audio
audioduration (s)
1.3
35.1
sentence
stringlengths
2
676
тухайн хүн танд таалагддаг ч бай эс таалагддаг ч бай яриаг нь сонсож, хэлж ярьж буй й зүйлээс нь хэрэгтэй болон хэрэггүйг нь ялган салгаж ойлгон, шийдвэр гарган зөвлөж чаддаг байх хэрэгтэй байна.
өөрийн гэсэн үзэл бодолтой, түүндээ үнэнч, бусдыг аялдан дагалдаж, эсвэл "худалдагдаад" байхгүйгээр ямар ч асуудалд зөв байр сууринаас шударга хандаж байх хэрэгтэй байна.
зөв сайн үйлдлийнхээ үр шимийг өөрөө хүртэж, буруу муу үйлдлийнхээ төлөө шийтгэлээ ч хүлээж, дааж чаддаг байх чадвар хэрэгтэй байна.
эхээс мэндэлсэн тэр хүү өсч өндийн 22 нас хүрч амьдралаа өөрөө авч явах болсон тэр их урт хугацаанд шүү дээ.
монголын нийгэм болон улстөрд нөлөөтэй байсан зарим хүнийг "бурхан" болоход нь улстөрийн албан тушаалд нь "удам залган" үр хүүхэд болон хань ижлийг нь "сонгож" байсан түүх зөндөө.
харин монголын улстөрийг бизнес болгон "өсгөсөн" мөнгөөрөө тэнэг ч бай, дураараа ч бай хүүгээ улстөрч болгон "эрхлүүлж" мөнхийн мөнхөд биднийг захиран удирдаж байна гэвэл юу л бол? шударга хөдөлмөр, хичээл зүтгэлээрээ бий болгосон хувийн хэвшлийн компани болон аж ахуйн нэгжээ өөрийн хүүхдүүддээ "удам залган" өвлүүлж, у...
харин монголын улстөрийг бизнес болгон хувиргаж, хууль бусаар баяжсан атлаа, тэр мөнгөөрөө сонгогчдын саналыг худалдан авч, "удам залгасан улстөрч" болгохоор санаархаж байгаа нь монголын улстөрийг хувьчилж авах оролдлогын эхлэл буюу.
сонгуулийн шинэчилсэн хуульд заасан, намын нэрээр орж ирэх 28 суудалд бидний 22 жил харж залхсан мөнөөх л эрхмүүд болон "архаг улстөрчид" орж ирэх магадлал өндөр болж байна.
дарга шиг тос даасан буянтай баян хүн халх, торгууд, дөрвөд, баяд, хасаг, урианхай 21 аймаг 4 хотоос ч олдохгүй" хэмээн магтахын зэрэгцээ жаахан жуухан юм ханцуйд шургуулахаа ч мартахгүй.
тэдний сэтгэл зүрхэнд нь монгол орны зөв сайн хөгжил, монгол хүний эрхэм нандин чанар бас үнэ цэнийн төлөөх зовинол оршиж байгаа.
гэвч лэйкерсийн лидерүүд гэгдэх коби брайант болон стив нэш нар энэ улиралд эргэж ирэхгүй ч байж магадгүй гэсэн мэдээ хөгжөөн дэмжигчдийг нь багагүй "шаналгаж" байна.
кобигийн өвдөг бүрэн эдгэж амжаагүй байгаа бол нэшийн нурууны бэртэл лэйкерсийн ирээдүй болон өөрийнх нь сагсан бөмбөгийн карьерт ч "цэг тавьж" мэдэхээр байна.
лэйкерсийн эмчилгээний багийхан нэшийг хөнгөн бэлтгэлд гаргаж, нуруу нь эдгэж байгаа гэх боловч түүнийг өмнөх түвшиндээ хүртэл тоглож чадахгүй байх гэж мэдэгдэж байна.
хөгжлийн бодлогыг тодорхойлох тавантолгойн орд, төмөр замын болон шинэ бүтээн байгуулалт гээд чухал баримт бичгийг гаргасан ч томоохон нэг асуудлыг орхигдууллаа.
пропорциональ хувилбараар сонгуулийг явуулахад санал тоолох ажиллагаа хүндрэлтэй байдаг учраас электрон систем нэвтрүүлэх, тойрог, хэсгийн хороодод төрийн албан хаагч эсвэл намаас итгэмжлэгдсэн хүмүүс ажиллах уу зэргийг намууд эцэслэн шийдвэрлэж амжсангүй.
намрын чуулганаар сонгуулийн хуулийн шинэчилсэн найруулгыг хийж амжина гэж үзэж байгаа гэсэн үг үү? хаврын чуулганаар хэлэлцүүлэх гэж хичээсэн.
анхны тохиролцооноосоо намууд буцсан нь анхаарал татаад байна л даа? махн, ан хамтарсан үедээ бодлогын чанартай хэд хэдэн томоохон шинэчлэл хийе гэсний нэг нь сонгуулийн тогтолцоог өөрчлөх байсан.
эндээс ашиг сонирхлын зөрчил "үнэртэж" байна гэдгийг олон хүн хэлээд байгаа шүү дээ? та бүхэнд тэгж ажиглагдаж байгааг үгүйсгэхгүй.
яагаад гэхээр хүн амын бүртгэл судалгаагаа нарийн гараагүй энэ үед сонгуулийн ямар ч тогтолцоог сонгосон шударга болно гэсэн баталгаа байхгүй.
гэтэл энэ сонгуулиас хэдхэн сарын дараа болсон орон нутгийн сонгуульд 400 мянган хүн сонгогчийн нэрийн жагсаалтад бичигдсэн байх жишээтэй.
гэхдээ намын бүлгүүд сонгу уль будлиантуулдаг хүмүүст хариуц лага тооцох талаар биш, яг тогтолцоогоор явуулахаа л яр иад байна шүү дээ? гишүүд янз бүрийн л бодол санаатай байгаа байх.
харин нөгөө хэсэг нь сурсан зангаараа ямар хувилбарыг сонговол зохион байгуулалттай луйвраа хийж болох вэ гэдгээ л харж байгаа шүү дээ.
тэгэхээр сонгуулийн холимог тогтолцооны тухай х уу ли й н төс ө л боловсруулах шаардлагатай болж байгаа гэсэн үг үү? бидэнд сонгуулийн хуулийн бүх хувилбар бэлэн байгаа.
ан ямар сана л гаргаж байгаа юм бол? ардчилсан намынхан 26 тойрогт нэр дэвшээд унасан ч намын жагсаалтаар парламентад сонгогдох нь нээлттэй гэсэн санал гаргаж байгаа юм.
эмх замбараагуй байдалд оролцсон хүмүүсийн дунд сонгуульд саналаа өгөөгүй нь дийлэнх байсан юм билээ? тэр үеэр хамгийн идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулсан хүмүүсийг цагдаагийнхан тухайн үед саатуулсан.
галдан шатаасан, шатахуунтай шил, чулуу шидсэн, цагдааг зодсон, төмөр хайсны төмрөөр сүлбэсэн, зохион байгуулсан, турхирсан гээд идэвхтэй хэсэг л дээ.
аль дүүргийн н нутаг дэвсгэрт хийхээс шалтгаалаад дүүргийн засаг даргад ийм зорилгоор, тэдэн хүн оролцсон жагсаал цуглаан хийнэ зөвшөөрөл олгоно уу гэсэн хүсэлт тавьдаг.
дүүргийн засаг даргад хүсэлтээ хүргүүлэхэд хариу өгөхгүй байх нь жагсаал хийж болмоор ч юм шиг хуулийн ойлгомжгүй байдал үүсгэдэг.
онц байдлын тухай хууль, жагсаал цуглааны тухай хууль, зэвсэгт хүчний тухай хууль, тагнуул, цагдаагийн тухай хуулийг нэгтгэж нэг хавтгай дээр тавьж байгаад сайтар тунгаж нягталж боловсруулах шаардлага бий.
тухайн үед онц байдал тогтоосныг буруутгах хандлага ч ажиглагдаж байна? онц байдал зарласан нь буруу, зөв гэж маргах шаардлага байхгүй.
засгийн газар хуралдаад цагийн байдлыг нягтлан онц байдал зарлахаа үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлд хүргүүлээд, үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл хэлэлцээд зүйтэй гэж үзвэл ерөнхийлөгч зарлиг гаргадаг.
хууль дулимаг байна уу эсвэл ажиллаж буй хүмүүстээ асуудал байна уу? төрийн албаны зөвлөл өнөөдрийн баталж өгсөн хуулийн хүрээнд ажиллаж байгаа.
аль нэгэн агентлагийн даргыг сонган шалгаруулахад олон хүнээс шалгалт авч ганц л хүний нэрийг засгийн газарт санал болгодог нь буруу жишиг.
үндсэн хуулийн цэцэд хэн нэг нь хандаад зарга үүсгэвэл сонгуулиа шинэ хуулиар явуулж болзошгүйд хүрч магадгүй гэсэн болгоомжлол бас бий.
гэтэл уих дахь намын бүлгүүд энэ үгэнд хэтэрхий "ач холбогдол" өгөөд байгааг юу гэмээр юм? шууд, шууд бусын тухайд ажлын хэсгийнхэн олон орны сонгуулийн хуулийг судалж үзсэн.
тэгэхээр шууд гэсэн үг тойрсон гацаа үүсжээ гэж ойлгож болох уу? үг тойрсон гацаа гэх ганц утгаар ойлгоход төвөгтэй.
ажлын хэсгийн ахлагч, сонгуулийн хуулийн төслийг зангидаж байгаа хүний хувьд энэ талаар ямар бодолтой байна вэ? эрх ашгийн эрэмбэ алдагдаад буй нь үнэн.
сонгуулийн тогтолцоогоо өөрчлөхгүй, хувийн болоод намын гэсэн өчүүхэн эрх ашгаасаа холдож чадахгүй бол 2012 оны сонгуулийн дараа "долдугаар сарын 1" давтагдаж мэднэ.
шинжлэх ухаан бол системтэй мэдлэг, үр дагавар нь тэр мэдлэгийнхээ дагуу гардаг цогц мэдээллийг шинжлэх ухаан гэж байгаа юм.
сонгуулийн дүнд бухимдсан залуус дээр нэр бүхий улстөрч, зарим иргэний хөдөлгөөний гэх хүмүүс "ажилласан" нь одоо маш тодорхой болсон ч хууль, хүчний байгууллагынхан тэднийг яаж ч чадахгүй байна.
бүх зүйл шударга, хуулийн хүрээнд дэг журамтай байж чадвал өнөөдрийн монгол улсын ирээдүй гэгээтэй, хөгжих асар их боломж байна.
таны хувьд, эдгээр нөхцөл байдалд дүгнэлт хийж амжив уу? зөв, дэвшилттэй, шударга сонгуулийн тогтолцоо сонгох эсэхийг цаг хугацаа харуулна даа.
харамсалтай нь цаг хугацаа үрэгдээд байдаг одоогийн тогтолцооноос болж элдэв явдал болвол тухайн үедээ үнэхээр бидний буруу байж гэж ярих байх.
хувьсгал хийе гээд ерөнхийлөгч асан, танай экс дарга олон түмнийг уриалж хүчээ зузаатгаад байх шиг байна? 1921, 1990 онд монголчууд хувьсгалаа хийчихсэн гэж би үздэг.
мэдрэгдээд эхэлсэн юм байна уу? дотоод итгэл үнэмшил маань арай тэгэхгүй байлгүй дээ гэдэг талдаа байгаа ч энэ хүмүүсийн үйлдлийг үнэхээр хариуцлагагүй юм гэж харж байна.
уг нь одоогийн хүчин төгөлдөр зарим хуульд төрийн эрхийг хууль бусаар авахыг хориглоно, тэгэхийг гэмт хэрэг гэж үзнэ гэсэн заалт бий.
монголчууд өөрсдийн хүссэнээр амьдарч болох юм гэдгээ гүнээ ухамсарлаж, ойлгож мэдэрсэн энэ цаг үед захиргаадалтын засаглалыг монголчууд хүсэхгүй, хүлээж авахгүй гэдэгт дотроо найдаад л байна.
нийгмийг бүхэлд нь эргүүлж чадахгүй ч жижигхэн үймээн, эмх замбараагүй байдалд манайх шиг жижиг оронд үнэхээр том эрсдэл авчрах болно гэдгийг дахин дахин хэлмээр байна.
ажлын хэсгийн хуралдаанаас ямар нэг шийдвэр гаргасан уу? намын бүлгүүд дээр байр сууриа тодорхой болгож байж л ажлын хэсэг хуралдах боломжтой болно.
тэгэхээр нэг хэсэг нь шууд, нөгөө хэсэг нь намаасаа сонгогдох холимог хувилбар нь зөв юм гэсэн байр суурь давамгайлж байна.
тавантолгойнхоо асуудлыг амжиж батлахын тулд сонгуулийн хуулийг намрын чуулган руу шилжүүлнэ гэх мэдээлэл бас байна? сонгуулийн хуулийг түргэн өөрчлөх тухайд бид байр суурь нэгдэж байгаа.
оны сүүлээр ярина гэж байтал 2011 он гарчихна, сонгууль болоход ганц жил үлдээд сонгуулийн хууль ярихад түвэгтэй байдал үүснэ.
танай намаас байгуулсан ажлын хэсэг манайд сонгуулийн холимог систем тохиромжтой гэсэн санал гаргаад байгаа юм уу? манай намд төрийн захиргаа, улс төрийн шийдвэртэй холбоотой асуудлаар тогтмол ажилладаг ажлын хэсэг байдаг.
тэр оновчтой зөв тог т олцоо нь холимог систем гэдэг дээр санал нэгдэж байгаа юм уу? би улстөрчийнхөө хувьд холимог системийг манайд тохиромжтой гэж үзэж 2004 оноос хойш байнга санал бодлоо илэрхийлдэг хүн.
сонгуулийн холимог систем ө ө рө ө ямар давуу, сул талтай юм бэ? холимог системээр сонгууль явуулсан тохиолдолд орон нутгийн төлөөлөл орхигдохгүй сонгогдох боломжтой.
өөрөөр хэлбэл, нам өөрөө хууль, бизнес, хөдөө аж ахуй, эдийн засаг, нийгмийн салбараас шилдэг боловсон хүчнээ сонгоод жагсаалтад оруулах юм.
эхний хуудсанд байгаа нэр дэвшигчдээс сонгогч манай аймаг, дүүргээс энэ хүмүүс дэвшиж байгаа юм гэдгийг хараад тэндээс сонголтоо хийнэ.
нөгөөтэйгүүр пропорциональ системээр сонгууль явбал шинэ залуу үе гарах нь багасна гээд байгаа? можаритор системээр шинэ залуу үе сонгогдож гарч ирэх их бололцоо олгодог.
босго оноо өндөр байна гэсэн шүүмжлэл бас бий? 60 мянган хүний санал авч чадахгүй юм бол улс төрийн нам гэж байгаад хэрэггүй.
гурван сайд орд газраа гадныханд "бэлэглэчихлээ" гэсэн хардлага л нийгэмд төрөөд байгаа шүү дээ? гурван сайд бэлэглэчихдэг нь ч юу л бол.
хүүхдийн мөнгийг ялгавартайгаар олгоно гэдэг маань хүүхдийг алагчилна гэсэн үг үү? хүүхдийн мөнгө биш хүний хөгжил сангийн мөнгө гэж ойлгох хэрэгтэй.
гэхдээ төр гараа хумиж, биеэ оторлож суусан нөхдийг дэмжээд, харин хөдөлмөрлөж, ажил амьдралаа залгуулж буй иргэдээ төрийн гадна орхигдуулаад байгаа юм биш үү? нийгмийн 50 орчим хувь нь дунджаас доош орлоготой, ядуу амьдралтай.
энэ асуудал наанаа өргөн, нарийн гэгдэж байгөа ч үүний цаана ашиг сонирхолын зөрчилдөөн байна гэх хүмүүс цөөнгүй байна ? төмөр зам нь өргөн, нарийндаа учир нь байгаа юм биш.
үүнийгээ дагаад улс төрчид нь хэвлэл мэдээлэл, банк, санхүү гээд бүхий л салбарт олигархижсан бүтцийг бий болгоод эхэллээ шүү дээ.
13) монгол улсын их хурлын сонгуулийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын болон монгол улсын их хурлын сонгуулийн тухай хуулийг хүчингүй болсонд тооцох тухай хуулийн төслүүдийг хэлэлцлээ.
энэ үеэр тэрээр мажоритар тогтолцоогоор явахад болохгүй зүйл байхгүй гээд сонгууль болгоноор өөрсдөө зориулж хуулиа өөрчилдөг байдал нь зохимжгүй гэдгийг хэллээ.
одоо бол яагаад гишүүд орон нутагтаа очиж байна гэхээр тэнд очиж иргэдийн санаа бодлыг сонсож, тэдний нийгмийн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэхийг газар дээр нь үзэж байна.
тухайлбал, би зах хязгаар цагааннуур сумын захын малчны гэрт очоод тэдний саналыг шууд чуулганы танхимд, төрийн бодлогын хэмжээнд тавьсныг яагаад буруу гээд байгаа юм.
өмнө нь нам төвтэй төрөөс татгалзая гэдэг байсан улсууд одоо нам төвтэй нь дээр ухааны юм яриад явж байна.
намар хүйтрэхээр бидэнд бүтээн байгуулалт хийх ямар ч боломж гарахгүй, мөнгөө суулгадаг маргааш нь өвөл болоод юу ч амжуулж чадахгүй.
утаагүй улаанбаатар хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхийн тулд хүний хөгжил сангийн хуулинд өөрчлөлт оруулж, тэндээс мөнгө гаргаж нийслэлийн зам, дэд бүтцийг хөгжүүлэх хүсэлт гаргасан.
байшин барих юм уу, утаагүй түлш үйлдвэрлэх юм уу, гэр хороололд дулааны шугам татах юм уу гэдэг асуудал ярихын оронд бүх юмыг хамж авчраад 16 их наяд төгрөг нэхээд орж ирж байна.
ер нь бол зарчмын хувьд монгол компаниуд уул уурхай баялаг дээрээ түшиглээд гадны том санхүүгийн корпорациудтай хэлэлцээ хийж яагаад болохгүй гэж.
монгол улс нэг тойрог болсноор нутаг дэвсгэрийн төлөөлөл харгалзахгүй байх, лидер улстөрчид сонгогдох магадлал өндөр гэх мэтчлэн дутагдалтай тал байна.
нам нэр дэвшигчээ санал болгохдоо нас, хүйс, нийгмийн бүлэг, мэргэжлийн төлөөллийг хэрхэн хангах талаар тодорхой бодлоготой байх нь зөв болов уу.
миний ажигласнаар манай бүлгийн гишүүдийн 50 хувь төслийг дэмжиж байхад мөн тал нь хуучин тогтолцоогоо авч үлдэхийн төлөө байх шиг байна билээ.
улстөрчид хувь эрх ашгаа том эрх ашгийн ард тавьж чадах болов уу? том эрх ашгаа нэгдүгээрт тавина гэдэгт эргэлзэхгүй байна.
энэ парламентын үед засаг, захиргааны шинэчлэлийн том зорилтуудаа хэрэгжүүлэх боломж бий юү? энэ талаар засгийн газар юу ч хийхгүй байна.
эдийн засгийн хувьд бие даасан засаг, захиргааны нэгжид эрх мэдэл өгөхгүй байх талаар зоригтой алхам хийх цаг нь болсон.
засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын дарга нь өөр салбарын ажил хийгээд яваад байхаар засаг, захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн шинэчлэл яаж урагшлах юм.
улс даяар нэг тойрог болж, намын нэрээр сонгодог болно гэхээс илүү олон нийт пропорциональ системийг төдийлөн сайн мэдэхгүй байна.
та энэ тогтолцооны онцлогийг тайлбарлаж өгөөч? мажоритарын гол утга нь нэг мандаттай тойрогт хамгийн олон санал авсан нь ялдаг.
сонгуульд намууд нэр дэвшүүлдэг зарчим байдаг боловч сонгогч нэр дэвшигчийг, эсвэл намыг сонгосон уу гэхээс үл хамаарч суудлыг хувь тэнцүүлж боддог.
тэгэхээр намд ногдох суудлын тоог яаж хуваарилах вэ? ажлын хэсгийн боловсруулсан төсөлд намууд 76 нэр дэвшигчийнхээ жагсаалтыг шалгаруулж эрэмбэлээд сонгуулийн ерөнхий хороонд өгнө.
тухайлбал, 50 дугаарт бичигдсэн а хэмээх нэр дэвшигчийг сонгогчид илүү дэмжиж олон санал өгвөл 20 дугаарт оруулж болно шүү дээ.
долоон хувийн босго оноог хэт өндөр байна гэж жижиг намууд шүүмжилж, энэ тухай байнгын хорооны хэлэлцүүлгийн үеэр нэлээн маргасан.
улс төрийн нэгдсэн бодлого, олон нийтийн эрх ашиг талаасаа олон нам парламентад орж ирэх нь сөрөг гэж үзээд босго оноог тооцож тавьсан.
сонгууль зохион байгуулдаг бүтцэд ажиллаж байхад монголын нөхцөлд аль тогтолцоо нь ь илүү тохиромжтой санагдсан бэ? ажлын хэсгийнхэн ч энэ тухай надаас сонирхож асуудаг.
жишээл76 хүний хувьдаа дэвшүүлж буй мөрийн хөтөлбөр үү, тухайн намынх нь мөрийн хөтөлбөрийг үү гэж сонгогчид дунд нь займчсаар нам ч, нэр дэвшигч ч хариуцлага хүлээхгүй алга болчихдог байсан.
харин 2008 онд зөвхөн улс төрийн нам мөрийн хөтөлбөртэй байхаар заасан болохоор одоо намуудыг л "барьж унаж" байгаа биз дээ.
танай нам ийм байж чадна гэж бодож байна уу? мажоритарын үед ч намын рейтинг чухал байдаг шиг энэ тогтолцоогоор сонгууль явуулахад бүр илүү чухал.
бидний өргөн барьсан төсөлд ч гэсэн намуудын олон нийтээс хүлээж буй иттэл дэмжлэг, нэр хүнд, рейтинг чухал болох нь тусгагдсан.
хуулийн төслийг боловсруулахдаа хүчин төгөлдөр дагаж мөрдөж байгаа сонгуулийн тухай хуулийн ерөнхий бүтцийг хэвээр хадгалах зарчим баримталсан бөгөөд хуульд шинээр 48 заалт шинээр нэмж, хуулийн 36 заалтыг өөрчлөн найруулж, 11 заалтыг хасч, хуулийн 80 хувьд нь зарчмын болон найруулгын засвар өөрчлөлт оруулж хуулийг бүхэ...
монгол улсын их хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийг "монгол улсын их хурлын сонгууль" гэж гарчигласан хэрнээ улсын их хурлын сонгууль гэж чухам юу болохыг тодорхойлоогүй тул төсөлд уг ойлголтыг тодорхойлж, түүний төрөл зүйлийг монгол улсын үндсэн хуулийн үзэл баримтлалын дагуу ээлжит, ээлжит бус, нөхөн, да...
төслийн "сонгуулийн газар зүй, түүний зохион байгуулалт" гэсэн бүлэгт монгол улсын нийт нутаг дэвсгэрийг тойрогт, тойргийг хэсэгт хуваарилж сонгуулийн газар зүйг тодорхойлж, сонгуулийн ажлын зохион байгуулалтын гол хэлбэр болох тойргийг олон мандаттай томсгосон тойргоор зохион байгуулахаар тусгажээ.
хэрвээ аймаг, нийслэлийн дүүргийн хүн амын тоо нь тойрог байгуулах улсын дунджаас цөөн байвал зэргэлдээ аймгийн сум, нийслэлийн дүүргийн хороодтой түр нэгтгэн зохицуулж нэг тойрог болгохоор тусгасан байна.
түүнчлэн сонгуулийн хороодын бүрэлдэхүүнд сонгуульд оролцогч нам, эвсэл, бие даан нэр дэвшигчдийн төлөөллийг оролцуулахаар заасан одоогийн зохицуулалтыг өөрчилж, орон нутаг дахь сонгуулийн хороодыг шүүгчээс бусад төрийн жинхэнэ болон үйлчилгээний албан хаагчдаас бүрдүүлэхээр зохицуулжээ.
хувь тэнцүүлэх аргад нийцүүлэн нэр дэвшүүлэх үйл ажиллагаатай холбоотой асуудлыг нам, эвсэл нь тойрогт ногдох мандатын тооноос илүүгүй хүнийг нэр дэвшүүлнэ.
ингэхдээ тухайн нэр дэвшигчид тавигдах үндсэн болон тусгай шаардлагыг хангасан намын гишүүн ба гишүүн бус хүнийг анхан шатны намын байгууллагаас эхлэн шалгаруулах бөгөөд уг асуудлыг намын их хурал, эсхүл төлөөллийн төв байгууллагын хуралдаанаар хэлэлцэн нууцаар санал хурааж олонхийн саналаар шийдвэрлэж, олонхийн санал ...
төсөлд сонгогч нь саналын хуудсанд бичигдсэн, өөрийн сонгохыг хүссэн нэг нам, эвслийн нэрийн өмнөх дугаарыг, мөн тэр нам буюу эвслээс нэр дэвшигчдийн нэрийн жагсаалтаас өөрийнхөө дэмжиж байгаа зөвхөн нэг нэр дэвшигчийн нэрийн өмнөх дугаарыг тус тус, эсвэл нэг бие даан нэр дэвшигчийн нэрийн өмнөх дугаарыг дугуйлахаар ту...