src_lang
stringclasses
3 values
tgt_lang
stringclasses
3 values
src_text
stringlengths
5
1.61k
tgt_text
stringlengths
5
1.61k
hin_Deva
san_Deva
आदित्यपुरुष और प्रजापति की पत्नियाँ है।
आदित्यस्य पुरुषस्य प्रजापतेः पत्न्यौ।
san_Deva
kan_Knda
जुष्टम्‌ इत्यस्य कः अर्थः।
ಜುಷ್ಟಮ್ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?
hin_Deva
kan_Knda
वैसे ही विशेष रूप से पूज्य विचित्र अथवा विविध अन्न है जिसका वह चित्रश्रवस्तम है।
ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶೇಷ ರೂಪದಿಂದ ಪೂಜ್ಯ ವಿಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ವಿವಿಧ ಅನ್ನ ಆಗಿದೆ ಇದರ ಚಿತ್ರಶ್ರವಸ್ತಮ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ.
kan_Knda
san_Deva
ಮಹಾವ್ರತನ ಅನುಷ್ಟಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಹಿತವಾದ ವಿಧಾನಗಳ ವರ್ಣನೆಯು ಎಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?
महाव्रतानुष्ठानेन विहितानां विधानानां वर्णनं कुत्र अस्ति?
san_Deva
kan_Knda
अस्मिन्‌ तृतीये पाठे अधिकारी इति यो संबन्धः तस्यैव अवशिष्टभागः आदौ उपस्थापितः अस्ति।
ಈ ತೃತೀಯ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೋ ಅದರ ಉಳಿದಿರುವ ಭಾಗವೇ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
hin_Deva
kan_Knda
4 अध्यारोप तथा अपवाद वाद के द्वारा प्रपञ्च क्या होता है?
೪. ಅಧ್ಯಾರೋಪಾಪವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚ ಯಾವುದು ?
hin_Deva
san_Deva
गुरु श्रद्धावान्‌ अन्तेवासी के हृदय में ज्ञान का दीपक जलाकर के अज्ञान का नाश करता है।
गुरुः श्रद्धावतः अन्तेवासिनः हृदये ज्ञानरूपं प्रदीपं प्रज्वाल्य अज्ञानं नाशयति।
kan_Knda
hin_Deva
"ಉಪಪದಮತಿಂಗ್" ಇದು ಉಪಪದತತ್ಪುರುಷ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.
“उपपदमतिङ '' यह उपपदतत्पुरुष विधायक सूत्र है।
san_Deva
hin_Deva
सः असत्यभूतसर्पाकारेण परिणतः, तस्य असत्यवस्तुनः निरासः।
वह असत्यभूत सर्पाकार में परिणित होती है तब उस असत्य वस्तु का निरास हो जाता है।
hin_Deva
san_Deva
“प्रतिपदविधाना षष्ठी न समस्यते'' इस वार्तिक का क्या अर्थ है?
"प्रतिपदविधाना षष्ठी न समस्यते" इति वार्तिकस्यार्थः कः?
kan_Knda
hin_Deva
ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಪದ ಕೇವಲ ಎರಡು ಅಚ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ , ತೃಣವಾಚಕ ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯವಾಚಕವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆಗಲೂ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಕೃತ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆ ಶಬ್ದದ ಆದಿ ಸ್ವರವನ್ನು ಉದಾತ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ .
और भी यहाँ पद यदि केवल दो अच्‌ विशिष्ट ही होता, तृणवाचक अथवा धान्यवाचक नहीं है, तो वहाँ पर भी प्रकृत सूत्र से उस शब्द का आदि स्वर उदात्त नहीं होता है।
san_Deva
kan_Knda
स वृत्तिविशेषः दमः भवति।
ಅದನ್ನು ವೃತ್ತಿವಿಶೇಷ ದಮವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
kan_Knda
san_Deva
ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಮನನಗಳ ನಂತರ ನಿದಿಧ್ಯಾಸನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
श्रवणमननयोः अनन्तरं निदिध्यासनं क्रियते।
kan_Knda
san_Deva
ಯಸ್ಮಾನ್ನಽಋತೇ ಕಿಂಚನ ಕರ್ಮ ಕ್ರಿಯತೇ ತನ್ಮೇ ಮನ ಶಿವಸಂಕಲ್ಪಮಸ್ತು ।।೩ ।।
यस्मान्नऽऋते किञ्चन कर्म क्रियते तन्मे मन शिवसंकल्पमस्तृ ॥ ३ ॥
kan_Knda
san_Deva
ವಾರ್ತಿಕಾರ್ಥ - ಷಷ್ಠೀವಿಭಕ್ತ್ಯಂತದಲ್ಲೂ ಅಂತಿಮವರ್ಣಕ್ಕೆ ಉದಾತ್ತಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ.
वार्तिकार्थः - षष्ठ्यन्तस्यापि अन्त उदात्तः स्यात्‌।
kan_Knda
san_Deva
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಬ್ದದ ಯಜ್ಞದ ಅರ್ಥವು ಇದೇ ಆಗಿದೆ.
ब्राह्मणशब्दस्य यज्ञः इत्यपि अर्थः अस्ति।
san_Deva
kan_Knda
मम फलाय इदं करोमि कर्म इत्येवं फले सक्तो निबध्यते। कर्मभिः जन्मरूपं संसारं प्राप्यते॥
ನನ್ನ ಫಲಕ್ಕೆ ಈ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಫಲದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ | ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಜನ್ಮರೂಪವು ಸಂಸಾರವು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
kan_Knda
san_Deva
’ಯಜ್ಜ್ಞಾತ್ವಾಮೃತಮಶ್ನುತೇ’ (ಭ.ಗೀ. ೧೩.೧೨) "ತತೋ ಮಾಂ ತತ್ತ್ವತೋ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಿಶತೇ ತದನಂತರಮ್ (ಭ. ಗೀ. ೧೮.೫೫) ಇತ್ಯಾದಿ ವಾಕ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿಃಶ್ರೇಯಸಪ್ರಾಪ್ತಿಯನ್ನೇ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
'यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते' (भ. गी. १३.१२) “ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम्‌ (भ. गी. १८.५५) इत्यादीनि वाक्यानि केवलाज्ज्ञानात्‌ निःश्रेयसप्राप्तिं दर्शयन्ति।
hin_Deva
san_Deva
जैसे -तट शब्द लिङ्गत्रयविशिष्ट अर्थ का वाचक है।
यथा तटशब्दः लिङ्गत्रयविशिष्टस्य अर्थस्य वाचकः अस्ति।
kan_Knda
san_Deva
ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ತದಂತವಿಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ.
अतः अत्र तदन्तविधिः भवति।
kan_Knda
hin_Deva
ಅಥರ್ವವೇದದ ಶಾಖೆಯು ಪಸ್ಪಶಾನ್ಹಿಕದಲ್ಲಿ "ನವಧಾಽಽಥರ್ವಣೋ ಮತಃ" ಹೀಗೆ ಬರೆದು ಪತಂಜಲಿಯು ಅಥರ್ವವೇದದ ಒಂಭತ್ತು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
अथर्ववेद की शाखा पस्पशाह्निके में “नवधाऽऽथर्वणो मतः'' ऐसा लिखकर पतञ्जलि ने अथर्ववेद की नौ शाखा कही है।
san_Deva
hin_Deva
अस्य पुरुषस्य मुखात्‌ ब्राह्मणाः, बाहुभ्यां क्षत्रियाः, ऊरुभ्यां वैश्याः, पादाभ्यां शूद्राः, नाभिप्रदेशात्‌ अन्तरिक्षमण्डलं, शिरसः द्युलोकः, पादाभ्यां भूमिः, कर्णाभ्यां दिशः अजायन्त।
इस पुरुष के मुख से ब्राह्मण, बाहु से क्षत्रिय, जंघाओं से वैश्य, पैरों से शूद्र, नाभिप्रदेश से अन्तरिक्ष मण्डल, शिर से द्युलोक, पैरों से भूमि, कर्ण से दिशाएं उत्पन्न हुई।
kan_Knda
san_Deva
ಇದರ ನಂತರ ಅದರ ಪೂರ್ವನಿಪಾತವಾದಾಗ ಪೂರ್ವ ಜ್ಞಿ ಶಾಲಾ ಜ್ಞಿ ಎಂದಾದಾಗ ಸಮುದಾಯದ ಸಮಾಸವಾದಾಗ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಸಂಜ್ಞೆಯಾದಾಗ "ಸುಪೋಧಾತುಪ್ರಾತಿಪದಿಕಯೋಃ" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಇದರ ಜ್ಞಿ ಲೋಪವಾದಾಗ ಪೂರ್ವಾಶಾಲಾ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.
ततः तस्य पूर्वनिपाते पूर्वा ङि शाला ङि इति स्थिते समुदायस्य समासत्वेन प्रातिपदिकसंज्ञायां "सुपो धातुप्रातिपदिकयोः" इत्यनेन सुपोः ङ्योः लुकि पूर्वा शाला इति भवति ।
hin_Deva
kan_Knda
“सह सुपा” इस सूत्र से सुपा की अनुवृत्ति होती है।
"ಸಹ ಸುಪಾ" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಸುಪಾ ಇದರ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ.
hin_Deva
kan_Knda
जिस ब्रह्म का बोध होने पर इस मिथ्याभूत सभी आकाशादि प्रपञ्च का बाध होता है वह पारमार्थिक ब्रह्म यहाँ पर कहा गया है।
ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮನ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಸುಳ್ಳಾದ ಎಲ್ಲದ ಆಕಾಶಾದಿಪ್ರಪಂಚದ ಬಾಧವು ಆಗುತ್ತದೆ ಅದನ್ನು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
hin_Deva
kan_Knda
जो अपनी बुद्धि के द्वारा परमात्मा को जानना चाहता है वह भी अज्ञान में ही डूबता रहता है।
ತಮ್ಮ ಸ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆಯೋ ಅವನು ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ.
san_Deva
hin_Deva
वज्रात्‌ जीवाः सर्वे बिभ्यन्ति, शिरसि वज्राघाते मृत्युरेव भवति।
वज्र से सभी जीव डरते हैं, शिर पर वज्राघात से मृत्यु ही हो जाती है।
kan_Knda
hin_Deva
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯದ ನಂತರದ ವಿಭಾಗದ ಹೆಸರು ವರ್ಗ.
प्रत्येक अध्याय के अनन्तर विभाग का नाम 'वर्ग' है।
san_Deva
hin_Deva
यस्मिन्‌ दिवसे अग्निहोत्रम्‌ आरभ्यते।
जिस दिन अग्निहोत्र आरम्भ किया जाता है।
kan_Knda
san_Deva
ಆತ್ಮನಃ ಪುತ್ರಮ್ ಇಚ್ಛತಿ ಈ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ "ಸುಪಃ ಆತ್ಮನಃ ಕ್ಯಚ್" ಈ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಪುತ್ರ ಅಮ್ ಈ ದ್ವಿತೀಯಾಂತದಿಂದ ಕ್ಯಚ್ ಎಂದು ಆಗುವಾಗ ಪುತ್ರ ಅಮ್ ಕ್ಯಚ್ ಎಂದು ಆದಾಗ ಪುತ್ರ ಅಮ್ ಕ್ಯಚ್ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಕ್ಯಚ್ ಪ್ರತ್ಯಯವಾದಾಗ "ಸನಾದ್ಯಂತಾ ಧಾತವಃ" ಇದರಿಂದ ಧಾತು ಸಂಜ್ಞಾವಾಗುತ್ತದೆ.
आत्मनः पुत्रम्‌ इच्छति इति विग्रहे "सुप आत्मनः क्यच्‌" इत्यनेन सूत्रेण पुत्र अम्‌ इति द्वितीयान्तात्‌ क्यचि पुत्र अम्‌ क्यच्‌ इति जाते, पुत्र अम्‌ क्यच्‌ इति समुदायस्य क्यजन्तत्वेन "सनाद्यन्ता धातवः" इत्यनेन धातुसंज्ञा भवति।
san_Deva
kan_Knda
विष्णोः त्रिषु पादप्रक्षेपेषु सर्वाणि भुवनानि सन्ति।
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ಪಾದಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿವೆ.
hin_Deva
san_Deva
विशेष- आद्युदात्त वह ही होता है, जो प्रत्यय संज्ञक है, उस नाम के प्रत्यय अधिकार में जो-जो पढ़े गए है, उस-उस शब्द का आदि स्वर उदात्त होता है।
विशेषः- आद्युदात्तः स एव भवति यः प्रत्ययसंज्ञः भवति, तन्नाम यः यः शब्दः प्रत्ययाधिकारे पठितः, तस्य तस्य शब्दस्य आदिः स्वरः उदात्तः भवति।
kan_Knda
san_Deva
ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೆ ಪರಾಂಗ್ವತ್ಸ್ವರೆ ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಎಂಬ ಪದವು ಅನುವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
"सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे" इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते ।
kan_Knda
san_Deva
ಚಾಯೃ ಪೂಜಾನಿಶಾಮನಯೋಃ ಈ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಚಿತ್ರ ಶಬ್ದವು ಆಗುತ್ತದೆ ಹೀಗೆ ಸ್ಕಂದ ಸ್ವಾಮಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
चायृ पूजानिशामनयोः इति धातुतः चित्रशब्दः व्युत्पन्नः इति स्कन्दस्वामी वदति।
hin_Deva
kan_Knda
इस पाठ में आदि में तत्पुरुष अधिकार का वर्णन है।
ಈ ಪಾಠದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷ ಅಧಿಕಾರದ ವರ್ಣನೆಯು ಇದೆ.
san_Deva
kan_Knda
अर्थाद्‌ अधिकारिणः अधिकारः कुत्र, कस्मिन्‌ विषय इति।
ಅಂದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಅಧಿಕಾರವು ಎಲ್ಲಿ ? ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಂದು.
hin_Deva
san_Deva
5. पत्सुतःशी इस रूप कोसिद्ध करो?
5. पत्सुतःशी इति रूपं साधयत।
kan_Knda
san_Deva
ಯತ್ ಪ್ರಮೀಯತೇ ತತ್ ಪ್ರಮೇಯಮಿತಿ ವಿವೇಕಃ |
यत्‌ प्रमीयते तत्‌ प्रमेयमिति विवेकः।
san_Deva
kan_Knda
शिक्षासङ्ग्रहनामके ग्रन्थे एकत्र प्रकाशितानां द्वात्रिंशच्छाखानां समुच्चयः अस्ति।
ಶಿಕ್ಷಾ ಸಂಗ್ರಹ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾದ ಮೂವತ್ತೆರಡು ಶಾಖೆಗಳ ಸಮೂಹವಿದೆ.
kan_Knda
hin_Deva
ಈ ಸೂತ್ರವು ಟಾಪ್ ಪ್ರತ್ಯಯ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ.
यह सूत्र टाप्‌ प्रत्यय विधायक है।
hin_Deva
kan_Knda
केवल प्रतिप्रस्थाता के अलावा सभी यजमान और पुरोहित समर्पित पुरोडाश के अवशेष को खाते हैं।
ಪ್ರತಿಪ್ರಸ್ಥಾತನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಯಜಮಾನರೂ ಹಾಗೂ ಪುರೋಹಿತರೂ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಪುರೋಡಾಶದ ಅವಶೇಷವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ.
kan_Knda
san_Deva
ವಂಶ್ಯವಾಚಕ ಸುಬಂತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಖ್ಯಾವಾಚಕ ಸುಬಂತವು ವಿಕಲ್ಪದಿಂದ ಸಮಾಸ ಸಂಜ್ಞಾ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಂಜ್ಞಕವಾಗುತ್ತದೆ.
वंश्यवाचकेन सुबन्तेन सह संख्यावाचकं सुबन्तं विकल्पेन समाससंज्ञं भवति, स च अव्ययीभावसंज्ञकः भवति।
san_Deva
kan_Knda
अस्मिन्‌ सूक्ते पुरुषस्वरूपं सुनिरूपितम्‌।
ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
san_Deva
hin_Deva
पौराणिके काले एषा संख्या त्रयस्त्रिंशत्कोटिपरिमिता सञ्जाता।
पौराणिक काल में ये संख्या 33 करोड़ तक हो गई थी।
san_Deva
kan_Knda
इयम्‌ उपनिषद्‌ सामवेदीयतलवकारशाखान्तर्गता।
ಇದು ಉಪನಿಷದ್ನ ತವಾಲ್ಕರ್ ಶಾಖೆಯಡಿ ಬರುತ್ತದೆ
san_Deva
hin_Deva
अस्मिन्‌ पाठ्यांशे मन्त्राणां पदपाठानां व्याख्यानां च सम्यक्‌ समावेशो वर्तते।
इस पाठ के अंश में मन्त्रों का पदपाठ का और व्याख्यान का अच्छी प्रकार से समावेश किया गया है।
kan_Knda
hin_Deva
ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಪಾದತ್ವವು ಇರುತ್ತದೆ.
इसी प्रकार सहस्राक्षित्व और सहस्रपादत्व है।
san_Deva
kan_Knda
(१.२.३३) सूत्रार्थः - दूरात्‌ सम्बोधने वाक्यम्‌ एकश्रुति स्यात्‌।
(1.2.33) ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥ - ದೂರದಿಂದ ಕರೆಯಲು ಬಳಸುವ ಸಂಬೋಧನವಾಕ್ಯವು ಏಕಶ್ರುತಿಸ್ವರಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
san_Deva
hin_Deva
बहुत्र विनियोगस्य प्रसङ्गे कल्पनाया एव विशेषरूपेण प्रभावः परिलक्षितो भवति, किन्तु ब्राह्मणस्य व्याख्या रीत्या, अनुगमनेन च एवंविधेषु कल्पनाम्‌ आश्रितेषु कतिपयस्थलेषु अपि युक्तिमत्तां प्रतिपादयति।
बहुत जगह विनियोग के प्रसङ्ग में कल्पना का ही विशेष रूप प्रभाव से परिलक्षित होता है, किन्तु ब्राह्मण की व्याख्या रीति से, और अनुगमन से इस प्रकार कल्पना आश्रितों में कुछ स्थलों में भी युक्तिमत का प्रतिपादन करता है।
san_Deva
hin_Deva
षष्ठमष्टकम्‌- त्रयश्चत्वारिंशदध्यायं विना सर्वेऽप्यध्यायाः समुपलब्धाः।
षष्ठ अष्टक- तैंतालीस अध्याय को छोड़कर अन्य सभी अध्याय प्राप्त होते है।
hin_Deva
kan_Knda
सूत्र का अवतरण- ब्राह्मण नामधेय गोष्ठज शब्द के स्वरों को क्रम से उदात्त विधान के लिए इस सूत्र की रचना आचार्य जी ने की है।
ಸೂತ್ರದ ಅವತರಣೆ - ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ನಾಮಧೇಯದ ಗೋಷ್ಠಜ ಶಬ್ದದ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಾತ್ತ ವಿಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ .
hin_Deva
san_Deva
अतः प्रकृत सूत्र से यहाँ पूर्वपद बहु शब्द को विकल्प से प्रकृति स्वर अन्तोदात्त होता है।
अतः प्रकृतसूत्रेण अत्र पूर्वपदस्य बहुशब्दस्य विकल्पेन प्रकृतिस्वरः अन्तोदात्तः भवति।
kan_Knda
hin_Deva
ಯಾರು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೋ ಅವನನ್ನು ಸ್ತೋತಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಆ ರತ್ನ ಧನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
जो स्तुति करता है वह स्तोता है, स्तुति करने से अग्नि से वह रत्न धन को प्राप्त करता है।
kan_Knda
hin_Deva
ಇದರ ನಂತರ ನ ಲೋಪಃ ಪ್ರಾತಿಪದಿಕಾಂತಸ್ಯ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಯುವನ್ ಶಬ್ದದ ನಕಾರ ಲೋಪವಾಗುತ್ತದೆ.
इसके बाद न लोपः प्रातिपदिकान्तस्ये सूत्र से युवन्‌ शब्द के नकार का लोप होता है।
san_Deva
hin_Deva
पूर्वतनवासनावशात्‌ तानि पुनः चञ्चलानि भवन्ति।
पहले की वासना के कारण से वह फिर चञ्चल हो जाता है।
hin_Deva
san_Deva
महिना - ये महिम्ना का वैदिक रूप है।
महिना- महिम्ना इत्यस्य वैदिकं रूपमिदम्‌।
hin_Deva
kan_Knda
० अजयः - जी-धातु से लड मध्यमपुरुष एकवचन में रूप है।
ಅಜಯಃ - ಜೀ - ಧಾತುವಿನಿಂದ ಲಂಗ್ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ ಈ ರೂಪವಾಗಿದೆ.
san_Deva
kan_Knda
स्वप्ने अनुभूताः अश्वगजादिविषायाः प्रातिभासिकाः भवन्ति।
ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಕುದುರೆ-ಆನೆಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಾತಿಭಾಸಿಕಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.
hin_Deva
san_Deva
चोदयित्री यहाँ पर ईकार को उदात्त किससे होता है?
चोदयित्री इत्यत्र ईकारस्य उदात्तत्वं केन विहितम्‌?
kan_Knda
san_Deva
ಮಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ದೇಶವು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಾಸ್ಯದೇವತೆಗಳ ಅನುಕೂಲಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು ದೇವತೆಗಳ ಅನುಕೂಲತೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ ಮಂತ್ರಗಳ ಗಾನವೇ ಆಗಬಹುದಾಗಿದೆ.
मन्त्राणां प्रधानम्‌ उद्देश्यं यज्ञेषु उपास्यदेवतायाः प्रसादनकार्ये एवाऽस्ति, तथा इदम्‌ अपि निश्चयेन वक्तुं शक्यते यद्‌ देवतायाः प्रसादनस्य प्रमुखसाधनं मन्त्राणां गानम्‌ एव भवितुं शक्यते।
hin_Deva
kan_Knda
2. कितने स्त्री प्रत्यय हैं?
೨. ಎಷ್ಟು ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳಿರುತ್ತವೆ?
san_Deva
hin_Deva
यं कन्द्रसी अवसा तस्तभाने --- इति मन्त्रं व्याख्यात।
यं कन्द्रसी अवसा तस्तभाने --- मन्त्र की व्याख्या करो।
kan_Knda
san_Deva
ಅದರ ಣ್ವುಲ್ ಪ್ರತ್ಯಯಾಂತದಿಂದ ಎಂಬ ಅರ್ಥವು ಆಗುತ್ತದೆ.
तस्य ण्वुल्प्रत्ययान्तेन इत्यर्थः।
hin_Deva
san_Deva
उसका द्वितीया एकवचन में रूप राजन्तम्‌ यह प्राप्त होता है।
तस्य द्वितीयैकवचने रूपम्‌ राजन्तम्‌ इति।
hin_Deva
kan_Knda
इससे उदात्त स्वर का विधान है।
ಇದರಿಂದ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
hin_Deva
san_Deva
कवि की लेखनी अत्यधिक बलशालिनी होती है।
कवेः लेखनी प्रभूतबलशालिनी भवति।
san_Deva
kan_Knda
स नः पितेव... इत्यादिमन्त्रस्य व्याख्यात।
ಸ ನಃ ಪಿತೇವ..... ಇತ್ಯಾದಿ ಮಂತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಿ.
kan_Knda
hin_Deva
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಯಂಕರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಯ ಮತ್ತು ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.
कभी भयानक जंतु के समान हमारे हृदय में भय और क्षोभ को उत्पन्न करता है।
hin_Deva
kan_Knda
यह मछली का वचन है।
ಇದು ಮೀನಿನ ಮಾತು.
san_Deva
hin_Deva
केषां कृते अग्निहोत्रम् आवश्यकम् आसीत्‌ ?
किनके लिए अग्निहोत्र आवश्यक था?
san_Deva
hin_Deva
"नपुंसकादन्यतरस्याम्‌" इति सूत्राद्‌ अन्यतरस्याम्‌ इति पदमनुवर्तते।
"नपुंसकादन्यतरस्याम्‌" इस सूत्र से अन्यतरस्याम्‌ पद की अनुवृत्ति होती है।
hin_Deva
kan_Knda
नक्षत्र, तारे तेरे रूप है।
ನಕ್ಷತ್ರ ತಾರೆಗಳು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
san_Deva
kan_Knda
"सुबामन्त्रिते पराङ्गवत्स्वरे " इत्यस्मात्‌ सुप्‌ इति पदमनुवर्तते।
"ಸುಬಾಮಂತ್ರಿತೆ ಪರಾಂಗವತ್ಸ್ವರೆ" ಇದರಿಂದ ಸುಪ್ ಪದದ ಅನುವೃತ್ತಿ ಬರುತ್ತಿದೆ.
san_Deva
hin_Deva
अस्य यागस्य देवता प्रजापतिः, सूर्यः, इन्द्रः अथवा अग्निः ।
इस याग के देवता प्रजापति, सूर्य, इन्द्र अथवा अग्नि होते हैं।
san_Deva
hin_Deva
सविकल्पकः निर्विकल्पकश्च ।
सविकल्प तथा निर्विकल्प।
kan_Knda
san_Deva
ಯಾಜ್ಞಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದ ಘೃತವನ್ನು ಏನೆನ್ನುವರು?
याज्ञिकपरिभाषायां द्रुतघृतस्य नाम किम्‌ ?
san_Deva
kan_Knda
प्रथमो गद्यात्मकः द्वितीयः पद्यात्मकः चेति।
ಮೊದಲನೆಯದು ಪದ್ಯಾತ್ಮಕ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಪದ್ಯಾತ್ಮಕ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದೆ.
hin_Deva
san_Deva
स्त्रीत्व, पुंस्त्व और नपुंसकत्व हैं।
स्त्रीत्वम्‌, पुंस्त्वम्‌ नपुंसकत्वम्‌ च इति।
kan_Knda
hin_Deva
ಅಷ್ಟಾಭಿಃ ಇಲ್ಲಿ ಭಕಾರದ ನಂತರವಿರುವ ಅಚ್ ನ ಇಕಾರವು ಪ್ರಕೃತಸೂತ್ರದಿಂದ ಉದಾತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
प्रकृत सूत्र से अष्टाभिः यहाँ पर भकार से उत्तर अच्‌ इकार को उदात होता है।
hin_Deva
san_Deva
ब्राह्मणों का मुख्य विषय है विधि- किसका विधान कब होना चाहिए।
ब्राह्मणानां मुख्यविषयः अस्ति विधिः- कस्य विधानं कदा भवितव्यम्‌।
kan_Knda
san_Deva
ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ನದಿಗಳು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
एवं नदीनां गमनमार्गं रचितवान्‌।
san_Deva
hin_Deva
प्रथमे इति सप्तम्येकवचनान्तं पदम्‌।
प्रथमे सप्तमी एकवचान्त पद है।
san_Deva
kan_Knda
एवं सूत्रार्थो भवति - नञ्तत्पुरुषसमासात्‌ समासान्ताः न भवन्ति इति।
ಹೀಗೆಯೇ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ - ನಜ್ಞ್ ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸದಿಂದ ಸಮಾಸಾಂತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
hin_Deva
san_Deva
उद्‌ यह भी गतिसंज्ञक पद है, अभि इस गतिसंज्ञक पद से परे है।
उदिति गतिसंज्ञकं पदम्‌ अभि इति गतिसंज्ञकात्‌ पदात्‌ परम्‌ अस्ति।
kan_Knda
hin_Deva
ಪದಪಾಠ - ಯೇನ.
पदपाठ - येन।
hin_Deva
san_Deva
पुस्त्व क्या है?
किं पुंस्त्वम्‌?
san_Deva
hin_Deva
श्रूयते यत्‌ पुरा 'इन्द्रशत्रुर्वर्धस्व' इति मन्त्रस्य अशुद्धोच्चारणं कृतम्‌, तेन यजमानं प्रति तत्‌ अनिष्टकारकम्‌ एव सञ्जातम्‌।
सुना जाता है की प्राचीन काल में 'इन्द्रशत्रुर्वर्धस्व' इस मन्त्र का अशुद्ध उच्चारण किया, उससे यजमान के लिए तो महाविनाश ही हुआ।
san_Deva
kan_Knda
" प्रशंसावचनैश्च " इति सूत्रं व्याख्यात ।
"ಪ್ರಶಂಸಾವಚನೈಶ್ಚ" ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.
san_Deva
hin_Deva
तासाम्‌ स्वमाहात्म्येन प्रजापतिः परितो दर्शनं कृतवान्‌।
उन्हीं के माहात्म्य से प्रजापति सब ओर देखता है।
hin_Deva
kan_Knda
वह ही प्रत्येक जीव में भिन्न भिन्न होता है।
ಅದು ಪ್ರತಿ ಜೀವದಲ್ಲೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇದೆ.
san_Deva
hin_Deva
विश्वा- विश्वशब्दस्य नपुंसकलिङ्गे द्वितीयाबहुवचने विश्वा इति रूपम्‌।
विश्वा - विश्वशब्द का नपुंसकलिङ्ग में द्वितीयाबहुवचन में विश्वा रूप।
kan_Knda
hin_Deva
ಈ ಎರಡು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಶಾಂಖಾಯನ ಆರಣ್ಯಕದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ.
ये दो उपनिषद्‌ शाङख़ायनारण्यक के अविभाज्य अङग है।
kan_Knda
san_Deva
ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅಗ್ನೇ ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
अत एव अग्ने इति प्रयोगः सिध्यति।
kan_Knda
san_Deva
೫. ಅಭ್ಯಾಸವು ಯಾವುದು ? ಎಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ?
5. अभ्यासः कः। क्वान्तर्भवति।
san_Deva
kan_Knda
'सामन्त्रितम्‌' इति आमन्त्रितसंज्ञाविधायकं सूत्रम्‌।
"ಸಾಮಂತ್ರಿತಮ್" ಇದು ಆಮಂತ್ರಿತ ಸಂಜ್ಞಾ ವಿಧಾಯಕ ಸೂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
kan_Knda
hin_Deva
ಇದೇ ವ್ಯಾಕರಣ ಅಧ್ಯಯನದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
यहीं व्याकरण अध्ययन के रास्ते हैं।
hin_Deva
san_Deva
4 दम का विवरण दीजिए।
४. दमः विवरणीयः।
san_Deva
hin_Deva
कृषस्व - कृष्‌ - धातोः लोटि मध्यमपुरुषैकवचने ( वैदिकः ) ।
कृषस्व-कृष्‌-धातु से लोट्‌ मध्यमपुरुष एकवचने में (वैदिक )।
san_Deva
kan_Knda
इन्द्रस्य सम्बन्धः प्रत्यक्षरूपेण परोक्षरूपेण वा सर्वेः देवैः सह वर्तते।
ಇಂದ್ರನ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ರೂಪದಿಂದ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷರೂಪದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
kan_Knda
hin_Deva
ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
इसलिए यह निर्मल होती है।