać się również pełnometrażowy film 3D Koziołek Matołek i porywacze zabawek.

Pierwsze wydania książek z serii Przygody Koziołka Matołka
Wszystkie 4 tomy zostały wydane przez wydawnictwo Gebethner i Wolff w Warszawie. Pierwszy tom został wydany z datą 1933, choć w rzeczywistości ukazał się na Boże Narodzenie w roku 1932. W katalogu Biblioteki Narodowej jako najstarsze zindeksowane są następujące pozycje:

- 120 przygód Koziołka Matołka – 1933
- Druga księga przygód Koziołka Matołka – 1933
- Trzecia księga przygód Koziołka Matołka – 1933
- Czwarta księga przygód Koziołka Matołka – 1934

Koziołek Matołek w kulturze
- W latach 1969–1971 w warszawskim Studiu Miniatur Filmowych powstał serial animowany pt. Dziwne przygody Koziołka Matołka.
- W roku 1971 roku Polskie Nagrania wydały w wersji muzycznej cztery części Przygód Koziołka Matołka na dwóch płytach gramofonowych z muzyką Marka Sewena oraz recytacją Henryka Boukołowskiego.
- Fragmenty serialu o przygodach Koziołka Matołka były wielokrotnie wykorzystywane w serialu Świat według Kiepskich, jego fanką była Babka Rozalia.

Question: Czy komiksy przedstawiające przygody małpki Fiki-Miki zostały napisane ośmiozgłoskowcem?

Answer: Tak.

Question: Czy każdy czterowiersz przypisany do ilustracji w książeczkach o Koziołku Matołku napisany został ośmiozgłoskowcem?

Answer: Tak.

Question: Czy książeczki o przygodach małpki Fiki-Miki zostały napisane tą samą metodą jak opowieści o Koziołku Matołku?

Answer: Tak.


 Butelka zapalająca

Butelka zapalająca (pot. koktajl Mołotowa) – rodzaj prymitywnego ręcznego granatu zapalającego w formie szklanej butelki wypełnionej łatwopalną cieczą. Broń ta charakteryzuje się znaczną prostotą konstrukcji, co umożliwia jej łatwą produkcję nawet w warunkach domowych. Jednocześnie jest też wysoce podatna na uszkodzenia i niekontrolowany zapłon, stanowiąc poważne zagrożenie dla miotającego.

Etymologia

Popularnie butelki zapalające nazywa się „koktajlami Mołotowa”, co nawiązuje do postaci ministra spraw zagranicznych ZSRR Wiaczesława Mołotowa, jednak etymologia tej nazwy do dziś pozostaje niepewna. Najczęściej jej powstanie przypisuje się żołnierzom fińskim, którzy masowo wykorzystywali je przeciwko radzieckim czołgom w trakcie wojny zimowej (1939-1940), co miało mieć zabarwienie sarkastyczne]. Jednakże nazwa ta może wiązać się również z rozporządzeniem Państwowego Komitetu Obrony ZSRR z 7 lipca 1941 roku O przeciwpancernych granatach zapalających, które podpisane zostało przez Mołotowa zatwierdzającego w ten sposób masową produkcję butelek zapalających w tym państwie.

Budowa i sposób użycia

Koktajl Mołotowa składa się z cienkościennej szklanej butelki wypełnionej łatwopalną cieczą, stanowiącą materiał zapalający, do której przymocowany jest zapalnik. Zapłon cieczy następuje po stłuczeniu butelki (w zamyśle – przy trafieniu w cel) w wyniku bezpośredniego kontaktu cieczy z zapalnikiem.

Materiał zapalający
Materiał zapalający wypełnia butelkę zazwyczaj w 2/3 jej objętości co ułatwia jej stłuczenie (w przeciwieństwie do pełnej butelki).

W najbardziej prymitywnej wersji materiał stanowi jednorodna łatwopalna substancja (np. benzyna, ropa naftowa, nafta, denaturat), jednak taki materiał cechuje się niską efektywnością. Znacznie lepsze efekty uzyskiwane są poprzez stosowanie odpowiednich mieszanek przykładowo benzyny z olejem w stosunku 2:3 (patrz: napalm). W takim wypadku benzyna stanowi substancję łatwo ulegającą zapłonowi, olej natomiast przedłuża spalanie i ogranicza spływanie cieczy z celu, powodując większe zniszczenia. Do popularnych składów mieszanki zwiększających jej efektywność zalicza się przykładowo oleje jadalne, smołę, kleje kauczukowe, polistyren (styropian).

W radzieckich butelkach zapalających produkowanych w czasie II wojny światowej stosowano niekiedy specjalną substancję „KS”, składającą się z białego fosforu rozpuszczonego w dwusiarczku węgla w proporcjach 4:1. Mieszanką tą wypełniano butelki z ciemnego szkła (najczęściej po piwie), uprzednio wlewając do nich płyn stanowiący warstwę izolacyjną, a dopiero pod niego wtłaczając „KS”, pozostawiając kilka centymetrów wolnej przestrzeni. Butelki następnie zamykano gumowymi korkami i zabezpieczano drutem i taśmą izolacyjną. Pakowano je w drewniane skrzynie i zasypywano ziemią, by zabezpieczyć przed stłuczeniem w czasie transportu. Mieszanka ta zapalała się samoczynnie po kontakcie z montowanym na butelce zapalnikiem chemicznym, co nie wymagało użycia otwartego ognia.

Zapalnik
W najbardziej prymitywnej wersji zapalnik koktajlu Mołotowa stanowi zwitek tkaniny czopujący jej szyjkę i stanowiący rodzaj podpalanego lontu. Jest to najpowszechniejszy ze względu na swą prostotę rodzaj zapalnika, jednak stwarza on bardzo duże niebezpieczeństwo dla miotającego, ponieważ nie zatyka szczelnie butelki. W takim przypadku istnieje duże prawdopodobieństwo, że przy przechyleniu butelki wypłynie więcej paliwa, niż jest w stanie wchłonąć materiał i dojdzie do zwilżenia zewnętrznych ścian butelki, co przy próbie zapalenia lontu może zainicjować niekontrolowany zapłon całej butelki w rękach miotającego.

Prawidłowo wykonany koktajl Mołotowa powinien mieć szczelną zatyczkę butelki (np. korek, nakrętkę) i lont przywiązany zewnętrznie do jej szyjki. W takim wypadku lont (w postaci tkaniny) musi jednak zostać zwilżony paliwem przed jego odpaleniem. Zamiast zwitka tkaniny możliwe jest jednak stosowanie jako lontu dużo praktyczniejszego tamponu zawiniętego szczelnie w folię. Takie rozwiązanie eliminuje konieczność zwilżania lontu tuż przed użyciem, gdyż można to uczynić już podczas produkcji, zaś właściwości chłonne tamponu i folia zapobiegają odparowywaniu mieszanki z lontu.

Jako skuteczny zapalnik stosowano również przywiązywane do butelki zapałki sztormowe, nie wymagające używania źródła otwartego ognia do odpalenia.
Specjalny typ stanowią zapalniki chemiczne mocowane na zewnątrz szczelnie zamkniętej butelki, wchodzące po jej stłuczeniu w reakcję z materiałem zapalającym, inicjując samozapłon. Nie wymagają one wcześniejszego podpalenia zapalnika.

Sposób użycia

W zdecydowanej większości przypadków butelki zapalające miotane są ręcznie. Jednak w niektórych przypadkach konstruowano dla nich prowizoryczne „granatniki” w postaci sprężynowych katapult umożliwiających miotanie pocisków na większe odległości, czego przykładem mogą być konstrukcje tworzone przez powstańców warszawskich.

Historia
Pierwsze udokumentowane przypadki użycia butelek zapalających zanotowano w czasie hiszpańskiej wojny domowej. Posłużyli się nimi marokańscy regulares przeciwko republikańskim czołgom T-26 w bitwie pod Sesena we wrześniu 1936 r. niszcząc trzy i uszkadzając kolejne trzy maszyny. Broń zyskała na popularności i do końca wojny używana była przez obie strony konfliktu.

Ze względu na prostotę produkcji butelki zapalające były sporadycznie wykorzystywane jako prowizoryczna broń przeciwpancerna w trakcie kolejnych konfliktów. Przykładowo przeciwko Armii Czerwonej wykorzystywała je Cesarska Armia Japońska w starciach nad jeziorem Chasan w 1938 r. i nad rzeką Chałchin-Goł w 1939 r., a także Polacy podczas obrony Grodna w 1939 r. i Finowie w trakcie wojny zimowej. Zalety tej broni zostały również dostrzeżone przez Armię Czerwoną, cierpiącą na poważne braki ręcznej broni przeciwpancernej, co poskutkowało przyjęciem 7 lipca 1941 r. rozporządzenia zatwierdzającego masową produkcję butelek zapalających. Oryginalnym rosyjskim pomysłem, oprócz wykorzystywania tej broni do zwalczania pojazdów pancernych, było tworzenie z nich pól minowych (np. pod Stalingradem ułożono 30 pól z łącznie 200 tys. butelek). Było to możliwe dzięki zastosowaniu specjalnego składu mieszanki zapalającej reagującej w momencie stłuczenia z przymocowanym do butelki zapalnikiem chemicznym. W takim wypadku kilka butelek zakopywano jedna na drugiej, na wierzchu umieszczając kamień, który ułatwiał stłuczenie konstrukcji w momencie nastąpienia bądź najechania na niego.

Butelki zapalające były jednak bronią prowizoryczną, cechującą się ograniczoną skutecznością, niebezpieczną w użyciu i ustępującą pod każdym względem granatnikom i granatom przeciwpancernym. Stosowane były więc przede wszystkim jako broń doraźna tam, gdzie brakowało broni specjalistycznej, bądź przez oddziały nieregularne, nie mające do takiej broni dostępu. Za przykład może tu posłużyć masowe wykorzystywanie butelek przez żołnierzy Armii Krajowej w trakcie powstania warszawskiego (1944) ze względu na bardzo ograniczone ilości broni przeciwpancernej (zdobycznej bądź pochodzącej ze zrzutów).

Ze względu na prostotę produkcji butelki zapalające stanowiły często popularną broń wykorzystywaną przez cywili zarówno w trakcie konfliktów zbrojnych, jak i podczas demonstracji i zamieszek. Współcześnie koktajle Mołotowa były wykorzystywane m.in. na Białorusi w latach 2020 i 2021 podczas walk z OMON-em wysłanym do stłumienia demonstracji wymierzonych przeciwko prezydentowi Aleksandrowi Łukaszence. Również w 2021 roku zostały użyte w Belfaście podczas starć między zwolennikami przynależności Irlandii Północnej do korony brytyjskiej, a zwolennikami zjednoczenia z Republiką Irlandii. W 2022 roku ludność cywilna Ukrainy wykorzystywała tę broń przeciwko żołnierzom rosyjskim w czasie rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

Question: Czy koktajle Mołotowa były wykorzystywane przez Polaków w więcej niż jednym starciu zbrojnym?

Answer: Tak.

Question: Jak inaczej nazywane są butelki zapalające?

Answer: Butelki zapalające inaczej nazywane są koktajlami Mołotowa.

Question: Czy Polacy wykorzystali koktajle Mołotowa do obrony Grodna w 1939 r.?

Answer: Tak.

Question: W jakim innym starciu zbrojnym Polacy wykorzystali koktajle Mołotowa?

Answer: Polacy wykorzystali koktalje Mołotowa w trakcie powstania warszawskiego.


Kubuś Puchatek – niby w domenie publicznej, ale nie do końca

Na początku 2022 roku internetem bezsprzecznie zawładnął Kubuś Puchatek. Kto nie widział informacji o tym, że dzieło A.A. Milne’a z ilustracjami E.H. Sheparda trafiło do domeny publicznej, musiał w styczniu zaszyć się głęboko w Stumilowym Lesie. Jak to jednak z Kubusiem i spółką jest, tłumaczymy na naszym blogu.

18 stycznia obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Kubusia Puchatka. O niedźwiadku ze Stumilowego Lasu jest w mediach głośno już od dłuższego czasu w związku z tym, że książka Alana Alexandra Milne’a wraz z ilustracjami przeszła w 2022 roku do Domeny Publicznej w Stanach Zjednoczonych, a więc może być swobodnie wykorzystywana i adaptowana bez żadnych dodatkowych zgód i opłat. Wiele mediów w Polsce podawało te informacje, nie wspominając jednak o tym, że dotyczą one wyłącznie Stanów Zjednoczonych.
Czy w Polsce Kubuś Puchatek również jest w Domenie Publicznej? Czy możemy swobodnie korzystać z rysunku Kubusia w czerwonej koszulce narysowanego przez Disneya? I co z Tygryskiem, który pojawił się dopiero w późniejszych tomach przygód?

Stany Zjednoczone, Europa i Tygrysek
W większości krajów na świecie prawa autorskie majątkowe trwają przez pewien czas po śmierci autora lub autorki dzieła (np. 70 lat na terenie Unii Europejskiej). W Stanach Zjednoczonych obowiązuje jednak inna zasada – tam dzieła przechodzą do Domeny Publicznej 96 lat po ich publikacji. Dlatego właśnie pierwsza z serii przygód o Kubusiu (wydana po raz pierwszy w 1926 roku) w 2022 roku przeszła do domeny publicznej na terytorium Stanów Zjednoczonych. Nie dotyczy to jednak Unii Europejskiej, na terytorium której z książek Alana Alexandra Milne’a będziemy mogli swobodnie korzystać dopiero za 5 lat (autor zmarł w 1956 roku).

Co ciekawe, do domeny publicznej w USA przeszli tylko niektórzy bohaterowie książki, m.in Prosiaczek, Królik, Kłapouchy, Sowa Przemądrzała, krewni i znajomi Królika oraz Krzyś, ale nie Tygrysek, który pojawił się dopiero w dalszych książkach serii. Z tego względu Tygrysek wskoczy do domeny publicznej w USA dopiero za 2 lata. W Unii Europejskiej natomiast nie będzie musiał samotnie czekać na swoją kolej i dołączy do niej wraz z resztą bohaterów za wspomniane 5 lat.

Kubuś Puchatek w czerwonej koszulce
Warto pamiętać, że do domeny publicznej w Stanach Zjednoczonych nie przeszły również najpopularniejsze rysunki postaci opracowane przez Disneya. Są one zarejestrowane w większości krajów świata jako znaki towarowe i prawdopodobnie nigdy nie będziemy mogli z nich swobodnie korzystać.

Tłumaczenie Ireny Tuwim
W Polsce (i całej Unii) oryginalna książka Alana Alexandra Milne’a przejdzie do domeny publicznej za 5 lat. Pamiętajmy jednak, że na klasyczne tłumaczenia Ireny Tuwim, która jest m.in. autorką tłumaczenia samego imienia tytułowego niedźwiadka (z Winnie the Pooh na Kubuś Puchatek) poczekamy znacznie dłużej, bo aż 36 lat (Irena Tuwim zmarła w 1987 roku).

W Polsce jest dostępnych kilka tłumaczeń książki. Co ciekawe jedna z tłumaczek, Monika Adamczyk-Garbowska (która przełożyła utwór znacznie bardziej w duchu oryginału niż Irena Tuwim), przetłumaczyła imię niedźwiadka jako Fredzia Phi-Phi, ta jednak nigdy nie przyjęła się szeroko w Polsce.

Jak to jest z domeną publiczną?
Chcesz dowiedzieć się więcej o wykorzystywaniu dzieł, które przeszły do domeny publicznej? 31 stycznia przyjdź na dyskusję w ramach Dnia Domeny Publicznej. O udostępnianiu zbiorów online porozmawiamy z przedstawicielami i przedstawicielkami m.in. Muzeum Narodowego w Warszawie i Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki.

Question: Dlaczego klasyczne polskie tłumaczenie Kubusia Puchatka przejdzie do domeny publicznej w innym czasie niż tekst oryginalny?

Answer: Polskie tłumaczenie Kubusia Puchatka przejdzie do domeny publicznej w innym czasie niż tekst oryginalny, ponieważ autorka tłumaczenia zmarła w innym czasie niż autor oryginału.

Question: Czy na terenie Unii Europejskiej prawa autorskie majątkowe obowiązują jeszcze przez 70 lat po śmierci autora lub autorki utworu?

Answer: Tak.

Question: Kiedy zmarł autor Kubusia Puchatka?

Answer: Autor Kubusia Puchatka zmarł w 1956 r.

Question: Czy Polska należy do Unii Europejskiej?

Answer: Tak.

Question: Kiedy zmarła autorka klasycznego tłumaczenia Kubusia Puchatka?

Answer: Autorka klasycznego tłumaczenia Kubusia Puchatka zmarła w 1987 r.


Powstanie wielkanocne

Powstanie wielkanocne (irl. Éirí Amach na Cásca, ang. Easter Rising) – wystąpienie zbrojne grupy powstańców w Dublinie 24 kwietnia 1916 roku.

Przebieg wydarzeń
W drugi dzień świąt wielkanocnych powstańcy (połączone siły Irlandzkich Ochotników i socjalistycznej Armii Obywatelskiej Jamesa Connolly’ego) opanowali gmach dublińskiej poczty oraz wiele innych budynków w mieście i proklamowali utworzenie Republiki Irlandii, której prezydentem został Patrick Pearse. Nie uzyskali jednak poparcia ludności miasta. Przeciwko 2 tys. powstańców ruszyła brytyjska armia. Walki, podczas których gmach poczty i okolice zostały zniszczone ogniem artyleryjskim, trwały sześć dni. Ostatecznie okrążeni powstańcy skapitulowali. Powstanie kosztowało życie około 500 osób i okazało się totalnym niepowodzeniem. Większość Irlandczyków uznała powstańców odpowiedzialnymi za wielkie zniszczenia, jakich w trakcie walk doznał Dublin.

Pokonawszy powstańców przy poparciu lub milczeniu większości Irlandczyków, brytyjski rząd popełnił jednak ogromny błąd. W krótkim czasie straconych zostało 16 przywódców powstania (w tym Patrick Pearse i James Connolly). Egzekucje te wywołały oburzenie nie tylko w Irlandii, ale też w Wielkiej Brytanii i USA. Rząd brytyjski zmienił kolejnym 75 powstańcom wyroki śmierci na dożywotnie pozbawienie wolności, ale było już za późno. Mimo militarnej klęski powstańcy zwyciężyli propagandowo, zyskując sympatię milionów ludzi. Wystraszeni Brytyjczycy aresztowali 2,5 tys. Irlandczyków, którzy w większości nie mieli nic wspólnego z powstaniem. To jedynie pogorszyło sytuację. Umiarkowane ugrupowania w Irlandii bardzo szybko straciły poparcie na rzecz radykałów. Najbardziej wzrosło poparcie dla Sinn Féin, która nie miała nic wspólnego z powstaniem, ale stała się głównym celem represji. Michael Collins (jeden z powstańców) rozpoczął odbudowę Irlandzkich Ochotników, wkrótce przekształcając ich w Irlandzką Armię Republikańską (IRA). Chcąc powstrzymać radykalizację nastrojów, rząd ułaskawił powstańców i zaczął zwalniać aresztantów. Jednak działania te były spóźnione – większość Irlandczyków popierała już zwolenników walki o niepodległość.

Często powstanie to uznaje się za początek IRA, która zresztą przez cały okres swego istnienia uznaje się za armię powołanej wtedy republiki. Postawy tej nie zmieniło utworzenie w 1949 roku Republiki Irlandzkiej obejmującej 26 hrabstw, gdyż republika proklamowana przez powstańców w 1916 roku obejmowała wszystkie 32 irlandzkie hrabstwa (czyli dzisiejszą Republikę Irlandii i Irlandię Północną).

Question: Czy skazanie na śmierć przywódców powstania wielkanocnego przyczyniło się do zwiększenia poparcia dla zwolenników walki o niepodległość?

Answer: Tak.

Question: Czy powstańcy uzyskali początkowo poparcie mieszkańców Dublina? Answer/Segment: Nie uzyskali jednak poparcia ludności miasta.

Answer: Nie.

Question: Jakie działania podjął rząd brytyjski po powstaniu wielkanocnym?

Answer: Rząd brytyjski skazał 16 przywódców powstania na śmierć.

Question: Jak w Irlandii i Wielkiej Brytanii zareagowano na śmierć przywódców powstania?

Answer: W Irlandii i Wielkiej Brytanii na śmierć przywódców powstania zareagowano oburzeniem.

Question: Jak rząd brytyjski zareagował na oburzenie obywateli wywołane egzekucjami powstańców?

Answer: Rząd brytyjski w reakcji na oburzenie obywateli wywołane egzekucjami powstańców zamienił 75 powstańcom wyroki śmierci na dożywotnie więzienie.

Question: Czy pomimo działań podjętych przez rząd brytyjski rosło poparcie dla powstańców?

Answer: Tak.

Question: W jaki sposób Brytyjczycy zareagowali na wzrost poparcia dla powstańców?

Answer: Brytyjczycy na wzrost poparcia dla powstańców zareagowali aresztowaniem 2,5 tys. Irlandczyków, z których większość nie była zaangażowana w powstanie.

Question: Czy po aresztowaniu niewinnych Irlandczyków przez rząd brytyjski radykalne ugrupowania zyskały poparcie?

Answer: Tak.

Question: Dlaczego rząd brytyjski zaczął zwalniać aresztantów?

Answer: Rząd brytyjski zaczął zwalniać aresztantów, aby powstrzymać radykalizację nastrojów.

Question: Czy po działaniach rządu brytyjskiego Irlandczycy popierali zwolenników walki o niepodległość?

Answer: Tak.

Question: O co walczyli powstańcy w powstaniu wielkanocnym?

Answer: Powstańcy w powstaniu wielkanocnym walczyli o niepodległość.


Historia pieniądza

Historia pieniądza
Pieniądz pierwotny
Człowiek od zarania wieków pragnął zaspokajać swoje potrzeby. Zwykle chodziło o pozyskiwanie żywności, by zaspokoić potrzebę głodu lub też człowiek pozyskiwał ubrania, skóry by mieć się w co odziać. Początkowo była to zwykła wymiana towarami na linii rzecz za rzecz (tzw. barter).

W kulturach pierwotnych pojęcie pieniądza jako osobnego środka płatniczego nie istniało. Podstawowym sposobem nabywania dóbr był barter, czyli wymiany na zasadzie przedmiot za przedmiot. Jeden towar wymieniano za inny o niekoniecznie takich samych właściwościach. Szybko jednak zorientowano się, iż nie zawsze taka wymiana towarami była sprawiedliwa, gdyż wartość przedmiotów często nie była taka sama i nie prowadziła do zaspokojenia wszystkich potrzeb. Bezpośrednia wymiana towaru na towar była również uciążliwa. Z czasem więc wprowadzono tzw. pośredników wymiany, którymi zwykle były: sól, zboże, skóry itp. Dobra te były podzielne, trwałe, jednorodne i rzadko występujące. Były to przedmioty ułatwiające zaspokojenie podstawowych potrzeb biologicznych, dlatego też szybko ten sposób wymiany za owe dobra przyjął się w ówczesnym świecie. Podczas tego rodzaju wymiany zachodziły dwie ważne czynności: kupno i sprzedaż, dlatego też możemy powiedzieć, że produkty konsumpcyjne są pierwotną formą pieniądza. Ludzie zaakceptowali taki sposób wymiany, a akceptacja ze strony społeczeństwa jest podstawą by uznać towary konsumpcyjne pieniądzem. Poza tym towary owe można było swobodnie dzielić, a także ich trwałość użytkowa była zadowalająca, co skutecznie wpłynęło na akceptacje „pierwotnego pieniądza”.

Pieniądz kruszcowy – monety

W procesie rozwoju gospodarki i cywilizacji z biegiem czasu miejsce produktów konsumpcyjnych zajęły metale – najpierw nieszlachetne (brąz, miedź, żelazo), potem szlachetne (srebro, złoto, rzadziej platyna). Metale gwarantowały trwałość użytkową oraz wartość dlatego też stały się formą pieniądza. Od wprowadzenia metali (głównie szlachetnych), jako formy pieniądza wykształciło się pojęcie „pieniądz”. Od tego czasu głównymi pośrednikami wymiany były metale szlachetne, głównie srebro i złoto. O zastąpieniu towarów konsumpcyjnych, metalami zadecydowały właściwości metali. Były one znacznie bardziej trwałe niż towary konsumpcyjne oraz ich wielkość znacznie mniejsza od towarów co znacznie ułatwiało transport.

Jednak z biegiem czasu, metale zaczęły być uciążliwe. Wymiary metali nie zawsze były takie same, sztaby złota czy srebra zwykle były dużych rozmiarów, a ważenie i dzielenie ich na mniejsze kawałki (pieniądz odliczany) zwykle zajmowało wiele czasu. Pojawiła się więc praktyka by te sztabki złota, czy srebra lub innych metali szlachetnych dzielić, co okazało się trafne. Zaczęto owe metale rozdrabniać na małe kawałki, które zwykle przyjmowały kształt pełnych lub spłaszczonych kulek. Z biegiem czasu zaczęto na nich bić pieczęcie znanych władców, królów by zapobiec fałszowaniu (zmniejszeniu faktycznej ilości danego metalu w kawałku) przy tworzeniu kuleczek metalu. Po nabiciu odpowiednich podobizn, posiadacz nabitych kawałków metalu był świadom i pewien wartości danego „pieniądza”. Przez setki lat kulki metalu, które pełniły funkcje pieniądza były tworzone z kilku metali, jak brąz, srebro, złoto. Z biegiem czasu system bicia metali się wykrystalizował do użytkowania dwóch metali: złota i srebra. Takie kuleczki metalu z nabijanymi podobiznami nazwane zostały monetami.

Twórcami monet prawdopodobnie byli Fenicjanie. Jako jedni z pierwszych na świecie opanowali wytop i produkcję wyrobów z brązu. Jednak dzisiejszy stan wiedzy nie potwierdza tej tezy, najstarsze bowiem znalezisko, pochodząca z VII wieku p.n.e. bryłka elektrum (w starożytności nazywano tak stop złota i srebra) opatrzona jest stemplem złotnika z Efezu. Gdy pojawiły się takie prywatne pramonety, już tylko krok dzielił ludzi od wprowadzenia na rynek pieniędzy bitych przez władze państwowe. Monetę wynaleziono prawie jednocześnie w VII w. p.n.e. w kręgu cywilizacji greckiej: w Lidii, położonej na zachodnich wybrzeżach Azji Mniejszej (dziś Turcji), oraz w Argolidzie (Peloponez), państwie Fejdona, do którego należała też bogata w pokłady srebra wyspa Egina. Lidyjskie monety z VII i VI wieku p.n.e. są wykonane z elektrum, po jednej stronie widać na nich wizerunki byka i lwa, a po drugiej kwadratowe wgłębienie spowodowane niedoskonałą jeszcze techniką bicia. Natomiast w Argolidzie używano monet srebrnych. Miały one wybity symbol państwowy, którym był żółw morski (zwierzę poświęcone bogini Afrodycie), a kształtem przypominały spłaszczoną baryłkę.

Pieniądz papierowy

Jednak wytwarzanie pieniądza ze złota i srebra było kosztowne, a ponadto ilość owych metali nie była wystarczająca do zapotrzebowania. Zaczęto więc swoje zasoby pieniężne zostawiać u złotników, którzy wypisywali tzw. kwity depozytowe, które dowodziły ilości posiadanego złota czy też srebra przez osobę posiadająca kwit. Złotnik zobowiązany był do wypłaty określonej kwitem kwoty okazicielowi dokumentu. Tak to też narodziła się kolejna forma pieniądza, mianowicie pieniądz papierowy, gdyż ludzie coraz częściej regulowali własne długi czy tez należności owymi kwitami depozytowymi. Po pewnym czasie można powiedzieć złotnicy zostali bankierami, gdyż zaczęli emitować coraz więcej owych kwitów, które coraz częściej nie miały pokrycia w złocie czy srebrze, stanowiąc dodatkowy dochód dla złotników. Nabywcy kwitów mogli oprocentować swoje złoto czy srebro. W następstwie kwity zostały zaakceptowane przez państwo, które wprowadziło kilka rozporządzeń, dzięki którym owe „bilety” stały się powszechnym środkiem wymiany handlowej. Następnie ustalono bank, który miał emitować banknoty, które zostały środkiem płatniczym co zażegnało chaos, który powstał, gdy każdy bank rozpoczął rozprowadzanie swoich banknotów. Później banki upaństwowiono, wiążąc je w centralną władzę monetarną.

Pierwszymi bankami emisyjnymi były Sveriges Riksbank (1668) i Bank of England (1694).

Pierwszej emisji pieniądza papierowego w Polsce dokonano w 1794 r.

Pieniądz bezgotówkowy

Kolejne etapy z rozwojem pieniądza wiążą się z powstaniem i rozwojem pieniądza bezgotówkowego, w tworzeniu którego największą role odegrali Fenicjanie. W rozwoju gospodarki towarowo-pieniężnej niepodważalną rolę odegrali właśnie oni. Ich miasta: Ugarit, Byblos, Sydon i Tyr to symbole bogactwa, którego źródłem był handel prowadzony niemal ze wszystkimi państwami ówczesnego świata. Fenicjanie pierwsi stworzyli namiastki bezgotówkowych form rozliczeń w postaci uwierzytelnionych tabliczek służących do dokonywania operacji finansowych. W późniejszym czasie ludzie nie chcieli trzymać banknotów w domu, bo było to niewygodne, dlatego oddawali swoją gotówkę do banku w formie wkładu na rachunek bankowy. Można wyróżnić dwa typy rachunku bankowego: (1) na żądanie, gdzie klient mógł w każdej chwili podjąć gotówkę ze swojego rachunku i (2) terminowe, złożone w banku na określony czas, przed upływem którego nie mogli podjąć gotówki. Następnie pojawiły się takie możliwości, jak polecenie przelewu – gdzie bank przekazywał pieniądze na rachunek innej osoby oraz czek bankowy, za pomocą którego okaziciel czeku mógł wypłacić określoną kwotę z banku. Pieniądz bezgotówkowy spowodował kształtowanie się zaufania społeczeństwa do pieniądza oraz instytucji bankowych.

Pieniądz elektroniczny

Obecnie popularnym środkiem płatniczym staje się pieniądz elektroniczny. Istota tej formy płatniczej polega na zapisie w pamięci komputera rachunków bankowych, a wszelkie wpłaty, wypłaty, rozliczenia są realizowane za pomocą kart magnetycznych, na których zapisywane są wszelkie operacje. Regulowanie płatności finansowych za pomocą kart magnetycznych może następować wprost z domu. Owymi kartami można płacić we wszelkich sklepach, stacjach paliw, a także za pomocą bankomatów można wypłacać gotówkę z konta bankowego.

Question: Czy monety Lidyjskie zawierały złoto?

Answer: Tak.

Question: Z czego było zrobione elektrum?

Answer: Elektrum było zrobione ze stopu złota i srebra.

Question: Z czego zrobione były lidyjskie monety z VII i VI w. p.n.e.?

Answer: Lidyjskie monety z VII i VI w. p.n.e. były zrobione z elektrum.


Głodówka lecznicza

Głodówka, głodówka lecznicza – metoda stosowana w medycynie alternatywnej polegająca na okresowym całkowitym zaprzestaniu spożywania pokarmów (przyjmuje się tylko płyny). Termin głodówka jest stosowany zamiennie z postem lub leczniczym postem.

Idea głodówek leczniczych prawdopodobnie pochodzi z XIX wieku, choć jej propagatorzy często powołują się na faktyczne zwyczaje żywieniowe z czasów antycznych czy przykłady postów zamieszczonych w Biblii. Pojawianie się zwiększonej zapadalności na niektóre choroby u osób przejadających się zostało zaobserwowane w Stanach Zjednoczonych w pierwszej połowie XIX wieku. Twórcą idei, według której rozwiązaniem tego problemu – czyli odnotowanego wzrostu zachorowań np. na nowotwór żołądka – jest okresowe głodowanie, był lekarz Henry S. Tanner. Opublikował on swoją propozycję w 1877 roku, jednak nie zyskała ona początkowo rozgłosu, aż do momentu gdy Tanner odbył publiczny 40-dniowy post w wynajętym teatrze Calderon Hall w Nowym Jorku. Kolejnym propagatorem idei postów leczniczych był Edward H. Dewey, który w wydanych w latach 1895–1904 (do śmierci autora) zalecał umiarkowanie w jedzeniu i spożywaniu alkoholu, rezygnację ze śniadań i okresowe długotrwałe głodowanie. Idea prozdrowotnego wpływu głodzenia na organizm ludzki była kwestionowana od 1910 roku. Dopiero jednak działania Lindy Hazzard, naturoterapeutki, która zagłodziła wielu swoich pacjentów na śmierć, doprowadziły do całkowitego odrzucenia głodówek leczniczych jako praktyki medycznej i funkcjonowania tej metody jedynie w nurcie pseudo-medycyny.

Głodówka w medycynie jest rozumiana inaczej, bo nie jako całkowite zaprzestanie spożywania pokarmu, a jako zastosowanie diety skrajnie ubogiej energetycznie. Była dawnej stosowana w medycynie jako element leczenia skutków otyłości lub element przygotowania osób otyłych do operacji. Przyjmuje się, że wartością graniczną czasu stosowania tego rodzaju diety jest 168 dni (24 tygodnie), jednak opisany został przypadek jej zastosowania przez 382 dni. Pojęciem szerszym, w którym zawiera się zarówno całkowite zaprzestanie przyjmowania pokarmów, jak i zastosowanie diety skrajnie ubogiej energetycznie, jest głodzenie, definiowane jako proces, w którym ilość dostarczanych składników odżywczych nie zaspokaja zapotrzebowania organizmu.

Współcześnie (od 2011) nie zaleca się stosowania głodówek przed operacjami. Zaleca się jedynie zastosowanie dopasowanej diety (w dłuższym okresie przed operacją) oraz niespożywanie pokarmów stałych w ciągu 6 godzin poprzedzających operację.

Organizm ludzki jest fizjologicznie przystosowany do okresowego przyjmowania posiłków i odstępy pomiędzy kolejnymi posiłkami wynoszące do około jednej doby (24 godziny) są zwykle uznawane za normę. Prawidłowo funkcjonujący organizm nie odczuwa ich skutków, choć jeśli wynika z tego redukcja ilości dostarczanych kalorii, może to przyczyniać się do zmniejszenia nadwagi, co przekłada się na redukcję ryzyka choroby wieńcowej serca.

Zaprzestanie spożywania posiłków na 24 godziny i więcej
Zaprzestanie spożywania posiłków przez okres dłuższy niż ten, do którego organizm jest fizjologicznie przystosowany, uruchamia mechanizm adaptacyjny, który działa przez okres od dwóch do trzech tygodni. Działanie mechanizmu rozpoczyna się po czasie nie krótszym niż 16 godzin i nie dłuższym niż 3 dni od przyjęcia ostatniego posiłku (w zależności od budowy ciała, warunków środowiskowych i składu ostatniego posiłku; czas ten nie zależy od masy tkanki tłuszczowej). Po tym czasie zachodzące procesy, zwłaszcza pozyskiwanie przez organizm glukozy z białek, powodują nieodwracalne lub trudno odwracalne zmiany, a także powstaje ryzyko niewłaściwej reakcji organizmu na posiłek w momencie zakończenia głodówki. Analogiczna odpowiedź organizmu następuje w czasie drastycznego zmniejszenia podaży energetycznej, to jest wówczas, gdy z posiłkami dostarczanie jest mniej niż do 500 do 600 kcal w ciągu doby (wartość zależna od płci i budowy ciała).

W potocznym znaczeniu lub w znaczeniu medycyny niekonwencjonalnej głodówka zaczyna się po ostatnim posiłku, natomiast w znaczeniu medycznym głodówka zaczyna się po wyczerpaniu zapasu glikogenu w wątrobie i mięśniach (zapas wynosi od 400 do 450 gram, czyli na ok. 16 godzin). Następnie spalaniu ulegają białka. Organizm rozpoczyna syntezę glukozy na drodze glukoneogenezy, w której wykorzystywane są zgromadzone w organizmie aminokwasy. Na skutek przedłużającej się głodówki zwiększa się spalanie aminokwasów pochodzących z rozkładu białek krwi i tkanki mięśniowej. Zwiększa się znacznie ryzyko wystąpienia hipoglikemii, na którą szczególnie wrażliwa jest tkanka nerwowa.

Zwiększone spalanie tłuszczy nie jest bezpośrednim następstwem krótkotrwałej głodówki (szacunkowo do 2 tygodni), jednak w momencie zwiększonego wysiłku fizycznego lub konieczności utrzymania właściwej temperatury ciała równolegle do spalania białek następuje wykorzystanie zasobów energetycznych zmagazynowanych w tkance tłuszczowej. Tłuszcze ulegają procesowi spalaniu w procesie β-oksydacji. Zwiększony rozpad triacylogliceroli, wzrost stężenia wolnych kwasów tłuszczowych we krwi oraz nasilona ketogeneza prowadzą do wzrostu stężenia ciał ketonowych, konsekwencją czego może być kwasica ketonowa. Opisany mechanizm czerpania zasobów energetycznych z tłuszczy zostaje uruchomiony po czasie 2 tygodni do 3 tygodni od ostatniego posiłku, przy czym wartość ta jest szacunkowa, określona na podstawie badań wykonanych w czasie II wojny światowej zarówno w badaniach na głodujących ochotnikach, jak i badając osoby, które głodują na skutek działań wojennych.

Eksperymenty wykorzystujące głodówki i głodzenie nie są akceptowalne we współczesnej nauce. Obecnie uznaje się, że poziom ryzyka takich badań jest zbyt wysoki. Podstawą takiego podejścia była analiza następstw tak zwanej głodowej zimy, która miała miejsce w latach 1944–1945. Eksperymenty tego rodzaju zakazane są w Europie na podstawie Konwencji O Ochronie Praw Człowieka i Godności Istoty Ludzkiej w Kontekście Zastosowań Biologii i Medycyny: Konwencja o Prawach Człowieka i Biomedycynie.

Szkodliwość stosowania głodówki jako metody terapeutycznej
Mimo że współczesna medycyna wyklucza stosowanie głodówki ze względu na ryzyko wystąpienia gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia, jej rzekome zalety są opisywane w publikacjach niemedycznych. Zaprzestanie spożywania posiłków na czas dłuższy niż okres, do którego człowiek jest przystosowany, stanowi zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia głodującego, ponieważ prowadzi do zachwiania równowagi elektrolitycznej, spadku masy mięśniowej i może zwiększać ryzyko występowania dny moczanowej. Zgodnie z obecną wiedzą, groźnym powikłaniem po odbyciu głodówki jest zaburzenie perystaltyki jelit oraz zmiana pH środowiska układu pokarmowego (zaburzenie wydzielania żołądkowego), która prowadzi do dysbakteriozy przewodu pokarmowego. W efekcie tego możliwy jest częściowy zanik kosmków jelitowych. Częste lub długotrwałe stosowanie głodówek i diet głodowych doprowadzić może do awitaminozy, a w następstwie niedoboru witaminy B12 do anemii.

Zwolennicy alternatywnych metod leczenia sugerują, niezgodnie z wiedzą o fizjologii człowieka, natychmiastowe rozpoczęcie procesu trawienia tłuszczy po rozpoczęciu głodówki lub natychmiastowe rozpoczęcie innych procesów mających rzekomy korzystny wpływ na zdrowie człowieka. W rzeczywistości w początkowym okresie adaptacji do stanu zmniejszonej podaży składników energetycznych spalanie tłuszczy jest związane ze zwiększonym wysiłkiem fizycznym.

Na podstawie badania organizmów morskich uznaje się, że w tkance tłuszczowej magazynowane są także toksyny jak metylortęć, pestycydy lub Bisfenol A (BPA). Istnieje podejrzenie, że objawy długotrwałej głodówki, m.in. nudności, zawroty głowy, gorączka, a także zwiększone ryzyko chorób układu krążenia, są spowodowane uwalnianiem tych substancji z redukowanej tkanki tłuszczowej.

Wbrew wiedzy o fizjologii człowieka, której proces adaptacyjny do stanu głodowego zmniejsza wydalanie wszelkich substancji, propagatorzy głodówki leczniczej sugerują, że prowadzi do pewnego rodzaju oczyszczenia organizmu, nazywanego detoksykacją. Detoksykacja ma być rzekomo spowodowana tym, że następuje autofagia, w wyniku której rozłożeniu ulegają komórki zawierające toksyny i same toksyny. W rzeczywistości proces ten zachodzi stale w organizmie człowieka i może być nasilany m.in. przez niedobór substancji odżywczych, jednak nie prowadzi od ich wydalenia z organizmu, ponieważ produkty autofagii są zużywane do budowy nowych komórek.

Question: Dlaczego nie należy nie spożywać posiłków dłużej niż 24 godziny?

Answer: Niejedzenie posiłków dłużej niż 24 godziny stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka.

Question: Ile wynosi okres, do którego człowiek jest przystosowany, aby nie przyjmować posiłków?

Answer: Człowiek jest przystosowany do nieprzyjmowania posiłków przez 24 godziny.

Question: Czym skutkuje niejedzenie posiłków przez okres dłuższy niż ten, do którego człowiek jest przystosowany?

Answer: Niejedzenie posiłków przez okres dłuższy niż ten, do którego człowiek jest przystosowany, skutkuje zagrożeniem dla zdrowia i życia głodującego.