មជ្ឈមណ្ឌ លស្រាវស្រាវគរុកោសលយជំនាន់ថ្មី 
New Generation Pedagogical Research Center 
ស ៀវសៅ៖ 
មគគុកទេសក៍គរុកោសលយ 
ោរបកស្ររៀនតាមវិធីសម្មែរតួ 
២០២៥ 1 
រកាសិទធិ៖ © ោរបកស្ររៀនតាមវិធីសម្មែរតួ ២០២៥ 
រកាសិទធិស្រគប់យ ៉ា រ 
កូនស ៀវសៅសនេះមានចំណងស ើងថា "ការបស្ងៀនតាមវិធើ ម្មែងតួ" ្តូវបាន
ការពារសោយចាប់រកា ិទ្ធិ។ គ្មា នម្នែកណាមួយននស ៀវសៅសនេះអាច្តូវ
បានចមលង ម្ចកចាយ ឬបញ្ចូលកែុងទ្មង់ណាមួយ ឬតាមរយៈវិធើសាស្ត ែណា
មួយ រួមទំងការថតចមលង ការថត ំសេង ឬវិធើសាស្ត ែសេេិច្តូនិក ឬសមកា
និកសនេងៗសទៀត សោយមិនមានការេនុញ្ញា តជាលាយលកខណ៍ េកេរពើេែក
និពនធជាមុន ិន សលើកម្លងម្តករណើ  ្មង់ ំខាន់ៗ ្មាប់េតថបទ
វិចារណកថា ឬការពិនិតយសេើងវិញ។ 
រូបភាព្តូវបានបសងកើតសេើងសោយ ChatGPT 5។ 
 ្មាប់ ំសណើ  ុំការេនុញ្ញា ត ូមទក់ទ្ងមកកាន់៖ 
ម ឈមណឌ ល្សាវ្ជាវគរុសកា លយ ំនាន់ថាើ [NGPRC] 
សរៀបសរៀងសោយ៖     សលាក Stanislas Kowalski 
បកម្បជាភាសាម្មារ៖ សលាក្គូ កេ កៅរិទធ 
 េែក្គូ សុីម វណ្ណ ា សុខាលីលី 
្កាហ្វិចឌើហាញ៖     សលាក្គូ ជី គឹមអុី 
 2 
មាតិោ                               ទំព័រ 
 
កសចកែីកែើម៖ោរដាក់ពិនេុដល់ោរចូលរ ួមរបស់សិសស .................... 3 
បញ្ហ ា ស្របឈមមួយចំនួនស្រតូវកដាោះស្រាយ........................................ 5 
ោរហ្វឹកហាត់វាកយស័ពេនិរកវយាករណ ៍ ...................................... 9 
កោលោរណ ៍ សែរ់ដាកពលអនុវតែវិធីសម្មែរតួ ........................... 11 
វិធីកដាោះស្រាយាមួយនឹរភាពខា ម សកអៀន? ................................ 14 
វិធីែល់មតិស្រតឡប់ដល់សិសស ........................................................ 17 
កតើស្រតូវកស្របើកពលប៉ាុណ្ណ ា សស្រមាប់ោរសម្មែរម្បបធមមាតិ? .......... 19 
ឧបករណ ៍ ៖ កសណ្ណរ ីយ៉ាូ ................................................................... 21 
កស្រមិតមូលដា ា ន ............................................................................... 23 
កស្រមិតមធយម.................................................................................... 30 
កស្រមិតខ្ពស់ ....................................................................................... 39 
កសណ្ណរ ីយ៉ាូផ្ទេ ល់របស់ខុំ.................................................................. 44 
ោរឆុោះបញ្ហច ំរកលើកមា៉ា របកស្ររៀនកដាយកស្របើវិធីសម្មែរតួ .............. 45 
 
 
  3 
កសចកែីកែើម៖ោរដាក់ពិនេុដល់ោរចូលរ ួមរបស់សិសស  
      កាលមុំសៅជា ិ េវិទាល័យ មុំក្មនឹងបាននិយាយ ភាសាេង់សគល  
កែុងថាែ ក់សរៀនភាសាេង់សគល ណា ់។ ្ប ិនសបើមុំអាចនិយាយភាសា
េង់សគល សៅកម្នលងសធវើការរប ់មុំបានដូច ពវនថៃសនេះ វាមិនម្មនសោយសារ
ម្តការបណែុ េះបណាែ លកែុងសាលាសរៀនសនាេះសទ។ ជាេកុ ល សា ថ នភាពរប ់
មុំមិនម្មនជាសរឿងចម្មលកសនាេះសទ។ កែុងសមសរៀនភាសាបរសទ  ្គូបស្ងៀនជា
ស្ចើន ម្តមិនម្មនភាគស្ចើនសទ នែល់ពិនទុដល់ការចូលរួមរប ់ ិ េរប ់មលួ
ន។ ្គូ ួរ ំណ ួ រសៅ ិ េទំងេ ់កែុងថាែ ក់ សហើយរំពឹងថានឹងមានេែក
 ា័្គចិតែសលើកនដសដើមបើស្លើយ ំណ ួ រ។ វិធើសនេះជាការេនុវតែមិន្បស ើរ និង
គ្ម ា នការនចែ្បតិដឋ។ េែកអាចសាកលបងសដើមបើសនទៀងផ្ទទ ត់ចំសពាេះការសលើកសេើង
រប ់មុំ ។ ទំហំថាែ ក់សរៀនធមាតាមាន ិ េចាប់ពើ ២៥ សៅ ៣០ នាក់ ឬស្ចើន
ជាងសនេះសទៀត ្ប ិនសបើសយើងសៅកែុង្បសទ កំពុងេភិវឌឍ។ សមសរៀនធមាតា
មានរយៈសពលចសនាល េះពើ ៤៥ សៅ ៥៥ នាទើ អា ័យសលើ្បព័នធរប ់សាលា
សរៀន។ សនេះមានន័យថា ជាមធយម  ិ េមាែ ក់ៗមានឱកា និយាយតិចជាង 
២នាទើ សហើយមុំមិនបានរាប់បញ្ចូលសពលសវលាម្ដល្គូចំណាយសលើការ
ពនយល់សមសរៀន ឬលំហាត់ សនេងៗសនាេះសទ។ មិនម្មនជាសរឿងគួរឱយភា ក់សនអើល
សទ្ម្ដល ិ េភាគស្ចើនមិនបាននិយាយសសាេះសនាេះ។ តាមរយៈបទ្ពិសសាធ
រប ់មុំកែុងនាមជា្គូ្បឹកាគរុសកា លយ និងការពិភាកាជាមួយ្គូបស្ងៀន
ភាសាេង់សគល ជាស្ចើន ការពិភាកាកែុងថាែ ក់្តូវបានសធវើសេើងសោយ ិ េ
្តឹមម្ត ៤ ឬ ៥ នាក់ម្ដល កមាជាងេែកសនេង។ វាមិន ំខាន់សទ្ថា ិ េ
ថា ែ ក់សនាេះមានសទ្ពសកា លយឬេត់។ េវើម្ដល ំខាន់សនាេះគឺការដសណែើ មសពល4 
សវលានិយាយកែុងការ្បកួត (និយាយចំណុ ច និងមានភាពចា ់លា ់)។ 
សយើង្តូវការ្បព័នធមួយម្ដលសធវើឱយ ិ េនិយាយកែុងសពលម្តមួយ មិនម្មន
និយាយតាមសវនសទ។ 
្គូមលេះ ុំឱយ ិ េរប ់មលួនទ្សនទញការ នទនាពើកែុងស ៀវសៅ ិកាសគ្មល។ 
ជាការពិតណា ់ ការ នទនាម្ដលបានសរៀបចំទុកជាមុនទំងសនាេះនែល់ឱយ
 ិ េនូវេនុវតែជា្កុមតូចៗ ដូសចែេះ ពួកសគមានសពលសវលានិយាយស្ចើនជាង
មុន ប ុម្នែមិនអាចនែល់ភាពបត់ម្បន្គប់្គ្មន់ដល់ពួកសគសដើមបើសោេះ្សាយ
ជាមួយសាថ នភាព ើវិតពិតបានសទ។ 
តាមពិត វិធើ ម្មែងតួគឺជាលំហាត់ដ៏សពញសលញ និងពាក់ព័នធបំនុត ្មាប់
បស្ងៀន ំនាញនិយាយ និងសាែ ប់។ កាលអាកា សៅកែុងសរឿង ម្មែងគឺជា
គុណ មបតែិចមបងនន កមាភាពសនេះ។ ជាមួយនឹងវិធើ ម្មែងតួដ៏លអ សគស ទើរ
ម្តមិន្តូវការការវាយតនមលជានលូវការសនាេះសទ។ ឃ្លល ស្លើយ្លងកែុងសាច់សរឿង
អាចលាត្តោងបានសកាេះកាយ ឬមិនបានសកាេះកាយ។ តួ ម្មែងអាច
យល់គ្ម ែ សៅវិញសៅមកបាន ឬមិនបាន។ វិធើ ម្មែងតួនែល់នូវ មលឹមសារនន
សគ្មលបំណងកែុងសមសរៀន។ ការ ម្មែងតួជាការបសងកើន សមាទ្នភាពចំសពាេះមលួន
ឯងសៅកែុងដំសណើ រការ ម្មែង។ ្ប ិនសបើវា្តូវបានសធវើយា ង្តឹម្តូវ  ិ េ
នឹងដឹងភាល មៗនូវសាថ នភាព ើវិតពិតម្ដលពួកសគអាចសោេះ្សាយបានជាមួយ
នឹង ំនាញនិយាយបចចុបបនែរប ់មលួន។ 
 5 
បញ្ហ ា ស្របឈមមួយចំនួនស្រតូវកដាោះស្រាយ 
សបើសទេះបើវិធើ ម្មែងតួមានសារៈ្បសយា ន៍យា ងណាកែើ ក៏សគក្ម
បានស្បើ្បា ់វិធើ ម្មែងតួសនេះ សៅកែុងថាែ ក់សរៀនណា ់។ មានសហ្តុនល
មួយចំនួនចំសពាេះសរឿងទំងេ ់សនេះ។ សយើង្តូវយល់ពើឧប គគទំងសនេះ 
្ប ិនសបើសយើងចង់សចៀ វាងកំហុ សនេងៗម្ដលនឹងអាចសធវើឱយទំង្គូ និង
 ិ េអាច្បឈមកែុងការេនុវតែវិធើសនេះ។ 
សរឿងដំបូងម្ដល្តូវពិចារណាសនាេះគឺេតថ្បសយា ន៍ និងម្ដនកំណត់ននការ
េនុវតែវា។ វិធើ ម្មែងតួគឺលអ ្មាប់ព្ងឹង ំនាញម្ដល ិ េមានរួចសហើយ 
ប ុម្នែមិន ម បសៅសពលចាប់សនែើមសមសរៀនថាើសនាេះសទ។ សោយសារវិ ធើសនេះ
អា ័យសលើភាពនចែ្បតិដឋរប ់ ិ េទំង ុងម្តមែង ម្ដល ួនកាលពួកសគ
អាចបសងកើតសរឿងម្ដលមិននឹកសាា នដល់ តាមរយៈននការស្បើវាកយ ពទ និងឃ្លល
ម្ដលមុ ពើការរំពឹងទុក។ ្គូបស្ងៀនគួរ្បុង្បយ័តែ្ប ិនសបើចង់ឱយ ិ េ
េនុវតែ ំនាញ និងចំសណេះដឹងជាក់លាក់ណាមួយ។ វិធើ ម្មែងតួចាំបាច់
 ្មាប់េនុវតែ ំនាញនិយាយ។ ប ុម្នែវាគួរម្ត្តូវបាននារភា ា ប់ជាមួយសគ្មល
វិធើ និង កមាភាពសនេងសទៀត រួមទំងការបស្ងៀនសោយផ្ទ ទ ល់។ ជាទូសៅ វិធើ
 ម្មែងតួ្តូវបានស្បើសៅចុងបញ្ចប់ននសមសរៀននើមួយៗ  វិធើសាស្ត ែបស្ងៀន
សោយបនថយឥទ្ធិពល្គូម្តបសងកើន ័វយភាព ិ េ (Release of Control)  
អាចសធវើឱយ្គូបស្ងៀនភ័យខាល ច។ ដូចជាវិធើសាស្ត ែបស្ងៀនតាមម្បបសា ថ បនា
និយមឬ ិ េម ឈមណឌ លក៏សោយ វិធើ ម្មែងតួ ត្មូវឱយ្គូបស្ងៀនកាត់
បនថយការ្គប់្គងមួយចំនួនសលើដំសណើ រការ ិកា សដើមបើនែល់ ិទ្ធិេំណាច
ដល់ ិ េរប ់មលួន។ សនេះអាចសធវើឱយ្គូមានអារមាណ៍ មិន ូវ ួលសពលប
ស្ងៀន។ មានហានិភ័យមព ់ននភាពបរា ័យ ្ប ិនសបើវិធើ ម្មែងតួមិន្តូវ6 
បានសរៀបចំឱយបាន្តឹម្តូវ ឬ្ប ិនសបើ ិ េមិនបានោក់ចិតែបាន្តឹម្តូវ
សដើមបើចូលរួមកែុង កមាភាពសនេះ។ ទក់ទ្ងនឹងនល េះននការ្គប់្គងថា ែ ក់
សរៀន លទ្ធនលសរៀន និងបស្ងៀនអាចម្ប្បួល។ មណៈសពលម្ដលវាអាចនែល់
ភាពធូរ្សាលដល់្គូបានមលេះក៏សោយ វាក៏អាចពិបាកកែុងការ្គប់្គង
 ្មាប់្គូសនេងសទៀតនងម្ដរ។ មា ងវិញសទៀត វិធើ ម្មែងតួនែល់ឱយ ិ េនូវ
មលឹមសាររួមននសគ្មលបំណងកែុងសមសរៀន សហើយពួកសគអាចរើករាយនឹង
 កមាភាពសនេះស្ចើនជាងសធវើលំហាត់សវយាករណ ៍សៅសទៀត។ មា ងសទៀត 
្ប ិនសបើការ ម្មែងតួមិន្តូវបានសរៀបចំឱយបាន្តឹម្តូវ វាក៏អាចបសងកើត
សា ថ នភាពអាមា   ់ ឬ្គ្មន់ម្តបងកភាពរសញ រនញ កែុងថាែ ក់។ សៅកែុងឧប មព័នធ
ខាងស្កាម សយើងបានកំណត់ស ណារើយ ូម្ដលអាចពិបាកេនុវតែ និងការ
្បុង្បយ័តែសនេងៗម្ដលគួរម្តយកចិតែទុកោក់ សពលស្បើ្បា ់ កមាភាព
 ម្មែងតួកែុងវិធើសាស្ត ែបស្ងៀន។ 
ការនែល់មតិសយាបល់ សលើ កមាភាព ម្មែងតួ ក៏ជាបញ្ញ ា ្បឈមជាងការនែ
ល់មតិទូសៅចំសពាេះ កមាភាពសនេងសទៀតសៅពើការ ម្មែង ស្ពាេះកែុងការ 
ម្មែង  ិ េអាចនឹងនែល់ចសមលើយម្ដលមិននឹកសាា នដល់។ សទេះជាយា ងណា
ក៏សោយ វាអាចសធវើសៅបាន ិនសបើមានការស្តៀមមលួនទុកជាមុន។ ្គូបស្ងៀន
ឆ្ល ល ត ្សាវ្ជាវ្បធានបទ្សលើ ពើេវើម្ដលពួកសគមានបំណងបស្ងៀន ិ េ។ 
ពួកសគពាយាមសរៀបចំកំណត់ចំណាំមួយចំនួនទុកប្មុង សដើមបើស្លើយ ំណួ រ
ម្ដលអាចពាករណ៍ បាន ឬ្គ្មន់ម្តសដើមបើបសងកើនចំសណេះដឹងផ្ទទ ល់មលួន។ កែុង
ករណើ សនេះ វិធើងាយៗ ្មាប់្គូបស្ងៀនម្ដលមិន ូវសចេះភាសាេង់សគល គឺ
សាមញាណា ់។ សោយ្គ្មន់ម្ត សរៀបចំបញាើវាកយ ពទមួយចំនួនបម្នថមសទៀត 7 
សហើយសរៀបចំ មាា រៈមួយចំនួនសដើមបើម្ណនាំការ នទនា។ ឧទហ្រណ៍  កែុងវិធើ
 ម្មែងតួ ការទិញបម្នលសៅនារ េែកអាចសរៀបចំផ្ទ ទ ំង្កោ មានរូបភាពបម្នល
ម្ដលេែកចង់ឱយ ិ េស្បើសពលនិយាយ បូករួមនឹងរូបភាពបម្នលបនែិចបនែួច
សទៀតម្ដលេែកប្មុងទុក សដើមបើបសងកើនភាព មបូរម្បបនន កមាភាព្ប ិន 
សបើការ ម្មែងសនាេះមានដំសណើ រការលអខា ល ំង។ 
ការ្គប់្គងសពលសវលាមិនម្មនជាសល លអសទ  ្មាប់ការមិនេនុវតែការ 
ម្មែងតួសនាេះ។ តាមពិតសៅសពល កមាភាព ម្មែងតួ្តូវបានសរៀបចំសេើង
យា  ងលអ វិធើ ម្មែងតួបសងកើនសពលសវលានិយាយរប ់ ិ េ សបើស្បៀបសធៀប
ជាមួយតិចនិកសនេងសទៀត។ ការពិភាកាកែុងថាែ ក់ម្ដលដឹកនាំសោយ្គូ នឹងនែ
ល់ឱយ ិ េមាែ ក់ៗនូវសពលសវលាជាមធយម្តឹមម្ត ១ ឬ ២ នាទើសដើមបើនិយាយ
ប ុសណា ណ េះ ដូចម្ដលមុំបានពនយល់សៅខាងសលើ។ សនេះចា ់ជាមិន្គប់្គ្មន់សទ
 ្មាប់ការេនុវតែ ំនាញនិយាយម្ដលកំណត់ម ត់ចត់ស្កាមលកខមណឌ ណា
មួយ។ នទុយមកវិញ  ិ េមួយគូអាចសរៀបចំវិធើ ម្មែងតួកែុងសពលដំណាល
គ្មែ ។  ំនួ ឱយ១នាទើ ្មាប់ ិ េមា ែ ក់ៗ វាអាចនែល់ឱយពួកសគនូវសពលសវលា
១៥នាទើសដើមបើនិយាយជាមួយមិតែរួមថាែ ក់ ឬ្បម្ហ្លជាស្ចើនជាងសនេះចំសពាេះ
 ិ េម្ដលបានសាុ ំនឹង កមាភាពសនេះ។ សៅពើសនេះវិធើ ម្មែងតួមាន
្បសយា ន៍ខាល ំង ម្ដលវា មសហ្តុនលកែុងការលេះបង់ពើការសធវើលំហាត់សនេ
ងៗមួយចំនួនសដើមបើេនុវតែវា ំនួ ។ 
វិធើ ម្មែងតួ គឺជា កមាភាព ាុគសាា ញ ឬ ជា កមាភាពនែល់មលឹមសាររួម 
ស្ពាេះវាត្មូវឱយមានចំសណេះដឹងកែុងក្មិតសនេងៗ៖ ពាកយ សវយាករណ ៍ ជា
សដើម សហើយ្គូមួយចំនួន្បម្ហ្លជាគិតថា  ិ េរប ់មលួនមិនទន់ពូម្ក្គប់8 
្គ្មន់។ ប ុម្នែវា្គ្មន់ម្តជាបញ្ញ ា ននការសរៀបចំម្តប ុសណាណ េះ។ ជាការពិតណា ់ 
ចំសណេះដឹងចាំបាច់គួរម្ត្តូវបាននែល់ជាមុន។ មុនេនុវតែវិធើសនេះ វាចាំបាច់កែុង
ការម្ណនាំឱយ្គូ សងខបចំណ ុ ច ំខាន់ៗដល់ ិ េ។ ម្លបងសោយស្បើសពល
៥នាទើជាមួយប័ណណពាកយនឹងសធវើឱយ ិ េចងចាំពាកយម្ដលមលួនបានសរៀនពើសម
សរៀនមុនៗ។ ឬម្លបងហ្វឹកហាត់នឹងរំលឹកសេើងវិញនូវរចនា មព័នធសវយាករណ៍  
ម្ដលចាំបាច់(សមើលខាងស្កាម)។ 
ឧទហ្រណ ៍ ៖ ចំសពាេះ ិ េ ភាពសេៀនខាា  គឺជាឧប គគចមបង។ បញ្ញា សនេះ 
ក៏នឹង្តូវបានសោេះ្សាយកែុងសរឿងមួយោច់សោយមេកសនេងសទៀត។ 
ជាចុងស្កាយ វាពិតជាលំបាកណា ់កែុងការបសងកើតការ នទនាសោយ វ័យ 
្បវតែិ។ តាមពិតសៅ េែក ម្មែងលអ ម្តងយល់ពើមលឹមសាររួមននសាច់សរឿង ជា
ពិស  តួេងគនើមួយៗកែុងសាច់សរឿង ម្ដលមលួនបានទ្សនទញយា  ងសា ទ ត់ សហើយ
ពួកសគស្បើវាសដើមបើបសងកើតសាថ នភាព ម្មែងបានយា ងលអ្បស ើរ។សនេះមានន័យ 
ថាេែក ម្មែងតួ គួរម្តមានសពលសវលា្គប់្គ្មន់សដើមបើហ្វឹកហាត់ពើ្បធានបទ 
មុនសពលចូលមលួន ម្មែងសៅកែុងថា ែ ក់។ ករណើ មាន កមាភាព ម្មែងណា
មួយមានភាព ាុគសាា ញ ត្មូវឱយ្គូមានសពលសវលាសរៀបចំវាបានហាត់ចត់។ 
ការសរៀបចំសនេះហាក់មិនបងកនលលំបាកដល់្គូម្ដលមាន មតថភាពកែុងសរឿង
សនេះសនាេះសទ។ 9 
ោរហ្វឹកហាត់វាកយស័ពេនិរកវយាករណ ៍ 
ចំសណេះដឹងមូលោឋ នគួរម្តមានភាពចា ់លា ់ សោយមិនត្មូវឱយមានការ
្លុេះបញ្ញច ំងស្ចើនសដើមបើស្បើសពលសៅរកការរំលឹកសមសរៀនមែងសទៀត។ ក្មិតនន
ភាពសាទ ត់ ំនាញនឹងមិនអាច ស្មចបានកែុងសពល្តឹមមួយសមា  ងបានសទ 
ប ុម្នែេែកមិនចាំបាច់រង់ចាំរហូតដល់ចំសណេះដឹងខាងសវយាករណ ៍ លអឥតសខា ច េះ
មុននឹងសរៀបចំវិធើ ម្មែងតួសនាេះសេើយ។ 
វាជាការលអកែុងការហាត់ មសមសរៀនម្ដលទក់ទ្ងសៅនឹង្បធានបទ្ម្ដល
កំពុង ិកា។ ជាឧទហ្រណ៍  ការពិនិតយចំនួនតួេងគសេើងវិញ នឹង ួយ ិ េ
សដើរតួដូចជា តួជាេែកលក់ និងជាេតិថិ នេំពើការទិញដូរកែុងរយៈសពល១សមា  
ង។ វាអាចសធវើសេើងប ុនាា ននាទើមុនការ ម្មែង។ ្ប ិនសបើេែកបស្ងៀនពាកយ
ថាើៗកែុងឱកា  ម្មែងសនេះ សនាេះវាមានសារៈ ំខាន់សដើមបើឱយ ិ េបានហ្វឹក
ហាត់បនែិចបនែួចបម្នថមសទៀត។ ការហ្វឹកហាត់ទ្ទួលបានចំសណេះដឹងជាមូល
ោឋ នមិនម្មនជាសរឿងលំបាកសទ ម្តតាមពិតសៅ សៅសពលវា្តូវបានសធវើសេើង
សោយមានសគ្មលបំណង និងការមិតមំ្បឹងម្បងបាន្តឹម្តូវ។ មានវិធើជា
ស្ចើនសដើមបើសធវើវា រួមទំងការស្បើម្លបង ិកា និងនើតិវិធើជាស្ចើនសទៀត។ សយើង
មិនមានសពល្គប់្គ្មន់សដើមបើសរៀបរាប់លមអិតេំពើ ស្មើ ទំងេ ់សៅកែុងកូន
ស ៀវសៅសនេះសទ ប ុម្នែសយើងនឹងនែល់នូវគំនិតសាមញាមួយចំនួន ្មាប់េែក
យកសៅចាប់សនែើមសាកលបង។ 
សគ្មលការណ៍ ទើមួយ គឺរកាលំហូរនន កមាភាព។ វិធើ ម្មែងតួ គួរម្តសធវើ
ឱយសលឿន និងចំណាយសពលតិចម្ត្ប ិទ្ធភាព។  ្គូគួរម្តសរៀបចំ ំណ ួ រ
រប ់មលួនទុកជាមុន សទេះបើជា ំណួ រមានភាពសាមញាក៏សោយ និងមាននើតិ10 
វិធើចា ់លា ់សដើមបើ ួរ ិ េ។ កំហុ ទូសៅមួយគឺភាពសាទ ក់ស ទើរសៅសពល
ស ើ សរើ  ិ េសដើមបើស្លើយ ំណួ រ។ 
សគ្មលការណ៍ ទើពើរ គឺ្តូវសធវើឱយ ិ េទំងេ ់ចូលរួមយា  ង កមា។ ការស្បើ
កាែរែួនមាន្ប ិទ្ធភាពខាល ំងណា ់ ស្ពាេះ ិ េទំងេ ់អាចបងា ា ញ
ចសមលើយមលួនកែុងសពលម្តមួយបាន។ ចំសពាេះ កមាភាពសធវើផ្ទទ ល់ េែក្តូវសាែ ប់ពើ
រសបៀបម្ដលពួកសគអានពាកយ។ េែកអាចឱយ ិ េអានពាកយជា្កុម បនា ទ ប់មក
សៅ ិ េពើរឬបើនាក់ឱយអានជាលកខណៈបុគគល សហើយស្កាយមកក៏ឱយពួក
សគអានជា្កុមមែងសទៀត។ ឆ្លល  ់ កមាភាពពើមាែ ក់មក្កុមម្បបសនេះ្តូវសធវើឱយ
បានឆ្លប់រហ័ ។ សៅ ិ េសោយនចដនយ សោយការសៅរយៈការស្បើកាយ
វិការ (ចងអុលរាប់) សដើមបើបសញាៀ ការមាេះខាា យសពលសវលា និងធានាថា  ិ េ
្គប់គ្មែ សៅម្តមានសាា រតើរ ់រសវើក។  ិ េទំងសនាេះមិនគួរដឹងជាមុនសទ្ថា
មា ែ ក់ណានឹង្តូវ្គូសៅ ួរ។ ពិតណា ់ ការហ្វឹកហាត់ជានដគូ សោយស្បើប័
ណណពាកយក៏ជាវិធើមាន្ប ិទ្ធភាពមួយសដើមបើសធវើឱយ ិ េទំងេ ់បានចូលរួម
នងម្ដរ។ 
សគ្មលការណ៍ ទើបើ គឺ ការសាកលបង ម្មែងតួ។  ិ េ្តូវម្តពាយាមយក
ចំសណេះដឹងម្ដលមាន្សាប់មកស្បើសពល ម្មែង ស្ពាេះការ ម្មែង ្តូវការ
សពលហាត់ ម ម ប និងត្មូវឱយតួេងគមានកាយវិការ ចងចាំតួនាទើ និង
 មែើម្ដល្តូវនិយាយ មានភាពបត់ម្បន និងត្មូវតាមកាលៈសទ ៈ។ សបើការ
 ម្មែងសនាេះសធវើតាមេវើម្ដលសគសទើបម្តនិយាយ ឬ មកែុងរយៈមលើសពក នឹងមិន
មាន្ប ិទ្ធភាពខាល ំងកា ល សនាេះសទ។ 
សគ្មលការណ៍ ទើបួន គឺ ការហាត់ ម្មែងសោយមានគមា ល ត។ ម្នអកតាមការ11 
្សាវ្ជាវមួយចំនួនេំពើការចងចាំ បានបញ្ញ ា ក់ថា ការស្បើរយៈសពលមលើហ្វឹក
ហាត់បានសទៀងទត់មាន្ប ិទ្ធភាពជាជាងការហ្វឹកហាត់ស្បើសពលយូរមុន
សពល្តូវ ម្មែង។ មា ងសទៀត វា ជាសរឿង្បស ើរកាលម្ដលបានេនុវតែ្តឹម
សពល៥នាទើសៅសដើមននសមសរៀនសរៀងរាល់នថៃ ជាជាង ចំណាយសពលមួយសមា  ង
តាមសពលនើមួយៗ។ 
កោលោរណ ៍សែរ់ដាកពលអនុវតែវិធីសម្មែរតួ 
"បនាទ ប់ពើឈុតឆ្លកបានស្តៀមរួចរាល់ សនាេះយុទ្ធវិធើ ែង់ោកែុងការសរៀបចំវិធើ
 ម្មែងតួគឺជាសរឿងសាមញាបំនុត។" 
១) នែល់្បធានបទ្ដល់ ិ េ សហើយសបើអាច គួរភាា ប់ជាមួយរូបភាពគ្មំ្ទ
នងម្ដរ។  
វាជាសរឿងលអ ្ប ិនសបើឱយ ិ េមាែ ក់បកម្ប្បធានបទ្សោយមានភា ា ប់រូប
ភាព ំនួយ សៅជាភាសាកំសណើ តរប ់មលួន សដើមបើពិនិតយសមើលថាសតើ 
 ិ េសនេងសទៀតយល់ដឹងពើ្បធានបទ្សនាេះម្ដរឬសទ។ គ្មត់មិនចាំបាច់នែល់
ពនយល់ស្ចើនសពកសទ សោយ្គ្មន់ម្តសធវើម្បវាតាមរយៈភាសាសាមញា សហើយ
បសងកើនទុកចិតែសលើការ សមើ នមរប ់មលួន។ 
២) នែល់សពល ១៥ នាទើ ឬស្ចើនជាងសនេះដល់ ិ េសដើមបើេនុវតែការ នទនា
ជាគូ (ឬជា្កុមតូចៗ្ប ិនសបើមានតួនាទើស្ចើនជាងពើរសៅកែុងស ណារើយ ូ) 
េែកគួរេនុញ្ញ ា តឱយ ិ េសាកលបងសោយមិនស ៀតម ករយៈសពល ៥ នាទើ 
រហូតដល់ពួកសគទំងេ ់ចូលរួម។ បនាទ ប់ពើបានចំណាយសពល៥នាទើរួច 
េែកចាប់សនែើម្តួតពិនិតយថាែ ក់។ ចូរ្បាកដថាគ្ម ា ន្កុមណាមួយេ កមា និង
ស្លើយ ំណួ រសៅកែុង្កុមនើមួយៗសនេងៗគ្ម ែ សនាេះសទ។ ពាយាមកុំរំខានពួកសគ12 
មណៈកំពុងេនុវតែបានលអរួចសហើយ។ តាមរយៈននការសធវើម្បបសនេះ ្គូបស្ងៀន
សដើរតួជាេែក ្មប ្មួល ដូចម្ដលបានបងាា ញសៅកែុង្ទឹ ែើសា ថ បនានិយ
ម។  ិ េអាចស្បើវចនានុ្កម ឬឯកសារសនេងសទៀតមក ំនួយ។ ្ប ិនសបើ
ពួកសគជា ិ េឧ ាហ៍ពាយាម សនាេះេែកអាចពិចារណាសោយឱយស្បើ
ទូរ ័ពទសាា តហ្វូនសដើមបើម វងរកគំនិតបម្នថមសៅសលើ្បព័នធេុើនធឺណិ ត។ 
ចំសពាេះ ិ េពូម្ក្តូវបានរំពឹងថានឹងសធវើការ នទនាលមអិតជាង ដូសចែេះពួកសគ
គួរម្តនែល់សពលសវលា និងធនធានស្ចើនជាងមុនសដើមបើសរៀបចំ។ 
៣) ផ្ទ អ កដំណាក់កាលសរៀបចំ សហើយងាកមកទញចំណាប់អារមាណ ៍ រប ់
 ិ េវិញ។ ្បាប់ ិ េឱយសាែ ប់មិតែរួមថាែ ក់រប ់មលួន។ វា ពិតជាលអជាង 
្ប ិនសបើេែកចូលរួមមានេវើមួយ្តូវសធវើ។ជាឧទហ្រណ ៍  ពួកសគអាច រស រ
ជា ំណ ួ រ ឬការ សងកតរប ់មលួនកែុងេំេុងសពល ម្មែង។ ប ុម្នែចូរ្បាប់ពួក
សគមិនចាំបាច់ចមលងេវើម្ដលេែក រស រសៅសលើកាែ រសមៀនឥេូវសនេះក៏បានម្ដរ 
ពើស្ពាេះ ំសណរអាចនឹងមានកំហុ មលេះៗ។ 
៤) ចូរ ស ើ សរើ ្កុមដំបូងសគ។ វាជាសរឿង ំខាន់កាលម្ដលមិនបាន្បាប់
ថា្កុមណានឹង្តូវបានស ើ ជា្កុម ម្មែងដំបូងសគ។ ដូសចែេះ្គប់្កុមទំង
េ ់្តូវម្តសរៀបចំសោយមលួនឯង។ វាជាការម្ណនាំឱយស ើ សរើ ្កុមលអមួយ
 ម្មែងជាមុនសោយមេក្កុមសមាយចាំសពលស្កាយ។ 
៥) សៅសពល្កុមកំពុង ម្មែង  ូមកត់្តាសៅសលើកាែ រសមៀន សដើមបើទុកជាមតិ
ម្កលមអសៅសពលស្កាយ។ សតើេែកគួរកត់្តាេវើមលេះ? ្គប់សរឿងម្ដលគួរឱយចាប់
អារមាណ៍  ទំងវិ ាមាន និងេវិ ាមាន៖ចំណុ ចម្ដល្តូវម្កលមអ គំនិតលអៗ, 
ពាកយសពចន៍បម្នថម ្ប ិនសបើវាអាច ួយឱយសាថ នភាពកាន់ម្ត្បស ើរ 13 
(ឧទហ្រណ ៍  ពាកយម្ដលពួកសគកំពុងពាយាមម វងរក ។ល។) ពាយាម កុំ
រំខាន សពលពួកសគកំពុង ម្មែងសោយឱយពួកសគសធវើមុ សោយស រើ។ កុំផ្ទែ ច់ 
ងា វ ក់ ម្មែងរប ់ពួកសគ។ 
៦. នែល់មតិម្កលមអ។ ដំបូង ម្ថលងេំណរគុណដល់្កុម ម្មែង និង រស ើរ
ដល់ពួកសគចំសពាេះេវើម្ដលសធវើលអសពលសេើង ម្មែង។ នែល់ការសលើកទឹកចិតែ សបើ
ពួកសគ ួបការលំបាក។ បនា ទ ប់មកសទៀត  ុំឱយមិតែរួមថាែ ក់(េែកទ េនា) 
ចូលរួមនែល់មតិសយាបល់ម្បបសា ថ បនាដល់ការ ម្មែងរប ់ពួកសគ។ ជាចុង
ស្កាយ េែកអាចបម្នថមជាមតិរប ់មលួន។ ចូរកុំម្កត្មូវ្គប់ចំណ ុ ច (្គប់
សរឿង)។ 
៧. ឱយ ិ េកត់្តាគំនិតគួរឱយចាប់អារមាណ៍ ទុកកែុងស ៀវសៅ សៅសពលេែក
បានលុប ំសណរកត់្តាពើកំហុ ទំងេ ់សៅសលើកា ែ រសមៀនរួចសហើយ។ 
្ប ិនសបើមានមតិស្ចើនចំសពាេះការ ម្មែង ចូរស ើ សរើ ម្តេវើម្ដល ំខាន់ ឬ
អាចេនុវតែបានសោយយកម្ត៥ ចំណ ុ ច ំខាន់ គឺ្គប់្គ្មន់។ េែក អាចឱយ
្កុម ម្មែងស ើ សរើ ចំណុ ចម្ដលមលួនគិតថា ំខាន់បំនុត។  ្មាប់
ព័ត៌មានលមអិតសពញសលញេំពើការនែល់មតិសយាបល់  ូមសមើល ំពូកឬម្នែក
ម្ដលសផ្ទែ តជាពិស  ។ 
  14 
វិធីកដាោះស្រាយាមួយនឹរភាពខា ម សកអៀន? 
 ំហានដំបូងសដើមបើសោេះ្សាយភាពសេៀនខាា  រប ់ ិ េ គឺ្គូ្តូវបងា ា ញ
ការ ម្មែងដល់ ិ េជាមុន ិន ឬ ម្មែងជាមួយ ិ េសដើមបើបនាំភាព
ខាា  សេៀនរប ់ពួកសគ មុននឹង ម្មែងជានលូវការ ការ ម្មែងពិតណា ់ ភាព
ខាា  ម្តងសកើតសេើងសពលម្ដលវាជាការចាប់សនែើមដំបូងរប ់ពួកសគ និងរាប់
ថាជាសរឿងធមាតា។ សគ្មលបំណងននថាែ ក់ភាសាេង់សគល គួរម្តបានដឹងចា ់
 ្មាប់មនុ េ្គប់គ្មែ ៖ សៅចុងបញ្ចប់ននវគគ ិកា  ិ េទំងេ ់គួរម្ត
អាចនិយាយ ម កជាភាសាេង់សគល បាន។ សហើយសដើមបើ ស្មចបានដូច
សនេះ ពួកសគ្តូវម្តហាត់និយាយ។ ពួកសគនឹងចាប់សនែើមេនុវតែជាមួយការ
 នទនា្បចាំនថៃងាយ ប ុម្នែពួកសគ្តូវម្តសធវើវាឱយបានទំងេ ់គ្ម ែ។ បនែិចមែ
ងៗ ការសធវើម្បបសនេះនឹងកា ល យជាទ្មា ល ប់។ 
កំណត់វិន័យឱយចា ់លា ់តាំងពើសដើមទើ សហើយកុំខាល ចកែុងការរំលឹក ិ េ
សេើងវិញរាល់សពលម្ដលចាំបាច់។ វិន័យទើមួយ ជាការពិតណា ់ គឺ្តូវសាែ ប់
សៅសពលមិតែរួមថាែ ក់កំពុងសធវើ កមាភាព។ ស ែើឱយ ិ េកត់្តានឹង ួយឱយ
ពួកសគសផ្ទែ តអារមាណ៍ បានលអ។ វិន័យទើពើរគឺ្តូវេធា ័យចំសពាេះកំហុ  
និងមិន្តូវស ើចចំេកោក់មិតែរួមថាែ ក់សនាេះសទ។ សបើមិនដូសចែេះសទ មិតែរួមថាែ ក់
នឹងស ើចចំេកោក់មលួនវិញជាក់ជាពុំខាន។ មនុ េ្គប់គ្មែ  ុទ្ធម្តសធវើមុ 
ស្ពាេះសនេះជាសរឿងធមាតា។ កុំសធវើចំសពាេះេែកដនទ្នូវេវើម្ដលេែកមិនចង់ឱយេែក
ដនទ្សធវើចំសពាេះមលួន។ ្ប ិនសបើេែកស ែើឱយ ិ េកត់្តា និងម្ចករំម្លកការ
 សងកតរប ់មលួនគួរពនយល់ថាេវើសៅជាការរិេះគន់ម្បបសាថ បនា។ 
ការរិេះគន់ម្បបសាថ បនា មិន្តឹមម្តនិយាយពើេវើម្ដលមុ សនាេះសទ ប ុម្នែក៏្តូវ15 
សលើកសេើងពើចំណុ ចលអៗនងម្ដរ សហើយវាម្តងម្តសធវើសេើងសោយ មានចិតែ 
សដើមបើ ួយម្កលមអការ ម្មែង។ ជាការពិត ស្កាមលកខមណ ឌមលេះ ្គូបស្ងៀន
ចាំបាច់បញ្ញា ក់ពើម្ដនកំណត់ននការរិេះគន់ម្បបសាថ បនាចំសពាេះ ិ េមួយ
ចំនួនម្ដលមានឥរិយាបថឆ្ល គ ំ្គង។ ប ុម្នែបនាទ ប់ពើប ុនា ា នសមា  ងស្កាយមក វាគួរ
ម្តមិនម្មនជាបញ្ញា សទៀតសនាេះសទ។ និយាយអ ៊ីចឹង ការរកស ើញម្ដនកំណត់
ទំងសនាេះគឺជា ំនាញ ងគមដ៏ ំខាន់ក៏ដូចជាការទ្ទួលយកការរិេះគន់នងម្ដ
រ។ ចាប់សនែើម កមាភាពជាមួយ ិ េម្ដលមានទំនុកចិតែ។ ការម្ណនាំសនេះ 
មាន ុពលភាព ្មាប់កិចចការម្ដលថាើសហើយពិបាកម្តមិនម្មន្គ្មន់ម្តជា
ការ ម្មែងឱយម្តបានៗប ុសណា ណ េះសទ។ ្តូវ្បាកដថា្កុមទើមួយគឺជា្កុមម្ដល
លអ។ ពួកសគនឹងបងាា ញពើលទ្ធភាពននការ ម្មែង បសងកើតទ េនើយភាពដល់
េែកសមើលបសងកើនការរំពឹងទុកដល់ក្មិតម្ដលអាចទ្ទួលយកបាន និងនែល់ 
ឧទហ្រណ ៍ ម្ដលេែកដនទ្អាចយកត្មាប់តាម។ សលើកទឹកចិតែជាពិស  
សៅសពលម្ដលេែក ម្កកំហុ រប ់ ិ េ។ ចូររកាឥរិយាបថវិ ាមាន។ ការ
និយាយពិតជាងាយ ួលជាងសធវើ។ ជាសរឿយៗ ្គូមិនគួរស្បើពាកយសពចន៍ 
បងាអ ប់ ិ េរប ់មលួនសៅសពលម្ដលពួកសគនិយាយថា៖ «េែកអាចសធវើវាបាន» 
។  ិ េមលេះសមើលមិនស ើញពើរសបៀបសធវើ។ ចូរបងា ា ញឱយស ើញពើកំហុ រប ់ 
ពួកសគជាបំណង្បាថា ែម្ដលទញការចាប់អារមាណ ៍ ។ ចូរសធវើសរឿងទំងសនាេះឱយ 
បានហាត់ចត់។ សមើលេវើម្ដល ិ េបានពាយាម ស្មច មិនម្មនជាេវើម្ដល
េែកនឹងសធវើ ំនួ ពួកសគសនាេះសទ។ ជាឧទហ្រណ៍ សៅកែុងស ណារើយ ូមួយ
ម្ដល ិ េស្បើសល ្បាប់នាយកសាលាម្តវាមិនមានជាបញ្ញា សទ្ប ិនសបើ 
េែករកសល មិនគួរឱយស ឿ។ ្គ្មន់ម្ត្បាប់ពើពាកយសពចន៍ (មលឹមសារ) ម្ដល 16 
គ្មត់្តូវនិយាយនូវេវើម្ដលគ្មត់ចង់ឱយដឹងដូចកែុងឧទហ្រណ ៍មួយខាងស្កាម 
។ មាន តវពម្ពមួយកាលឃ្លល នសហើយបានសដើរមក ុើស ៀវសៅរប ់បអូន 
្បុ សៅរប ់គ្មត់ ( ិ េម្ដលកំពុង្បាប់នាយកសាលា) និងបម្នថមថា 
 បសពលសនាេះមានសកាងស ើងកាងមួយហ្វូង បានគប់ដុំថាោក់គ្មត់សពលកំពុង
សៅតាមនលូវមកសាលាសរៀន (សធវើតាមវិធើសនេះ ជាស ណារើយ ូមួយម្ដលអាចស ឿ
ទុកចិតែបានសៅបណាែ្បសទ មួយចំនួន)។ ចាប់សនែើមេនុវតែស ណារើយ ូ
ម្ដលមានភាពសាមញា និងងាយ ួល។ ្គូមលេះ្បម្ហ្លជាគិតថាវិធើ ម្មែង
តួមានភាព ាុគសាា ញខា ល ំងចំសពាេះេែក  ម្មែងជាសលើកដំបូង។ ការយល់
ស ើញម្បបសនេះមិនម្មនជាការពិតសនាេះសទ។ ដូចម្ដលេែកនឹងបានយល់សៅ 
កែុងស ណារើយ ូម្ដលសយើងសលើកជាគំនិតសៅចុងបញ្ចប់ននកូនស ៀវសៅសនេះ 
សោយវាពិតជាអាចសៅរួចកែុងការេនុវតែ កមាភាពសាមញាមួយចំនួនបនា ទ ប់
ពើេែកបានបស្ងៀនពើរបើ បាែ ហ៍។ សាថ នភាព ើវិតពិតមលេះមិនត្មូវឱយមានការ
ស្បើ្បា ់រចនា មព័នធសវយាករណ៍  ាុគសាា ញសទ ប ុម្នែជាការស្បើ្បា ់ពាកយ
សពចន៍មួយចំនួនឱយបាន្តឹម្តូវម្តប ុសណា ណ េះ។  មា ងសទៀត វិធើ ម្មែងតួមិន
ចាំបាច់ស្បើសពលសវលាស្ចើនសពកសនាេះសទ (អា ័យសលើទំហំននសាច់សរឿង)។ 
ការ ម្មែងសោយស្បើសពលមលើ ្តឹម៣នាទើគឺ្គប់្គ្មន់សដើមបើនែល់ការហ្វឹកហាត់
 ម បដល់ ិ េ។ ចំសពាេះការ ម្មែងស្កាយៗសទៀតការ នទនា នឹងកាន់ 
ម្តមានលកខណៈ មបូរម្បប និងស្បើសពលស្ចើនជាងមុន។ ជាការពិតណា ់ 
 ិ េនឹង បាយរើករាយកែុងការ ម្មែងតួេងគជាឃ្លតករ និងជាសមធាវើសៅ 
កែុងការតុលាការកាត់កែើម្បប្បតិដឋ។ ប ុម្នែវាជា មិទ្ធនលដ៏ ំខាន់បានម្ដល
បានសធវើពើមុនរួចសៅសហើយ ម្ដលអាចឱយ ិ េសចេះទិញបម្នលសៅឯទើនារតាម 17 
រយៈការ ម្មែងសលើកមុន។ 
ជាចុងស្កាយវាអាចជាការលអកែុងការ ួរ ិ េថាសតើពួកសគមានអារមាណ៍  
យា  ងណាចំសពាេះ កមាភាព ម្មែងសនេះ។ ការសាក ួរពើអារមាណ៍ ទំងសនេះ
អាចសធវើសេើងសោយចំហ ឬផ្ទ ទ ល់សៅសពលសមសរៀនបញ្ចប់ គឺជាលបិចកែុងការ 
បស្ងៀនរប ់្គូ។ 
វិធីែល់មតិស្រតឡប់ដល់សិសស 
មានបញ្ញ ា  ំខាន់៣ម្ដលអាចសកើតសេើងសៅសពលេែកនែល់មតិ្តេប់ដល់
 ិ េសៅកែុងថាែ ក់សរៀន៖ 
1. ភាពមិន ណុ ក ួលកែុងចិតែ 
2. កងវេះភាពចា ់លា ់ 
3. នែល់មតិស្ចើនសពក 
វាមិន ម បសនាេះសទ្កាលម្ដលទ្ទួលយកសយាបល់ពើកំហុ រប ់េែក 
ជាពិស  ចំសពាេះមុមមិតែរួមថា ែ ក់ទំងឡាយ។ ប ុម្នែវាសរឿងចាំបាច់ សហើយអាច 
រួមចំម្ណកដល់ការេប់រំ ើលធម៌ដល់ ិ េ្គប់គ្មែ ។ យា ងណាមិញការ 
ទ្ទួលយកទំនួលមុ ្តូវរប ់សគ និងពាយាមម្កលមអមលួនឯង គឺជា ំនាញ 
 ងគមដ៏ ំខាន់។ វា សដៀងសៅនឹងការ្បកួតសោយយុតែិធម៌ និងទ្ទួលយក
ភាពបរា ័យសៅកែុងម្លបងសនាេះ។ េវើម្ដល ំខាន់គឺ្តូវសធវើឱយ ិ េមានទំនុក
ចិតែ្គប់្គ្មន់សដើមបើទ្ទួលយកការរិេះគន់កែុងន័យសា ថ បនា។  
ចូលម្បងម្ចកឱយោច់រវាងបុគគល និងការ ម្មែងរប ់គ្មត់។ មិន្តូវនែល់មតិ
្តេប់សលើភាពសឆ្លតលៃង់រប ់ ិ េសនាេះសទ។ ចូរកុំ នែិោឋ នម្បបេវិ ាមាន18 
េំពើសរឿងេនាគតរប ់ ិ េណាមាែ ក់។ ចូរបនែគំនិតរិេះគន់រប ់េែកឱយមាន
្បសយា ន៍ជានិចចចំសពាេះ ិ េ។  ូម្បាកដកែុងចិតែថា ្ប ិនសបើេែកចងអុល
ពើកំហុ  ម្តេែកក៏នែល់នូវវិធើម្កលមអវានងម្ដរ ម្ដលអាចសាែ រវាឱយ្បស ើរ និង
មិនសលើ ពើ មតថភាពរប ់ ិ េសនាេះសទ។ 
មតិ្តេប់ម្ដលលអ សនាេះគឺសៅសពលម្ដល ិ េបានសធវើមុ  ្តូវនែល់ឱកា  
ឱយគ្មត់ម្កកំហុ ។ ្គូ្គ្មន់ម្តនិយាយថាឃ្ល ល សនេះមុ កំណត់កំហុ សនេងៗ 
សហើយទុកឱយ ិ េបសងកើតទ្មង់ឱយបាន្តឹម្តូវសោយមលួនឯង។ 
ជាការពិតណា ់ ចូរកុំ ួរេវើម្ដលមិនអាចសៅរួច ប ុម្នែ ្មាប់កំហុ តូច 
តាច ការម្កមលួនឯងគួរម្តជាទ្មាល ប់ ។ យា  ងសហាចណា ់  ិ េបានបំសពញ
សលើមតិ្តេប់រប ់្គូសោយសជាគ ័យ។ 
រការាល់ការពនយល់ទំងេ ់ឱយសាមញា។ ្ប ិនសបើ ំណួ រ្តូវការម្កត្មូវ
បម្នថមសទៀត ជាឧទហ្រណ ៍ដូចជាសមសរៀនសវយាករណ ៍ម្ដលពិបាកចូរកត់្តា 
ទុកសហើយសរៀបចំសមសរៀនសនាេះ ្មាប់សមា  ងបស្ងៀនសពលស្កាយ។ 
 សដៀងគ្ម ែ សនេះម្ដរ ្ប ិនសបើ ិ េ ួរ ំណួ រ ាុគសាា ញម្ដល្បា ចាកពើ
មលឹមសារននសមសរៀន ឬ សលើ ពើចំសណេះដឹងរប ់េែក េែក្គ្មន់ម្ត្បាប់ដល់ពួក
សគថា សមសរៀនសនេះ ឬ ំណ ួ រសនេះទុក ្មាប់នថៃស្កាយ។ សៅសពលសវលាមក
ដល់ តួនាទើជា្គូ គ្មត់្តូវពនយល់ ឬនែល់ចសមលើយតាមការ នារប ់មលួន។ 
េែក្បម្ហ្លជាមានមតិស្ចើនចង់និយាយ។ សៅសពលម្ដលេែកយល់ថា មតិ
ទំងសនាេះស្ចើនសលើ លប់ ្មាប់ ិ េកែុងការសោេះ្សាយ ុំឱយេែក ម្មែង 
តួ (ជា ិ េ) ស ើ សរើ ចំណុ ច ំខាន់ចំនួនពើរ ឬបើ ម្ដលពួកសគចង់ម្ក
លមអ ្មាប់សពល ម្មែងសលើកស្កាយ។ ការទ្ទួលយកពើរ ឬបើចំណុ ច19 
 ្មាប់ការម្កលមអអាចថាលាម្គប់្គ្មន់ ្មាប់ការ ម្មែងមែងៗ ។ ការសធវើ
ម្បបសនេះនឹងនែល់កមាល ំងចិតែ និង្ប ិទ្ធភាពដល់ពួកសគ និងចូលរួមកាន់ម្ត
នុ នុល និង ុើ សៅកែុងការ ិការប ់មលួន។ និយាយអ ៊ីចឹង ការនែល់ សា ែ ម
ញញឹមដល់ពួកសគសពល ម្មែង មិនសធវើឱយខាតបង់េវើសនាេះសទ ម្តជា ំរុញទឹក
ចិតែដ៏្បស ើរ។ 
កតើស្រតូវកស្របើកពលប៉ាុណ្ណ ា សស្រមាប់ោរសម្មែរម្បបធមមាតិ? 
ការ ម្មែងម្បបធមាជាតិ គឺជា ំនាញដ៏លំបាកបំនុតកែុង ិលបៈសលាខ ន។ 
សទេះយា  ងណាក៏សោយ  ើវិតពិតមុ ពើ ើវិតសលើឆ្លក។ សៅទើបំនុតេែកនឹង
ពិនិតយសមើលថាសតើ ិ េរប ់េែកអាចស្បើពាកយសពចន៍កែុងការ នទនាថាើមួយ
បានសោយរសបៀបណា។ ្ប ិនសបើពួកសគ្តូវ ម កជាមួយេែកសទ ចរ
បរសទ  សនាេះពួកសគនឹងគ្ម ា នសពលសវលា្គប់្គ្មន់សដើមបើសរៀបចំការស្លើយតប
រប ់មលួនកែុងសាថ នភាពសនាេះសេើយ។ពួកសគនឹង្តូវនិយាយសៅនឹងកម្នលងម្ត
មែង។ សមសរៀនមិនម្មនជាបទ្ពិសសាធកែុង ើវិតពិតសទ ្បាកដណា ់ប ុម្នែវា 
គួរម្តសរៀបចំ ិ េ ្មាប់ ើវិតជាក់ម ែង តាមរយៈេវើម្ដលសយើងសៅថាវិធើ
សាស្ត ែបស្ងៀនសោយបនថយឥទ្ធិពល្គូម្តបសងកើន ័វយភាព ិ េជា្បចាំ 
(Progressive release of responsibility) ។ ដំបូងស ណារើយ ូមួយចំនួន
អាចមានលកខណៈ ិបបនិមាិតបនែិចសហើយពួកវានឹង្តូវេនុវតែតាម មា ា រៈ 
ម្ដលបានសរៀបចំទុកសហើយ ូមបើម្តជាមួយ មា ា រៈម្បបរនា ទ (Scaffolding) 
មួយចំនួនដូចជាសា ល កវាកយ ពទជាសដើម។ សៅកែុងការ នទនាពួកសគនឹងស្លើយ 
 ំណ ួ រតាមការរំពឹងទុកដូចម្ដលពួកសគបានសរៀបចំទុកមុន។ ប ុម្នែជាមួយនឹង
 ិ េពូម្ក ( ិ េសរៀនសលឿន) េែកអាចម្ណនាំពើការលំបាកមួយចំនួន។  20 
ជាឧទហ្រណ៍ ្ប ិនសបើេែកមានអារមាណ ៍ ថា ិ េស្តៀមរួចរាល់សហើយ
េែកអាចបែូរ ិ េពើនដគូសនេងៗគ្មែឱយេនុវតែ។ ជាទូសៅេែកអាចសធវើវាបានសៅ
សពល ិ េសា គ ល់ពាកយបំសពញ និងឃ្លល និយាយសនេងសទៀត សដើមបើនែល់ចសមលើយ
ស្លើយតបម្ដលពិបាកយល់ដូចជា៖ 
❖ "ទុកសពលឱយមុំគិតេំពើវា" ។ 
❖ "សតើេែកចង់មានន័យថាសម ច?" 
❖ "សតើេែកអាចពនយល់ពាកយសនេះបានសទ?" 
❖ “្បាប់មុំនង ្ប ិនសបើមុំមុ ” 
ក្មិត ាុគសាា ញននការ ម្មែងអាចជា្គូ ជាតួេងគកែុងកិចច នទនាម្ដលមិន
បានស្គ្មងទុកមុន ជាឧទហ្រណ ៍  ម្មែងជាសាកេើសៅនាទើចុងស្កាយននការ
 ម្មែង្បតិដឋ ឬជាេតិថិ នទើពើរម្ដលចង់ទិញទំនិញដូចគ្មែ នឹងតួេងគមា ែ ក់
សទៀត ( ិ េ)។ ឈុត ម្មែងសនេះអាចបងកភាព បាយរើករាយ សហើយនឹង
បានបងាា ញពើ ំនាញទំនាក់ទំនងក្មិតមព ់រប ់ ិ េ្ប ិនសបើពួកសគមិន
្តូវបានរំខានតាមរយៈននការេនែរាគមន៍សនេងៗពើេែកពាក់ព័នធ។ ប ុម្នែ្តូវ
ចាំថា សគ្មលបំណងននការ ម្មែងសនាេះគឺនែល់េំណាចដល់ ិ េ មិនម្មន
សដើមបើបងា ា ញពើ ំនាញការ ម្មែងរប ់្គូសនាេះសទ។ ចូរ រស ើរពួកសគកាល
ម្ដលសចេះសោេះ្សាយបញ្ញ ា ្បឈមរប ់មលួនបាន។ ការ ម្មែងក្មិត ាុគ
សា ា ញសនេះ អាច ស្មចបានសៅចុងបញ្ចប់ថា ែ ក់វិទាល័យ សហើយវាមានន័យ
ថា ិ េបានស្តៀមមលួនរួចជាស ចកែុងការស្បើ្បា ់ភាសាេង់សគល សៅកែុង
 ើវិត្បចាំនថៃរប ់មលួន។ 
 21 
ឧបករណ ៍ ៖ កសណ្ណរ ីយ៉ាូ 
មានវិធើ ម្មែងតួជាស្ចើនម្ដលគួរម្តម្ណនាំសៅកែុងស ៀវសៅ ិកាសគ្មល
មុមវិជា ាភាសាេង់សគល ។ ជាទូសៅ កែុងស ៀវសៅសនាេះមានសលចសេើងជា 
្បធានបទ្មលើមួយសៅចុងបញ្ចប់ននសមសរៀនមួយ៖  
“ ូមពិភាកាសលើ្បធានបទ្មានសៅចុងបញ្ចប់ 
ននសមសរៀននើមួយៗ ជាមួយមិតែរួមថា ែ ក់រប ់េែក ។ល។”  
្គូបស្ងៀនជាស្ចើនសមើលរំលងពើការស្បៀវិធើ ម្មែងតួទំងសនេះ ស្ពាេះស ចកែើ
ម្ណនាំមិនមានការការពនយល់លមអិតេំពើវាដល់ពួកសគសទ។ ជាមួយនឹងគនលឹេះ
មួយចំនួនម្ដលមានសៅកែុងកូនស ៀវសៅសនេះ េែកមិនគួរមាននលលំបាក
កែុងការេនុវតែវាសេើយ។ សៅកែុងម្នែកចុងស្កាយសនេះ សយើងនែល់ឱយេែកនូវ
ស ណារើយ ូបម្នថម សោយមានចាត់ថាែ ក់សដើមបើឱយេែកអាចយល់បានយា  ង 
ងាយ ួលពើរសបៀបម្ដល្បធានបទ្នើមួយៗអាចគ្មំ្ទ្ដល់ការសរៀនភាសា
កាន់ម្ត ុើ សៅ។ ្គូបស្ងៀន្តូវបានម្ណនាំឱយបសងកើតស ណារើយ ូផ្ទទ ល់ 
មលួនសោយមលួនឯងលគឹកណាពួកសគដឹងពើលទ្ធនល ិកាម្ដលបានរំពឹងទុក។
ស ណារើយ ូលអៗទំងសនាេះ្លុេះបញ្ញ ច ំងពើលទ្ធនលម្ដលបានរំពឹងទុក។ 
ដូចគ្មែ សនេះនងម្ដរស ណារើយ ូលអគួរម្តមានភាពសាមញាម្តស្លើយតបចំសពាេះ
សគ្មលបំណងននសមសរៀន។ ស ណារើយ ូទំងសនាេះគួរម្ត ិ េអាចសធវើបាន
សោយគ្មា នភាព ាុគសាា ញ (ដូចជាការទិញអាហាររប ់េែក) ប ុម្នែក៏នែល់
ឱយ ិ េនូវភាពនចែ្បតិដឋនងម្ដរ (ដូចជាការ ម កេំពើគុណភាព ននបម្នល 
ឬម្ចករំម្លកដំបូនាា នសធវើមាូប)។ 22 
ជាទូសៅស ណារើយ ូគួរមានលកខណៈសាមញានិងសបើកចំហ្គប់្គ្មន់សដើមបើ
នែល់ស រើភាពដល់េែក ម្មែង្បកបសោយភាពនចែ្បតិដឋបំនុត។ 
ស ណារើយ ូលអអាចបងកឱយ ិ េ្តាប់តាមសា ថ នភាពបានយា  ងងាយ។ 
ប ុម្នែ្តូវចាំថា ិ េក៏ចូលចិតែពើភាពរសវើរវាយនិងចម្មលកនងម្ដរ។តុលយភាព 
ដ៏លអរវាងការសាគ ល់ និងការ សមើ នមគឺជាេវើម្ដលបសងកើតសរឿងដ៏េសាច រយ។ 
សនេះជារូបមនែរប ់ ហា៊ា រើនតធឺ (HarryPotter) ជាឧទហ្រណ ៍ សកាង្បុ  
ធមាតាមា ែ ក់្តូវបានយកសៅកាន់ពិភពេភិនើហារ។ 
 
  
23 
កស្រមិតមូលដា ា ន 
ស្របធានបទ/ 
ជំនាញទំនាក់
ទំនរ 
ោរពិពណ ៌ នា 
លទធ្លភាាវិទា 
(កវយាករណ ៍/ 
វាកយសពេ) 
កំណ្ត់ចំណ្ណំ 
ការម្ណនាំមលួន  ិ េ៣នាក់ 
ឬស្ចើនជាងសនេះ។ 
ពួកសគម្ណនាំមិតែ
ថាើ។ 
ភាពគួរ ម 
 កមាភាព/ការងារ 
ចំណូ លចិតែ 
អាយុ/ក្មិត 
អា ័យសលើសមសរៀនជាក់
ម ែង ិ េអាចសដើរតួ 
នាទើផ្ទទ ល់មលួន ឬសដើរតួ
ជាតួេងគ្បតិដឋ។ 
 ូមនែល់ឱយមុំ ...  ិ េ្គ្មន់ម្ត ុំ
ឱយមិតែរួមថាែ ក់រប
 ់ពួកសគនែល់វតថុ 
មួយចំនួនសៅ ុំ 
វិញមលួន។ 
ជាការពិតណា ់ 
ពួកសគពិតជា្តូវ
ចាត់ម្ចងសលើវតថុ
ទំងសនាេះ។ការសធវើ
ម្បបសនេះនឹងនារ
ភា ា ប់ពាកយ 
ជាមួយវតថុពិតសៅ
កែុងចិតែរប ់ពួក
សគ។ 
 មាា រៈ ិកា 
ភាពគួរ ម 
សទេះបើជាវា្គ្មន់ម្តជា 
ការ នទនាក៏សោយ 
្បធានបទ្សនេះអាចឱយ 
 ិ េសាគ ល់ពើការ ម្មែង
ជាតួេងគ។វាក៏ជាវិធើងាយ
 ួលកែុងការេនុវតែ 
ពាកយម្ដលពួកសគនឹងស្បើ
ជាសរៀងរាល់នថៃ។បនា ទ ប់ពើ
សមសរៀនសនាេះ ្គូគួរម្ត
អាចបស្ងៀនសមសរៀនជា
ភាសាេង់សគល ម្ដល
 ួយ ្មួលដល់ការ
បំនុ ទឹកចិតែដល់
 ិ េ។ 
សតើ… 
រប ់មុំសៅឯណា? 
 ិ េមាែ ក់កំពុង
ម វងរក មា ា រៈ 
 ិការប ់មលួន
សហើយកំពុង ួរ 
មិតែរួមថាែ ក់រប ់
គ្មត់។ 
 មាា រៈ ិកា 
ទើតាំង 
 
វាជា កមាភាពម្ដល
សាមញា ម្ដលគួរ
ម្តសធវើសៅសដើមវគគ ិកា
ភាសាេង់សគល ។ 
 កមាភាពសនេះបស្មើ 
សគ្មលបំណងជាក់ម ែង
។ ្ប ិនសបើ
ចង់សធវើបានលអ ្គូអាច24 
បស្ងៀនជាភាសា 
េង់សគល មិនម្មនភាសា
កំសណើ តសទ។ 
សៅនារ 
 
េែកទិញនិងេែក 
លក់។ 
តួ ម្មែងអាច្តូវ 
បាននែល់លុយ 
ម្កលងកា ល យសា ល ក 
តនមល ឬ រូបភាព 
សដើមបើ ួយ ្មួល
កែុងការ ម្មែង. 
វតថុស្ចើន្បសភទ្សនេងៗ
គ្មែសលម 
ទ្មៃន់និងការវា ់ម្វង 
ភាពគួរ ម។ 
តួេងគ ម្មែងជាេែកលក់-
េែកទិញគឺជាេែកេនុវតែ
ជាក់ម ែងសហើយ មា 
ភាពនដគូអាចស្បើបាន
្គប់ក្មិត។ វាអាចជា
ការ ្មបមលួនពើស្ពាេះ
េែកអាចស ើ សរើ  
ទើតាំងហាងណាមួយ
ម្ដលេែកចង់បាន។ 
សៅក្មិតមូលោឋ ន 
 ិ េនឹងទិញម្នលសឈើ 
ឬបម្នលសហើយេនុវតែសលម 
និងទ្មៃន់។ សៅក្មិត
មព ់ពួកសគនឹង ុំចុេះនថល 
និងតវា េំពើគុណភាព
នននលិតនល។ ពួកសគ
ក៏នឹងពណ៌ នាេំពើ 
លកខណៈបសចចកសទ  
និងេមសោយការចរចាពើ
សរឿងការ ុំបញ្ចុេះតនមល 
ទំនិញ។ 
សតើសលាកអាច
 ួយមុំមលេះៗបានសទ 
េំពើទិ សៅ? 
េែកសទ ចរ ួរ 
េែក ុកេំពើទិ 
សៅកែុងទើ្កុង។ 
ទើតាំង 
អាគ្មរ 
តួេងគ ម្មែង និងទ េ
និក នអាចនែល់ម្ននទើ
ទើ្កុងដូចគ្មែ ។ទ េនិក
 ននឹងពិនិតយសមើលភាព
្តឹម្តូវននទិ សៅសៅ
សលើម្ននទើ។ ភាព ាុគ
សាា ញននម្ននទើគួរម្ត25 
្លុេះបញ្ញច ំងពើក្មិត 
រប ់ ិ េ។ 
ទើតាំងមានចំនួន៥ឬ៦គឺ
្គប់្គ្មន់ ្មាប់េែក
ក្មិតដំបូង។  ិ េ 
ក្មិតមព ់អាច្តូវបាន
នែល់ ូនជាមួយនឹងម្នន
ទើ ទើ្កុងពិត្បាកដ។ 
សៅក្មិតកាន់ម្តមព ់
សៅៗ សនាេះតួេងគ
ជាេែកសទ ចរអាច 
 ួរ ំណួ រេំពើកម្នលងគួរ
ឱយចាប់អារមាណ ៍ បំនុត
សៅកែុងទើ្កុង។ តួេងគនដ
គូ នទនារប ់គ្មត់អាច
សលើកសេើងជា ំសណើ
ពាណិ  ាកមាដូចជា៖ 
"បងបអូន ើដូនមួយ 
រប ់មុំមាន ណាឋ គ្មរ
សា អ តណា ់..."  
សៅ ណា ឋ គ្មរ ការកក់បនទប់ 
ស្គឿង ងាា រិម 
បំណង្បាថា ែ 
ភាពគួរ ម 
តនមល 
កាលបរិសចេទ 
ស ណារើយ ូសនេះនែល់ 
ជាក់ម ែង សហើយអាច 
សធវើឱយ ិ េជាស្ចើនចាប់
អារមាណ ៍ មិនថា ្មាប់ 
ការងារ ឬជាេែកសទ ចរ 
នាសពលេនាគត។សៅ  
ក្មិតមព ់ តួេងគ ម្មែង
អាចពិភាកា 
េំពើកម្នលងសទ ចរណ៍  
ឬេំពើអា ើវកមា។ 26 
សៅសភា នើយោឋ ន ការកមាង់អាហារ។ 
មុមមាូបមលេះ មិន 
មានសទ។ 
មុមមាូប 
សលម 
តនមល 
 
ស ណារើយ ូសនេះមានភាព
សាមញាណា ់។ 
 ្មាប់េែកក្មិតដំបូង 
្គូអាចនែល់ជាបញាើមុម
មាូបសដើមបើ ួយ ្មួល 
កែុងការ ម្មែង។ 
 ិ េក្មិតមព ់ស្បើការ
 សមើ នមរប ់មលួន 
សៅក្មិតមព ់ជាងសនេះ   
ពួកសគអាចពិភាកាេំពើ 
គុណភាពននអាហារ ឬ 
និយាយេំពើេវើម្ដលកំពុង
សកើតសេើងសៅកែុងទើ្កុង 
ការ សរៀបចំពិធើ 
 ប់សលៀង 
ពួកសគសរៀបចំពិធើ 
មួបកំសណើ ត។ 
អាហារ 
េំសណាយ ឬកាដូ 
 កមាភាព 
េនាគត 
ត្មូវការ 
សៅក្មិតមូលោឋ ន 
វាដូចជាបញាើ្តួតពិនិតយ
ននរប ់របរម្ដលសយើង 
្តូវសរៀបចំ ្មាប់ពិធើ 
 ប់សលៀង។ទ េនិក ន
អាច្តូវបានស ែើឱយ 
ពិនិតយសមើល ថាសតើមានេវើ
 ំខាន់ម្ដលបានបាត់។ 
សៅក្មិតមព ់ ជាងសនេះ 
តួេងគ ម្មែងអាច ម ក 
តវា កែុងកមាវិធើ សលើកជា
 ំសណើ រ កមាភាពតាម
 ស្មើ ម្ចករំម្លក
សយាបល់រប ់មលួន
សលើេែកចូលរួម និងេវើ 
សនេងៗបម្នថមសទៀត។ 
មុំនឹង ូនដំសណើ រេែក! គ្មត់កំពុងទូរ ័ពទ
សៅមា ែ យមើង 
កាលបរិសចេទ 
សពលសវលា 
វាអាច្តូវបានសធវើកែុង 27 
រប ់គ្មត់ 
សដើមបើសរៀបចំម្នន
ការវិ េមកាល
សពលខាងមុម។ 
េនាគត 
និយាយតាមទូរ ័ពទ 
ក្មិតសាមញាបំនុត
ស្ពាេះ្គ្មន់ម្តម្ចករំម្លក
ព័ត៌មានជាក់ម ែង។ជា
ការពិតណា ់  ិ េ
ក្មិតមព ់អាចនិយាយ
បម្នថមគស្មាងជាក់លាក់ 
និងការចងចាំេវើម្ដល 
មលួនបានសរៀន។ 
ការេសញាើញ កាេសញាើញមិតែភកែិ
មកពិធើ ប់សលៀង 
កាលបរិសចេទ 
សពលសវលា 
ទើតាំង 
សៅក្មិតមូលោឋ ន 
ស ណារើយ ូសនេះគឺ
និយាពើព័ត៌មាន ំខាន់ៗ
ម្ដលេែក្តូវនែល់សៅកែុង
ការេសញាើញ។ជាការពិត
ណា ់សៅក្មិតមព ់ 
េែកអាចរួមបញ្ចូល 
វាកយ ពទនលូវការនិងការ 
ម្ណនាំសនេងៗ ្មាប់ 
ពិធើ ប់សលៀង។ 
សៅមនទើរសពទ្យ គ្មត់បានសធវើឱយ
បាក់នដមិតែរួមថាែ ក់
មា ែ ក់រប ់គ្មត់ 
េំេុងសពលសលង
សហ្គម ។ 
គ្មត់សៅ ួរ ុម 
ទុកខមិតែរួមថាែ ក់
សនាេះសៅកែុង
មនទើរសពទ្យ។ 
ម្នែករាងកាយ 
 ុមភាព 
បំណង្បាថា ែ 
ការ ុំសទ  
ការស្បើកាលេតើតកាល 
សយើងអាចម្ណនាំតួេងគ
 ម្មែងឱយបងា ា ញម្នែក 
រាងកាយសៅសពលពួកសគ
ោក់ស ា េះរាងកាយ
ម្ដលបងា ា ញសនាេះ។ 
រ ូបថាើរប ់មុំ នាងកំពុងសរៀបចំ
 ្មាប់ពិធើ ប់
សលៀង។ ប ុម្នែ 
នាងសាទ ក់ស ទើរចំ
 ំសលៀកបំពាក់ 
ពណ ៌ 
 
សៅក្មិតមព ់ជាងសនេះ 
េែក ម្មែងអាចបញ្ចូល
ការនិយាយសដើមសគ្គប់
រូបភាព។ 28 
សពាេះ សមលៀកបំពា
ក់ម្ដលគួរពាក់។ 
ការស ើ សរើ  
សហ្គម 
សកាងពើរនាក់ 
ស ើ សរើ  
ម្លបងមួយម្ដល
ពួកសគទំងពើរមិន 
យល់ បគ្មែ។ 
សហ្គម 
កើឡា 
 កមាភាព 
ចំណូ លចិតែ 
ស្បៀបសធៀប 
្ប ិនសបើសាលាមាន 
ធនធាន សហ្គម និង 
្បោប់្បោសកាង 
សលង មបូរម្បបអាច 
ទុកសៅកម្នលងទុកឥវា ន់
សចាលរប ់ ិ េ 
សដើមបើ ្មួលដល់ 
ការពិភាកា។ 
ការ ុំចាប់ ្មាក គ្មត់្តូវម្តសចញ
ដំសណើ រឱយបាន
សលឿនជាងការ 
រំពឹងទុក។ គ្មត់
នឹងឈប់ ្មាក ភាពគួរ ម 
ភារកិចច (មុំ្តូវម្ត) 
 កមាភាពសនេងៗ 
ស ណារើយ ូដូចសនេះគឺជា
ការេនុវតែជាក់ម ែង។ 
ភាពគួរ ម និងបទោឋ ន 
 ងគមក៏ជាវិមា្ត ំខាន់
ននការបស្ងៀនភាសា 
បរសទ នងម្ដរ។  ូម
្បុង្បយ័តែថា បទោ ឋ ន 
ទំងសនាេះមានភាព មុ  
ម្បលកគ្ម ែរវាង្បសទ ម្ដល 
និយាយភាសាេង់សគល 
ទំងេ ់។ 
…មុំមិនមាន … គ្មត់មានការងារ
្តូវសធវើ ប ុម្នែគ្មត់ 
មិនមាន មាា រៈ 
ម្ដល្តូវការ។ 
វតថុស្បើ្បា ់, 
ស្គឿងនគត់នគង់ 
ការម្ប្បួលជាស្ចើន 
អាចសធវើសៅបាន អា ័យ 
សលើការងារម្ដលមានសៅ
នឹងនដ។ 
វិធើងាយៗសដើមបើេនុវតែ
សលើវាកយ ពទ។ 
សតើមានេវើចាក់បញ្ញ ច ំង
សៅសលើកញ្ចក់ 
ទូរទ េន៍? 
ពួកសគពិភាកាគ្មែ 
សដើមបើស ើ សរើ  
កមាវិធើទូរទ េន៍។ 
្បសភទ/ការយល់
 ប/មិនយល់ ប 
ចំណូ លចិតែ 
ស ណារើយ ូលអគួរម្តមាន
ភាពសាមញា, ម្តស្លើយ
តបចំសពាេះសគ្មលបំណង29 
ននសមសរៀន។ 
សៅម្នែកងាយ ួល 
េនុវតែេែកអាចនែល់ឱយ 
 ិ េនូវកមាវិធើទូរទ េ
ន៍មួយសដើមបើ ួយ ្មួល 
សហើយ្គ្មន់ម្តសធវើឱយពួក
សគសរៀន ម ក គ្ម ែពើសពល 
សវលា ការចូលចិតែនិង 
មិនចូលចិតែ។  
សៅម្នែកេនុវតែម្ដល ាុគ
សា ា ញ  ិ េអាច
បសញ្ចញមតិរិេះគន់
 ុើ សៅពើកមាវិធើ 
ទូរទ េន៍។  
នទេះថាើរប ់មុំ កូន្កមុំេសញាើញ 
មិតែភកែិមួយចំនួន 
សៅសលងនទេះថាើ 
រប ់នាង បនទប់ 
ស្គឿង ងាា រិម 
ទើតាំង 
ពណ ៌ 
 ស្មើ មួយសទៀតសនាេះ 
គឺភាែ ក់ងារេចលន្ទ្ពយ
ស ណារើយ ូសនេះអាច្តូវ
បានសធវើសេើងតាមក្មិត
សនេងៗគ្ម ែ ។ វាកយ ពទ
នឹងមានតិចឬស្ចើនម្ដល
្តូវយកមកស្បើ។ រើឯ
រូបភាពឬគស្មាងនទេះអាច
្តូវបាននែល់ ូន សដើមបើ 
 ំរុញឱយមានការពិភាកា 
  30 
កស្រមិតមធយម 
ស្របធានបទ/ 
ជំនាញទំនាក់
ទំនរ 
ោរពិពណ ៌ នា 
លទធ្លភាាវិទា 
(កវយាករណ ៍/
វាកយសពេ) 
កំណ្ត់ចំណ្ណំ 
 ូមចំណាំថាស ណារើយ ូភាគស្ចើនសៅក្មិតមូលោឋ នក៏អាច ម្មែងបានសៅក្មិតមធយម ម្ដរ្ប ិនសបើ
មានការម្ណនាំ ម ប។ 
ឪពុកមាែ យនិង្គូប
ស្ងៀន 
ឪពុកមា ែ យ្តូវបា
នសកាេះេសញាើញសៅ
ចូលរួម្ប ុំ 
ជាមួយសលាក្គូ 
េែក្គូសដើមបើ ម ក
េំពើបញ្ញ ា 
មួយចំនួន។ 
 ើវិតសាលាសរៀន 
ឥរិយាបថ 
ការ ុំសទ  
កាតពវកិចច និងដំបូនាា ន 
(្តូវម្ត គួរម្ត) 
េតើតកាល 
និងេនាគតកាល 
ស ណរើយ ូសនេះអាចនែល់ភាព
រើករាយស្ចើន ស្ពាេះ 
 ិ េអាច កំណត់បាន 
សា ថ នភាពជាក់លាក់សនេ
ងៗ។  
វានងម្ដរក៏ជាឱកា មួយ
សដើមបើពិពណ៌ នាពើ្គូរប ់
ពួកសគមលេះៗម្ដរ 
សទេះជាយា  ងណាក៏ 
សោយ្តូវ្បាកដថា សមលង
និយាយសៅម្ត្តឹម 
្តូវនិងហាមការសបៀតសបៀន
្គប់្បសភទ។ 
កែុងសាថ នភាពមានមនទិល 
វាជាការលអ 
្បស ើរជាងមុនសដើមបើម្នអកសលើ
ស ណារើយ ូ្បតិដឋណាមួ
យ។ 31 
ចុេះវិ េមកាលរប
 ់េែកវិញ? 
មិតែភកែិ ម កគ្ម ែ 
េំពើវិ េមកាល
រប ់មលួន។ 
េតើតកាល 
ទើតាំង 
ការកមានែ 
្បវតែិសាស្ត ែ 
 
 
 ិ េអាចនារ
ភា ា ប់្បធានបទ្សនេះបាន
យា  ងងាយ។ 
សទេះជាយា  ងណាក៏សោយ 
ពួកសគមួយចំនួន 
អាចមិនមានអារមាណ ៍លអ
កែុងការនិយាយ 
ពើបទ្ពិសសាធ
ផ្ទទ ល់មលួនសោយសារសហ្តុន
លមួយចំនួន។  
ចូរ្បាប់ ពួកសគ
ថាអាចម្ចករំម្លកេំពើវិ េម
កាល្បតិដឋរប ់មលួនបាន។ 
វាមិន ំខាន់សទ្ថាសតើវាជាការ
ពិតឬ្បតិដឋ។ 
ស ណារើយ ូសនេងៗពើសនេះអា
ច្តូវបានស ែើសេើងបានយា  ង
ងាយសោយបំនុ ទើតាំង 
(វិ េមកាលវបបធម៌ 
្បសទ  សែរជាសដើម)។ 
ការណាត់ ួប ពួកសគមានការ
ណាត់ ួប។  
នាងមកយឺត។ 
ការ ុំសទ  
េតើតកាល 
 កមាភាព 
វាកយ ពទស ែហា 
ជាការពិតណា ់ េែកអាច
ផ្ទល  ់បែូរតួនាទើតួ្បុ  និងតួ
 ើ។ ស ណារើយ ូសនេះពិតជា
បងកភាព បាយរើករាយ
្ប ិនសបើតួ
 ម្មែងមានទំនុកចិតែ 32 
្គប់្គ្មន់។ វាកាន់ម្ត្បស ើរ
្ប ិនសបើមានេែក ា័្គចិតែ
ចូល 
 ម្មែង។ 
 បំណ ុ ល គ្មត់មិនមានលុយ
សទ។ គ្មត់ ុំ
ពនារសពល។  
ការ ុំសទ  
ការ ម កវិភាគ 
លុយ 
សលម 
ការងារ 
តាមទ េនៈភាសាវិទា 
ស ណារើយ ូសនេះមិនពិបាក 
ម្មែងសទ 
ប ុម្នែសាថ នភាពត្មូវឱយ ិ េ
ម្ចេះ ម កតវា ។ 
បងអួចមូច គ្មត់បានសធវើឱយ
បងអួចម្បកសពល
សលង 
បាល់ទត់។ 
ការ ុំសទ  
អារមាណ ៍ 
ឧបបតែិសហ្តុនែល់នូវចំណុ ច
ចាប់សនែើមដ៏លអ ្មាប់សរឿងមួ
យ។ 
ស្គ្មេះថា ែ ក់ េែកសបើកបរពើរនាក់
បានស ល េះគ្មែ
ស្កាយស្គ្មេះថា ែ ក់
សកើតសេើង។ 
វិថើ 
យាន ំនិេះ 
ចាប់ចរាចរណ ៍ 
ជាការ្បស ើរ្ប ិនសបើ ិ
 េមានចំសណេះដឹងមលេះៗេំពើ
ចាប់ចរាចរណ ៍ ។ ម្ននទើននទើ
តាំង
ស្គ្មេះថា ែ ក់អាច្តូវបាននែល់
 ូនសដើមបើ ំរុញការពិភាកា។ 
ការយឺតយា  វ យុវ នមា ែ ក់
្តេប់មកនទេះវិញ
ទំងកណា ែ ល
េ្ធា្ត។ 
ការ ុំសទ  
ការ ម កវិភាគ 
សពលសវលា 
 ិ េម្ដលមានសករែិ៍ស ា េះ
មិនលអនឹងចូលចិតែ ម្មែង
តួនាទើជាេែកកាន់េំណាច 
សហើយមួយចំនួនកែុង
ចំសណាមពួកសគអាច ម្មែង33 
ឪពុកមាែ យមឹង
 មាជាខា ល ំង។ 
 កមាភាព 
្គួសារ 
មិតែភកែិ 
បានយា  ងលអ ។  
It is good to break their 
usual image, and to 
give “bad guys” an 
opportunity to be on the 
good side. 
វាជាសរឿងលអកាលម្ដលផ្ទ ល ់
បែូររូបភាពធមាតារប ់ពួកសគ 
សហើយនែល់ឱកា ឱយ 
"មនុ េអា្កក់" សដើមបើកា ល យ
ជាមនុ េលអ។ (ពិនិតយឃ្លល
សនេះសេើងវិញ) 
ការសលងម្លបង
សោយ 
យុតែិធម៌ 
 ិ េ
មា ែ ក់បានឈែេះ 
សលើការ្បកួត។ 
មិតែរួមថាែ ក់រប ់
គ្មត់សធវើពុតថាគ្មត់
បានបនលំ។ 
ភាពគួរ ម 
យល់ ប 
មិនយល់ ប! 
ស ែើ ុំការពនយល់ 
កើឡា 
ស្លើយតបសោយមាន
 ុ ើវធម៌ សដើមបើបងាា ញ
ពើការមិនយល់ ប។ 
្គូគួរសលើកទឹកចិតែ 
 ិ េឱយសចេះគួរ ម។ 
ស ណារើយ ូសនេះមិន ំសៅ
ចំសពាេះការសរៀនពើពាកយសសា ល ក
សទ (ម្ដលសកាង ំទ្ង់សរៀន
បានយា  ងលអសោយមលួនឯង
សោយមិនចាំបាច់មាន្គូ
បងា ា ញ)។ 
សតើនថលប ុនា ា ន? គ្មត់បានចំណាយ
្បាក់ម្មទំងេ ់
រប ់គ្មត់។ 
មិនមានលុយសៅ
លុយ 
សលម 
វាមានលកខណៈ សដៀង
សៅនឹង 34 
 ល់សទ។ ្បពនធ
គ្មត់មឹង ុំការ
ពនយល់។ 
 ស ណារើយ ូជាមួយេែកលក់ 
ប ុម្នែ្ប ិនសបើ មាន
ការម្កម្បបនែិចបនែួចសនាេះ
នឹងសា ែ រ
ចំណាប់អារមាណ៍ រប ់ ិ េ
ម្ដលមាន
ក្មិតមព ់ជាងមុន។ 
 ិ េលអមិន
សចេះស ល េះគ្មែ! 
 ិ េពើរបើនាក់បា
នចូលរួមកែុងការ
វាយតប់។ 
នាយកសាលាស ែើ
 ុំការពនយល់ពើ
ពួកសគ។ 
ចាប់ 
េតើតកាល 
សធវើ និងមិន្តូវ 
ការពិតនិងកុហ្ក 
ស ណារើយ ូសនេះអាចមាន
ភាព ងាយ ួល ជាមួយតួ
េងគ ម្មែង៣នាក់  ិ េ ២ 
នាក់ និងនាយកសាលា១។ 
ទ េនៈនទុយគ្មែ រប ់ ិ េនែ
ល់នូវវិធើដ៏លអមួយសដើមបើព្ងឹ
ងការពិភាកា។ ្បាកដ
ណា ់ ស ណារើយ ូសនេះ 
នែល់ការេប់រំ ុើ សៅ 
្ប ិនសបើ " ិ េ" ស្បើទ្នេ
នៈនទុយសលើេងគសហ្តុមួយ 
(ពាកយេ ុរ ) សដើមបើ
ការពារ ឬ្បឈមនឹងគ្មែ  
ប ុម្នែ "នាយក" ជាបុគគល
ម្ដលអាចរកាការ 
ពិភាកា្បកបសោយ ុ ើវធ
ម៌។សោយនចដនយ 
ស ណារើយ ូសនេះអាចលអ 35 
 ្មាប់ ិ េម្ដលមាន
្បវតែិកំណត់្តាមិនលអ។ 
ពួកសគសពញចិតែសដើរតួ 
ជាេែកនាយកសាលា។  ូម 
្បាប់ ិ េថា សរឿងមានលកខ
ណៈ្បតិដឋទំង ុង។ 
ការ្បមាថ  ិ េពើរនាក់មឹង 
គ្មែ សៅវិញសៅមក 
។ 
េែកទើបើពាយាម
នេេះនារពួកសគ។ 
ពាកយ មែើ្បសយាល 
េតើតកាល 
អារមាណ ៍ 
្តូវ្បាកដថាការ
ស្បើ សមលងសៅម្ត្តឹម្តូវ។ 
វាគួរម្តសៅជាស ណារើយ ូ
្បតិដឋ។ 
បុរ ម្ដលមាន
ឥរិយាបថឆ្ល គ ំ្គង 
គ្មត់កំពុងសលើក
ជា ំសណើ ។ 
នាងបដិស ធ។ 
ភាពគួរ ម 
 ំនាញ ងគម 
 កមាភាព 
ស ែហា 
សនេះជាស ណារើយ ូម្ដល នែ
ល់ទំងភាពរើករាយ និងភាព 
ជាក់ម ែងនងម្ដរ។ 
សតើសធវើដូចសមែចសដើមបើលុប
បំបាត់មនុ េម្ដល 
្ជាតម កឬរំខានសោយមិន
បងាា ញភាព្ចសេើ សបើ ? 
សឆ្ល ែ ត គ្មត់បានឈែេះ
សឆ្ល ែ ត ចំនួនពើរ
លានសរៀល។ មិតែ
ភកែិរប ់គ្មត់ឱយ
សយាបល់ពើរសបៀប
ចាយលុយទំង
សនាេះ។ 
កែើ ុបិនែ 
បំណង្បាថា ែ 
វតថុ 
 កមាភាព 
ចូរកត់ចំណាំថា 
សយើងមិនចង់សលើកទឹក 
ចិតែមនុ េឱយសលង 
សឆ្ល ែ តសនាេះសទ។ 36 
ការសៅជាងទឹក ជាងទឹក្តូវបាន
 នាត់ថាមក ប ុម្នែ
ម្បរជាមិនមក។ 
េតិថិ នមាន
អារមាណ ៍មឹង 
មា។ 
ភាពគួរ ម 
សពលសវលា 
កាតពវកិចច 
តាមរយៈការសៅទូរ ័ពទ។ 
ការសរៀបចំ 
ពិធើមងគលការ 
មា ែ យរប ់កូន្ក
មុំនែល់ការម្ណនាំ
ដល់េែកសរៀបចំកមា
វិធើ។ កាតពវកិចច 
្តូវម្ត 
តួនាទើសយនឌ័រសនេង
សទៀតអាចសធវើសៅបាន។សភៀវ
កមាវិធើអាច្តូវបានស ែើ ុំសធវើ
ការពិនិតយ ថាសតើ ការម្ណនាំ 
សនេះមាន្បសយា ន៍ម្ដរឬសទ
។ វិធានសនេះនឹងសធវើ
ឱយពួកសគយកចិតែទុក
ោក់ចំសពាេះការពិភាកា 
ឧបទ្ទវសហ្តុមួយ
សកើតសេើង 
មានឧបទ្ទវសហ្តុ
មួយសកើសេើង។ 
េែក ួយ សស្តងា គ េះ
កំពុងសាក ួរ ន
រងស្គ្មេះ។ 
ម្នែករាងកាយ 
ការឈឺចាប់ 
 ុវតថិភាព 
វាអាច្តូវបាននារភា ា ប់ជាមួ
យនឹងកិចចការគស្មាង ែើពើ
ការបសស្តងា គ េះបឋម។ 
េែក្បោល់ ្គូបងវឹកនែល់េនុ
សា ន៍ដល់េែក
្បោល់។ គួរ 
ចាំបាច់ 
ស ណារើយ ូននការបងវឹកសនេះ
អាចម្ក ្មួលបានយា  ងងា
យ 
សដើមបើនារភាា ប់នឹងការសផ្ទែ ត
អារមាណ ៍ រប ់ 
 ិ េ។ 37 
ប៊ាុប (Bob) កំពុង
វសងវងនលូវ 
មា ែ យកំពុងម វង
រកកូន្បុ មលួន
ម្ដលមិនបាន 
្តេប់មកនទេះ
សដើមបើញុ ំអាហារ
សពលលា ៃ ច។ គ្មត់
មានការ្ពួយ
បារមាយា  ងខា ល ំង។ 
ការពិពណ៌ នារូបរាង 
 ំសលៀកបំពាក់ 
ពណ ៌ 
ស ណារើយ ូសនេះអាចេនុវតែ
បានចំសពាេះ
មនុ េ្គប់្បសភទ។ 
វាមិនចាំបាច់ជាមួយ
ម្តមាែ យនិងកូន្បុ រប ់
គ្មត់សនាេះសទ។ 
ព ់! មានព ់មួយកា
ល។ នាងមានការ
ភ័យខា ល ចខា ល ច។ 
គ្មត់លួងសលាមនា
ង។ 
អារមាណ ៍ 
ស្គ្មេះថា ែ ក់ 
ការចាក់ថា ែ ំ 
ជាការពិតណា ់ សយើងអាច
ោក់ផ្ទល  ់បែូរតួ្បុ  ើឆ្ល ល  ់
គ្មែ។ 
ឈឺ គ្មត់មាន មៃឺ។ 
គ្មត់មាន 
មៃឺ្គុនសៅ ែ ។ 
មា ែ យរប ់គ្មត់
មានការ
្ពួយបារមា។ 
 ុមភាព 
ម្នែករាងកាយ 
សាលាសរៀន 
េនុសា ន៍ 
“េែកគួរម្ត” 
“សធវើ និងមិនសធវើ” 
តួ ម្មែង្តូវបាន
សលើកទឹកចិតែឱយសដើរតួនាទើ
សនេងៗគ្មែដូចជា  ម្មែងសធវើ
ជាម កថៃូរសោយការឈឺ
ចាប់ ម កយំជាសដើម។ល។ 
ការភាា ប់កាយវិការនិងឥិ
យាបថសពលេនុវតែ
ភាសានឹងធានាបាន
ចំសពាេះការទ្សនទញវាកយ ពទ
កាន់ម្ត្បស ើរ។ 
េវតែមាន សៅម្ក ើបាន
សៅបុគគលិក
ម្ដលេវតែមានមក
 ុំសទ  
 កមាភាព 
បញ្ញ ា 
ស ណារើយ ូសនេះមានសគ្មលបំ
ណងជាក់ម ែង។ 
សលើ ពើសល មិនធមាតាម្ដ
ល ិ េអាចបសងកើតបាន 38 
នែល់ការពនយល់ពើ
មូលសហ្តុ។ 
ជាការ ំខាន់សនាេះ 
គឺបញ្ញា ក់នូវវិធើសោេះ្សាយ
ម្ដលមាន ុ ើវធម៌សពល
នែល់ការ ុំសទ ។ 
 
  
39 
កស្រមិតខ្ពស់ 
ស្របធានបទ/ 
ជំនាញទំនាក់
ទំនរ 
ោរពិពណ ៌ នា 
លទធ្លភាាវិទា 
(កវយាករណ ៍/
វាកយសពេ) 
កំណ្ត់ចំណ្ណំ 
 ូមចំណាំថា ស ណារើយ ូភាគស្ចើនសៅក្មិតមូលោឋ ន និងមធយមក៏អាចយកមក ម្មែង
សៅក្មិតមព ់នងម្ដរ សោយមានការម្ណនាំបាន្តឹម្តូវ។ 
 មា ា  ន៍ការងារ ្បធាន
្គប់្គងធនធាន 
មនុ េកំពុងសាក
 ួរ 
សបកខ ន។ វាកយ ពទវិជា ា  ើវៈ 
ភាពគួរ ម 
 
ការម្ប្បួលជាស្ចើន
អាច្តូវបានស ែើសេើង 
អា ័យសលើការងារម្ដ
លបានស ើ សរើ ។ វា
អាចជាសា ថ នភាព
ជាក់ម ែងកែុងការ
ហាត់ ម្ប ិនសបើ
 ិ េមាន
អាយុ្គប់្គ្មន់សហើយ
្ប ិនសបើ
្គូបស្ងៀនយល់ដឹងពើ
វិ ័យធនធាន
ធនធានមនុ េ។ 
ព័ត៌មានទូរទ េន៍ វាគាិន កំពុង 
្បកា ព័ត៌មាន។ 
អា ័យសលើ្បធានបទ
សៅជាក់ម ែង។ 
ទមទរឱយមាន
ការសរៀបចំមលេះៗ។ 
សដើមបើ្តូវបាន ម្មែង
ឱយបានស្ចើនតាម
ម្ដលអាចសធវើសៅបាន 
ដូចជាកមាវិធើ
ទូរទ េន៍ពិត។ 40 
វាអាចមានតួេងគជា
ស្ចើន 
្ប ិនសបើេែកនិយាយ
េសញាើញេែកយកព័ត៌
មានឱយ មា ា  នរ
ណាមា ែ ក់។ 
ការនិយាយសដើម នាយកសាលានឹង
សរៀបការ។ 
 ិ េបសញ្ចញមតិ 
មុំគិតថា 
មុំស ឿជាក់ 
.ការនិយាយសដើមសគអា
ចនែល់នូវស ណារើយ ូ
្គប់្បសភទ ្មាប់
ការ ម្មែង។ 
ប ុម្នែ្តូវ្បាកដថា 
 សមលងសៅម្ត្តឹម្តូវ 
និងគួរស ៀ វាង 
្ប ិនសបើមាន
បរិយាកា មិនលអ
កែុងថាែ ក់សរៀន។ 
ការកាត់សទ  បុរ មា ែ ក់្តូវបាន
សគសចាទ្បកាន់ពើ
បទ  មា ល ប់្បពនធ
មលួន។ 
យុតែិធម៌ 
ឧ្កិដឋកមា 
 កមាភាព 
េតើតកាល 
 មាតិកមា 
ស ណារើយ ូសនេះ្តូវបា
នសធវើយា  ងលអសោយ
ស្បើកមាវិធើ សមនវឹ  
(Canvas) (ឧ.ការ
កំណត់ឈុតឆ្លក 
ម្មែង)។ 
ពាយាមកំណត់តួនា
ទើតួេងគននសាលា
កែើពិត (មានជាសមធាវើ 
សៅ្កម គណៈវិនិចេ័
យ សាកេើ 41 
េែក ំនាញ)។ េវើ្គប់
យា ងមិន
ចាំបាច់ រស រជា
លាយលកខណ ៍េកេរ 
សនាេះសទ។ ចំសពាេះ
 ិ េក្មិតមព ់ ការ
 ម្មែងសរឿងសនេះអាច 
នែល់ភាព បាយ
រើករាយ និងគួរ 
ឱយចាប់អារមាណ៍ កែុង
ការបសងកើតឧបបតែិសហ្តុ
មួយចំនួន និងសមើល
ស ើញពើរសបៀបម្ដល 
 ិ េអាច ្មបមលួន
សៅនឹងសាថ នភាពថាើ។ 
ជាឧទហ្រណ ៍ 
្បាប់សាកេើមាែ ក់ឱយ
ផ្ទល  ់បែូរ កខើកមារប ់
មលួនសពល ម្មែង។ 
 ុនទរកថា គ្មត់បានទ្ទួលមរ
ណៈភាពសហើយ។ 
មិតែភកែិរប ់គ្មត់
កំពុងនិយាយេំពើ
គ្មត់។ 
េតើតកាល 
អារមាណ ៍ 
 កមាភាព 
អាកបបកិរិយា 
វាក៏អាច្តូវបានសធវើ
សេើងជា ុនទរកថា 
ជាជាងការ នទនា។ 
កែុងករណើ សនេះ ្តូវសធវើ
តាមការកំណត់នន
លកខមណ ឌ សហើយ
េនុវតែបសចចកសទ 42 
សវាហាសាស្ត ែម្ដល
 ម ប។ 
ស ែហា គ្មត់មានស ែហា 
ប ុម្នែសេៀនស្បៀនប
នែិច។ មិតែមាែ ក់
បាន
នែល់ដំបូនាា នមលេះៗ 
អារមាណ ៍ 
 កមាភាព 
ដំបូនាា ន 
្បាប់ ិ េថា អាកបប
កិរិយាកែុងការ ម្មែង
ជាការ្បតិដឋ 
សដើមបើស ៀ វាងភាព
អាមា   ់សនេងៗ។ 
ការសធវើដំសណើ រឥត
គស្មាង 
គ្មត់កំពុងរា យរា ប់
សរឿង
ពើការសធវើដំសណើ រ 
រប ់គ្មត់។ 
មិតែរប ់ 
គ្មត់មិនស ឿសរឿង
ហែឹងសទ។ 
េតើតកាល 
្ពឹតែិការណ៍  
 ំសនឿ 
ចំសណេះដឹង 
វបបធម៌ 
រួមមានការមិនស ឿនន
តួ ម្មែងកែុង
ស ណារើយ ូ បងាា ញពើ
ភាព្តឹម្តូវននការពិ
ភាកា និងបសងកើត 
េនែរកមាកាន់ម្តស្ចើន 
ឃ្លតកមា! ប ូលិ កំពុង
ស ុើបេសងកតករណើ
ឃ្លតកមា និង
 ួរចសមលើយ
 ន ងេ័យ។ េតើតកាល 
ឧ្កិដឋកមា 
ទំនាក់ទំនង 
ស ណារើយ ូសនេះអាច
មានតួ ម្មែងស្ចើន
ជាងពើរនាក់។សដើមបើ
បសងកើនចំណាប់អារ
មាណ ៍ពើទ េនិក ន 
ស ែើឱយពួកសគកត់ 
ចំណាំ សហើយពិនិតយ
សមើលសលើភាពមិន ុើ 
 ងា វ ក់គ្ម ែសៅកែុង 
 កខើកមា។ 43 
និទនសរឿងមួយឱយមុំ
សា ែ ប់ 
 ើតា (ឬ ើដូន) 
និទនសរឿងឱយ
សៅៗសា ែ ប់។ 
េតើតកាល 
ចំសណេះដឹង 
វបបធម៌ 
ការនិទនសរឿងអាចមា
នលកខណៈលសមអៀងប
នែិច។ប ុម្នែវា ំរុញឱយ
 ិ េសចេះនែល់នូវ
ពាកយសពចន៍ ំបូរម្បប 
សោយមេក
ស ណារើយ ូ ម្មែង
សនេងសទៀត្តូវបាន
កំណត់សោយស្បើបាន 
ជា្បសយាគមលើៗកែុង
ការ ម្មែងម្ត
ប ុសណា ណ េះ។ 
វាជាសរឿង ំខាន់ 
កែុងការពនយល់ពើតួនា
ទើរប ់ពួកសគម្ដល
សដើរតួជា "សៅ" 
ឬពួកសគអាច្តូវបាន
កំណត់មិនឱយសធវើ
េវើទំងេ ់។ តួ"សៅ" 
អាចបងខំតួ" ើតា" 
ឱយ ្មបសាច់ 
សរឿងសោយ ួរ
ជា ំណ ួ រ 
ឬសោយបសញ្ចញមតិ 
ម្ដលសមើលសៅដូច
ជាកូនពិតៗនឹង
សធវើេញ្ចឹងម្ដរ។ 44 
កសណ្ណរ ីយ៉ាូផ្ទ េល់របស់ខុំ 
 ូមកត់ចំណាំស ណារើយ ូផ្ទទ ល់រប ់េែកម្ដលមានកែុងតារាងខាងស្កាម។  
ស្របធានបទ/ 
ជំនាញទំនាក់ 
ទំនរ 
ោរពិពណ ៌ នា 
លទធ្លភាាវិទា 
(កវយាករណ ៍/ 
វាកយសពេ) 
កំណ្ត់ចំណ្ណំ 
 
 
 
 
   
 
 
 
 
   
    
 
 
 
 
   
 
 
 
 
   
 
 
 
 
    45 
ោរឆុោះបញ្ហច ំរកលើកមា៉ា របកស្ររៀនកដាយកស្របើវិធីសម្មែរតួ 
ទំព័រសនេះបសងកើតសេើងសដើមបើ ួយឱយេែក្លុេះបញ្ញច ំងសលើការេនុវតែរប ់េែកផ្ទ ទ
ល់។ វាបានម្ណនាំថា េែកគួរម្តពិភាកាេំពើ កមាភាពនានាភាល មៗបនាទ ប់ពើ
បានសកើតសេើង សហើយេែកក៏គួរម្តរកាទុកឯកសាររប ់េែកសៅកម្នលងម្ដល
 ម ប  ្មាប់ជាការស្បើ្បា ់បនែ។ 
កាលបរិសចេទ៖ 
ក្មិត៖ 
្បធានបទ៖ 
វតថុបំណងសមសរៀន៖ 
សតើ ិ េមាន្បតិកមាយា  ងណាចំសពាេះការ ម្មែងតួ? សតើពួកសគទំងេ ់គ្មែ
បានចូលរួមយា  ង កមាម្ដរឬសទ? ្ប ិនសបើមិន កមា ជាេែកណាម្ដល
មានភាពខា ា  សេៀន? សតើអាចសធវើេវើមលេះបានសដើមបើសលើកទឹកចិតែពួកសគឱយចូល
រួម? 
សតើ ិ េទំងេ ់បានម្ចករំម្លកពើចំណាប់អារមាណ៍ ម្ដលអាចឱយមុំយកមក
ស្បើការកែុង កមាភាព ម្មែងមួយសទៀតម្ដរឬសទ? 
សតើមានេវើម្ដលអាចយកមកសរៀបចំបាន្បស ើរជាងមុន? 
សតើ ិ េបានកត់ចំណាំ្តឹម្តូវសទ្បនា ទ ប់ពើវគគនែល់សយាបល់? 
 
  46