id
stringlengths
3
5
url
stringlengths
31
83
title
stringlengths
1
53
text
stringlengths
15
67k
33208
https://ab.wikipedia.org/wiki/Соломон_идгьылбжьахақәа
Соломон идгьылбжьахақәа
Соломон идгьылбжьахақәа () — Океаниаҿы Аокеан ҭынч адгьылбжьахатә тәыла ауп. Соломон идгьылбжьахақәа ф-адгьылбжьаха хадак, даҿа 900 адгьылбжьаха хәыҷк иреиҳаны рыла ишьақәгылоуп. Азгәаҭақәа Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа Акатегориа:Амонархиақәа
33210
https://ab.wikipedia.org/wiki/Тонга
Тонга
Тонга (), аофициалтә хьӡы: Тонга Акралра (, ) — Океаниаҿы Аокеан ҭынч адгьылбжьахатә тәыла ауп. Ари атәыла 171-к адгьылбжьахақәа рыла ишьақәгылоуп. Азгәаҭақәа Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа Акатегориа:Амонархиақәа
33212
https://ab.wikipedia.org/wiki/Тувалу
Тувалу
Тувалу () — Океаниаҿы Аокеан ҭынч Полинезиатәи адгьылбжьахатә тәыла ауп. Азгәаҭақәа Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа Акатегориа:Амонархиақәа
33215
https://ab.wikipedia.org/wiki/Фиџьи
Фиџьи
Фиџьи (, , ), аофициалтә хьӡы: Фиџьи Ареспублика (, , ) — Океаниаҿы Аокеан ҭынч Меланезиатәи адгьылбжьахатә тәыла ауп. Ари атәыла 330-к адгьылбжьахақәа инареиҳаны ишьақәгылоуп. 87 % Фиџьи ауааԥсыра ҩ-адгьылбжьаха хадак аҿы (Вити-Леву, Вануа-Леву) рынхоит. Азгәаҭақәа Акатегориа:Австралиатәи Океаниатәи атәылақәа Акате...
33217
https://ab.wikipedia.org/wiki/Океаниа
Океаниа
Океаниа — адгьылҭҵаара-культуратә регион адгьылхылҵ еиԥш ԥыҭрак Адгьыл хәҭақәа рҿы ианҵоу ауп. Океаниа Австралазиәи Меланезиеи Микронезиеи Полинезиеи рыла ишьақәгылоуп. Атәылақәа Акатегориа:Аконтинентқәа
33221
https://ab.wikipedia.org/wiki/Порошенко_(аҵакырацәара)
Порошенко (аҵакырацәара)
Порошенко Порошенко, Пиотр Алексеи-иԥа
33222
https://ab.wikipedia.org/wiki/Трамп_(аҵакырацәара)
Трамп (аҵакырацәара)
Трамп, Джон Трамп, Дональд Џьон Трамп, Ивана Акатегориа:Трампаа
33455
https://ab.wikipedia.org/wiki/Жәларбжьаратәи_амузеиқәа_рымш
Жәларбжьаратәи амузеиқәа рымш
Жәларбжьаратәи амузеиқәа рымш (лаҵарамза 18) — амзар аҿы ицәырҵуеит 1977 шықәса рзы, Жәларбжьаратәи амузеиқәа рсовет аԥшьгарала. 1978ш. рзы Жәларбжьаратәи амузеи амш азгәарҭо иалагеит 150 тәыла инареиҳаны. ХIХ ашә. 60-тәи ашықәсқәа рылагамҭазы Аԥсны аҭоурых абзиабаҩцәа ирхәыцит ауааԥсыра ирылыргарц аекспонатқәа еиҿыр...
33456
https://ab.wikipedia.org/wiki/Симон_Кананит
Симон Кананит
Симон Кананит – Иаса Қьырса жәаҩаҩык иапостолцәа-ицнагаҩцәа дыруаӡәкын, ижәытәӡаз Аԥсны раԥхьа ақьырсианра алаирҵәон. Апостол Симон Абазгиа нхарҭаси анцәа имаҵура ҭыԥси иалихуеит аӡиас ԥсырӡха иблахкыгоу аиҩхааҿ аҳаԥ хәыҷы, иахьатәи ақалақь Афон Ҿыц акәша-мыкәша иҟоу. Иԥсҭазаара урычралеи анцәа иаматанеиралеи имҩаԥго а...
33467
https://ab.wikipedia.org/wiki/Павлов,_Валентин_Сергеи-иԥа
Павлов, Валентин Сергеи-иԥа
Валентин Сергеи-иԥа Павлов (; Москва – Москва) — Асовет политикатә усуҩы, инаркны рҟынӡа СССР аԥыза-министр заҵә иҟан. Азгәаҭақәа Акатегориа:Цәыббрамза 26 рзы ииз Акатегориа:1937 шықәсазы ииз Акатегориа:Хәажәкырамза 30 рзы иԥсыз Акатегориа:2003 шықәсазы иԥсыз Акатегориа:Асоветтә Социалисттә Республикақәа Реидгыла...
33551
https://ab.wikipedia.org/wiki/100000
100000
100000 100000 (шәнызқь), 105 — Иԥсабаратәу ахыԥхьаӡара. Ахьарԥшқәа 100000
33553
https://ab.wikipedia.org/wiki/Флан
Флан
%D0%90%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB:Latin_letter_AE.svg%D0%90%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB:Latin_letter_AO.svg%D0%90%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB:Latin_letter_AU.svg%D0%90%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB:Latin_letter_AV.svg %D0%90%D1%84%D0%B0%D0%B8%D0%BB:Latin_letter_AV_with_horizontal_bar.svg
33705
https://ab.wikipedia.org/wiki/Индонезиа
Индонезиа
Индонезиа (), аофициалтә хьӡы: Индонезиа Ареспублика () — Аҩадамрагылара-азиатәи адгьылбжьахатә тәыла, 17000 адгьылбжьахак рзы иреиҳаны ишьақәгылоуп. Еиҳаӡоу хәҭақәа: Суматра, Иава, Сулавеси, хәҭаҷла Борнеои Гвинеиа ҿыци. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа
33707
https://ab.wikipedia.org/wiki/Иорданиа
Иорданиа
Иорданиа (), аофициалтә хьӡы: Иорданиатәи Аҳашимиттә Кралра () — Аҩадамраҭашәара-азиатәи атәыла Мрагылара Ааигәа арегион аҿы. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Амонархиақәа Акатегориа:Амраҭашәара-азиатәи атәылақәа
33713
https://ab.wikipedia.org/wiki/Филиппин
Филиппин
Филиппин (, ), аофициалтә хьӡы: Филиппин Ареспублика (, ) — Аҩадамрагылара-азиатәи адгьылбжьахатә тәыла, 7641 адгьылбжьахак рзы ишьақәгылоуп. Еиҳаӡоу х-хәҭак: Лусон, Висаиас, Минданао. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа
33719
https://ab.wikipedia.org/wiki/Чичба,_Алықьса_Чанҭа-иԥа
Чичба, Алықьса Чанҭа-иԥа
Алықьса Чанҭа-иԥа Чичба ( — ) — Аԥсны акомпозитор. Алықьса Чичба ирҿиара еиднакылоит еиуеиԥшым аамҭақәеи акультурақәеи. Аԥсуа музыкантцәа иара ирҿиамҭақәа рыла ирныруеит заҟа ижәытәӡатәиу дара рмилаҭтә традициақәа, рдоуҳатә беиарақәа. Аԥсуа жәлар ргәалашәараҿы Алықьса Чичба даанхоит дпатриот дуны, еицырдыруа амузык...
33722
https://ab.wikipedia.org/wiki/Дырмит_Гәлиа_ихьӡ_зху_аԥсуаҭҵааратә_институт
Дырмит Гәлиа ихьӡ зху аԥсуаҭҵааратә институт
Дырмит Гәлиа ихьӡ зху аԥсуаҭҵааратә институт () — аԥсуа ҭҵаарадырратә центр; Аҟәа иҟоуп. Аԥсуа ҭҵаарадырра иазку аинститут аиҿкаара аидеиа хацыркын 20-тәи ашәышықәса 30-тәи ашықәсқәа рзы; раԥхьаӡа акәны уи аӡбахә аартны ирҳәеит Аԥсуа ҭҵаарадырратә Уаажәларра 1924 шықәса цәыббрамза аҩбатәи азбжазы имҩаԥыргаз Амшын еиқәа...
33748
https://ab.wikipedia.org/wiki/Аҟалмыҟ_бызшәа
Аҟалмыҟ бызшәа
Аҟалмыҟ бызшәа () (Тодо бичиг: ). Аҟалмык алфавит А а Ә ә Б б В в Г г Һ һ Д д Е е Ё ё Ж ж Җ җ З з И и Й й К к Л л М м Н н Ң ң О о Ө ө П п Р р С с Т т У у Ү ү Ф ф Х х Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я Азгәаҭақәа
33989
https://ab.wikipedia.org/wiki/Камбоџа
Камбоџа
Камбоџа (), аофициалтә хьӡы: Камбоџа Акралра () — атәыла алада-мрагыларатәи Азиаҿы, алада Индокитаи адгьылбжьахабжа. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Амонархиақәа
33991
https://ab.wikipedia.org/wiki/Кувеит
Кувеит
Кувеит (), аофициалтә хьӡы: Кувеит Аҳәынҭқарра' () — Мраҭашәара-азиатәи атәыла. Иҟоуп Мрагыларатәи Арабсҭан аҩадатәи аҭыԥхәҭаҿы Аџьамтә ӡыбжьахала ага иқәу. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Амонархиақәа Акатегориа:Аемиратқәа Акатегориа:Амраҭашәара-азиатәи атәылақәа
34886
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ноқалақьеви
Ноқалақьеви
Ноқалақьеви (), иара убас Архиополис ( Αρχαιόπολις, «Ажәытә қалақь»), ақырҭуа хыҵхырҭақәа рыла Цихегоџьи (гыршә. Џьихақвинџьи) — аҭоурыхтә абаа-ақалақь амраҭашәаратә Қырҭтәыла аҟны, Гыртәыла, аӡиас Техура армарахьтәи аҿықә аҟны. Ари аҭыԥ аҿы уаанӡа ахадара ду змаз ақырҭуа қалақь ыҟан. Римтәи, Византиатәи аҭоурыхҭҵааҩ...
34887
https://ab.wikipedia.org/wiki/Мартвилтәи_аберҭыԥ
Мартвилтәи аберҭыԥ
Мартвилтәи аберҭыԥ () — заатәи абжьаратә шәышықәсатәи ақьырсиантә ныхабаа, аберҭытә комплеқс Гыртәыла-Аҩадатәи Шәантәыла аган Мартвилтә амуниципалитет аҟны ақалақь Мартвил аҟны. Иахьыҟоу аҭыԥ Аберҭыԥтә комплекқс гылоуп Мартвилтәи амуниципалитет агәҭа азааигәара ишьҭыху ахәы аҟны. Ашьха ашьапы аҟны рҽырҭбааны ииасуа ...
34888
https://ab.wikipedia.org/wiki/Рухитә_абаа
Рухитә абаа
Рухитә абаа () — абжьарашәышықәсатәи абааш амраҭашәаратә Қырҭтәыла аҟны (уажәтәи Жәыргьыҭ араион, ақыҭа рухи аҵакыраҿы, аӡиас Игры армарахьтәи аҿықә). Иргылеит Гыртәыла Аҳ Леван II – тәи Дадиани Вахушти Багратиони (XVIII) идыррала, идыргылеит 1647 азы, аха иҟоуп агәаанагара, абаа дыргылеит 10 шықәс раԥхьа. Рухтәи абаа ...
34889
https://ab.wikipedia.org/wiki/Колхтәи_амилаҭтә_парк
Колхтәи амилаҭтә парк
Колхтәи амилаҭтә парк () — амилаҭтә парк Қырҭтәыла, амшын Еиқәа аԥшыҳәаҿ, Палиастомтәи аӡиа ааигәа-сигәа иҟоуп. Колхтәи ихьчоу аҵакырарадгьыл иахәҭоуп. Аҵакыра 44 980 га, уи 29 229 га. адгьылтә ҵакыроуп, 15 751 га. амшын Еиқәа аквториа ауп.კოლხეთის ეროვნული პარკის ფართობი 671 ჰექტარით გაიზარდა // „ჩვენი სოფელი“, თბ., 2...
34890
https://ab.wikipedia.org/wiki/Гелаҭтәи_аберҭыԥ
Гелаҭтәи аберҭыԥ
Гелаҭтәи аберҭыԥ () — Игылоуп Қәҭешь аҩада-амрагыларала 11 км. аӡиас Ҵҟалҵиҭела аҩхаа аҟны. Иргылоуп 1106 шықәсазы, Давиҭ Аӷмашьенебели-(Аргылаҩ)иалахәыларала. Иаакәыршаны абаагәара амоуп. Ансамбыль иалоуп еиуеиԥшым аамҭа иатәу (еиҳарак XII-XIII- тәи ашәышқәсақәа) аргыларақәа. мини|Гелаҭтәи аберҭыԥ Акомплеқс Гелаҭ...
34891
https://ab.wikipedia.org/wiki/Оциндалтәи_ауахәама
Оциндалтәи ауахәама
Оциндалтәи Гьаргь ацқьа иуахәама () — ақырҭуа аргылараҟазареи амилаҭтә хадара акатегориеи имҵысуа абаҟа Гыртәыла-Аҩадатәи Шәантәыла аган, Чхороҵҟу амуниципалитет ақыҭа Ҭаиашьи, амшын аҳракырантә 640 метр ишьҭыхуп. Ауахәама XI–тәи ашәышықәсаз иргылан. Иара абри аамҭала иаамҭанҵоуп аныхабаа аӡахәала ирмазеиу иқәцәаау а...
34892
https://ab.wikipedia.org/wiki/Светицховелтәи_акафедратә_аныхабаа
Светицховелтәи акафедратә аныхабаа
Светицховелтәи акафедратә аныхабаа () — Қырҭтәыла аиашахаҵара ауахәама апатриархтә акафедратә уахәама хада, Қырҭтәыла Ан-аныхабаа, Қырҭтәыла акатоликос-апатриарх иқәгылара аҭыԥ, ашәышықәсабжьаразы ирацәаҩны ақырҭуа аҳцәеи рҭаацәра алахәылацәеи апатриархцәа анышә раҭара аҭыԥ ауп, XI ашәышықәса ақырҭуа аргылара абаҟа, ԥш...
35170
https://ab.wikipedia.org/wiki/Адунеизегьтәи_акультура_амш
Адунеизегьтәи акультура амш
Адунеизегьтәи акультура амш () — мҩаԥыргоит акультура ахьчараз Жәларбжьаратәи Алига аԥшьгарала. Лаҵарамза 31, 2003 шықәса рзы раԥхьаӡа акәны иазгәарҭо иалагеит еиуеиԥшым акультурақәа рыдиалоги рыҿиареи рзы Адунеизегьтәи амш. Адунеизегьтәи акультура амш хықәкы хадас иамоуп– аглобализациа анырра иахҟьаны акультурақәеи, а...
35171
https://ab.wikipedia.org/wiki/Адунеизегьтәи_амш_ҭаҭында
Адунеизегьтәи амш ҭаҭында
Адунеизегьтәи амш ҭаҭында () — Адунеизегьтәи амш ҭаҭында шьақәырӷәӷәан 1988 шықәса рзы Агәабзиарахьчара Адунеизегьтәи ахеилак абзоурала. Агәабзиарахьчара Адунеизегьтәи ахеилак иалнаршоит апланета иқәынхо ауааԥсыра ашьцылара бааԥсы - ауаҩытәыҩса иҭоурых аҿы зегь реиҳа иалаҵәоу аепидемиа - аникотиноманиа рацәыхьчара. Аҭа...
35172
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ахәыҷқәа_рыхьчара_Жәларбжьаратәи_амш
Ахәыҷқәа рыхьчара Жәларбжьаратәи амш
Ахәыҷқәа рыхьчара Жәларбжьаратәи амш () — рашәарамза 1 азы азгәаҭара шьақәырӷәӷәан абҵарамза 1949 шықәса рзы Аҳәса жәларбжьаратәи рдемократиатә федерациа асессиаҿы. Рыцҳарас иҟалаз, иахьа ахәыҷқәа рзинқәа анеиларго ыҟоуп, убри азы ахәыҷқәа рыхьчара амш - ари ахәыҷқәа зырлахҿыхуа ныҳәан ишыҟоугьы, иара ауаажәларра иргәа...
36971
https://ab.wikipedia.org/wiki/The_Rolling_Stones
The Rolling Stones
The Rolling Stones — Британиатәи амузыкатә гәыԥ ыҟан. Альбомқәа The Rolling Stones (1964) 12X5 (1964) Rolling Stones No. 2 (1965) The Rolling Stones Now! (1965) Out of Our Heads (1965) December’s Children (And Everybody’s) (1965) Aftermath (1966) Got Live If You Want It! (1966) Between the Buttons (1967) F...
37010
https://ab.wikipedia.org/wiki/Бусхьаки,_Сиди
Бусхьаки, Сиди
Сиди Бусхьаки (; 1394, Сумаа - 1453, Сумаа) — Амалики теолог. Диит Сумаа ақыҭаҿы, Тениа ақалақь ааигәаны.الضوء اللامع لأهل القرن التاسع : Yedali : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archiveشجرة النور الزكية في طبقات المالكية — محمد مخلوف (نسخة واضحة ومنسقة) : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet...
37013
https://ab.wikipedia.org/wiki/Бусхьаки
Бусхьаки
Мустафа Исхьак Бусхьаки — Алжир астрофизик, акосмолог, атеориатә физик. Мухаммад Аль-Сагир Бусхьаки — Алжир aполитикцәа политик. Сиди Бусхьаки — Алжир бусалбанийн динан Ӏилманхо.
37203
https://ab.wikipedia.org/wiki/Кәасҭа_III
Кәасҭа III
Константин III, иара убасгьы Кәаҵиа III, Кәасҭа IIIКонстантин - уи бырзен формоуп. Кәсҭа уи Константин ԥсышәалоуп.— Аԥсҳа (899-929). Абиографиа Кәасҭа — Баграт I диԥоуп. 904 шықәсазы Кәасҭа Қарҭли игеит, уи ашәамахьцәа рҳәынҭқар Сымбаҭ игәамԥхеит, Кәасҭа ихатә гәаԥхарала Қарҭли ахақәиҭтәра идигалеит. Кәасҭа игәыԥжә...
37204
https://ab.wikipedia.org/wiki/Чачба,_Асланбеи_Қьалышь_Аҳмаҭбеи-иԥа
Чачба, Асланбеи Қьалышь Аҳмаҭбеи-иԥа
Аҭауад Аслан-беи Чачба — азеижәтәи аҳ (1808-1810). Аԥсҭазаара Аҳ Аслан-беи Чачба диит, 1778 шықәсазы, аҳ Қьалышь-беии аҳкәажә Дыда-ҳаными рҭаа-цәараҿы. Иҳәыҷраан, Аԥсны азакәанқәа рыла, ааӡара дрышьҭит Саӡныҟа, аамсҭацәа Самеихәаа рахь. Анаҩс иаб зныкымкәан ԥҳәыс аагара дцон. Аха еиҳа бзиа иибоз, ашьҭахь ацхыраара ...
37207
https://ab.wikipedia.org/wiki/Еныкь,_Леонид_Шамел-иԥа
Еныкь, Леонид Шамел-иԥа
Леонид Шамел-иԥа Еныкь (диит ) — Аԥсны аҿыханҵаҩ. Абиографиа Аҟәатәи асахьаҭыхратә ҵараиурҭа даналга ашьҭахь, дҭалоит Қарҭтәи аҳәынҭқарратә сахьаҭыхратә академиа. Иара Аԥсны Аҳәынҭқарра амилаҭҭә сахьаҭыхымҭақәа ргалереиаҿы директорс дыҟан, иамаз афонд ахьчареи аиҭарҿыцреи азуреи дазааԥсон. Л.Ш. Еник иара убас Аԥсны Аҳ...
37242
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ҟатар
Ҟатар
Ҟатар (), аофициалтә хьӡы: Ҟатар Аҳәынҭқарра' () — Мраҭашәаратәи Азиа иҟоу аемират, Аџьамтә ӡыбжьахала ага иқәу. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Амонархиақәа Акатегориа:Аемиратқәа Акатегориа:Амраҭашәара-азиатәи атәылақәа
37248
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ливан
Ливан
Ливан (), аофициалтә хьӡы: Ливантәи Ареспублика' () — Мраҭашәара-азиатәи атәыла. Иҟоуп Адгьылбжьаратәи амшын ага иқәу. мини|Ливан Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа Акатегориа:Амраҭашәара-азиатәи атәылақәа
37252
https://ab.wikipedia.org/wiki/Лаос
Лаос
Лаос (), аофициалтә хьӡы: Лаостәи Жәлартә-Демократиатә Республика () — алада-мрагыларатәи Азиаҿы иҟоу атәыла. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа Акатегориа:Акоммунисттә тәылақәа
37254
https://ab.wikipedia.org/wiki/Малаизиа
Малаизиа
Малаизиа () — алада-мрагыларатәи Азиаҿы иҟоу афедеративтә ҳәынҭқарра, аконституциатә монархиа. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Афедеративтә монархиақәа
37256
https://ab.wikipedia.org/wiki/Мальдив
Мальдив
Мальдив (), аофициалтә хьӡы: Мальдивтәи Ареспублика () — алада-азиеи Индиатәи аокеани рҿы рҟоу архипелагтә тәыла. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа
37258
https://ab.wikipedia.org/wiki/Мианма
Мианма
Мианма (), аофициалтә хьӡы: Аидгыла Мианма Ареспублика (), ма Бурма (аофициалтә хьӡы 1989 шықәса рҟынӡа) — алада-мрагыларатәи Азиаҿы иҟоу атәыла. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акатегориа:Ареспубликақәа Акатегориа:Адиктатура
37263
https://ab.wikipedia.org/wiki/Аԥсны_Афырхаҵа
Аԥсны Афырхаҵа
Аԥсны Афырхаҵа () — Аԥсны иреиҳаӡоу алкаара. Ахьӡи амедали аԥҵоуп 1992 шықәса ԥхынҷкәынмза 4 рзы.30 ЛЕТ НАЗАД БЫЛИ УЧРЕЖДЕНЫ БОЕВЫЕ НАГРАДЫ РЕСПУБЛИКИ АБХАЗИЯ. Аԥсныпресс. Анашьаразы аҵаҵӷәқәа ариашара Ахьыӡқәа рыхҵахоит Аԥсны Аҳәынҭқарра аҿаԥхьа афырхаҵара аарԥшра инамаданы хаҭалатәи ма аколлективтәи лшамҭақәа рзы...
37268
https://ab.wikipedia.org/wiki/Бӷажәба,_Хәыхәыт_Салуман-иԥа
Бӷажәба, Хәыхәыт Салуман-иԥа
Хәыхәыт Салуман-иԥа Бӷажәба (; , Гәыԥ ақыҭа, Кәыдрытәи аучасток (иахьатәи Очамчыра араион), Аҟәатәи аокруг, Урыстәылатәи аимпериа – , Аҟәа, Аԥсны) – аԥсуа лингвист, алитератураҭҵааҩ, афольклорист. Раԥхьатәи афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидатцәа дыруаӡәкуп (1941). Афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор (1969). Аԥсны аҭҵ...
37279
https://ab.wikipedia.org/wiki/Марр,_Николаи_Иаков-иԥа
Марр, Николаи Иаков-иԥа
Николаи Иаков-иԥа Марр (, ; , Қәҭешь, Урыстәылатәи аимпериа – , Ленинград) — Урыстәылатәии асоветтәии мрагылараҭҵааҩ, кавказдырҩы, афилолог, аҭоурыхҭҵааҩ, аетнограф, археолог, Аимператортә ҵарадыррақәа ракадемиа академик (1912 ш.), анаҩс СССР аҭҵаарадыррақәа ракадемиа ахада ихаҭыԥуаҩ. Ареволиуциа ашьҭахь даара деицырды...
37286
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ҭраԥшь,_Михаил_Мамеҭ-иԥа
Ҭраԥшь, Михаил Мамеҭ-иԥа
Михаил Мамеҭ-иԥа Ҭраԥшь (; Ҟәланырхәа, Аҟәатәи аокруг, Урыстәылатәи ареспублика – Аҟәа, Аԥснытәи АССР, Қырҭтәылатәи ССР) — раԥхьатәи аԥсуа археолог, аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, апрофессор, Аԥснытәи АССР зҽаԥсазтәыз аҭҵаарадырратә усзуҩы (1967 шықәсазы). Аҭҵаарадырратә статиақәа жәпакы дравторуп. Анысмҩа Ди...
37324
https://ab.wikipedia.org/wiki/Мрагыларатәи_Тимор
Мрагыларатәи Тимор
Мрагыларатәи Тимор (), аофициалтә хьӡы: Мрагыларатәи Тимор Адемократиатә Республика (, ) — Аҩадамрагылара-азиатәи адгьылбжьахатә тәыла. Атәыла хәҭақәа иҟоуп: Тимор адгьылбжьахабжа амрагыларатәи хәҭа, Окуси-Амбено амуниципалитет аексклав, Атаурои Жакуи адгьылбжьаха маҷқәа. Азгәаҭақәа Акатегориа:Азиатәи атәылақәа Акат...
37329
https://ab.wikipedia.org/wiki/Басариа,_Симон_Пиотр-иԥа
Басариа, Симон Пиотр-иԥа
Симон Пиотр-иԥа Басариа, аԥсевдоним Симон Аԥсуа (; Кәтол – Қарҭ) — Аԥсуа аполитикатәи ауаажәларратәи усзуҩы, арҵаҩы, атәылаҿацәҭҵааҩ, апублицист; 1917-1921 шш. рзы Аԥсны имҩаԥысуаз аполитикатә хҭысқәа активла зхы рылазырхәуаз, Аԥсны Жәлар рсовет раԥхьатәи ахантәаҩы (1917-1918). Иҽазҵәылхны дықәгылан Аԥсни Нхыҵ-Кавказ...
37333
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ꚇ̆
Ꚇ̆
Ꚇ̆, ꚇ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.
37338
https://ab.wikipedia.org/wiki/Иналиԥа,_Шьалуа_Денис-иԥа
Иналиԥа, Шьалуа Денис-иԥа
Шьалуа Денис-иԥа Иналиԥа (, ; , Гәыԥ ақыҭан — , Аҟәа) — иналукааша аҵарауаҩ ду, аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, Аԥсны аҭоурыхи, аетнографиеи, алитературеи рыҭҵаараҿы илагала даара идууп.http://spapsny.org/pisateli/inal-ipa-shalva-denisovich Инал-Иԥа инысмҩа Шьалуа Денис-иԥа диит 1916 шықәса жьҭаарамза 20 рзы, Очамчы...
37342
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ӡиӡариа,_Гьаргь_Алексеи-иԥа
Ӡиӡариа, Гьаргь Алексеи-иԥа
Гьаргь Алықьса Ӡиӡариа (, ;, Лыхны ақыҭан — , Аҟәа) — Асовет Еидгыла аҳәынҭқарратәи аполитикатәи усзуҩы, еицырдыруа кавказҭҵааҩы, Аԥсны аҵарауаҩ ду, «Ахҩык рысалам шәҟәы» автор. Гьаргь Ӡиӡариа аԥсуа ҭҵаарадырраҿы еиԥш асовет ҭоурыхдырраҿгьы ихьӡ-иԥша ыҟан. Гь. Ӡиӡариа инысмҩа Гьаргь Ӡиӡариа диит 1914 шықәса лаҵарамза...
37343
https://ab.wikipedia.org/wiki/Аԥсуа_ҳәынҭқарратә_драматә_театр
Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр
Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр — Аԥсны иахьаҵанакуа ихадоу драматә театруп, раԥхьатәи аԥсуа драматург Самсон Иаков-иԥа Ҷанба ихьӡ ахуп. Уи ихьӡ ахҵан 1967 шықәсазы. Атеатр Аҟәа агәаны игылоуп. Аԥсуа театр аԥҵара аҭоурых Аԥсуа театртә культура ахыҵхырҭақәа аауеит – жәлар рыхәмаррақәа, рҵасқәа, а...
37344
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ақәранҵыра_ду_змоу_аԥсуаа
Ақәранҵыра ду змоу аԥсуаа
Ақәранҵыра ду змоу ауаҩы ҳәа дыԥхьаӡоуп 90 шықәса ирҭысхьоу дарбанызаалак. Ус еиԥш ауаҩы иҟазаара документла ишьақәырӷәӷәазар ауп. Ус еиԥш иҟоу документқәоуп аиразы аршаҳаҭга, мамзаргьы ауахәаматә шәҟәқәа рҿы иҟаҵаз анҵамҭақәа. Ауаҩы ақәра ду шниҵыз азы адыррақәа агеронтологцәа рыҭҵааратә гәыԥ еиԥш иҟоу аиҿкаарақәа ашә...
37345
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ԥачалиа,_Шәарах_Абзагә-иԥа
Ԥачалиа, Шәарах Абзагә-иԥа
Шәарах Абзагә-иԥа Ԥачалиа (, ; Аацы ақыҭа — , Аҟәа) – Аԥсуа, асоветтә театри, акинои рактиор, арежиссиор, адраматург. Уи дыруаӡәкуп аԥсуа милаҭтә профессионалтә театр раԥхьатәи аусзуҩцәа. Аԥсуа сценаҿы жәабала арольқәа наигӡахьан. 1940 шықәсазы ианашьахоит Аԥснытәи АССР Жәлар рартист ҳәа ахьӡ. 15 шықәса рышьҭахь, 1955...
37662
https://ab.wikipedia.org/wiki/Eazy-E
Eazy-E
Ерик Линн Раит, еиҳа еицырдыруа исцентәи ахьыӡла "Eazy-E" (Изи И) еиԥш (; Комптон ақ., КалифорниаTHE BIRTH OF ERIC WRIGHT. californiabirthindex.org – Лос-Анџьелес ақ.) — америкатәи легендаратәи реппер, ашьаҭарқҩы еиҵырдыруа агәыԥ N.W.A. Ruthless Records ашәа зырҳәоз аҟны амузик-леиблеи. Акарьера Изи И даныхәҷаз аба...
37676
https://ab.wikipedia.org/wiki/Гыцба,_Леванти_Борис-иԥа
Гыцба, Леванти Борис-иԥа
Леванти Борис-иԥа Гыцба (Гыц Аспа) (; диит ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы. Абиографиа Арҿиаратә интеллигенциа еснагь аҭыԥ ду ааннакылон Аԥсны алахьынҵа аӡбараҿы. Уи ахаҭарнакцәа дреиуоуп Леванти Борис-иԥа Гыцба - еицырдыруа ашәҟәыҩҩы, апрозаик, ауаажәларратә усзуҩы - аԥсуа жәлар рмилаҭ - хақәиҭратә қәԥара активла иҽалаирхәуан. 1...
37677
https://ab.wikipedia.org/wiki/Урыстәыла_амш
Урыстәыла амш
Урыстәыла амш — рашәарамза 12, 1990 шықәса рзы РСФСР жәлар рдепутатцәа актәи Реизара ду иаднакылеит Урыстәыла аҳәынҭқарратә суверенитет азы Адекларациа, уаҟа ирылаҳәан Урыстәыла Аконституциеи уи азакәанқәеи шракәу ихадароу мчраны иҟоу. Урыстәылатәи аҳәынҭқарра арӷәӷәара аус иадҳәалаз азҵаарақәа инарываргыланы, акырзҵаз...
37678
https://ab.wikipedia.org/wiki/Шьчуко,_Георги_Владимир-иԥа
Шьчуко, Георги Владимир-иԥа
Георги (Иури) Владимир-иԥа Шьчуко (; , Рим — , Москва) — асоветтә архитектор. Абиографиа Шьчуко Георги (Иури) Владимир-иԥа аурыс советтә архитектор, еицырдыруаз архитектор А.В. Шьчуко иԥа. Шьчуко Георги асоциалисттә Аԥсны ашьапы ақәыргылара аамҭазы имҩаԥигон ақалақьқәа реиҭашьақәыргылареи реиҿкаареи иатәыз аусқәа. Иар...
37682
https://ab.wikipedia.org/wiki/Д._И._Гәлиа_илитературатә-мемориалтә_музеи
Д. И. Гәлиа илитературатә-мемориалтә музеи
Д. И. Гәлиа илитературатә-мемориалтә музеи — Аҩны ргылан Д. И. Гәлиа иааихәаз аучасткаҿы 1912 шықәсазы. Убри ашықәс инаркны иԥсҭазаара далҵаанӡа Аԥсны жәлар рпоет, аԥсуа милаҭ литеартуреи атеатри рышьаҭаркҩы Д. Гәлиа иҭаацәеи иареи абри аҩнаҿы инхон. Араҟа ирызҳаит уи иԥацәа – аиҳабы, еицырдыруа асовет шәҟәыҩҩы, асахьа...
37683
https://ab.wikipedia.org/wiki/Аԥсны_Абжь-ныха
Аԥсны Абжь-ныха
мини|150px|Инал-куба ашьха Аԥсны иҟоу, Абжьныхак мамзаргьы, аԥсуаа рыбжь-ныха — иԥшьоу аҭыԥқәа ҳәа иԥхьаӡоуп аԥсуа традициатә нцәахаҵарала. Аԥсны арҭ Абжьныхак ирымҵаныҳәоит аԥсуаа реиҳарак, ақьырсианцәа реиԥш аԥсылманцәагьы. Ныхацыԥхьаӡа дасу ажәла аныхаԥааҩ дамоуп. Иаҳҳәап, Дыдрыԥшь-ныха аныхаԥааҩ ааигәа иҟоу Аҷанд...
37684
https://ab.wikipedia.org/wiki/Гәлиа,_Гьаргь_Дырмит-иԥа
Гәлиа, Гьаргь Дырмит-иԥа
Гьаргь Дырмит-иԥа Гәлиа (, Аҟәа — , Москва) — Аԥсны жәлар рпоет, арккаҩы Д. Е. Гәлиа иԥа еиҳабы. Гь. Гәлиа урыс бызшәала иҩуаз аԥсуа советтә шәҟәыҩҩуп, дпублициступ. Гь. Гәлиа – Қырҭтәылатәи ССР аҟазара зҽаԥсазтәыз асахьаҭыхҩы (1943); СССР ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла алахәыла (1934); СССР ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла Иреиҳаӡоу анап...
37685
https://ab.wikipedia.org/wiki/Касланӡиа,_Леуарса_Шьарадын-иԥа
Касланӡиа, Леуарса Шьарадын-иԥа
Леуарса Шьарадын-иԥа Касланӡиа (, ; , Кәтол ақ. – , Аҟәа) – ХХ-тәи ашәышықәсазы инарылукааша, еицырдыруа аԥсуа актиор, Аԥсни Қырҭтәылеи жәлар рартист (1954). В. И. Домогаров напхгара зиҭоз Раԥхьаӡатәи Аԥсуа театртә студиа даушьҭымҭоуп (1929-1933). 1930 ш. инаркны – Аҟәатәи аԥсуа профессионалтә драматә театр актиор. Л. ...
37686
https://ab.wikipedia.org/wiki/Агрба,_Разынбеи_Михаил-иԥа
Агрба, Разынбеи Михаил-иԥа
Разынбеи Михаил-иԥа Агрба (, Ҟәланырхәа – , Аҟәа) – аԥсуа актиор, Аԥсни Қырҭтәылеи жәлар рартист (1958). В. И. Домогаров напхгара ззиуаз раԥхьаӡатәи Аԥсуа драматә студиа даушьҭымҭоуп. 1931 ш. инаркны - Аҟәатәи аԥсуа драматә театр аҿы актиор. Қәҿиарала инаигӡон акомедиатәқәа реиԥш адраматә рольқәагьы. Аамҭакала Аԥсныт...
37687
https://ab.wikipedia.org/wiki/Агрба,_Азиз_Рашьыҭ-иԥа
Агрба, Азиз Рашьыҭ-иԥа
Азиз Рашьыҭ-иԥа Агрба (, Ҟәланырхәа – , Аҟәа) — еицырдыруа аԥсуа актиор, арежиссиор, Аԥсни Қырҭтәылеи жәлар рартист (1954), Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсны Аҳәынҭқарратә премиа алауреат (1982), Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу Асовет ааԥхьарақәа хԥа рдепутат. В. И. Домогаров напхгара ззиуаз раԥхьаӡатәи Аԥсуа драматә студиа аушьҭым...
37688
https://ab.wikipedia.org/wiki/Зыхәԥҳа,_Минадора_Иван-иԥҳа
Зыхәԥҳа, Минадора Иван-иԥҳа
Минадора Иван-иԥҳа Зыхәԥҳа (; , Гәымрышь – , Аҟәа) – иналукааша аԥсуа актриса, Аԥсны жәлар рартист (1955), Қәырҭтәыла жәлар рартист (1958). 1935 ш. инаркны – Аԥсуа профессионалтә театр актриса. 1939 ш. далгеит Шь. Русҭавели ихьӡ зху Қарҭтәи академиатә театр аҿы еиҿкааз атеатртә студиа. М. Зыхәԥҳа ԥсабарала илылаз актио...
37689
https://ab.wikipedia.org/wiki/Аргәын,_Алықьса_Хәыта-иԥа
Аргәын, Алықьса Хәыта-иԥа
Алықьса Хәыта-иԥа Аргәын (; , Тҟәарчал – , Аҟәа) — аԥсуа аҟазараҭҵаара адоқтор(1983), ашәҟәыҩҩы, адраматург, атеатр аҭоурыхҭҵааҩы, ауаажәларратә усзуҩы, апрофессор (1991), Аԥсны аҟазара зҽаԥсазтәыз аусзуҩы(1982), РНАН академик(2001), Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа алауреат (2007), Ахьӡ-аԥша аорден 2-тәи аҩаӡ...
37690
https://ab.wikipedia.org/wiki/Аргәын-Коношок,_Анна_Бида-иԥҳа
Аргәын-Коношок, Анна Бида-иԥҳа
Анна Бида-иԥҳа Аргәын-Коношок (; , Ҟәланырхәа — , Аҟәа) — Аԥсны актреса, Қырҭтәылеи жәлар рартист (1958). В. И. Домогаров напхгаҩыс дызмаз раԥхьаӡатәи Аԥсуа театртә студиа даушьҭымҭоуп. Уи лбаҩхатәра амҽхак даара иҭбаан. Ҟазара ҳаракыла иналыгӡон акомедиатә, адраматә, атрагедиатә, иара убас абзиабара-лирикатә жанрқәа...
37691
https://ab.wikipedia.org/wiki/Шрек
Шрек
«Шрек» () — Америкатәи акомпиутер ала иҟарҵаз фентези, иччараху хҭыс злоу амультфильмhttps://www.britannica.com/topic/Shrek-fictional-character. Асиужет Шрек - идуӡӡо аогр иеҵәа (ауаҩ ижьы зфо адауы европатәи алакәқәа рҟынтәи) зхала зыӡмах аҿы инхо, Диулок аҿы, ауааи, еиуеиԥшым агыгшәыгқәеи, акьанџьақәеи убас егьырҭг...
37693
https://ab.wikipedia.org/wiki/Афон_Ҿыцтәи_аҳаԥы
Афон Ҿыцтәи аҳаԥы
Афон ҿыцтәи аҳаԥы (, ) — Аԥсны иҟоу аҳаԥ дуқәа ируакуп, Афон Ҿыц адгьылҵакыраҿы ишьҭоуп, убри азоуп ас еиԥш ахьӡгьы замоу. Ивертәи ашьха ашьапаҿы иҟоуп. 1 млн м³ иҟоу акарсттә цәырҵратә гәаҩарақәа амоуп. Аусура ҳәаақәнаҵоит ареспубликатә наплакы «Афон Ҿыцтәи акомплекс», Аԥсны Аҳәынҭқарра атуризм аминистрра. Атуристцәа ...
37697
https://ab.wikipedia.org/wiki/Абнауаҩы
Абнауаҩы
мини Абнауаҩы (иети, бигфут убас иҵегьы; ) — амифтә амаамынԥшра змо ауаҩ еиԥш иҽыршиашаны ныҟәара зылшо аԥстәы, акриптид, абнақәеи ашьхақәеи рҿы инхошәа рҳәоит. Зны зынла ԥыҭҩык абнауаҩы ахәы жәпа змоу дуаҩуп ҳәа дрыԥхьаӡоит, шьоукы иҽыршианы ныҟәара зылшо имаамынызшәа иахцәажәоит. Акатегориа:Абнауаҩы Акатегориа:Акр...
37698
https://ab.wikipedia.org/wiki/Аҟәа_абаа
Аҟәа абаа
Аҟәа абаа — Аԥсны аҳҭнықалақь Аҟәа адгьылҵакыраҟны иҟоуп, иргылоуп антикатәи аамҭазы, усҟан иара Себастополис ахьӡын. Аҭоурых Антикатәи аамҭа Абаа II ашә. ҳ.ҟ. аурымқәа идыргылеит аԥшаҳәатә хырӷәӷәарҭа аҳасабала Себастополис ахьыӡҵаны. Уи атәы аҳәоит 80-тәи ашықәсқәа рзы Аҟәа абаа аҭӡаҟны ахаҳәцәы ианыз аҩырагьы....
37712
https://ab.wikipedia.org/wiki/Риҵатәи_арелиқттә_милаҭтә_парк
Риҵатәи арелиқттә милаҭтә парк
Риҵатәи арелиқттә милаҭтә парк () — Гәдоуҭа араион аҟны иҟоу ихьчоу дгьылҵакыроуп. Иаԥҵоуп ашьха ӡиа Рыҵа, иара убас уи иаакәыршаны иҟоу ашьха иамоу афлореи афаунеи рыхьчаразы. Аҭоурых Иаԥҵоуп 1996 шықәса жьҭаармза 17 рзы иара убас захьӡу 1930 шықәсазы иаԥҵаз аҳәырԥсарра шьаҭас иаҭаны. Зеиԥш ыҟам еиуеиԥшым аҳаракырақә...
37713
https://ab.wikipedia.org/wiki/Аԥсуа_грамматика
Аԥсуа грамматика
Аԥсуа грамматика — Аԥсуа бызшәа грамматика. Алагала Аԥсуа ҩыра ацәырҵра XIX ашәышықәса 60-тәи ашықәсқәа ирыҵанакуеит. 1862 шықәсазы, раԥхьаӡа акәны, аурыс еинрал, аҵарауаҩ, абызшәадырҩы-кавказҭҵааҩы П. К. Услар еиқәиршәеит аурыс графика шьаҭас иаҭаны аԥсуа алфавит, иаман 55 дырга. Абри ахҭыс хыҵхырҭаны иҟалеит аԥ...
37714
https://ab.wikipedia.org/wiki/Кармен_(аопера)
Кармен (аопера)
«Карме́н» () — Ԥшь-актк рыла ишьақәгылоу Жорж Бизе иопера раԥхьатәи апремиера мҩаԥысит парижтәи «Опера-Комик» аҿы 1875 ш. хәажәкыра 3 рзы. Аопера алибретто рҩит – Анри Мелиаки Лиудовик Галевии. Асиужет аԥҵоуп Проспер Мериме иновелла «Кармен» иалхны. Аопераҿы ахҭыс мҩаԥысуеит Испаниа XIX ашәышықәса актәи азбжазы. Аперс...
37717
https://ab.wikipedia.org/wiki/Гарсиа_Лорка,_Федерико
Гарсиа Лорка, Федерико
Федерико Гарсиа Лорка (; — ) — испаниатәи апоет, адраматург, иара убасгьы деицырдыруеит амузыкант асахьаҭыхҩы - аграфик иаҳасаб ала. ХХ ашәышықәсазы испаниатәи акультуратә усзуҩцәа, "27 ашықәсазтәи абиԥара" ҳәа изышьҭаз рахьтә иаарылукаауаз, инагаз, ахьӡ лашақәа дыруаӡәкуп. Федерико Гарсиа Лорка дшьын Испаниатәи Аграж...
37718
https://ab.wikipedia.org/wiki/Макиавелли,_Никколо
Макиавелли, Никколо
Никко́ло Макиаве́лли (; , Флоренциа — ) — италиатәи афилософ, аполитикатә усзуҩ, ашәҟәыҩҩы, арра-теоретикатә усумҭақәа равтор. Никколо Макиавелли иԥсҭазаара. Никколо Макиавелли диит лаҵарамза 3, 1469 шықәсазы Флоренциа, адукат Бернардо Макиавелли иҭаацәараҿы. Уи аҭаацәа абжьаратә класс ишаҵанакуазгьы, рсоциалтә ҭагы...
37719
https://ab.wikipedia.org/wiki/Мандела,_Нельсон
Мандела, Нельсон
Нельсон Мандела ( — ) — еицырдыруа аполитикатәи аҳәынҭқарратәи усзуҩы. 1994 шықәсазы, зцәеижьи еиқәаҵәаз рахьтә ИуАР раԥхьатәи ахадас дҟалоит, апартеид даҿагыланы дықәԥон. 1993 шықәсазын Нельсон Мандела адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа ианашьан. Нельсон Мандела ихәыҷра Аполитик ихьыӡҵәҟьа – Холилала Мандела. Диит раш...
37720
https://ab.wikipedia.org/wiki/Горбачиов,_Михаил_Сергеи-иԥа
Горбачиов, Михаил Сергеи-иԥа
Михаил Сергеи-иԥа Горбачов (; , Привольное ақ. — , Москва) — ЦК КПСС аҵыхәтәантәи амаӡаныҟәгаҩ хада, насгьы СССР аамҭазтәи апрезидент (диит март мза 2, 1931 шықәсазы, Нхыҵ-Кавказтәи атәылаҿацә, ақыҭа Привольное аҟны). 1990 шықәсазы ианашьан адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа. Џьоукы Горбачиов политик дуны дрыԥхьаӡоит, да...
37721
https://ab.wikipedia.org/wiki/Кинг,_Мартин_Лиутер
Кинг, Мартин Лиутер
Мартин Лиутер Кинг (, Атланта, аштат Џьорџьиа, ЕАА — , Мемфис, аштат Теннесси, ЕАА) — еицырдыруа Америкатәи аусзуҩы, ауаа рзинқәеи рхақәиҭреи рзықәԥаҩ Адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа алауреат. Ари ауаҩ иоуп Еиду Америкатәи Аштатқәа рҟны асегрегациа иаҿагыланы иқәԥоз рахьтә милаҭтә фырхаҵаны иҟалаз, уи игәаанагара ицеиҩ...
37722
https://ab.wikipedia.org/wiki/Толстои,_Лев_Николаи-иԥа
Толстои, Лев Николаи-иԥа
Лев Николаи-иԥа Толстои (, Иасная Поляна — , Астапово) – еицырдыруа аурыс шәҟәыҩҩы, апублицист, ахәыцыҩ ду, адунеитә литература аҟны иреиӷьӡоу ароманистцәа ируаӡәку. Лев Толстои инысмҩа ҭәуп даара аинтерес змоу афактқәеи ахҭысқәеи рыла. Толстои иаазыркьаҿу инысмҩа Лев Толстои диит нанҳәамза 28, 1828 шықәсазы Урыстәы...
37723
https://ab.wikipedia.org/wiki/Карибтәи_акризис
Карибтәи акризис
Карибтәи акризис – ари ҭоурыхтә терминуп, иара иаанаго акыр иуадаҩу аполитикатә, адипломатиатә, арратә еиҿагылара ауп, октиабр мза 1962 шықәсазы Асовет Еидгылеи Еиду Америкатәи Аштатқәеи рыбжьара иҟаз аҭагылазаашьа ҷыдақәа аазырԥшуа. Уи зыхҟьаз СССР арбџьармчқәа рырхәҭақәа, атехникеи абџьари, аиадертә бџьаргьы налаҵаны...
37724
https://ab.wikipedia.org/wiki/Бродски,_Иосиф_Александр-иԥа
Бродски, Иосиф Александр-иԥа
Иосиф Александр-иԥа Бродски (, Санкт-Петербург — , Бруклин) – еицырдыруа аурыси америкатәи апоет, адраматург, аессеқәа зыҩуаз, аиҭагаҩ. Диит маи мза 24, 1940 шықәсазы Ленинград, ауриацәа рҭаацәара аҟны. 1987 шықәсазы иара адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа далауреатхоит, алитература ахырхарҭала. 1996 шықәса, ианар мза 28 ...
37725
https://ab.wikipedia.org/wiki/Виетнамтәи_аибашьра
Виетнамтәи аибашьра
Виетнамтәи аибашьра – ари аибашьра XX ашәышықәсазы зегьы иреиҳаз арратә конфликтқәа рахь иаҵанакуеит. Уи ашьҭақәа аанажьит аҭоурых ҿыци акультуреи рҟны. Ари аибашьра х-хәҭакны иушар алшоит: апартизантә еибашьра Аладатәи Виетнам (1955–1965шш.), Еиду Америкатәи Аштатқәа ари аибашьра аҟны арратә ралахәхара (март 1965–1973...
37733
https://ab.wikipedia.org/wiki/Асовет_Еидгыла_аилабгара
Асовет Еидгыла аилабгара
Асовет Еидгыла аилабгара – асоциалтә, аекономикатә, ауаажәларратә, аполитикатә хырхарҭақәа еидызкылоз, 1989-1991 шықәсқәа рзы АЕ ҳәынҭқарраҵас аҟазаара аанызкылаз процессын. Асовет Еидгыла аиҿкаашьа 1992 шықәсазы Асовет Еидгыла анеиҿкаахаз аамҭазы АЕ иазаанхоит Урыстәылатәи аимпериа адгьылҵакыра аиҳараки уи аструкту...
37734
https://ab.wikipedia.org/wiki/Политковскаиа,_Анна_Степан-иԥҳа
Политковскаиа, Анна Степан-иԥҳа
Анна Степан-иԥҳа Политковскаиа (; , Ниу-Иорк – , Москва) – урыстәылатәи ажурналист, азинхьчаҩ. Нхыҵ Кавказ ирацәаны аус лухьан. Дыршьит 2006 шықәсазы. 2019 шықәсанӡа Анна Политковскаиа лҭархара иадҳәалаз аус аарԥшымызт, ацәгьаура ҟазҵаз ҳәа ирыԥхьаӡоз 2014 шықәсазы рус шырыӡбазгьы.http://politkovskaya.novayagazeta.ru/b...
37735
https://ab.wikipedia.org/wiki/Сахаров,_Андреи_Дмитри-иԥа
Сахаров, Андреи Дмитри-иԥа
Андреи Дмитри-иԥа Сахаров (; , Москва – , Москва) – еицырдыруа афизик, аҵарауаҩ, академик, аводородтә бомба аԥҵаҩы. А. Сахаров уаажәларратә усзуҩын, зинхьчаҩын, СССР жәлар рдепутатс дыҟан. Сахаров – 1975 шықәсазы Адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа ианашьан. Дмитри Сахаров ихәыҷреи иқәыԥшреи Андреи Дмитри - иԥа Сахаров ...
37736
https://ab.wikipedia.org/wiki/Меркель,_Ангела
Меркель, Ангела
Ангела Доротеиа Меркель (; , Гамбург) — анемец ҳәынҭқарратәи аполитикатәи усзуҩы. Абҵарамза 22, 2005 шықәса раахыс Германиа Афедералтә канцлер, мшаԥымза 10, 2000 шықәса раахыс Ақьырсиан — демократиатә еилакы апартиа аԥхьагыла.https://whoiswho.dp.ru/cart/person/1919625 Ангела Меркель лхәыҷреи аҵарадырреи Ангела Дорот...
37737
https://ab.wikipedia.org/wiki/Цәыббрамза_11,_2001_шықәсазы_атеррористтә_актқәа
Цәыббрамза 11, 2001 шықәсазы атеррористтә актқәа
Цәыббрамза 11, 2001 шықәсазы атеррористтә актқәа — Цәыббрамза 11, 2001 шықәсазы, ауаатәыҩса рҭоурых аҿы зегьы иреиҳау атеракт мҩаԥган. Уи аҽны адунеи зегь шьанхалеит Адунеизегьтәи ахәҳахәҭратә центри Пентагони рхыбрақәа рҿы имҩаԥгаз атерактқәа ртәы еиҭазҳәоз ателербагақәа рҿаԥхьа. Атрагедиа иалаӡит 92 ҳәынҭқарра иртәыл...
37738
https://ab.wikipedia.org/wiki/Елцин,_Борис_Николаи-иԥа
Елцин, Борис Николаи-иԥа
Борис Николаи-иԥа Елцин (; , Бутка, Урыстәылатәи СФСР, СССР — , Москва, Урыстәыла) — асоветтәи, урыстәылатәи аҳәынҭқарратә усзуҩы. Урыстәылатәи Афедерациа Актәи ахада (1991–1999 шш. рзы). КПСС алахәыла (1961–1990 шш. рзы). Аҭоурых данылеит Урыстәыла ахадас жәлары зегьы иалырхыз иакәны, уи иоуп Урыстәыла ауаажәларра-пол...
37739
https://ab.wikipedia.org/wiki/Макрон,_Еммануель
Макрон, Еммануель
Еммануель Жан-Мишель Фредерик Макрон (; , Амиен, Сомма, О-де Франс, Франциа) – франциатәи аҳәынҭқарратәи аполитикатәи усзуҩы, Франциа апрезидент, Франциатәи Арбџьармчқәа ркомандаҟаҵаҩ хада лаҵарамза 14, 2017 шықәса раахыс. Вальс аҩбатәи иеиҳабыра рҟны, нанҳәамза 26, 2014 шықәса инаркны, нанҳәамза 30, 2016 шықәсанӡа, а...
37740
https://ab.wikipedia.org/wiki/Кастро,_Фидель
Кастро, Фидель
Фидель Алехандро Кастро (; , Биран, Ориенте, Куба — , Гавана, Куба) – кубатәи револиуционеруп, ҳәынҭқарратә, политикатә, партиатә усзуҩуп. Куба напхгара аиҭон 1959 шықәса инаркны 2008 шықәсанӡа. Анысмҩа Фидель Кастро – адунеи аҟны еицырдыруа акоманданте, ԥсахра зқәымыз кубаа раԥхьагыла, Куба ҩынҩажәи жәаба шықәса ин...
37741
https://ab.wikipedia.org/wiki/Черчилль,_Уинстон
Черчилль, Уинстон
Уинстон Леонард Спенсер-Черчилль (;  — , Лондон) – британиатәи аҳәынҭқарратә усзуҩы, аполитик, ҩынтә Британиа Ду аԥыза-министрс далырххьан. Ашәҟәыҩҩы, ажурналист, алитература ахырхарҭала адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа алауреат. Арратә чын – аполковник. Британиатәи академиа ҳаҭыр зқәу алахәыла. Анысмҩа Уинстон Черчи...
37758
https://ab.wikipedia.org/wiki/2024
2024
Ахҭысқəа Ажьырныҳәамза Жәабранмза Хәажәкырамза Мшаԥымза Лаҵарамза Рашәарамза Ԥхынгәымза Нанҳәамза Цәыббрамза Жьҭаарамза Абҵарамза Ԥхынҷкәынмза Иит Рыԥсҭазаара иалҵит
37762
https://ab.wikipedia.org/wiki/Пиотр_I_дуӡӡа
Пиотр I дуӡӡа
Пиотр Алексеи-иԥа Романов, Пиотр I, «Дуӡӡа» ҳәа ззырҳәоз (, Москва — , Санкт-Петербург) – Урыстәылазегьтәи аимператор (1721 шықәса инаркны). Регентс диман аҳәынҭқар иԥҳа – иара иаҳәшьа Софиа Алексеи-иԥҳа – 1682 шықәса инаркны 1689 шықәсанӡа. Пиотр I ихәыҷреи иқәыԥшреи Пиотр I Алексеи-иԥа Романов диит лаҵарамза 30, 1...
37763
https://ab.wikipedia.org/wiki/Де_Голль,_Шарль
Де Голль, Шарль
Шарль Андре Жозеф Мари де Голль (; — ) – афранцыз ҳәынҭқарратә усзуҩы, аинрал. Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьра аан афранцызцәа Рҿагылара дасимволхоит. Ахәбатәи Ареспублика шьаҭазыркыз иакәны дыԥхьаӡоуп, насгьы актәи президентны. Ҩынтә иара атәыла ахадас дыҟан, уи аан илшеит Франциа аекономикеи жәларбжьаратәи апатуи рыш...
37764
https://ab.wikipedia.org/wiki/Актәи_адунеизегьтәи_аибашьра
Актәи адунеизегьтәи аибашьра
Актәи адунеизегьтәи аибашьра 1914–1918 шш. – ҩ-коалициак рҳәынҭқаррақәа рыбжьара аибашьра (Антантеи Агәҭантәи аҳәынҭқаррақәа рблоки рганқәа), адунеии аколониақәеи реиҟәшаразы, уа анырра ӷәӷәа аиуразы. Ари раԥхьатәи арратә конфликтуп, ас еиԥш адунеитә мҽхакы змаз иаланагалеит усҟантәи аамҭазы ихьыԥшымыз 59 ҳәынҭқарра рҟ...
37862
https://ab.wikipedia.org/wiki/Аишьцәа_Стругацкиаа
Аишьцәа Стругацкиаа
Аркади Натан-иԥа (, Баҭым — , Москва),  Борис Натан-иԥа (, Ленинград —  , Санкт-Петербург)  Аишьцәа Стругацкиаа — аурыс советтә шәҟәыҩҩцәа, асценаристцәа, асоветтә аамҭазы зеиӷьыҟамыз, СССР анхыбгала ашьҭахьгьы акыр ирылаҵәаны иҟаз аҭҵаарадырреи асоциалтә фантастикеи ирызку арҿиамҭақәа иравторцәоуп. 1950-тәи ашықәсқә...
38076
https://ab.wikipedia.org/wiki/Убириа,_Бежан_Михаил-иԥа
Убириа, Бежан Михаил-иԥа
Бежан Михаил-иԥа Убириа (; * , Ҩада Барӷьаԥ ақыҭан) — Аԥсны арҵаҩы, Аԥсны Жәлар Реизара 4-тәи ааԥхьара адепутат. Акатегориа:1967 шықәсазы ииз Акатегориа:Хәажәкырамза 7 рзы ииз Акатегориа:Аԥсны Жәлар реизара 4-тәи ааԥхьара адепутатцәа Акатегориа:Убириаа
38079
https://ab.wikipedia.org/wiki/Атеатр_ду
Атеатр ду
Урыстәылатәи Аҳәынҭқарратә академиатә Театр Ду, Большои театр, Урыстәылатәи Атеатр ду, ма иркьаҿны Атеатр ду () — Урыстәыла иреиҳаӡоу атеатрқәа иреиуоуп, иара убас адунеи аҿы зегь реиҳа зҵакы ҳараку аопереи абалети ртеатрқәа ируакуп. Атеатр ахыбрақәа ркомплекс гылоуп Москва агәҭаны, Атеатр ашҭа аҟны. Атеатр ду, уи аму...
38080
https://ab.wikipedia.org/wiki/Ажәытәӡатәи_Мысра_акультура
Ажәытәӡатәи Мысра акультура
Ажәытәӡатәи Мысра — ацивилизациа 4 нызқь шықәса раԥхьа ҳара ҳера ҟалаанӡа ицәырҵыз, адунеи аҟны зегь реиҳа ижәытәӡатәиу ҳәа иԥхьаӡоуп. Аԥсабаратә ҭагылазаашьа бзиа иабзоураны, Ажәытәӡатәи Мысра заа иҿио иалагеит акультуреи аҟазареи. Абри аамҭазы Ажәытәӡатәи мысраа зыхә ҳараку аихамаҭәа иалхны арԥшӡагақәа ҟарҵон, ицәырҵ...