DM1 duten pertsonen kasuan, zein dira hemoglobina glikotuaren (HbA1c) zifra objektiboak?

Question: b) Zein da espero diren ondorioen magnitudea?

Handia. Handia. Ertaina. Ezezaguna. Handia.

Bi behaketa-azterketa egin ziren DM1 duten biztanleekin (n  3.643). Azterketa horietan, HbA1c altuaren (>% 8) ondorio diferentzialak aztertzen ziren, HBA1c oso altuarekin (>% 10) alderatuta (156,157). Lehenengo kohortean, 879 pertsonak osatzen zuten DM1 gaixotasun kardiobaskularrik eta giltzurrun-gaixotasun terminalik ez zutenak, eta esploratu egin zen HbA.1c-ren maila altuen arteko lotura, kausa guztiengatik (n 201) heriotza-tasa oso altua (N  132) eta HBH-aren batez besteko iraupena (15 eta 60 urte bitartekoa) 14,1 urtekoa (R1 %  % 0,6; HCC), arrazoi guztiengatiko kausaltasun oso txikia: % % % 0,30,9). HbA1c-ren heriotza-tasa handia (> % 8), HbA-1c-ren aldean oso handia (>% 10), kausa kardiobaskularren ondoriozko hilkortasuna murrizten du (RR: 0,36; IC95%: 0,20, 0,64; k  1; n  448), ezarritako garrantzi klinikoko atalasearen gainetik (R  0,83). Ez zen ebidentziarik aurkitu honako aldagai kritiko hauen gainean: hipogluzemia larriak, zetoazidosia, bihotz-hodietako gertaerak, giltzurrunetako konplikazioak, konplikazio neurologikoak eta bizitza-urte galduak. DM1 (n  33.915) duen pertsona bakoitzarentzat, ausaz hautatu ziren biztanleria orokorraren bost kontrol (169.249) eta adinaren, sexuaren eta konderriaren arabera parekatu ziren (12). Bigarren azterketan, Suediako bi erregistro nazionaletan oinarrituta, 6.289 pertsona esploratu ziren DM1arekin, zeinetan HbA1en balioak, haurtzaroan diagnostikoa egin eta 3 eta 15 hilabetera bitartean, erlazionatzen baitira erabilera metabolikoarekin, albuminurioarekin eta erretinopatiarekin kausa goiztiarren arabera (159). Heriotza-tasa Hb1c1ccc helburuaren arabera (6,1-6,6-R), HbAc1-ren ondorioz, % 0,1,8-ko errelegio-efektua, 0, 1,6-tik gora-tik %0,4-tik beherako efektua:1-k ezartzen du. Giltzurrun-konplikazioak: mikroalbuminuria HbA1c helburuan (%6,1-6,9), HbA-1c altua (> %8) den bitartean, ez ditu giltzurrunetako konplikazioak aldatzen (OR3-15 hilabete: 0,6; IC95 %0,1; k  1,371; n  1.371), nahiz eta ezarritako garrantzi klinikoko bi atalaseak gurutzatzen dituen (%25eko diferentzia absolutua). Giltzurrineko konplikazioak: HBA1 cb1ccc(6-6-6, %0,6-6) HBIZP-k (>8), berriz, ez ditu aldatzen gilaren konplikazioak (O-15 klikliklinika: 0,9; ongi,1 kL-klika-a:11; %1,1-a-a). Ez zen aurkitu aldagai kritiko hauen gaineko ebidentziarik: hipogluzemia larriak, gertaera kardiobaskularrak, zetoazidosia eta potentzialki galdutako bizitza-urteak. Informazio gehiago nahi izanez gero, GRADE ebidentzia-profilak kontsulta daitezke, material metodologikoan eskuragarri daudenak. Lehen azterketan, DM1 duten pertsonekin egindako bi behaketa-azterketa identifikatu ziren (n  36.679), zeinetan HbA1c baten ondorio diferentzialak aztertzen baitziren maila objektiboan (6,1-6,9%) HB1en aldean (7-7,9). Lehen ikerketan, kasuen eta anitate-kontrolaren azterketa bat egin zen Suediako Diabetearen Erregistro Nazionalean, eta 14.21 urteko populazioaren artean, hurrenez hurren. Heriotza-tasa, arrazoi guztiengatik, HbA1c-k (6,1-6,9%) ezarritako garrantzi klinikoko bi atalaseak gurutzatzen dituen arren (gutxiegiko diferentziaren % 10), heriotza-tasa kausa kardiobaskularren ondoriozkoa ez da aldatzen (HR: 0,99; IC95 % 0,84, 1,16; n  6.675); aldiz, HB1 cl-klikatze-tasa neurrizkoa da (7-7,9%  6,9), eta horrek ez du aldatuko % 1,1,1eko errelegentzia-kontinikoa, 0,1 kL-konplexu-kontratatua; % 1,4,1,9ko errelektifikazioa; % 0,1,0,1-kp-kliklika-klabe-k ezarria). Ez zen aurkitu aldagai kritiko hauen gaineko ebidentziarik: hipogluzemia larriak, gertaera kardiobaskularrak, zetoazidosia eta bizitza potentzialki galdutako urteak. Informazio gehiago nahi izanez gero, GRADE ebidentzia-profilak kontsulta daitezke, material metodologikoan eskuragarri daudenak. 15 eta 60 urte bitarteko DM1 duten eta diabetesaren batez besteko iraupena 14,7 urtekoa duten 2.764 europarrek osatutako kohorte bat identifikatu zen (DE: 9,3), zeinetan % 1,1eko konplizitatea izan baitzen kausa larrien ondoriozko HBA1 (% 6,1) heriotza-tasa altua (% 1,8) izan bazen ere. HbA1c 6,1% vs. Hb A1c 7-7,9% Zelula-bizitzaren batez besteko iraupena: 2.764 pertsona europarrek osatutako kohorte bat identifikatu zen, 15 eta 60 urte bitarteko DM1 eta PRAKTIKA KLINIKOKO GIDA 1 83 motako DIABETES MELLITUSEN GAINEKOA, diabetesaren batezbesteko iraupeneko 14,7 urtekoa (DE: 9,3c), zeinetan kausa intentsibo baten efektu diferentziala aztertu baitzen, kausa hauek guztiak kontuan hartuta: % 1,1,6 klikulatu, % 7,9, konfliktizazio moderatua; % 1,9,1,2, kondizitate txikia, %1, eta %1, berriz, hurrena, hilkortasuna.

Emaitzen tamainak gaixotasuna diagnostikatzeko unean protokolo egokiak ezartzearen garrantzia azpimarratzen duela uste du. HbA1c 6,1-6,9% vs HBA1c 7 - 7,9% GGAren iritziz, nahiz eta zailtasuna eta ahalegina handiagoak izan DM1 duen pertsonarentzat zifra baxuagoak lortzeko orduan, oraindik ere onura garrantzitsuak daude, erabilera intentsiboa justifikatzen dutenak.


DM1 duten pertsonen kasuan, gomendagarria al da intsulinari metformina gehitzea?

Question: a) Lehentasuna al du arazo horrek?

DM1en intzidentzia Europan 100.000 biztanleko 15ekoa da (% IC95: 13, 18) eta prebalentzia 10.000 biztanleko 12,2koa da (% IC95: 8,5, 17,1) (18). Espainian kalkulatzen da DMaren prebalentzia 18 urtetik gorakoen artean % 13,8koa dela (% IC95: % 12,8, % 14,7). DM1aren prebalentzia 0,2tik % 0,3ra bitartekoa da, eta DM1eko agente guztien % 10etik % 15era bitarteko prebalentzia du DMCak.


DM1 duten pertsonen kasuan, Flash monitorizazio-sistema (intermitentea) erabili beharko litzateke odol kapilarreko glukosaren automonitorizazioaren aurrean?

Question: h) Zein da baliabideei buruzko ebidentziaren inguruko ziurtasuna?

Aurkeztutako zenbatespena saiakerazkoa da, eta zuhurtziaz hartu behar da, hainbat kasutan, batez besteko kostu zenbatetsietan eta informazio epidemiologiko mugatuan oinarritzen baita.


DM1 duten pertsonen kasuan, nola egin behar da karbohidratoen zenbaketa?

Question: b) Zein da espero diren ondorioen magnitudea?

b.1. Karbohidratoen zenbaketa nutrizio-aholkuen aurrean

Zazpi ECAen artean (200,336,351,421,422) 696 heldu bildu ziren guztira (batez besteko adina: 36,4-48,6 urte), DM1 diagnostikatuz (%51,38 emakumeak). Esku-hartze taldeak karbohidratoen zenbaketa-ikastaro bat jaso zuen (n 370), eta ohiko nutrizio-aholkularitzarekin alderatu zen. Hor, gainera, intsulina-dosi finkoak erabili ziren otorduen aurretik (n 312). Ondoren, emaitzak laburbildu egiten dira, desiragarria den amaieraren bidez (HbA1c, 3,3  GIB,1 GIB,  0 HIBHH) eta GI-0 BETen bidez neurtutako gaixotasunaren kontrolari dagokionez.


DM1 duten pertsonengan, pediatriako zaintzatik helduen zaintzarako trantsizioan, hitzorduak maneiatzeko programa bat erabili beharko litzateke?

Question: l) Aukera inplementa daiteke?

DM1 duten pertsona gehienek ez dute inolako koordinaziorik jasotzen trantsizio-prozesuan (461,462,469,471). Oro har, ez da harremanik edo lankidetzarik izaten pediatriako zerbitzuen eta helduen artean, eta ez da inolako atzeraelikadurarik gertatzen (458,461, 42,466,467,469, 471,472,475).

Diabetesa eta, zehazki, haurdunaldi goiztiarreko hipergluzemia haurdunaldian konplikazio-arrisku handiagoarekin lotzen da, bai amarentzat (diabetesaren konplikazioen progresioa, preeklanpsia, erditze goiztiarra, zesarea, etab.), bai fetuarentzat (abortua, malformazio kardiobaskularrak, hodi neurala eta gernu-traktua, makrosomia, neonatalaren hipogluzemiak...) (477-479). Haurdunaldiko DM1 duten emakumeetan, haurdunaldia planifikatzeko eta aurre-kontzeptuzko zainketa espezifikoak ezartzea gomendatzen da, amaren eta jaioberriaren emaitzak hobetzeko. [Indarrean] 2. Haurdun dauden profesionalak eta emakumeak kontzientziatzea iradokitzen da haurdunaldiaren plangintzaren garrantziaz eta kontzepzio aurreko zainketak sartzeaz. [BPC] 3. Haurdunaldi bat planifikatzen duten DM1 emakumeetan, amaren erretinopatia eta nefropatia ebaluatzeko iradoki egiten da. [BPC] PRAKTIKA KLINIKOKO GIDAK SNS 246AN Justifikazioa Efektu desiragarrien tamaina handia kontuan hartuta, GAGk gomendio sendoa egin du amaren eta jaioberrien emaitzak hobetzeko kontzepzio aurreko zainketa espezifikoak ezartzeko. Ebidentzian ziurtasun globala txikia bada ere, onura handia iradokitzen du jaiotza inguruko heriotza-tasetan. Gainera, GAOk jardunbide egokiei buruzko hiru gomendio egitea erabaki zuen, DM1 duten emakumeen maneiu kliniko egokia errazteko, haurdun geratzeko nahiarekin. Atal honetan, gomendioen formulazio-taularen edukia aurkezten da.


DM1 duten eta gaixotasun anbulatorio akutua duten pertsonen kasuan, deskonpentsazio metabolikoak prebenitzeko eta tratatzeko beste neurri batzuk erabili beharko lirateke?

Question: k) Onargarria al da inplikatutako eragileentzako aukera?

GAGren esperientziaren arabera, gomendioak onargarriak izan litezke profesionalentzat. DIABETES MELLITUSEN GAINEKO PRAKTIKA KLINIKOKO GIDAren kasuan, 1 231 MOTA DM1 duten pertsonek eta senideek komunikazio-prozesu egoki bati lotuta joan beharko lukete.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: b) Zein da espero ez diren efektuen magnitudea?

Kontrol-taldearen aurrean tratamendu intentsiboaren eraginkortasuna ebaluatzen duten azterketek erakusten dute ez dela onurarik lortzen maila objektibo zorrotzak markatzean, eta, horrez gain, tratamenduari lotutako gertakariak areagotzen direla. Tratamendu intentsiboak tratamendu konbentzionalaren edo ez-tratamenduaren aurrean duen eraginari dagokionez, 2018ko DBHko gidak (35) adierazten du iktus iskemikoa duten pertsonen kasuan hipogluzemia-arriskua handitzen dela (zortzi azterketa; n458; R491; R2,99; IC95 % 0,95etik 9,40ra), eta ez dela kontuan hartzen hipogluzemia bakarra (% 36), nahiz eta hipogluzemia esanguratsua izan.


Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Baliabideen magnitudea psikoterapia nola inplementatuko den, AP unitatetik arreta programaren bat dagoen edo espezialistarengana bideratu behar den araberakoa izango da.


Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

Cochrane (88) berrikuspenean zazpi ECA (n239) sartzen dira. Bi azterketa gurutzatuak ziren, eta haien datuak ez zeuden eskuragarri. Beraz, emaitzak bost ECAtan oinarritzen dira 213 pazienterekin. Antidepresiboek % 50 murrizten dute labilitate emozionala (EAZ bat; n19; ER 16,50; IC95 1,07tik 253,40ra), eta hobetu egiten dute ikerketa neurologikoen zentroko labilitate-eskalaren puntuazioa (CNS-LS) eta Clinician Interview Based Impression of Change-rena (ECCA bat; n28;  EMB2; 22C; 222C; 222C; 2222C; 22222C; 22222222 eta 2C;222222C;22222222222222 eta 22222 eta 2222222C;22222222222222222222222222222222 eta 22 eta 22222222222 eta 222222222222 eta  eta 2222222 eta 222222222 eta 2222222222


Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak.

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: k) Esku-hartzea inplementa daiteke?

Ez da identifikatu.

5.2. Hipergluzemia Zenbait ikerketek aurkitu dute hipergluzemiak iktus akutuan duen ezaugarri komuna dela, iktusi mota edozein izanda ere. Izan ere, hipergluzemaren presentzia infartua hedatzearekin lotu da, eta erresulitu funtzional okerragoak ditu. Hiperglizemia ikturismoa pairatu duten pertsonen % 40 edo 50ean agertzen da. Glukosaren monitorizazio jarraituari buruzko azterlanek bi fase deskribatu dituzte: lehen zortzi orduetan, gluzemia aurrekoa, diagnosiaren % 100ean gertatzen dena. LEHENENGO ARRETAKO ICTUSAREN MANEJOARI BURUZKO PRAKTIKA KLINIKOA 43 Gomendioak Hipergluzemia ahula Ospitale aurretik ez tratatzea iradokitzen da iktus akutuaren kontrako pertsonengan. Gomendatzen da hipergluzemiaren tratamendua intentsiboki ez tratatzea akutuaren aurkako ikluzemia duten pertsonetan. Gluzemia-maila hori, hain zuzen ere, hipogluzean gomendatutako hipofluzemien ondoriozko efektua izatea. Hipergluzemiaren tratamenduaren hasiera AP-n Ebidentziaren kalitatea: ebidentzien kalitatea oso baxua da, identifikatu den azterketa bakarrak tratamenduak gluzemian duen eragina baloratzen duelako, eta ez iktusa jasan berri duten pertsonentzat interesgarriak diren amaierak. Onura eta arriskuen arteko balantzea: zain barneko intsulinak plasmako neurriak nabarmen murrizten ditu, eta larruazalpekoa ez, baina ez dago datu garrantzitsu gehiagorik pazientearentzat. Onargarritasuna eta inplementazioa ere ados egongo lirateke tratamendua ez hastearekin. Diabetesa duten edo ez duten pertsonen artean ez da bereizketarik egiten, ospitalera joaten diren iktusa duten pertsonen % 25ek diabetes ezezaguna dutela uste baita. Horregatik, oso ohikoa da denak berdin tratatzea.


Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak.

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: c) Zein da efektuei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

– Iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pertsonak, tronbolisi endobenosorako edo tronbektomia mekanikorako hautagai ez direnak: moderatua. – Iktus iskemiko akutua eta trom-bolisirako hautagai diren hipertentsio arteriala duten pertsonak: oso baxua. – Garezur barneko odoljarioa eta hipertentsio arteriala duten pertsonak: oso baxua.

– Iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pertsonak, tronbolisi endobenosorako edo tronbektomia mekanikorako hautagai ez direnak: ebidentziaren kalitatea neurrizkoa izan zen kasu guztietan. – Iktus iskemiko akutua eta trom-bolisirako hautagai diren hipertentsio arteriala duten pertsonak: ez dago azterketa ausazkotu edo prospektiborik iktus iskemiko akutua duten pertsonen artean hipertentsio arteriala murrizteko eraginkortasunari eta segurtasunari buruz.


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Ez da identifikatu kos- te-eraginkortasunari buruzko azterlanik.


Question: e) Zein da ebidentziaren kalitate globala zuzeneko edozein onura inportanterako?

Probaren zuzeneko onura garrantzitsuari buruzko zuzeneko ebidentziarik ez da identifikatu.


Question: m) Kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo alderaketa?

Ez da azterketarik identifikatu pektuan. Ez dira adierazi.


Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Neurri hori ezarri ahal izateko behar diren baliabideen araberakoa izango da, edo iktusa jasan duten eta eguneroko jarduerekin arazo gehiago dituzten pertsonei zerbitzu hori eskaini ahal izateko inbertsioa egin behar den.


Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak izango.

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


Question: c) Zein da efektuei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Oso baxua. PRAKTIKA KLINIKOKO GIDA LEHEN ARRETAKO ICTUSAREN MANEJOARI BURUZ 79

Nahiz eta amaiera batzuetarako kalitatea txikia izan, xurgapenerako oso baxua da eta, beraz, kalitate globala oso baxutzat definitzen da.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

RIGHT azterketan (22), iktus susmoa duten 41 soinurekin (3tik 2 FAST) eta 140 mmHg baino gehiagoko AZPrekin sintomak hasten diren lehen lau orduetan, pazienteak ausazkotu ondoren, glizeriltrinitrato transdermala (GTN) eman zen igerian ari diren langile paramedikoen artean. 90 egunetan berreskuratze esanguratsua izan zen Rankin eskalan (ERm) tratamenduaren alde, baina ez heriotza-tasan 4/25 34 PRCA hilgarri zenbatetsi ziren (GNS vs 6/16, p0, 0,15 puntu); % ORT, berriz, % 64 eta % 66 (3). Egoera funtzional onaren tasa hiru hilabetera (0tik 2rako ERm puntuazioa) ere izan zen: bi ECA; n1190; 37,4% vs. 35,5; OR 1,33 (IC95 % 0,59tik 3,01era) (24, 25). Bi ikerketen batez besteko AZP 160 eta 168 mmHg bitartekoa da.

Ez dira kontuan hartu.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Edozein botika erabil badaiteke, farmako bakoitzaren kostua kontuan hartu beharreko irizpidea izan daiteke bata edo bestea erabiltzeko orduan.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak.

Pektuaren ebidentziarik ez da identifikatu, eta uste da ez litzatekeela aldatuko iktusa izan duten pertsonen iritzia, kontuan hartutako ondorioekin.


Question: j) Onargarria al da aukera alderdi interesdun guztientzat?

Ulertzen da iktusa jasan duten pertsonek psikoterapia onartuko luketela depresioaren tratamenduaren zati gisa.


Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

Iktus errepikariaren arriskua, 90 egunen buruan, murriztu egiten da tratamendu dualarekin (RR 0,70etik 0,80ra; IC95 % 0,61etik 0,80ra; 19 gutxiago 1000etik 1000era). Desgaitasun funtzional larriaren arriskua ere txikiagoa da tratatutako taldean (RR 0,90; IC95 % 0,81etik 1,01era; 14 gutxiago 1000etik (27 egunetik bat gehiagora) eta bizi-kalitate baxuagoa 90 egunera (EQ-5D 0,5etik 0,81era); IC95 % MAJO DEL ICTUS EN ATENTZIA: 1,01etik 1,27ra (ez gehiago) berdina da.


Baliagarriak al dira ospitale aurreko eskalak APren inguruan (kontsulta presentziala eta telefono bidezkoa)?

Question: d) Zein da baliozkotasunari buruzko ebidentziaren kalitatearen gaineko konfiantza orokorra (zehaztasuna)

Oro har, AP (konparazio guztietarako) jaitsi egiten da, eta telefono-kontsumoari dagokionez, kalitatea oso txikia izan daiteke.

– Cochrane berrikuspenaren egileek (18) ez dute baloratu tresna bakoitzerako ebidentziaren kalitatea, baina APko medikuek bakarrik ebaluazioak egiten ez dituzten azterketak eta egon litezkeen alborapenen arriskuak kontuan hartuta, kasu guztietan konfiantza txikia izango dela suposatzen dute. Test eta testuinguruaren araberako azterketa-kopuru txikia, alborapen-arrisku handia, azterketaren ezaugarrietan funtsezko diferentziak eta ikasketen arteko heterogeneotasun handia direla-eta, emaitza horiek behin-behineko hipotesi gisa hartu beharko lirateke, eta horiek hobeto diseinatutako azterketetan egiaztatu beharko lirateke.


Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurgabetasuna edo aldakortasuna ziurrenik ez dira garrantzitsuak.

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


APtik berehala hasi behar al da tratamendu antiagregatzailea iktus akutua duten pertsonengan?

Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

Gidaren aurreko bertsioan IST eta CAST azterketen datu indibidualen MA bat sartu zen. Horren arabera, azterketa horietako pazienteen % 22 (n773) tratamendua jasotzera ausazkotu ziren KA egin aurretik, eta irudi-probaren ondoren ausazkotutako pazienteen antzeko emaitzak ikusi ziren. Beste iktus edo heriotza bat izateko arrisku orokorra handia izan zen (% 17). Hala ere, bazirudien AASekin egindako tratamenduak beste iktus batzuen intzidentzia murrizten zuela (% 0,3) eta zortzi (% 2,2) (37).

Egindako bilaketan, antiagregatzaileen erabilerari buruzko hainbat berrikuspen identifikatu dira, eta horien artean, gidaren aurreko bertsioan erabilitako Cochrane (38) berrikuspenaren eguneratzea. RS hori Stroke Foundation-en gida australiarrean ere aipatzen da, zeina ebidentzia eguneratzeko erabili baita (39). Cochrane SESBak (38) hiru azterketa berri ditu, zeinak ez baititu ia aldatzen lau heriotz-arrisku-arrisku-arrisku-arrisku-arrisku-arrisku-arriskua (AZPI) baino %  0,9 gutxiago; IMZI-k % 0,9 baino gutxiago; IMZI-k, berriz, % 2-ko herio-a-a-a-a-a-a-a-a-arrisku-a-arriskua-a-a-a-agiriak-a-a-a-de-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a--a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a---a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a------a-a-a---a-a-a-a-a-a-a--a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a---a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a


Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Ez da horri buruzko azterlanik identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Ez dira azterlanak identifikatu, ez dira kontuan hartu.


Zein botika dira eraginkorrak iktus osteko min zentralaren tratamenduan?

Question: g) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra (kostuak)?

Ez da identifikatu iktus osteko min zentralaren botikekin tratatzeko baliabideak eta kostuak erabiltzeari buruzko ebidentziarik.


Question: c) Zein da kalitate globala efektuei buruzko ebidentzian?

Ikerketa bakarra dago psikoterapiak iktus osteko antsietatearen tratamendu farmakologikoarekin duen batuketa ebaluatzen duena, paziente gutxirekin eta alborapen arrisku posiblearekin.


Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Ez da iktusa jasan duten pertsonengan depresioaren, antsietatearen eta labilitate emozionalaren botikekin tratatzeko baliabideen eta kostuen erabilerari buruzko ebidentziarik identifikatu. Ondoko taulan erakusten da ikerketetan sartutako farmako bakoitzarentzako eguneroko defi-habia dosia eta DDD bakoitzeko prezioa gure testuinguruan. Eguneroko dosia (DDDD) Prezioa/DDDDS Sertralina 50 mg 0,19 Escitalopram 20 mg 0,3 Citalopram 20 mg 0,183 Fluoxetina 20 mgg0,21 m41 mLGRY1 0,41 mGRAFRAMA 0,0,0,6,5 m1 GRAFRAMIDO 0,0,5


AIT edo iktus egonkorra duela 48 ordu baino gehiago sintomak hasteari buruzko susmoa duen pertsona bat lehenbailehen ospitaleko arretara bideratu behar al da?

Question: b) Zein da espero ez diren efektuen magnitudea?

EXPRESS azterketan ez da sintomak hasten direnetik 90 egunera hesteetako edo garun-barneko odoljarioa izateko arriskua handitzen; beraz, badirudi deribazioak eta tratamenduaren presazko hasierak ez duela eragin kaltegarririk pazienteengan. Aldagai horietarako, datuak urriagoak dira (askoz ere gutxiagotan gertatzen dira), eta ebidentziaren kalitatea txikiagoa da.


Question: k) Nolako altuak dira eskatutako baliabideak (kostuak)?

Uste da autobetetze-galdetegi bat erabiltzea ez dela disfa-gia bahetzeko beste edozein proba baino garestiagoa izango, baina ez dago horri buruzko datu objektiborik.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: g) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra (kostuak)?

Ez dira azterlanak sartu. Ez dira kontuan hartu.


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak esku-hartzeari edo oparotasunari laguntzen dio?

Ez da identifikatu kostu-eraginkortasunari buruzko azterlanik. Ez da kostu-eraginkortasunari buruzko azterlanik identifikatu.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Ez da identifikatu. Uste da posible izango litzatekeela hipergluzemiaren tratamendua ezartzea LHn. Tratamendua hasteko zifrak


Baliagarriak al dira ospitale aurreko eskalak APren inguruan (kontsulta presentziala eta telefono bidezkoa)?

Question: a) Nola balio du (zehatza) probak?

Medikuek eta/edo APko erizaintzako langileek erabiltzeko (Zhelev et al., 2019 (18)): – 1. konparazioa: CPSS vs. MASS: berdin sentikorra, baina ez hain espezifikoa. – 2. konparazioa: CPSS vs. ROSIER: berdina baina ez hain zehatza. – 3. konparazioa: FAST vs. ROSIER: berdina sentibera eta/edo zehatzagoa: berdina sentibera eta espezifikoa. 27. – Konparazioa: CPSS vs. vs. vs. ROSIER: Sentikorra eta espezifikoa: FASD.

Medikuek eta/edo APko erizaintzako langileek erabiltzeko (Zhelev et al., 2019 (18)): – CPSS da S handiena modu tinkoan aurkezten duen proba, eta, beraz, lehentasuna eman beharko litzaioke beste eskala batzuen aldean. Ebidentzia gehiago behar da zehaztasun absolutua zehazteko, eta ea eskala alternatiboak, hala nola MASS eta ROSSIER, antzekoa baina espezifikoagoa (E) izan zezaketenak, telefono bidezko errekonozimenduko (ZIH) azterketak egiteko (ZET) azterketak (ZET) egin behar lituzkete, eta, horrenbestez, telefono bidezko azterketak egin behar lituzkete.

Balorazioan medikuek egiten duten azterketarik ez duen beste berrikuspen batean, ondorioztatu dute aurre-ospitaleko egoeran FAST eta MASS eskalak direla sentikorrenak, eta CPSS dela espezifikoena. Glukosa neurtu ezin denean, MASS bezalako eskalak aplikatzen direnean eskatzen den glukosa neurtu ezin denean, FAST eta CPSSen sinpletasuna dela-eta, egokienak dira lehen sorospenen hornitzaile ez diren langile ez-medikuentzat. Glukosa neurtzeaz gain, MASS eskalak eskuetako ahultasuna (eskuen estutze baten bidez) eransten dio CPSSri. ROSIER eskalak konortearen galera, krisi epileptiko bat, alterazio-eremuaren presentzia eta alterazio-a.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Esku-hartzeak onurarik ez badu, ez du merezi kostu-eraginkortasun azterketak egitea, ez bailitzateke kostu-eraginkortasunik aterako. Beraz, konparazioa erraztuko litzateke.


Question: g) Nolakoa da probaren emaitzen eta erabakien arteko erlazioa?

Ez da azterlanik identifikatu. Ez dira adierazi.


Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Psikoterapia eraginkorra bada eta osasun-sistema publikotik eskaintzen ez bada, modu pribatuan onartu ezin zaien pertsonen artean ekitaterik eza sortuko da.


Question: j) Onargarria al da aukera alderdi interesdun guztientzat?

Uste da paziente guztiek onartuko luketela, nahiz eta agian batek ez onartu.


Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

– 1. konparazioa: Shaker edo CTAR ariketak: ziurrenik esku-hartzea errazten du. – 2. konparazioa: EMST ariketak: ziurrenik esku-hartzea errazten du. – 3. konparazioa: hizkuntza indartzeko ariketak: ez dakigu.

– 1. konparazioa: Shaker edo CTAR ariketak: bi ariketa mota horiek disfagia hobetzen dute, baina baliteke iktusa jasan duten pertsona guztiek ez onartzea. – C omparación 2: EMST ariketak: ariketa honek disfa-gia hobetzen du, baina astuna izan daiteke iktusa jasan duten pertsonentzat. – 3 konparazioa: hizkuntza indartzeko ariketak: ez da frogatu iktusa duten pertsonengan eragin onuragarria izan denik.


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Ez da identifikatu iktusa jasan duten pertsonengan depresioaren, antsietatearen eta labilitate emozionalaren botikekin tratatzeko kos-te-eraginkortasunari buruzko azterlanik. Ezin jakin denez DDD bakoitzeko kostua kalkulatzeko erabiltzen diren botiketatik zein den eraginkorrena; izan ere, nahi ez diren efektuak eta nahi ez direnak aldatu egiten dira berreskuratutako ebidentziaren arabera, eta ezin da zehaztu horietakoren bat kostu-eraginkorragoa den gainerakoekin edo plazeboarekin alderatzen denean.


Zein botika dira eraginkorrak iktus osteko min zentralaren tratamenduan?

Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Ez da identifikatu iktus osteko min zentralaren botiken tratamenduari buruzko kos-te-eraginkortasunari buruzko azterlanik. DDD bakoitzeko kostua kalkulatzeko erabiltzen diren botiketatik zein da eraginkorrena. Izan ere, nahi ez diren efektuak, hala nola nahi ez direnak, berreskuratutako ebidentziaren arabera aldatzen dira, ezin da zehaztu horietakoren bat kostu-eraginkorragoa den gainerakoekin alderatzen denean edo plazeboarekin. 68 PRAKTIKA KLINIKOKOKO GIDAK SNSAN


Baliagarriak al dira ospitale aurreko eskalak APren inguruan (kontsulta presentziala eta telefono bidezkoa)?

Question: l) Zein da eskatutako baliabideen (kostuak) ebidentzian konfiantza izatea?

Ez dira azterlanak identifikatu, ez dira kontuan hartu.


Question: j) Nahi diren eta nahi ez diren ondorioen arteko balantzeak esku-hartzea edo esku-hartzea errazten al du?

Arestian adierazi den bezala, ospitaleko testuinguru akutuan disfagia bahetzeak ondorio onuragarriak ditu iktusa izan duten pertsonen intereseko amaieran, eta gure testuinguruan, ura irensteko proba aplikatzea lagungarria izan daiteke alta eman zaien eta APra joaten diren pertsonengan disfagia-kasuak detektatzeko, eta horrek, ziurrenik, onurak ere ekarriko dizkio pazienteari.


Question: g) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitatea (kostuak)?

Ez dira azterlanak identifikatu, ez dira kontuan hartu.


Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

Balantzea mesedegarria dela uste da, batez ere kontuan hartuta 21 eguneko iraupena duela, gaixo horien odoljario-arriskua txikiagoa dela 90 egun luzatzearekin alderatuta, iktusa errepikatzeko arriskuan eraginik izan gabe.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: j) Onargarria al da alderdi interesdunentzako aukera?

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


Question: f) Zein da emaitzek duten eraginari buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Ez da identifikatu probaren emaitzak eta horrek pazientearen amaieran duen eragina ezagutu ondoren jarraitu beharreko prozedura zein den adierazten duen ikerketarik. Pazienteak erraz betetzeko moduko tresna da, disfagia bahetzea erraztuko lukeena, batez ere APren esparruan, osasun-profesionalen lan-karga murriztuz.


Question: k) Nolako altuak dira eskatutako baliabideak (kostuak)?

LEHEN ARRETAKO ICTUSAREN MANEJOARI BURUZKO PRAKTIKA KLINIKOKO GIDA 73 Ura irensteko test baten bidez bahetzea erraza da, eta nahiz eta esperientziadun osasun-profesionalak behar izan, konpentsatu egin dezake, baldin eta ondorengo konplikazioak murrizten badira.


Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurgabetasuna edo aldakortasuna ziurrenik ez dira garrantzitsuak.

Ez da identifikatu bekatu-aberearen ebidentziarik. Pazienteen iritzia ez litzatekeela aldatuko uste da, kontuan hartutako amaierak kontuan hartuta.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

Australiako gidak (32) Quality in Acute Stroke Care (QASC) (33) saiakuntza barne hartzen du. Bertan, hipergluzemia > 11 mmol/L (edo, bestela esanda, > 200 mg/dL) tratatzen denean, lehenengo 72 orduetan (neurketa-pakete baten zati gisa) emaitzak hobetu egiten dira (hilkortasuna edo mendekotasuna duten 157 paziente gutxiago tratatutako 1000 pazienteren kasuan), nahiz eta efektua ezin zaion egokitu esku-hartze horri bakarrik: tratamendu intentsiboaren eraginkortasuna ebaluatzen duten ikerketek erakusten dute ez direla onurak lortzen maila objektibo zorrotzak markatzean (herio-gertaerak gehitzeaz gain, % 5,9, HGL-aren % 73 eta 3,4,4,3 aldiz handiagoak). LEHEN ARRETAKO ICTUSAREN MANEJOARI BURUZKO PRAKTIKA KLINIKOKO GIDA 47 Tratamendu intentsiboak ohikoaren edo ez-tratamenduaren aurrean duen eraginari dagokionez, 2018ko DBHko kiak (35) adierazten du, iktus iskemikoa duten pertsonen kasuan, ez dagoela alde nabarmenik gidatze-prozesuaren amaieran (zortzi azterketa; n560; RR 1,09; % 0,87tik 1,37ra bitarteko IC95; IC95 % 0,94tik 1,05era bitarteko tartea: 0,9 mmol/L) eta 0,8tik 0,8ra bitarteko diktus hemol-erainoko segimendua duten pertsonen kasuan. group: 3,8-11 mmol (70-200 mg/dL) mg/edL); tight control groupa: 3, 8-6 mmol/L (70-110 mg/dedL) Kreisel 4,44-6 milimol/l (80-110mg/d L)  11 mmol / L ( 200 mg/DL) McCormick 4-7 mmoll/L (72-127 mg/ dL) etso et al. 5,5-7 mmmol/dL (100-127 mG/dL).

Ez dira kontuan hartu.


Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Terapia okupazionala sartzea gomendatuz gero, zentro edo komunitateen artean desberdintasunak sor daitezke, pertsona horiei eskainitako zerbitzuen barruan integratzea errazagoa dela ikusiz. Hori dela eta, garrantzitsua izango litzateke nazio mailan kontuan hartzea, arlo horretan desorekarik ez sortzeko.


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak esku-hartzeari edo konparazioari laguntzen dio?

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


APtik berehala hasi behar al da tratamendu antiagregatzailea iktus akutua duten pertsonengan?

Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

Ez du laguntzen ez esku-hartzean ez konparazioan.

Azterketek iktus hemorragikoa duten pertsonengan AASen eragin negatiboa eragin ez bazuten ere, datuak geroagoko analisi batetik lortzen dira, eta adierazten da komeni dela zuhurrak izatea garuneko odoljarioa izan dezaketen pertsonak AASekin tratatzeaz hitz egitean. Iktus hemorragikoa baztertu duten pertsonen kasuan, ba-lancea antiagregatzailearen tratamenduaren aldekoa da.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

– Iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pertsonak, tronbolisi endobenosorako edo tronbektomia mekanikorako hautagai ez direnak: hutsala. – Iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pertsonak, trom-bolisirako hautagaiak: moderatua. – Garezur barneko odoljarioa eta hipertentsio arteriala: moderatua.

Iktus motaren arabera eta tronbolisi endobenosoaren edo tronbekto mekanikoaren bidez tratamendua jaso behar duten ala ez kontuan hartuta, desberdintasunak adierazten dituzte ikerketek: iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pertsonak ez dira tronboliko endobenosarako hautagaiak, ezta tronbektomia mekanikoa ere: errebaskularirik ez dagoenean, 120 mmm-tik 120 mh-ra bitarteko erlazioa dute odoleko presioak eta osasuneko emaitzek (26). – Garezur barneko odoljarioa eta hipertentsio arteriala zuten pertsonak: azterketa batek frogatu zuen AZP 160 mmHg-tik beherakoa izatea segurua eta egingarria zela. Hoc osteko analisi batean ikusi zuten emaitza kliniko txarrak izateko arrisku txikiagoarekin lotzen zen maila 130 mmhg-koa izan zela. Atzera begirako ikerketek frogatu zuten modu tinkoan 160 mMHg edo 140 mmHgetik beherako AZP batek emaitza klinikoa hobeak zituela (26). 37 – Iktus iskemiko akutua eta trom-bolisirako hautagai diren hipertentsio arteriala duten pertsonak: ez dago saiakuntza klinikorik PAren murrizketaren segurtasunari eta eraginkortasunari buruz iktus iskaemiko akutua duten pertsonengan, baldin eta PA bildutako zifrak eta zain barneko tronbolisiarekin tratatzen ari badira. Tratamendu intentsiboari dagokionez (130-140 mmHg zifra objektiboa 1 h-tan) ez-intentsiboaren aldean (zifra objetiboa  1800 mmHG zifra 72 h-tan), ez da desberdintasunik hautematen hedatutako pertsonen artean: % 11,95, 93; hemolisia duten pertsonen artean % 21,24; hemorrazia duten pertsonen artean, % 0, eta sei hemorragia dutenen artean % 0,4; heriotza-egoera duten pertsonen kasuan % 0, %1; % 0,33; % ORC; odoljario-tasa: % 0, berriz, %0,3; hemonio-trakropatia:

Ez dira kontuan hartu.


AIT edo iktus egonkorra duela 48 ordu baino gehiago sintomak hasteari buruzko susmoa duen pertsona bat lehenbailehen ospitaleko arretara bideratu behar al da?

Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak esku-hartzeari edo konparazioari laguntzen al dio?

2. fasean irabazitako AVAC bakoitzeko kostu gehigarria, 1. fasearen aldean, 2103 -koa izan zen, 29000  (43) azterlanean ezarritako irabazitako bizi-urte bakoitzeko ordaindu beharreko erabilgarritasun-mailaren azpitik. Sentsibilitate-analisiak adierazi zuen % 93ko probabilitatea zuela 2. fasea 29000 -ko (43) AVACek irabazitako erabilgarritasun-atalase baterako kostu-eraginkorra izateko. Azterketa horretan, EXPRESS kliniken kostuak eta hasierako iktusa/AITa hasi eta 10 urtez jarraian izandako ospitale-sarreren kostuak baino ez ziren sartu.


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Ez da identifikatu depresioaren, antsietatearen eta labilitate emozionalaren botikekin tratatzeko kos-te-eraginkortasun azterlanik iktusa izan duten pertsonentzat.


Question: i) Ba al dago ziurgabetasun edo aldakortasun garrantzitsurik pazienteek nola baloratzen duten

Ziurgabetasuna edo aldakortasun ez-garrantzitsua.

Ez da azterlanik identifikatu. Ez dira adierazi.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: b) Zein da espero ez diren efektuen magnitudea?

Ez dira berrikuspenaren ondorio kaltegarriak deskribatu. Ez dira kontuan hartu.


Baliagarriak al dira ospitale aurreko eskalak APren inguruan (kontsulta presentziala eta telefono bidezkoa)?

Question: m) Esku-hartzearen edo konparazioaren kostu-eraginkortasunari laguntzen dio?

Ez dira azterlanak identifikatu, ez dira kontuan hartu.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Ez da identifikatu. Uste da ekitatea ez litzatekeela arriskuan jarriko kasu honetan.


Question: c) Zein da kalitate globala efektuei buruzko ebidentzian?

– 1. konparazioa: Shaker edo CTAR ariketak: baxua. – 2. konparazioa: EMST ariketak: baxua. – 3. konparazioa: hizkuntza indartzeko ariketak: baxua.

– 1. konparazioa: Shaker edo CTAR ariketak: barneko ikasketetan eta paziente gutxitan alborapen arriskua egon daiteke, eta horrek ebidentziaren kalitatean konfiantza murrizten du. – 2. konparazioa: EMST ariketak: barneko ikasketetan eta paziente gutxitan alborapen arriskua egon daiteke, eta horrek ebidentziaren kalitatean konfiantza murrizten du. – 3. konparazioa: hizkuntza indartzeko ariketak: alborapen arriskua izan dezakeen azterketa bakarra eta paziente gutxi.


Question: m) Kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa egiten?

Azterlanik identifikatu ez den arren, baheketa egiteko baliabideak behar badira ere, lor litezkeen onurek iktusa jasan duten eta disfagia duten pertsonen maneiuaren ondorengo kostuak murriztera eramango luketela pentsa dezakegu.


Zein botika dira eraginkorrak iktus osteko min zentralaren tratamenduan?

Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak.

Iktus osteko min zentrala duten pertsona guztiek onartuko lukete min hori murrizteko tratamendua, nahiz eta tolerantzian aldeak egon litezkeen tratamendua bertan behera uzteko edo ez uzteko ondorio kaltegarriekiko.


Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

Ebidentziak adierazten du hobetu egiten direla depresioa eta eguneroko jardueren puntuazioa, eta ez da zehazten psikoterapia pazientearen tratamendu farmakologikoari gehitzeak dakartzan ondorio kaltegarriak. Beste baldintza batzuetan, frogatu da psikoterapiak lagundu egin dezakeela depresioaren tratamenduan; beraz, nahiz eta iktusa duten pertsonen kasuan ebidentzia oso kalitate txikikoa izan, beste kasu batzuetan erregistratu den erabilgarritasunak lagundu egingo lioke haren gomendioari.


Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak.

Uste da zure ik-a jasan duten pertsona guztiek iktusaren ondorioz jasan duten edozein ondorio edo desgaitasun berreskuratzearen eta, batez ere, eguneroko jarduerak berreskuratzearen antzeko garrantzia emango luketela.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: d) Ba al dago ziurgabetasun edo aldakortasun handirik pazienteek nola baloratzen duten

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak izango.

Pektuaren ebidentziarik ez da identifikatu, eta uste da ez litzatekeela aldatuko iktusa izan duten pertsonen iritzia, kontuan hartutako ondorioekin.


Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Ez da iktusa jasan duten pertsonengan labilitate emozionaleko botikekin tratatzeko baliabideen eta kostuen erabilerari buruzko ebidentziarik identifikatu. Droga Eguneroko dosi definitua (DDD) Prezioa/DDD () Zitalopram 20 mg 0,183 Fluoxetina 20 mg 0,087 Sertralina 50 mg 0,194 Amitriptilina 75 mg 0,104 Nortriptilina 75 mg 0,206


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Osasun-langileei prestakuntza eman beharko litzaieke, eta tratamenduak onurarik ez badu, beti kostua izango da, eta horrek ez du esan nahi bigarren mailako efektuak dituztenik, eta horrek ber-ikastaroen erabilera areagotzea ekar dezakeenik sor daitezkeen konplikazioei aurre egiteko.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Esku-hartzeak onurarik ez badu, ez du merezi kostu-eraginkortasun azterketak egitea, ez bailitzateke kostu-eraginkortasunik aterako.


Question: g) Nolakoa da probaren emaitzen eta erabakien arteko erlazioa?

Ez da identifikatu harreman zuzena aztertzen duen azterlanik, eta suposatzen da disfagiako espezialista batek ebaluatuko lukeela emaitza positiboa lortzen duen pertsona, baina hori ez da beti gertatzen.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: g) Zein da eskatutako baliabideen gaineko ebidentzian konfiantza izatea (kostuak)?

Eraginkortasuna antzekoa bada, baina kostuetan diferentziak egon badaitezke, baliteke alternatibaren bat bestea baino hobea izatea; baina ez dago ebidentziarik.


Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


Question: c) Zein da efektuei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Datuak bi azterketetatik lortzen dira, alborapen-arriskua izan dezaketenak, heterogeneotasun funtsezkoa dutenak eta estimazioetan zehaztasunik ez dutenak.


Question: c) Zein da efektuei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Azterketek paroxetina ebaluatzen dute beste SSRI edo ohiko tratamendu baten aurrean; beste batek imipraminaren erabilera ebaluatzen du (antidepresibo triziklikoa) ohiko tratamenduaren aurrean; eta azkenak, antsiolitiko azapirona (buspirona) ohiko tratamenduaren aldean. Lau konparazioak alborapen arrisku handiko hiru azterketetatik zetozen. Analisirako daturik ez zuen tudioak antsietate asaldura orokorra lau aldiz handiagoa ekarri zuen plazebo taldean, eszitopramarekin tratatutako taldeak baino (HR doitua 4,95; IC95 % 1,54tik 15,93ra).


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

Bath et al.-en berrikuspenean (29) adierazten da iktus iskemiko akutua duten pertsonen azpitaldean (n11015) ez dela heriotzaren edo kontrolaren aurkako tratamendua jasotzeko dependentziaren onurarik izango (OR 1; IC95 % 0,92tik 1,08ra). Eta botika-motari dagokionez, ez da desberdintasunik aurkitu heriotzaren edo mendekotasunaren konbinazioari buruz (OR 0,98; IC95% 0,92tik 1,05era), heterogeneotasuna oso txikia izanik. Botika-moten arteko konparazio indibidualetako batek edo PAren jaitsiera esanguratsua izan zen. Botika-mota guztiek (CBs, ACE, % 0,9) tratamendua eraginkorragoa izan dezakete, eta ospitaleek, berriz, berriz, egunean behin baino.


Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

Psikoterapia gehitzeak nabarmen murrizten du antsietatearen puntuazioa, horri buruzko ondorio kaltegarririk deskribatu gabe, nahiz eta azterketa txiki bakarra izan.


Question: b) Zein da espero ez diren efektuen magnitudea?

Pa-roxetinarekin tratatutako pertsonen erdiek eragin kaltegarriak izan zituzten, hala nola goragalea, oka edo zorabioak, baina buspironarekin tratatutako pazienteen %14k bakarrik jasan zituzten goragalea edo palpitazioak (86).


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Ez da kasuen azterketarik egin. Ez dira kontuan hartu.


Baliagarriak al dira ospitale aurreko eskalak APren inguruan (kontsulta presentziala eta telefono bidezkoa)?

Question: o) Inplementatzeko proba egingarria da?

Ez da azterketarik identifikatu.

Azterlanik identifikatu ez den arren, tresna horiek erabiltzen ari dira dagoeneko, eta, beraz, uste da iktus hemorragikoa jasan duten pertsonengan PA murriztea gomendatzen dutela. Iktusaren GIDA KLINIKOA LEHEN ARRETAKO IZTUSAREN MANEJOARI BURUZKOA 31. 5.1.Iktus akutuaren ospitale aurreko maneiua. Hipertentsio arteriala. Hainbat erakundek gomendatzen dute iktusi hemorragia izan duten pertsonen kasuan PA murriztea. Gomendioak Hipertentsio arterialaren tratamenduaren hasiera APn Iktus akutuaren susmoa duten pertsonetan, PA altua ospitalez kanpoko eremuan ez tratatzea iradokitzen da, baldin eta AZP  220 mmHg edo presio arterial diastolikoaren (AZP) aurkako bat mantentzen bada, larrialdi-egoera jakin batzuetan izan ezik, ezkerreko bihotz-gutxiegitasunaren susmo kliniko oinarritua, sindrome koronario akutua, disekzio aortiko edo eklanpsikikoari eusten badiote. Zain barneko tronbolisiarekin edo BPC tronbektomia mekanikoarekin tratatu gabeko eta PA > 220/120 mmHg-ko iktus iskemiko akutua duten pertsonen kasuan, arrazoizkoa da tratamendu tomakologikoa (24 ordutan AZParen % 15etik beherako murrizketa). Zibor barneko odoljario akutua daukaten pertsonen kasuan (sintomak praktikatzen hasi zirenetik 6 ordu baino gutxiago igaro direnean), hipertentsio-azterketa bat egiten da hipertentsio-egoerari aurre egiteko. Tratamendu farmakologikoa aukeratzeko Ezin da botika jakin bat gomendatu, ez baitago ebidentziarik LEHEN ARRETAKO ZIRKULAZIOARI BURUZKO PRAKTIKA KLINIKOKOKO GIDA bat edo bestea aukeratzeko. Izan ere, ez dago ebidentzia horietako zein den egokiena PA murrizteko edo pazienteen intereseko amaierak hobetzeko. Horregatik, ez da gomendatzen farmako baten edo bestearen aldeko gomendiorik egitea. Ebaketa-egoeran dauden osasun-azterketen arabera, ez dira hobekien ebaluatzen, eta ez dira abiapuntutzat hartzen hiru hilabetetik aurrerako tratamendua. Horregatik, tratamendua hasteko ebaketa-puntu horiek ezar daitezke, baina ez da frogatu kasu horietan PAren murrizketa pazienteengan emaitza hobeekin lotzen denik. Hori dela eta, eta beste gida batzuen praktika onaren gomendioak kontuan hartuta, egoera jakin bakoitzerako tratamendu-lerro batzuk hartzen dira kontuan. Aukeratzeko tratamendu farmakologikoa Ez dago azterketarik iktusa izan duten pertsonen interes-amaierei dagokienez emaitza hobeak dituen farmakorik; beraz, ez da berrikuspenik egiten paziente horien hipertentsio arteriala tratatzeko erabili beharko litzatekeen botikari buruz.


Zein botika dira eraginkorrak iktus osteko min zentralaren tratamenduan?

Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

– Amitriptilina vs. plazeboa: ziurrenik aukerak mesede egiten du. – Pregabalina vs. plazeboa: ez dakigu. – Carbamazepina vs. plazeboa: ziurrenik aukerak mesede egiten du. ICTUSAREN MANEJOARI BURUZKO PRAKTIKA KLINIKOAREN GIDA LEHEN ARRETAN – Lamotrigina vs. plazebo: ziurrenik aukerak mesede egiten du. – Levetiracetam vs. plazebo: ez dakigu. – Amitriptilina vs. Carbamazepina: ez dakigu.

Nahiz eta ebidentzia kalitate baxukoa edo oso baxukoa izan, amitriptilinak eta lamotriginak mina murriztean dute eragina, nahiz eta ez dauden kontrako efektuetatik salbuetsita, lamotriginaren kasuan tratu txarrak maizago uzten baitituzte. Gainerako tratamenduek ez dirudite minean ondorio esanguratsuak dituztenik.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: e) Nahi diren efektuen eta espero ez direnen arteko balantzea, mesede egiten al dio in-

Espero da, zuzeneko ebidentziarik egon ez arren, balio jakin batetik abiatuta hipergluzemiaren murrizketak onura gehiago izango dituela arriskuak baino, baina ez dakigu ziur.


Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

DBHko gidan eta European So-ciety for Swallowing Disorders (ESSD) gidan (70) jasotzen da dieta aldatua duten pazienteetan ez zela alde nabarmenik egon iktus ondoko pneumonia agertzean (lau azterketa; n100 paziente; RR 0,19, IC95 % 0,03tik 1,4ra), ez eta barneratze-arriskuan ere (azterketa bat, n122 paziente; RR 0,06; IC95 % 0,00tik 1,00era); kalitate baxukoetan, berriz, ez zen alde handirik egon (hiru azterketa; RR 0,51,95, % 0,14tik 1,95era; oso kalitate baxua) taldearen aldean.


Question: d) Zein da probaren baliozkotasunari buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Probaren ezaugarrietan heterogeneotasun handia dago, eta S eta E datuak aldakorrak dira.


Question: g) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitatea (kostuak)?

Ez dira azterlanak identifikatu, ez dira kontuan hartu.


Question: j) Onargarria al da inplikatutako interes-taldeentzako aukera?

Ulertzen da, pazientearen oinarrizko egoeraren arabera, izan daitezkeen arriskuen onargarritasunak eragina izan dezakeela tratamendu farmakologikoaren onarpenean.


Question: n) Zein izango litzateke ekitatearen gaineko eragina osasunean?

Baheketa-proba errazak ezartzeak disfagia-kasuak modu orokorragoan detektatzen lagunduko luke, eta, beraz, ekitatea handitu egiten da (baheketa ez litzateke egongo zentro guztietan beharbada eskuragarri ez dauden proba konplexuagoak egiteko aukeraren arabera). ñ) Interesa duten alde guztiek onartzeko moduko esku-hartzea da?, gaur egun, APn ur-gluzioko proba erabiltzen da, eta, beraz, seguruenik onartu egingo litzateke. Pazienteen kasuan, litekeena da batzuk proba egiteko beldur izatea.


Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

Seguruenik, esku-hartzea erraztuko du. 92 PRAKTIKA KLINIKOKO GIDAK SNSn

Tratamenduak antsietatearen gaineko onurak ditu, baina zenbait pertsonarengan ere ondorio kaltegarriak eragiten ditu, hala nola oka edo zorabioak.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: k) Esku-hartzea inplementa daiteke?

Ez da identifikatu. Hiru kasuetan inplementazioa egingarria izango litzatekeela uste da. Aukeratu beharreko tratamendu farmakologikoa


AIT edo iktus egonkorra duela 48 ordu baino gehiago sintomak hasteari buruzko susmoa duen pertsona bat lehenbailehen ospitaleko arretara bideratu behar al da?

Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

Hasierako ekitaldiaren ondorengo lehen astean iktus errepikaria jasateko arriskurako neurrizkoa, eta handia AIT bat frijitu izana edo iktus-sintoma arinak izatea susmatzen duten pertsonen osasun-amaieren tratamenduaren deribazioaren eta tratamenduaren presako hasieraren inpakturako.

Iktus errepikariaren intzidentzia lehen astean Hainbat RS eta MA argitaratu dira AITren susmoarekin kontsultatzen duten pertsonen artean iktusa goiz errepikatzeko arriskuari buruz. Azken MAk (40) azken bost hamarkadetan argitaratutako ikasketen errepikapen-datuak konparatzen ditu. 1999 urtea baino lehen, sintomak hasi eta bi egunerako errekurrentzia-tasa % 3,4koa zen. Zazpi egunetan, tasa % 5,7koa zen, eta 30 egunekoa, % 6,3koa. Errepikapen-tasa, berriz, % 7,4koa da. Errepikatze-tasa 90 egunetan erregistratutako errekuperazio-kasuen % 74tik % 82ra bitartekoa da, hau da, eta, hain zuzen ere, tratamendua hasi eta berehala hasi zenetik 80 ordura arte, ITekoa izan zitekeen arabera. Ondorengo argitalpenek frogatu dute, halaber, LEHEN ARRETAKO ICTUSAREN MANEJOARI BURUZKO PRAKTIKA KLINIKOAREN GIDA DOITUA 55. ARTEAN, sintomak hasi eta hurrengo hamar urteetara arte egindako jarraipenarekin. Azterketaren 2. fasean lortutako emaitzak alderatzen badira (deribazio- eta premiazko tratamendu-zerbitzua ezartzen denean) 1. fasean lortutakoekin alderatuta (zerbitzu hori ezarri aurretik), % 0,41etik 0,95era bitarteko % 0,09ko edo 0,01eko (0, 95etik 0,0 urtera arteko) beherako iktusa izateko arrisku txikiagoa ikusten da.

EXPRESS azterketaz gain, badira beste behaketa-azterketa batzuk ere, pertsona mota horietara premiaz deribatzean lortzen dituzten emaitzak konparatzen dituztenak, eta lortzen dituzten errekuperazio-tasak ABCD2 (44) eskalarekin kalkulatutako tasekin alderatzen dituztenak.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

– Iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pazienteak, tronbolisi endobenosorako edo tronbektomia mekanikorako hautagai ez direnak: ez dakigu. – Iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pazienteak, trom-bolisirako hautagaiak: ez dakigu. – Garezur barneko odoljarioa eta hipertentsio arteriala duten pazienteak: ez dakigu.

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


Question: j) Onargarria al da aukera alderdi interesdun guztientzat?

Dietaren testurak iktusa jasan duen pertsonaren bizi-kalitatean duen eraginari buruzko azterketa kualitatiboen RSak (74), disfagiaren larritasuna nahaste-faktorea izan badaiteke ere, elikadura-boloaren aldaketak eragin negatiboa du osasunarekin lotutako bizi-kalitatean, eta aurkitu da elikagaien eta likidoen testura zenbat eta gehiago aldatu, orduan eta txikiagoa dela iktusa jasan duen pertsonaren bizi-kalitatea (74).


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: j) Onargarria al da aukera alderdi interesdun guztientzat?

Uste da ez profesionalek ez iktusa duten pertsonek ez luketela onartuko tratamendu antihipertentsiboa hastea, baldin eta ez badago tratamenduaren erabilera babesten duen ebidentziarik.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu. 42 PRAKTIKA KLINIKOKO GIDAK SNSn


Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

AVDei dagokienez, ez dute hobekuntzarik antzematen, ez Fens et al. (91)-ren berrikuspenean, ez Vluggen-en eta besteren entseguan (92), soinu handiago hauskorretan (Frenchay Activity Index (FAI): DM -1,69; IC95 % -5,39 PRAKTIKA KLINIKOKOKO GIDA ICTUS-EN MANEJOARI BURUZ (Arreta LEHENA 103tik 2ra). Hala ere, autonomia-azpieskala hobea ikusten da Impact on Participation and Activety (IPA)-ren etxetik kanpo (gehienez 20 puntu, hobea bada) (D 215, 23 autoerregulazio hobea: 1, 122, 0 eta autokargatze-a). STROKE-CARD azterlanean (94), esku-hartze taldearen % 81,4k independentzia funtzionala lortzen zuen 12 hilabetera (Rankin eskala aldatua), eta % 76,1ek kontrol-taldea (RR 1,07; IC95 % 1,02tik 1,12ra). Gaixotasun baskular garrantzitsuak dituzten gertaerei dagokienez (isttu iskemiko ez-hilkorrek, iktus hemorragiko ez-hondagarriek, miokardio-infartu ez-hilgarriek edo heriotza baskularrek eragindakoak), nabarmen murrizten dira in-terbentzio taldean (0,45etik 0,95era bitarteko ICR, 0, 95etik 0,0,0, 0,14tik 0, HR2ra bitarteko (ICR) diferentzia esanguratsurik gabe. (91) zortzi azterketetatik bik baino ez zuten eragin mesedegarria izan, nahiz eta STROKE CARDen (94) kalitate hobea ikusi 12 hilabeteren buruan, osasun-indizearen batez besteko balioa 0,783 (IQR 0,687-1,000) izan baitzen esku-hartze taldean, eta 0,779 (ICR 0,573- 1,000) kontrolean (P 0,001).

Ez dira kontuan hartu.


AIT edo iktus egonkorra duela 48 ordu baino gehiago sintomak hasteari buruzko susmoa duen pertsona bat lehenbailehen ospitaleko arretara bideratu behar al da?

Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Ez da identifikatu.

Gomendioa inplementatu ahal izateko, osasun-erakundeek kontuan hartu beharko lukete zein izango den pertsona horien fluxua, zenbat baliabide eta osasun-profesional behar diren aurkezten diren pertsonei arreta emateko epe horiek betetzeko. Iktus komunikatua izendatu da, eta abar. ICTUSAREN ARRETA ZUZENDARITZAREN PRAKTIKA KLINIKOAREN GIDA, LEHENEN ARRETAN. 59 7. Ospitaleko altaren ondoren iktusa kudeatzeko. Toxina botulinikoa da espastizitatearen tratamendurako aukera nagusia. Ahoko farmakoen erabilerari dagokionez, hau da, mina tratatu ez duten pertsonentzat egokiagoa den tratamendua eman daiteke. Gida honetan aztertu nahi da zein den botika horien eraginkortasuna min mota horren tratamenduan. 64 PRAKTIKA KLINIKOKO GIDAK SNSAN Gomendio ahulak Minaren tratamenduan post-iktusa zentratzea iradokitzen da, lehen lerroko farmako gisa amitripti- face lina erabiltzea, beti ere kontuan hartuz efektu sekundarioak erabiltzean eta kasu bakoitzean arrisku/irabazi balantzea ezarriz. Ahultasuna amitrilinaren alternatiba gisa, erdiko minaren tratamenduan, iktus ondorengo mina erabiltzea gomendatzen da, nahiz eta albo-ondorioen agerpena kontuan hartu behar den. Onura eta arriskuen arteko balantzea: balantzeak esku-hartzeari mesede egin diezaiokeen botika bakarrak amitriptilina eta, bigarrenik, lamotrigina dira; izan ere, mina nabarmen murrizten da horrelako kasuetan, nahiz eta ondorio kaltegarri gehiago egon, batez ere lamotriginaren kasuan, non haietatik irteten direnen kopurua handitzen den.


Question: g) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitatea (kostuak)?

Ez da iktusa jasan duten pertsonengan depresioaren, antsietatearen eta labilitate emozionalaren botikekin tratatzeko baliabideen eta kostuen erabilerari buruzko ebidentziarik identifikatu. LEHEN ARRETAKO ICTUSAREN MANEJOARI BURUZKO PRAKTIKA KLINIKOKO GIDA 89 Ez dira kontuan hartu.


Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Psikoterapia eraginkorra bada eta osasun-sistema publikotik eskaintzen ez bada, modu pribatuan onartu ezin zaien pertsonen artean ekitaterik eza sortuko da.


APtik berehala hasi behar al da tratamendu antiagregatzailea iktus akutua duten pertsonengan?

Question: j) Onargarria al da aukera alderdi interesdun guztientzat?

Uste da gure eremuan posible dela iktusaren susmoa duten per-soinuek irudi-probak goiz egitea AASekin tratamendua hasi aurretik; beraz, TC/RM bidez odoljarioa baztertu edo fibrinolisi bidezko tratamendua baztertu arte itxaron daiteke. Horregatik, uste da esku-hartzea ez dela onargarria.


Question: b) Zein da espero ez diren efektuen magnitudea?

Tratamendua uzteak (heriotza barne) eragiten dituen ondorio kaltegarrietan alderik ez dagoen arren, nerbio-sistema zentralean (SNC) (RR 1,55; IC95 % 1,12tik 2,15era) eta gastrointestinaletan (RR 1,62; IC95 % 1,19tik 2,19ra) eragiten dituen ondorio kaltegarriak areagotzen dira. Iktusa duten pertsonen azterketak kontuan hartuta, SSRIrekin tratatzen diren iktusak, suspertze funtzionalerako, handitu egiten dira hezur-hausturen arriskua (RRR 2,35; IC95 % 1,62tik 3,41era; kalitate altua) eta konbultsioena (R 1,40; IC95 % 1,00etik 1,98ram-ko altuko IC95era, hau da, hau da, eta ez-a-a-a-a-arrisa-arrisarrisarrisarrisa: 1,0,0kon-arrisa-a-arrisa-a-adisa-arrisa-a-a-a-a-adikon,0-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-a-arrisa-a-a-a-a-arrisa-a-arrisa-a-arrisarrisarrisa-a-arrisa-a-arrisa-a-arrisa-a-arrisa-arrisarrisa-arrisa-a-a-a-arrisarrisa-arrisarrisa-arrisarrisa-a-a-a-a-a-a-a-a-a-


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

– Iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pertsonak, tronbolisi endobenosorako edo tronbektomia mekanikorako hautagai ez direnak: konparazioa errazten du. – Iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pertsonak, trom-bolisirako hautagaiak: ziurrenik esku-hartzea errazten du. – Garezur barneko odoljarioa eta hipertentsio arteriala duten pertsonak: ziurrenik esku-hartzea errazten du.

– Iktus iskemiko akutua eta hipertentsio arteriala duten pertsonak, tronbolisi endobenosorako edo tronbektomia mekanikorako hautagai ez direnak: iktus akutua eta hipertentsio arteriala duten pertsonen intereseko tratamendu antihipertentsiboaren eraginkortasunari buruzko ebidentzia kontrajarri dute hipertentsio-trantsiziorik ez duten eta hipertronbolisirik ez duten pertsonen kasuan, ez da justifikatzen tratamendu antihipertentsiboa egitea LEHEN ARTEKO ARTEAN.


Question: c) Zein da kalitate globala efektuei buruzko ebidentzian?

Ikerketa-frogak: oro har, ikerketek alborapen-arrisku handia edo arrisku ez-argia dute aztertutako hainbat eremutan, heterogeneotasun handia ikusten da edo konfiantza-tarteak oso zabalak dira, eta horrek amaiera guztietarako ebidentziaren kalitatea murrizten du, eta hori oso txikia da guztientzat.


Question: i) Ba al dago ziurgabetasunik edo aldakortasunik pazienteek garrantzia nola baloratzen duten jakiteko?

Ziurgabetasuna edo aldakortasun ez-garrantzitsua.

Ez da sartu. Ez da adierazi. 76 PRAKTIKA KLINIKOKO GIDAK SNSn


Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurgabetasuna edo aldakortasuna ziurrenik ez dira garrantzitsuak.

Ez da identifikatu bekatu-aberearen ebidentziarik. Pazienteen iritzia ez litzatekeela aldatuko uste da, kontuan hartutako amaierak kontuan hartuta.


APtik berehala hasi behar al da tratamendu antiagregatzailea iktus akutua duten pertsonengan?

Question: c) Zein da kalitate globala efektuei buruzko ebidentzian?

Emaitzak bi ikerlanetako azpitaldeen antzeko lisi batean lortu ziren. Era berean, iktus iskemikoa duten pertsonen tratamendu antiagregatzailea saihesteari dagokionez, zeinetan garezur barneko odoljarioa baztertu den, ebidentziaren kalitatea moderatua da.


Zein botika dira eraginkorrak iktus osteko min zentralaren tratamenduan?

Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Ez da identifikatu.

Sendagaien preskripzioa denez, komenigarria litzateke aldeko gomendioa ezartzea. Hala ere, esan behar da baimena ez den beste baldintza batzuetan erabiltzen denean, pazienteari jakinarazi behar zaiola ongintzaren magnitudeari eta arrisku potentzialei buruzko ziurgabetasuna, haren baimen informatua jaso (ahozkoa izan daiteke) eta informazio hori pazientearen historia klinikoan islatu (1015/2009 Errege Dekretua, baldintza berezietan sendagaiak erabiltzeari buruzkoa). 7.3. Disfagia. PREMIAn disfagia ebaluatzea. Iktus akutua duten pertsonen ehuneko alterazio-maila altua du irensketa-prozesuan. Gehien aztertutako probak uraren irensketa-probaren aldaketak dira. Horretarako, pertsonari ur-kantitate jakin bat edaten ematen zaio, eta sintomak agertzen dira, hala nola eztula, eztula edo ahots-aldaketak. Proba horietako gehienetan, pazientearen datu klinikoei buruzko galdetegi batekin batera egiten da aurretiazko azterketa. Proba horiek iktusa izan duten pertsona guztiei aplikatu behar zaizkie ospitalean sartzean. Hala ere, APtik ikturia-prestasuna detektatzeko beharra ere ager daiteke, baldin eta disfagia-arazoak dituzten pertsonak identifikatzeko beharra badago, aurretik diagnostikatu ez badira, edo disfagiarik izan dezakeen pertsonaren batek disfuntzioa badu. Proba hau egitean, aurretiko balorazio klinikoa egin beharko litzateke, ahotsaren kalitateari erreparatuz; pertsonak hizkuntza atera eta alde batetik bestera mugi dezakeen, edo eztarriko hormaren atzealdea sentitzen duen, ukituz gero. Balorazio horrek kasuak detektatzeko gaitasuna hobetu dezake. Iktusa duten pertsonek ura irenstea lehen aldiz detektatzen badute (orokorrean, irentsi bitartean edo irenstearen ondoren, higadura-frogaren aldeko testak egin behar izaten dituzte), eta, ondorioz, GIGak kontrolatzeko eta zaintzeko zailtasunak dituzten pertsonak entrenatu egin behar dira. Gainera, APn disfagia-baheketaren inplementazioak izan dezakeen inpaktuaren zuzeneko ebidentziarik ez badago ere, ospitale-eremu akutuaren testuinguruaren ebidentzia dugu, non horrek ondorio positiboak dituen iktusa jasan duten per-sonen amaieran. Ez da gomendiorik egin EAT-10 tresnaren erabilerari buruz. Izan ere, disfagia ebaluatzeko erabil daitekeela deskribatu den arren, ez du emaitza onik ematen ikturia duten pazienteetan; beraz, erabiltzeko errazak diren arren, ez da horri buruzko gomendiorik egin. Ebidentziaren kalitatea zehatz-mehatz justifikatu da: disdisziplina dago, eta, ondorioz, kliskatze-frogen bidez, baherio-frogak jaskatzeko arriskuan dauden pertsonak dira. EAT-10 arauaren kasuan, nahiz eta arrisku-biztanlerian disfagia bahetzeko emaitzak onak izan, iktusa izan duten pertsonak direnean, lortzen diren emaitzak ez dira hain onak. Onargarritasuna: baliteke proba pertsona guztiek ez onartzea. Auto-betetako galdetegi batek onargarritasun handiagoa izan lezake.


Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Iktusa pairatu duten pertsonek desberdintasunak egon daitezke ondorio kaltegarriak nola baloratzen dituzten jakiteko, tratamendu bat edo bestea aukeratzen duten ala ez, edo bat ere ez.


Question: b) Zein da espero ez diren efektuen magnitudea?

DBHko eta GSESko gidan (70) jasotzen denez, dieta aldatua duten pazienteek ez zuten alde nabarmenik izan likidoak hartzean (hiru azterketa; n77 paziente; -133,22 ml-ko DM; IC95 % -541,9tik 275,46ra; kalitate baxua) kontrol-taldearen aldean.


Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Ez da identifikatu iktusa jasan duten pertsonen antsietatearen botikekin tratatzeko baliabideen eta kostuen erabilerari buruzko ebidentziarik. Taula honetan, ikerketetan sartutako farmako bakoitzerako definitutako eguneko dosia eta DDD bakoitzeko egungo prezioa agertzen dira gure testuinguruan. DDD Farmakoa Prezioa/DDD () Paroxetina antsietatea 20 mg 0,217 Buspirona 30 mg Imipramine EZ MERKATUA 0,1 g 0,159


Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Ez dakigu. 80 PRAKTIKA KLINIKOKO GIDAK SNSn

Kontsumitzeko eta dieta eraldatuak prestatzeko aukeran desberdintasunak egon daitezke, eta horrek ekitatea murriztu dezake.


Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

Kalitate hobeko eta heldutasun handiagoko azterketak adierazten du diziplina anitzeko esku-hartzeak laguntzen duela ekitaldi baskularrak murrizten eta eguneroko jarduerak eta bakeen bizi-kalitatea hobetzen, dirudienez ondorio kaltegarriak izan gabe.


Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


Question: b) Zein da espero ez diren efektuen magnitudea?

Heriotza-tasan ez dago alderik (sei ECA; n172; RR 0,59, IC95 % 0,08tik 4,50era). Arrisku-profilaren arabera, ISRSak ATCak baino hobeak izan litezke, nahiz eta off-labeleko erabilera izan. Hiru azterketak bakarrik adierazten dute sistematikoki jaso dituztela kontrako efektuak.


Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

Depresioa ez igortzeko arriskua handiagoa da botika antidepresiboekin tratatu gabeko taldean, baina kontuan hartu behar dira gerta daitezkeen ondorio kaltegarriak; beraz, tratamendua pertsonaren ezaugarrien araberakoa izango da.


Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Iktusa izan duten pertsonei arreta emateko programek erizaintzako profesionalek egindako jokabide-esku-hartzeak barne hartzen dituzte, gaixotasun kronikoa onartzea, atxikimendu terapeutikoa, zainketa-unitateari laguntza emozionala ematea (eragindako pertsonak eta zaintzaileak) eta jokabide-aldaketak sustatzea barne.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Esku-hartzeak onurarik ez badu, ez du merezi kostu-eraginkortasun azterketak egitea, ez bailitzateke kostu-eraginkortasunik aterako.


APtik berehala hasi behar al da tratamendu antiagregatzailea iktus akutua duten pertsonengan?

Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

APko langileak trebatu beharko lirateke, eta tratamenduak onurarik ez badu, beti kostua ekarriko du, eta horrek ez du esan nahi bigarren mailako efektuak dituztenik, eta, ondorioz, handitu egingo da.


Question: a) Nola balio du probak?

Gutxi dira ospitale-testuinguru akututik kanpo identifikatutako azterketak, ura irensteko probei erreferentzia egiten dietenak, aldez aurretiko balorazio kliniko batekin batera edo ez. S eta E azterketak 60 ml-tik beherako ur-bolumenak erabiltzean xurgapena detektatzea txikia da: S eta E, 60 ml-ko bolumena % 55,7 eta % 85,4ko bolumena erabiltzean; PRAKTIKA Klinikoaren Gidari dagokionez, % 89,8ko eta % 57,8ko Spinaren % eta % 57,8ko balioespenarekin.

Brodskyren RSan sartutako hiru ikerketek bakarrik dute errehabilitazioan dauden pertsonak (61), baina hiruk bakarrik ebaluatzen dute iktusa jasan duten pertsonak (57-59). Bik 90 edo 100 ml-ko ur-bolumena erabiltzen dute (57, 59) eta hirugarrenak ur-bolumen txikiagoa lodigarriarekin (58). Halaber, kontuan hartu dira Martino et al. (60) eta Osawa et al. (62). Lehenengoak TOR-BSST ebaluatu eta baliozkotu du, bai iktus akutua duten pertsonak, bai errehabilitazio-testuinguruan daudenak (60, 59), eta bigarrenak (62), ura iren gluzio-probaren zehaztasun diagnostikoa, bideofluoroskopiaren aurrean.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: g) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitatea (kostuak)?

Ez dira azterlanak sartu. Ez dira kontuan hartu.


Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Kontua da botikak preskribatzea, erantzuna monitorizatzea eta bigarren mailako efektuak baloratzea; beraz, aukera hori egingarritzat jotzen da.


APtik berehala hasi behar al da tratamendu antiagregatzailea iktus akutua duten pertsonengan?

Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Ez da horri buruzko azterlanik sartu.

Uste da posible izango litzatekeela traktu antiagregatzailea ez ezartzea irudi-proba eduki arte. ICTUSAREN LEHEN ARRETAKO ESKUALDEAREN GIDA KLINIKOA 53 6. Komunikatutako iktusaren erabilera Deskribatu da sintoma bateragarriekin hasten diren pertsona guztiak ez direla berehala joaten medikuarengana. Pertsona batzuk, sintomak hasi zirenetik 24 ordu edo gehiago igaro ondoren, 48 ordu baino gutxiago igarotzen dira osasun-zentrora, eta horiek “elkarrizketak” edo “adierazitako” kasuak deitzen dizkiete profesional batzuei. 2009ko gidan, berriz, ospitalera jo zuten, eta 48 ordu gutxiago igarotzen ziren, “arriskua” izan zutenean, eta, berriz, “atsegurtasun-zentrora”. Hala ere, kasu honetan, iktus arinaren susmoa duen pertsona bat edo AIT bat lehenbailehen deribatu behar den ala ez jakin behar da, sintomak hasi zirenetik 48 ordu baino gehiago igaro direnean. Gomendioak Gomendioa Iktusa edo AITa susmatzen duen pertsonaren presako deribazioa gomendatzen da. Aldi baterako leihora 48 ordu eta zazpi egunen artean joaten da, lehenbailehen, sintomen hasieratik. Justifikazioa Gomendio orokor honetarako faktore erabakigarriak hauek izan dira: GIBaren onura adierazten duen kaudimen moderatuaren ebidentzia, eta, bestetik, % 7 egunekoa. Effect of urgent treatment of transient ischaemic attack and minor stroke (EXPRESS) azterlanean, 90 egunetara berraztertzen diren kasuen % 74 eta % 82 artean sintomak hasi ondorengo lehen astean eman ziren (41). Bestalde, iradokitzen da IT bat edo iktus arina frijitu duten pertsonen arretak eta deribazio urgenteak eragin handia duela epe luzera errepikatzen den ektusa gerta ez dadin, eta arriskua % 80 murriztu daitekeela (41). Kostu-eraginkorra da, izan ere, ospitaleratze-arriskuak eta zoritxarre-arrizko gastuak murrizten dira (42).


Question: c) Zein da efektuei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Ebidentziaren kalitatea ez da oso baxua amaiera guztietarako, baina bai labilitate emozionala % 50 murrizten den pazienteen ehunekorako. Hori dela eta, ebidentzia globala oso kalitate baxukotzat sailkatzen da. Azterketa horietako hiruk bakarrik adierazten dute sistematikoki jaso dituztela ondorio kaltegarriak, eta, beraz, ikusi beharko litzateke tratamendu farmakologikoarekin ez ote den benetan efektu kaltegarri gehiago sortzen.


Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

Cochrane de Allida (79) berrikuspenean bi saiakuntza egin ziren, bata fluoxetinarekin (89) eta psikoterapiarekin eta bestea paroxetinarekin eta psikoterapiarekin (90). Tratamenduaren amaieran, depresiorako puntuazioaren batez besteko aldea 1,53 puntu txikiagoa izan zen (2,10etik 0,96 puntu gutxiagora) (bi ECA; n198) eta eguneroko bizitzako jardueren puntuazioa (AVD) zertxobait handiagoa (DM 11,83 puntu gehiago; 0,27tik 23,4 puntu gehiago) (bi ECA; n198).


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Osasun-langileak trebatu beharko lirateke, eta tratamenduak onurarik ez badu, beti kostua izango da, eta hori ez da jakin behar bigarren mailako efektuak dituzten, eskatutako baliabideak handitzea ekar dezaketenak.


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

ICaPPS esku-hartzearen kostu gehigarria, ohiko zainketen aldean, 1144 MYR (2023ko 544,4 ) izan zen, 2012rako Malaysian per capita BPGaren % 3,7ren baliokidea (95). S-ren analisiak adierazi zuen, egoerarik onenean, kostu-eraginkortasun inkrementalaren ratioa (RCEI) 2012ko 1379,91 MYR izan zela (2023ko 656,6 ) eta okerrena 2012ko 3310,78 MYR (2023ko 1575,5 ) iCaPPS konparatuz ohiko zaintzaren aldean (95).


Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak.

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


Question: l) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra (kostuak)?

Ez da azterketarik identifikatu pektuan. Ez dira adierazi.


Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

30 egunen buruan iktusa edo heriotza jasateko arriskua txikiagoa da ticagrelor eta AAS tratamenduarekin (HR 0,83; IC9 %5 0,71tik 0,96ra). Horrek esan nahi du 10 egun baino gutxiagoko aldea dagoela 1.000ko (18 egunetik bi egun gutxiagora). 30 egunera errepikatzen den iktus-arriskua ere txikia da (HR 0,79; IC95 %0,68tik 0,93ra), eta horrek esan nahi du 13 gutxiagoko aldea dagoela 1000ekin (20tik laura gutxiago). Desgaitasun-arriskuan ez zegoen aldaketarik (ERm > 1) 30 egunera (39, 100).


AIT edo iktus egonkorra duela 48 ordu baino gehiago sintomak hasteari buruzko susmoa duen pertsona bat lehenbailehen ospitaleko arretara bideratu behar al da?

Question: j) Onargarria al da inplikatutako interes-taldeentzako aukera?

Australiako gidan adierazten denez, IZT edo iktus arina jasan duten pertsonek eta haien familiek adierazi dute garrantzitsua dela balorazioa eta diagnostikoa goiz egitea, beste gertaera bat prebenitzeko. Iktusaren zeinu eta sintomak garaiz hezteko beharra azpimarratzen da, baita iktus berri bat izateko arriskuaren azalpen argiak eta denboraren garrantzia ere arrisku-maila desberdinak dituztenetan. Itxarote-denbora estresagarria izan daiteke soinu-pertsona horientzat, eta kontuan hartu beharko litzateke (47). Uste da neurri hori onartu egingo luketela iktusen zeinuek eta sintomek, bai eta osasun-profesionalek ere, baldin eta horrek EKINA GUNEEN arreta eta ESKERRIAK hobetzen baditu.


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Ez da identifikatu kostu-eraginkortasunari buruzko azterlanik. Ez da kostu-eraginkortasunari buruzko azterlanik identifikatu.


Zein botika dira eraginkorrak iktus osteko min zentralaren tratamenduan?

Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

– Amitriptilina vs. plazeboa: moderatuak. – Pregabalina vs. plazeboa: txikiak. – Carbamazepina vs. plazeboa: hutsalak. – Lamotrigina vs. plazeboa: moderatuak. – Levetiracetam vs. plazeboa: hutsalak. – Amitriptilina vs. Carbamazepina: hutsalak.

– Amitriptilina vs. plazeboa: minaren murrizketa lau astera hobetzen duten pazienteen ehunekoa handitzen da (azterketa bat; n30 paziente; RR 10, IC95 1,46tik 68,69ra) (51). – Plazebo plazeboaren aurreko pregabalina bidezko tratamenduaren eragina polemikoa da, izan ere, azterketa batean nabarmen murrizten da (DM 2,18; ICpinaren %  3,80) tratamenduaren %                   ;                  ;      ;         (Az;  (Az; z; z; z; z; zb; z; z; z; z; z; zb; z; z; z, z; z, z; z; z, z; (z; z, z, (z; z; z, z, z; z;,,, z; z,, z;, z; ;;; z; ;, ; n; n; n;, ; ; ; ; ; n; ; ; ;;;; n; ';;;;;;;;;; ';;;;;;; ';;;; ';;;;;;;;;;;;;;;; ';;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

European Academy of Neurology (EAN) eta European Stroke Organiza-tion 2017 (DBH) erakundeen gidak azterketa bakarra identifikatzen du ospitale aurreko eremuan (31) zain barneko intsulina edo larruazalpeko intsulina emateari buruz, eta horrek pertsonetan duen eragina iktus akutua eta hipergluzemia duten nasetan. Ikusten da zain barne-tratamendua duen taldearen glukosa-kontzentrazioa nabarmen murrizten dela 1,9 mmol/hiper-kontrolean, hau da, % 3,5etik 0,27ra bitartekoa, L-ko e-kontrolean 1, ez-kontrolekontrolean 1, 111mmmmmmmmmm, eta 1mmmmmmmmmmmmmmmmssssss, s-kons-tan; eta 1111111mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmsssssssssss11s11111111s111s;ft1sss11didididididididididididididididididididididididisftftmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: g) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra (kostuak)?

Ez dira azterlanak sartu. Ez dira kontuan hartu.


Question: i) Zein izango litzateke ekitateak osasunean izango lukeen eragina?

Ez da azterketarik identifikatu bekatuan. Ez dira kontuan hartu.


Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Kontua da botikak preskribatzea, erantzuna monitorizatzea eta bigarren mailako efektuak baloratzea; beraz, aukera hori egingarria dela uste da. Hala ere, baimendutakoak ez diren konposizioetan erabiltzen denean, pazienteari jakinarazi behar zaio onuraren eta arrisku potentzialen magnitudeari buruzko ziurgabetasunari buruz, haren baimen informatua jaso behar da (ahozkoa izan daiteke) eta informazio hori pazientearen historia klinikoan islatu behar da (1015/2009 Errege Dekretua, sendagaiak baldintza berezietan erabiltzeari buruzkoa).


Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Willeit et al.-en (94), iktus bat frijitu zuten pertsonak diziplina anitzeko hitzordu presentzial batera joaten ziren (iktusean espezialistak ziren medikuekin, erizaintzako langileekin, fisioterapia okupazionaleko eta lo-gopediako langileekin), bizpahiru orduz paziente eta zaintzaileentzat, ekitaldia gertatu eta hiru hilabetera, iktusaren etiologia berriz ebaluatzeko. Feng et al. al. (93) esku-hartze integratuko talde bat antolatzen zen (neurologiako langileak, terapia okupazionaleko langileak, AP-medikuntzako medikuntzakoak, etab.), eta, bertan, ospitaleko buruak, ospitaleko langileek eta ospitaleko arduradunek parte hartzen zuten.


Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Ez dira azterlanak identifikatu, ez dira kontuan hartu.


Question: l) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitatea (kostuak)?

Ez da azterketarik identifikatu bekatuan. Ez dira kontuan hartu.


Question: a) Zein da espero diren efektuen tamaina?

Chun et al. (86) ikerlanak antsietatearen puntuazioan Hamilton Anxiety Rating Scale (HAMA) eskalarekin eragin handiena duela erakusten du, pa-roxetinarekin tratamendua eta psikoterapia paroxetinarekin konbinatuz (DEM 4,79; IC95% 5,87tik 3,71ra) (90). Ez dira kontuan hartu.


Question: e) Zein da ebidentziaren kalitate globala zuzeneko edozein onura inportanterako?

Ospitalean disfagia-baheketa egiten den iktus akutua duten pertsonen kasuan, murriztu egiten da iktus ondoko pneumoniaren arriskua, 72 PRAKTIKA KLINIKOKO GIDAK HILTZEAN eta dependentzian, bai eta ospitaleko egonaldiaren iraupena ere.


Baliagarriak al dira ospitale aurreko eskalak APren inguruan (kontsulta presentziala eta telefono bidezkoa)?

Question: n) Zein izango litzateke ekitatearen gaineko eragina osasunean?

Ez dira azterlanak identifikatu. Ez dira azterlanak identifikatu. Suposatzen da praktika bat estandarizatzean eta profesional askok erabil ditzaketen tresnak aplikatzean, arreta antzekoagoa eta bidezkoagoa izango litzatekeela pertsona guztientzat. Erabilitako ferra-errentek, gainera, S onena izango balute, emaitzak ere hobetu ahal izango lirateke eta ekitatea handitu. ñ) Proba onargarria al da funtsezko interes-taldeentzat? Ikerketarik identifikatu ez den arren, tresna horiek dagoeneko erabiltzen ari dira, eta, beraz, inplementazio orokorrerako gomendio bat egitea onargarria izango litzateke guztiontzat.


APtik berehala hasi behar al da tratamendu antiagregatzailea iktus akutua duten pertsonengan?

Question: g) Zein da eskatutako baliabideei buruzko ebidentziaren kalitatea?

Ezin da baloratu, ez direlako sartu estu-jainkosa.


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

RS batek (71) bi azterketa egiten ditu: lehena, kostuen aurrezkiaren analisia, AEBetan egina (72), eta, bestea, Poloniako kostu-erabilgarritasunaren analisian oinarritutako mo-dela (73). Gomazko lodigarri bat erabiltzea, dietaren testura aldatzeko, kostu-eraginkorra zen Poloniako ordaintzaile publikoaren ikuspuntutik (kostu-erabilgarritasunaren ratio gehitzailea, 21387 PLNtik 20977 PLNra, QALY irabazita, edo 4750-4660 eurora, Polonian ezarritako mugaren azpitik, 147,024 PLN AVAC bakoitzeko) (73).


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: j) Onargarria al da aukera alderdi interesdun guztientzat?

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu.


APtik berehala hasi behar al da tratamendu antiagregatzailea iktus akutua duten pertsonengan?

Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurgabetasuna edo aldakortasuna ziurrenik ez dira garrantzitsuak.

Pektuaren ebidentziarik ez da identifikatu, eta uste da ez litzatekeela aldatuko iktusa izan duten pertsonen iritzia, kontuan hartutako ondorioekin.


Question: j) Onargarria al da alderdi interesdunentzako aukera?

Ez da horri buruzko azterlanik sartu. Ez dira kontuan hartu.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak.

Ez da identifikatu bekatu-aberearen ebidentziarik. Pazienteen iritzia ez litzatekeela aldatuko uste da, kontuan hartutako amaierak kontuan hartuta.


Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Ez da identifikatu.

Uste da posible izango litzatekeela bilketa inplementatzea. PRAKTIKA KLINIKOKO GIDA, LEHEN ARRETAKO ICTUSAREN MANEJOARI BURUZ 115 8. Estrategia diagnostikoak eta terapeutikoak. Atal honetan, iktusen susmoaren aurrean jarraitu beharreko estrategiari eutsi zaio, dagoeneko gidaren aurreko bertsioan deskribatu zenari, eta, horrez gain, ISTRIPUAREN Jarraipenerako irizpideak azpimarratu dira (Akutua/komunikatua), GIDAPUZKO PREZIOAREN 1.6. Hedapen eta inplementazio estrategia Osasun arloko profesionalek GPCetan egiten diren gomendioekin bat egin dezaten, beharrezkoa da horiek erabiliko diren ingurunean dauden oztopoak ikustera bideratutako inplementatzeko estrategia bat edukitzea. Kasu honetan, honako esku-hartze hauek hartuko dira kontuan: osasun-agintariek komunikazio-bitartekoei gida aurkeztea. Lehen Mailako Arretako eta Osasun Zerbitzuetako Zuzendaritzei eta Zuzendariordetzei gidaliburua aurkeztea. Gidaliburuetan, terapia-gidaritzan, psikiatran eta abarretan parte hartzen duten pertsonentzako aurkezpen instituzionala. Ezarpenaren eraginkortasuna ebaluatzea, erabaki klinikoak hartzeko laguntza-sistemak ezarriz, gida eta AP. 9.2. Adierazleen proposamena atalean erabilitako in-formatikako programan hautatutako adierazleak integratuz. Gida honetan adierazle batzuk aurkezten dira, iktusa jasan duen pertsonak jasotzen duen osasun-arreta ebaluatu ahal izateko, bai eta gidan egiten diren gomendioak ezartzeak izan dezakeen eragina ere. Kontua ez da ebaluazio zehatza egiteko adierazleak proposatzea; aitzitik, APKLAN KONTZIENTZIA-ADIERAZPEN bat jaso duten pertsonei ematen zaien arreta neurtzeko erabil daitezkeen langile klinikoei eta kudeatzaileei tresna bat ematea gomendatzen zaie. Hori dela eta, zenbait adierazletan iktusaren susmoa duten pertsonengan neurketa egingo zela adierazi zen izendatzailean, baina azken diagnostikoa dutenengan egingo da. Kasu horiek izartxo batekin () markatu dira. Hala, proposatu diren adierazleak hauek izan dira: 1. Ospitale aurreko eskalak erabiltzea AP Formula ID a x 100/b-n ictusa izan dezaketen pertsonentzat, non:


Question: b) Zein da espero ez diren efektuen magnitudea?

Ez da identifikatu psikoterapiaren gehikuntzaren ondorio kaltegarriak deskribatzen dituen ikerketarik, ziurrenik psikoterapiak ez du pazientearengan ad- bertso efekturik izango.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: c) Zein da efektuei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Oso baxua. 48 PRAKTIKA KLINIKOKO GIDAK SNSn

Ez dago azterketarik hipergluzemiaren tratamenduaren amaiera klinikoen gainean hasierako ni-bel gluzemikoaren araberako eragina konparatzen duenik, nahiz eta ikerketa batzuk gluze-miaren mailak amaiera interesgarrietan duen eraginari buruzkoak izan eta azterketa batzuek frogatzen duten tratamenduak ez duela onurarik lortzen ohikoaren aldean.


AIT edo iktus egonkorra duela 48 ordu baino gehiago sintomak hasteari buruzko susmoa duen pertsona bat lehenbailehen ospitaleko arretara bideratu behar al da?

Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

EXPRESS azterlanak adierazten du 2. fasean (bizitza-itxaropena ezartzen den eta tratamendua premiaz hasten den fasean) ospitaleratze-egunak murriztu egin zirela, bai iktus errepikariaren ondorioz (ospitaleratze-egun gutxiago (672 vs. 1957 egun; p0,017), bai arrazoi baskularren ondorioz (427 vs 1365 egun; P0,016). Hala, pertsona bakoitzeko 624 liberako aurrezkia kalkulatu zen (p0,028) (42,2 urte) 2. fasean, 43. fasean irabazitako AVACen kopurua 5,06koa izan zen, eta estatistikoki 0,41eko diferentzia, P0,0. 3,49, 0,53ko diferentzia) bai (P0,043). Kostuei dagokienez, klinika eta ez-baskularren ondoriozko ospitalizazioen kostua handiagoa izan zen 2. faserako, 1. fasekoarekin alderatuta (755 vs. 582  eta 15025 vs 13786, hurrenez hurren). Hori dela eta, estatistikoki esanguratsua ez den (P0,49) arrazoi ez-hospitaleratzeen kosturako aurkitutako aldea 2. faserako infekzio-ibaia izan zen, 1. faserako (4619 vs 5478 ), eta aldea -860  ez dago oso esanguratsua (P 0,49).

Ez dira kontuan hartu.


Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Seguruenik bai. PRAKTIKA KLINIKOKO GIDA LEHEN ARRETAKO ICTUSAREN MANEJOARI BURUZ 101

Kontuan hartu behar da APtik eman daitekeen psikoterapiarik badagoen edo pertsona dagokion espe-cialistara bideratu behar den.


AIT edo iktus egonkorra duela 48 ordu baino gehiago sintomak hasteari buruzko susmoa duen pertsona bat lehenbailehen ospitaleko arretara bideratu behar al da?

Question: c) Zein da kalitate globala efektuei buruzko ebidentzian?

Argitaratutako RS ugariek (40, 41, 45, 46) adierazten dute iktus-gertaera berri bat gertatzeko arriskua handia dela AIT baten sintomak hasi ondorengo lehen astean, eta ikusi da AIT edo iktus arin bat izan duten pertsonen tratamenduaren deribazioa eta premiazko hasierak eragin handia duela interes-amaieretan; beraz, behaketa- eta ipurtzulo-azterketa bat izan arren, ebidentzia globalaren kalitatea moderatua dela uste da (41-43).


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: k) Aukera inplementa daiteke?

Ez da identifikatu.

Ez dira kontuan hartu. 5.3. Tratamendu antiagregatzailea Iktus iskemikoaren susmoa duten pertsonen aurkako hemorragia goiztiarra emateak iktusa errepikatzeko arriskua murritz lezake. Hala ere, tratamendu horrek garezur barneko odoljario sintomatiko eta estrakranial larrien kopurua areagotzea ere ekar dezake, batez ere iktusiaren jatorria zein den ez badakigu, eta intragregazio bidezko tratamendua egiten ari den pertsona bat bada. Ebidentziaren kalitatea: ebidentzian konfiantza oso txikia da, izan ere, International Stroke Trial (IST) eta Chinese Acute Stroke trial (CAST) ikerketetako pazienteen azpianalisi bat sartu zen, non ez zen garuneko odoljarioa baztertu ausazkotzea baino lehen (37). Onura eta arriskuen arteko balantzea: azido azetilsalizilikoak (AAS) beste iktus batzuen in-zidentzia murrizten zuela zirudien (bat % 0,3) vs zortzi (% 2,2) (37) eta ez zuen uste tratamendua kentzen duenik.


Baliagarriak al dira ospitale aurreko eskalak APren inguruan (kontsulta presentziala eta telefono bidezkoa)?

Question: h) Zein da probaren ondorioei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Proben S eta E datuak besterik ez ditugu, oro har, eta zenbait konparazio zehatzenak, baina ez dakigu proba horiek erabiltzeak zer-nolako eragina duen proba horiek ez erabiltzearen aurrean. Era berean, ez dakigu zer-nolako eragina duen proba horiek erabiltzeak pertsona horien erabilera eta emaitzak hobetzeko. Hori dela eta, ebidentzia kalitate baxukoa dela uste da.


Iktus akutuaren susmoa duten eta APra joaten diren eta presio arterial altua (PA) duten pertsonen tratamendua hasi behar al da? Zein zifratatik abiatuta hartu behar da kontuan hipertentsio arteriala? Tratatzea erabakitzen bada, zer botika erabili behar dira?

Question: c) Zein da efektuei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Bi ECA dira, bata azterketa pilotu bat da, eta konfiantza-tarteak oso zabalak dira zenbatetsitako ORentzat, bai hiru hilabetera heriotza-tasarentzat, bai egoera funtzional onarentzat (0-2 hilabete bitartean), iktusaren osteko hiru hilabeteetan.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurrenik, ziurgabetasuna edo aldakortasuna ez dira garrantzitsuak.

Ez da identifikatu bekatu-aberearen ebidentziarik, eta uste da ez litzatekeela aldakortasunik egongo kontuan hartutako amaierak dituzten pertsonen iritzian.


Question: j) Onargarria al da aukera alderdi interesdun guztientzat?

Ez da horri buruzko azterlanik sartu. Ez dira kontuan hartu.


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Ez da identifikatu kostu-eraginkortasunari buruzko azterlanik.

Ez da identifikatu. Ez dira kontuan hartu. LEHEN ARRETAKO IKTUSAREN MANEJOARI BURUZKO PRAKTIKA KLINIKOKO GIDA 99


Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Ez da identifikatu kos- te-eraginkortasunari buruzko azterlanik.


Question: h) Zein da probaren ondorioei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Ez dago zuzeneko ebidentziarik APko disfagia-baheketak pazientearen amaieran autobetetze-tresnen bidez duen eraginari buruz, baina zeharkako ebidentzia dago ospitale-testuinguru akutuan iktus bat izan duten pertsonen disfagia-baheketari buruz eta intereseko amaiera klinikoetan duen eraginari buruz.


Zein botika dira eraginkorrak iktus osteko min zentralaren tratamenduan?

Question: f) Zein da eskatutako baliabideen magnitudea (kostuak)?

Ez da identifikatu iktus osteko espastizitate fokalaren ahozko botikekin tratatzeko baliabideen eta kostuen erabilerari buruzko ebidentziarik. Botika Eguneroko dosi definitua (DDD) Prezioa/DDD () Amitriptilina 75 mg 0,104 Pregabalina 0,3 g 1,050 Lamotrigina 0,3 g 1,412 Carbamazepina 1 g 0,199 Levetiracetam 1,5 g 2,73


Question: f) Zein da emaitzek duten eraginari buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Ebidentzia zuzenak daude, baina bai indi-zuzenak, baheketa egiteari eta osasun-emaitzetan duten inpaktuari dagokienez.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: c) Zein da efektuei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Ez dago azterketarik pazientearen iktus akutua pairatu duten pertsonen hipergluzemia tratatzearen efektua baloratzen duenik, soilik neurtzen da gluzemia maila jaisten den ala ez.


Baliagarriak al dira ospitale aurreko eskalak APren inguruan (kontsulta presentziala eta telefono bidezkoa)?

Question: f) Zein da pazientearen erabileraren ondorioei buruzko ebidentziaren kalitate orokorra?

Itunari buruzko azterlanik ez da sartu S eta Etik haratago. Ez dira kontuan hartu.


APtik berehala hasi behar al da tratamendu antiagregatzailea iktus akutua duten pertsonengan?

Question: h) Esku-hartzearen kostu-eraginkortasunak laguntzen al du esku-hartzea edo konparazioa?

Ez da identifikatu kos- te-eraginkortasunari buruzko azterlanik.


Zein botika dira eraginkorrak iktus osteko min zentralaren tratamenduan?

Question: j) Esku-hartze onargarria al da alderdi interesdun guztientzat?

Ez da identifikatu. Errezeloa egon daiteke pazienteak minerako antidepre-sibo bat hartzeagatik. Azaldu beharko litzaioke errezeta egin daitezela minaren gainean duten eraginagatik, ez depresioaren tratamenduaren aurrean duten adierazpenagatik, eta, beraz, komunikazioa oso garrantzitsua izango litzateke.


AIT edo iktus egonkorra duela 48 ordu baino gehiago sintomak hasteari buruzko susmoa duen pertsona bat lehenbailehen ospitaleko arretara bideratu behar al da?

Question: d) Pazienteek nola baloratzen duten zalantza edo aldakortasun handia al dago?

Ziurgabetasuna edo aldakortasuna ziurrenik ez dira garrantzitsuak.

Ez da ikerketarik identifikatu. Pazienteen iritzia ez litzateke aldatuko, kontuan hartutako amaierak kontuan hartuta.


Iktus akutuaren susmoa duten pertsonen kasuan, hipergluzemiaren tratamendua hasi behar al da AP/aurre-ospitaletik? Zein zifratatik abiatu behar da hipergluzemia?

Question: e) Espero diren efektu desiragarrien eta nahi ez direnen arteko balantzea, mesede egiten al dio inter-

Ez du laguntzen ez esku-hartzean ez konparazioan.

Ez dira deskribatu hilkortasunean edo iktusaren hiru hilabeteren buruan ospitale aurreko tratamendua ematearen onurak, nahiz eta ebidentzia oso kalitate baxukoa izan. Horregatik, seguruenik hobe da tratamendua testuinguru horretan ez hastea.


Question: e) Nahi diren eta nahi ez diren efektuen arteko balantzea, inter-

Ebidentziak adierazten du hobera egin dela bai heriotza-tasaren murrizketan, bai amaiera negatiboetan, bai pertsona horien eguneroko jardueretan, eta ez direla, gainera, erlazionatutako kontrako efektuak deskribatzen; beraz, balantzeak esku-hartzea errazten du konparazioaren aurrean.