source
stringclasses
3 values
title
stringlengths
1
91
text
stringlengths
40
162k
fawiki
زبان‌های پامیری
زبان‌های پامیری، گروهی از زبان‌های ایرانی شرقی هستند که در مناطق کوهستانی پامیر، در دو کشور تاجیکستان، افغانستان و نیز در برخی از نواحی پاکستان و برخی نواحی از چین به‌ویژه در ایالت سین‌کیانگ، مورد استفاده قرار می‌گیرند. این زبان‌ها و گویش‌ها در فلات پامیر، که ساکنان آن پراکنده هستند، قرار دارند و تعداد گویشوران آن‌ها ب...
fawiki
نویسه‌خوان نوری
نویسه خوان نورینویسه‌خوانی نوری از واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به جای optical character recognition یا OCR در انگلیسی و در حوزهٔ رایانه است. که با سرواژۀ OCR شناخته می‌شود، عبارت است از تشخیص (recognition) خودکار متون موجود در تصاویر اسناد و تبدیل آن‌ها به متون قابل جستجو و ویرایش توسط رایانه. تصویر سند غ...
fawiki
سیبویه
ابوبشر عمرو بن عثمان بن قنبر سیبَوَیه (۱۴۰ هـ / ۷۶۰ م-۱۸۰ هـ / ۷۹۶ م) معروف به سیبَوَیه شیرازی از دانشمندان ایرانی صرف و نحو زبان عربی و پیشوای مکتب نحوی بصره بود که آرامگاهی در شهر شیراز و آرامگاهی نیز در سیراف از توابع بوشهر به وی منسوب است.در قلمرو بلاغت نویسنده: علوی مقدم، محمد جلد: 1 صفحه: 966-969 معنی نام او «منس...
fawiki
خط در ایران
ایران کشوری باستانی است که تاریخ خط جهان در این منطقه شکل گرفته است لذا این منطقه برای جامعه علمی و دانشگاهی جهان جایگاه ویژه ای دارد. تاریخ خط در ایران به چند هزار سال قبل از میلاد مسیح، یعنی زمان بالندگی تمدن جیرفت باز میگردد. خط در ایران باستان دبیره جیرفت دبیرهٔ جیرفت، کهن‌ترین خط یا دبیرهٔ جهان است که حتی که...
fawiki
گویش همدانی
گویش همدانی (هِمِدانی) یکی از گویش‌های فارسی است که در شهر همدان صحبت می‌شود.اذکایی، پرویز. فرهنگ مردم همدان. همدان: مادستان ۱۳۸۵. این گویش پیوند نزدیکی با گویش‌های دیگر استان همدان چون مرگانه‌ای، ملایری، تویسرکانی و اسدآبادی دارد.مقدم، پگاه. گفتاری در باب گویش همدانی (۲). اکثر کارشناسان معتقدند که گویش همدانی بازمانده...
fawiki
گویش هورامی
هورامی یا اورامیکرد یا کردها مدخلی جامعه شناختی بر گوران‌شناسی یکی از گویش‌های زبان گورانی از زبان‌های ایرانی شاخهٔ شمال غربی است.Edmonds, Cecil. Kurds, Turks, and Arabs: politics, travel, and research in northeastern Iraq, 1919-1925. Oxford University Press, 1957. گستردگی و گویشوران هورامان سرزمینی است در دو کشور ا...
fawiki
زبان گورانی
زبان گورانی دسته‌ای از زبان‌های ایرانی باختریhttp://www.iranicaonline.org/articles/dimli است که گویشورانش در باختر ایران و شمال خاور عراق‌‌ زندگی می‌کنند. برخی محققان گورانی را زبان ادبی استاندارد گویش‌های حوزۀ زاگرس دانسته‌اند. برخی آن را لهجه‌ای از کردی شمرده‌اند، اما از سدۀ بیست بیشتر خاورشناسان و زبان‌شناسان آن را ...
fawiki
پان‌ترکیسم
پان‌تُرکیسم یک جنبش سیاسی است که طی دههٔ ۱۸۸۰ در میان روشنفکران ترک شکل گرفت و هدف آن، اتحاد فرهنگی و سیاسی همه اقوام ترک است. بر پایهٔ آن، تمام مردمانی که تُرک تبار هستند یا به زبان‌های ترکی سخن می‌گویند، باید تحت یک ملت و رهبری واحد در دولتی واحد و مستقل متحد شوند. هدف پان‌ترکیسم گردآوردن همهٔ ترک زبانان، از جمله تر...
fawiki
زبان اوستایی
زبان اَوِستایی entry "Avestan" که در گذشته آن را زبان زَنْد نیز می‌نامیدند، از شاخهٔ زبان‌های ایرانی باستان و از درخت تناور زبان‌های هندو-اروپایی است.A Grammar Of Gatha-Avestan, Robert S.P.Beekes,p XXI نَسک‌های اوستا، کتاب مقدس زرتشتیان را بدین زبان نوشته‌اند.,The Iranian Languages, Gernol Windfuhr, p 43 زبان اوستایی ش...
fawiki
مدک
علامت مَدَّک یا پیچ (~) جزء نشانه‌های نوشتاری برخی زبان‌هاست. مدک در بالای برخی از حروف الفبای لاتین قرار می‌گیرد و صدای آن حروف را غُنه‌ای (تودماغی) می‌کند. مدک در زبانهایی مانند پرتغالی، اسپانیایی، استونیایی و ویتنامی کاربرد دارد. در فارسی این نویسه به جای واژه‌های اصلی (در فرهنگ‌ها به جای مدخل) برای پرهیز از تکرار...
fawiki
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
فرهنگستان زبان و ادب فارسی یکی از چهار فرهنگستان ایران است که دانش، ادب، هنر و دیگر زمینه‌ها را در این کشور پوشش می‌دهد. این فرهنگستان به زبان و ادبیات فارسی می‌پردازد. ریاست فرهنگستان را اکنون غلامعلی حداد عادل برعهده دارد. در سال ۱۳۱۴ فرهنگستان زبان فارسی با ریاست محمدعلی فروغی گشایش یافت. وظیفهٔ این فرهنگستان ابداع...
fawiki
ایل گوران قلعه زنجیری
ایل گوران قلعه زنجیریایل گوران در پایگاه اطلاع‌رسانی عشایر استان کرمانشاه یکی از ایل‌های کرد است. این ایل یکی از قدیمی‌ترین ایل های کرد در غرب کشور است. ایل گوران از ایل‌های بزرگ ایران در استان کرمانشاه است، مردم آن، به زبان گورانی سخن می‌گویند و اکثراً پیرو آیین یارسان هستند. ایل گوران، شامل مناطق گسترده‌ای از استان...
fawiki
گویش بختیاری
گویش بختیاری یا لری بختیاری یکی از گویش‌های زبان لری و در گروه زبانی زبان‌های جنوب غرب ایران می باشد. که توسط مردم بختیاری، که با عنوان «لر بزرگ» شناخته می شوند، بکار برده می‌شود.ارانسکی، یوسیف ام. زبان‌های ایرانی. ص. ۱۳۱. در تصویر زیر، جایگاه و دسته بندی این قوم بزرگ، در کنار اقوام و زیرشاخه های دیگر قوم بزرگ لر، مشاه...
fawiki
فرهنگستان ایران
فرهنگستان ایران نهادی بود که در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۱۴ برای اصلاح زبان و خط فارسی به فرمان رضاشاه تأسیس شد و تا سال ۱۳۳۳ فعالیت کرد. «فرهنگستان ایران» را فرهنگستان اول نیز نامیده‌اند. وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه اساس‌نامهٔ فرهنگستان را در شانزده مادّه تنظیم کرد که به تصویب هیئت وزرا رسید. در ۲۹ اردیبهشت ۱۳۱۴، رضاشاه...
fawiki
ادبیات فارسی
ادبیات فارسی یا ‌ادبیات پارسی به ادبیاتی گفته می‌شود که به زبان فارسی نوشته یا بیان شده باشد. ادبیات فارسی تاریخی هزاران ساله و ریشه در تاریخ شاعران و نویسندگان دارد. شعر فارسی و نثر فارسی دو گونه اصلی در ادب فارسی هستند. برخی کتاب‌های کُهن در موضوعات غیرادبی مانند تاریخ، مناجات و علوم گوناگون نیز دارای ارزش ادبی هستند...
fawiki
زبان برنامه‌نویسی
زبان‌های برنامه‌نویسی ساختارهای زبانی دستور مدار الگوریتم را به‌وسیلهٔ ساختارهای دستوری متفاوت برای اجرای رایانه توصیف کرد و با این روش امکان نوشتن برنامه جهت تولید نرم‌افزارهای جدید برای وارد کردن متن برنامه، اجرا، همگردانی و رفع اشکال آن هستند. یک زبان برنامه‌نویسی مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها و قواعد است که برای بیان...
fawiki
ویکی‌پدیای فارسی
ویکی‌پدیای فارسی، نام یک دانشنامه برخط فارسی‌زبان و یکی از نسخه‌های ویکی‌پدیا، از پروژه‌های بنیاد ویکی‌مدیا است. ویکی‌پدیا پروژهٔ بزرگی است که هدف آن ساخت دانشنامه‌هایی با محتوای آزاد با مشارکت همگان و به همهٔ زبان‌های ممکن است. از ویکیپدیا به عنوان کتاب همراه نیز یاد میشود . این دانشنامهٔ فارسی پیش فعالیت خود را آغا...
fawiki
عجم در ادب پارسی
فردوسی خاقانی حسان‌العجم لقبی است که به خاقانی شروانی می‌دهند، به علت آن که در مدح پیامبر اسلام، مانند حسان بن ثابت، قصاید بسیار دارد. اسدی طوسی مسعود سعد سلمان سعدی سعدی در تمام نوشته‌های خود عجم را مترادف با پارسی بکار برده است. گلستان سعدی یکی را از ملوک عجم (پادشاهان قبل از اسلام) حکایت کنند که دست ...
fawiki
الفبای فارسی
الفبای فارسی شاملِ ۳۲ حرف است که از خط عربی گرفته شده است. این پرکاربردترین الفبا برای نگاشتن همخوان (صامت) و واکه (مصوت) در زبان فارسی با خط عربی است.کتاب در پیرامون تغییر خط فارسی نوشته یحیی ذکاء صفحه هشتم نسخه الکترونیکی پیش از حمله اعراب به ایران و به‌ دنبال آن ورود اسلام به ایران، دو خط اوستایی و خط پهلوی به‌کار ...
fawiki
زبان مادی
زبان مادی یک زبان باستانی هندواروپایی و زبان مادها بوده است. این زبان از نظر باستانی با پارتی اشکانی از خانواده‌ی زبان‌های ایرانی شمال غربی محسوب می‌شده‌است. امروزه این شاخه از زبان‌های ایرانی شامل: آذری قدیم، تالشی، گیلکی، مازندرانی، کردی، بلوچی و تاتی است و در زیرخانواده‌ی ایرانی شمال غربی طبقه‌بندی می‌شود. این دسته‌...
fawiki
زبان سکایی باستان
زبان سکایی که امروزه در زمره زبان‌های ایرانی شرقی دسته‌بندی می‌شود، به زبان ایرانی نیای زبان‌های سکاها گفته می‌شود. سکاها از هزارهٔ اول پیش از میلاد تا هزارهٔ اول میلادی، منطقهٔ وسیعی را از کناره‌های دریای سیاه تا مرزهای چین در تصرف داشتند. این قبایل در نوشته‌های پارسی باستان -saka، در منابع یونانی skuthai نامیده شده‌ا...
fawiki
ترجمه ماشینی
ترجمهٔ ماشینی با کوته‌نوشت MT، زیر شاخه‌ای از زبان‌شناسی محاسباتی است که نحوه استفاده از نرم‌افزار برای ترجمه متن یا گفتار از یک زبان به زبان دیگر را بررسی می‌کند. در سطح مقدماتی، ترجمه ماشینی یک جایگزینی ساده برای کلمات از زبان طبیعی به زبان دیگری است. با استفاده از تکنیک‌های زبان‌شناسی پیکره‌ای، ترجمه‌های پیچیده بیش...
fawiki
لهجه
در زبان‌شناسی لَهجه یا اَکسان به گونه‌ای از طرز تلفظ‌های ویژه یک گروه زبانی گویند. تقریباً در تمامی زبان‌های جهان، گروه‌هایی با لهجه‌های گوناگون وجود دارند. مجموعه تلفظ‌های ویژه یک گروه معمولاً قانونمند و مطابق ضوابط ثابتی صورت می‌گیرد. لهجه‌ها معمولاً با مناطق جغرافیایی ویژه ارتباط دارند. اگر مجموعه تلفظ‌های دو دسته ...
fawiki
گویش
گویش به شکل‌هایی از یک زبان گفته می‌شود که تفاوت‌هایی آوایی یا دستوری دارند اما استفاده‌کنندگانِ دو گویش متفاوت (گویش‌ورانِ متفاوت) همچنان می‌توانند سخن یکدیگر را درک کنند. اگر وجه ممیزهٔ بین دو زبان‌گونهٔ یک زبان عمدتاً در سطح واژگان و تا حدودی در سطح ساختار (نحو) باشد، این دو گونه دو گویش متفاوت از یک زبانند.'' د...
fawiki
زبان مادری
زبان نخست یا زبان مادری به نخستین زبانی گفته می‌شود که کودک سخن گفتن را با آن می‌آموزد یا آن را پیش از سن بلوغ می‌آموزد.در اکثر مواقع این زبان خلق و خوی و لهجه را نیز شامل میشود؛ تسلط و شناخت فرد نسبت به این زبان در بیشتر موارد بسیار زیاد است. بیشتر درک هر شخص از زبان مادری خود آگاهانه نیست و به صورت یک روند خاص عملکرد...
fawiki
اسم جمع
در دستور زبان به اسم‌هایی که به ظاهر مفرد و در معنی، جمع باشد اسم جمع می‌گویند مانند: دسته، رمه، گله، سپاه، طایفه، لشکر، خانواده، ملت و جامعه. در برخی زبان‌ها اسم جمع با وندافزایی نیز ساخته می‌شود مانند زبان فارسی از راه پسوند «-گان» نمونه: ناوگان (گروهی ناو) یا «-ار» نمونه: خاویار (گروهی خاوه / تخم) منابع یکی از ...
fawiki
هم‌آوا
هم‌آوا یا هوموفون به واژه‌هایی می‌گویند که در تلفظ شبیه هم باشند، مثل (حیاط -حیات .، خورده، خرده - خاستن، خواستن). نوع دیگری از واژگان هم‌آوا وجود دارند که افزون‌بر تلفظ مشابه، یکسان نیز نوشته می‌شوند ولی معانی مختلفی را می‌تواند منظور کند، (مانند شیر حیوان جنگل و شیر خوراکی). به این دسته از لغات چندمعنایی می‌گویند. ...
fawiki
اضافه
اضافه واژه‌ای قدیمی برگرفته شده از زبان عربی است، که در جامعهٔ زبان‌شناسیِ ایران به همان مفهوم «ترکیب اضافی» اشاره می‌کند. البته چون ترکیب اضافی در فارسی معمولاً با چینش «مضاف+مضاف‌الیه» است، برخی منابع این چینش را «اضافه» نام داده و چینش «مضاف‌الیه+مضاف» را «اضافهٔ معکوس».مسعود پور‌نوروز، نگاهی به کسره اضافه در ساخت م...
fawiki
اسم
اسم عام، اسمی است که بر همه افراد و اشیاء و مفاهیم دلالت کند و بین همه آنها مشترک باشد (مانند «کتاب»، «مرد») و اسم خاص، اسمی است که تنها به یک فرد یا شی اشاره دارد و همه را شامل نمی‌شود (مانند «فرزام»، «بیستون»، «ایران»). اسم‌های خاص را به چهار دسته می‌توان تقسیم کرد: اسم مخصوص انسان‌ها: مانند «سهراب»، «مهتاب». اسم ...
fawiki
صفت
صفت (به فارسی: گزارواژه، به انگلیسی: Adjective) چیزی که نام گزارد. یا به عبارتی دیگر صفت، واژه‌ای است که یک اسم را توصیف کند. «یک اسب خاکستری»، عبارتی دقیق‌تر از «یک اسب» است. ما می‌توانیم برای توصیف بیشتر این کلمه، از صفت‌هایی مانند بزرگ و دوست‌داشتنی نیز استفاده کنیم: «اسب خاکستری بزرگ و دوست‌داشتنی.» برچسب جزء کلامی...
fawiki
آمیختگی فارسی با زبان‌های دیگر
زبان فارسی مانند بیشتر زبان‌های زنده، آمیزش و دادوستدهایی با دیگر زبان‌ها داشته‌است. در درازای تاریخ به علت قرار داشتن ایران در منطقه‌ای که کانون دادوستد فرهنگی و بازرگانی و حتی هدف جنگ‌های همیشگی بوده‌است، زبان فارسی همیشه در حال کنش و واکنش با زبان‌های دیگر بوده‌است. در میان زبان‌های بیگانه، به خاطر رواج زبان عربی در...
fawiki
زبان مازندرانی
زبان مازَنْدَرانی (کوتاه شده: مازَنی) یا زبان تَبَری(طبری) یا زبان تَپوری (به ) نام یکی از زبان‌های ایرانی شمال‌غربی است که در گروه زبان‌های کاسپین قرار دارد و ریشه در زبان تبری کهن دارد. برای نمونه‌های کهن‌تر از زبان‌های ایرانی شمال غربی می‌توان به زبان مادی و زبان پارتی اشاره کرد.DIMLĪ in Encyclopædia Iranica = Lingu...
fawiki
الفبای تاجیکی
در حدود سال ۱۹۲۹ میلادی. عبارت «جمهوریتِ سوسیالیستی شوروی مختار تاجیکستان» به سه خط لاتین تاجیکی، عربی تاجیکی و الفبای روسی (از بالا به پایین) نوشته شده‌است. جایگزین=|بندانگشتی|220x220پیکسل|نسخه‌ای دیگر از نشان رسمی سال ۱۹۲۹ میلادی، بدون عبارت لاتین. زبان فارسی تاجیکی در دوره‌های گوناگونی بنا به تحولات تاریخ تاجیکستا...
fawiki
بازشناسی گفتار
هدف از تشخیص گفتار که در متون علمی بیشتر با نام بازشناسی گفتار شناخته شده‌است، طراحی و پیاده‌سازی سیستمی است که اطلاعات گفتاری را دریافت و متن و فرمان گوینده را استخراج می‌کند. فناوری بازشناسی گفتار به رایانه‌ای که توانایی دریافت صدا را دارد (برای مثال به یک میکروفن مجهز است) این قابلیت را می‌دهد که گفتار کاربر را متوج...
fawiki
زبان‌شناس
زبان‌شناس کسی یا زبان‌شناسی ویژگی کسی است که در دانش زبان‌شناسی تخصص دارد و عهده‌دارِ درک و تفسیر یک، دو، یا چند شاخه از این دانش است. زبان شناسی با یادگیری زبان تفاوت دارد. در مبحث یادگیری زبانها، ده‌ها و صدها زبان با گویش های مختلف در سطح دنیا وجود دارند که افراد بنابر علاقه یا سلیقه خود یا حیطه کاری، شغلی، خانوادگی،...
fawiki
هفت دبیره ساسانی
هفت دبیرهٔ ساسانی به هفت نوع دبیره‌ای گفته می‌شود که در زمان ساسانیان در ایران برای نوشتن روایی داشته‌اند. این دبیره‌ها شامل: ۱- اَم دبیره یا هام دبیره: دبیره‌ای همگانی بوده‌است و به ۲۸ شیوه نوشته می‌شد که از این دست بودند: داد دبیره؛ برای حکمهای دادگستری شهرآمار دبیره؛ برای حساب‌های شهر گنج‌آمار دبیره؛ برای حساب‌های خ...
fawiki
س
س حرف پانزدهم در الفبای فارسی (سین)، حرف دوازدهم در الفبای عربی (سین) و پانزدهمین حرف از حروف (سمخ ס) الفبای عبری است.این حرف در لغت عرب جزئی از حروف شمسی است. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی س جزو واژه‌های اوستای است. [۱] منابع thumb|حرف س ۱.https://archive.org/details/1_20221023_20221023_1515 رده:الفبای...
fawiki
تلمیع
مُلَمَّع یا تَلْمیع یا دوزبانگی یکی از آرایه‌های ادبی در بدیع است. ملمع در اصل به معنای اسب و جز آن که پوست بدنش دارای لکه‌ها و خال‌هایی غیر از رنگ اصلی باشد. تلمیع آن است که یک شعر در دو زبان یا گاه بیشتر سروده شده‌باشد. به شعری که به این روش سروده شده باشد شعر مُلَمَّع گفته می‌شود. در هند و پاکستان ریخته گویند. روش...
fawiki
ترجمه
ترجمه یا برگردان کار درک و تفسیر موضوعات، معانی، و مفاهیم پدید آمده در یک زبان (زبان مبدأ)، و سپس انتقال، معادل‌یابی و بازسازی آن‌ها در زبانی دیگر «زبان مقصد» را بر عهده می‌گیرد. ریشه‌شناسی واژهٔ «ترجمه» در پهلوی به‌صورت «ترگمان» به‌معنی مترجم به‌کار رفته‌است و در نوشته‌های آشوری به‌صورت «ترگومانو» دیده شده‌است.کَ...
fawiki
گئورگ فریدریش گروتفند
گئورگ فریدریش گروتِفِند (زادهٔ ۹ ژوئن ۱۷۷۵ در هان. موندن – درگذشتهٔ ۱۵ دسامبر ۱۸۵۳ در هانوفر) پژوهشگر و رمزگشای سنگ‌نبشته‌های باستانی اهل کشور آلمان بود. گروتفند نخستین کسی است که برخی از واژگان به خط میخی را رمزگشایی کرد؛ ازاین‌رو می‌توان او را نخستین یابندهٔ رمزِ خواندن خط میخی دانست. او کارش را با بررسی دو نگاره ک...
fawiki
فرآوری گفتار
فرآوری گفتار یا متن به گفتار که سرواژه آن TTS است، برنامه‌ای است که متن ورودی را به صدای انسان را می‌خواند. این نوع برنامه برای تبدیل متن به پرونده صوتی (کتاب گویا)، تلفظ کلمات در نرم‌افزارهای واژه‌نامه، خواندن صفحه رایانه و نیز تلفن هوشمند مخصوصاً برای کاربران نابینا توسط نرم‌افزارهای صفحه‌خوان کاربرد دارد. همچنین ...
fawiki
حافظیه
حافظیه یا آرامگاه حافظ (گشایش: ۸۵۶ ه‍.ق – ۱۴۵۲ م)، محل خاکسپاری حافظ شیرازی در شیراز است. این بنا به فرمان رضاشاه به علی‌اصغر حکمت، وزیر آموزش و پرورش وقت و برپایهٔ طرحی از آندره گُدار طراحی و بازسازی شد. مجری آن، علی ریاضی، رئیس اداره آموزش و پرورش فارس، و سرپرستش علی سامی بودند. حافظیه بارها از سوی حاکمان تیموری، صف...
fawiki
آرایه‌های ادبی
آرایه‌های ادبی یا صناعات ادبی یا صنایع بدیع در ادبیات فارسی، به‌کار بردن فنونی است که رعایت آن‌ها بر جلوه‌ها و جنبه‌های زیبایی و هنری سخن می‌افزاید. صنایع ادبی، دو دسته است: تناسب‌هایی آوایی و تناسب‌های معنایی.بیان در شعر فارسی، دکتر بهروز ثروتیان، انتشارات برگ، چاپ اوّل، تهران، ۱۳۶۹فنون بلاغت و صناعات ادبی، علامه جلال...
fawiki
معدود
در دستور زبان، مَعدود یا شمرده واژه‌ای است که عدد بر شماره آن دلالت می‌کند. به عبارت دیگر، آن چیزی که مورد شمارش قرار گرفته معدود است. برای نمونه در: «پنج کتاب» و «چهار صندلی»، پنج و چهار عدد و کتاب و صندلی معدود هستند. در فارسی جای معدود معمولاً بعد از عدد است مانند سه کودک، چهار خانه، پنج خیابان. در قدیم گاه به ویژه...
fawiki
پردازش زبان‌های طبیعی
پردازش زبان‌های طبیعی یکی از زیرشاخه‌های مهم در حوزهٔ علوم رایانه، هوش مصنوعی است که به تعامل بین کامپیوتر و زبان‌های (طبیعی) انسانی می‌پردازد؛ بنابر این پردازش زبان‌های طبیعی بر ارتباط انسان و رایانه، متمرکز است. چالش اصلی و عمده در این زمینه، درک زبان طبیعی و ماشینی کردن فرایند درک و برداشت مفاهیم بیان‌شده با یک زبان...
fawiki
ق
ق حرف بیست‌وچهارم در الفبای فارسی، حرف بیست‌ویکم در الفبای عربی (قاف ق) و نوزدهمین حرف از حروف الفبای عبری (کوف ק) است. در اغلب گویش‌های زبان فارسی حرف ق (قاف) و غ (غین) متفاوت تلفظ می‌شوند اما در برخی گویش‌ها و لهجه‌ها این دو حرف یکسان تلفظ می‌شوند. [۱] بیشتر واژه‌هایی که با همخوان /ق/ آغاز می‌شوند، ریشهٔ عربی دار...
fawiki
ص
ص حرف هفدهم در الفبای فارسی (صاد)، حرف چهاردهم در الفبای عربی (صاد) و هجدهمین حرف از حروف الفبای عبری (زادی צ) است. صدای آن در تلفظ فارسی همانند «س» است ولی درعربی گونه‌ای «س» نفیری تلفظ می‌شود. حرف ص از حرف‌های عربی است طبق در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این کلمه س و ث در این کتاب است.[۱] این حرف مخفف جلمهٔ دعائی «صلی ...
fawiki
هزوارش
هُزوارِش یا اُزوارش(هُز/اُز+وار+ش) در نوشته‌های پهلوی به واژه‌ها یا بخش‌هایی از یک واژه گفته می‌شود که به زبان آرامی و به خط پهلوی نوشته می‌شد اما هنگام خواندن آن‌ها برابر پارسی میانه آن‌ها تلفظ می‌شد. این کلمه نخستین بار به صورت «زوارش» در کتاب الفهرست ابن ندیم به کار رفته‌است. اولین کتابی که هزوارش‌های پهلوی را گردآ...
fawiki
پارسی سره
پارسی سَره یا فارسی سره گونه‌ای از زبان فارسی است که واژگان ناپارسی نداشته یا دارای کمینه‌ای از آن‌ها باشد. به شیوه‌ای که گرایش به کاربرد پارسی دارد، سره‌گویی و سره‌نویسی، یا پارسی‌گویی و پارسی‌نویسی گویند. زبان فارسی کنونی بازماندهٔ زبانی کهن است که در درازای تاریخ، واژگان بسیاری از زبان‌های دیگر وام گرفته و بسیاری ا...
fawiki
علی‌اشرف صادقی
علی‌اشرف صادقی (زادهٔ ۲۵ اردیبهشتِ ۱۳۲۰ در قم) زبان‌شناس ایرانی، استاد بازنشستهٔ دانشگاه تهران و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. او به‌عنوان چهرهٔ ماندگار در حوزهٔ ادبیات معرفی شده‌است. بندانگشتی|از راست: مصطفی عاصی، مجتبی منشی‌زاده، علی‌اشرف صادقی، یحیی مدرسی و محمد دبیرمقدم در اولین همایش نحو انجمن زبان‌...
fawiki
الف
اَلِف، اولین حرف در همه زبان‌ها از جمله الفبای فارسی، الفبای عربی، الفبای عبری، الفبای شغنانی و سایر ابجدهای استفاده‌شده توسط زبان‌های سامی است. این حرف در زبان فارسی، آغازگر بسیاری از اسم هاست. در الفبای فارسی و الفبای عربی: ا و آ در الفبای ایرانیک: u ( اَ ) ɑ ( آ ) الفبای عربی-فارسی این شکل الفبایی هم در نقش یکی...
fawiki
زبان فارسی در هند
زبان و ادب فارسی در هند سابقهٔ دیرینه‌ای دارد. دربارهٔ پیشینهٔ رواج زبان و ادب پارسی در شبه‌قاره، از مدارک تاریخی چنین برمی‌آید که در سدهٔ سوم هجری، برای نخستین بار هندوان فرصت یافتند تا با فارسی‌زبانان آشناییِ مؤثر پیدا کنند. در آن زمان بنا به قول ابن حوقل در صوره‌الارض و اصطخری در المسالک و الممالک، مردمِ «مُلتان» و ...
fawiki
آذری یا زبان باستان آذربایجان
آذری یا زبان باستان آذربایجان رساله‌ای است که به دست پژوهشگر و اندیشمند ایرانی احمد کَسرَوی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی دربارهٔ پیشینه زبان آذری نوشته شده است. این کتاب به تأیید بسیاری از خاورشناسان رسیده است. کسروی در این کتاب با بهره‌گیری از اسناد و دست‌نوشته‌های گوناگون تاریخی اثبات می‌کند که زبان آذری را (که به آن «پهلوی» ...
fawiki
گوتفریت لایبنیتس
گوتفریت ویلهلم لایبنیتس (؛ ؛ – ۱۴ نوامبر ۱۷۱۶ م(۲۳ آبان ۱۰۹۵ ه.ش.))، فیلسوف، منطق‌دان، ریاضی‌دان، فیزیک‌دان، حقوق‌دان، تاریخ‌دان و دیپلمات آلمانی بود که نقش به‌سزایی در سیاست اروپای زمان خود بازی کرد. او بنیان‌گذار دستگاه اعداد دودویی است. همچنین او بنیان‌گذار محاسبات دیفرانسیل و انتگرال که در کنار معادلات دیفرانسیل ...
fawiki
کشورهای فارسی‌زبان
کشورهای فارسی‌زبان یا کشورهای پارسی‌زبان کشورهایی هستند که در آن‌ها زبان فارسی، زبان رسمی تلقی می‌شود یا در کنار زبانی دیگر، یکی از زبان‌های رسمی است. در حال حاضر، زبان فارسی در کشورهای ایران، افغانستان و تاجیکستان زبان رسمی محسوب می‌شود. نام رسمی این زبان در این ۳ کشور به‌ترتیب فارسی، دَری و تاجیکی است. افزون بر این،...
fawiki
فرهنگ جهانگیری
فرهنگ جهانگیری واژه‌نامه‌ای فارسی است. جمال‌الدین حسین بن فخرالدین حسن اینجوی شیرازی، ملقب به عضدالدوله، در سال ۱۰۰۵ ق. فرهنگی به نام اکبر شاه شروع و در سال ۱۰۱۷ آن را به اتمام رسانید. سپس به تجدید نظر آن پرداخت؛ و در سال ۱۰۳۲ نسخه مجددی از آن را به پادشاه هند، جهانگیر، فرزند اکبر عرضه داشت. این مجموعه لغت به فرهنگ جها...
fawiki
فرهنگ ناظم‌الاطبا
فرهنگ ناظم‌الاطبا در اوایل سدهٔ چهاردهم توسط دکتر میرزا علی‌اکبرخان نفیسی ناظم‌الاطبا تألیف گشت. این فرهنگ به فرهنگ نفیسی و فَرنودسار نیز معروف است. فرهنگ ناظم‌الاطبا نخستین فرهنگ فارسی است که از حروف لاتین برای نشان‌دادن تلفظ کلمات (آوانگاری) استفاده کرده‌است. پیش از فرهنگ دهخدا، فرهنگ نفیسی جامع‌ترین فرهنگ فارسی بوده...
fawiki
فرهنگ عمید
فرهنگ فارسی عمید، معروف به فرهنگ عمید، یک فرهنگ لغت یک‌زبانهٔ فارسی به فارسی تألیف حسن عمید است که در دو جلد به چاپ رسیده‌است. این فرهنگ شامل واژه‌های فارسی، لغات عربی، اروپایی و ترکی به‌کاررفته در زبان فارسی است که به همراه اصطلاحات ادبی و علمی تألیف شده‌است. حسن عمید در سال ۱۳۳۲ واژه‌نامه‌ای را به نام فرهنگ نو تکمیل ...
fawiki
انجمن پیوند
انجمن تاجیکان و پارسی‌زبانان جهان - پیوند، با نگارش سیریلیک فارسی تاجیکی: Анҷумани тоҷикон ва форсизабонони ҷаҳон – Пайванд، سازمانی مستقل و غیردولتی است، که بهر نگهداری و گسترش ارزش‌ها و پیوندهای مشترک تاریخی و فرهنگی تاجیکان و دیگر پارسی‌زبانان در تاجیکستان پایه‌گذاری شده‌است. مقررات همگانی انجمن تاجیکان و پارسی‌...
fawiki
زبان تاتی قفقاز
زبان تاتی یا فارسی تاتیGernot Windfuhr, "Persian Grammar: history and state of its study", Walter de Gruyter, 1979. pg 4:""Tat- Persian spoken in the East Caucasus"" گویشی از زبان فارسی یا یک زبان جنوب‌غربی ایرانی نزدیک به آن استGruenberg, Alexander. (1966). Tatskij jazyk [The Tat language]. In Vinogradov, V. V. (ed.),...
fawiki
براعت استهلال
شگرف‌آغازی که قدیمیان علم بدیع آن را براعت استهلال می‌نامیدند یکی از آرایه‌های ادبی است. شگرف‌آغازی آنست که سخنور یا نویسنده آغاز سروده خود را چنین بنویسد که پیش‌زمینه مطلب اصلی سروده در آن گنجانده شده باشد یعنی خواننده با خواندن چند بیت آغازین شعر به درونمایه اصلی شعر پی ببرد. جستارهای وابسته نیک‌آغازی (حسن مطلع)...
fawiki
زبان‌گونه‌ها
زبان‌گونه‌ها یا گونه‌های زبانی به هر شکلِ قابلِ تمیزِ گفتار گفته می‌شود که یک گویشور یا گروهی از گویشوران به کار می‌برند. مشخصه‌های متمایز کنندهٔ یک گونهٔ گفتار ممکن است واژگانی، واجی، صرفی یا نحوی باشد.اگرادی و دیگران، ۱۳۸۰، به روایت درزی زبان معیار هر زبانی با توجه به شرایطی مانند تعلق اهل آن به منطقهٔ جغرافیایی و...
fawiki
علم عروض
عَروض واژه‌ای عربی و به‌معنی فن سنجیدن شعر و شناختن وزن‌ها و بحرهای کلام منظوم با افاعیل عروضی و پیدا کردن اوزان اشعار برپایهٔ آن افاعیل است. به این دلیل این دانش را «عروض» نامیده‌اند که وزن شعر بر آن عرضه می‌شود. برابر پارسی چامه‌سنجی برای آن مناسب می‌نماید. درضمن، اصطلاح «عروض» به جزوِ آخر از مصراع یکم هر بیت شعر هم ...
fawiki
زبان سنگسری
زبان سنگسری (ISO/DIS ۶۳۹–۳)، زبانی مخصوصISO 639 code sets و عضوی از گروه زبان‌های سمنانی شاخهٔ شمال‌غربی، غربی و زبان‌های ایرانی است که خود شاخه‌ای از زبان‌های هندوایرانی و آن نیز به نوبه خود شاخه‌ای از زبان‌های هندواروپایی استEthnologue report for language code: sgr (در برخی منابع زبان سنگسری مستقلاً عضوی از شاخهٔ شما...
fawiki
کارنامه اردشیر بابکان
کارنامه اردشیر بابکان (فارسی میانه: 165px ترانویسی: Kār-nāmag ī Ardašīr ī Pābagān) یک نوشته کوتاه منثور به زبان فارسی میانه دربارهٔ سرگذشت اردشیر بابکان، نخستین شاهنشاه ساسانی است. درون‌مایه این اثر شامل نسب‌نامه و کودکی اردشیر، اقامت او در دربار اردوان چهارم، واپسین شاهنشاه اشکانی، گریز او از دربار اردوان، تشکیل سپاه،...
fawiki
پ
پ، حرف سوم در الفبای فارسی است. این حرف در الفبای عربی وجود ندارد ولی در عربی مصری از این حرف استفاده می‌شود. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی پ جزو واژه‌های اوستای است. [۱] کاربرد پ در نوشتن نشانی خانه‌ها، به معنای پلاک خانه است. جستارهای وابسته گ چ ژ منابع https://archive.org/details/1_20221023_...
fawiki
ت
ت حرف چهارم در الفبای فارسی، سومین حرف الفبای عربی و بیست و دومین حرف از حروف الفبای عبری (تاو ת) است. ارزش آن در حساب ابجد ۴۰۰ است. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی ت جزو واژه‌های اوستای است. [۱] منابع https://archive.org/details/1_20221023_20221023_1515 رده:الفبای عبری رده:الفبای فارسی رده:الفبای فنیقی ر...
fawiki
ح
ح حرف هشتم در الفبای فارسی، حرف ششم در الفبای عربی و هشتمین حرف از حروف الفبای عبری (خت ח) است. صدای آن در تلفظ فارسی همانند «ه» است ولی در عربی گونه‌ای «ه» با گلو تلفظ می‌شود. به نظر می‌رسد هر واژه رایج در فارسی که حرف ح دارد؛ چه در اول، وسط یا آخر این واژه باشد، از زبان عربی گرفته شده است. چند مثال از اینگونه واژه‌ها...
fawiki
چ
چ، حرف هفتم در الفبای فارسی است. این حرف در الفبای عربی، وجود ندارد. در الفبای ایرانیک: ч چ یکی از همخوان‌ها (صامتها) است و هفتمین حرف از الفبای فارسی، هشتمین حرف از الفبای اردو و چهارمین حرف الفبای ترکی است. این حرف در الفبای عربی وجود ندارد. در فارسی در قدیم آن را جیم مَعْقود و جیم فارسی نیز نامیده‌اند. ارزش عددی ...
fawiki
ج
ج (جیم) یا گیمِل حرف ششم در حروف الفبای خط فارسی، سومین حرف از حروف الفباهای فنیقی (𐤂)، آرامی، سریانی (ܓ — گامال)، عبری (ג) و عربی (ج — جیم) است. الفبای خط فارسی از اصیل‌ترین زبان‌های دنیا است. این حرف از نظر واج‌شناسی یک صامت می‌باشد. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی ج جزو واژه‌های اوستای است. [۱] منابع ...
fawiki
ب
ب، حرف دوم در الفبای فارسی، الفبای ترکی استانبولی، ترکی آذربایجانی، عربی، الفبای شغنانی، کردی و عبری (بِت (وِت) ב) و انگلیسی است. این حرف به چهار صورت جدا، آغازی، میانی و پایانی چسبان نوشته می‌شود مثل باران یا ناب و باب و …. زبان عربی نام این حرف در عربی «الباء» و «الباء الموحّدة» است. گاه نیز «البا» (بدون همزه) و...
fawiki
ض
ض هجدهمین حرف در الفبای فارسی و حرف پانزدهم در الفبای عربی است. نام این حرف «ضاد» است. صدای آن در تلفظ فارسی همانند «ز» است ولی در عربی بین دندان‌های بغل قرار می‌گیرد. حرف ض از حرف‌های عربی است طبق در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این کلمه ذ در این کتاب است. [۱] منابع ۱.https://archive.org/details/1_20221023_20221023_15...
fawiki
ط
ط حرف نوزدهم در الفبای فارسی، حرف شانزدهم در الفبای عربی (ط - طا) و نهمین حرف از حروف الفبای عبری است. صدای آن در تلفظ فارسی همانند «ت» است ولی در عربی گونه‌ای «ت» لثوی تلفظ می‌شود. حرف ط از وات یا واکه های پهلوی ساسانی است ، وات (ط) 𐬙 در الفبای پهلوی ساسانی است بنا به نوشته کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این وات یا واکه ...
fawiki
ظ
ظ حرف بیستم در الفبای فارسی و حرف هفدهم در الفبای عربی است. نام این حرف «ظا» است. صدای آن در تلفظ فارسی همانند «ز» است ولی درعربی گونه‌ای «ز» غلیظ تلفظ می‌شود. حرف ظ از حرف‌های عربی و حرفی شمسی است طبق در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این کلمه ظ در این کتاب نیست. [۱] جایگزین=ظ|بندانگشتی|ظ بندانگشتی|یکی از روش‌های نوشتن ظ ...
fawiki
خ
خ حرف نهم در الفبای فارسی و حرف ششم در الفبای عربی است که برای نمایش همخوان سایشی نرمکامی بی‌واک بکار می‌رود. برای نمایش این همخوان در انگلیسی باستان از دونگاره gh استفاده می‌شد، مانند واژه doughter (دختر). برای نوشتن کلمات دارای این حرف در زبان فارسی یا عربی با الفبای لاتین از (KH) استفاده می‌کنند. مانند:khoozestan بر...
fawiki
ش
ش، حرف شانزدهم در الفبای فارسی، حرف سیزدهم در الفبای عربی و بیست‌ویکمین حرف از حروف الفبای عبری (شین ש) است. نام این حرف، «شین» است.این حرف در زبان عربی جزئی از حروف شمسی است. در حروف ابجد تین حرف معادل ۳۰۰ می باشد. در الفبای ایرانیک: ш در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی ش جزو واژه‌های اوستای است. [۲] منابع ...
fawiki
ع
ع بیست و یکمین حرف از الفبای فارسی است که از کلمه عربی نشئت گرفته و طبق کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا کلمه ع در این کتاب نیست. [۱] منابع ۱.https://archive.org/details/1_20221023_20221023_1515 رده:الفبای عبری رده:الفبای فارسی رده:الفبای فنیقی رده:حروف عربی
fawiki
غ
غ حرف بیست‌ودوم در الفبای فارسی و حرف نوزدهم در الفبای عربی است. نام این حرف «غَین» است و برای صدای سایشی نرمکامی واکدار که نمادش در الفبای آوانگاری بین‌المللی ⟨ʁ⟩ است به کار می‌رود. همچنین برای صدای انفجاری نرمکامی واک‌دار ⟨ɡ⟩ یا انسدادی ملازی واکدار ⟨ɢ⟩ و ترانویسی حرف لاتین G/g نیز به‌طور گسترده در عربی استفاده می‌شو...
fawiki
ف
ف حرف بیست‌وسوم در الفبای فارسی و حرف بیستم در الفبای عربی و هفدهمین حرف از حروف الفبای عبری (په פ) است. نام این حرف «فِ» است. این حرف جزو حروف قمری است. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی ف جزو واژه‌های اوستای است.https://archive.org/details/1_20221023_20221023_1515 منابع جایگزین=ف|بندانگشتی|ف بندانگشتی|یک...
fawiki
ث
ث حرف پنجم در الفبای فارسی و حرف چهارم در الفبای عربی است. صدای آن در تلفظ فارسی همان صدای «س» (s) است ولی در عربی همانند «th» انگلیسی تلفظ می‌شود. در زبان عربی نوین استاندارد این حرف به صورت « تلفظ می‌شود. همچنین این حرف برابر "th" انگلیسی در کلمات "think" و "thin" است. در نام و شکل، این حرف یکی از مشتقات حرف "تاء" ا...
fawiki
م
م حرف بیست‌وهشتم در فهرست الفبای فارسی (میم)، حرف بیست و چهارم در الفبای عربی (میم) و سیزدهمین حرف از حروف الفبای عبری (مِم מ). از حرف «ر» برای حالت منفی فعل امری استفاده می‌شود؛ به جای حرف ن و البته، این جایگزینی بیشتر در شعر انجام می‌شود؛ مانند میازار به جای نیازار و مخور به جای نخور، مریز به‌جای نریز. در کتاب فرهنگ ...
fawiki
ل
ل حرف بیست‌وهفتم در الفبای فارسی، حرف بیست‌وسوم در الفبای عربی و دوازدهمین حرف از حروف الفبای عبری (لَمِد ל) است. نام این حرف «لام» است. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی ل جزو واژه‌های اوستایی است. [۱] منابع ۱.https://archive.org/details/1_20221023_20221023_1515 رده:الفبای عبری رده:الفبای فارسی رده:الفبای ...
fawiki
ک
ک حرف بیست و پنجم در الفبای فارسی، (به شکل ک) حرف بیست‌ودوم در الفبای عربی و یازدهمین حرف از حروف الفبای عبری (کاف כ) است. نام این حرف «کاف» است. این حرف در فارسی پسوند تصغیر، دلسوزی، شباهت، حالت، تحقیر، نسبت و کوتاهی نیز هست. برای نمونه، پسوند تصغیر به صورت «ـَ ک» به پایان واژه‌ها می‌چسبد. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوست...
fawiki
ن
ن حرف بیست‌ونهم در الفبای فارسی، حرف بیست‌وپنجم در الفبای عربی، چهاردهمین حرف از حروف الفبای عبری («נ») و «N» در الفبای انگلیسی است. نام این حرف «نون» است. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی ن جزو واژه‌های اوستای است. [۱] منابع ۱.https://archive.org/details/1_20221023_20221023_1515 رده:الفبای عبری رده:الفبای...
fawiki
گ
گ. بیست و ششمین حرف در الفبای فارسی است. در زبان انگلیسی به جای این حرف از g استفاده می‌شود. نام این حرف «گاف» است. «ݢ‎» در الفبای جاوی، «ګ» در پشتو و «ڳ‎» در سندی همانند این حرف هستند. این حرف در الفبای عربی وجود ندارد و به جای آن از غ یا ق استفاده می‌شود همانند :إنستغرام به جای اینستاگرام و غاندالف به جای گندالف. الب...
fawiki
د
د حرف دهم در الفبای فارسی (دال)، حرف هشتم در الفبای عربی (دال) و چهارمین حرف از حروف الفبای عبری (دالت ד) است. حروف (د) در انگلیسی حرف (D) است و تلفظ (دِ) دارد. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی د جزو واژه‌های اوستای است. [۱] عدد این حرف به حساب ابجد ۴ است. بندانگشتی|چپ|300px|برگی از شاهنامه از قرن هشتم هجری ک...
fawiki
ذ
ذ نویسه یازدهم در دبیرهٔ فارسی و حرف نهم در دبیرهٔ عربی است. نام این نویسه «ذال» است. صدای آن در واگفت فارسی امروز همانند «ز» است؛ ولی در عربی گونه‌ای از «ز» واگفت می‌شود. در گویش نخستین فارسی دری واگفتش /ð/ مانند ذال عربی یا th در They انگلیسی بود. در گویش امروزین فارسی دری ز نویسهٔ ذال کمابیش کم‌رنگ‌تر شده و ذال کم...
fawiki
ی
«ی» حرف سی و دوم یعنی حرف آخر در حروف الفبای فارسی، حرف بیست‌وهشتم و آخر در الفبای عربی و دهمین حرف از حروف الفبای عبری (یُدי) است. نام این حرف به فارسی (یاء) است و در انگلیسی(y) خوانده می‌شود. thumb|حرف ی ی حرف سی و دوم یعنی حرف آخر در حروف الفبای فارسی، حرف بیست و هشتم و آخر در الفبای عربی و دهمین حرف از حروف الفبا...
fawiki
ژ
ژ، چهاردهمین حرف در الفبای فارسی است. ژ، حرف چهاردهم در الفبای فارسی است. این حرف یکی از ۴ حروف الفبای فارسی است که در الفبای عربی وجود ندارد. از ژ علاوه در فارسی، در زبان‌های کردی، پشتو، اویغور، ترکی عثمانی، آذری و اردو نیز استفاده می‌شود. در بیشتر بخش‌های شامات و شمال آفریقا از «ج» برای بیان صدای ژ استفاده می‌شود. د...
fawiki
ز
ز حرف یازدهم در عربی (زای)، سیزدهم در الفبای فارسی (زِ) و هفتمینِ الفبای عبری (زین ז) است. در حساب جمل به مثابهٔ عدد ۷ و منسوب به آن «زائی» است.این حرف در زبان عربی در گروه حروف شمسی قرار می گیرد.در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی ز جزو واژه‌های اوستای است. [۲] منابع ۲.https://archive.org/details/1_20221023_2...
fawiki
ر
ر حرف دهم در الفبای عربی (راء)، حرف دوازدهم در [الفبای فارسی] و بیستمینِ حروف الفبای عبری (رش ר) است. در الفبای عربی، مؤنث و از حروف شمسی است؛ در حساب ابجد به مثابهٔ عدد ۲۰۰، منسوب به آن «رائی» است. ر (نت موسیقی) نیز هست. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی ر جزو واژه‌های اوستای است. [۲] تلفظ حرف ر: /ر/یا ره م...
fawiki
و
و (تلفظ: واو) حرف سی‌ام در الفبای فارسی، حرف بیست‌وششم در الفبای عربی و ششمین حرف از حروف الفبای عبری (ו) است. نام این حرف «واو» است. این حرف از حروف ربط نیز است. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی و جزو واژه‌های اوستای است. [۴] انواع کاربرد واو در خط و زبان فارسی حرف «و» نمایندهٔ چند واج به‌شمار می‌رود: در ...
fawiki
ه
ه حرف سی‌ویکم در الفبای زبان فارسی، حرف بیست‌وهفتم در الفبای عربی و پنجمین حرف از حروف الفبای عبری (ה) است. نام این حرف «هـِ» یا اصطلاحاً «هـِ یِ دوچشم» است. در کتاب فرهنگ واژه‌های اوستا این حرف یعنی ه جزو واژه‌های اوستای استپ. [۱۰] کاربردها این حرف گاهی جزء اصلی کلمه است و صدای «ِ» /e/ می‌دهد: واژگان فارسی خانه،...
fawiki
خط پهلوی
خط پهلوی یا دبیرهٔ پهلوی نام یک دستهٔ کلی از خط‌هایی است که برای نوشتن زبان (های) پارسی میانه و پهلوی اشکانی (پارتی) به صورت کتیبه‌ای یا کتابی به کار می‌رفته‌اند. این خطوط از خط مانوی مستقل‌اند. تمام این خط‌ها ریشه در خط آرامی دارندخانلری ۲۴۱ و مانند آرامی از راست به چپ نوشته می‌شده‌اند. انگشتدان|نمونه‌ای از خط پهلوی ...
fawiki
جری فودر
جری الن فودر (زادهٔ ۲۲ آوریل ۱۹۳۵ - درگذشتهٔ ۲۹ نوامبر ۲۰۱۷) فیلسوف و دانشمند علوم شناختی آمریکایی بود. علایق عمدهٔ او عبارت‌اند از فلسفه ذهن، فلسفه زبان و علم شناختی. نظریات معروف او عبارت‌اند از: واحدی بودن یا پیمانی‌ای‌بودگی ذهن، و زبان تفکر. وی از هیلری پاتنم، جرومه برونر، فرانتس یوزف گال، و نوام چامسکی تأثیر پذ...
fawiki
گویش دیگوری
دیگوری (به زبان آسی:دیگورون) یکی از دو گویش اصلی زبان آسی است که توسط دیگوری‌ها صحبت می‌شود. گویش اصلی دیگر ایرونی (به زبان آسی: ایروناو) است. آن گویشی که بیشتر جنبه ادبی دارد گویش ایرون است. آسی زبانی ایرانی است که در قفقاز صحبت می‌شود. اختلاف میان دو گویش اصلی آسی چنان است که برخی آن‌ها را دو زبان جدا می‌دانند از جم...
fawiki
نوآم چامسکی
آورام نوآم چامسکی (زادهٔ ۷ دسامبر ۱۹۲۸) زبان‌شناس، فیلسوف، دانشمند علوم شناختی، مورخ، منتقد اجتماعی و فعال سیاسی آمریکایی است. او که گاه «پدر زبان‌شناسی مدرن» نامیده می‌شود، یکی از چهره‌های اصلی در فلسفه تحلیلی و یکی از بنیان‌گذاران حوزهٔ علوم شناختی است. او برندهٔ جایزهٔ استاد زبان‌شناسی در دانشگاه آریزونا و استاد باز...
fawiki
کتاب کوچه
کتاب کوچه عنوان فرهنگ‌نامه‌ای است به کوشش احمد شاملو شاعر و نویسنده معاصر ایرانی و آیدا سرکیسیان، همسرش، که در چندین جلد به عنوان دائرةالمعارف فرهنگ عامیانه مردم ایران تدوین شده‌است. این کتاب هنوز کامل نشده و چاپ مجلدات آن به پایان نرسیده است. چند دهه از عمر احمد شاملو صرف گردآوری و تدوین این کتاب گردید و چهارده جلد ا...
fawiki
شورای بازنگری در شیوه نگارش و خط فارسی
شورای بازنگری در شیوهٔ نگارش و خط فارسی، نام مجمعی از نویسندگان و صاحب‌نظران مسائل زبان فارسی بود که در دههٔ ۱۳۷۰ برای بازنگری به شیوهٔ نگارش خط فارسی نشست‌هایی را تشکیل می‌دادند. پیشینه در مرداد ۱۳۷۱ در شمارهٔ ۷۲ مجلهٔ آدینه مقاله‌ای منتشر شد با نام «فراخوان به فارسی‌نویسان و پیشنهاد به تاجیکان» این فراخوان را ایرج...
fawiki
همزه
به زبان عربی همزه (ء_ـٔ) به زبان فارسی تره در میان حروف سی‌ودو گانهٔ الفبای فارسی شکلی از ملحقات حرف «الف» (صامت) است. شکل جدای آن (ء) و در حالت‌های گوناگون با ترکیب دیگر اشکال به صورت (آ - أ - ئ - ؤ) نوشته می‌شود. همزه یا تره از نظر آواشناسی در میان واج‌های زبان فارسی به‌طور مستقل یک صامت است که به اشکال (ء - ا) نوشته...