src_lang
stringclasses
3 values
tgt_lang
stringclasses
3 values
src_text
stringlengths
5
1.61k
tgt_text
stringlengths
5
1.61k
kan_Knda
san_Deva
ಸ್ಥೂಲವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಷಯಗಳು ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಇಲ್ಲ.
स्थूलविषयाः सूक्ष्मविषयाश्च न सन्ति।तत्र विषायाणां भानमेव नास्ति।
kan_Knda
hin_Deva
ಯಾರು ಮಂದರೋ ಅವರು ದುರ್ವಾಸನಾವಾಸಿತಾಂತಃಕರಣರು ವೈರಾಗ್ಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ಶ್ರವಣಾದಿಸಾಧನಹೀನರು ನಿರ್ವಿಶೇಷವಾದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನೀಶ್ವರರು ಅಥವ ಅಕ್ಷಮರಾಗುತ್ತಾರೆ.
जो मन्द दुर्वासना वासित अन्तः करण वाले होते हैं वे वैराग्य के अभाव से श्रवणादिसाधनों से हीन होने पर निर्विशेष पर ब्रह्म का साक्षात्कार करने में अक्षम होते है।
san_Deva
hin_Deva
"समाहारार्थे यः द्विगुः भवति स एकवचनं भवति" इति सूत्रार्थः ।
समाहार अर्थ में जो द्विगु होता है वह एकवचन होता है यही सूत्रार्थ है।
hin_Deva
san_Deva
विष्णु पुराण के अनुसार से पथ्य के तीन शिष्यों के नाम क्रमश जाबालि, कुमुद तथा शौनक ये तीन थी।
विष्णुपुराणानुसारेण पथ्यस्य त्रयाणां शिष्याणां नामानि क्रमशः जाबालिः कुमुदादिः तथा शौनकः इति आसीत्‌।
kan_Knda
hin_Deva
ಪರಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಜೀವದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಭಿನ್ನತ್ವಾತ್ ಮತ್ತು ಜೀವದ ಆವಿದ್ಯಾ ಕಲ್ಪಿತತ್ವಾತ್ ಇಷ್ವರನೂ ಸುಳ್ಳು ಎಂದಲ್ಲ, ಅವಿದ್ಯಾಕಲ್ಪಿತ ಜೀವದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಭಿನ್ನತೆಯಿಂದ.
निश्चित रूप से परमार्थत रूप से जीव के ब्रह्म से अभिन्नत्व से जीव का अविद्याकल्पितत्व ईश्वर भी मिथ्या है तो अविद्या कल्पित जीव से परमेश्वर के भिन्न होने से ऐसा भी नहीं है।
hin_Deva
kan_Knda
स्तनकेशवती स्त्री होती है।
ಸ್ತನಕೇಶವತೀ ಸ್ತ್ರೀ ಆಗುತ್ತಾಳೆ.
hin_Deva
san_Deva
साधन चतुष्टय में अन्यतम साधन है शमादिषट्क सम्पत्ति होती है।
साधनचतुष्टय अन्यतमं साधनं शमादिषट्कसम्पत्तिः।
san_Deva
hin_Deva
तत्त्वमसि इत्यत्र तत्पदेन त्वम्पदेन च विशेष्यम्‌ अखण्डैकरसं चैतन्यमेव उपस्थापितम्‌।
तत्वमसि यहाँ पर तत्‌ पद से तथा त्वम्‌ पद से विशेष्य अखण्ड एक रस चैतन्य ही उपस्थापित होता है।
san_Deva
kan_Knda
२१. मनोमयकोशः कः ?
೨೧. ಮನೋಮಯ ಕೋಶವೆಂದರೆ ಏನು?
san_Deva
kan_Knda
" न लोपो नञः " इत्यस्मात्‌ सूत्रात्‌ नञः इत्यनुवर्तते तच्च पञ्चम्यन्ततया विपरिणमते ।
ನ ಲೋಪೋ ನಞಃ ಇದರಿಂದ ನಞಃ ಎಂಬ ಪದವು ಅನುವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಂಚಮ್ಯಂತದಿಂದ ವಿಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.
san_Deva
kan_Knda
मालतीमाधवस्य टीकाकर्ता कः?
ಮಾಲತೀ ಮಾಧವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದವರು ಯಾರು?
kan_Knda
san_Deva
ಈ ಶೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ವಿತೀಯ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದ ಅದ್ವಿತೀಯ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಾಪ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
अस्यां श्रुतौ अद्वितीयब्रह्मज्ञानस्य अद्वितीयब्रह्मप्राप्तिरेव फलम्‌ इति उक्तम्‌ अस्ति।
san_Deva
kan_Knda
अनुपूर्वम्‌ अनुक्रमः, तस्य भाव आनुपूर्व्यम्‌।
ಅನುಪೂರ್ವಮ್ ಅನುಕ್ರಮ ಅದರ ಭಾವವೇ ಆನುಪೂರ್ವ್ಯಮ್ ಎಂದಾಗಿದೆ.
san_Deva
hin_Deva
श्रीसूक्तस्य द्वौ मन्त्रौ- 'हिरण्यवर्णा हरिणीम्‌' तथा 'गन्धद्वारां दुराधर्षाम्‌' पद्मपुराणे समुद्धृतौ स्तः (६/१५५/२८/३०) 'सितासिते सरीते यत्र सङ्गते' इति स्कन्दपुराणस्य काशीखण्डे (७/४४) तथा पद्मपुराणे (६/२४६/३५), समुद्धृतोऽस्ति।
श्री सूक्त के दो मन्त्र- * हिरण्यवर्णां हरिणीम्‌' तथा ` गन्धद्वारां दुराधर्षाम्‌' पद्य पुराण में उद्धृत है (६/१५५/२८/३०) * सितासिते सरीते यत्र सङ्गते' यह स्कन्द पुराण के काशी खण्ड में (७/४४) तथा पद्म पुराण में (६/२४६/३५) , इसका उल्लेख प्राप्त होता है।
san_Deva
kan_Knda
उपासनां विशदतया लिखत।
ಉಪಸನೆಯನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ.
kan_Knda
hin_Deva
ಡಾ. ಹರ್ಟಲ್ ಅವರು, ಶ್ರೋದರ್ ಅವರು, ವಿಂಡಿಸ್ ಅವರು, ಓಲ್ಡೆನ್ ಅವರು, ಪಿಶೆಲ್ ಅವರು ಮುಂತಾದವರು, ನಾಸದೀಯಸೂಕ್ತವು, ಪುರುಷಸೂಕ್ತವು, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸೂಕ್ತವು, ವಾಕ್ ಸೂಕ್ತವು ಇತ್ಯಾದಿ.
डॉ. हर्टल महोदय, श्रोदर महोदय, विण्डिश महोदय, ओल्डेन वर्ग महोदय, पिशेल महोदय नासदीय सूक्त, पुरुष सूक्त, हिरण्यगर्भ सूक्त, वाक सूक्त इत्यादि।
kan_Knda
san_Deva
ಒಂದು ಮರದ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಮರದ ಯಾವ ಭೇದವಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಸಜಾತೀಯ ಭೇದವಾಗುತ್ತದೆ.
वृक्षेण साकं वृक्षस्य यः भेदः स सजातीयः भेदः।
san_Deva
kan_Knda
पुनरपि तस्य मनसः सकाशात्‌ चन्द्रमाः, चक्षुषः सूर्यः, मुखादिन्द्रः अग्निश्च, कर्णाभ्यां वायुः, प्राणश्च अजायन्त।
ಮತ್ತು ಅದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರ, ಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯ, ಮುಖದಿಂದ ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ, ಕರ್ಣದಿಂದ ವಾಯು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವು ಉತ್ಪನ್ನವಾದವು.
hin_Deva
kan_Knda
ब्रह्मणो योग्यं ब्राह्यं, उस प्रकाश स्वरूप आदित्य को नमस्कार।
ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಯೋಗ್ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಯಂ, ಆ ಪ್ರಕಾಶ ಸ್ವರೂಪ ಆದಿತ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
san_Deva
kan_Knda
इमं पाठं पठित्वा भवान्‌ - सूत्रैः स्वरसिद्धिप्रक्रियां ज्ञास्यति। स्वरसम्बन्धीनि वार्तिकानि ज्ञास्यति। एकश्रुतिविषये ज्ञास्यति। सूत्रार्थस्य समन्वयं ज्ञास्यति। साधारणस्वरविषये सामग्रिकज्ञानं प्राप्स्यति।
ನೀವು ಈ ಪಾಥವನ್ನು ಓದಿ,- ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ವರಸಿದ್ಧಿಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳುತ್ತೀರ. ಸ್ವರಸಂಬದ್ಧವಾದ ವಾರ್ತಿಕಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರ. ಏಕಶ್ರುತಿವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರ.
hin_Deva
kan_Knda
इसी ही दिन में तीन सवन भी होते हैं।
ಇದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸವನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
kan_Knda
san_Deva
ಹದಿನಾರು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
षोडशसंस्काराणां विशिष्टं वर्णनम्‌ अपि गृह्यसूत्रेषु कृतम्‌।
san_Deva
kan_Knda
पतञ्जलिना वेदाङ्गविषये किमुक्तम्‌।
ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವೇದಾಂಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳಿದರು?
hin_Deva
kan_Knda
आमन्त्रितं बहुवचनम्‌ ये दोनों भी पद के विशेषण हैं।
’ಆಮಂತ್ರಿತಮ್’ ’ಬಹುವಚನಮ್’ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ’ಪದಸ್ಯ’ ಅನ್ನುವುದರ ವಿಶೇಷಣಗಳಾಗಿವೆ.
san_Deva
hin_Deva
४. पुत्रजन्मादिरूपं किमपि विशिष्टं निमित्तम्‌ आश्रित्य यानि कर्माणि कर्तव्यानि भवन्ति तानि नैमित्तिकानि।
4. पुत्रजन्मादिरूप कुछ भी विशिष्ट निमित्त का आश्रय लेकर के जो कर्म करने होते हे वे नैमित्तिक होते हैं।
kan_Knda
hin_Deva
ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಗುಣದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಗುಣದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
इसलिए निर्गुण के प्रतिपादन के लिए सगुण का प्रतिपादन अपेक्षित है।
kan_Knda
san_Deva
ಅಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಯೊಗ್ಯತೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
तत्रापि काचित्‌ योग्यता आवश्यकी।
kan_Knda
san_Deva
ಇಲ್ಲಿ ಕುತ್ಸಿತಾನಿ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮಾಬಹುವಚನಾಂತ ಕುತ್ಸ್ನೈಃ ಎಂಬುದು ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.
अत्र कुत्सितानि इति प्रथमाबहुवचनान्तं कुत्सनैः इति च तृतीयाबहुवचनान्तं पदम्‌ ।
san_Deva
hin_Deva
कारणं हि गुरुः अविद्यां नाशयति।
कारण यह है की गुरु ही अज्ञान का नाश करता है।
hin_Deva
san_Deva
और इस प्रकार पित्‌ में सार्वधातुक संज्ञक में तिप्‌ प्रत्यय के परे होने पर पूर्व के हकार से उत्तर ओकार की प्रकृत सूत्र से उदात्त स्वर सिद्ध होता है।
एवञ्च पिति सार्वधातुकसंज्ञके तिप्प्रत्यये परे सति पूर्वस्य हकारोत्तस्य ओकारस्य प्रकृतसूत्रेण उदात्तस्वरः सिध्यति।
san_Deva
kan_Knda
यत्‌ भेदस्य व्यावर्तकं तत्‌ विशेषणम्‌।
ಯಾವ ಭೇದವು ವ್ಯಾವರ್ತಕವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
hin_Deva
san_Deva
जिसके बिना कोई भी कार्य नही किया जा सकता है।
येन विना किमपि कार्यं कर्तुं न शक्यते।
hin_Deva
san_Deva
उच्चै अपाद बन्ध यजुरात्मक है क्योकि जो मन्त्र वाक्य पढ्ते है वे निगद होते है।
उच्चैरपादबन्धं यजुरात्मकं यत्‌ मन्त्रवाक्यं पठ्यते तद्‌ भवति निगदः।
kan_Knda
san_Deva
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ "ದಿಕ್ಪೂರ್ವಪದಾದಸಂಜ್ಞಾಯಾಞಃ" ಇಲ್ಲಿ ತದ್ಧಿತದ ಜ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾದ "ತದ್ಧಿತೇಷ್ವಚಾಮಾದೇಃ" ಆದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ ಇದರ ವೃದ್ಧಿ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
अत्र प्रसङ्गाद्‌ "दिक्पूर्वपदादसंज्ञायां ञः" इति तद्धितञप्रत्ययविधायकं "तद्धितेष्वचामादेः" इत्यादेरचो वृद्धिविधायकं सूत्रं प्रस्तुतम्‌ ।
san_Deva
hin_Deva
तेषु त्रिषु प्रतिलोकम्‌ एकः देवः प्रधानः अन्ये च तस्यैव भिन्नाः अभिव्यक्तयः।
उन तीनो में प्रत्येक लोक का एक देव प्रधान है और अन्य उसकी भिन्न अभिव्यक्तियां है।
san_Deva
kan_Knda
माता जनन्यपि तत्सम्बन्धाद्धीना तप्यते।
ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಇವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಾರೆ.
hin_Deva
san_Deva
कथासार - कभी प्रातः काल हाथ धोने के लिए महर्षि मनु के लिए उनके सेवक जल को लेकर आये।
कथासारः - अथ कदाचित्‌ प्रातः हस्तप्रक्षालनाय महर्षेः मनोः कृते तस्य भृत्याः जलम्‌ आनीतवन्तः।
san_Deva
hin_Deva
अत्र सुपः इति षष्ठ्येकवचनान्तं पदं, धातुप्रातिपदिकयोः इति षष्ठीद्विवचनान्तं पदम्‌।
यहाँ पर सुपः यह षष्ठी एकवचान्त पद है और धाकप्रातिपदिकयोः षष्ठीद्विवचनान्त पद है।
kan_Knda
san_Deva
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಾಮದ ಹೆಸರು ಬೃಹತ್ಸಾಮ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನಾಮಕರಣವಿದೆ.
अतः अस्य साम्नः बृहत्साम इति विशिष्टं नामकरणम्‌ अस्ति।
hin_Deva
kan_Knda
बहुत संख्या के मन्त्र छन्दोबद्ध है, उनमे कुछ अंश ही गद्यात्मक है।
ಬಹಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮಂತ್ರವು ಛಂದೋಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಗದ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ.
hin_Deva
san_Deva
अङ्गिरः यह कह करके किसका सम्बोधन किया जाता है?
अङ्गिरः इत्युक्त्वा कस्य सम्बोधनं क्रियते?
kan_Knda
san_Deva
ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತವಾರ್ತಿಕದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಾಮವಾಚಕಪದವಾದ ’ದೇವದತ್ತಸ್ಯ’ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ವಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ.
अतः प्रकृतवार्तिकेन अत्र नामवाचकस्य देवदत्तस्य इति पदस्य उपोत्तमस्य अर्थात्‌ अन्त्यात्‌ पूर्वस्य विकल्पेन उदात्तस्वरः भवति।
san_Deva
hin_Deva
यतश्च अत्यन्तं दुर्विज्ञेयो भवति आत्मविचारः।
क्योंकि आत्मविचार को समझना अत्यन्त ही कठिन है।
san_Deva
kan_Knda
रत्नधातमम्‌- रत्नानि दधाति इति रत्नधाः, रत्नधाशब्दस्य क्विप्प्रत्यये तमप्प्रत्यये च द्वितीयैकवचने रत्नधातमम्‌ इति रूपम्‌।
ರತ್ನಧಾತಮಮ್ - ರತ್ನಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನನ್ನು ರತ್ನಧಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ರತ್ನಧಾ ಶಬ್ದದಿಂದ ಕ್ವಿಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ರತ್ನಧಾತಮಮ್ ಈ ರೂಪವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
san_Deva
kan_Knda
द्वेषाधिक्येन बहुधा विद्धोऽपि युद्धं न परित्यक्तवानित्यर्थः।
ದ್ವೇಷವು ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಂದ ಭಂಗವಾದಾಗ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
san_Deva
kan_Knda
आत्मा सर्वत्र अस्ति सर्वेषामस्ति।
ಆದರೆ ಆತ್ಮವು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
kan_Knda
san_Deva
ಈ ಪ್ರಕಾರವಾದ ಅಗ್ನಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕರ್ತೃವು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ईदृशस्य अग्नेः समीपं यज्ञकारिणः यान्ति।
kan_Knda
hin_Deva
'ಅನುದಾತ್ತಪದಮೇಕವರ್ಜ್ಯಮ್' ಈ ಪಾಣಿನೀಯ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ವೇದದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪದದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲವು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರಗಳಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಸ್ವರಗಳು ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.
' अनुदात्तपदमेकवर्ज्यम्‌' इस पाणिनीय सूत्र में कहा है की वेद के प्रत्येक पद में अवश्य ही कुछ उदात्त स्वर होते हैं, और शेष स्वर अनुदात्त होता है।
hin_Deva
kan_Knda
“पूर्वापराधरोत्तरमेकदेशिनैकाधिकरणे'' सूत्र की व्याख्या की गई है?
"ಪೂರ್ವಪರಾಧರೋತ್ತರಮೇಕದೇಶಿನೈಕಾಧಿಕರಣೆ" ಈ ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.
san_Deva
kan_Knda
द्विपदात्मके अस्मिन्‌ सूत्रे लोपे इति सप्तम्यन्तं पदम्‌।
ದ್ವಿಪದಾತ್ಮಕವಾದ ಈ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೋಪೆ ಇದು ಸಪ್ತಮ್ಯಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.
san_Deva
kan_Knda
"न सुब्रह्मण्यायां स्वरितस्य तूदात्तः 'इति सूत्रेण उदात्ते प्राप्ते प्रकृतसूत्रेण तस्य अनुदात्तस्वरः इति बोध्यम्‌ ।
" ನ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ವರಿತಸ್ಯ ತೂದಾತ್ತಃ" ಎಂಬ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದಾಗ ಪ್ರಕೃತಸ್ವರದಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುದಾತ್ತಸ್ವರವು ಆಗುತ್ತದೆ.
hin_Deva
san_Deva
वस्तुतः वहाँ पर रस्सी ही होती है न की सर्प।
वस्तुतः तत्र रज्जुरेव वर्तते न सर्पः।
san_Deva
hin_Deva
त्रिकालसम्बन्धिवस्तुषु मनः प्रवर्तते।
त्रिकालसम्बन्धी वस्तुओं में मन प्रवृत्त करता है।
kan_Knda
san_Deva
ಅವರು ಚಾರ್ವಾಕ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪೂರ್ವಪಕ್ಷದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
सः चार्वाकादीनां मतं पूर्वपक्षमतरूपेण संस्थाप्य तेषां मतानां खण्डनं कृतवान्‌।
hin_Deva
san_Deva
किन्तु ऐतरेय ब्राह्मण में इस मत को समालोचित और खण्डित किया गया है।
किन्तु ऐतरेयब्राह्मणे इदं मतं समालोचितं खण्डितं च।
hin_Deva
kan_Knda
सुंदर स्तुति करने वाले के लिए।
ಸುಂದರವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸುವವರಿಗೆ.
san_Deva
kan_Knda
ज्ञानयज्ञनाम्ना भाष्यमिदं विख्यातमस्ति।
ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಈ ಭಾಷ್ಯವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ
kan_Knda
san_Deva
ಯಾರ ಬಲದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅವರಿಂದಲೇ "ಸಹಸಃ ಸೂನುಂ ಬಲಪುತ್ರಃ" ಈ ಅಭಿಧಾಂತರವು ಆಗುತ್ತದೆ.
यस्माद्‌ बलेनैव उत्पाद्यः स तस्मात्‌ 'सहसः सूनुं बलपुत्रः' इति तस्याभिधान्तरम्‌।
san_Deva
kan_Knda
अलङ्कृतवर्णने केषां मानवीकरणं भवति?
ಅಲಂಕೃತ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರ ಮಾನವೀಕರಣವಾಗಿದೆ?
san_Deva
kan_Knda
अत्र नञ्‌ इत्यनेन प्रसिद्धस्याव्ययस्यैव ग्रहणं न तु " स्त्रीपुंसाभ्यां नञ्स्नञौ भवनात्‌ " इति सूत्रेण विहितस्य नञ्प्रत्ययस्य ।
ಇಲ್ಲಿ ನಞ್ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಅವ್ಯಯದಿಂದ ಗ್ರಹಣವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು "ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಾಭ್ಯಾಂ ನಞ್ಸ್ನಞೋ ಭವನಾತ್" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ವಿಹಿತವಾದ ನಞ್ ಪ್ರತ್ಯಯದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
kan_Knda
san_Deva
ಆದರೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
न तु सुमद्रे इति।
hin_Deva
san_Deva
उनकी पत्नियो की अवस्था किस प्रकार होती है।
तेषां पत्नीनां कीदृशी अवस्था भवति ।
kan_Knda
hin_Deva
"ವಿಶೇಷಣಂ ವಿಶೇಷ್ಯೇಣ ಬಹುಲಮ್" ಇದರಿಂದ ಸೂತ್ರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ ಈ ಸೂತ್ರವು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
“* विशेषणं विशेष्येण बहुलम्‌” इस से ही सूत्रकार्य में सिद्ध होने पर इस सूत्र से किसलिए (किमर्थम्‌) प्रश्‍न आता है।
kan_Knda
hin_Deva
೧೨. ಸ್ಥೂಲವಿಷಯೋಪಭೋಗವು ಯಾವಾಗ ಆಗುತ್ತದೆ.
12. स्थूल विषयोपभोग कब होता है?
kan_Knda
hin_Deva
ಪಾದವು ಆತ್ಮವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಪಾದದ ಅಭಾವದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರದರು ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ.
पाद आत्मा नहीं होती है क्योंकि पाद के अभाव में कोई जीवित रहता है।
kan_Knda
san_Deva
ಅವ್ಯಯೀಭಾವಾತ್ ಇದು ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನಾಂತ ಪದವಾಗಿದೆ.
अव्ययीभावादिति पञ्चम्येकवचनान्तं पदम्‌।
hin_Deva
kan_Knda
सूत्र की व्याख्या- यह विधिसूत्र है।
ಸೂತ್ರದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ - ಇದು ವಿಧಿಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.
san_Deva
kan_Knda
चक्षुषा वीक्षमाणाः हस्तपादमस्तकादयः स्थूदेहस्य अंशाः भवन्ति।
ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಕೈ ಕಾಲು ತಲೆಗಳು ಸ್ಥೂಲದೇಹದ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
hin_Deva
kan_Knda
ऋग्वेद में २५० सूक्तों में इन्द्र का स्तुति स्वतन्त्ररूप से किया गया है।
ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ೨೫೦ ಸೂಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರೂಪದಿಂದಲೇ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
hin_Deva
san_Deva
मन ही सङकल्पवश चक्षु आदि इन्द्रियों के विषयों की और दोड़ता है।
मनसः सङ्कल्पवशात्‌ एव चक्षुरादयः रूपादीन्‌ विषयान्‌ प्रति धावन्ति।
hin_Deva
kan_Knda
वह ही व्यक्ति जब शाम के समय कुलाल के घर में आया तो वहाँ पर तब उसने वहाँ पर देखा घट आदि शराव वहाँ पर थे।
ಅದೇ ಪುರುಷನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಕುಲಾಲನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ನೋಡಿದನು ಆಗ ಘಟದ ಅವಯವಗಳು ಇದ್ದವು.
san_Deva
kan_Knda
तेषु परमः पुरुषार्थः मोक्षः।
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪುರುಷಾರ್ಥವೇ ಮೋಕ್ಷವಾಗಿದೆ.
kan_Knda
hin_Deva
ವಿಲಕ್ಷಣಗಳ ಮತ್ತು ಜೀವ ಈಶ್ವರ ಹೇಗೆ ತತ್ವಮಸಿ ಇತ್ಯಾದಿ ವಾಕ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ಅಖಂಡೈಕರಸಂ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
तो इस प्रकार से विलक्षण जीव तथा ईश्वर में कैसे तत्‌ त्वं असि आदि वाक्य अखण्ड एक रस ब्रह्म का प्रतिपादन करते हैं।
kan_Knda
san_Deva
ಆಗ ಅವಳ ದುರ್ದಶೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ತನ್ನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಕರುಣೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅದರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
तदा तदीयां दुर्दशां परिपश्यन्‌ स्वजनः अपि करुणां न करोति तं च परिचाययितुं न इच्छति ।
kan_Knda
hin_Deva
ಪ್ರಾಕ್ ಈ ಆವರ್ತಿಯ ಫಲ ಏಕ ಸಂಜ್ಞಾ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಆದಿ ಸಂಜ್ಞೆಗಳ ಸಮಾವೇಶವು ಆಗುತ್ತದೆ.
प्राक्‌ इस आवर्ति का फल एक संज्ञा अधिकार में समास संज्ञा के साथ अव्ययीभाव आदि संज्ञाओं का समावेश होता है।
hin_Deva
kan_Knda
चार प्रयाजों और दो अनुयाजों का अनुष्ठान विहित है।
ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಯಾಜ ಮತ್ತು ಎರಡು ಅನುಯಾಜಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ವಿಧಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
hin_Deva
san_Deva
उसका भाव मुमुक्षुत्व होता है।
तस्य भावो मुमुक्षुत्वम्‌।
kan_Knda
hin_Deva
ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದಗಳು ಏಕವಚನಾಂತವಾಗಿದೆ.
यहाँ इन दोनों ही पद प्रथमा एकवचनान्त है।
kan_Knda
hin_Deva
ಇದರ ಮಂತ್ರ ಸಹಿತವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.
इसकी मन्त्र सहित व्याख्या कीजिए।
san_Deva
hin_Deva
हे श्रद्धे अस्माकम्‌ अस्य वचनस्य अभीष्टपूर्ति कुरु।
हे श्रद्धा हमारे इस वचन की अभीष्टपूर्ति करो।
hin_Deva
kan_Knda
उसका आकार पृथुबुध्नोदर विशिष्ट होना चाहिए।
ಅದರ ಆಕಾರವು (ಪೃಥುಬುಧ್ನೋದರವಿಶಿಷ್ಟ) ಮಂಡಾಳುಂಡೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು.
san_Deva
kan_Knda
9. आहुः इति रूपं कस्य धातोः।
೯. ಆಹುಃ ಈ ರೂಪವು ಯಾವ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಆಗಿದೆ?
hin_Deva
san_Deva
इस सूत्र से अनुदात्त स्वर का निषेध होता है।
सूत्रेण अनेन अनुदात्तस्वरस्य निषेधः विधीयते।
san_Deva
kan_Knda
अतः अयं समासः षष्ठीतत्पुरुषः इत्यभिधीयते।
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಮಾಸವನ್ನು ಷಷ್ಠೀ ತತ್ಪುರುಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
kan_Knda
hin_Deva
ಮಗ ಕೆಳಗಡೆ ಇದ್ದನು.
पुत्र तो नीचें था।
hin_Deva
kan_Knda
यहाँ जो यण्‌ है, वह उदात्त के स्थान में विहित है।
ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಣ್-ವರ್ಣವು ಉದಾತ್ತಸ್ವರದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾದದ್ದು.
san_Deva
hin_Deva
व्याख्या- प्रश्नोत्तररूपेण ब्राह्मणादिसृष्टिं ब्रह्मवादिनां प्रश्ना उच्यन्ते।
व्याख्या - प्रश्नोत्तर रूप से ब्राह्मणादि सृष्टि को ब्रह्मवादियों के प्रश्‍न कहते है।
kan_Knda
san_Deva
ಅದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಅವಳು ಕಾಮಾಯನೀ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ವಿಖ್ಯಾತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
तेनैव कारणेन सा कामायनी इति नाम्ना विख्याताऽस्ति।
san_Deva
hin_Deva
सरलार्थः- यज्ञस्य प्रकाशयुक्तः पुरोहितः अग्निः अस्ति।
सरलार्थ - यज्ञ का प्रकाशयुक्त पुरोहित अग्नि है।
kan_Knda
san_Deva
ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಂಹಿತಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
मन्त्र एव संहिता इत्यपि प्रचारः।
kan_Knda
san_Deva
ವರ್ಗ ಸೂಕ್ತಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಶ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ - "ಜಾನನ್ನಪಿ ದ್ವಿಷಮೋದಂ ಸ ಯಜ್ಞಃ ಪಾತನಾನರಃ".
र्गसूक्तादीनां गणनाप्रतिपादकश्लोकस्तथा तद्विवरणञ्च निम्नरूपेणास्ति- जानन्नपि द्विषामोदं स यज्ञः पातनानरः।
san_Deva
hin_Deva
(गीता १७.२५) तत्‌ इति अनभिसन्धाय, “तत्‌ इति ब्रह्माभिधानम्‌ उच्चार्य अनभिसन्धाय च यज्ञादिकर्मणः फलं यज्ञतपःक्रियाः यज्ञक्रियाश्च तपःक्रियाश्च यज्ञतपःक्रियाः दानक्रियाश्च विविधाः क्षेत्रहिरण्यप्रदानादिलक्षणाः क्रियन्ते।
(गीता 17.25) तत्‌ ऐसे इस ब्रह्म के नाम का उच्चारण करके और कर्मो के फल को न चाहकर नाना प्रकार की यज्ञ और तप रूप तथा दान अर्थात्‌ भूमि?
hin_Deva
san_Deva
जिसमे सत्व रजस और तं ये तीन हो।
त्रिधातु।
san_Deva
kan_Knda
तथा संसारतापत्रयदन्दह्यमानः तापनिवृत्तिकामः स्वस्वरूपं जिज्ञासुः संसारनिवर्तकं श्रौत्रियं ब्रह्मनिष्ठं करतलामलकवत्‌ स्वप्रकाशात्मस्वरूपसमर्पकं गुरुम्‌ उपसर्पति।
ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಸಾರತಾಪತ್ರಯದಂದಹ್ಯಮಾನನು ತಾಪನಿವೃತ್ತಿಕಾಮನು ಸ್ವಸ್ವರೂಪವದ ಜಿಜ್ಞಾಸುವು ಸಂಸಾರನಿವರ್ತಕನನ್ನು ಕೇಳುಗನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠನನ್ನುಕರತಲಾಮಲಕದಂತೆ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶಾತ್ಮಸ್ವರೂಪಸಮರ್ಪಕನನ್ನು ಗುರುವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾನೆ.
hin_Deva
kan_Knda
वहीं औदुम्बर वृक्ष की उत्पत्ति हुई।
ಅಲ್ಲಿ ಔದುಂಬರ ವೃಕ್ಷದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಆಯಿತು.
hin_Deva
kan_Knda
अव्ययीभाव समास का विवेचन करो।
ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸದ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ.
hin_Deva
san_Deva
सूत्र व्याख्या-यह विधि सूत्र है।
सूत्रव्याख्या - इदं विधिसूत्रम्‌।
san_Deva
hin_Deva
तेन 'अनुदात्तं पदमेकवर्जम्‌' इति सूत्रेण धातोः (अगि-इत्यस्य) अकारस्य अनुदात्तस्वरः न तु प्रत्ययस्य इति।
उसको ' अनुदात्तं पदमेकवर्जम्‌' इस सूत्र से धातु के (अगि-इसके) अकार का अनुदात्त स्वर है प्रत्यय का नहीं है।
hin_Deva
kan_Knda
कभी अपने आप ही स्वर का विधान है।
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದೇ ಸ್ವತಃ ಸ್ವರವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
san_Deva
hin_Deva
प्रयोजनसिद्धिश्च आत्मज्ञानेन भवति।
प्रयोजन की सिद्धि आत्मज्ञान के द्वारा होती है।