text stringlengths 76 2.48M | author stringclasses 22
values | title stringlengths 3 76 | genre stringclasses 29
values | publisher stringclasses 17
values | year stringclasses 12
values |
|---|---|---|---|---|---|
Василий ПАТРАШ
Повесть дӓ шайыштмашвлӓ
Йошкар-Ола
Мары книгӓ издательство
2015
Книгӓм Мары Эл Республикӹн «Мары Эл культура 2013–2020 ивлӓштӹ» кугижӓншӹ программа семӹнь лыкмы
Патраш В.М.
Повесть дӓ шайыштмашвлӓ / В.А. Петухов йӓмдӹлен. — Йошкар-Ола: Мары книгӓ издательство, 2015. — 148 с.: ил.
ISBN 978-5-7590-1135-... | Василий ПАТРАШ | НЕЗЕР | Повесть | Повесть дӓ шайыштмашвлӓ | 2015 |
КОМАРОВЫН ШАЙЫШТМАШЫЖЫ
Ропке шокшым шӓрӹшӹ кечӹ эртен кенӓт, йыд юалгын вӹд тӹрӹштӹ шӹнзӓш пиш яжо. Йыл вӹлвӓлӹм анжал колтетӓт, бакенвлӓ ошын, якшаргын тьолге кайын шӹнзӓт. Сотыгечӹ годшыла ошын, шилӓ Йыл вӹд ак йӹлгӹжӓлт, шимӹн-кловойын веле каеш. Йыл пындаш гӹц ӓнгӹсӹр тӹлзӹ анжен шӹнден. Изи вӹд коээшок шӹдӹрвлӓ ... | Василий ПАТРАШ | КОМАРОВЫН ШАЙЫШТМАШЫЖЫ | Шайыштмашвлӓ | Повесть дӓ шайыштмашвлӓ | 2015 |
МӸНЬ ИНЖЕНЕР ЛИНЕМ
Кугилӓ неркӓ шайыц якшар кого кечӹ лӓктӹ. Тӹдӹн ялвлӓжӹ нырышкы, шӹргӹшкӹ, каремӹшкӹ, садышкы дӓ молы вӓреӓт вазалевӹ, лыпш патькалтышвлӓ доно мадаш тӹнгӓлевӹ. Сиремӹштӹ, ӹлӹштӓшвлӓштӹ нӹнӹ, лач шергӓкӓн шервлӓок, тӹжем цӹре доно мадаш, йӹредӹлӓш пижевӹ.
Кечӹ кузымы семӹнь кечӹялвлӓжӹ мӓмнӓн ӹлӹмӹ ... | Василий ПАТРАШ | МӸНЬ ИНЖЕНЕР ЛИНЕМ | Шайыштмашвлӓ | Повесть дӓ шайыштмашвлӓ | 2015 |
ОВДОТЬ
Роман гӹц лаштык
Луды шӱкшӹ мӹжӓр гань пӹлвлӓ гӹц мамыкла пышкыды лым вала. Цилӓ сӓндӓлӹкӹм ош простынь доно тӹдӹ леведеш. Кужы шӧртньӹ кӓпӓн йӓктӹ укшвлӓэш, лаштыра кожвлӓэш лымет кӱшӓнок лака. Ыжар имӓн пӱшӓнгӹвлӓӓт ош выргемӹм чиӓт.
Кого укшан пушӓнгӹ вуйвлӓштӓт амашлаок лым шӹнзеш. Тӹнгӹштӹжӹ шӹжӹм вилшӹ ... | Василий ПАТРАШ | ОВДОТЬ | Роман гӹц лаштык | Повесть дӓ шайыштмашвлӓ | 2015 |
Виталий Альбертович ПЕТУХОВ,
Мары Эл Республикӹн халык писатель
ТӦРӸМ ШӸЛТӒШ АК ЛИ
Биографи очерк
Сусу увер
1963-шы и. Август тӹлзӹн ик кечӹнжӹ почтальон токына, Кого Сӧрмӓнӓнгӹрӹш, тамахань кӹжгӹрӓк казённый бандерольым кандыш. Ӓтям ӧрӹнрӓк сирмӓш вӹлнӹшӹ пецӓтӹм анжылтеш. «Союз писателей МАССР» симсӹ штамп шӹнзӓ ... | Виталий ПЕТУХОВ | ТӦРӸМ ШӸЛТӒШ АК ЛИ | Биографи очерк | Повесть дӓ шайыштмашвлӓ | 2015 |
Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС
Ӹлӓш, ӹлӓш...
(Лыдышвлӓ)
Цик-Козьмодемьянск
2000 и
Корнедӹн сӓпӹм цаткыдын тӹнь кычы,
Со анжы анзык, ит ке шанештӓлт.
И. Лобанов.
Ӹлӓш, ӹлӓш...
Мане, тӓнгвлӓ, соты кечӹш лӓктӹннӓ гӹньӹ, пелек-турек агыл, а шот доно ӹлӓш келеш, ик изи курымым яжон эртӓрӹмӹлӓ: семням войымыла, тетям куштымыла, п... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | Ӹлӓш, ӹлӓш | Автор гӹц | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ШАЧМЫ ВӒР
Туан сола — шачмы вӓр,
Лач ӹдӹрвлӓ — куги роша.
Шонгештӓлтеш сады — ошы...
Анжем, сусун шиэш шӓр.
Копон шӹргӹн уке тыр:
Шӹжвӹк тьопка, куку мыра,
Ӹлӓш кымыл шӱмӹш пыра.
Ыжар парсын — йӹрӹм-йӹр.
Немӹцсола — туан вел,
Токла шыпшат изи йӓнгем,
Ылат мӹлӓм пуры тӓнгем,
Шалгет цевер кӓнгӹж-тел.
Вес выргемӹм чиш... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ШАЧМЫ ВӒР | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ХРЕСӒНЬ ЭДЕМ
Тьыри игӹлӓ ныр вӹлӓн шачын,
Ужын землям тӧрӧк, сӹнзӓм пачын.
Цӓрӓ яла нырвлӓм висен каштын,
Кӹлтем намал, сӓрнен ӓвӓ паштек.
Кушкындалмык, имни вуйым кычен,
Кыткы гань пӓшӓлен кӓнгӹж мычкы.
Вурс имни дон кырал кеӓ тӧрӹн,
Сӓрӓл пуа, шанет, шӱмӹн кӧргӹм.
Ныр гӹц толеш, вик йӹрӓнжӹм ширӓ,
Самым самла, п... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ХРЕСӒНЬ ЭДЕМ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
МЫРЫ ВИКӒН ЛӰЛПЕР
Мӹнь яратем ти лӱлперӹм —
(Ӹ)шке солаэм сагаок.
Олмыктара кырык нерӹм
Кӱшӹ мӧржӹ йӹрвӓшок.
А шӹжвӹкшӹ гӹнь мыралта,
Шыла, шанем, кӓпемжӓт.
Ӓнгӹр тьырге вел йогалта,
Йӱмӹк, кӓнӓ шӓремжӓт.
Ма дон лӱлпӹм тӓнгӓштӓрӓш?
Луды кӓпӓн куку гань.
Куку мырым ак кел цӓрӓш,
Лижӹ кужы курымна!
1985 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | МЫРЫ ВИКӒН ЛӰЛПЕР | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЛЫМ СЫРА
Ӓви, лык, йӓ, сыраэтшӹм
Мӱгӹреп гӹц, шушым пиш.
Толын токет ик эргетшӹ,
Тӹлӓт тӹдӹн шӱмжӹ виш.
Ӓвӓм мӹлӓм йори манеш:
— Тидӹ сӱӓнешет лач.
— Вес и якте ам нӓл, шанем,
Ик пецкӓжӹм кӹзӹт пач!
Подылалам лым сыражым,
Куза мӹньӹн кымылат.
Лач ӓвӓмӹнок шаяжы
Ладнангдара йӓнгӹмӓт.
1983 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ЛЫМ СЫРА | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ӸНЯН ГӸНЬӸ ВАЖ
Вӹд важ ямеш — кошка ӓнгӹр,
А вӹр шӓрде ӹлет ма?
Мырым мырем — вӹсӓ йӓнгем,
Ӹлӓш веле пуры шам.
А мырызы шӱмӓн халык —
Кымдан шӓрлӓ ӹнян важ.
Важ гӹц кушкеш шукы хана,
Ӹлӓ халык курым вашт.
1987 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ӸНЯН ГӸНЬӸ ВАЖ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ОЛМА УЛЫ — ЦӒШ
Олмавувлӓм ӓтям шӹнден,
Олмам ӹштӓт — цӓш махань!
Тидӹм ужын, йӹрӓ сӹнзӓ —
Кечӓт цевер шарвлӓ гань.
Лач пижоргы доно кӹрӓм,
Перегӓлӓш телешок.
Яжо гӹньӹ олман цӹре,
Пӓлем, нӓлӹт цилӓнок.
Мӹнь пазарышты выжалем,
Ӹштем оксам олма дон.
Ӹшке вуя, шаналталын,
Маныт, кердӓт цӓшӹм мон.
Ӹнде ушем олмавувлӓм,... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ОЛМА УЛЫ — ЦӒШ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ПӰЖВӸД ЯРЕ
Олмавушты — шукы олма,
Кечӓт лампочкывлӓ гань.
Сад пӓшӓштӹ кечӹнь шолам,
Ясы уке нимахань.
Эче лыктам мӹнь роколмам,
Шӓргӓл шуэм кольмы дон.
Лӓктӹн вазеш шукы «олма»,
Йӓнг ӹвӹртӓ пишкогон.
Мары Элӹштӹнӓ маныт:
Картук, тури, паренгӓт.
Вот и пӓлӹ, вот и шаны,
Тӧр ма попат цилӓнӓт?
Кожваж велнӹ — «рокын олм... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ПӰЖВӸД ЯРЕ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЛИМӸ ШОЭШ ЦЕВЕР
Сарем шӹцшӹ куги ыльы сӹлнӹ,
Лач сар ӱпӓн цевер ӹдӹрок.
Мӹнь анженӓм тӹдӹм пишок тӹлнен,
Сотемӓлтӹн воксе йӹрвӓшок.
Жепшӹ эртен, угӹц ӓшӹш тольы,
Ашкед мишӹм пурын куги лиш.
А шалгалта тӹдӹ ӱпде йолток,
Шӱмешемжӹ чучы ясын пиш.
Мӹньӹнӓт вет ӱпем сӧдӧэмӹн,
Ох, кыцелӓ эртӓ йӹле жеп.
Но шӱм ядеш мыраш с... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ЛИМӸ ШОЭШ ЦЕВЕР | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
СӸРНӒОК ТЕХЕНЬӸ
Кырык марын — ире йӓнгжӹ,
Шолын лӓкшӹ вӹдшӹ гань.
Ӧрӹн хына, грузин тӓнгем:
— Тиштӹ цевер, йӓ, махань?
Ылеш шанем, шачмы вӓрем,
Олма садан Кырык сир.
Цевер ӹдӹр шӱмем сӓрӓ,
Йӹрӓ вуйта кечӹ ир.
Олмавула пелед шӹнзӹн
Ош выргем дон тӹдӹ (ӹ)шке.
Кӓпшӹм анжен, ак тем сӹнзӓ,
Шешкӹ шотеш хоть нӓнге.
Пулыш ... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | СӸРНӒОК ТЕХЕНЬӸ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ИКВӒРЕШ
Ӧрдӹш кемӹк, ядыт шӹрен:
— Ылат кӱ тӹнь, келесӓл?
Армянинӹм анжен йӹрем,
— Марын, — манам, — пӓлет вӓл?
Шим цӹреӓн ӱпем мӹньӹн,
Шим рок — киндӹ кушкеш чак.
Армянинеш пиштӓт гӹньӹ,
Такешок шӹдешкӓш мам?
Ӓвӓм — сары, ылеш марын,
Калявачшы кӹлте лач.
Родыштына суасламарын
Кого папам ылын ач.
Армянин дон мӓ кел... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ИКВӒРЕШ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
КӸЦӸЗӸМ ӒШТЕН
Ӧпкӓлен ам керд, малын тӹдӹ
Солана мычкы каштын.
Пиш шӱкшӹм чиэн изи ӹдӹр,
Анженӹт паштек ваштыл.
Худажым ужде, ак ли пӓлӓш,
Шӱм кӧргӹш ак ли пыраш.
Ӹдӹрӓш киндӹм кидӹш нӓлӹн
Дӓ трӱк силажы пырен.
Ӓтяжӹ тӹдӹн вырсеш колен,
Ӓвӓжӹм ясы «шӱктен».
Ӹдӹрлӓн кышкы кеӓш кодын?
Кӹцӹзӹ лӹм хоть пӱктен.
Мыржангы... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | КӸЦӸЗӸМ ӒШТЕН | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
КОТИ ДОН ОРАВИ
Оравим кычен кердӹн коти,
Ышмаэш пырыл шӹнден цат.
Тӹдӹлӓн, виднӹ, чучеш тотлын,
Вӹрӓнгӹн пынжы, ышмажат.
Ӹжӓлӹн чучеш изи кекшӹ,
«Разбойник» ак колты седок.
Дӓ тӹдӹн викок уке шекшӹ —
Кыдальы пакыла пишок.
Тӓ мадмыла вел тӹдӹ кычен,
Ӓль хоза ак пу качкашат?
Орави, мам шӹнзенӓт вычен,
Кердделат тӹнь ч... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | КОТИ ДОН ОРАВИ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
СОНИМАКЫ
Ашкед мишӹм карем лишкӹ...
Вилеш сӱк лач пад пындаш.
Йӓлвлӓӓт намалыт тишкӹ
Ма акъярым — лапаташ.
Анжал колтышымат, ужам:
Сӱкем «пелед» кеен йӹр.
Сонимакы — шалга кужы,
Лепестокшы — тӹрвӹн тӹр.
Якшар цӹре сотемдӓрӓ
Карем лапым йӹрӹм-вӓш.
Вуйта ӹдӹр шӱмем сӓрӓ,
Ӹвӹртӹшӹм литӹмӓш.
Сонимакым анжен, анжен,
Йӓн... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | СОНИМАКЫ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ӸЛӸМӒШ КАЧЫ...
Охырам качкам —
Микробвлӓ шӹлӹт.
Ӹлӹмӓш качы —
Шӹмшӹрвлӓ ӹлӓт.
А кышты халык?
Моренлӓ шӹнзӓ.
Вот тенге алык
Кымалтен сӹнзӓм.
Олмажым качнем,
А тӹштӹ — шукшвлӓ.
Техеньвлӓм пачкем,
Ӹрзӓлтӹт укшвлӓ.
Шӹргӓт пиш шужга,
Мычашты веле.
Ӹрдӓнгӹн шужыль...
Ум моаш келеш.
1993 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ӸЛӸМӒШ КАЧЫ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
КЫШТЫ ЯЖО КӸТӦЗӸ?
Эдемӹм эдем ужеш сӱкеш,
Тенгелӓ ак ӹштӹ пирӓт.
Ӹлӹмӓш лин лач преня шӱкшӹ,
Кышакен паша вет пукшат.
Йӹрӓлтен лӓктеш ирок кечӹ...
Тӹтӹрӓ семӹнь шӓрлӓ шӹкш.
Пушӓнгӹ мӓ лӹмешнӓ печкӓ,
А пуля тӹкнӓ тӹдӹн вӹк.
Йӹрвӓш пиш йочырталта шӹдӹ,
Ӹрдӓнгшӹ пыда дон икань.
Кӱ верцӹн, малын сӹнзӓвӹдшӹ
Ӹндежӹ йога ӓ... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | КЫШТЫ ЯЖО КӸТӦЗӸ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
КИДЕШ КЫЧОК
Вӓтет
ӓтӹ?
Охыр?
Охлок.
Ӓтӹ
кӓтлен —
вӓтӹм
йӓтлет?
Выча —
кычок.
1998 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | КИДЕШ КЫЧОК | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
МАРЫ — «ШАРЫК»
Мары —
ары?
Арен,
тарлен.
Тарык
нарен.
Мары —
«шарык».
1998 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | МАРЫ — «ШАРЫК» | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЛӦЧКӒ ЛӦЧӒ?
Лӧчкӓ
лӧчӓ?
Хӧтькӓ
лӧпкӓ.
Мӹшкӹр —
кӹшкӓр:
пецкӓ
кечӓ.
1998 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ЛӦЧКӒ ЛӦЧӒ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЭДЕМ КЕРДЕШ
Лижӹ
вижӹ —
эдем
кердеш.
Шана,
анжа.
Тавар —
кавыр.
Плотник —
шотан,
пӧртӹм
тӧрлӓ.
Эдем
кердеш!
Пӱӓ
пӱӓм.
Тылжы
«шыла».
Мырым
мыра.
Тӹрлӓ —
йӹрӓ.
Шурны —
шукы.
Корным
коа,
колым
лоа.
Кӓрет —
цӓрӓ.
Эдем
кердеш!
1992 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ЭДЕМ КЕРДЕШ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ӸЛӒШ, ӸЛӒШ...
Ӹлӓш, ӹлӓш —
Ак кел кӹлмӓш!
Малын йӱӓш,
Вара шӱӓш?
Улы Сӹлнӹ,
Земля вӹлнӹ:
Тидӹ — йӓнгем,
Эче тӓнгем.
Ыжар шӹргӹ...
Мыра шӹжвӹк,
Йӹрӓ кечӹ,
Куги печкӓ.
Олма кушкеш
Яжо укшеш.
Улы вӓтем —
Токы вӓшкем.
Тетя выча,
Кидем кыча.
Ӹлӓш, ӹлӓш!
Имни нӹлӓш,
Улы ожы,
Качкеш шожым.
Цама шачын,
Сӹнзӓм пачын.
Ӹлӓш, ӹлӓ... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ӸЛӒШ, ӸЛӒШ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ВОЙНАМ УЖДЕЛАМ, ӸНЕМӒТ УЖ!
Вырсышты лиӓш пуйырыде мӹлӓм, —
Тӹнӓмжӹ мӹнь шачделамат.
Дӓ кӹзӹтӓт со цацем труен ӹлӓш,
Ӹнжӹ лӱл веле автомат.
Кӓнӓлтем: пӓшӓ паштек книгӓм лыдам.
Сирӓлтеш кышты вырсы жеп.
Сӹнзӓштем ружге пӧртвлӓ урыт, йылат,
А немец йӹрӓ, уке шек.
«Пырсавлӓм» колта пулемётшы пӹсӹн,
«Ура» юк рӹшкӓ вӹдлӓ ... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ВОЙНАМ УЖДЕЛАМ, ӸНЕМӒТ УЖ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ШАЧЫТ ӸЛӒШ
Изи презӹ
Ӓли кесӹ,
Шачын вацмык тӧрӧк,
Ылыт пишок нӧргӹ.
Шыралт вацмык,
Кеӓш цацат,
Ялвлӓ вӹк шагалын,
Йӹрӹм-йӹр анжалын.
Сӹнзӓм пачын,
Ӹлӓш шачыт.
Презӹ, кесӹ кушмым
Эдем, малын пуштат?
Пуйырымаш?
Шӱдӓ Йымы?
Ирок сӹнзӓм пачам,
Вуйта угӹц шачам.
Поктем презӹм,
Эче кесӹм.
Колтем йонгаташкы,
Тек кӓнӓлтен... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ШАЧЫТ ӸЛӒШ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ӸЛӸМӒШ — АГЫЛ ЯМАК
Ӹлӹмӓш — манаш куштылгы, йӓ, шамак,
Шаналтен мимӹкӹжӹ, нелӹ пиш.
Ӹлӹмӓш — агыл шайышт пумы ямак...
Амаса семӹнь пачаш ак ли виш.
Пӓленжӹ ат керд, мажы тӹньӹм выча,
Но тидӹ гӹцӹн ак кел лӱдӓшӓт.
Корнедӹн сӓпӹм цаткыдын тӹнь кычы,
Со анжы анзык, ит ке шанештӓлт.
Вӓшлиӓт юрым, ӱштӹм ӓль мардежӹм,
Тӹн... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ӸЛӸМӒШ — АГЫЛ ЯМАК | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЙӒР ТӸРӸШТӸ
Поспейӹш киндӹн цӹре
Вазалтын ӹдӹр кӓпӹш.
А шӧртньӹм кечӹ шӹрӓ...
Маханьы яжо кӓнӓш.
Йӓр лишкӹ кыргыж толын
Нӓрӓштӓ кужы йӓктӹ.
А тӹдӹн кӓпшӹ йолток —
Вӹдӹшкӹ пыраш йӓмдӹ.
Анжалаш нӹнӹм шӹшӹл,
Йылатат млоец йӓнгӹм.
Ӹдӹр дон йӓктӹн шӹлӹм
Ниӓлтӓ шӹмӓн кӓнгӹж.
1998 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ЙӒР ТӸРӸШТӸ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
КАЛЯВАЧЕТ
Калявачет куги укшла мадеш,
Тӹнь паштекет ашкед кеӓш ядеш.
Вычы, вычы, токет толам вадеш.
Вуй сӓрӓлӹн, йӹрӓлтӓлӓт мӹлӓм,
А ӹшкежӹ тагыш йогет пӹллӓ.
Шӱм гӹц лыктын, мам келесӓш тӹлӓт?
Калявачет пиш цеверӹн каеш,
Сала семӹнь паштекетшӹ мадеш.
— Поктен шоат, тӹньӹн лиӓм, — манеш.
Калявачан ӹдӹр каеш шоэн,
О... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | КАЛЯВАЧЕТ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЛИШӒШ ТАРТА ЛОШТЫ
Куги сага тӹньӹм элтӓленӓм,
Кӹзӹт кидем токет ак керд шон.
Тӓнгем лиӓт манынок шаненӓм,
А ӹндежӹ ямын, ам керд мон.
Эх, маханьы мардеж вӓл пӹтӹрен
Дӓ аздарен кеен нырвлӓ вашт.
Сирмӓшемвлӓм вет колтенӓм шӹрен
Нӹнӹмӓт ма мардеж ямден яшт?
Тӹньӹм веле кечӹньок шаненӓм,
Ӓнят, толат манын, вӓшлимӓш.
Юра... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ЛИШӒШ ТАРТА ЛОШТЫ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
САР ПЕЛЕДӸШ — ЙӒНГӸШТЕМ
Телшӹ жепӹн цевер кӓнгӹж
Малын угӹц ӓштӓлтеш?
Сар пеледӹш нӓлеш йӓнгем, —
Анжет вӹкем, йӹрӓлтен.
Айырлымна годым маньыц:
— Шӱмеш чучы веселӓн.
Шӹмӓ кидӹм, тӹньӹн ганьым,
Кӹзӹт якте шижделам.
Пеледӹшӹм ӹвӹртӓлӹн,
Кидӹшкемжӹ кычышым.
Цилӓ семӹнь йӹр сӓрӓльӹм, —
Кыце тенге мыштышым?
Шӹмӓн, ласк... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | САР ПЕЛЕДӸШ — ЙӒНГӸШТЕМ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
КОК АКТРИСА
Кечӹ иктӹ —
Шӱмжӹ вашт йӹрӓлтӓ цилӓлӓн.
Кидем виктем
Кок ӹдӹрлӓн — кыды лиэш тӓнг?
Ылыт сӹлнӹ,
Анжен тӹлнет,
Кайыт нӹнӹ цевер кечӹ гань.
Кечӹ курым
Ылеш пуры,
А ӹдӹрвлӓ, лидӓ тӓ махань?
Кок актриса —
Ма дон висӓш?
Ӓнят, мадыда вӓл рольвлӓм вел?
Вычем вадеш
Коктын мадаш,
Йӓ, кыдыжы лидӓ мӹньӹн кек?
Лач и... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | КОК АКТРИСА | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
МӒ ШАМПАНСКИМ ЙӰНӒ
Мӹнь шампанским йори нӓльӹм,
Ик цеверӹм сӹгӹрӓльӹм.
Тошты ижӹм ыжаталаш,
Ласкон У и дон анжалаш.
Ну, опталам «шапы вӹдӹм»,
Йӱн колтенӓ коктын тӹдӹм.
Эх, шампански семӹнь шолай,
Ӹлӹмӓшнӓ пурем толай.
А шампански йога, йога,
Тӓнгвлӓм стӧлжӹ лошкы пога.
Эх, бокалвлӓ цынги-цонги,
Мӹньӹн шӱмеш чучеш йо... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | МӒ ШАМПАНСКИМ ЙӰНӒ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ДЗЮДОИСТКА
— Ылат тӹнь ахальы ӹдӹр, —
Тенге попат вет папивлӓ.
— Тӓнгвлӓ, юбкем мытык гӹньӹ,
Чучам гыце ӓвӓвилӓ?
Ылам мӹньӹ дзюдоистка,
Лӱдӹн шӹлӹт озы пивлӓ.
Сӓртен пуэм вальсым, твистӹм,
Йӓнгӹш чучам тӧрӧк пикшӹм.
Чиӓлтӓлӓм изиш тӹрвӹм,
Ам ыл гыце картин ганьы?
Погынат млоецвлӓ йӹрем,
Ну, папивлӓ мам вӓл шанат?
... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ДЗЮДОИСТКА | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЙӒНГЕМ ВӸСӒ ЙӒДӸРНӒШ
Ӹлем ӹшкет — мышкам ӓтӹм,
Тыгыр-ялашемжӹмӓт.
— Степан, нӓлок цевер вӓтӹм.
Шутям ӹштӓт цилӓнӓт.
Йӓнгем вӹсӓ Йӓдӹрнӓшкӹ,
Уке ӱпем вел лепкӓштӹ.
Папа, эх, камака вӹлнӹ,
Тӹдӹ йӹрӓ эче сӹлнӹн.
Сӓмӹрӹквлӓм ужеш сӹнзӓ,
Йыла йойын котин гань.
Лиэш цӓцӓм нӓлӹн шӹндӓш,
Вара пурыжы махань?
Кудлу иӓш — ыла... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ЙӒНГЕМ ВӸСӒ ЙӒДӸРНӒШ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
НАМЫСДЫМЫ КЕСӸ
Шалгалта кесӹ — кӓп каржангы веле,
Каржангы пижӹн пандаш тервенӓт.
Миж логӹц тӹдӹм шерӹн лыкташ нелӹ,
Махань келтӹмӓш? Лӱдӹш анжашат.
Каржангы лошкы кӱ, йӓ, шыпшын
пыртен?
Ахальы ылмет каеш цилӓлӓн.
Мӹнь пӓлем: кавштам качде ат керд
тырхен,
Эх, малын вӓл техеньӹ хайзи йӓнг?
Кӹчӓлӓт гӹньӹ, кӹчӓл моат м... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | НАМЫСДЫМЫ КЕСӸ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ХУДА МОДЫ
Цеверӹн моло каяш цаца,
Чиӓлтен тӹрвӹм, лицӓмӓт.
Сӹгӹрӓ тӹдӹ: «Толай, вацай..»
А мӹлӓм ат кел выртешӓт.
Тӹрветшӹ помидорла чучеш,
Печкӓлтеш шанет вот-вот-вот.
Чиӓлтӹдежӹ кайын лучи,
А кӹзӹт уке нима шот.
Кӱ цаца тенге покташ модым,
Пелӓшӹм монжы кердеш вӓл?
Ма лиэш кугим кид дон тодмык?
Ӹдӹрӓш, кӓпӹм перег... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ХУДА МОДЫ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
МАЛЫН УКЕ ОМЕМ?
Малын мӹньӹн омем уке?
Яратымаш шӱмем кукта.
Мӹнь яратем,
Тӹньӹм шанем.
Вӓкшӹн кӱлӓ вуем сӓрнӓ —
Йыдпел годым ӓшӹндӓрем.
Йыдпел годым, йыдпел годым
Йыд омемӹм угӹц тодам.
Тӓнгем келӓт —
Ӹшкет нелӹ.
Лач тюрьмӓлӓ чучеш пӧртем —
Пӧрӹктӓлтеш шӱмӹн кӧргем.
Виднӹ, улы яратымаш —
Сӹнзӓм викок ак ли кымаш.
М... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | МАЛЫН УКЕ ОМЕМ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ШӰМЕМ АГЫЛ ВУСЫ
«Яратем» манаш, мӹнь шеклӓнем,
Ти шамак со ышыштем вел.
Яратым шамем цакла тӓнгем,
А так, келесӓш акат кел.
Слӓгӓӓн шӹжӹм шотыш нӓлде,
Вӹсӓлтӓм «пудан» кем донок.
Авызи ганьы лявӹргӓлтӓм,
Но шӱмем кодеш ире со.
А йыдшы, йыдшы, йӹле пычеш,
Эчежӹ мӹнгеш — токы ач.
Попенӓ мӓ со лычы-лычы.
Алтален шалгаш... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ШӰМЕМ АГЫЛ ВУСЫ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЙӸРӒЛТӒЛӒЙ, ЙЫМЫН ӸДӸР!
Окня — пӧртӹн соты сӹнзӓ,
Каеш сотын тӹдӹн вашт.
Ӧлицӓшкӹ анжен шӹнзем,
Шӹжӹ орландара яшт.
Со йоктара сӹнзӓвӹдӹм,
Вӹдӓн шервлӓм стёкла мыч.
Мӓгӹрӓ ма Йымын ӹдӹр?
Выртешӓт вет акат пыч.
Ӓли кӹшкӓ Йымы вӹдӹм
Ведӹрӓ дон йориок?
Ах, йӹрӓлтӓш Йымын ӹдӹр,
Лижӹ аяр йӹрвӓшок!
1999 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ЙӸРӒЛТӒЛӒЙ, ЙЫМЫН ӸДӸР | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ӸНЯН КУГИ
Нӓрӓштӓ куги пӓпен,
Нӓрӓштӓ вады век.
Ахальы мардеж тӓпнен,
Ламаен кӓпшӹм тек.
Ӹшкӹмжӹм куги тӹнгден,
Керек чӹдемӹн ви.
Техеньӹ, тӓнгем, ӹнян,
Мӹлӓнем соэш ли!
1998 и
| Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | ӸНЯН КУГИ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
МЫТЫК СӒРӒЛТӸШВЛӒ
Вӹдлӓ йоген эртӓ курым,
Ат виктӓрӹ гӹньӹ (ӹ)шке.
Йӓл гӹц веле ужнет пурым —
Триспортняшкы тӹнӓм ке!
* * *
Лым пӹрцӹкшӹ йӹлгӹжӓлтеш
Кечӹ сотеш веле йӹрвӓшок.
Эдем лӹмжӹм (ӹ)шке валгалта,
Пыт кредӓлӹн цилӓ пӓшӓшток.
* * *
Аздара тангыж мӹньӹн йӓнгем,
А тӹдӹ келгӹ, лиэш ямашат.
Хоть шачмы вӓрӹн изи ӓнгӹ... | Ипполит ЛОБАНОВ-АКПАРС | МЫТЫК СӒРӒЛТӸШВЛӒ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
Сӓрӹмӹ лыдышвлӓ
Александр Селин, алык марын поэт.
КОГОЭШНЕМ
Кынамжы ядыт: «Кӱ землякет,
Сек лӹмлӹ, мир кымдыкешок?
Йыван Кырляжы анзык лӓктеш —
Кыдалеш рельсвлӓ мычкеток.
Дӓ ӧрӹт: «Тӹдӹ марын ылын?»
Йӹрӓлтӓт Мустафала вел.
Земляквлӓ верцем йӓнгем йыла, —
Вет тӓмдӓм куштен Мары Эл.
1998 и
И. Лобанов сӓрен.
| Александр Селин | КОГОЭШНЕМ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
Юрий Григорьев, алык марын поэт.
ЯРАТЫМАШ
Угӹц анжем тӹньӹн корным,
Тӓнгем анжет мӹньӹн век.
Вӓшлимӓшнӓ ойхым кодыш,
Кыш чонгештӹш сусу кек?
Ӓнгӹр кошкен гӹньӹ, сиржӹм
Анжым ак шо шӱмет вашт.
Йӓнгеш чучеш качын-ширӹн,
Ӹнян ыльым... мондет яшт.
Корнывлӓжӹ вӓш-вӓш ушнат,
Ӓнят, ушет мӓмнӓмӓт.
Вӹд сир сага куги кушкеш,
... | Юрий Григорьев | ЯРАТЫМАШ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
Пауль Ээрик Руммо, эстон поэт.
МЫТЫК СӒРӒЛТӸШВЛӒ
Тошты пӧртнӓм ружге
вел пыдыртат,
Строяш гыце? Шӱмем им дон
шырат.
* * *
Ӹлӹмӓш «качкеш» шукы-шукы
нервӹм,
Но тӹдӹн вӹкӹ ак кел лӱктӓш
нерӹм.
* * *
Йӓктӹвлӓжӹ юкдеок мам шалгат?
Ӓнят, нӹнӹ тамам ӓштӓт, шанат?
Ӓли сотыгечӹнок амалат?
| Пауль Ээрик Руммо | МЫТЫК СӒРӒЛТӸШВЛӒ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
Эдуардас Межелайтис, литва поэт.
ПОЭТЛӒН
Ныр вӹлнӹ шоран лымет шыла,
Веселӓн тьыри мыра кӱшнӹ.
Тӹнят мырызы йых гӹц ылат, —
Анжалтышетшӹ ылеш ӱштӹ.
Тӹнь пӓлӹ: халык выча мырым,
Поэт гӹц дӓ мырызы гӹцӹн.
Тьырилӓн келшӓ ыжар ныржы,
Мырыжын викеш шӹтӓ пӹрцӹ.
Мыралты сусун — вычат тӹньӹм...
Тьырижӹ ныржы вӹкӹ вала.
Эдем... | Эдуардас Межелайтис | ПОЭТЛӒН | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
Геворг Элин, армян поэт.
ӸЛЕН МЫШТЫДЕЛАТ ГӸНЬ...
Ӹлӹмӓштет кечӹ йӹде
Ылде гӹньӹ выртеш цӓш,
Кычаш ак кел такеш шӹдӹм,
Ӓнят, пурым лиӓт вӓш.
Шӹнзӓт сирӓш трӱк лыдышым,
Сӹлнӹ шая ак шач гӹнь,
Вес гӓнӓэш погы ышым,
У строкавлӓм сирӹ чӹнь.
Яратымет ямын выртеш,
Ит ойхыры шӱмет вашт.
Шошым угӹц шӹжвӹк мыра,
Йӓнг сылыкет ... | Геворг Элин | ӸЛЕН МЫШТЫДЕЛАТ ГӸНЬ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
Вячеслав Леонтьев, руш поэт.
ИМНИ
Тел кечӹ, лымым пӧртӓ поран,
Кыш пырен кеӓш, ӱштӹ ач.
Шагалын тырын гараж доран
Хозадым имни, тылык лач.
Йӹлмӹжӹ уке ганьы, сылык,
Пиш тоша, пӓлдӹрнӓ вӹк лу.
А тӹдӹм анжен, йӓнгем йыла,
Дӓ чучеш: «Мӹлӓм качкаш пу!»
Сӓй, молнам нырымат кыралын,
Ӹлӓлтен йӓлвлӓ семӹньок.
Хозажы шӹльӹм ... | Вячеслав Леонтьев | ИМНИ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
Педер Хузангай, суасламарын поэт.
ТИЛЛИ, МЫРАЛТАЛ!
Алык мычкы йога тьырге вел, —
Изи ӓнгӹр — лижӹ кӓнгӹж, тел.
Йӓнгӹштемжӹ ямын кеӓ тыр,
Сылык анжаш — охыр ылеш ныр.
Ӹфӹлӓлеш мардеж когонрак,
Ӹлӹштӓшвлӓм покта пакырак.
А ӱпемжӹм нылет малын вӓл?
Лучи ясым йӓнг гӹц ӧрдӹш нӓл.
Комбывлӓжӹ саслат кӱшнӹрӓк,
Шанат: ӱлнӹ п... | Педер Хузангай | ТИЛЛИ, МЫРАЛТАЛ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
Ипполит ЛОБАНОВ
ЫЛАМ МАРЫН — МАРЛА ПОПЕМ
Мӹньӹм ӹштӹш мары вӓтӹ,
Ӹлӹ маньы шӓр теммеш.
Йыван Кырла.
Кырык марла со хытырем
Шӱмӹм пачын, йӹрвӓшок.
Кырык марла мырым мырем —
Вазын шӱмӹш шипкӓшток.
Ӓвӓм пурын кидеш кычен,
Пӹзӹрӓлӹн онгжы лиш.
Цопке вел шыпшынам цӹзӹм,
Ӓвӓ шӹшер тотлы пиш.
Калып кыташ ӓзӓм пиштен
Пӧрт п... | Ипполит ЛОБАНОВ | ЫЛАМ МАРЫН — МАРЛА ПОПЕМ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ВИМӒ
Пашкуды веле агыл, сола хӓлӓ
Икӓнӓ иктӹлӓнжӹ палшат со.
Пӧртсишкӹжӓт цилӓм вет сӹгӹрӓлӹт,
Согоньлат: «Пурын ӹлен, цӓшӹм мо!»
Кынам роколмам шошым, лӓктӓт
шӹндӓш,
Ӓнпичӹштетшӹ халык кыткы нӓр.
Вимӓ дон пӓшӓ ашна, нелӹм сӹнгӓт,
Салалтеш йӹле шудан кымда вӓр.
Ӹштӓлтеш яжо шилык сӱӓн годым,
Иквӓреш кышты куштат сус... | Ипполит ЛОБАНОВ | ВИМӒ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЗЕМЛЯ — ӸЛӸМ ПӦРТЕМ
Коклышы тӹнь атомный вет курым,
Кодет ма, йӓ, ӓштӓш соэш пурым?
Ой, маняры эдем такеш колен,
Кӹзӹтӓт вӹкӹнӓ вилеш шолем.
Пачынат пӹлгомыш кужы корным,
Земля вӹлнӹ ӹнде чучеш торын:
Короп гань урмашвлӓ, шӹргӹм роат.
Тенге ӹлен, эдем, кышкы шоат?
Вот тӹлӓнет атомный ти курым —
Эдем вӹк шагалтен тӹд... | Ипполит ЛОБАНОВ | ЗЕМЛЯ — ӸЛӸМ ПӦРТЕМ | Лыдышвлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
Мырывлӓ
АКПАРСЫН СЕМЖӸ КУРЫМАШ
Мӹнь яратем мыраш, кушташ пишок,
Кырык сиреш шачын кушкынам.
Кырык сир мӱлӓндӹ цевер соок,
Мондаш ак ли тӹдӹм нигынам.
Припев:
Кӓршӹн мыры шакта вет йӹрвӓшок,
Эх, Акпарсын семжӹ курымаш.
Кырык мары халык пуры соок,
Лижӹ цӓшӓн мӓмнӓн пуйырмаш.
Кырык сиреш пелӓшемӹм мӹнь мом...
Шӹжвӹк олм... | Ипполит ЛОБАНОВ | АКПАРСЫН СЕМЖӸ КУРЫМАШ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
КОЖВАЖ ВЕЛ
Угӹц шалгем кымда кырык вӹлнӹ,
Лач лапаштем каеш шачмем вел.
Чучеш тӹдӹ мӹлӓм пишок сӹлнӹн,
Йӓнгемӓт тӓрвӓнӓ пуше вел.
Припев:
Кожваж вел, яратым шачмы вӓрем,
Тӹньӹ веле ылат лишӹл пиш.
Ӧрдӹжтӓт со тӹньӹм ӓшӹндӓрем,
Йӓнг выргыжын мӹньӹ толам тиш.
Тьырге веле йога Кожваж ӓнгӹр,
Чучеш юкшы мыры виклӓок.
Ӓшӹш... | Ипполит ЛОБАНОВ | КОЖВАЖ ВЕЛ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ПУРЫ ӒТЯМ
Ӓтям, Иван Алексеевич, лӹмеш.
Ӓтямӹн шаяжы пачката,
Акситӹм келесӓ вӹкок.
Ӓтямжӹ тетявлӓм ярата,
Ынгылем анжалтыш гӹцок.
Припев:
Мӹлӓнем шергӓкӓн ӓвӓмжӹ,
Кидешӹжӹ рӹпшен седок.
Семняштӹнӓ йӹрӓ ӓтямжӹ,
Иквӓреш вел сусу соок.
Веселӓн кычылтеш таварым,
Валгалтеш пӧртнӓжӹ йӹрвӓш.
Гармоньым шакталта, мыралта,
Са... | Ипполит ЛОБАНОВ | ПУРЫ ӒТЯМ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЛАЧ ПЕЛЕДӸШ ӒРШӒШОК
Валя пелӓшем лӹмеш.
Василёкым цакленӓм,
Сек цевереш шотленӓм.
Сӹнзӓэм гӹц ямын кеш,
Ӹш код шӱмеш курымеш.
Припев:
Шанен, шанен анжалам,
Йӹрӓлтӓлеш пелӓшем.
Цевер цилӓ семӹньок —
Лач пеледӹш ӓршӓшок.
Алык лапыш валенӓм,
Охра шудым погенӓм.
Тӹрвеш коды качы вел,
Дӓ ашкедӹм Йӹл тӹр век.
Припев.
Кечӹ ... | Ипполит ЛОБАНОВ | ЛАЧ ПЕЛЕДӸШ ӒРШӒШОК | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ШАЧМЫ ВӒРЕМ — ВЕСЕЛӒЭМ
Пӹжгӓ сусун кугилӓэм,
Пеледӓлтеш пеледӹш.
Шачмы вӓрем — веселӓэм,
Пурын анжен ашкедӓм.
Припев:
Тӧр кугивлӓ, лач ӹдӹрвлӓ,
Кыдын кӓпшӹм элтӓлӓш?
Косир ӹдӹр со итӹрӓ,
Тӹдӹм ужын йӹрӓлтем.
Изи веле шачмем сола,
Тӓнгвлӓ сага сусуэм.
Кужын мыра, юкшым колам,
Цӓшӹм сӧрӓ кукуэм.
Припев.
Ире ӓнгӹр тьырг... | Ипполит ЛОБАНОВ | ШАЧМЫ ВӒРЕМ — ВЕСЕЛӒЭМ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЛЫЖГЕ ЙОГАТ ӒНГӸРВЛӒ
Лач вӹршӓрвлӓ — шукы ӓнгӹр,
Йоген пырат Йыл вӹдӹш.
Ладнан шиэш мӹньӹн йӓнгем,
Ашкед валем сир тӹрӹш.
Припев:
Ӓнгӹр вӹд дон мышкам лицӓм,
Кормыжешем кашталал.
Ире вӹд вет маныт, лицӓ,
Намал кандем ирокок.
Ӓнгӹр сиреш кушкеш сирем,
Пиш ыжаргы цӹрежӓт.
Вӹршӓремжӹ гӹньӹ ире,
Сусун шиэш шӱмемжӓт.
Прип... | Ипполит ЛОБАНОВ | ЛЫЖГЕ ЙОГАТ ӒНГӸРВЛӒ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ТЕЛӸМӒТ СОЛАНА ЦЕВЕР
Соланажы ошын каеш,
Пелед шӹцшӹ садлаок.
Лымжы вала, олен мадеш,
Ош лӹпӹвлӓ семӹньок.
Припев.
Шачмем сола — пиш итӹрӓ,
Ош выргемӓн ӹдӹр гань.
Цевер тӓнгем сусун йӹрӓ,
Соланажым олмыкта.
Ош савыцшы кырык вӹлнӹ,
Ош перчӓткӓн кугижӓт.
Телӹмӓт солана сӹлнӹ,
Пӓшӓ мастар халыкшат.
Припев.
Лым пӹрцӹквлӓ... | Ипполит ЛОБАНОВ | ТЕЛӸМӒТ СОЛАНА ЦЕВЕР | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ТЫМДЫШЫ
Окня гӹц тыл соты валгалтеш,
Шӹнзӓлтӓ тымдышы (ӹ)шкеток.
Тетрадьвлӓм шӓргӓлӹн анжалеш
Дӓ шӹндӓ оценкӹм седок.
Припев:
Учитель, яратым тымдышы,
Тӹнь ылат сек пуры, лачок.
Кыцелӓ виэтшӹ, йӓ, ситӓ,
Йыд омде шӹнзӓлтет соок.
Кӹчӓлӓт сек пуры шамаквлӓм,
Келесӓш иргодым йӓнг вашт.
Пелештет пачкатан ӓль мактен,
Шаяэт... | Ипполит ЛОБАНОВ | ТЫМДЫШЫ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ДОЯРКА
Йӹрӓлтӓлӹн кечӹ гӹцӹн ирӹ
Лӓктӓт сусун ирокок пӓшӓш.
Лӹмлештӓрет ӹнде Кырык сирнӓм,
Тӹньӹн лӹмет шакта йӹрӹм-вӓш.
Припев:
Ах, доярка, пӹсӹ, ласко ӹдӹр,
Пыт пӓшӓлет ирок, вадешӓт.
Йӹрӓлтӓлӓт вуйта соты шӹдӹр,
Йылатарет (ӹ)рвезӹ йӓнгемӓт.
Тӹньӹн пӓшӓ — пишок керӓл пӓшӓ,
Лӹмлӹ пӓшӓ цилӓ семӹньок.
Тӹнь, доярка, ти... | Ипполит ЛОБАНОВ | ДОЯРКА | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ТРАКТОРИСТ
Цевер жерӓ цӹрем нӓлӹн,
Кеӓ тӹдӹ ир пӓшӓш.
Акат йӓрсӹ йӹрӓлтӓлӓш,
Выча пӓшӓ, пӓшӓ — цӓш.
Припев:
Тракторист, анжал вӹкемжӹ,
Лӓк йӹрӓлтен вӓшлимӓш.
Хоть мазутан лин тӹрветшӹ,
Мӹнь яратем литӹмӓш.
Трактор дон мӱлӓндӹм шӓргет,
Пачат вуйта йӓнгемӓт.
Трактор юкет шӱмем сӓрӓ,
Колам ирок, вадешӓт.
Припев.
Ит вӹст... | Ипполит ЛОБАНОВ | ТРАКТОРИСТ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ОШ САВЫЦАН, ОШ ТЫГЫРАН
Цевер шошым сад пеледеш,
Цилӓ ошын каеш.
Ӹдӹр сола мыч ашкедеш,
Сотын сӹнзӓ мадеш.
Припев:
Ош савыцан, ош тыгыран,
Йӱксӹ ганьы ӹдӹр.
Мычашдымы ош мындыра,
Кышкы видет мӹньӹм?
Кӓнгӹж жепӹн ош пеледӹш
Кушкеш шуды лоэш.
Кидӹш нӓлӹн, мӹнь мужедӓм,
Цӓшӓн лимӹ шоэш.
Припев.
Телӹм Кырык сирнӓ ошы,
Ыле... | Ипполит ЛОБАНОВ | ОШ САВЫЦАН, ОШ ТЫГЫРАН | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ПӸТӒРИ СУСУН ЙӸРӒТ...
Йӹрӓлтӓлӹн, мӓ вӓшлиннӓ коктын
Вады тырын, пурын, сусунок.
Дӓ попеннӓ мӓжӹ шӹмӓн, шокшын
Шӱмнӓӓт тӓрвӓнен трӱкӹшток.
Припев:
Кӹзӹт каят лач сӹнзӓштем веле,
Вӹсен кенӓт тагыш кеклӓок.
А мӹлӓнем шӱмеш пишок нелӹ:
Ӓнят, вес тӓнг лиэш техеньок?
Эх, яратен мӹнь колтенӓм тӹньӹм,
Йӓнгет ире манын, вӹд ... | Ипполит ЛОБАНОВ | ПӸТӒРИ СУСУН ЙӸРӒТ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
МАРДЕЖ
Мардеж, мардеж, шоат цилӓ век,
Ӹлӹжтӓрет йӓнгеш тылымат.
Мӹньжӹ веле ам керд, вуйта кек
Вӹсен кеен шаным докемӓт.
Припев:
Мардеж, мардеж, тӓнгем шижтӓрӓл,
Дӓ шыпшал лицӓжӹм ласкон тӹнь.
А тӓнгемжӹ тидӹм цаклалал:
Мардеж агыл, тидӹ ласкон мӹнь.
Но тӓнгемжӹ вычы ӹнянӓл,
Миэн шоам токет соиток.
Кӹзӹт шӓлӓэмжӹм тӹ... | Ипполит ЛОБАНОВ | МАРДЕЖ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ШӸДӸР, ШӸДӸР
Пуры шамак дон попалташ
Клубна лишнӹ линӓ вӓш.
Соты шӹдӹр гань йӹрӓлтет —
Шӱмӹш пыра сусу, цӓш.
Припев:
Шӹдӹр, шӹдӹр, йылы пурын,
Мӹлӓм ласкон йӹрӓлтӓл.
Цӓшӓн лижӹ мӓмнӓн курым,
Шӱмнӓ мадшы ӹвӹртӓл.
Цевер ти йӹрӓлтӹшетшӹ
Шӱмлӓн лишӹл соэшок.
Миэм седӹндон токетшӹ
Лиӓш тӓнгет курымок.
Припев.
Шӹдӹремжӹ, ц... | Ипполит ЛОБАНОВ | ШӸДӸР, ШӸДӸР | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
УЛЫ ВӒЛ ЯРАТЫМАШ?
Сӹлнӹ вады, цевер жерӓ —
Вазыт шӹрен ӓшӹшкем.
Сек цеверем — ӹдӹр жепем,
Анжа вӹкем шанымем.
Припев:
Ӹдӹр жеп — веселӓ курым,
Каштым сусун вӓшлимӓш.
Цилӓнок йӹрӓлтӓт пурын,
Улы вӓл яратымаш?
Сек пӹтӓри цат шыпшальыц,
Со выченӓм тӹньӹм вел.
Вара шӹдӹн тӹнь анжальыц,
Кешӹц вес ӹдӹрӓш век.
Припев.
Иктӹм... | Ипполит ЛОБАНОВ | УЛЫ ВӒЛ ЯРАТЫМАШ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЙӒНГЕМЖӸ СӒМӸРӸК СО
Мӹнь лӓктӓм садвичӹш дӓ ужам:
Пеледӹшвлӓ йӹрӓт цилӓн.
А иктӹ сек сӹлнӹ, кӓп — кужы,
Сагаэт линежӹ со йӓнг.
Припев:
А тӹньжӹ пиш сӓмӹрӹк ылат,
Сек нӹжгӓ пеледӹш ганьок.
Мӹнь тӹньӹм яратем, шӱм йыла,
Йӓнгемжӹ вет сӓмӹрӹк со.
Мӹнь ам кӹр пеледӹшӹм такеш,
Анжалам вӹкетшӹ шӱм вашт.
Сӹнзӓэт шӹдӹрлӓ тек ... | Ипполит ЛОБАНОВ | ЙӒНГЕМЖӸ СӒМӸРӸК СО | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЯРАТЫМАШ, ЫЛАТ ТӸНЬ, МАХАНЬ?
Кӓпеш шомык яратымы шоэш,
Шӱмӹм цӓрен ак кердеп иктӓт.
Кӱм яраташ, йӓнгем кӹчӓл моэш,
Шошым веле агыл телӹмӓт.
Припев:
Толынат кышецӹн вӹсен лӹмӹн,
Яратымаш, ылат гӹнь, махань?
Шанем мӹньӹ: ылат цевер, шӹмӓ,
Ир пеледшӹ сӹлнӹ роза гань.
Юржы юреш — йӓнгем сусун мадеш,
Яратымаш тыл ӹлӹжеш в... | Ипполит ЛОБАНОВ | ЯРАТЫМАШ, ЫЛАТ ТӸНЬ, МАХАНЬ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ӸШКӸЛӒНЖӸ ӸНЯН
Семжӓт И. Лобановын.
Лӧчкӓ пелед шӹнзӹн —
Анжа цевер сӹнзӓ.
Кӹрӓш цацет гӹньӹ,
Парням пышкыл шӹндӓ.
Припев:
Шукылан хоть йӹрӓ,
Ӹшкӹлӓнжӹ ӹнян.
Седӹндон яратем
Дӓ сагажы шалгем.
Йылатарет йӓнгем,
Вӹкет анжат йӓлвлӓ.
Ах, махань пеледӹш —
Лӧчкӓ док ашкедӓм.
Припев.
Олмыдалтеш лицӓ,
Ясемӓт вет лицӓ.
Кидӹшк... | Ипполит ЛОБАНОВ | ӸШКӸЛӒНЖӸ ӸНЯН | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЯРАТЫМАШ — КОГО КӸВЕР
Кок сир ло дон йога ӓнгӹр,
Кӹвер киӓ тӹдӹн гач.
Кырык сир солашты — тӓнгем,
Токет толам — йӓнгӹм пач.
Припев:
Яра веле улы кӹвер,
Сусун каштам вӓшлимӓш.
Яратымаш — кого кӹвер,
Шӱмвлӓм уша, лиэш цӓш.
Шукы тырха яжо кӹвер,
Тӹдӹм келеш тӧрлӓшӓт.
Малын шӱмвлӓн кӹлӹм кӹрӓш?
Толам юран годымат.
Припев... | Ипполит ЛОБАНОВ | ЯРАТЫМАШ — КОГО КӸВЕР | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ВЫРГЕ ВИЛӸТ ӸЛӸШТӒШВЛӒ
Куги вуй гӹц ӹлӹштӓшвлӓ
Вырге вилӹт шим земляш.
А мӹнь шошым жепӹм ӓштем,
Каштым сусун вӓшлимӓш.
Ӱштӹ пӹл йоктара юрым,
Шӱмем шокшы седокат.
Колнем тӓнгӹн нӹжгӓ юкым,
Куги сага эчеӓт.
Припев:
Пӓлем, шошым угӹц толеш,
Куги лиэш ыжаргок.
Шӹжӹмӓт яратым шоэш,
йӹрӓлтӓлӹн, юр лошток.
Костан мардеж ... | Ипполит ЛОБАНОВ | ВЫРГЕ ВИЛӸТ ӸЛӸШТӒШВЛӒ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ШОШЫМ ЙӒНГ ЯРАТАШ ЯДЕШ
Йылжы вӹлнӹ ивлӓ йогат,
Йыл тӹрӹшкӹ ӱжеш йӓнг.
Шошым сӓмӹрӹквлӓм пога,
Йӹрӓт сусунок цилӓн.
Припев:
Шошым шӱм яраташ ядеш,
Эх, кыцелӓ тырхет тӹнь?
Кечӹ Йыл вӹд доно мадеш,
Ик цевер дон попем мӹнь.
Колшӹревлӓ чонгештӹлӹт,
Ылыт коктынат икань.
Цеверрӓкӹн чучеш ӹдӹр
Шошым кечӹн йори гань.
Припев.
... | Ипполит ЛОБАНОВ | ШОШЫМ ЙӒНГ ЯРАТАШ ЯДЕШ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
АК АЛТАЛЫ ТӸГӸР
Цевер ылам манын, со хывалет,
Йори ярал лиӓш цацет вӓл?
Лицӓэмӹм тӹгӹр вашт анжалам,
Махань ылам, шанем, йӹрӓлтӓл.
Припев:
Ак алталы соты тӹгӹр, агеш,
Ит цацы алталаш шаным тӓнг.
Тӹгӹр вашт лицӓэм яжон каеш...
Цевер лиӓш ак ли цилӓлӓн.
Манат, йӓнгет семеш йӹрӹмемжӹ,
Эчеӓт тӹнь ядат: «Йӹрӓлтӓл».
Уке мӹ... | Ипполит ЛОБАНОВ | АК АЛТАЛЫ ТӸГӸР | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
КЫШКЫ ВИСЕТ, ЙӰКСӸ?
Ужам, корнышты
Ӹдӹр иэш йӱксӹ гань.
Йӓлвлӓ лоштыжы
Ылеш шӹмӓ, йӓ, махань?
Припев:
Кышкы вӹсет, цевер йӱксӹ?
Пу мӹлӓнем сусун юкым.
Пишок тӹньӹм пӓлӹнем,
Курымешок вӓшлинем.
Анжет йӱксӹлӓ,
Вӹкем, вуйым сӓрӓлок.
Шӱмет пуры вӓл?
Ашкед миэм попашок.
Припев.
Шокшы вӓрӹшкӹ
Йӱксӹ кеӓ мӹнгешок.
Шӱмем сӓрӹ... | Ипполит ЛОБАНОВ | КЫШКЫ ВИСЕТ, ЙӰКСӸ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
МАЛЫН ВӒЛ АЛТАЛЕТ?
Вычем, шанем,
Толам маньыц вадеш вӓшлимӓш.
Анжем, анжем...
Ӓль алтала кидӹштемжӹ цӓш?
Припев:
Со ик семӹнь каштеш цӓш,
Малын вӓл алталет тӓнг?
Уке гӹнь яратымаш,
Ам тол угӹц вӓшлимӓш.
Тылтке веле
Шӱмем шиэш шӹрен цӓш гӹцӓт.
Ӹшкет нелӹ
Вычаш, шалгаш худа — пӹц йыдшат.
Припев.
Сӹнзӓвӹдӹм
Пӹл нер вилӓ... | Ипполит ЛОБАНОВ | МАЛЫН ВӒЛ АЛТАЛЕТ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЯКШАР ПИСӒН
Якшар писӓн пелед шӹнзӹн,
Мӹлӓм сусун йӹрӓ.
Анжет гӹнь, алтала сӹнзӓм,
Ак ли тӹдӹм кӹрӓш.
Припев:
Якшар писӓн, якшар писӓн,
Шӱмем яктеок пышкыльыц.
Эх, изиш хоть пуры лишӓш,
Малын тӹньӹ костан ылат?
Ӹнде пӓлем тӹньӹн йӓнгӹм,
Ӧрдӹж доно эртем.
Цӹрем анжен воет тӓнгӹм,
Сусу ямын кердеш.
Припев.
Шӹжӹ тольы —... | Ипполит ЛОБАНОВ | ЯКШАР ПИСӒН | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ЭХ, СОЛАНА
Сола мычкы каштеш ӱшкӱж,
Пырынежӹ цилӓн док.
А млоецвлӓн шӱм лин ӱштӹ,
Пачанг киӓт вӓрӹшток.
Припев:
Эх, солана, ма йиш сола,
Шонгы млоец кильки нӓр.
Пӹлӹшӹштӹм кӹрдӓй, толдай,
Йӹлмӓн мошы вӓтӹвлӓ.
Погымыжы, лиэш рота:
Йӱкшӹжӓт дӓ арыжат.
Эртен кешӓш вӓл церотым,
Ӹдӹр выча мӹньӹмӓт.
Припев.
Кышты улы шонгы... | Ипполит ЛОБАНОВ | ЭХ, СОЛАНА | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
АХ, СИРЕНЬ
Цевер сирень лишкӹ
Лӓктӹм вӓшлимӓш.
Шӹжвӹк мыра тиштӹ,
Сусу йӹрӹм-вӓш.
Припев:
Ах, сирень, сирень,
Тӓнгем шижтӓрӓл.
Тӹдӹ кышкы кен,
Угӹц тиш сӓрӓл.
Сирень укшым кычем —
Мӱӓн тӹрветок.
Тӓнгем веле, кышты
Сӓрнет юкдеок.
Припев.
Ак кел шӱм дон мадаш,
Сирень докы ми.
Тӹньӹм йӓнгем ядеш,
Соэш тӓнгем ли.
Припев:... | Ипполит ЛОБАНОВ | АХ, СИРЕНЬ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ОЛМЫДАЛТЕШ КОК КОЛШӸРЕ
Колшӹревлӓ коктын шӹнзӓт,
Нӹнӹм яжо анжашат.
Сусун йӹрӓ тӓнгӹн сӹнзӓ,
Пурын чучеш йӓнгешӓт.
Припев:
Йыл тӹрӹшкӹ валем шӹрен,
Тӓнгем сага, ӹнянӓл.
Олмыдалтеш кок колшӹре, —
Мӓмнӓм ужын йӹрӓт йӓл.
Теве нӹнӹ чонгештӹлӹт, —
Цевер кечӹжӹ махань?
А ош тыгыр кӓпет вӹлнӹ,
Каят тӹнь колшӹре гань.
Припев... | Ипполит ЛОБАНОВ | ОЛМЫДАЛТЕШ КОК КОЛШӸРЕ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
СӸНЗӒ УЖЕШ ЦЕВЕРӸМ
Тӹньӹм анжен, анжен тӹлнем.
Сӹнзӓ ядеш цеверӹм.
Ӹлӹмӓштӹ Земля вӹлнӹ
Цаклыделам техеньӹм.
Припев:
Сӹнзӓ кӹрӓн шаптыр ганьы,
Йӹрӹметшӓт олмыдеш.
Ылат сӓмӹрӹк маханьы?!
Ужам шӹрен омынеш.
А лицӓштӹшӹ лаксакет
Йӓнгем йори аздара.
Цевер ылеш сонимакы,
Тӹдӹм тӹньӹ эртӓрет.
Припев:
Сӓмӹрӹквлӓ кушкын шалг... | Ипполит ЛОБАНОВ | СӸНЗӒ УЖЕШ ЦЕВЕРӸМ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
СУСУ, ЙӒ, МАХАНЬ?
Малын кечӹ лӓктеш йӹрӓлтӓл?
Йыл вӹд доно мадаш ӹвӹртӓл.
Кеем сусун Кырык сир солаш,
Кырык вӹлнӹ улы маныт цӓш.
Тӓнгем йӹрӓ — сусу, йӓ, махань? 2 гӓнӓ
Яратымаш — цевер кечӹ гань.
Пеледӓлтеш малын клевержӓт?
Изи мӱкшӹм выча тӹдӹжӓт.
Уша шӱмнӓм яратымашат,
Яратым дон сусу ӹлӓшӓт.
Олма садшы — сӹлнӹ, ... | Ипполит ЛОБАНОВ | СУСУ, ЙӒ, МАХАНЬ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
КОКТЫН ВЕЛЕ
Курым эртӓ, тӓнгем со сагаэм,
Соэшок пелӓшем линӓт тӹнь.
Тӹлӓт веле пуры ти шаяэм:
— Тӹньӹм вел яратен ӹлем мӹнь.
Припев:
Коктын веле сусун эртӓ курым,
Коктын веле ӹлен лиэш цӓш.
Коктын веле ужаш лиэш пурым,
Цат яратен ӹлен вӓшӓ-вӓш.
Ӱкшӹктенжӹ ак керд йӓлӹн шая,
Ӧрдӹжтӓт сагаэм лишӹл тӓнг.
Амат шаны шаяэ... | Ипполит ЛОБАНОВ | КОКТЫН ВЕЛЕ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
ПЕЛЕД ШӸЦШӸ ОЛМАВУ
Шошым кечӹн садшы вӹлнӹ
Марын ош нӓрӓтӹм ужам.
Ой, маханьы шӹмӓ, сӹлнӹ —
Ош савыцан олмавужы.
Припев:
Пелед шӹцшӹ цевер садым
Йӓнгем вашт яратен анжем.
Тыр, веселӓ шошым вадын
Луатшӹм и жепем, ӓштем.
Садшы каеш ош букетлӓ,
Улы шӱмемок тӓрвӓтӓ.
Олмавужы мӹнь вӹкемлӓ
Пурын анжен, тӧр шалгалта.
Припев... | Ипполит ЛОБАНОВ | ПЕЛЕД ШӸЦШӸ ОЛМАВУ | Мырывлӓ | Ӹлӓш, ӹлӓш | 2000 |
МАРЫ ЭЛ РЕСПУБЛИКӸН КОНСТИТУЦИЖӸ
1995 и 24 июньын Мары Эл Республикӹн Конституционный Собраништӹ принимайымы
(1995 и 7 июляш «Марий Эл» газет;
Мары Эл Республикӹн Иктӹш цымырен лыкмы законодательствыжы, 1997, 11 №, 402 ст.; 1998, 1 №, 1 ст.; 2000, 3 №, 64 ст., 7 №, 186 ст.; 2001, 1 №, 1, 2 ст., 6 №, 261, 262 ст.;
2003... | Мары Эл Республикын Кугижаншы Погынымаш | МАРЫ ЭЛ РЕСПУБЛИКӸН КОНСТИТУЦИЖӸ | конституци | Мары Эл Республикын Кугижаншы Погынымаш | 2015 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.