D Muettersproch-Gsellschaft (offiziell no de Satzung Muettersproch-Gsellschaft für d alemannisch Sproch e.V., kurz MSG) isch en Verein mit em Sitz in Friburg im Brisgau, wo sich zum Ziil gsetzt hät, d alemannische Mundart z pfläge und z erhalte.Motivation: Fümf gueti Gründ fürs Alemannischi S Schwizer Pendant isch s Mundartforum.
Organisation
Vo 2006 bis 2021 hot d Muettersproch-Gsellschaft mit dr Friedel Scheer-Nahor e hauptamtlichi Gschäftsfiererin ghet.
Mitglider
Über 2.700 Mitglider us em ganze alemannische Sprochraum, also us em Elsass, de Schwiiz, Vorarlberg, bsunders aber us Südbade sin bi de „MSG“ Mitgliid, usserdäm Verstreiti us Europa un Ibersee. Die Gsellschaft giht's scho sitt 1965. Nebbe de „normale“ Mitgliider sin die meiste Autore und Liedermacher, wo uf Alemannisch schriibed, do au debii.
Um 2000 sin s über 3.500 Mitglider gsii, sitther nimmt d Zahl ab, aafangs 2017 sin s no 2.700 gsii.Bericht vom Vorstand, Mitgliderversammlig 7. April 2017Uschi Isele: Wie sieht d Zuekunft vu de Muettersproch-Gsellschaft us? In: Alemannisch dunkt üs guet, Heft 2/2016, S. 34.
D Mitglider-Entwicklung:Muettersproch-Gsellschaft: Wer mir sin. Was mir welle. Warum mir s welle. Wie mir s mache. Gutenbergdruckerei Benedikt Oberkirch, Freiburg 2009, S. 10Friedel Scheer-Nahor: 50 Johr Muettersproch-Gsellschaft. In: , S. 11–20.Franz-Josef Winterhalter: Die Zukunft der Muettersproch-Gsellschaft – Wo goht’s nah mit iis? In: „Alemannisch dunkt üs guet“, 1/2017, S. 36–38.Friedel Scheer-Nahor: 50 Johr Mitgliederzeitschrift „Alemannisch dunkt üs guet“. In: „Alemannisch dunkt üs guet“, 2/2017, S. 2–17.Franz-Josef Winterhalter: Was in de Muettersproch-Gsellschaft s Johr iber so lauft. In: Alemannisch dunkt üs guet, 1/2020, S. 29.Klaus Gülker: Wir sind auf Kurs.In: „Alemannisch dunkt üs guet“, 1/2024, S. 27.
im Johr 1972: 420 Mitglider
im Johr 1975: 350 Mitglider
im Jahr 1976: ibber 750 Mitglider
im Johr 1977: 1.000 Mitglider
im Johr 1978: 1.500 Mitglider
im Johr 1979: 2.000 Mitglider
im Johr 1993: ibber 3.000 Mitglider
im Johr 2000: 3.700 Mitglider
im Johr 2017: 2.700 Mitglider
im Johr 2018: 2.443 Mitglider
im Johr 2019: 2.375 Mitglider
im Johr 2020: 2.315 Mitglider
im Johr 2022: 2.241 Mitglider
im Johr 2023: 2.245 Mitglider
Regionalgruppe
D Muettersproch-Gsellschaft hot seit em November 2010 ihre Gschäftsstelle in Freiburg im Breisgau. Im Johr 1976 isch d erscht offiziell Regionalgrupp z Löörech (Dreiländereck) gründet worre, z Friburg hot s scho sit 1965 Treffe gebe. S gitt (Stand 2023) in Südbade 12 Regionalgruppe, wo selber für unsere Muettersproch ebbis düend, z. B. Dichterlesunge, Vorträg, Stroßeständ oder Feschtle. Jeder, wo bi de MSG Mitglid isch und im Bereich vunere Regionalgruppe wohnt, ghört dert automatisch au dezue. De Regionalgruppe haltet de Kontakt zue de alemannische Mundartgruppe im Elsass, in de Schweiz, Liechtestein und Vorarlberg durch Ausflüg und Einladunge vu Mundartdichter, Mundartsänger.Stefan Pflaum: Muettersproch-Gsellschaft im Kontakt mit dem Elsass und der Schweiz. In: Alemannisch dunkt üs guet, Heft 2/2014, S. 24–25.
Regionalgruppe vu dr Muettersproch-Gsellschaft mit Gruppelaiter/laiterne:
Friburg
(1965–2017)
Klaus Poppen (1972–2010)
Jürgen Hack (2011–2017)
Dreiländereck
(sit 1976)
Marno le Moult (1976–1982)
Roland Hofmaier (1982–1985)
Peter Zuberer (1986–1991)
Waldemar Herbold (1991–1997)
Yvette Riesenberg (1997–2003)
Verena Schroeder (2003–2013)
Ursula Meinhard (2013–2016)
Hanspeter Kilchling (ab 2016)
Seealemanne
(sit 1978)
Emil Mundhaas (1978–1995)
Heidi Wieland (ab 1995)
Radolfzell
(1978–1988)
Thomas Burth (1978–1988)
Hegau
(sit 1978)
Peter Schwarz (1978–1981)
Walter Möll (ab 1981)
Hochschwarzwald
(sit 1978)
Sepp Brauner (1978–1980)
Werner Schnettelker (ab 1980)
Appenweier
(1978–2008)
Günter Maier (1978–1994)
Oskar Ernst (1994–2008)
Düenge
(1979–2012)
Theo Brogle (1979–2012)
Geroldsecker Land
(1978–2018)
Fritz Leonhard (1979–1984)
Fritz Vieser (1984–1986)
Meta Heis-Demmer (1986–1994)
Werner Erb (1994–1997)
Günter Alf (1997–2005)
Ingrid Lüderitz (2005–2018)
Zwische Belche un Rhii
(sit 1979)
Josef Rück (1979–1990)
Hubert Jäger (1990–1995)
Josef Burger (1995–2003)
Renate Harmel (2003–2008)
Brigitte Schweizer (ab 2008)
Hochrhii
(1980–2017)
Relinda Schmidt (1980–1981)
Klaus Schruft (1981–1985)
Friedolin Gottstein (1985–1990)
Karlheinz Schoch (1990–2000)
Bernhard Lüthy (2000–2008)
Erna Jansen (2008–2009)
Georg Franz Albiez (2009–2013)
Erika Hirtler (2013–2017) Wiisetal
(sit 1980)
Roswitha Blümle (1980–1994)
Ernst Kellmayer (1994–1996)
Walter Olschowka (1996–2002)
Fritz Brutschin (2002–2011)
Heidi Zöllner (ab 2011)
Offeburg
(sit 1981)
Jochen Guttenberg (1981–1999)
Rudi Junker (1999–2002)
Helmut Heizmann (2002–2012)
Margot Müller (ab 2012)
Uf em Wald
(1981–2017)
Hanspeter Gerspach und
Helmut Weisser (1981–2000)
Marlis Kupferschmid (1988–2000)
Günther Kopfmann (2001–2017)
Rebland
(1982–2020)
Rüdiger Hoffmann (1982–1993)
Kurt Lammert (1993–2020)
Kaiserstuehl/Tuniberg
(sit 1983)
Siegfried Thoma (1983–2005)
Josef Baumann (ab 2005)
Rund um dr Kahleberg
(sit 1984)
Christel Mösch (1984–2021)
Ottilie Nägele (ab 2021)
Elztal
(sit 1986)
Elisabeth Müller (1986–2004)
Hans-Jürgen Wehrle (ab 2004)
Nonnehorn
(1992–2011)
Oswald Joos (1992–2011)
A Brig un Breg
(sit 1995)
Bärbel Brüderle (1995–2024)
Stefanie Brüderle (ab 2024)
Dreisamtal
(1998–2012)
Stefan Pflaum (1998–2012)
Kinzig-, Wolf- un Gutachtal
(sit 1999)
Ursula Aberle (ab 1999)
Schimberg, Batzeberg Hexedal
(2005–2012)
Wiltrud Pfunder un Bernhard Goldschmidt (2005–2012)
Mitgliiderversammlung
D Mitgliiderversammlig isch jeds Johr an em andere Ort. Im offizielle Teil gitts de Rechenschaftbricht und d Entlaschtig, wenn notwendig Neuwahle vum Vorstand, de Usblick und Anträg. Im unterhaltsame Teil gitts en kulturelles Programm.Quell: Iiladig zue de Mitgliederversammlung 2014 vu de Muettersproch-Gsellschaft. Am Samschdig, 5. April 2014, nommidags um Zwei in de Mensa vu de HTWG.
Amtszeite vu de Präsi
Karl Asal, Friburg: 1965–1967. Gründung vum Verein mit 116 Gündungsmitgliider.Friedel Scheer-Nahor: 50 Johr Muettersproch-Gsellschaft. In: Alemannisch dunkt üs guet, Heft 2/2014, S. 11–20.
Walter Füsslin, Friburg: 1967–1971. Organisation vu Veranstaltunge und Dichterlesunge.Friedel Scheer-Nahor: 50 Johr Muettersproch-Gsellschaft. In: Alemannisch dunkt üs guet, Heft 2/2014, S. 11–20.
Klaus Poppen, Friburg: 1972–2002. Er het d Gsellschaft stark mitbrägt und durch Öffentlichkeitarbet d Mitgliiderzahl vu 350 uffs 10-fache vergrößert. Är het d Inträsse vum Alemannische uf em stille Verhandlungswäg verdrätte, politischi Konfrontation het er vermiide.Friedel
Scheer-Nahor: Alt Präsi isch 80 wore. In: Muettersproch Gsellschaft: Alemannisch dunkt üs guet 1/2011, S. 69.
Walter Möll, Singe: 2002–2007
Franz-Josef Winterhalter, Oberried (Briisgau): 2007–2020
Gschäftsfierende Vorstand: Uschi Isele, Jürgen Hack, Günther Becker: sit 2020. Wel me kon Nochfolger fir de Winterhalter gfunde hot, isch e gschäftfierende Vorstand us drei Liit iigrichtet wore.
Vorstand
Em Vorstand vo de Muettersproch-Gsellschaft ghered seit 2025 die Liit aa:
Gschäftsfierende Vorstand:
Uschi Isele
Jürgen Hack
Heidi Zöllner
Erweiterte Vorstand:
Britta Martin (Schatzi)
Klaus Gülker (Schriftfierer)
Walter Möll (Beisitzer)
Ingrid Mächler (Beisitzerin)
Stefan Kindle (Beisitzer)
Markus Zimmermann (Beisitzer)
Aktivitäte
thumb|250px|S bekannt Bäpperli
E große Ränner isch s Bäpperli Bi uns cha me au alemannisch schwätze gsii (ab 1975).
1982 sin 37 000 Unterschrifte fir „Meh Mundart bi Funk un Fernseh“ gsammlet wore.
S wäre Seminar verastaltet, wus um Dichtung, Ufdrätte in dr Effentligkeit un anderi Sache goht. Do diän sich intressiärti Mitgliider ihre Kenne verbessere.
D Muettersproch-Gsellschaft vergit in ere uuregelmäßige Folg d Alemanne-Antenne an Lit vum Radio un vum Fernseh, wu sich fir s Alemannisch iisetze.
Dichte und Musik mache
In de Muettersproch-Gsellschaft sind ibber 100 Dichter beienand. Musiker, wo uff Alemannisch singet, sind gnauso in de Muettersproch-Gsellschaft uffghobe. D Muettersproch-Gsellschaft und de Landesverein Badische Heimat hond en Alemannisches Wörterbuech und en Alemannisches Liäderbuech rusgäbbe.Rudolf Post und Friedel Scheer-Nahor: Alemannisches Wörterbuch für Baden. G. Braun Buchverlag, Karlsruhe, 2. Auflage 2010. .Uli Führe und Stefan Pflaum: Woni sing un stand. Ein grenzüberschreitendes Liederbuch. G. Braun Buchverlag, Karlsruhe, Auflage 2012. .
Biecher
D MSG het verschiidini Anthologiä rüsgää (Text-Sammlunge, wu verschiidini Autore drin sin).
Alemannische Geschichten. E Lesbuech in der Muettersproch für großi und chlini Lüt. Hrsg. von der Muettersproch, Gesellschaft für Alemannische Sprache. Schriftleitung Richard Gäng. Schauenburg, Lahr/Schwarzw. 1970. 204 S.
S lebig Wort vu 31 Mundartdichter us em Badische. Alemannische Anthologie. Hrsg. von Karl Kurrus im Auftrag der Muettersproch. Gesellschaft für Alemannische Sprache. Schauenburg, Lahr/Schwarzw. 1978. 213 S.
D Hailiecher. Alemannische Anthologie Junge Mundart. Hrsg. Markus Manfred Jung/Muettersproch-Gsellschaft, Morstadt Verlag, Kehl / Strasbourg / Basel 1987.
Weleweg selleweg. Eine Anthologie mit Texten von 33 zeitgenössischen Mundartautoren aus Baden. Hrsg. für die Muettersproch-Gsellschaft. Red. Markus Manfred Jung. Drey-Verlag, Gutach 1996.
’S Johr duure. Das Beste aus „Alemannisch dunkt üs guet“, der Vereinszeitschrift der Muettersproch-Gsellschaft. Hrsg. von der Muettersproch-Gsellschaft. Belchen-Verlag, Freiburg i. Br. 2000.
Lies mr emol vor - 10 alemannische Kindergschichte. Hrsg. von der Muettersproch-Gsellschaft 2025
Dezue het d MSG au e Werterbuch un verschideni Liederbiecher rusgäbbe.Franz-Josef Winterhalter: Die Zukunft der Muettersproch-Gsellschaft — Wo goht’s nah mit iis? In Alemannisch dunkt üs guet, 1/2017, S. 36–38.
Rudolf Post, Friedel Scheer-Nahor: Alemannisches Wörterbuch für Baden. G. Braun Buchverlag, Karlsruhe 2010, .
Woni sing un stand. Ein grenzüberschreitendes alemannisches Liederbuch. Von Uli Führe und Stefan Pflaum. Ill. Wolf Zuber. Hrsg. von der Muettersproch-Gsellschaft Verein für alemannische Sprache e. V. und dem Landesverein Badische Heimat e. V. G. Braun Buchverlag, Karlsruhe 2012 (Schriftenreihe der Badischen Heimat 3)
Muettersproch-Gsellschaft (Hrsg.): Kumm sing mit! Alemannisches Liederbüechli. 2016.
Muettersproch-Gsellschaft (Hrsg.): Sing emol! – 46 alemannische Kinderlieder. Zusammengestellt von Uli Führe. 2022. + CD zum Buech 2023 (Online)Muettersproch-Gsellschaft aus dem Wiesental bringt CD zum Kinderliederbuch heraus (Badische Zeitung, 11. Novämber 2023
Wettbewerb
D MSG het im Lauf vu dr Johr verschiidini Wettbewerb organisiert un unterstitzt zum s Schaffe im Dialäkt z ferdere:
Mundartwettbewerb „aktion junge mundart“ vum Alemannische Gesprächskreis im Regierigsbresidium Fryburg. Bryysverleihig: 15. Mai 1976, unterstitzt vu dr Muettersproch-Gsellschaft
Theaterwettbewerb zäme mit em Alemannische Gesprächskreis im Regierigsbresidium Fryburg: 1977
Theaterwettbewerb zäme mit em Alemannische Gesprächskreis im Regierigsbresidium Fryburg: 1979
Theaterwettbewerb zäme mit em Alemannische Gesprächskreis im Regierigsbresidium Fryburg: 1980
Mundartwettbewerb für Schüler vu dr Muettersproch-Gsellschaft: 1982
Mundartwettbewerb „Jungi Mundart 84“ zäme mit em Alemannische Gesprächskreis im Regierigsbresidium Fryburg: 1985
„Mundart-Nachwuchswettbewerb von 9−99 Jahren“: 1993
Mundartwettbewerb „Jungi Mundart“: 1997
„Asterix-Übersetzerwettbewerb“ vum Südkurier Konschtanz un em Egmont Ehapa Verlag Stuegertm, unterrstitzt vu dr Muettersproch-Gsellschaft: 2000
1. Gerhard-Jung-Wettbewerb zur Förderung alemannischer Mundartdichtung: 2003, unterstitzt vu dr Muettersproch-Gsellschaft
Mundartwettbewerb „Mir sueche die Beschde“ zäme mit dr Badische Zytig un em Sidweschtrundfunk: 2004
2. Gerhard-Jung-Wettbewerb zur Förderung alemannischer Mundartdichtung: 2006, unterstitzt vu dr Muettersproch-Gsellschaft
1. Mundartwettbewerb „Jungi Mundart - Schlaui Köpf“ zäme mit dr Gmai Oberried un em SWR4 im Rame vu dr Alemannische Wuche: 2006
2. Mundartwettbewerb „Jungi Mundart - Schlaui Köpf“ zäme mit dr Gmai Oberried un em SWR4 im Rame vu dr Alemannische Wuche: 2007
1. Alemannerock-Wettbewerb: 2008
1. Mundartwettbewerb in den Schulen „Naseweis und wunderfitzig“: 2008
3. Mundartwettbewerb „Jungi Mundart - Schlaui Köpf“ zäme mit dr Gmai Oberried un em SWR4 im Rame vu dr Alemannische Wuche: 2008
3. Gerhard-Jung-Wettbewerb zur Förderung alemannischer Mundartdichtung: 2009, unterstitzt vu dr Muettersproch-Gsellschaft
4. Mundartwettbewerb „Jungi Mundart - Schlaui Köpf“ zäme mit dr Gmai Oberried un em SWR4 im Rame vu dr Alemannische Wuche: 2009
Mundartwettbewerb „s menschelet“ zäme mit dr Badische Zytig un em Sidweschtrundfunk: 2010
2. Mundartwettbewerb in den Schulen „Naseweis und wunderfitzig“: 2011
4. Gerhard-Jung-Wettbewerb zur Förderung alemannischer Mundartdichtung: 2012, unterstitzt vu dr Muettersproch-Gsellschaft
3. Mundartwettbewerb in den Schulen „Naseweis und wunderfitzig“: 2013
5. Gerhard-Jung-Wettbewerb zur Förderung alemannischer Mundartdichtung: 2015, unterstitzt vu dr Muettersproch-Gsellschaft
4. Mundartwettbewerb in den Schulen „Naseweis und wunderfitzig“: 2016
6. Gerhard-Jung-Wettbewerb zur Förderung alemannischer Mundartdichtung: 2018, unterstitzt vu dr Muettersproch-Gsellschaft
5. Mundartwettbewerb in den Schulen „Naseweis und wunderfitzig“: 2019
Mundartwettbewerb „Alemannisch läbt!“ zäme mit dr Badische Zytig un emSidweschtrundfunk: 2020
7. Gerhard-Jung-Wettbewerb zur Förderung alemannischer Mundartdichtung: 2022, unterstitzt vu dr Muettersproch-Gsellschaft
1. Poetry Slam uf Alemannisch zäme mit em Naturpark Südschwarzwald e. V.: 2022
6. Mundartwettbewerb in den Schulen „Naseweis und wunderfitzig“: 2023
2. Poetry Slam uf Alemannisch zäme mit em Naturpark Südschwarzwald e. V., em SWR un dr Hochschwarzwald Tourismus GmbH: 2023
3. Poetry Slam uf Alemannisch zäme mit em Naturpark Südschwarzwald e. V. un em SWR: 2024
4. Poetry Slam uf Alemannisch zäme mit em Naturpark Südschwarzwald e. V. un em SWR: 2025
Vereinsheftli
Dr Vorstand git seit 1967 d Zitschrift Alemannisch dunkt üs guet mit rund 3.000 Exemplare rüs, wu alli halb Johr an d Mitgliider verschickt wird. Fir selle isch dees e guete Informationsquell ibber Land und Leut und mer kaa dett sine Gedankeblitz ugezwunge in de alemannische Sproch verzelle. Seit 1967 gitts scho ibber hundert Usgabe vum Blättle. De meischte Platz nehmet sonnige Beiträg ei: „Us de Gruppe“ und „Des un sell.“ Usserdem werret det neui Mitgliider, Usflüegle, Büecher un CD vorgstellt. Mitgliider werret gwürdigt mit Gratulatione und Nachruef.Muettersproch-Gsellschaft: Wer mir sin. Was mir welle. Warum mir s welle. Wie mir s mache. Gutenbergdruckerei Benedikt Oberkirch, Freiburg 2009, S. 21Friedel Scheer-Nahor: 50 Johr Mitgliederzeitschrift „Alemannisch dunkt üs guet“. In: „Alemannisch dunkt üs guet“, 2/2017, S. 2–17. De Inhalt vu de Jahrgäng ab 2004/1–2 vu de Zitschrift „Alemannisch dunkt üs guet“ isch digital abgspeichert und mer kaa en so nochlese.Unser Heftli: Archiv.
Internetsite und neue Medie
Seit 1998 hots uff de Internetsitte Informatione ibber d nächschte Regionalgrupp, alte Vereinsheft vu Alemannisch dunkt üs guet und Veranstaltunge rund ums Alemannisch. Im Archiv sind alemannische Gdichte vu ibber hundert Autore abgspeichert. Uff de Seite Dichte und musiziere gitts Lebensläuf, Publikatione, Uszeichnunge und Koschtprobe vu Autore und Musikgruppe.Offizielle Wäb-Syte vu de Muettersproch-Gsellschaft mit em Verzeichnis vu de Dichter und Musiker Alemannischsprochige könnet ihre Biecher, CDs und sunschtiges uf der Webseite aakündige.
Seit 2011 gitts au a Facebook-Seite.Offizielle Facebookseite vu de Muettersproch-Gsellschaft Uf YouTube gitts Video vu alemannische Dichterinne und Dichter.YouTube-Dichter-Archiv vo dr Muettersproch-GsellschaftFranz-Josef Winterhalter: Die Zukunft der Muettersproch-Gsellschaft – Wo goht’s nah mit iis? In Alemannisch dunkt üs guet, 1/2017, S. 36—38. Seit 2021 isch d Muettersproch-Gsellschaft au uf Instagram verdrätte un seit 2025 git s au e Podcast uf Spotify.Trau di halt - Der Alemannisch Podcast uf Spotify. En Kanal uf Twitter het me au ghet, aber wider iigstellt, stattdem isch me seit aafangs 2025 uf Threads aktivMuettersproch-Gsellschaft uf Threads.
Aafrage vu Interessierte
Ibber es Internet kummet Aafrage vu Kultur, Wisseschaft, Medie, Studente, Schieler und Veranstalter zum Alemannische und zu alemannische Usdrück. Selle Aafrage werret durch d Gschäftsführig in Friburg im Ustausch mit de Aafrager gklärt.Franz-Josef Winterhalter: Die Zukunft der Muettersproch-Gsellschaft – Wo goht’s nah mit iis? In Alemannisch dunkt üs guet, 1/2017, S. 36–38.
Alemannisch Bibliothek
D Bibliothek hot ugfähr 900 Biecher uff Alemannisch. Vu denne sind die meischte us em Badische. D andere alemannischsprochige Landstrich in de Schweiz, im Elsass und in Vorarlberg sind ebbefalls mit Biecher vertrete. D Mehrzahl vu denne Biecher sind vu alemannische Autore zur Besprechung igliifert worre.Muettersproch-Gsellschaft: Wer mir sin. Was mir welle. Warum mir s welle. Wie mir s mache. Gutenbergdruckerei Benedikt Oberkirch, Freiburg 2009, S. 21
„Mundart in der Schule“
D Schüeler sollet in de Schuel mitkriege, dass nebbe em Hochdeutsche au no in Mundarte gschwätzt werre kaa. Es Land Bade-Wirttemberg hot sich uf sinne kulturelle Vielfalt bsunne („Mir kennet alles…“) und erlaubt de Schuele d regionale Mundart Fränkisch, Schwäbisch und Alemannisch im Unterricht zu demonschtriere. Es gitt so um die 50 Autore, Kabarettischte und Musiker, wo im Rame vom Projekt „Mundart in der Schule“ in d Schuelklasse und Schuel-Arbetsgruppe zu enere Doppelstund in Mundart uf Eiladung kummet. D Spezialgbiet vu de Künschtler werret in dem Projektflyer „Mundart in der Schule“ vorgstellt. Selle Usflüg in d Mundarte könnet vermittele, dass es nebbe em Hochdeutsche no unterschiedliche Sprochmelodie und Umgangssproche gitt.Internetseite des Arbeitskreises Mundart in der Schule Dees alles wird organisiert ibber de Muettersproch-Gsellschaft e. V. – mitwirke tuet de Verein „schwäbische mund.art“ e. V. in Herrenberg.Internetseite schwäbische mund.art e. V.
Johann-Peter-Hebel-Medaille
D stärkschte Regionalgruppe Hegau vu de Muettersproch-Gsellschaft mit ihrene 600 MitgliiderInternetùfdrid vù dr MSG-Gruppe Hegau hot vo 1991 bis 2013 jeds Johr bim Weihnachtshock d  Johann-Peter-Hebel-Medaille an selle Persone verlihe, wo sich bsunders fir d alemannische Sproch eigsetzt hond.
Wies weiter goht
D Arbeit vu de Regionalgruppe wird durch Arbeitsgruppe no weiter vora triibe, wo d Theme Dichterinne und Dichter, Mundarttheater und neue Medie bsunders betrachtet werre. Witer werret Veranstaltunge fir wechselnde Ufftritt im alemannische Sprochgebiet gfunde und usgearbeitet.Franz-Josef Winterhalter: Die Zukunft der Muettersproch-Gsellschaft – Wo goht’s nah mit iis? In Alemannisch dunkt üs guet, 1/2017, S. 36–38.Uschi Isele: D Muettersproch mueß reagiere. In Alemannisch dunkt üs guet, 1/2017, S. 38–39.
Broblem
Im Zämmehang mit dr Dialäktwälle in dr 70er Johr un dr Anti-AKW-Bewegung um Wyhl ischs zu nere Frontebildung kumme, wu dr MSG-Vorstand dr Dialäkt as Mittel vu dr Politik abglähnt het – d Bewegung het s Gegedeil verträtte.Meh drzue do.
D MSG het vor allem elteri Mitgliider. Im Vorstand un in viile Mitgliider isch aber glar, ass e Sproch vu dr Jugend mueß witerdrait wäre. Wäge däm sind verschiidini Asträngunge unternumme wore – vu Jugendwettbewerb bis zum Iisatz vu Rockmüssik, wu zeigt, wiä des wirkt. D MSG wird vu Junge un Halbjunge gärn as Forum gnutzt, wus meglig macht, ass si ihrini alemannische Sache kenne präsäntiäre.
Literatür
Zu dr Gschicht vum Verein:
Gschichts Heftli. In: Alemannisch dunkt üs guet. I/II 2002.
50 Johr Heftli. In: Alemannisch dunk üs guet. 2/2017 (Online).
Alemannische Ämter/Sprochgsellschafte in andere Länder
Verein Schweizerdeutsch
Office pour la Langue et les Cultures d’Alsace et de Moselle
Elsass-Freunde Basel
Basler Inträssegmeinschaft Tieläkt
Ekschterne Syte
di offizielli Wäb-Syte vo de Muettersproch-Gsellschaft
d Muettersproch-Gsellschaft uf Facebook
d Muettersproch-Gsellschaft uf Threads
Trau di halt - Der Alemannisch Podcast uf Spotify
Fueßnote
Kategorie:Alemannisch
Kategorie:Alemannische Spraachverein
Kategorie:Kulturelli Organisation z Dütschland
Kategorie:Verein z Dytschland
Kategorie:Mundartkultur


Iz heisi Halo 5 usebracht und de Multiplayermodus a eire Konsole entfernt, eifach entfernt.


Zähniclub Dart- und Raclette-Event Wär's bis jetzt nitt glaubt hätt, unser Larveatelier isch abgrysse.


Das neue Handy ist ziemlich praktisch.


Ich habe Frühstück gemacht.


mini|d Büelchile vo Wiedike
Wiedike isch en Stadttail vo de Stadt Züri und bildet de Chrais 3. Är bistoot us de drüü Quartier Alt-Wiedike, Frieseberg und Siilfeld. De alti Dorfchern, wo no e paar alti Hüser stönd, lit am Fuess vom Büel gege d Schmidi Wiedike hii. Wiedike het en aigne Baanhof vo de SBB und d Üetlibergbaan het vier Statione i dem Stadtchrais. En Drittel vo de Iiwooner sind Usländer. E Minderhait bildet die orthodoxe Jude, wo iri aigni Sinagog Agudas Achim hend und weg irer Tracht uuffalet.
Quartierbild
Im alte Dorfchern isch s Huus vom hüttige Ortsmuseum Wiedike beraits för s Joor 1594 bizügt. Drüber erhebt sich de Büelhügel, wo mit Villene gsoimlet isch. Vom Büel cha mer öber d Stadt luege. Obwoll de Fridhoof Siilfeld die grööscht Grüealaag vo de Stadt isch, wiist Wiedike wenig öffitlichi Grüeflächi uuf. Da werd uusgliche dur Woonsidlige, wo nöd selte en grüene Hinterhoof hend und au, ass de Chrais im Süüde vo de Allmend und im Weste vom Üetliberg bigrenzt werd. D Hochhüser vom Triemlispitool, wo ane 1970 baut wore sind, chamer öber di ganzi Stadt gsie; über iri Architektuur gönd d Mainige usenand. Im Gmainschaftszentrum Höiriet git s en Straichelzoo.
Wiedike het es paar Fridhööf. De grööscht isch de Fridhof Siilfeld, wo birüemti Lüt bigrabe sind, so de Gottfried Keller, d Johanna Spyri und de Henry Dunant. Nöd öffetlich zuegänglich sind die baide israelitische Fridhöf.
Im Oste goot Wiedike bis a d Sihl. S Ostportaal vo de Nordrööre vom Üetlibergtunnel isch no uf em Gebiet vo Wiedike; s Portal vom Südtunnel isch im Quartier Züri Laibach.
Gschicht
100px|links
mini|de Schlachteplaan vo St. Jakob bi de Siil
Z Wiedike sind scho i de Staizit Mensche umegloffe, wien e Isebieli zaigt, wo im Binz gfunde worden isch. Au e paar Lanzespitze und anderi Objekt us de Bronzezit sind gfunde worde. Uf em Büel obe sind helvetischi Gräber usgrabe worde. S Dorf Wiedike isch vo de Alemane gründet worde und bide reformierte Büehlchile het mer au e paar alemanischi Gräber gfunde, aber d Bewooner sind arm gsii und d Fundstugg drum nöd spektakulär. Z erschtmol erwänt isch Wiedike im Joor 889 as uuiedinc houa: de Perehtolo het em Fraumöischter a paar Länderaie vermacht.
Im Mittelalter isch Wiedike en königliche Riichshoof gsii, drum zaigt s hütige Woppe vo Wiedike de Riichsöpfel mit em goldige Chrütz. Da Woppe isch zerschtmol im ene Woppebueche us em Joor 1674 abbildet. Zu de Riichsvogtai Wiedike het nebet e paar Buurehööf au Albisriede ghört. D Grenze im Oschte isch uugföör d Siil gsii und im Weschte d Limet.
Wäred em Alte Zürichrieg hend d Aidgnosse im Joor 1442 ganz Wiedike abebrennt. Drufabe hend sich d Aidgnosse und d Zörcher i de Schlacht bi St. Jakob a de Siil tüchtig verhaue, wobi nöd nu de Zörcher Bürgermaister Rudolf Stüssi gfalen isch.
Im Joor 1787 isch s Siilfeld zun ere aigne Gmaind worde und vo Wiedike abtrennt worde. Vier Joor spöter het Wiedike sis aigni Bethus öbercho, wo hüt under Denkmolschutz stoot. Noch de Französische Revolution isch Wiedike e selbständigi Gmaind gsii. 1875 isch Wiedike a s Iisebaannetz agschlosse worde, doch isch de hütig Baanhof e Noibau us em Joor 1927.
1893 isch Wiedike zäme mit witere Gmainde i d Stadt Züri iigmaindet worde. Wiedike und Ussersiil hend denn de Chrais 3 bildet. Doch 1913 isch Ussersiil en aigne Chrais worde. 1896 isch d Büelchile baut worde.
Wertschaft und Vercheer
Wiedike isch vor alem e Woonquartier und die paar wenige Industrie, wo bistande hend, sind wegzoge. Uf em Büel isch e Kantonsschuel. Im Triemli stönd d Hochhüser vom Triemlispitool, ais vo de grööschte Spitööler im Kantoo. S Zentrum vom Quartier isch d Schmidi Wiedike.
Wiedike isch guet vom öffetliche Vercheer erschlosse. D SBB füert e Lini vom Zörcher Hoptbaanhof öber Wiedike i d Ängi und denn em südliche Züriseeufer entlang. D Üetlibergbahn verbindet d Inestadt mit em Üetliberg, em Huusberg vo Züri, und haltet viermoll: im Binz, am Frieseberg, bim Schwäighof und im Triemli.
D Tramlini 9 und 14 faaret zmittst dur Wiedike und verbindet s Quartier mit de Inestadt und em Triemli. D Linie 2 und 3 faaret entlang de westliche Grenze und d Tramlinie 13 und noierdings au 5 faaret im südliche Tail.
Lüt vo Wiedike
Oskar Pfister (1873–1956), Pfarer und Psycholoog
Traugott Vogel (1894–1975), Schriftsteller
Köbi Kuhn (* 1943), Trääner vom Schwizer Tschüttelitrupp
Urs Schönenberger (* 1959), Tschütteler und Trääner
Phenomden (* 1980), Musiker und Comiczaichner
Literatur
Weblink
d Website vom Quartierveräin Wiedike
Kategorie:Ort i de Stadt Züri
Kategorie:Stadttäil vo Züri


Artikel «Chlodwig I», «Chlodwig II», «Chlodwig III», «Chlothilde», in: Lexikon für Theologie und Kirche, 3. Auflage, Bd.


So gsehts dänn au vo ine schön und (no) neu us.


Das ist ein Geschenk für dich.


Am Aafang vo dr ganze Plaanig han ich mir emol Gedanke drüber gmacht, wievill Zyt chan ich in das Vorhaa inveschtiere und wie gseets überhaupt mit de Chöschten öppen uus.


U bi öich, wi loufts?


mini|de David C. Jewitt
De David C. Jewitt (* 1958 z London) isch Professor fer Astronomi an de University of Hawaii.
Jewitt het 1979 an de University of London gradueert un 1980 am California Institute of Technology promoveert.
Sini Forschige beschäftige sich vor allem mit de Objekt im ussere Sunnesystem un de physikalische Aigeschafte vu Komete. Zämme mit dr amerikanische Astronomin Jane Luu, het er 1992 s erscht Kuipergürtel Objekt entdeckt.
Dribernus isch er an de Entdeckig vu mehrere chlaine Mond vum Planet Jupiter bedailigt gsi.
Weblink
Websyte vom D. Jewitt
Kategorie:Ängländer
Kategorie:Astronom
Kategorie:Hochschuellehrer in de USA
Kategorie:Maa
Kategorie:Läbigi Person


Sie trug lange Stiefel.


Der Hund ist weiß.


Habt ihr es geschafft?


Ich wusste nicht, dass Tom wollte, dass ich bleibe.


Ich habe keinen Durst.


Die Garage war leer.


Ich habe mein Portemonnaie verloren.


Aschoka (Sanskrit: अशोक, Aśoka Priyadarśin; Pali: Asoka Piyadassi; altgriechisch: Πιοδάσσης, Piodássēs) isch e König us de altindische Dynastii vo de Maurya gsii. Er het öppe vo 270–235 v. Chr. über de gröscht Tail vom hütige Indie regiert und gelt als aine vode wichtigste Herrscher vom alte Indie und und het entschaidend zu de Verbraitig vom Buddhismus bitrait.
Nochdem er vo sim Vatter Bindusara d Herrschaft öbernoo het, het er mit allne Mittel sis Riich uusgwiitet. Doch nochde bluetige Unterwerfig vo Kalinga im hütige Orissa isch er ine Krise ghait, well er gsee het, ass de Chrieg sovill Elend und Schmerze brocht het. Druf abe het er sich em Buddhismus zugwendet und het uf witeri Chriegszüüg verzichtet und de Fride und soziali Wohlfahrt i sim Rich gfördertet. Er het nöd nu Champf und Chrieg verbotte, sondern au bluetigi Tieropfer und isch dezue för vegetarischi Ernährig iitrette. D Taate und Denkwiis vom Aschoka sind i vilne Felsinschrifte überliferet, won über halb Indie vertailt sind.
thumb|Ashoka Empire
De Aschoka het mit de benochburte Herrscher fridlichi Bezüchige ufbaut und buddhistischi Missionare i ali Welt gschickt, so is Perserriich vode Seleukide und uf Ägypte und Makedonie. D Insle Sri Lanka isch unter sinere Herrschaft buddhistisch wore. Im Joor 253 v. Chr. oder 250 v. Chr. het er e buddhistisches Konzil iberuefe.
Film
De Bollywoodfilm Asoka – Der Weg des Kriegers (2001; mit Shah Rukh Khan und Kareena Kapoor) isch as Lebe vom Aschoka agleent.
Literatur
Hermann Kulke und Dietmar Rothermund: Geschichte Indiens, Kohlhammer Verlag, Stuttgart 1982.
John S. Strong: The Legend of King Asoka. A Study and Translation of the Asokavadana. 1948.
Harry Falk: Asokan Sites and Artefacts - A Source-book with Bibliography. Verlag Philipp von Zabern, Mainz 2006, ISBN 978-3-8053-3712-0
Romila Thapar: Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300. London u. a. 2003.
Romila Thapar: Asoka and the Decline of the Mauryas. Oxford 1998.
Weblink
D Fels- und Süülenedikt vom Aschoka
Terra X: Ashoka - Der indische Krieger Buddhas; Dokumentation vom ZDF
König Asoka (thaipage.ch)
"Spiegel"-Artikel über Ashoka
Kategorie:König
Kategorie:Indischi Herrscher
Kategorie:Inder
Kategorie:Maa
Kategorie:Buddhismus


"Simmer eignetlich immer no det wo mer s'letsch mal verblibe sind?"


Tue doch nöd eso luut bälle, au wännt au eso uusgsesch, du bisch no lang kän Pinscher.


Ü22-Maskäball: 3 Ängel für Luzifer En höllisch himmlischä Abig isch es gsi, mit ä huufä Ängel, Tüüfel (nüd nur vum Bürgli) und anderä, meh oder weniger überirdischä, Gschtaltä.


Sie kommen aus Schweden.


Des isch ä Liste vu de benennte topographische und geologische Strukture uf em Saturnmond Enceladus. Die usschließlich latiinisch Nomeklatur benennt de enceladische Strukture nooch Gstalte, Örter oder Eraignisse us Tusendunaini Nacht.  No nit daift sin die erst anno 2005 erstmols photographierte Strukture in de Südpolregion. Die uffälligste Strukture dert erinnere an Tigerstriife (engl. tiger stripes). Usserdem trättet in de Südpolregion Wasserdampf us, weswäge wohl in de Nomeklatur ä neie Geländetyp wird definiert werre müesse.
Planitiae
Enceladischi Ebene werre latinisch planitiae gnennt un sin daift uf Örter vu Eraignisse us Tusendunaini Nacht.
Planitia  daift uf Diyar Planitia  Diyar Sarandib Planitia  Serendib
Sulci
Sulci (lat., sing. sulcus) sin langi paralleli Rille. Enceladischi Sulci sin daift uf Örter vu Eraignisse us Tusendunaini Nacht.
Sulcus  daift uf Harran Sulci  Harran Samarkand Sulci  Samarkand
Fossae
Fossae (lat.) sin Gräbe oder Trög. Enceladischi Fossae sin daift uf Örter vu Eraignisse us Tusendunaini Nacht.
Fossa  daift uf Bassorah Fossa  Bassorah Daryabar Fossa  Daryabar Isbanir Fossa  Isbanir
Krater
Enceladischi Krater sin daift uf Figure us Tusendunaini Nacht.
Krater  daift uf Ahmad  Achmed Aladdin  Aladdin Ali Baba  Ali Baba Dalilah  Dalilah Duban  Duban Dunyazad  Dunyazad Gharib  Gharib Julnar  Julnar Musa  Musa Peri-Banu  Peri-Banu Salih  Salih Samad  Samad Shahrazad  Scheherazade Shahryar  Shahryar Sindbad  Sindbad
Quelle un witteri Information
USGS: Enceladus nomenclature (engl.)
Kategorie:Saturnmond
Kategorie:Enceladus


mini|320px|Mehrheitsverhältnis noch de BFS-Erhebig vom 2021;(Charte mit emene Gmeindsbestand per 1. Januar 2026)
D Rätoromane (au Bündnerromane oder eifach Romane; rätorom. Rumantschs, Romontschs, Rumauntschs oder Rumàntschs) sin e Minderheit in dr Schwyz, wo Rätoromanisch schwätze. Als Gsamtheit werde si au mangmool als Rumantschia (öbe: ‚Romaneheit‘) bezeichnet. Si läbe hauptsächlig, mit 35'000 Sprächer öpe 60 %, im Schwyzer Kanton Graubünde, di gröscht rätoromanisch Diaspora läbt z Züri, mit rund 1330 Rätoromane (Stand 2017).Rätoromanisch soll an Deutschschweizer Schulen gelehrt werden Artikel uf nzz.ch vom 15. August 2019 D Interesse vo de Rätoromane werde vo de Lia Rumantscha verträte.
Sprooch
S Rätoromanisch isch in meereri Dialäkt mit fümf verschiidne Schriftsprooche ùffdeilt: Surselvisch (rm. sursilvan) im Bündner Oberland, Sutselvisch (rm. sutsilvan) im Hinterrhytal, Surmeirisch (rm. surmiran) im Oberhalbstei ùn im Albulatal, Oberengadinisch (rm. putèr) ùn Unterengadinisch (rm. vallader). E gmeinsami Identität vo de Rätoromanisch-Sprecher isch nùmme schwach ussbildet, ùn vorallem in intellektuelle Chreis verbreitet. Di meischte Sprecher identifiziere sich änder mit ihrem Heimetort ùn ihrer Region, deno als Bündner oder Schwyzer, ùn ersch de, wänn überhaupt, als Rätoromane.Jachen Curdin Arquint in Schläpfer & Bickel 2000, pp. 244 E Verständigung zwüsche de verschiidne Idiom isch au nit immer eifach, ùn isch Gwohnheitssach. Uss däm Grùnd schwätze viili Romane deno mit romanischsproochige Persone uss andre Regione änder Schwyzerdütsch. Als gmeinsami Schriftsprooch vo de Rätoromane isch ab 1982 s Rumantsch Grischun yygfiert worde, wo aber ùnter de Romane sehr ùmstritte isch.
S Rätoromanische isch eini vo de vier Nationalsprooche vo dr Schwyz. Syt 1938 isch s Romanisch als Nationalsprooch (aber nit als Amtssprooch) anerkannt gsi, ùn 1996 isch s vùm Bùnd as offizieli Sprooch anerkannt worde, was bedütet, dass d Rätoromane in ihrer eigne Sprooch mit de Bùndesbehörde chönne korrespondiere. Im Kanton Graubünde isch s Rätoromanisch syt 1880 als eini vo de drüü Amtssprooche annerkannt (devor isch in de Bündner Verfassig kei Regelig zur Amtssprooch gmacht worde). In de Praxis aber het s Dütsch immer in de Verwaltig vorgherrscht ùn herrscht au hüt no vor. Ùff lokaler Ebeni isch s Romanisch aber scho syt Joorhùnderte als Amtssprooch bruucht worde. Im Joor 2003 isch s Romanisch in 56 Gmeie di einzigi Amtssprooch gsi, ùn in 19 isch d Verwaltig offiziell zweisproochig gsi.Furer (2005). pp. 140-145
Zaal ùn Verbreitig vo de Rätoromane
Wo Graubünde im Joor 1803 de Eidgnosseschaft byträtte isch, hen vo de öbe 73'000 Bündner öbe 36'600 Romanisch gschwätzt, also no über d Hälfti.Furer (2005). pp. 9 Bi dr erschte Volchszäälig vo 1850 sin es 42'439 gsi, was 47,2 % vo de Bündner Bevölcherig ussgmacht het. Die Gegende, wo um die Zyt e romanischi Mehrheit gha hen, bezeichnet de Jean-Jaques Furer als „traditionells rätoromanischs Sproochbiet“. Des sin dertemool 121 Gmeie gsi (die entspräche wäge Fusione 116 hütige GmeieCoray (2008). pp. 87). In de Gmeie Samnaun, Sils im Domleschg, Masein ùn Urmein wo im 17. Joorhùndert no zum traditionelle rätoromanische Sproochbiet ghört hen, het d Germanisierig scho friener yygsetzt, ùn 1860 het es dört nùmme no e chlyni romanischi Minderheit gee. S Bùndesamt für Statischtik definiert s romanischi Sproochbiet aber zum Byspil allei dur d Mehrheitsverhältniss.
Bi de Volchszäälig vo 2000 hen in de ganze Schwyz 35'095 Lüt s Romanisch als beschtbherrschti Sprooch aagee. Insgsamt hen 2000 60'561 Lüt aagee, dass si s Romanisch irgetwie im Alldaag bruuche. Des sin 0,83 % vo de Schwyzer Bevölcherig gsi.Furer (2005). pp. 30 Im ganze Kanton Graubünde isch es di beschtbherrschti Sprooch vo öbe 1/6 (1990: 29'679; 2000: 27'038) gsi. Insgsamt isch es 2000 z Graubünde vo 40'168 (21,47 %) als Sprooch aagee worde, wo si däglich schwätze, im Verglych zue 41'067 (23,62 %) im Joor 1990.Furer (2005). pp. 35 Insgsamt hen im Joor 2000 no 66 Ortschafte e romanischi Mehrheit gha, ùn in 32 wytre isch s Romanisch no für mindeschtens 20 % d Haupt- oder Ùmgangssprooch gsi.Cathomas (2008). pp. 9 De Aadeil vo Romanischsprecher isch aber regional arg verschiide. So isch es im Bezirk Inn ùn in de Surselva no für 73,7 % bzw. 70,1 % d Ùmgangssprooch, im Bezirk Hinterrhy aber nùmme für 24,2 %.Cathomas (2008). pp. 19 Innerhalb vo dänne Bezirk git es deno wiider groossi Ùnterschid.
Usserhalb vùm traditionelle romanische Sproochbiet isch d Sprooch au in de sognante „romanische Diaspora“ im Rescht vo Graubünde ùn de Schwyz, verbreitet. Die Grùppe wo usserhalb vo Graubünde läbt, macht öbe en Drittel vo de Lüt uss, wo s Romanisch als Ùmgangssprooch bruucheCathomas (2008). pp. 14 ùn öbe 20 % vo dänne, wo Romanisch als Hauptsprooch (= die wo si am beschte chönne) hen.
Bekannti Rätoromane
Gian Travers (* 1483 z Zuoz; † 22. Augùscht 1563 au z Zuoz): Diplomat ùn Autor vùm erschte bekannte rätoromanische Werch La chianzun da la guerra dal chiastè da Müs.
Jachiam Tütschett Bifrun (* 8. April 1506 z Samaade; † 13. Dezämber 1572): Autor vo de erschte Bibelübersetzig ùff Romanisch ùn Ammaa.
Ulrich Campell (* um 1510 z Susch; † um 1582 z Tschlin): Reformator, Chronischt ùn eine vo de Begründer vo de Engadinische Schriftsprooch.
Conradin Riola (* um 1667 oder 1670 z Sentsent-online.ch git 1667 als Geburtsdatum aa, e-lir.ch 1670; sent-online.ch nennt de Geburtsort, Sent; † 1743 z Ftan): reformierter Geistlicher ùn theologischer Schriftsteller.
Placidus a Spescha (* 8. Dezämber 1752 z Trun; † 14. August 1833 au z Trun): Benediktinerpater, Kartograf, Geograf, Alpinischt, Natur- ùn Sproochforscher.
Placi Condrau (* 22. Juli 1819 z Disentis; † 22. Novämber 1902 au z Disentis): katholisch-konservativer Politiker, Professor ùn Publizischt.
Zaccaria Pallioppi (* 2. Mai 1820 z Celerina; † 3. Mai 1873 au z Celerina): Jurischt ùn Sproochforscher.
Giacun Casper Muoth (* 29. September 1844 z Brigels; † 6.Juli 1906 z Chur): Schriftsteller ùn Lyriker.
Caspar Decurtins (* 23. Novämber 1855 in Trun; † 30. Mai 1916 au z Trun): Katholisch-Konservative Politiker.
Peider Lansel (* 15. Augùscht 1863 z Pisa; † 9. Dezember 1943 z Gämf): Dichter, Essayischt ùn Sproochaktivischt.
Gian Bundi (* 26. Oktober 1872 z Berlin; † 26. Dezämber 1936 z Bärn): Märlisammler, Publizischt, Journalischt ùn Musikkritiker.
Men Rauch (* 29. Januar 1888 z Scuol; † 4. Oktober 1958 au z Scuol): Ingenieur, Politiker ùn Dichter.
Reto R. Bezzola (* 13. Septämber 1898 z Celerina/Schlarigna; † 7. Januar 1983 z Samedan): Romanist ùn Mediävist.
Alois Carigiet (* 30. Augùscht 1902 z Trun; † 1. Augùscht 1985 au z Trun): Mooler, Zeichner, Lithograf ùn Chinderbuechautor.
Andrea Schorta (1905–1990): Scheffredakter vom Dicziunari Rumantsch Grischun.
Selina Chönz (* 4. Augùscht 1910 z Samaade; † 17. Februar 2000 au z Samedan): Schriftstelleri ùn Autori vùm Schellenursli.
Pieder Cavigelli (1912–1996): Lehrer, Tialäktoloog, Autor.
Flurin Darms (* 13. Novämber 1918 z Flond; † 18. Oktober 2009 z Domat/Ems): reformierte Pfarrer ùn Schriftsteller.
Cla Biert (* 26. Juli 1920 z Scuol; † 19. März 1981 z Sent 1981): Schriftsteller.
Andri Peer (* 19. Dezämber 1921 z Sent; † 2. Juni 1985 z Winthi): Schriftsteller.
Alexi Decurtins (20. Novämber 1923): Romanischt, Scheffredakter vom Dicziunari Rumantsch Grischun.
Oscar Peer (* 23. April 1928 z Lavin: Schriftsteller ùn Philolog.
Luisa Famos (* 7. Augùscht 1930 z Ramosch; † 28. Juni 1974 au z Ramosch): Lyrikeri.
Tresa Rüthers-Seeli (* 28. Septämber 1931 z Falera): Lyrikeri.
Duri Bezzola (* 23. Juni 1942 z Scuol): Politiker (FDP).
Leta Semadeni (* 26. Oktober 1944 z Scuol): Poetin ùn Erzääleri.
Clo Duri Bezzola (* 14. Juli 1945 z Scuol; † 17. Augùscht 2004 z Männidorf):  Schriftsteller.
Bernard Cathomas (* 11. Juni 1946 z Breil/Brigels): Sproochaktivischt ùn ehemoolige Groossroot vo Graubünde.
Carli Tomaschett (* 10. Februar 1958) z Truns: Romanischt und Scheffredakter vom Dicziunari Rumantsch Grischun.
Leo Tuor (* 29. Mai 1959 z Ilanz): Schriftsteller.
Renzo Blumenthal (* 26. Dezämber 1976 z Vella): Mister Schweiz 2005.
Arno Camenisch (* 1. Februar 1978 z Brigels): Schriftsteller.
Silvana Derungs (* 20. März 1982) z Surcasti: Redaktorin bim Dicziunari Rumantsch Grischun.
Anna Serarda Campell (* 1983) z Lavin, Journalischtin bi Radiotelevisiun Svizra Rumantscha.
Literatur
Fuessnote
Kategorie:Ethni
Kategorie:Bündnerland
Kategorie:Rätoromanisch


Zììfe (hochdytsch Ziefen) isch e politischi Gmeind im Bezirk Lieschtel vom Schwyzer Kanton Basel-Landschaft.
Lag
Zììfe liggt im Tal vo dr hintere Fränke (Reigetschwylertal, Föiflibertal) zwische Buebedorf und Reigetschwyl uff 423 m. ü. M. Witeri Nochbergmeinde sin Lupsige, Arbetschwyl unds soledurnische Seewe.
Wappe
Sit 1943 ziert en liigende schwarze Adler mit goldige Fäng und Schnabel uff silbernem Grund s Wappe vo Zììfe. Es isch s Wappe vo de Eptiger vo Zììfe, wo uff enere Glasschiibe vo 1583 zgseh isch.
Gschicht
Zììfe isch e ehemooligs Siidebandwäber- und Buuredorf im hintere Föiflibertal (Föifliber wäg dr Posamänterei).
1226 taucht dr Ort als Civienne s'erschte Moll in de Urkunde uff. Dr Name isch megligerwyys galloreemischem Ursprungs.
Uff em Chilchbrg, wo hytte d Chile stoot (erwäänt ab 1302), hett im 14. Joorhundert e Burg thront, wo vomene Sitestamm vo de Eptiger mit em Zuesatzname Zivienner bewohnt worde isch. 1400 isch s Dorf mit em gsamte Amt Waldeburg an d Stadt Basel ibergange. 1798 hett Zììfe zem Bezirk Lieschtel gwäggslet. 1565 hett d Pescht 211 Mensche s Läbe koschtet. Im 19. Joorhundert hett Zììfe vor allem vo dr Siidebandwäberei gläbt. 1880 sin in Zììfe 244 Wäbstiehl gstande. Mit em Niidergang vo dr Posamänterei ischs au mit Zììfe durab gange. Mit em Bauboom in de 1970er Joor hett sich Zììfe widr erholt. Hytte hetts vili Eifamiliehüser und im flache Talgrund Richtig Buebedorf au diversi Induschtrii.
Lüt
Jonas Breitenstein (* 1828 z Zììfe), Pfaarer und Volksdichter
Weblink
Offizielli Website (vom Kanton betreut)
Fuessnote
Kategorie:Ort (Kanton Basel-Landschaft)
Kategorie:Liestal (Bezirk)


Es passiert nichts.


Diese erste Frage geht an Sie.


miniatur|s Wappe vom Kantoo Appezäll Osseroode
De Kantoo Appezäll Osseroode het 20 politeschi Gmëënde. De Kantoo werd hüt no tradizionell i drei Landestääl iitäält: Vorderland, Mittelland ond Henderland. Die Gliderig ischt 1858 iigfüet ond 1995 wider abgschafft woorde.
s Wappe de offiziell Name vo de Gmëënd de iihaimisch Name Iiwohner() Flächii km² Landestääl35px Bühler  im Büeler   5,61Mittelland35px Gais Gääss    21,23Mittelland35px Grub AR i de Grueb    4,26Vorderland35px Heiden Hääde, älter: Hëëde    6,94Vorderlandalternativtext=|42x42px Herisau Herisòu    25,17Henderland35px Hundwil Hòndwiil    23,94Henderland35px Lutzenberg  Lutzebërg   2,26Vorderland35px Rehetobel im Reechtobel    6,75Vorderland35px Reute  i de Rüüti   4,99Vorderland35px Schönengrund im Schönegrònd    5,19Henderland35px Schwellbrunn Schwëllbrònnälter: Schwëllbrònne    17,39Henderland35px Speicher im Spiicher, de Spiicher    8,21Mittelland35px Stein AR Stëë, Stää, Staa    9,38Henderland35px Teufen  Tüüfe    15,25Mittelland35px Trogen Tròge    10,01Mittelland35px Urnäsch Uernäsch, Unnäsch    48,23Henderland35px Wald AR Wald    6,82Vorderland35px Waldstatt  i de Waltschtatälter i de Waltschet    6,74Henderland35px Walzenhausen  Walzehuuse   6,98Vorderland35px Wolfhalden  Wolfhalde   6,94Vorderland im Ganze      242,29
miniatur|300px|Gmëënde vom Kantoo Appezäll Osseroode
Gschecht
Di hütig Gliderig vom Kantoo i zwenzg Gmeende ischt innerhalb vo rond honderföfzg Johr noch de Landtäälig entstande.
Ond zwor us ursprünglig sechs Gmeende.
Gääss
Herisau
1649 Schwöllbronn abtrännt
1720 Waldstatt abtrännt
Hondwil
1749 Stää abtrännt
Tüüfe
1723 Büeler abtrännt
Troge
1614 Spicher abtrännt
1638 Walzehuuse abtrännt
1669 Rechtobel abtrännt
1688 Wald abtrännt
Grueb
Reute
Chorzebärg (1666 noch Abspaltig vo Hääde und Wolfhalde aufglööst)
1658 Hääde abtrännt (Cherchebau 1652, Grenzbereinigung bis 1667)
1658 Wolfhalde abtrännt (Cherchebau 1652, Grenzbereinigung bis 1667)
1666 Lutzebärg noch Uuflösig vo Chorzebärg e sälbständigi Gmeind worde, aber noch wi vor cherchgnössig uf Thal abe
Urnäsch
1720 Schönegrond abtrännt
Weblink
Appezäll


1. Nei wüu niemer gärn Stüüre zahlt und me sich mit höchem Ikomme/Vermöge dumm und dämlich zahlt für dä endlos bullshit wo eim d Schwiiz derfür bietet.


Froit mi.


So dass mer öppe am Sebni zBeberstei send.


Ich fliege nach Amerika.


Abr nid alli gönd id Ferie.


Was genau soll ich tun?


Jo ich scho i schriibes denn ide Kommentär Jo ich weiss Zayn, Liam und Louis hani no nöd gschriibe aber die hend au keini Schriibet eifach was ihr dänket Ich würd mich sehr uf Kommis freue oh was hed er de hed er öbis broche Oje!


Neuseeland (englisch New Zealand, Maori Aotearoa) esch en Enselstaat im Pazifische Ozean. Es lieht öbbe 2000 Km südöstlech vo Australie ond wird zum Kontinänt Ozeanie zellt. Neuseeland bestoht usere Nord- ond Südinsle, allerdings ghöret au no es paar chlini Insel dezue, wie z. B. Stuard Island.
Geographii
Neuseeland lieht zemlech gnau uf de andere Site vo de Wält. S Land erstreckt sech öber 1'600 km ond esch 270'500 km2 gross, wobie d Südensle die grösser esch, allerdengs wohnet meh Lüt of de Nordensle.
thumb|left|300px|Bucht uf d Banks Peninsula bi Christchurch, on d Ostküschti vun Neuseeland
Fascht die ganz Längi vo de Südensle esch vo de Neuseeländische Alpe bedekt, met 3'754m esch de Mt. Cook de gröschti Bärg. Im weschte lieht zwöschet de Alpe ond em Meer d Westcoast, wos Rägewälder ond Fjords get. Im Oschte vo de Alpe gets vorallem grossi Ebene wo bsonders im Acker- ond Viehbou grossi Verwändig gfendet. Die gröschti Stadt esch Christchurch, anderi bekannti Städt send: Queenstown, Dunedin, Invercargill, ond Nelson.
Ganz im Süde vo de Nordensle lieht Wellington, das esch d Hauptstadt vo Neuseeland, obwohl Auckland die gröschti Stadt esch. Anderi bekannti Städt send: Hamilton, Tauranga, Rotorua, Napier, New Plymouth, Wanganui, ond Palmerston North.
D Nordensle esch Vulkanisch no sehr aktiv, es get Geysir, heissi Quellene ond Vulkan wie de Mt. Ruapehu wo met 2'797m de höchschti Bärg vo de Nordensle esch. Sälbscht de 616 km2 grossi Lake Taupo esch nüd anders als en Vulkankrater, wo vor 26'500 Johr beme gwaltige Vulkanusbroch entstande esch.
Allgemein herrscht in Neuseeland es milds Klima, ond wels ganze Land vo Wasser omschlosse esch, gets au ned all zu grossi Temperaturschwankige. Im Norde esch so zwöschet 15 °C ond 25 °C warm ond im Süde send d Temperatur öbbe 10 °C chälter. Allgemein gets vorallem Weschtwend, wele s verdampfte Wasser vo de Tasman-Meer ad Alpe dröckt, drom rägnets dört au vell.
Fauna
Wel Neuseeland rächt isoliert esch, het sech dört es einzigartigs Ökosystem entwecklet. Es het nämlech früehner bes of es paar Flädermüs kei Säugetier gha. Veli Plätz send anstatt vo Säugetier dor Vögel beleit worde, wovo veli flogonfähig send. Wie z. B. de Kiwi, de Takahe, Kakapo ond de set langem usgstorbni Moa. Dor de Mönsch het sech d Fauna gänderet, es send jenschti Tier igschleppet worde, wo die heimische Tier vertrebe händ. Drom gets gwössi Tier nor no of chlini Ensle wos kei igschleppti Rauptier get. Allgemein esch Neuseeland es Vogelparadies, es get Papageie wie de Kea ond de Kaka, Königsalpatross ond a de Köschte gets Zwärpinguin, Gälbaugepinguin ond Deckschnabupinguin. Im Meer gets Walfesch ond Delfin ond ofem Land gets jenschti Insekte ond Reptilie wie d Weta wo bes 8cm gross cha wärde oder de Tuatara. Z Neuseeland gets kei gförliche Tier, als weder Schlange no Spenne, nome Haifesch. Damet ned no meh Tier in Neuseeland usstärbet, wärdet met Hönd stränge Kontrolle a de Floghäfe gmacht, so dass me keini neue Tier iischleppt.
Flora
70% vo Neuseeland esch e mol vo Wald bedekt gsi, set de Akonft vo de Europäer sends no 15% plus 5% importierti Bäum. Neuseeland het en sehr interessante Wald, dört wos vell rägnet, gedeiht rechtige Urwald met Farn wo bes zu 10m höch chönd wärde. Bemerkenswärt send au d Kauri Trees wo sehr gross chönd wärde. En grosse Teil vom iheimische Wald stoht höt onter Naturschotz ond cha i Nationalparks besechtigt wärde, was sech of jedefall lohnt.
Bevölkerig
80% vo de Bevölkerig send Nochfahre vo de europäische Iwanderer ond 15% send Nachkomme vo de Uriwohner de Maoris.
Näbsch dem gets no grossi Groppene a Iwanderer us Asie ond Polynesische Ensle. D Maoris send im Gägesatz zo de Aborigines (vo Auschtralie) rächt guet integriert, trotzdem send si emmer no benochteiligt.
Amts- ond Omgangssproch esch Englisch, zwoiti Amtssproch esch Maori, allerdengs werd das vonere chline Menderheit gsproche. Trotzdem chame a de Schuel z Neuseeland Maori lere.
Literatur
Weblink
Kategorie:Land
Kategorie:Noiseeland
Kategorie:Staat in Australie und Ozeanie
Kategorie:Inselstaat
Kategorie:Inselgruppe (Pazifische Ozean)
Kategorie:Insle in Australie und Ozeanie
Kategorie:Monarchie im Commonwealth
Kategorie:Captain Cook
Kategorie:Mitgliid i der UNO


Wo warst du letzten Montag?


Bitte schriib das uf.


Mir sind bi dene schon gsii, da händs müesse beidi uf ei Klavir spile.“


Kann ich etwas zum Trinken bekommen?


Horbe isch e Gmei im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald in Bade-Württeberg in dr Nächi vu Friburg im Brisgau.
Geographi
Horbe lit östlich vum Hexedal uf eme Hochplateau im Schauinslandgebiit zwischenem "Illeberg" (642 m) und dr "Eduardshöchi" (859 m).
Im Ortsdeil Bohrer oberhalb vu Günterschdal befindet sich d'Dalstation vu dr Schauinslandbahn.
Klima
D'Johresmiddeltemperatur lit in dr Vorbergzone vum Schwarzwald bi eweng iber 9 Grad Celsius, d'Niderschlagsmenge erreiche im Johresmiddel Werte zwische 900 un 950 mm, in dr Höchelage bis zue 1200 mm.
Lueg au bi dr Wetterstation vu Horbe
Politik
Horbe ghört dr Verwaltigsgmeinschaft Hexedal a.
Burgemeischter
Dr Burgemeischter-Poschte z'Horbe isch, wil d'Gmei wäniger wie 2000 Iwohner het, ehreamtlich.
Burgemeischter isch sit 1. März 2019 dr Staatsanwalt Benjamin Bröcker (Grieni).
Si Vorgänger Markus Riesterer isch bis zum Summer 2009 au glichzittig au dr hauptamtlich Burgemeischter vu Sailede gsi, wo ebefalls zue dr Verwaltigsgmeinschaft Hexedal ghört. Vu sällem Amt isch er aber zruckträtte um neje Geschäftsfüehrer vum Gwerbepark Brisgau z'werre. Au in sällem Amt isch er wie z'Horbe im Werner Dammert nochgfolgt, wo vor ihm ehreamtlicher Burgemeischter vu Horbe gsi isch (un längjähriger Burgemeischter vu Merzhüse).
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2021  23,0 %  7,5 %  7,8 %  41,1 %  5,2 %  6,6 %  6,8 % 2016  23,3 %  9,7 %  8 %  41,8 %  2,6 %  10,2 %  4,5 % 2011  36,2 %  20,2 %  4,2 %  34,1 %  3,3 %   1,9 %  2006  53,2 %  21 %  8,5 %  13,3 %  1,3 %   2,6 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Fueßnote
Weblink
Offizieller Internetuftritt
Kategorie:Ort (Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald)


Wer ist die klügste Person, die Sie kennen?


Sie verstanden sich solange, bis sie anfingen, sich zu unterhalten.


Tom lacht über seine eigenen Witze.


Ich vermisse dich.


Ich habe Dienst von 9 bis 17 Uhr.


Es gibt wenige solcher Menschen, wenn überhaupt.


Und zwar beides usem gliche Grund: wäge sinere Gradlinigkeit.


Tom wartet auf euch.


Genießt du den Sommer?


Gute Nacht!


Wir wissen, weshalb Du gestern nicht da warst.


D' (24) Themis isch e Asteroid vum Asteroide-Hauptgürtel, wo am 5. April 1853 vum Annibale de Gasparis entdeckt worre isch.
Dr Namme leitet sich vu dr Themis, in dr grichische Mythologi d'Dochter vum Uranos un dr Gaia, ab.
D'Themis beweggt sich ime Abstand vu 2,7123 (Perihel) bis 3,5442 (Aphel) astronomische Eiheite, in 5,53 Johre um d'Sunne. D'Bahn isch 0,76° gege d'Ekliptik gneigt, d'Bahnexzentrizität betrait 0,133.
Mit eme Durmesser vu öppe 198 km isch d'Themis ein vu dr grösste Asteroide vum Hauptgürtel. Si besitzt e dunkli Oberflächi mit ere Albedo vu 0,067. D'Themis rotiert in 8 Stunde un 22 Minüte um die eige Ax.
D'Themis isch s'grösst Mitglid vu dr Themis-Asteroide-Familie.
Themis isch au dr Namme vu eme anno 1905 vum William Henry Pickering vermeintlich entdeckte 10. Saturnmond gsi. Sälli Entdeckig het aber nie bestätigt werre chänne.
Lueg au Liste vu dr Asteroide
Aspekte
Konjunktion zue dr Sunne  Stationär, no rucklaifig  Opposition Entfernig  Helligkeit  Stationär, no rächtlaifig20. Jänner 2005	27. Juni 2005	22. August 2005	2,53419	AE	11,9	17. Oktober 200519. März 2006	03. September 2006	26. Oktober 2006	2,23744	AE	11,4	18. Dezember 200603. Juni 2007	09. Dezember 2007	24. Jänner 2008	1,74455	AE	10,6	11. März 200823. September 2008	18. März 2009	08.Mai 2009	2,00796	AE	11,0	27. Juni 200918. Dezember 2009	26.Mai 2010	21. Juli 2010	2,47353	AE	11,8	14. September 201016. Februar 2011	27. Juli 2011	21. September 2011	2,45694	AE	11,8	15. November 201119. April 2012	14. Oktober 2012	02. Dezember 2012	1,97552	AE	11,0	20. Jänner 201323. Juli 2013	29. Jänner 2014	16. März 2014	1,75906	AE	10,6	03.Mai 201408. November 2014	22. April 2015	15. Juni 2015	2,26743	AE	11,5	08. August 201517. Jänner 2016	23. Juni 2016	18. August 2016	2,53523	AE	11,9	13. Oktober 201615. März 2017	29. August 2017	22. Oktober 2017	2,26878	AE	11,5	13. Dezember 201728.Mai 2018	02. Dezember 2018	17. Jänner 2019	1,76077	AE	10,6	05. März 201917. September 2019	13. März 2020	02.Mai 2020	1,97299	AE	11,0	21. Juni 202013. Dezember 2020	22.Mai2021	17. Juli2021	2,45648	AE	11,8	10. September2021
Kategorie:Asteroid


Sprich nicht so laut!


Är isch nätt gnueg gsi zom mer de wäg z zäige.


Musstest du lange warten?


mini|x220px|Puuremolerai us äm Onderelsass im Museum vom Hanauerland z Buxwiller
D Puuremolerei isch än Art vo Molerai uf äm Land, wo vo nöd gschtudierte Moler gmacht werd. Zor Puuremolerai ghöret die klassische Puuremolerinne ond -moler vom 19. Johrhondert, di naiv Kunscht ond d Nostalgiemolerai, aber au d Kunscht vo de «Art brut» ond s Kunschthandwärch. Ä Beurteilig vo de künschtlerische Qualität vo de Puuremolerai häts langi Zit weder vo de Kunschtgschicht no vo de Volkskunscht geh.
Im alemannische Schprochgebiet kennt mer d Puuremolerai vor allem im Appezällerland, im Toggeburg, z Bade-Württeberg ond im Elsass. Im Wälschland isch d Poya-Molerai im Graiärzerland bekannt.
Appezäll ond Toggeburg
mini|«Viehweide unter Kamor, Hohem Kasten und Staubern» (1854) vom Bartholomäus Lämmler gilt as Hauptwärch vo de Appezäller und Toggeburger Senntumsmolerai. Uf de Internet-Site vom Kunschtmuseum Sanggalle, abgruefe am 1. August 2019
D Appäzeller ond Toggeburger Puurmolerai gilt innerhalb vo de alpeländische Volkskunscht als änzigartig. Die hütige Puuremoler om de Säntis hend ehri äägne voschideni Schtilrichitge.Hans Büchler: Bauernmalerei rund um den Säntis. S. 1 D Worzle vo de Puuremolerai gönd i de Oschtschwiz wyt zrogg. Zwoschet 1550 ond 1680 sind Glasmoleraie bsonders beliebt gsi. Uf de Schwizer Schybe, de Wappeschybe us de Schwizer Glasherschtellig, findt mer Darschtellige us de püürleche Wält.
D Appezäller ond Toggeburger Puuremolerai täält sich uf i d Möbelmolerai ond d Senntumsmolerai. Uf de Internet-Site vom Appezällerland Turismus AI, abgruefe am 1. August 2019
Möbelmolerai
Wos mit de Glasmolerai bergab gange isch, isch gege s End vom 17. Johrhondert d Möbelmolerai ufcho. D Blüetizit vo de Möbelmolerai isch im Toggeburg zwöschet 1730 ond 1850 gsi.Toggenburger Möbelmalerei. Beschrybig im Museum Ackerhus z Ebnet-Kappel, bsuecht am 13. April 2019 Zerscht hät mer Möbel ond Toggeburger Husorgle mit Ornament aagmolet, schpöter sind Figure dezucho. D Motiv vo de Bilder hät mer us de Bible ond de Puurerai gno, aber Alpfahrte hät mer do no nöd gmolet. A de püürleche Möbelmolerai gset mer de früenerig grenzöberflüssend Kulturruum mit Vobindige is Vorarlbergisch, is Tirol ond uf Bayern.
Bi de Puure hat sich ab 1800 parallel zo de bidermaierliche Möbelmolerai d Senntumsmolerai entwicklet,Die Biedermeier-Möbel (um 1820 bis um 1850). Beschrybig im Toggeburger Museum wo sich bis i di hütig Zit erhalte hät.
→ Hauptsite: Toggeburger Möbelmolerai
Senntumsmolerai
Die klassische Puuremoler vom 19. Johrhondert
mini|Bödeli vomäne Fahrchöbeli mit de Ufschreft Wendelinus Hässig Anno 1828 vom Conrad Schtarck (Zuewysig)
De Aafang vo de klassische Puuremolerai isch äm Conrad Schtarck (amtlech C. Starck, 1769–1817) vo Gonte zvodanke. Er isch än vo de wenige bekannte Puuremoler vom Appezällerland ond vom Toggeburg us de säbige Zit. Im Chranz vomene Chaschte, wo mit äm Johr 1809 datiert isch, häts sini Signatur ond än Senneschträäfe.Rudolf Hanhart:  Uf Sikart, de Internet-Site vom Schwizerische Inschtitut för Kunschtwössenschaft. 2008
Uf dene Senneschträäfe, wo schpöter sehr beliebt worde sind, häts än lange Zog vo Chüe ond Senne, wo z Alp fahret. Die Senneschträäfe hätmer ämell öberem Schtalltor ufghengt. Puure, wo am Schaffe sind, ond Senne, wo z Alp fahret, händ ab 1820 au Möbel gmolet. I de 1850er-Johre isch denn d Möbelmolerai voschwunde.
mini|«Lämmlerchue», wo de Bartholomäus Lämmler mit ämene Drockschtock gmacht hät ond demit i lange Räihe Sennenschträäfe drockt hät.
Bim z Alpfahre träät de Senn öber d Schultere ä Fahrchöbeli, wo am Bode ä ronds bemolts Brettli agmacht isch. S ältischt sötig Bödeli, wo mit äm Johr 1804 datiert isch, hät än unbekannte Moler gmacht. Ab 1850 sind Alpfahrtsbilder – oder Tafelbilder, wie mer au säät – ufcho, wo mer als Wandschmuck i de Schtobe ufhängt ond wo bis hüt beliebt sind. D Entwicklig vo dene Tafelbilder got uf de Osserrhoder Bartholomäus Lämmler (1809–1865) zrogg. Er hät ab öppe 1830 als Möbelmoler aagfange ond do, wos mit de Möbelmolerai abwärtsgange isch, Fahrchöbeli ond Senneschträäfe gmolet. Er hät mit vill Phantasy gschaffet, aber uf d Proporzione ond d Regle vo de Perschektive hät er nöd gachtet. Vill vo sine Wärch sind nümme ome, aber wäge dem gilt er glich as de wichtigscht Votreter vo de klassische Senntumsmolerai.
mini|S Eltärehus vom Giezedanners Babeli ehrem Ma i de Mischtelegg, Gmänd Hemberg, om 1880
Bilder vom Uhrmacher Johannes Müller (1806–1897) us äm osserrhodische Schtää zääget e klari Handschrift, au wenn er zächnerisch nöd perfekt gsi isch. Mit sinäre gnaue Ornig vo de Tier, Mensche ond Hüser i de gschtafflete Landschaft hät er d Senntumsmolerai prägt. De Müller hät en Huffe Tafelbilder ond Fahrchöbeli gmolet ond än schtarche Yfluss uf anderi Moler gha, wo d Wärch vo dene hüt au as Klassiker geltet.
Vom Giezedanners Babeli (amtlech Anna Barbara Aemisegger-Giezendanner, 1831–1905) wääs mer, dass si Kontakt mit äm Johannes Müller gha hät. Die Toggeburger Husiereri isch di änzig Puuremoleri vo de Klassik. Si hät än zächnerisch gnaue Schtil gha, wo alli andere Toggeburge Puuremoler beyflusst hät. Si hät än Huffe Poesyalbum gmacht, wos Text ond Bilder dine hät, ond Bilder vo änzelne Hüser. Konkurrent vo ere isch der Kappeler Tachdecker Felix Brander (1846–1924) gsi, wo vor allem änzelni Hüser zächnet hät.
Zo de wichtigschte Appezäller Klassiker gehöret de Johann Ulrich Knechtli (1845–1923), de Franz Anton Heim (1830–1890), de Johannes Zülle (1841–1938), de Johann Jakob Heuscher (1843–1901) ond de Johann Baptischt Zäller (1877–1959).
D Senntumsmalerei im 20. ond 21. Johrhondert
rahmenlos|210px|rechts|Senneschträäfe
rahmenlos|210px|rechts|Senneschträäfe
rahmenlos|210px|rechts|Senneschträäfe
rahmenlos|210px|rechts|Senneschträäfe
rahmenlos|210px|rechts|Senneschträäfe
rahmenlos|210px|rechts|Senneschträäfe   Senneschträäfe vom Johannes Müller
Di nöchscht Generazio vo Puuremoler hät zom grosse Tääl scho im 20. Johrhondert gschaffe, händ aber glich de Ufbau vo de Motiv för Alpfahrte ond Fahrchöbeli vo de klassische Sonntumsmolerai öberno. Aber wäge dem händ die öppe föfzg Senntumsmoler vo däre Epoche glich ehren äägne Schtil gfonde.
Noch äm Zwäte Weltchrieg, wos mit de Wirtschaft ufe gange isch, sind än Huffe Nochkomme vo Puurefamilie i die schtädtische Regione im Mittelland zoge. Bi sötige Lut, wo wägzoche sind, isch ä Sehnsucht noch Häämet entschtande ond wells besser vodient händ, händs chönne Senntumsmoleraie chaufe. Aber au kunschtintressierti Lüt us de Schtadt händ Intresse gha. D Motiv vo de Senntumsmolerai sind kommerziell brucht worde. Ab de 1960er-Johr häts denn grossi Diskussione öber d Echthait vo de aktuelle Senntumsmolerai ghe.
Aber D Appezäller ond d Toggeburger Laiekünschtler händ ehri Urschprünglichkät nöd vorlore. Si findet immer wider Uusdrocksforme för die bekannte alte Motiv vo de Senntumsmolerai. De Albert Enzler (1882–1974), de Franz Wild (1883–1978) ond de Toggeburger Niklaus Wenk (1913–2013) händ ehren äägne Schtil gha. Fescht naturalistisch hät de Chrischtian Vetsch (1912–1996) gmolet.<ref>Ausstellung von Christian Vetsch. Im: Sanggaller Tagblatt (im Internet) vom 5. November 2010</ref> De Hans Krüsi (1920–1995) isch än Voträter vo de Art Brut gsi. D Appezällerin Sibil Nääf (amtlech: Sibylle Neff, 1929–2010) hät bekannti Bildmuschter öbernoh ond i neui Forme brocht. Zo de erfolgryche Puuremoler ond Puuremolerinnen ghöret au de Albert Manser (1939–2011), de Willi Chäller (W. Keller, * 1942), de Johann Hautli (J. Hautle, * 1945) ond d Theres Tobler-Manser (* 1953).
Bade-Württeberg ond Elsass
Tüpisch för die Regio sind Blueme, Rosette, geometrischi Motiv, Schtärne ond Sümbol för de Bom vom Läbe. Bi de Farbe gits je noch Gäget Onderschyd. Im Oberelsass sind türkisfarbigi Ondergründ beliebter, im Onderelsass meh die rote ond ockerfarbige. Dezue häre häts döt meh Moleraie mit d Szene druf. Im Schwarzwald hät sich d Uhremolerai zonerä handwärchleche Induschtry entwicklet, wo Massewar för d Turischte fabriziert.
Kanto Friburg
Im Graiärzerland häts sich mit de Poya än ähnlechi Molerai entwickelt wie d Senneschträäfe om de Säntis.
Gschicht
thumb|Ä Chalet z Estavannens, wo mit Poya voziert isch
Am Afang vom 19. Johrhondert isch de Senn, uf französisch l'armailli, an Tääl vom Schwizer Nazionalgfühl worde. 1805 isch serscht Mol s Unschpunnefäscht gfyret worde ond 1819 händ d Friburger am Fête des Vignerons de «Ranz des vaches» gsunge. D Poya-Molerai im Graiärzerland goht zrogg uf de Sylvestre Pidoux (1800–1871), amäne Köhler, wo z Vuadens uf d Wält cho isch. Zerscht hät är d Schtürz vo de Schürtor mit Monogramm vo Chrischtus, mit äm Name vom Bsitzer ond mit chline Landschaftsbildli voziert. Zwöschet 1827 ond 1850 hät är denn Chuehärde, wo ufäre Wese sind, uf Papier gmolet. Vo denä Bilder exischtieret hüt nono drü. D Chüe uf sine Bilder händ voschideni Farbe, di hütige Rassene häts do no nöd ghe.
«Poya» hääst i de frankoprovänzalische Friburgermundart Alpuffahrt. Mit de Poya-Molaraie hät mer früener dokumentiert, mit wälnne Tier, Lüt ond Grätschafte me uf d Alp gfahre isch. Wo denn d Lüt meh Wohlschtand gha händ, händs d Poya-Bilder a de Hüser ufghengt. Bis id 1970er-Johr isch d Poya vo Puure, Chnächt ond Handwärcher gmolet worde.
Beschrybig
Früener sind d Poya 2 bis 3 Meter bräät ond än halbe bis än ganze Meter höch gsi. Die Grössevohältnis händ sich ergeh, well mer die Poya uf Holzbrätter gmolet ond a de Huuswand ufghengt hät. Perschpektive fählt ond d Chüe sind vo de Site i naiver Art abbildet. Sit äm erschte Drittel vom 20. Johrhondert wird de Hendergrund mit de Bärge, Wälder ond Gebüü realistisch dargschtellt.
Sit de 1980er-Johr wird d Poya vo villne Künschtler gmolet. Si lönd sich bim Mole vo neue Bilder vo de alte Poya inschpiriere. Di hütige Bilder wäret au nüme gmacht, zoms a de Huswand ufzhänge. Äs hät aber kum Fraue, wo Poya molet – mit Usnahm vo de Lucie Bochut, wo zwöschet 1918 und 1925 Poya gmolet hät.
I de Bezirk Graiärz, Glane, Saane ond Vivisbach sind öppe 800 Poya bekannt.
Literatur
Hans Büchler: Bauernmalerei rund um den Säntis. Uf: Lebendigi Tradizione,'' än Internet-Site vom Bundesamt för Kultur. 31. Mai 2018 (PDF; 0,5 MB, uf Hochdütsch)
Weblink
Bauernmalerei, uf de Inter-Site vom Appezäller Volkskunde-Museum Schtää
Appenzeller Bauernmalerei, uf de Internet-Site vom Kunschtmuseum Sanggalle
Buuremoolerai uf Schwarzwälder Uhre
Buuremoolerai als Hobby
Änzelnochwys
30px|class=noviewer De Abschnitt Bade-Württeberg ond Elsass isch ä fraie Öbersetzig vo däre Versio vom Abschnitt Baden-Württeberg ond s Elsass im Artikel «Bäuerliche Malerei» i de dütschschprochige Wikipedia.De Abschnitt Kanto Friburg isch ä Zämmefassig ond fraie Öbersetzig vo däre Versio vom Artikel «Poya (peinture)» i de französischschprochige Wikipedia.
Kategorie:Appezellerland
Kategorie:Bruuchdum in dr Schwiz
Kategorie:Greyerzerland
Kategorie:Kultur im Elsass
Kategorie:Kultur im Kanton Sanggalle
Kategorie:Moolerei
Kategorie:Toggeborg
Kategorie:Volchskund


Ich habe weiße Zähne.


Lachen ist die beste Medizin.


Australien war zunächst eine britische Strafkolonie.


Ich war nie in Amerika.


Ich ziehe nach Zürich.


Adolf, mänggisch au Adolph, in dr Vergangeheit latinisiert as Adolphus isch en männliche Vorname. Er isch früehner in dütschschbroochige Länder, in Skandinavie und Holland sehr beliebt gsi, weniger in de oschdeuropäische Länder. Wägem Adolf Hitler, wo dr Zweit Wältchrieg und d Vernichtig vo Millione vo unschuldige Mensche verschuldet het, isch dr Name ehnder sälte worde. Z Frankriich, wo Adolphe as Vorname nit sälte gsi isch, isch er braktisch ganz verschwunde. Z Schbanie und in Südamerika wo nid vo de Nazi bsetzt worde si, isch die schbanisch Version Adolfo immer no gang und gäb.
Herkunft u bedütig vom Name
Althochdytsch, zämägsetzt us adal (edel, vornähm) u wolf = dr edli Wolf oder edle Wolf.
Namenstäg
11. Januar, 17. Juli
Bekannti Namensträger
Als Vorname
Adolph Adam (1803–1856), französische Opere u Ballet Komponischt
Adolf Butenandt (1903–1995), dütsche Chemiker, Nobelpreisträger 1939
Adolf Clarenbach (um 1500–1529), dütsche Theologe, evangelische Märtyrer
Adolph Coors III, (1915-1960), amerikanische Undernämer u Mordopfer
Adolf Dassler (1900–1978), dütsche Ungernehmer, Gründer vo Adidas
Adolf Eichmann (1906–1962), SS-Sturmbannführer, verurteilt wege Verbreche gegä das jüdische Volk, gege d Menschlichkeit und Kriegsverbreche
Adolf von Essen (Adophus de Assindia, de Essendia) (1350–1439)
Adi Furler (1933–2000), dütsche Sportreporter
Adolf Glaßbrenner (1810–1876), dütsche Humorischt und Komiker
Adolph Gottlieb (1903–1974), US-amerikanische Maler vom Abstrakten Expressionismus
Adolf Grimme (1889–1963), deutscher Politiker, Widerstandskämpfer der „Roten Kapelle“ im Dritten Reich
Adolf Hennecke (1905–1975), Bergmann, Vorbild für die Aktivisten-Bewegung in der sowjetischen Besatzungszone (später DDR)
Adolf Hitler (1889–1945), „Führer“ vum Dritte Riich, Verantwortli fyr 6 Millione emordeti Juden, Sinti, Roma, Homosexuelli, Kommunischte und Widerschtandskämpfer, Verantworli fyr e zweyti Weltkrieg un d Völkermord
Adolph Freiherr Knigge (1752–1796), dütsche Schriftsteller
Sir Hans Adolf Krebs (1900–1981), dütsch-britische Mediziner und Biochemiker, Nobelpriisträger 1953
Adolph Kolping (1813–1865), dütsche katholische Prieste, Begründer vom Kolpingwerk, 1991 selig gsproche
Wilhelm Adolf Lette (1799–1868), dütscher Politiker und Jurischt
Adolphe Jean Menjou (1890 – 1963), amerikanische Schauschbiiler.
Adolph von Menzel (1815–1905), dütsche Maler
Adolf Ogi (* 1942), Schwizer SVP-Politiker, UNO-Sonderberater für Sport im Dienscht vo Entwicklig und Fride
Adolf Rettelbusch (1858–1934), dütsche Maler
Adolphe Sax (1814–1894), belgische Inschtrumäntebouer, erfindet ds „Saxophon“
Adolf Stoecker (1835–1909), Theolog und Politiker
Heiligi
Adolf vo Tecklenburg, au Adolf vo Osnabrück, (1185 - 1224), Bischof us em Gschlächt vo de Grafe vo Weschtfahle.
Adolf vo Utrecht (gschdorbe 660), Bischof vo Utrecht odr Maastricht
Monarche und Adligi
Schwede
Gustav II. Adolf, (1594–1632), König vo Schwede, Afüehrer vo dr proteschtantische Armee im Drissgjährige Chrieg
Adolf Friedrich, König vo Schwede (1710 - 1771)
Gustav IV. Adolf, (1778–1837), König vo Schwede
Gustav VI. Adolf (1882–1973), König vo Schwede
Prinz Gustav Adolf, Herzog vo Västerbotten, Brinz vo Schwede (1906 - 1947)
Dütschland
Johann Adolf (1575–1616), Härzog vo Schleswig-Holstein-Gottorf, Bischof vo Lübeck, Breme und Hamburg
Adolf vo Nassau-Weilburg, Kaiser vom Heilige Römische Riich (1255 - 1298)
Adolf vo Altena, Erzbischof vo Köln (1157 - 1220)
Adolf Friedrich II vo Mecklenburg-Strelitz, Herzog vo Mecklenburg-Strelitz (1658 - 1708)
Adolf I, Brinz vo Schaumburg-Lippe (1817 - 1893)
Adolf II, Brinz vo Schaumburg-Lippe (1883 - 1936)
Brinz Adolf vo Schaumburg-Lippe, Regent vo Lippe (1859 - 1917)
Adolf II vo Holstein (öbbe 1128 – 1164), Graf vo Schauenburg und Holstein
Ernst August Wilhelm Adolph Georg Friedrich, Chronbrinz vo Hanover (1845–1923)
Luxeburg
Adolphe, Groossherzog vo Luxeburg (1817 - 1905)
England
Brinz Adolph, Herzog vo Cambridge, Sohn vom Georg III vom Vereinigte Königriich (1774–1850)
Dänemark
Adolf VIII, Herzog vo Südjütland (1401 - 1459)
als Familiename
Alfred Adolph (1895-1959), dütsche Politiker
Gottlob Adolph (1685–1745)
Heinrich Adolph (1885–1951)
Hilde Adolf (1953-2002), dütsche Politikere
Josef Adolf (20. Jhdt.), tschechische Nordische Kombinierer
Roland Adolph (1946-1996), dütsche Theolog
Wilhelm Adolf (20. Jhdt.), dütsche Schlittefahrer us dä 1920er Johr
Varianten
früecher ou: Adalwolf
Churzforme: Ad, Ado, Adi, Dolf, Döuf, Floda (Adolf rückwerts gschriebe, was dr eigetlich name für nid igweiti unkentlich mache söll.)
ou: Adolfo (IT), Adolph (UK), Adolphe (FR), Athulf (Gotisch)
Kategorie:Männlige Vorname


Lass das Wasser nicht laufen.


Du bist nicht ewig hier, um dich ändern zu können.


D' (951) Gaspra isch e Asteroid ussem Asteroide-Hauptgürtel, wo am 30. Juli 1916 vum ukrainische Astronom G. N. Neuimin (Григорий Николаевич Неуймин) entdeckt worre isch. Daift worre isch Gaspra nooch eme Urlaubsort auf dr Krim, wo dr russisch Schriftsteller Leo Tolstoi längeri Zitt gläbt het.
Gaspra beweggt sich ime Abstand vu 1,8256  (Perihel) bis 2,5939 (Aphel) astronomische Eiheite, in 3,285 Johre um d'Sunne. D'Bahn isch 4,1016° gege d'Ekliptik gneigt, d'Bahnexzentrizität betrait 0,1739.
Gaspra isch am 29. Oktober 1991 vu dr Ruumsonde Galileo (daift uf dr Galileo Galilei) bi eme Vorbiflueg-Manœuver (engl. near-fly by) us ere Entfernig vu 16.200 km vermesse un photographiert worre.
Demit isch d'Galileo-Mission die erst vu ihrer Art gsi, wo dur e sonigs Manœuver Informatione iber e Asteroid gsammlet het.
Es het sich zeigt, dass Gaspra e uregelmässig gformte Asteroid mit Abmessige vu 19 × 12 × 11 Kilometer isch. D'Oberflächi isch vu zahlriiche Ischlagskrater ybersait. Dur Messig vu dr Grössi un Verdeilig vu dr Krater wird s'Alder vu Gaspra uf 200 Millione Johre gschätzt. Säll isch, gmesse am 4,5 Milliarde Johr alde Sunnesystem, e grings Alder. Gaspra dürft doher e Bruchstuck vume grössere Ursprungskörper si, wo vor 200 Millione Johre bi ere Kollision usenander grisse worre isch.
D'Masse vu Gaspra isch zue 1015 kg bestimmt worre. D' Rotationsperiode betrait 7  Stunde un 3 Minüte. Ufgrund vu sinere Oberflächebeschaffeheit wird dr Asteroid dr Spektralklasse S zuegordnet.
Weblink
Orbitsimulation (Java Applet)
Lueg au
Liste vu dr Asteroide
Kategorie:Asteroid


Es isch fast Sechsi.


|}
mini|es Bähnli bi dr Haltstell Bad Buebedorf
S Waldeburgerli (kurz WB), wie d Waldenburgerbahn (offiziell Name) liebevoll vo dr yheimische Bevelkerig gnennt wird, isch e Schmalspurbahn im Oberbaselbiet (Nordweschtschwiiz).
Bahnporträt
D Strecki isch 13,1 Kilometer lang und eispurig. Si fiehrt vo Waldeburg in d Kantonshauptstadt Lieschtel. Obwohl oder grad will si so glai isch, hett si es paar Bsunderheite: Usser em Waldeburgerli het kei anderi Bahn in dr Schwiz au e Spurwiti vo nume 750 Milimeter. Au in ganz Europa gits nur es paar wenigi Bahne, wo die Spurwiti hän. Aber alli vo dene ebbe usser em Waldeburgerli fahre nur oder fascht nur wäg em Turismus. Zuedäm isch s Waldeburgerli die einzig Bahn mit däre Spurwiti, wo me elektrifiziert het. S Waldeburgerli isch somit e ganz normals modärns Bähnli im öffentlige Personeverkehr mit ere bsundre Spurwiti.
D Bahn isch scho zimli alt – und wär si das nid, wär si wohl nie baut worde. Si isch nämli scho am 1. Novämber 1880 eröffnet worde. Und 1953 het me si denn uff elektrische Betriib umgstellt und aadie gsait zu de Dampfrösser.
Hitte het s Bähnli näb de beide Ändbahnheef elf Statione uff dr Strecki und bruucht 24 Minute, um vo Waldeburg noch Lieschtel z ko. Intärn hett me em Waldeburgerli s Nummere 19 innerhalb vom Tarifverbund Nordweschtschwiz (TNW) geh. Anders aber als d Tram und Büss im TNW trait s Bähnli die Nummere niene, und hett au kei Ziilazeige an de Fahrzüüg. Aber das bruuchts jo au nid, wenns nur ei Linie git. Betriberin isch lang d Waldenburgerbahn AG, hitte isch es d Baselland Transport.
Im aktuelle Fahrplan fahrt d WB am Daag dur all halb Stund, zu de Stosszyte all Viertelstund und an de Oobe und am Samschtig- und Sunntigmorge all Stund, was eppe vierzig Fahrte pro Tag und Richtig ergitt.
Vom Frielig bis in Herbscht het d WB friener Dampffahrte abbotte, und zwar mit domoligem Rollmaterial und dr einzige betriibsfähig erhaltene Dampflok, dr «Gedeon Thommen» vo 1902. Lok und Wääge wärde liebevoll pflägt.
Gschicht
Am 18. Juni 1871 hett d Bevölkerig vom Baselbiet dr Konzession zum Bau von ere Schmalspurbahn vo Lieschtel noch Waldeburg und villicht witer noch Langebruck zuegstimmt. Das hett denn no dr Schwizer Bundesrot bewillige miesse. In de Joor druff hetts denn aber immer widr Problem geh, Lüt mit gniegend Gäld zfinde. 1879 isch d Waldeburgerbahn als eigeständigi Gsellschaft gründet worde und me hett ihre d Konzession für e Bau erteilt, aber nur vo Lieschtel bis Waldeburg, ohni s Bärgstück bis Langebruck.
Nur acht Mönet hett me bruucht, um s Bähnli z baue und so hett me si am 30. Oktober 1880 iweihe kenne. Es hett Plätz in dr zweite und dritte Klass gha. Koschtet het ei Fahrt in dr dritte Klass damals ei Frangge (hytte ohni Rabatt siibe Frangge) und d Fahrt het 56 Minute duurt. S Bähnli isch zuedäm numme vier Moll pro Daag und Richtig gfahre (hytte vierzig Moll).
1909 hän es paar motivierti Lyt e Gsuech gstellt, zem e Bahn z baue vo Waldeburg über Langebruck noch Balsthal und mit enere Sytelinie noch Mümliswil. Dr Usbruch vom erschte Wältkrieg hett denn das aber verhindert – genauso wie die planti Elektrifzierig 1912 vo dr bestehende Bahn. Die Verlängerig isch leider nie baut worde und so fahre hytte Poschtauti in die Gmeinde.
Am 25. Oktober 1953 hett me denn doch dr elektrischi Betrib kenne uffne (mit 1500 Volt Glichstrom) und hett au grad neus Rollmaterial agschafft.
1985 und 1993 hett me denn s aktuelle Wagematerial agschafft: siibe Triib- und zäh Stüürwage.
Gäägewaart
Zwische 2010 und 2015 het me a nejs Rollmaterial dänggt. Will das mit dene 750 mm Spurwiti aageeblig immer e Chnorz gsi isch, geigneti Wäge z finde – und wenn me Niiderfluer wott, aageeblig gar fascht unmeeglig isch –, het me 2015 e Umbau vo dr Spurwiti uf 1000 Milimeter bschlosse. Mer het au dra dänggt, s Waldeburgerli au bis Brattele verlengere und deert mit dr Tramlinie 14 verknipfe, wo zmittst in d Altstadt vo Basel fiehrt, het das aber verworfe.
Im Abrelle 2021 isch dr Verkehr vom alte Waldeburgerli yygstellt worde, und me het agfange, die alte Schiine dur di neje meterspurige ustusche. Abrysse mues me z Oberdorf au zwai Hyyser, wil di nej Bahn meh Blatz bruucht. Am 11. Dezämber 2022 hat d Waldeburgerbahn as Meterspur-Betrib dr Verchehr wider uufgnoo.
I Zuekunft kenne denn die nostalgische und sehr beliebte Dampffahrte nymmi statt finde.
Rollmaterial
CFe 4/4 / BDe 4/4 1–3 (1953) usser Dienscht
BDe 4/4 11–14 (1986), 15–17 (1993)
Bt 111–114 (1986), 115–120 (1993)
G 3/3 5 Gedeon Thommen (1902), ä historischi Dampfloggi, usser Dienscht
Weblink
waldenburgerbahn.ch – Offizielle Internetuftritt vom Waldeburgerli
Tramclub Basel – Zuesatzinformatione übers Bähnli bim Tramclub Basel
Kategorie:Bahngsellschaft
Kategorie:Vercheersunternähme (Schwiz)
Kategorie:Schwyzer Bahnschtreggi
Kategorie:Vercheer im Baselbiet
Kategorie:Lieschtel


Das kann nicht wahr sein.


ICQ (uusgsproche: I seek you; I suech di) isch es Chatprogramm vu AOL. D`Software isch vum israelische Jungunternehme Mirabilis im Johr 1996 veröffentlicht worde. Entwickelt worde ischs ts`Programm vu de israelische Studente Yair Goldfinger, Arik Vardi, Sefi Vigiser und Amnon Amir. Will sones Programm vor ICQ nid idere Form geh hett (koschtelos), hett sich das Programm als das erschte Instant-Messenger Programm im hütige Sinn sehr guet chönne duresetze.
Ab 1998 hett ICQ zu American Online ghört. Sie hend Mirabilis für 408 Millione US-Dollar ufkauft. AOL hett am 19. Dezember 2005 bekannt geh, dass ICQ es Patent für Instant Messaging zuegsproche überchoo hett. Im April 2010 isch AOL ICQ für 187,5 Millione US-Dollar an s russisch Investmentunternäme Digital Sky Technologies verchauft worde. Im September 2010 hett si s Unternäme vo Digital Sky Technologies in Mail.ru Group umgnennt.
Weblink
ICQs offizielli Website
Kategorie:Internet
Kategorie:Software


De Maa, wo du gester im Büro gseh hesch, chunnt vo Belgie.


Hey, ich bin auf deiner Seite.


S’Nachfolgemodäll vom DKW 1000S isch de F102 gsii.


Sie lebte selbstständig seit ihrem 18. Geburtstag.


Wo kommst du her?


Baumwolle nimmt Wasser auf.


Ich werde bald zurück sein.


En guetä mitenand!


Saschbe am Kaiserstuehl (amtlich Sasbach am Kaiserstuhl) isch e Gmei im Landkreis Emmedinge, Bade-Württeberg.
Geographi
Geographischi Lag
D'Wibau- un Feriegmeie Saschbe lit am Fuess vum Kaiserstuehl direkt an dr dütsch-französische Grenze am Rhin in dr Middi zwischenem Schwarzwald im Oschte und dr Vogese im Weschte, öppe 30 Äutominüte entfernt vu Friburg im Brisgau.
Nochbergmeine
Nochbergmeine sin (vu Norde im Uhrzeigersinn): Wyhl am Kaiserstüehl, Forche, Endinge, Riegel, Bahlinge, alli im Landkreis Emmedinge, Vogtsburg, Landkreis Brisgau Hochschwarzwald sowie Artzene un Marckelse im französische Elsiss.
Ortsdeil
Zue dr Gmei Saschbe ghöre die Kaiserstüehler Wibauort Iechdinge (amtl. Jechtingen) un Lissele (amtl. Leiselheim), wo bis zue Igmeindig zue Saschbe anno 1974 selbständigi Gmeine im alde Landkreis Friburg gsi sin.
Gschicht
D'Sidligsgschicht vum Hauptort Saschbe goht i di spooti Latènezitt zrugg. Ufem Limberg hend Kelte im 1. vorchristliche Joorhunderte chliis Oppidum ghaa, mitere Flächi vo 12 Hektaare. Speeter hend d Reemer uf em Limberg e Kastell errichtet.
thumb|left|300px|E alamanisch Grab uf em Reihegräberfeld Behans
Saschbe isch eine vu dr erschte alamannische Siidlungsort am Oberrhiin gsii un het sich zu dr greschte alamannische Siidlung entwicklet. S het mehreri alamannischi Gräberfälder, s grescht isch e Reihegräberfäld im Gwann Behans. Zämme wäre um 2.000 Bstattige vermuetet.
Die erscht urkundlich Erwähnig vum Ort stammt aber vu anno 839. Wie Iechdinge isch au Saschbe im 14.Johrhundert habsburgisch worre un het demit bis 1805 zue Vordereschterrich gheert. Währed Saschbe scho siten Afang vum 19. Johrhundert zum badische Landkreis Emmedinge (früeher Oberamt Emmedinge) ghört het, hän Lissele un Iechdinge bis zue dr Igmeindig zum ehemolige Landkreis Friburg ghört. Dr Kreiswexel vu Iechdinge un Lissle isch die einzig Gebietsveränderig vum Landkreis Emmedinge bi dr grosse Gemeireform in Bade-Württeberg gsi.
Rechtsgschicht het d'Gmei ime Verfahre vor em Bundesverfassigsgricht gschribe, wo si sich gege d'Errichtig vum Kernkraftwerk Wyhl gwehrt het. Im sognennte Sasbach-Beschluss het s'Gricht d'Verfassigsbeschwerde vu dr Gmei as offesichtlich ubegründet verworfe. Sither isch klargstellt, dass Gmeine nit grundrechtsbrechtigt sin, dass bsunders d'Eigetumsfreiheit nit s'Privateigetum schützt, "sundern s'Eigetum vu Private" (BVerfGE 61, 82 (108)).
1976 het z'Saschbe die weltwit erscht gross Solar- Alternativenergi- un Umweltmess vum BUND un dr badisch-elsässische Bürgerinitiative stattgfunde, d`Sonnentage.. Dr BUND un d'BIs hän mit dr erfolgriche erschte Ökomess Alternative zue dr Atomenergi ufzeige welle.
Uf eme Uuslaifer vum Kaiserstuehl lige d Räscht vu dr Alte Limburg un dr Neje Limburg.
Iechdinge
Funde us dr Jungsteizit bestätige, dass bi Iechdinge am Weschtrandgebit vum Kaiserstuehl scho sit Johrtausede Mensche gläbt hän. Später hän sich z'Iechdinge Römer niderglo, wil do mit eme Rhinübergang e wichtigi Wescht-Oscht-Verbindig am nördliche Rand vum Kaiserstüehl entlang ins Elzdal ni bestande het. D'Endig "inge" zeigt, dass sich bal nooch em Abzug vu dr Römer Alemanne niderglo hän. Urkundlich erwähnt wird dr Ort aber erscht rächt spot im 13. Johrhundert. Ab 1350 isch Iechdinge habsburgerisch, ab 1806 badisch.
Lissele
Dr Ort Lissele isch e alds fränkisches Königsguet un d'Bewohner hän dert im Middelalder meh Freiheite wie anderschtwo gnosse. D'Nächi zue dr middelalderliche Burg Sponeck, dr Rhinübergang un au die römische Funde zeige, dass d'Umgäbig scho sit meh wie 2000 Johre besidelet isch un vu ere grosse lokale Bedütig gsi isch. Lissle isch scho um 1500 badisch worre. Wil Bade-Durlach - dr Vorgängerstaat vum Grossherzogtum - in dr Reformation evangelisch worre isch, isch z'Lissele anderscht wie z'Iechdinge un z'Saschbe drum au d'Reformation igfüehrt worre.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006:Statistisches Landesamt Baden-Württemberg:
Johr  CDU  SPD  FDP  Grieni  Linki1  AfD  Suschtigi 2016  24,2 %  12 %  9 %  33,4 %  1,3 %  13,5 %  6,7 % 2011  29,5 %  24,1 %  5,5 %  31,2 %  2,1 %    7,6 % 2006  41,2 %  27,6 %  16,2 %  10,4 %  1,6 %    3 %
1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Religione
Z'Saschbe un z'Iechdinge git's jewils e römisch-katholischi Pfarrei, z'Lissele e evangelischi. Säll isch e Folg vu dr underschidliche politische Zueghörigkeit vu dr einzelne Ortschafte im alde Riich bis anno 1806.
Sport
Fuessballverein vu Saschbe isch dr FV Sasbach. D'Sportstätte vum Wasserskiclub Brisgau an un uf em Altrhin bi Saschbe am Kaiserstuehl lit in umiddelbarer Nächi vum Grenzübergang vu Saschbe am Rhin un Marckolse/Elsiss
Wirtschaft un Infrastruktur
Bildig
D'Gsamtgmei Saschbe verfüegt über e zweizügigi Grundschuel. Underrichtet wird derzit in dr Schuelhüser in dr Ortsdeile Iechdinge un Saschbe. S'im Ortsdeil Lissele befindlich Schuelhüs isch bis im Juli 2007 durch d'GHS Wyhl gnutzt worre.
In dr Ortsdeil Iechdinge un Saschbe git's jewils e Kinderschuel in öffetlicher Trägerschaft durch d'Gmei.
Persönlichkeite
Hans Adolf Bühler (* 4. Juni 1877 z'Steine; † 19. Oktober 1951 uf dr Burg Sponeck bi Iechdinge), dütscher Moler un nationalsozialistische Kulturpolitiker
Albert „Alberto“ Schneider (1955-2017), Kunschtmoler z Iechdinge
Söhn un Döchter vu dr Gmei
Dr Rudolf I. vo Habsburg (* 1. Mai 1218 uf dr Burg Limburg bi Saschbe; † 15. Juli 1291 z Speyer) isch dr erscht römisch-ditsch Kaiser ussem Hus Habsburg gsi.
Dr Emil Gött (* 13. Mai 1864 z'Iechdinge; † 13. April 1908 z'Friburg im Brisgau) isch e dütsche Schriftsteller gsi.
Roland „Buki“ Burkhart (* 1946), Buechhändler un Liedermacher
Werner Mildebrath (1928 - 2020) Solarpionier
Fueßnote
Weblink
Infos über dr Ortsdeil Iechdinge
Infos über dr Ortsdeil Lissele
Luftbilder vu Saschbe
Saschbe zwische Rhin un Kaiserstuehl
Ortsgschichte & Impressione
Meh Informatione über Saschbe un dr Kaiserstuehl
Spasssport, Wassersport, Underkunft im Touristik-Ort Saschbe am Kaiserstüehl
Sonnenenergie und Intersolar - Messe: Die Wurzeln liegen in Sasbach
Natur und Umweld z Saschbe und am Kaiserstuhl
Kategorie:Ort (Landkreis Emmedinge)


thumb|Anonyms Portait vom Maximilien de Robespierre, um 1793, Musée Carnavalet
Maximilien François Marie Isidore de Robespierre [] (* 6. Mai 1758 z Arras; † 28. Juli 1794 z Paris), isch ä französischä Politikär und einä vo dä iflusrichschtä Männer wärend dr Französischä Revolution vo 1789 gsi.
Chindheit
Är isch ds eltischtä Chind vorärä Awaltsfamiliä und het no drü jüngäri Gschwüschterti. Wonär füfi isch gsi isch sini Mueter gschtorbä. Drum hetr nid ganz ä liechti Chindheit gha. Für si Vater isch abr klar gsi, das o sis Büebli dr Maximilian speter ä mau sötti ä Awalt wärdä. So hetr also ds berüemtä "Collège Louis le Grand" in Paris bsuecht, und nach zwöuf Jahr hetr erfougrich sis Examä abgleit. Är isch scho immer ä sehr guetä Schüeler gsi, einisch ischr sogar als beschtä Schüeler vo Frankrich uszeichnät wordä.
De Robespierre aus Verträter vom drittä Stand idr Nationauversammlig
Am 17. Juni 1789 het sich dr Dritt Stand as Nationauversammlig konstituiert. Die Versammlig het drzue dienet, aui Vorteilä vo dä Adligä abzschaffä, dr Robespierre isch i derä Versammlig vorauem ufgfauä, wil är vili radikali und für die moderate Abgeordnätä verschreckendi Fordärigä het güsseret; är het d Pressäfreiheit gforderet, ds augemeinä Waurächt für aui Männer, o fürd Bürä und d Bürger, d Abschaffig vor Sklaverei i dä Koloniä, und d Ufhebig vo dä Todesstrafä, isch aber immer no ä Ahänger vo dr konstitutioneue Monarchii gsi. Viär Wuchä nach derä Nationauvesammlig het die französäschi Revolution agfangä.
Sin witärä Werdegang
Dr Robespierre het immer meh politischä Iifluss gha, zersch isch är em Jakobinerklub biträtä, 1790 isch er si Presidänt worde. Im Juni 1791 het dr König, dr Ludwig XVI., probiert us Frankriich z fliä, wüu är die französäschi Revolution vo ussä het wellä stoppä. Äs isch im aber nid glückt, är isch ufghautä wordä, het aber sini Chünigschronä därfä phautä. Dr Robespierre het aber noch däm si Meinig über die konstitutionelli Monarchi gänderet. Am 10. August 1792 hai Horde vo Republikaner, wo d Jakobiner understützt hai, d Tuilerie gstürmt, und d Nationauversammlig het beschlosse d Monarchi abzschaffe. Dennä isch dr Robespierre i Nationaukonvent gwäut wordä und schliässlich ou no in Woufahrtsusschuss. Dert het r mit elf angärnä zäme zimläch viu Feindä vor Revolution chönnä verurteilä, und dür d Guillotinä la tötä.
Dr Schturz
Dr Schtaatsterror isch immer schlimmer worde. Wenn vom 10, Merz 1793, em Dag vo dr Gründig vom Revolutionstribunal, bis zum 10. Juli 1794, wo s Prairial-Dekret erlo worde isch, 1579 Todesurteil gfäut worde si, siis vo denn bis zum 27. Juli 1794 scho 1376 gsi. Am 26. Juli het dr Robespierre ä Red vor em Konvent ghaute, und verscherfti Massnahme aakündiget. Am Dag druf hai die Abgeordnete über ä Woufahrtsusschuss diskutiert und dass män en sött entmachte, aber dr Robespierre hai si nit lo rede. Dennä isch d Verhaftig vom Robbespierre, vom Saint-Just und vom Couthon eistimmig beschlosse und dr Robespierre isch verhaftet worde. Zwar hetr gli druf chönnä flüchtä, und het sech mit siinä Fründä im Rathuus versammlet. Dr Léonard Bourdon het s Rathuus la schtürme ung dr Robespierre het versuecht Selbschtmord z begah, was ihm aber nid glückt isch, är het sich ids Mu gschossä, isch aber nid gschtorbä, sondern numä si Chifer isch verletzt gsi. Ä Deil vo siine Kamerade het sich verschosse odr isch us em Fänschter gumpt. Är isch verarztet und widr igschpert worde und am 28. Juli 1794 hai sen la hirichtä mit dr Guillotinä und das im Alter vo 36 Johr. Zämme mit ihm si einäzwanzig vo siine Ahänger hiigrichtet worde und in de negschte Däg no 83 angeri.
Lueg au
Die Französisch Revolution
Dr Woufahrtsusschuss
Literatur
Jean Massin: Robespierre. VEB Deutscher Verlag der Wissenschaften, Berlin 1976.
Friedrich Sieburg: Robespierre. Deutsche Verlagsanstalt, Stuttgart 1987, ISBN 3-421-06342-7.
Max Gallo: Robespierre. Klett-Cotta, Stuttgart 1989, ISBN 3-608-93107-4 (überarbeitete deutsche Neuausgabe 2007, ISBN 978-3-608-94465-5).
Jean-François Fayard: Les 100 jours de Robespierre – les complots de la fin. Grancher, Paris 2005, ISBN 2-7339-0912-6.
Karl Brunnemann: Maximilian Robespierre – Ein Lebensbild nach zum Teil noch unbenutzten Quellen. Severus Verlag. Nachdruck von 1885 (2011). ISBN 3863470109
Weblink
Tod vom Robespierre (englisch)
betr. Em Robespierre sii Vater un These zue dr Rolle vom Maximilien
Amis de Robespierre
Association Maximilien Robespierre pour l'Idéal Démocratique
WDR-Reportage zum 250. Geburtstag vom Robespierre
Verwiis uf Wissen.de
Biografi und witeri Literaturhiwiis und Quelleaagabe
republique.de Kurzbiogramm, psychologischi Analyse und witeri Links
Kategorie:Französische Politiker
Kategorie:Revolutionär
Kategorie:Person (Französischi Revolution)
Kategorie:Higrichteti Person
Kategorie:Franzoos
Kategorie:Maa


Ich komme gleich.


Unsere Zeit ist abgelaufen.


Simmer verlore?


Wir sind geschwommen.


Der Erscht Chappelerchrieg isch en Konflikt zwüsched reformierte und katholische Orte i dr Schwiiz gsii. Er isch 1529 uusbroche, hät aber ohni äigetlichi Kampfhandlige mit eme Versöönigsässe, der „Chappeler Milchsuppe“, ggändet.
Uusgangspunkt im Ziitalter vo dr Glaubesschpaltig isch de Grabe zwüsched de alt- und nöiglöibige Orte vo dr Alte Äidgenosseschaft gsii.
thumb|left|de Huldrych ZwingliReformator vo Züri
De Zürcher Reformator Huldrych Zwingli hät zum Schutz vom evangelische Glaube 1529 mit Choschtez s „chrischtlich Burgrächt“ gründet. Das Bündnis under dr Füerig vo Züri isch in erschter Linie gäge Öschterriich und in zwäiter Linie gege di katholische innere Orte Luzern, Uri, Schwyz, Underwalde und Zug grichtet gsii. Di 5 innere Orte händ als Gägemassnaam mit Öschterriich di „chrischtlichi Veräinigung“ gründet. Im Zäntrum vom Glaubesschtriit sind d Fürschtabtei St. Galle und di gmäine Herrschafte, bsunders s Thurgi, gstande. De Zwingli hät miteme militärische Schlag em Gägebündnis de Bode welle entzie und hät nacheme Chriegsgrund gsuecht. Im Mai 1528 händ d Zürcher im Thurgi en altglöibige Feldwöibel laa hiirichte, es Jaar spöter händ d Schwyzer de reformiert Pfarrer J. Keyser verbrännt. Wo en Underwaldner als Landvogt in Bade iigsetzt worde isch, hät Züri de innere Orte am 8. Juni 1529 de Chrieg erchlärt. D Zürcher sind bi Chappel am Albis uufmarschiert und händ s Thurgi und d Sanggaller Landschaft bsetzt.
Ganz ohni Kämpf isch dr Erscht Chappeler Landfride gschlosse worde. Me hät abgmachet, dass jedi Gmäind dur Meerhäitsbschluss dr alt oder nöi Glaube törf aanee. Dr Fride isch dur es Versöönigsässe, d Chappeler Milchsuppe, bsiglet worde.
De Konflikt isch aber 1531 mit em Zwäite Chappelerchrieg wider uusbroche.
Literatur
Christian Bäder, Oliver Bangerter: Kappeler Kriege 1529/1531: Kampf um Vorherrschaft und Souveränität, ums Wort und den wahren Glauben. Dokumentation. Militärgeschichte zum Anfassen, 11. 3. Aufl. Au 2003.
Weblink
Artikel bi historicum.net
Kategorie:Chrieg (Alti Eidgenosseschaft)
Kategorie:Bürgerchrieg


Nur grad no schnell zum das klarstelle: i schaffe denn nid bir Poscht.


Das isch richtig salonfähig worde.


Er schaut dich immer an. Er muss dich lieben.


Wieso spielt mr eigentli no 1.6 und source wenn s matchmaking vom go so guet funktioniert und simpel esch?


Beeil dich!


Estensione geografica Westschweiz, Berner Mittelland, Aargauer und Zürcher Jurasüdfuss (z.


Es sind nicht alle Männer so.


thumb|Sigmund Freud (Foto vom Max Halberstadt 1921)
Der Sigmund Freud (* 6. Mai 1856 z'Freibärg (Määre) (tschechisch Příbor); † 23. September 1939 z'London), eigentlech heisst är Sigismund Schlomo Freud, isch e öschtriichische Arzt u Tiefepsycholoog gsi.
Der Sigmund Freud isch berüemt worde, will är mit der Psüchoanalüse agfange het. Är het gseit, dass der Sexuautriib eigentlech aues entscheidet imne Läbe vomne Mönsch. Da isch är uf der gliiche Linie mitem Charles Darwin, wo gseit het dass der Säubschterhautigstriib, auso ässe, trinke u Chinder ha (Sexuautriib), bi Tier u ebe ou bim Mönsch aues entscheidet. D'Idee vom Freud si hüt no heftig diskutiert.
Zu siner Zit het speziell d'Chile ke Freud gha a sine Idee. Der Sigmund Freud het d'Religione uf sone Art kritisiert, wies no nie öpper gmacht het vor ihm: är het gseit, d'Religiosidät vo eim sig e infantili Nöirose.
Eine vo sinie wichtige Schüeler isch de Carl Gustav Jung gsii.
thumb|Wo der Sigmund Freud lang gwont u gschaffet het: Bärggass 19 z'Wien
Veröffentlichunge (Uuswahl)
1887 Studie Über Coca
1893 Über den psychischen Mechanismus hysterischer Phänomene .
1895 Entwurf einer Psychologie
1895 Studien über Hysterie.
1896 Zur Ätiologie der Hysterie
1900 Die Traumdeutung
1904 Zur Psychopathologie des Alltagslebens
1905 Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie
1908 Die 'kulturelle' Sexualmoral und die moderne Nervosität
1913 Totem und Tabu
1914 Zur Geschichte der psychoanalytischen Bewegung
1915 Zeitgemäßes über Krieg und Tod
1916 Trauer und Melancholie
1917 Vorlesungen zur Einführung in die Psychoanalyse
1920 Jenseits des Lustprinzips
1921 Massenpsychologie und Ich-Analyse
1923 Das Ich und das Es
1925 Selbstdarstellung
1927 Die Zukunft einer Illusion
1930 Das Unbehagen in der Kultur
1933 Warum Krieg? (Briefwechsel mit em Albert Einstein)
1933 Neue Folge der Vorlesungen zur Einführung in die Psychoanalyse
1937 Die endliche und die unendliche Analyse
1939 Der Mann Moses und die monotheistische Religion
Literatur
Schrifte
Sammelwerch
Gesammelte Werke. 19 Bände mit 8759 Seiten, Fischer Verlag, Frankfurt am Main 1999. ISBN 3-596-50300-0
Studienausgabe in zehn Bänden mit einem Ergänzungsband. Fischer Verlag, Frankfurt am Main 2000. ISBN 3-596-50360-4
Werkausgabe in zwei Bänden. Bd. 1: Elemente der Psychoanalyse; Bd. 2: Anwendungen der Psychoanalyse. Hg. und komm. v. Anna Freud und Ilse Grubrich-Simitis. Fischer Verlag, Frankfurt am Main 2006. ISBN 3-596-17216-0
Das Lesebuch. Schriften aus vier Jahrzehnten. Hg. u. komm. v. Cordelia Schmidt-Hellerau. Fischer Verlag, Frankfurt am Main 2006. ISBN 3-10-073302-9
Einzelni Werch (Uuswahl) als Fischer-Tb
Die Traumdeutung [1900]. ISBN 3-596-10436-X
Vorlesungen zur Einführung in die Psychoanalyse [1917]. ISBN 3-596-10432-7
Massenpsychologie und Ich-Analyse. [1921] / Die Zukunft einer Illusion. [1927]. ISBN 3-596-10452-1
Das Ich und das Es [1923]. ISBN 3-596-10442-4
Hemmung, Symptom und Angst [1926]. ISBN 3-596-10443-2
Das Unbehagen in der Kultur. [1930] ISBN 3-596-10453-X
Neue Folge der Vorlesungen zur Einführung in die Psychoanalyse. [1934] ISBN 3-596-10433-5
Abriss der Psychoanalyse. [1938], ISBN 3-596-10434-3.
Brief
Sigmund Freud, Carl Gustav Jung: Briefwechsel. Fischer Verlag, Frankfurt am Main 1974
Sigmund Freud: Briefe 1873 - 1939 Ausgewählt und herausgegeben von Ernst u. Lucie Freud. 3., korrigierte Aufl. S. Fischer, Frankfurt am Main 1980
Sigmund Freud: Briefe an Wilhelm Fliess 1887-1904. Ungekürzte Ausgabe, hrsg. von Jeffrey Moussaieff Masson.
Sigmund Freud: Brautbriefe: Briefe an Martha Bernays aus d. Jahren 1882 - 1886. Ausgew., hrsg. u. mit e. Vorw. vers. von Ernst L. Freud. Fischer-Taschenbuch-Verl., Frankfurt am Main 1987. ISBN 3-596-26733-1
Sigmund Freud, Max Eitingon: Briefwechsel (1906-1939) edition diskord 2004
Sigmund Freud, Anna Freud: Briefwechsel. Fischer Verlag, Frankfurt am Main 2006
Biographie
Peter Gay: Freud. Eine Biographie für unsere Zeit. Fischer, Frankfurt 2006. ISBN 3-596-17170-9
Birgit Lahann: Als Psyche auf die Couch kam. Das rätselvolle Leben des Sigmund Freud. Aufbau Verlag, Berlin März 2006. ISBN 3-351-02631-5
Eva Weissweiler: Die Freuds. Biografie einer Familie. Kiepenheuer & Witsch, Köln 2006
Christian Moser: Sigmund Freud – Die ganze Wahrheit, Carlsen, Hamburg 2006 (Comic)
Linde Salber: Der dunkle Kontinent. Freud und die Frauen, Rowohlt TB, Reinbek 2006. ISBN 3-499-62138-X
Hans-Martin Lohmann: Sigmund Freud. [2004], Rowohlt TB, Reinbek ²2006. ISBN 3-499-50693-9
Charles Rojzman: Freud, the Humanist. Open gate, London 1999 ISBN 1-871871-46-8 (engl.)
Max Schur: Sigmund Freud. Suhrkamp, Frankfurt 1982 (Schur war Freuds letzter Arzt)
Marianne Krüll: Freud und sein Vater. Die Entstehung der Psychoanalyse und Freuds ungelöste Vaterbindung, [1979] Psychosozial, Gießen ³2004, ISBN 3-89806-361-5
Ernest Jones: Sigmund Freud. Life and Work, 3 Bde., Hogarth, London 1953-1957 (dt. Ausg.: 1960-1962)
Werch, Bedütig in Psychologi und Medizin
Thomas Ballhausen, Günter Krenn, Lydia Marinelli (Hrsg.): Psyche im Kino. Sigmund Freud und der Film. Filmarchiv Austria, Wien. ISBN 3-901932-89-5
Micha Brumlik: Sigmund Freud. Der Denker des 20. Jahrhunderts. Beltz Verlag, Weinheim 2006
Mark Edmundson: The Death of Sigmund Freud: The Legacy of His Last Days. 276 pp. New York, Bloomsbury, 2007. ISBN 978-1-58234-537-6 (engl.)
Werner Greve und Jeanette Roos: Der Untergang des Ödipuskomplexes – Argumente gegen einen Mythos. Bern 1996
Han Israëls: Der Fall Freud. Die Geburt der Psychoanalyse aus der Lüge. Europäische Verlagsanstalt, Hamburg 1999. ISBN 3-434-50454-0
F.-W. Eickhoff: Sigmund Freud. Abriss der Psychoanalyse. ISBN 3-596-10434-3
Hans-Martin Lohmann: Sigmund Freud zur Einführung. Junius, Hamburg 1986, 5. Auflage 2002. ISBN 3-88506-362-X.
Sieglinde Eva Tömmel: Wer hat Angst vor Sigmund Freud? Wie und warum die Psychoanalyse heilt. Frankfurt am Main 2006
Roland Kaufhold, Hans-Jürgen Wirth: Vor 70 Jahren emigrierte Sigmund Freud nach London
Samuel Weber: Freud-Legende. Vier Studien zum psychoanalytischen Denken. Passagen Verlag, Wien 2002
Eli Zaretsky: Freuds Jahrhundert. Die Geschichte der Psychoanalyse. Zsolnay Verlag, München 2006
Ziitschrifteartikel
Raymond Battegay: Psychologie: Freud und das Judentum. Ambivalenz und Zugehörigkeit. Freud und seine ambivalente Beziehung zum Judentum sowie seine Einstellung zu den Religionen im Allgemeinen. in: Aufbau. Das jüdische Monatsmagazin. Mai 2006. S. 6-11.
Horst Gundlach: Sigmund Freud und die Lauterkeit. Berichte zur Wissenschaftsgeschichte 27(3), S. 175–185 (2004).
Film
Privatufnahme vom Freud uf dr Websiite vom Sigmund Freud Museum
Freud. Spielfilm 1962.
Der junge Freud. TV-Film 1976.
Princesse Marie (dt: Marie und Freud). TV-Film 2004.
Sigmund Freud – Auf den Spuren des berühmten Psychoanalytikers. Dokumentarfilm 2006.
Weblink
Freud: Werch online bim Projekt Gutenberg (dütsch)
Kurzbiografi (englisch) im Virtual Laboratory vom Max-Planck-Instituts für Wissenschaftsgeschichte
digitale Quelle im Volltext im Virtual Laboratory vom Max-Planck-Instituts für Wissenschaftsgeschichte
Institutione
Sigmund-Freud-Institut, Frankfurt
Freud Museum, London
Sigmund Freud Museum, Wien
Sigmund Freud PrivatUniversität, Wien
Darstellige vom Freud und dr Psychoanalyse
Themensite zum 150. Geburtstag vom Freud - Die Zeit
Vorschau zue dr ZDF-Reihe «Giganten», Sendetermin 11. Juli 2007
Andreas Weigel: »Der Prophet und der apokalyptische Reiter«. Karl Kraus und die Psychoanalyse (Sigmund Freuds).
Kategorie:Psycholog
Kategorie:Mediziner
Kategorie:Esseyist
Kategorie:Literatur uf Dütsch
Kategorie:Atheismus
Kategorie:Öschtriicher
Kategorie:Dütschsproochige Emigrant zur Zit vom Nationalsozialismus
Kategorie:Person (London)
Kategorie:Person (Öschtriich-Ungarn)
Kategorie:Maa


Da isch Ihre Schlüssel.


Es ist erst Montag.


Ich brauche einen Briefumschlag.


Ich fuhr mit dem Zug nach Boston.


Das Mädchen ist schön.


Ich bin heute auch müde.


Ich hab mich am Fuß verletzt.


Wann werden wir wissen, wie es Tom geht?


Däggnau (hochdytsch Tecknau) isch e politischi Gmeind im Bezirk Sissech vom Kanton Basel-Landschaft in dr Schwiiz.
Lag
Däggnau liggt am Ändi vom flachere Dail vom Aitel uff 438 m. ü. M. am Nordportal vom Haustai-Basistunnel vo dr SBB. Nochbergmeinde sin talabwärts Gälterchindä und Ormalinge und uff de umliigende Hügel Wäislige, Chilchbrg und Rünebrg. Däggnau wird vo dr Ysebahnlinie Basel-Olte erschlosse und hett e eigene Bahnhof - dr letschti im Kanton uff däre Linie, bevor dr Zug ins Nordportal vom Hauestaibasistunnel inefahrt, wo grad nochem Bahnhof stoht.
Wappe
S Wappe stammt vo 1945. Es symbolisiert dr Eibach, wo umgeh isch vo griene Wiise. Drumm isch s Wappe au ganz grien, usser in dr Mitti, wo sänkrächt e breiti Wällelinie s Wappe durchzieht.
Gschicht
Zue Urzyte hän Höhlebäre in dr Gegend gläbt. 1296 isch dr Ort als Tegnow s'erschti Moll erwähnt worde. Im Mittelalter hett dr Ort zu de Grafe vo dr Homburg und dr Frohburg gheert, spöter zu Thierstei und Farnsburg. 1461 isch Däggnau an Basel ko. Bekannt worde isch Däggnau vo 1912 bis 1916, wo me vo Däggnau us dr Hauestai-Basistunnel baut hett. Während däre Zyt isch d Bevelkerigszahl vo Däggnau um e Vielfachs hecher gsi als hytte. Ähnlich wie bi de andere Tunnelderfer in de Alpe (z. B. am Gotthard oder Lötschberg sin d Wohnverhältnis prekär gsi und s emporspriessende Gwärb nid über alli Zwiifel erhabe gsi.
Sehenswürdigkeite
Erratische Block us em Dent Blanche-Massiv
Ruine Scheideck, afangs vom 14. Joorhundert zerfalle
Weblink
Däggnau, offizielli Website
Infos vom Kanton
Fuessnoote
Kategorie:Ort (Kanton Basel-Landschaft)
Kategorie:Sissach (Bezirk)


Gueten Abig.


Machen Sie hin!


Bruuchsch en Ambulanz?


Do 5. Sep 2013, 12:42VoLkI-ChIcKs - freued sich uf di neue Volki-Babies.


Ech glaub de Tom hed scho gnueg gmacht.


Dou hàsch màini na vill im Sinn isch en verborgnige Tadel fur eupper, wo–n ouhffélig ousepboutzt an es Fàscht gaat.


Tom ist drogenabhängig.


Ich spreche ein bisschen Englisch.


Warum lachst du nicht?


Tafeln sind nicht immer schwarz.